Conclusies, uitgangspunten en maatregelen in
kabinetsreactie evaluatie Wfpp

Bijlagenummer

1

Datum

25-01-2019

Ons kenmerk

Overzicht conclusies, uitgangspunten en maatregelen
Conclusies, uitgangspunten en maatregelen
1. De Wet financiering politieke partijen (Wfpp) vervult een noodzakelijke
functie. Zonder de financiële steun van de overheid is het in het algemeen
gesproken voor de partijen niet mogelijk hun voor de representatieve
democratie essentiële functies op een behoorlijke manier uit te voeren.
2. Transparantie is een kernwaarde van onze democratie. Alle politieke partijen
en hun neveninstellingen moeten transparant zijn over hun inkomsten. Dit
uitgangspunt geldt voor zowel de landelijke partijen als de decentrale
partijen.
3. De uitvoering van de subsidieregeling van de Wfpp functioneert over het
algemeen goed en levert geen problemen op.
4. Er hebben zich in de praktijk weinig tot geen problemen met de huidige
inrichting van het toezicht voorgedaan.
5. De politieke partijen in het decentraal bestuur moeten een eigenstandige
benadering krijgen.
6. Buitenlandse beïnvloeding van onze democratie is onwenselijk en moet
worden voorkomen.
7. Het kabinet gaat een Wet op de politieke partijen voorbereiden .
8. Uitgangspunt van deze wet is dat deze zoveel mogelijk ruimte moet bieden
aan politieke partijen om zich aan te passen aan veranderende
omstandigheden.
9. Kort na de zomer van 2019 wordt een voorstel tot aanpassing van de Wet
financiering politieke partijen in procedure gebracht.
Maatregelen in aangepaste Wfpp
10. De eis dat een politieke partij ten minste één zetel in de Staten-Generaal
dient te hebben alvorens zij voor subsidie in aanmerking komt wordt
gehandhaafd.
11. Nieuwe politieke partijen krijgen geen subsidie voordat is gebleken dat ze
voldoende electorale steun hebben (in de vorm van ten minste één
Kamerzetel). Dat geldt ook voor niet in de Kamer vertegenwoordigde partijen
waarmee één of meer volksvertegenwoordigers zich hebben verbonden die
zich hebben afgesplitst van hun Kamerfracties.
12. Vanwege het belang van de taken van de wetenschappelijke instituten en de
politieke jongerenorganisaties (PJO’s) blijft het systeem van oormerking van

Pagina 1 van 3

Datum
25 januari 2019

een deel van de Wfpp-subsidie gehandhaafd, mede omdat daarvoor brede
steun bestaat bij de partijen.
13. De berekeningswijze voor de subsidie voor de wetenschappelijke instituten
blijft gehandhaafd.
14. De taken van de PJO’s liggen min of meer in het verlengde van die van de
politieke partijen. De verdeelsleutel van de subsidie van de PJO’s zal op
dezelfde wijze vorm worden gegeven als die van de subsidie van de partijen
zelf, dat wil zeggen met een basisbedrag, een bedrag per Kamerzetel en een
vast bedrag per lid.
15. De subsidie voor de instellingen voor buitenlandse activiteiten wordt uit de
Wfpp overgeheveld naar het ministerie van Buitenlandse Zaken.
16. Om de negatieve effecten van de schommelingen in de hoogte van de
subsidie als gevolg van sterk fluctuerende verkiezingsuitslagen enigszins te
dempen, zal de aanpassing van de subsidie na de Tweede Kamerverkiezingen
stapsgewijs worden gerealiseerd: 25% na drie maanden, 50% na zes
maanden, 75% na negen maanden en 100% een jaar na de verkiezingen.
17. Deze methodiek gaat ook gelden voor de partijen die bij een Kamerverkiezing
al hun zetels verliezen. De partijen die voor het eerst in de Kamer zijn
verkozen, worden uitgezonderd van deze regel. Zij ontvangen de subsidie met
terugwerkende kracht vanaf de eerste dag van de derde maand voorafgaand
aan de verkiezing, zoals nu reeds is vastgelegd in de Wfpp.
18. Stichtingen ten behoeve van individuele kandidaat-Kamerleden worden onder
de reikwijdte van de wet gebracht.
19. De regels voor giften van rechtspersonen worden aangescherpt, zodat
duidelijker in beeld wordt gebracht wie de natuurlijke personen achter deze
rechtspersonen zijn.
20. De verplichting wordt gehandhaafd dat politieke partijen voorafgaand aan de
Tweede Kamerverkiezingen overzichten van giften en schulden van de
politieke partij en de kandidaten aan de minister van BZK, die deze
overzichten vervolgens openbaar maakt.
21. Daarnaast worden de neveninstellingen van de partijen verplicht om
voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen aanvullende overzichten van
ontvangen giften te overleggen aan de minister van BZK. Ook deze
overzichten worden vervolgens openbaar gemaakt.
22. Legaten en erfstellingen worden onder de reikwijdte van de wet gebracht.
23. De definitie van het begrip ‘schuld’ wordt zodanig aangepast dat naast
schulden die lager zijn dan het drempelbedrag van 25.000 euro, schulden bij
overheidsinstanties en schulden die korter dan 14 dagen openstaan kunnen
worden uitgezonderd.
24. Giften uit het buitenland aan Nederlandse politieke partijen worden verboden,
met uitzondering van giften door in het buitenland woonachtige
kiesgerechtigde Nederlandse staatsburgers en giften afkomstig uit lidstaten
van de Europese Unie.
25. De drempel voor openbaarmaking voor giften EU-lidstaten - niet zijnde
Nederland - wordt op nul euro gesteld.
26. Gelet op het belang van de onafhankelijke positie van de Kiesraad in het
verkiezingsproces wordt het toezicht niet bij de Kiesraad belegd.
27. Het adviesrecht van de Commissie toezicht financiën politieke partijen (Ctfpp)
wordt uitgebreid en gaat de hele Wfpp omvatten.
Pagina 2 van 3

Datum
25 januari 2019

28. De Wfpp wordt zo aangepast dat indien de minister af wil wijken van een
advies van de Ctfpp, hij of zij gemotiveerd dient aan te geven waarom hij of
zij dat doet.
29. Het lidmaatschap van de Ctfpp is niet langer mogelijk in de eerste vier jaar na
het uitoefenen van een verkozen of bestuurlijke functie in de nationale of
decentrale vertegenwoordigende organen en/of besturen of in het Europees
Parlement of de Europese Commissie.
Maatregelen die worden onderzocht bij de uitwerking van de WPP
30. De eisen die aan politieke partijen worden gesteld om zich te kunnen
registreren.
31. Regulering van (digitale) politieke campagnes.
32. Regulering van partijverboden.
33. Het in aanvulling op het stimuleren van ledenwerving binnen de wettelijke
kaders ruimte bieden aan maatregelen om de verenigingsdemocratie te
stimuleren.
34. De vraag of de subsidie voor de landelijke partijen moet worden verhoogd en
zo ja met welk bedrag en op welke manier.
35. De vraag of er een subsidieregeling voor decentrale politieke partijen moet
komen en zo ja welke omvang deze moet hebben en hoe deze moet worden
uitgewerkt.
36. Regelgeving over de overige inkomsten van decentrale politieke partijen.
Maatregelen die worden genomen ter versterking van de positie van decentrale
politieke partijen
37. ProDemos heeft in opdracht van het kabinet een Contactpunt lokale partijen
opgestart.
38. Het ministerie van BZK gaat een instrument ontwikkelen dat decentrale
politieke partijen kunnen benutten om op vrijwillige basis de transparantie
over hun geldstromen te vergroten.

Pagina 3 van 3