Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

29 509

Palliatieve zorg

Nr. 34

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 mei 2011
Ter voorbereiding op het Algemeen Overleg Palliatieve Zorg op 8 juni
aanstaande, verzoekt u mij om nadere informatie te verstrekken over de
volgende onderwerpen:
1. het inwinnen van expertise van het Platform Palliatieve Zorg;
2. de contouren van het ZonMw-verbeterprogramma, met bijzondere
aandacht voor financiën, richtlijnen en zorgstandaarden;
3. financiële duidelijkheid over het vervolg op het Plan van Aanpak
Palliatieve Zorg 2008–2010 en het werk van het Platform Palliatieve
Zorg;
4. spreiding van palliatieve zorg en keuzemogelijkheden;
5. een leerstoel geestelijke/spirituele verzorging;
6. (financiering) palliatieve zorg voor kinderen in Nederland (Stichting
Pal).
Hierbij laat ik u het volgende weten.
1. Inwinnen van expertise van het Platform Palliatieve Zorg
Ik wil de kennis van de leden van het Platform Palliatieve Zorg optimaal
benutten. Dat gebeurt onder meer bij de vormgeving van het ZonMwverbeterprogramma, via een expertmeeting en een klankbordgroep ten
behoeve van dit programma.
Bovendien zal ik de expertise van een aantal leden van het voormalige
platform inwinnen ten behoeve van het aanpakken van de onderwerpen
zoals genoemd in het rapport van Palliactief over financiering en
organisatie van palliatieve zorg.

kst-29509-34
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 509, nr. 34

1

2. De contouren van het ZonMw-verbeterprogramma, met
bijzondere aandacht voor financiën, richtlijnen en zorgstandaarden;
3. (Financiële) duidelijkheid over het vervolg op het Plan van
Aanpak Palliatieve Zorg 2008–2010 en het werk van het Platform
Palliatieve Zorg
Dankzij de inspanningen van het Platform Palliatieve Zorg is het Plan van
Aanpak Palliatieve Zorg 2008–2010 adequaat uitgevoerd en zijn veel
initiatieven tot stand gekomen. Om de kennis en ervaringen van de
afgelopen jaren te borgen, is, eveneens mede dankzij het Platform, het
initiatief genomen een ZonMw-verbeterprogramma in te richten. Het
programma is gericht op implementatie van de kennis en ervaringen.
Professionals en zorgorganisaties gaan aan de slag. ZonMw stelt op dit
moment het programma op.
Ik vind het daarnaast belangrijk dat VWS betrokken blijft bij de ontwikkelingen in de palliatieve zorg; ik wil met het veld optrekken. Het Platform
«nieuwe stijl» krijgt een andere rol dan de rol die het oude Platform
kende. In de nieuwe rol moet het Platform zich primair richten op
afstemming, informatie-uitwisseling en het maken van samenwerkingsafspraken over de initiatieven die in het veld worden genomen. Zij zal zich
minder richten op een adviesrol ten aanzien van subsidieverlening.
De ontwikkeling van een generieke module voor palliatieve zorg komt in
het ZonMw-verbeterprogramma nadrukkelijk aan de orde. Deze module
wordt gekoppeld aan zorgstandaarden voor chronische ziekten. Palliatieve
zorg wordt hiermee dichter bij de curatieve zorg gebracht, doordat de
verantwoordelijkheid voor palliatieve zorg dichter bij de reguliere zorg
komt te liggen. De generieke module palliatieve zorg kan in het programma worden uitgeprobeerd. Op basis daarvan kunnen problemen en
valkuilen bij de implementatie worden opgespoord.
Er wordt een stevige relatie gelegd met initiële opleidingen. De kennis en
goede voorbeelden uit het verbeterprogramma, worden beschikbaar
gesteld voor deze opleidingen.
Daarnaast is het belangrijk om richtlijnen te implementeren, bijvoorbeeld
de richtlijn spirituele zorg die recent door Agora in samenwerking met de
Universiteit Tilburg is ontwikkeld.
4. Spreiding van palliatieve zorg en keuzemogelijkheden
Met het ZonMw-verbeterprogramma stuur ik erop dat de patiënt zoveel
mogelijk zelf keuzes kan maken. Dit is in lijn met een aanbeveling in het
recent verschenen rapport van Palliactief van april 2011, getiteld «Bedrijfsvoering van High Care Hospices en Bijna Thuis Huizen». Training en
attitudeverandering in de eerstelijnszorg en de intramurale zorg is
noodzakelijk om palliatieve zorg eerder bespreekbaar te maken, waardoor
patiënten tijdig keuzes kunnen overdenken.
Palliatieve zorg is in beginsel zo veel mogelijk onderdeel van de reguliere
thuiszorg, de verpleeghuiszorg of huisartsenzorg of die in het ziekenhuis.
Daarnaast bestaan er hospices en bijna-thuis-huizen voor mensen die in
een thuissituatie willen overlijden. De zorg daar wordt veelal geleverd
vanuit de thuiszorg. De initiatieven zelf zijn vrijwilligersinitiatieven.
De subsidieregeling palliatieve terminale zorg ondersteunt die organisaties die langere tijd bestaan door een tegemoetkoming in de exploitatie
van de huisvestingskosten en in de kosten van de coördinatie van
vrijwilligers. Hiervoor is € 17,4 miljoen beschikbaar. Het lokale Netwerk
Palliatieve Zorg alsmede de landelijke vrijwilligersorganisatie VPTZ dienen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 509, nr. 34

2

zoveel mogelijk te worden betrokken als het gaat om het opstarten van
nieuwe palliatieve terminale voorzieningen. Het ministerie bemoeit zich
hier niet mee.
5. Leerstoel geestelijke/spirituele verzorging
Het is belangrijk om kennis en informatie over ethiek en spiritualiteit in de
palliatieve zorg te vergroten. In combinatie met morele vraagstukken over
zingeving en kennis van ziektebeelden, is dit van belang bij de begeleiding
van mensen in de laatste levensfase.
Het ligt in beginsel niet op de weg van de overheid om een bijzondere
leerstoel te financieren. Deze beleidslijn is in het verleden steeds het
uitgangspunt geweest. Een rechtstreekse financiële bijdrage aan de
leerstoel acht ik dan ook niet wenselijk. Wel ben ik bereid om te bezien of
ik, aansluitend op de al lopende activiteiten, een project van het veld
financieel kan ondersteunen gericht op de verdere kennisontwikkeling en
-verspreiding op het terrein van ethiek en spiritualiteit in de palliatieve
zorg.
6. (Financiering) palliatieve zorg voor kinderen in Nederland
(Stichting Pal)
In het kader van het Platform Palliatieve Zorg is een aantal projecten van
Stichting Pal door mij gesubsidieerd, zoals bijvoorbeeld casemanagement, onderzoek naar een landelijk consultatiepunt en een landelijke
(bij)scholingsmodule voor gediplomeerde kinderverpleegkundigen.
Kennis en vaardigheden van verpleegkundigen verbeteren en houdingaspecten worden versterkt, waardoor zij deskundig en professioneel zorg
kunnen geven aan kinderen in de palliatieve fase.
Recent is in het kader van het ZonMw-onderzoeksprogramma palliatieve
zorg, dat tot en met 2013 resultaten oplevert, besloten om de ontwikkeling
van een richtlijn voor kinderpalliatieve zorg te financieren. Dit is een
belangrijke stap. Kennis over deze kwetsbare groep patiënten en hun
naasten moet verder vergroot en verspreid worden. Daarom bied ik in het
ZonMw-verbeterprogramma expliciet ruimte voor de ontwikkeling van
kinderpalliatieve zorg. Hoewel ik van mening ben dat Stichting Pal
belangrijk werk verzet voor een zeer bijzondere groep patiënten en hun
naasten, vind ik het niet in de rede liggen dat ik Stichting Pal met een
instellingssubsidie bekostig, gezien bovengenoemde financiële bijdragen
mijnerzijds.
De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. L. L. E. Veldhuijzen van Zanten-Hyllner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 509, nr. 34

3