Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

645
Vragen van het lid Agema (PVV) aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat de indicaties voor zware
verpleeghuiszorg zijn gehalveerd (ingezonden 8 september 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 1 december 2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 79.
Vraag 1
Kent u het bericht: «Indicaties voor zware verpleeghuiszorg halveren»?1
Antwoord 1
Ja, ik ben hiermee bekend.
Vraag 2
Wat is uw verklaring voor het feit dat het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)
steeds minder indicaties afgeeft voor zware verpleeghuiszorg, en dat het
aantal indicaties in 2015 is gehalveerd?
Antwoord 2
Voor cliënten met recht op Wlz-zorg, geldt dat het CIZ voor hen heeft
vastgesteld dat zij een blijvende behoefte hebben aan 24 uur per dag zorg in
de nabijheid of permanent toezicht. Deze zorg is zwaar en complex. Voor de
verpleeghuiszorg gaat het daarbij om de zorgprofielen VV4 tot en met VV10.
Van de cliënten met een VV-indicatie hebben minder dan 15% een indicatie in
één van de pakketten VV7 tot en met VV10. 85% van de indicaties heeft
betrekking op VV4 tot en met VV6 en deze aantallen zijn ongeveer gelijk
gebleven ten opzichte van 2014.
Het CIZ rapporteert zowel over het aantal indicatiebesluiten dat in een
periode is afgegeven als over het aantal unieke cliënten – het «uitstaande
recht» – dat op de eerste dag van een kwartaal een zorgaanspraak heeft. Ter
illustratie: een cliënt krijgt een indicatiebesluit voor een bepaald zorgprofiel,
bijvoorbeeld VV4. Na verloop van tijd kan de zorgvraag anders zijn, wat leidt
tot een nieuw indicatiebesluit, waarin een hoger zorgprofiel wordt geïndiceerd, bijvoorbeeld VV5. Het CIZ heeft dan twee indicatiebesluiten verstrekt
voor één cliënt. Om de ontwikkelingen in het recht op Wlz-zorg te volgen, is

1

ah-tk-20162017-645
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Indicaties voor zware verpleeghuiszorg halveren, Zorgvisie, 7 september 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

het van belang om naar het aantal unieke cliënten met recht op Wlz-zorg te
kijken. Het aantal afgegeven indicaties geeft geen informatie over het aantal
unieke cliënten met recht op Wlz-zorg.
Uit de rapportage van het CIZ blijkt dat voor het totaal van de pakketten VV7
tot en met VV10 het aantal afgegeven indicatiebesluiten in 2015 (inderdaad)
op een substantieel lager niveau ligt dan in 2014 onder de AWBZ. Echter, de
cijfers over het aantal unieke cliënten met recht op Wlz-zorg over een iets
langere periode, geven een ander beeld; het aantal cliënten met aanspraak in
de afgelopen 4 jaar fluctueert tussen ongeveer 17.000 en 20.000 (VV7 tot en
met VV10).
Indicatie (recht op Wlz-zorg)
2012 Q3
2013 Q1
2013 Q3
2014 Q1
2014 Q3
1-01-15
1-07-15
1-01-16

VV 4 tm 10

VV 7 tm 10

125.100
131.700
134.700
136.200
136.500
139.700
138.300
142.300

17.500
18.900
19.600
19.500
19.200
19.400
17.900
17.500

Voor zowel VV7 als VV8 geldt dat in juli 2016 ongeveer evenveel cliënten een
geldige indicatie hebben als in het eerste kwartaal van 2013. Over de hele
periode 2013–2016 is daarom eerder sprake van een stabilisering dan van een
daling van het aantal indicaties in deze zorgzwaarteklassen.
De regels voor toegang tot indicaties voor zware verpleeghuiszorg zijn per
1 januari 2015 niet aangescherpt. Wie deze zorg nodig heeft, krijgt die ook.
Verschil ten opzichte van 2014 is wel dat het CIZ vanaf 2015 altijd zelf het
indicatieonderzoek uitvoert. Overigens is er enige tijd onduidelijkheid geweest
of onder de Wlz het CIZ ook een VV7-indicatie voor een korte periode kan
afgeven. Het CIZ heeft voor de zomer met een factsheet verduidelijkt dat een
VV7 ook tijdelijk kan worden geïndiceerd. CIZ monitort de ontwikkeling van
indicaties voor dit zorgprofiel.
Vraag 3
Hoe is het mogelijk dat ouderen met een te lage indicatie het verpleeghuis
binnenkomen, met alle gevolgen van dien, omdat het betaalde tarief niet
toereikend is?
Antwoord 3
Het CIZ bepaalt of er sprake is van toegang tot de Wlz en bepaalt het best
passende zorgprofiel.
Om te kunnen vaststellen of recht bestaat op Wlz-zorg, beoordeelt het CIZ op
basis van verkregen informatie van de cliënt en beroepsbeoefenaren zoals de
huisarts, de zorgbehoefte. Hiertoe gebruikt het CIZ een afwegingskader dat is
gebaseerd op de wettelijke toegangscriteria. Die wettelijke criteria bepalen dat
een cliënt recht heeft op passende zorg vanuit de Wlz indien hij, vanwege een
lichamelijke, psychogeriatrische of verstandelijke aandoening of beperking,
een blijvende behoefte heeft aan:
a. permanent toezicht, of
b. 24 uur per dag zorg in de nabijheid, omdat de cliënt zelf niet in staat is
om op relevante momenten hulp in te roepen om ernstig nadeel te
voorkomen.
De beoordeling door het CIZ van aanvragen voor toegang tot de Wlz kent
verschillende stappen. Deze zijn vastgelegd in de beleidsregels indicatiestelling Wlz, waarin een afwegingskader is beschreven. Vervolgens wordt de
mate van stoornissen en beperkingen in het functioneren van de cliënt op
diverse levensterreinen vastgesteld. Deze informatie wordt bij de aanvraag
voor een Wlz-indicatie aangeleverd, dan wel in het persoonlijk contact dat het
CIZ met de cliënt heeft. De mate waarin de stoornissen en beperkingen zich
manifesteren, draagt bij aan het oordeel of sprake is van een blijvende
behoefte heeft aan permanent toezicht of 24 uur zorg in de nabijheid, maar
zijn op zichzelf nog niet voldoende voor het bepalen van de toegang tot de
Wlz. Het CIZ maakt deze afweging op basis van de informatie over de cliënt
en de vaststelling van diens gezondheidstoestand en functioneren. Dit
gebeurt in persoonlijk contact met de cliënt en, bij twijfel, neemt de medisch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

adviseur van het CIZ contact op met de behandelaar(s) van de cliënt.Gelet op
het zorgvuldige proces voor indicatiestelling, zie ik geen aanleiding voor de
veronderstelling dat cliënten met een te lage indicatie het verpleeghuis
binnenkomen.
Ik wijs er verder op dat cliënten bezwaar kunnen maken, indien zij van
oordeel zijn dat het indicatiebesluit niet juist is.
Vraag 4
Gebeurt dit in opdracht van het Ministerie van VWS of is het ministerie op
enigerlei wijze betrokken bij deze beleidswijziging? Zo ja, hoe?
Antwoord 4
Nee, dit gebeurt niet in opdracht van het ministerie, noch is in deze sprake
van een beleidswijziging. Toegang is er voor cliënten voor wie het CIZ
vaststelt dat zij voldoen aan de wettelijke criteria. Dat betekent dat sprake
moet zijn van een blijvende behoefte aan 24 uur per dag zorg in de nabijheid
of permanent toezicht. Cliënten ontvangen dan in beginsel een indicatie van
onbepaalde duur.
Verder heeft het CIZ in juli jongstleden met een factsheet verduidelijkt
wanneer VV7 tijdelijk kan worden geïndiceerd. Het CIZ monitort de ontwikkeling van indicaties voor dit zorgprofiel, als vermeld in het antwoord op vraag
2.
Vraag 5
De indicatiestelling gebeurt toch aan de hand van de door de Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa) opgestelde beleidsregels? Zo ja, hoe kunnen de indicaties
dan lager zijn dan de benodigde zorg? Wordt er gesjoemeld om indicaties
lager te krijgen dan de feitelijke gezondheidstoestand van betrokkene?
Antwoord 5
Niet de NZa maar het CIZ voert de indicatiestelling voor de Wlz uit. Het CIZ
doet dat onafhankelijk, objectief en uniform. Van aansturen op het afgeven
van indicaties met een laag of lager zorgprofiel, is geen sprake. Het CIZ stelt
met ingang van 2016 de beleidsregels voor de indicatiestelling zelf vast.
In het antwoord op vraag 3 heb ik uiteengezet hoe de indicatiestelling door
het CIZ tot stand komt.
Vraag 6, 7
Welke zorgzwaartepakketten (zzp’s) worden op dit moment geïndiceerd, en
wat zijn de bijbehorende zzp-tarieven? Kunt u een overzicht verschaffen?
Wat zijn op dit moment de bijbehorende kostprijzen per zzp? Kan hiervan een
overzicht. worden gegeven?
Antwoord 6, 7
In de voortgangsrapportage langdurige zorg van 2 september 2016 (TK 2015
-2016, nr. 138) heb ik aangegeven hoe de indicaties van de langdurige zorg
zich ontwikkelen. De NZa stelt in een beleidsregel ieder jaar maximumtarieven voor de diverse zorgzwaartepakketten vast. Deze tarieven zijn onderbouwd door een kostprijsonderzoek uitgevoerd door de NZa. In de sector
verpleging en verzorging zijn de maximumtarieven (inclusief behandeling en
dagbesteding, exclusief kapitaallasten) als volgt.
Zorgzwaartepakket

NZa tarief per dag 2016 (beleidsregel
CA-BR-1607C)

Tarief per jaar 2016

VV 4
VV 5
VV 6
VV 7
VV 8
VV 9b
VV 10

€ 143,12
€ 188,11
€ 188,42
€ 224,46
€ 256,07
€ 223,41
€ 276,92

€ 52.200
€ 68.700
€ 68.800
€ 81.900
€ 93.500
€ 81.500
€ 101.100

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

Vraag 8, 9
Was het niet de bedoeling om binnen de Wet langdurige zorg (WLz) de
zzp-financiering af te schaffen, en over te gaan op zorgprofielen met
bijhorende gemiddelde tarieven? Waarom is dat nog steeds niet gebeurd?
Deelt u de mening dat er binnen de WLz gewoon met één gemiddeld tarief
gewerkt moet gaan worden, omdat de drempel om in aanmerking te komen
voor de Wlz heel hoog gelegd is (vanaf verpleeghuiszorg)? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 8, 9
De zorgprofielen zijn binnen de Wlz geïntroduceerd om binnen de indicatiestelling het recht op zorg op een globaler niveau vast te stellen om daarmee
meer ruimte te creëren voor cliënt, zorgaanbieder en zorgkantoor om bij de
inzet van zorg meer maatwerk toe te passen. Bij de introductie van de
zorgprofielen was het uitgangspunt dat het aantal zorgprofielen op termijn
wellicht nog verder ingedikt zou kunnen worden. Ik heb de NZa gevraagd om
in kaart te brengen wat de voor- en nadelen zijn van een verdere indikking
van het aantal zorgprofielen. Bij de introductie van de zorgprofielen zijn de
zorgzwaartepakketten vervallen als instrument bij de indicatiestelling. Ze
worden nog wel gebruikt bij de bekostiging van de geleverde zorg.
Vraag 10
Deelt u voorts de mening dat de daling van indicaties voor terminale zorg
niet te rijmen is met de door u beloofde beterschap na de schandalige
toestanden, bijvoorbeeld niet thuis kunnen sterven, die er vorig jaar speelde
rondom de palliatieve terminale zorg?
Antwoord 10
Het beeld voor de indicatiestelling voor VV10 is stabiel, met dien verstande
dat de besluiten per maand fluctueren. In de overgang van 2014 naar 2015 is
een daling zichtbaar, maar in de loop van 2015 is sprake van een stijging. Ook
voor de aanspraak is sprake van een stabiel beeld (rond de 900).
Overigens onderzoek ik op dit moment de mogelijkheid om dit profiel niet
langer te laten indiceren door het CIZ. Ik stuur u daarover binnenkort een
brief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4