Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

834
Vragen van het lid Bromet (GroenLinks) aan de Minister van Economische
Zaken en Klimaat over de bevindingen van het Staatstoezicht op de Mijnen
(ingezonden 18 oktober 2021).
Antwoord van Minister Blok (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
25 november 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 587.
Vraag 1
Bent u bekend met het de bevindingen van het Staatstoezicht op de Mijnen
uit het Inspectierapport Nouryon Salt zoutwinning Ganzebosveld?1
Antwoord 1
Ja, ik ben daarmee bekend.
Vraag 2
Hoe kan het dat zes afwijkingen van de winningsplannen niet zijn gemeld aan
de toezichthouder?
Antwoord 2
Er bestaat geen algemene meldingsplicht voor bedrijven bij afwijking van een
winningsplan. Alleen onvoorziene voorvallen die nadelige of mogelijke
nadelige gevolgen voor het milieu met zich meebrengen of situaties waarin
de veiligheid in gevaar is, dienen zo spoedig mogelijk gemeld te worden. Dat
de afwijkingen hier niet gemeld zijn, is gebaseerd op de inschatting van
Nobian Salt dat de afwijkingen geen noemenswaardige nadelige gevolgen
voor de stabiliteit van de cavernes, en daarmee voor het milieu of veiligheid
met zich mee brengen. Nadere analyse van de ontstane overschrijdingen
door SodM onderschrijft deze inschatting. De toezichthouder heeft met
Nobian Salt afgesproken dat het bedrijf mogelijk toekomstige afwijkingen van
het winningsplan zal melden.
Vraag 3
Hoe kan het dat een melding uit 2018, dat twee zoutcavernes aan elkaar zijn
gegroeid, niet openbaar is gemaakt?

1

ah-tk-20212022-834
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Staatstoezicht op de Mijnen, 8 oktober 2021 (https://www.sodm.nl/documenten/brieven/2021/
10/08/inspectierapport-nouryon-zoutwinning-ganzebos-hengelo)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Over het aan elkaar groeien van cavernes en het effect op de stabiliteit
daarvan kan het volgende worden opgemerkt. Cavernes worden aangelegd in
een rij. De dimensionering van moderne cavernes is zodanig dat als twee
cavernes in een rij van cavernes aaneen groeien, de ontstane structuur ook in
die situatie nog stabiel is.
De groei van de caverne wordt gestuurd, en conform voorschriften gecontroleerd, via sonarmetingen. SodM houdt hier toezicht op. Als SodM vindt dat er
onvoldoende sprake is van een beheerste groei dan kan de toezichthouder
handhavend optreden.
Ik neem aan dat u verwijst naar de melding van Nobian aan SodM van
29 oktober 2018. Deze melding betreft de zoutcavernes 533 en 534. Uit een
door SodM beoordeelde analyse is gebleken dat er geen aanwijzingen zijn
dat deze cavernes aan elkaar zijn gegroeid. Er zijn dan ook geen gevolgen
voor de stabiliteit van de cavernes en of voor het milieu of de veiligheid.
Zodoende was er geen aanleiding om de melding openbaar te maken.
Vraag 4
Bent u bereid een evaluatie aan het Staatstoezicht op de Mijnen te vragen
van het verscherpte toezicht tot nu toe?
Antwoord 4
SodM evalueert jaarlijks het verscherpt toezicht op dit bedrijf en publiceert de
uitkomsten daarvan op haar website2. Het verscherpt toezicht heeft zich
toegespitst op de stabiliteitsrisico’s van de zoutcavernes. Nobian Salt B.V.
heeft naar aanleiding van het hierboven genoemde inspectierapport3 haar
bedrijfsvoering aangepast. Ik zie dan ook geen aanleiding om aan SodM een
additionele evaluatie te vragen.
Vraag 5
Hoeveel zoutcavernes in Nederland zijn inmiddels aan elkaar gegroeid?
Antwoord 5
In de periode voor 1975 was het gebruikelijk om zoutcavernes aan elkaar te
laten groeien. Dit was destijds de wijze waarop het zout werd geproduceerd.
Na 1975 is men op een andere manier zoutcavernes gaan aanleggen en is in
Twente het over grote oppervlakten aaneengroeien van cavernes niet meer
voorgekomen.
Bij Hengelo zijn twee actieve cavernes met elkaar in verbinding geraakt. Het
betreft caverne 488 en caverne 487. Vermoedelijk is de verbinding ontstaan
door het oplossen van een zoutlaag tussen beide cavernes. Uit sonarmetingen is gebleken dat deze cavernes niet over grote oppervlakten aaneen zijn
gegroeid. De verbinding is aangetoond via drukmetingen.
In de concessie Barradeel, van Frisia Zout B.V. (nabij Harlingen), is in 2018
een vloeistofverbinding ontstaan tussen twee cavernes. Ook dit was het
gevolg van het oplossen van een goed oplosbare zoutlaag tussen de
cavernes. In 2019 is de caverne afgesloten en deze zal in de komende
maanden worden verlaten. SodM houdt hier toezicht op.
In de concessie Veendam van Nedmag B.V. zijn door de winning van
kalium-magnesiumzouten cavernes aan elkaar gegroeid tot één cluster. De
toenmalige Minister van Economische Zaken en Klimaat heeft op 30 april
2021 instemming verleend met het in 2018 ingediende winningsplan.
Nedmag B.V. heeft in dit winningsplan aangegeven dat het niet wenselijk is
om cavernes te laten samengroeien. Er zijn dan ook voorwaarden opgenomen om het maximale volume van de cavernes te begrenzen.
Vraag 6
Welke gevolgen kan het aan elkaar groeien van eerder genoemde zoutcavernes hebben? Welke consequenties heeft het aan elkaar groeien van twee
cavernes voor het in de toekomst stabiliseren/vullen van deze caverne(s)?

2
3

www.sodm.nl
www.sodm.nl/documenten/brieven/2021/10/08/inspectierapport-nouryon-zoutwinningganzebos-hengelo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De toezichthouder geeft in het inspectierapport4 aan dat uit een analyse is
gebleken dat het aan elkaar groeien van de hierboven genoemde cavernes
geen impact heeft gehad op de stabiliteit van die cavernes en dientengevolge
geen impact heeft op de veiligheid van de omgeving en het milieu. Voor deze
cavernes is het stabiliseren en vullen niet aan de orde.
Vraag 7
Is bekend hoeveel zoutcavernes in Nederland groter zijn dan opgenomen in
de winningsplannen? Zo nee, bent u bereid de toezichthouder te vragen
daartoe een onderzoek uit te laten voeren?
Antwoord 7
De groei van alle cavernes wordt gemonitord met behulp van sonarmetingen.
Er zijn diverse zoutcavernes die op een bepaalde hoogte van de caverne de
maximale diameter uit het winningsplan lokaal overschrijden. Deze situaties
zijn bekend en SodM houdt hierop toezicht zoals uit het eerdergenoemde
inspectierapport blijkt. SodM voert op dit moment een inventarisatie uit naar
cavernes waar dit mogelijk ook zou kunnen spelen. De resultaten van deze
inventarisatie worden volgend jaar gepubliceerd.
Vraag 8
Wat zijn de vergunningsvereisten bij de nieuwe zoutwinning in Haaksbergen
qua omvang van cavernes en pilaardikten?
Antwoord 8
Nobian Salt heeft vergunningsaanvragen ingediend voor de nieuwe
zoutwinning in Haaksbergen. Deze vergunningsaanvragen heb ik in behandeling. Ik kan niet vooruit lopen op de vergunningsvoorwaarden omdat de
vergunningsaanvragen nog in procedure zijn en de toetsing nog loopt. Het
opnemen van voorschriften voor de omvang van cavernes en pilaardikten is
in principe mogelijk binnen het wettelijk toetsingskader, uiteraard alleen als
uit de toetsing blijkt dat deze moeten worden opgelegd.
Vraag 9
Wat is de voortgang van de afspraken die de toezichthouder gemaakt heeft
over het stabiliseren van instabiele zoutcavernes en over het toegankelijk
maken van cavernes onder de afvalberg van Twence?5
Antwoord 9
Met Nobian Salt is de afspraak gemaakt om potentieel instabiele en niet
inherent veilige cavernes versneld te stabiliseren. De volgorde van stabiliseren van deze cavernes is gebaseerd op het specifieke risico van die caverne.
Voor het beoordelen van de cavernes onder de afvalverwerker Twence
moeten boringen worden verricht om sonarmetingen te kunnen uitvoeren.
Deze boringen en sonarmetingen zullen volgens de huidige planning in het
eerste kwartaal van 2022 worden uitgevoerd. Na analyse van de sonarmetingen zal over de opvulling van de cavernes en de termijn daarvan worden
besloten. SodM ziet hierop toe.
Vraag 10
Welk bedrijf is op dit moment eigenaar van de winvergunning in Twente, nu
het zoutwinbedrijf dat actief is in Twente in de afgelopen jaren in hoog tempo
meerdere keren van eigenaar en naam is gewisseld?
Antwoord 10
De vergunning houdende entiteit is op 1 oktober 2021 van naam gewijzigd en
heet Nobian Salt.

4

www.sodm.nl/documenten/brieven/2021/10/08/inspectierapport-nouryon-zoutwinningganzeboshengelo
5
Tubantia, 19 juli 2019 (https://www.tubantia.nl/regio/staatstoezicht-zet-druk-op-vullen-instabielezoutholtes-onder-twence~a4936c38/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Vraag 11
Wanneer er nu schade ontstaat door de zoutwinning in Twente, welk bedrijf is
of welke bedrijven zijn dan aansprakelijk? Hoe gaat het ministerie om met
bovengenoemde wisselingen van eigenaren?
Antwoord 11
De (laatste) vergunninghouder is aansprakelijk. In dit geval is dat de entiteit
Nouryon Salt B.V. dat sinds 1 oktober 2021 Nobian Salt heet. Op dit moment
wordt het verzoek behandeld om de naam op de vergunning te wijzigen naar
Nobian Salt. Mijn ministerie toetst of de financiële capaciteit van het bedrijf
zodanig is dat aan de mogelijke verplichtingen kan worden voldaan. Zo nodig
worden financiële garanties gevraagd. De eigenaars van Nobian Salt zijn The
Carlyle Group6 en GIC7.
Vraag 12
Moet de afstand tussen cavernes niet groter en de wanddikte dikker zijn om
het samen groeien van cavernes te voorkomen? Zijn kleine smalle cavernes
niet veiliger dan enkele grote? Hoe verhoudt zich dit tot het winningsplan bij
Haaksbergen?
Antwoord 12
In algemeenheid kan niet gesteld worden dat een groot aantal kleinere
cavernes veiliger zijn dan enkele cavernes met een groter volume. Er zijn
meerdere factoren die van invloed zijn om te komen tot een veilig ontworpen
caverne en caverneveld. Voorbeelden hiervan zijn: lokale zout specifieke
parameters, de diepteligging en de boven liggende lagen.
De huidige winningsplannen bevatten veilige marges voor de cavernediameter en de onderlinge afstand. Het aan elkaar groeien van de bovengenoemde
cavernes heeft geen invloed gehad op de veiligheid van mens en omgeving8.
In het winningsplan van Haaksbergen verwacht ik van Nobian Salt dat zij
rekening zal houden met de nieuwste inzichten, ook ten aanzien van de
cavernegrootte. Hierbij zal de volledige levenscyclus van een caverne worden
beschouwd. Dit betreft het ontwerp van de caverne, de aanleg daarvan, de
pekelproductie, het mogelijke hergebruik voor ondergrondse (energie)opslag
en de wijze van verlaten van de caverne na de beëindiging van de winning of
(energie)opslag.
Vraag 13
Kunt u aangeven waar holle cavernes onder gebouwen en/of infrastructuur
zitten?
Antwoord 13
Ja, dat is bekend. De vergunninghouder deelt jaarlijks een zogenoemde
holruimtekaart met de toezichthouder.
De bestaande cavernes in Hengelo en Enschede liggen onder, of direct in de
buurt van de zuidgrens van het industrieterrein Twentekanaal-Zuid, onder het
industrieterrein Marssteden in Enschede. Er zijn ook cavernes onder het
havengebied ten noorden van de N18 en ten oosten van de Auke Vleerstraat.
Verder zijn er cavernes aanwezig onder de afvalverwerker Twence en
gedeeltelijk onder de A35.

6

www.carlyle.com
www.gic.com
8
www.sodm.nl/documenten/brieven/2021/10/08/inspectierapport-nouryon-zoutwinningganzeboshengelo
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4