Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 317

JBZ-Raad

Nr. 170

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 april 2013
Tijdens het Algemeen Overleg over het EURODAC-voorstel van 31 januari
2013 (Kamerstuk 32 317, nr. 163) en het Voorgezet Algemeen Overleg van
28 februari 2013 heb ik uw Kamer een aantal toezeggingen gedaan
(Handelingen II 2012/13, nr. 56, debat naar aanleiding van een algemeen
overleg op 31 januari 2013 over Eurodac). Aansluitend, op 5 maart 2013,
zijn door uw Kamer drie moties aangenomen over het EURODAC-voorstel
(32 317-158, 32 317-159 en 32 317-162). Met deze brief informeer ik uw
Kamer over de uitvoering van deze toezeggingen en moties.
Allereerst wil ik u informeren over de ontwikkelingen bij de besluitvorming van het EURODAC-voorstel. Op 27 maart 2013 heeft het Ierse
Voorzitterschap in Coreper geconcludeerd dat de lidstaten het akkoord,
dat tussen de Raad en Europees Parlement is bereikt in de triloog van
21 maart jongstleden, onderschrijven en dat er dus in principe een
overeenkomst is bereikt over het EURODAC-voorstel. Ik ben zeer tevreden
over deze overeenkomst. De Voorzitter zal dit akkoord in een brief melden
aan de voorzitter van het LIBE Comité. Na stemming in het LIBE Comité
begin april wordt het EURODAC-voorstel geagendeerd voor de plenaire
vergadering van het Europees Parlement. Daarna kan het voorstel als
A-punt wordt geagendeerd op een (willekeurige) Raad in april/mei 2013.
Voor de besluitvorming betekent dit dat het EURODAC-voorstel niet wordt
geagendeerd voor de eerstvolgende JBZ-raad van 6–7 juni 2013.
Toezegging in AO van 31 januari 2013
Tijdens het AO EURODAC van 31 januari 2013 heb ik uw Kamer de
toezegging gedaan om het thema stigmatisering onder de aandacht te
brengen van de Europese Commissie. Om gestand te doen aan deze
toezegging heeft de Nederlandse vertegenwoordiger in het hoogambtelijke Strategisch Comité immigratie, grenzen en asiel (SCIFA) van
21 februari 2013 dit specifieke thema onder de aandacht van de Europese
Commissie gebracht. De Europese Commissie heeft hierbij toegezegd dat

kst-32317-170
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 170

1

bij de evaluatie zal worden nagegaan of raadpleging van EURODAC heeft
geleid tot indirecte discriminatie. Inmiddels is de strekking van deze
toezegging opgenomen in de compromistekst van 21 maart 2013. In
artikel 40, vijfde lid, van de compromistekst staat dat de Europese
Commissie in zijn evaluatie van de EURODAC-verordening de impact op
de grondrechten zal onderzoeken, met inbegrip van de vraag of toegang
voor strafrechtelijke doeleinden heeft geleid tot indirecte discriminatie van
personen op wie deze verordening van toepassing is.
Toezegging in VAO van 28 februari 2013 en de motie-Schouw
(32 317-158)
Tijdens het VAO EURODAC van 28 februari 2013 heb ik u toegezegd om de
zorgen van uw Kamer (met name over het risico van stigmatisering en
indirecte discriminatie) onder de aandacht te brengen in de Raad wanneer
daartoe gelegenheid is. Daarnaast heeft uw Kamer in de aangenomen
motie-Schouw (Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 158)
de regering verzocht om over de afwijkingen van het advies van de
privacyautoriteiten over het EURODAC-voorstel te rapporteren in het
JBZ-verslag. Aan deze toezegging en motie is door de Nederlandse
ambassadeur voldaan in het Comité van Permanente Vertegenwoordigers
(COREPER) van 20 maart 2013. In een verklaring heeft de Nederlandse
ambassadeur de zorgen van uw Kamer toegelicht en uitleg gegeven
waarom de Nederlandse regering afwijkt van het advies van de Europese
Toezichthouder voor Gegevensbescherming. Hierbij is ook aandacht
gevraagd voor het thema stigmatisering. De verklaring is in het Engels
voorafgaande aan de bijeenkomst onder de vertegenwoordigers van de
lidstaten verspreid. Deze verklaring heb ik bijgevoegd.
De reden dat de verklaring in in het kader van de Raad (in Coreper) is
uitgesproken en niet in de JBZ-Raad zelf, is dat er geen gelegenheid was
om in de Raad een verklaring uit te spreken. Het EURODAC-voorstel was
namelijk niet geagendeerd voor de Raad van 7–8 maart jongstleden. Ook
voor de eerstvolgende JBZ-raad van 6–7 juni aanstaande zal het
onderwerp naar verwachting niet worden geagendeerd.
Motie- Gesthuizen (32 317-162)
In de door uw Kamer aangenomen motie-van Gesthuizen (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 162) wordt de regering verzocht om
de voorwaarde dat in het opsporingsonderzoek aanwijzingen moeten zijn
te veronderstellen dat men in de richting van een asielzoeker moet
zoeken, alsnog aan de orde te stellen bij de onderhandelingen over het
EURODAC-voorstel en daarmee te benadrukken dat EURODAC geen
verkapt opsporingssysteem mag worden.
Naar mijn mening was deze voorwaarde al impliciet opgenomen in het
oorspronkelijke voorstel van de Europese Commissie. In dat voorstel
stond namelijk dat er redelijke gronden moeten zijn die het vermoeden
rechtvaardigen dat de vergelijking met de EURODAC-gegevens zal
bijdragen aan de voorkoming, opsporing of het onderzoeken van ernstige
strafbare feiten. De verzoekende lidstaat zal derhalve een aantoonbare
reden moeten geven waarom er een vermoeden is dat raadpleging van
EURODAC zal leiden tot een treffer. Omdat EURODAC bestaat uit de
gegevens van vreemdelingen die een asielverzoek hebben ingediend
en/of zijn aangehouden in verband met illegale buitengrensoverschrijding,
zal de aantoonbare reden in de regel het vermoeden zijn dat de verdachte
een vreemdeling is die tot één van deze twee categorieën behoort. Dit
standpunt is verwoord in de brief van 3 december 2012 aan de Tweede
Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 147). Tijdens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 170

2

de triloog bleek dat het LIBE-comité niettemin wenste dat in het voorstel
expliciet wordt opgenomen dat sprake moet zijn van het vermoeden dat
de verdachte asiel heeft aangevraagd. In lijn met de motie-Gesthuizen
heeft de Nederlandse regering dit amendement gesteund. Dit
amendement is overigens ook in lijn met ons nationale stelsel voor
bevraging van de Basisvoorziening Vreemdelingen, dat als voorwaarde
stelt dat sprake moet zijn van een redelijk vermoeden dat de verdachte
van een strafbaar feit een vreemdeling is. In artikel 20, eerste lid, onder c,
van de compromistekst is opgenomen dat er sprake moet zijn van
redelijke gronden dat vergelijking van vingerafdrukken van een verdachte
of spoor met EURODAC-gegevens wezenlijk bijdraagt tot het voorkomen,
opsporen en onderzoeken van terroristische misdrijven en andere ernstige
strafbare feiten. Deze redelijke gronden bestaan met name wanneer er
een gegrond vermoeden bestaat dat de verdachte, dader of slachtoffer
van terroristische of andere ernstige strafbare feiten valt in een categorie
onder deze verordening (personen die asiel hebben aangevraagd of
illegaal de buitengrens hebben overschreden).
Motie-Schouw (32 317-159)
Tenslotte, heeft uw Kamer in motie-Schouw (Tweede Kamer, vergaderjaar
2012–2013, 32 317, nr. 159) de regering verzocht om bij de evaluatie van
het Eurodac-voorstel en de audit ook expliciet in te gaan op de effecten
van het gebruik van Eurodac op de grondrechten, waaronder het verbod
van discriminatie. De Europese Commissie heeft toegezegd dat bij de
evaluatie zal worden nagegaan of raadpleging van Eurodac heeft geleid
tot indirecte discriminatie. Zoals ik heb toegezegd tijdens het AO
EURODAC van 31 januari 2013 en het VAO EURODAC van 28 februari 2013
zal ik, als uit de evaluatie blijkt dat dat er op dit punt zorgen zijn over het
raadplegen van Eurodac voor strafrechtelijke doeleinden, dat ik mij ervoor
zal inzetten om de Verordening aangescherpt.
Tijdens het VAO EURODAC van 28 februari 2013 heb ik toegelicht dat een
audit, anders dan een evaluatie, niet het juiste instrument is om te
beoordelen welke impact de onderhavige wijziging van de verordening zal
hebben op grondrechten. Bij een audit staat namelijk niet de grondwettelijkheid van een regeling centraal, maar wordt slechts toezicht gehouden
op het rechtmatig gebruik van persoonsgegevens. Op grond van de
ontwerpverordening zal in iedere lidstaat de nationale dataprotectieautoriteit op de rechtmatigheid van de verwerking van de vingerafdrukken van
de asielzoekers toezien. In ons land is dat het College bescherming
persoonsgegevens. Ik zal nader overleggen met het College welke
mogelijkheden er zijn om aan de wens van uw Kamer uitvoering te geven.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 170

3

Verklaring van Nederland voor het verslag van Coreper II Nr 2445,
20 maart 2013, over het EURODAC-voorstel:
Nederland is voorstander van het EURODAC-voorstel en het creëren van
de mogelijkheid om de vingerafdrukken die worden bewaard in EURODAC
onder strikte voorwaarden te mogen gebruiken voor strafrechtelijke
onderzoeken naar ernstige strafbare feiten.
Er is echter een kritisch advies van de Europese Toezichthouder voor
Gegevensbescherming.
De kritiek richt zich met name op de noodzaak en proportionaliteit van de
bevoegdheid om de vingerafdrukken van sporen en verdachten van
ernstige strafbare feiten te vergelijken met die van asielzoekers.
Op dit punt verschilt Nederland van mening met de Europese toezichthouder. Al sinds 1989 worden in Nederland onder strikte voorwaarden
vingerafdrukken die zijn aangetroffen bij ernstige strafbare feiten onder
strikte voorwaarden vergeleken met die van asielzoekers. Het percentage
treffers toont aan dat dit middel noodzakelijk is voor de opsporing van
ernstige strafbare feiten.
Toch zijn er in het Nederlandse parlement er zorgen over dit voorstel en
met name is er bezorgdheid over het risico op indirecte discriminatie.
In het voorstel voor aanpassing van de EURODAC-verordening is voorzien
in een toezichts- en evaluatiemechanisme.
Bij de evaluatie zal worden nagegaan of de raadpleging van EURODAC
ten behoeve van «het voorkomen, opsporen of onderzoeken van
terroristische misdrijven of andere ernstige strafbare feiten» heeft geleid
tot indirecte discriminatie van personen die internationale bescherming
zoeken.
Nederland hecht groot belang aan dit element van de evaluatie.
Nederland wil de Europese Commissie vragen vanaf de inwerkingtreding
van de verordening aandacht te geven aan dit onderdeel van de evaluatie.
Als het nodig is na de inwerkingtreding van de EURODAC-verordening
bepaalde gegevens bij te houden om eventuele stigmatiserende effecten
te bepalen dan moeten de betrokken autoriteiten daarvan op de hoogte
zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 317, nr. 170

4