Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

27 529

Informatie- en Communicatietechnologie (ICT) in
de Zorg

Nr. 106

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 april 2012
Met deze brief informeer ik u over een aantal onderwerpen rond de
doorstart van het Landelijk Schakelpunt (LSP).
Op donderdag 19 januari heb ik u het doorstartmodel zoals ik dat van
partijen heb ontvangen aangeboden. Het doorstartmodel geeft inzicht in
de wijze waarop de doorstart van het LSP door betrokken partijen is
uitgewerkt. Daarnaast heb ik u gemeld dat het CBP geen aanleiding zag
tot opmerkingen ten aanzien van het doorstartmodel.
Conform mijn toezegging aan uw Kamer en aan de Eerste Kamer
informeer ik u in deze brief over de wijze waarop ik de communicatie
richting de burger over de gevolgen van het beëindigen van mijn
betrokkenheid bij het landelijk EPD, de doorstart van het LSP en de
gevolgen daarvan voor de burger, zal vormgeven.
Daarnaast ga ik in deze brief in op een aantal vragen van de uw Kamer
met betrekking tot de doorstart van het LSP: op de bij de regeling van
werkzaamheden van 24 januari 2012 gemaakte opmerkingen; mijn reactie
op motie 27 529, nr. 99, onderdeel 4 betreffende de uitbreiding van het
sanctieregime voor de zorgverzekeraars en tenslotte op de vraag uit het
interpellatiedebat in uw Kamer op 29 juni 2011 (Handelingen II 2010/11,
nr. 99, item 4, blz. 25–31) over het elektronisch patiëntendossier of
ongeoorloofd medische dossiers raadplegen onder het tuchtrecht valt.
1 Communicatie richting burger
In debatten met uw Kamer en met de Eerste Kamer is mij nadrukkelijk
verzocht de burger te informeren over de gevolgen van het beëindigen
van mijn betrokkenheid bij het landelijk EPD, het stopzetten van het
landelijk EPD en de gevolgen daarvan voor de burger. Ik heb u toegezegd

kst-27529-106
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 529, nr. 106

1

de burgers via een huis-aan-huis brief te zullen informeren. Daarbij heb ik
aangegeven u de concepttekst van de communicatieboodschap vooraf
voor te leggen.
De toezeggingen heb ik gedaan nadat op 5 april 2011 het wetsvoorstel
door de Eerste Kamer werd verworpen en mij werd verzocht de betrokkenheid vanuit de overheid af te bouwen. Nu er sprake is van een
doorstart wijzigt ook de inhoud van de communicatie aan de burger. De
boodschap is nu gericht op het informeren van de burger over het
stopzetten van mijn betrokkenheid bij het landelijk EPD in de context van
een private doorstart. Voor vragen of meer informatie over deze doorstart
zijn de zorgverleners het aanspreekpunt alsmede het klantenloket.
Deze boodschap is in een conceptbrief verwoord en als bijlage aan deze
brief toegevoegd.1 De conceptbrief is reeds voorgelegd aan de bij de
doorstart betrokken koepels van zorgverleners (Vereniging Huisartsenposten Nederland, Landelijke Huisartsen Vereniging, Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie) en patiëntenorganisaties (Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie.
De concepttekst wordt ook voorgelegd aan de leden van de Eerste Kamer
en de Consumentenbond.
Ik verzoek u mij uw eventuele opmerkingen op korte termijn (gaarne
uiterlijk 2 weken na ontvangst van deze brief) kenbaar te maken.
Indien nodig wordt de tekst van de brief aangepast op basis van de
reacties. Vervolgens zal de brief worden getest op begrijpelijkheid en
duidelijkheid bij de burger. De brief zal naar verwachting begin juli 2012
bij alle huishoudens in Nederland zijn bezorgd.
De informatievoorziening wordt ondersteund door een advertentie die
verschijnt in de regionale bladen. De advertentietekst wordt afgestemd
met de Vereniging van Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie (VZVZ).
De verschijningsdatum van de advertentie is afhankelijk van de regionale
activiteiten en situatie en kan dus per regio verschillen. De regie hiervan
ligt bij de regionale zorgverleners.
Het versturen van een huis-aan-huis brief zal leiden tot een toename van
het aantal vragen om informatie bij het klantenloket. Dit betekent dat moet
worden voorzien in een (tijdelijke) opschaling van het klantenloket. De
totale kosten van de huis-aan-huisbrief, de advertentie en het opschalen
van het klantenloket bedragen circa € 2miljoen.
2 Opmerkingen bij de regeling van werkzaamheden
Verantwoordelijkheidsverdeling
Met de private doorstart van het LSP verandert de verantwoordelijkheidsverdeling. De vereniging van zorgaanbieders voor zorgcommunicatie
(VZVZ) heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen voor het servicecentrum (het voormalige Landelijk Schakelpunt). Zij zijn daarmee
verantwoordelijke in de zin van de Wet bescherming persoonsgegevens.
Ik ben niet betrokken bij de wijze waarop het servicecentrum functioneert.
Uitgangspunt is natuurlijk dat het servicecentrum en de VZVZ moeten
voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Het CBP en de IGZ zien daarop
toe.
1
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 529, nr. 106

2

Mijn rol bij de doorstart beperkt zich tot het eenmalig geven van subsidie
voor het klantenloket van 1,6 mln. euro en het voor 0,7 mln. euro
meefinancieren van een project van de NPCF om het zelfbeschikkingsrecht
van de patiënt en de zeggenschap over de gegevens in zijn dossier te
effectueren.
Daarnaast zal ik aanvullende regels met betrekking tot elektronische
uitwisseling van medische gegevens vastleggen in een wetsvoorstel ter
aanvulling van de Wet cliëntenrechten zorg (Wcz).
Patiënten en Cliënten
Ik hecht net als uw Kamer veel waarde aan een goede borging van de
positie van de patiënt bij de private doorstart van het Landelijk
Schakelpunt. Dit onderwerp is ook aan de orde geweest in het interpellatiedebat van 29 juni 2011.
De positie van de patiënt is op een aantal manieren geborgd.
Allereerst wordt er gewerkt met een opt-in model, waardoor patiënten zelf
bepalen of hun gegevens mogen worden uitgewisseld.
Verder is in het doorstartmodel een Patiënten- en Privacyraad
opgenomen. De NPCF zal inhoud geven aan de Patiënten- en Privacyraad
en daarbij de andere patiënten- en consumentenorganisaties betrekken. In
het doorstartmodel is te lezen dat de Patiënten- en Privacyraad een
tweeledige rol heeft. Over alle aspecten die de privacy en/of rechten van
patiënten en consumenten raken wordt advies gevraagd aan deze raad.
Daarnaast heeft de raad een belangrijke (gevraagd en ongevraagd)
adviserende rol over de functionele wensen van cliënten en consumenten
voor de ontwikkelagenda. Hierbij komen zaken als inzagemogelijkheden
aan de orde.
Daarnaast zal ik, zoals gezegd, het klantenloket dat door de Vereniging van
Zorgaanbieders voor Zorgcommunicatie (VZVZ) wordt uitgevoerd in 2012
eenmalig financieren voor een zorgvuldige invulling van de rechten van
de patiënt in de overgangsfase en vanuit de zorgvuldige afbouw van de
betrokkenheid van VWS bij het LSP. Ook zal ik het initiatief van de NPCF
om het zelfbeschikkingsrecht van de patiënt en de zeggenschap over de
gegevens in zijn dossier te effectueren, meefinancieren voor 0,7 mln.
euro.
Patiënten hebben een steeds grotere rol in de eigen behandeling. Zij zijn
goed geïnformeerd en maken hiervoor onder andere gebruik van
beschikbare informatie op internet. Om te zorgen dat patiënten nog beter
betrokken worden bij het zorgproces en beter geïnformeerd zijn, wil ik dat
alle patiënten de mogelijkheid hebben om ook online hun eigen medisch
dossier in te zien. Ik zal binnenkort komen met een separaat wetsvoorstel
ter aanvulling van de Wet cliëntenrechten zorg (Wcz) dat hier in voorziet.
Toezicht
Het toezicht op de private doorstart van het LSP vindt plaats door het CBP
en de IGZ. Het CBP houdt toezicht op gebruik van persoonsgegevens. De
IGZ houdt toezicht op de levering van verantwoorde zorg die zorgaanbieders in gevolge de Kwaliteitswet zorginstellingen en de Wet op de
beroepen in de individuele gezondheidszorg (Wet BIG) gehouden zijn te
verlenen. Over het toezicht op de gezondheidszorg door de IGZ heb ik
onlangs een brief naar uw Kamer gestuurd (Tweede Kamer Vergaderjaar
2011–2012, 33 149, nr. 1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 529, nr. 106

3

Wanneer burgers klachten of vragen hebben kunnen zij zich richten tot de
zorgaanbieder of het klantenloket. Mocht dat niet tot een oplossing leiden
dan kunnen burgers naar de burgerlijke rechter stappen. In de huidige
situatie is de drempel via de rechter erg hoog. Daarom stelt het kabinet in
de Wet cliëntenrechten zorg (Wcz) voor om ook via de geschillencommissie recht te kunnen halen en een behoorlijke financiële compensatie/
genoegdoening te kunnen krijgen. Schiet de zorgaanbieder naar het
oordeel van de cliënt tekort, dan kan de cliënt als de Wet cliëntenrechten
zorg in werking is getreden, de klacht en de reactie van de zorgaanbieder
hierop voorleggen aan een onafhankelijke geschilleninstantie die
uitspraken doet in de vorm van een bindend advies. Zorgaanbieders
worden onder de Wcz verplicht om aangesloten te zijn bij een geschilleninstantie.
Elektronische informatie-uitwisseling op een gestandaardiseerde wijze is
van groot belang voor de kwaliteit van de zorg. In 2011 heeft de IGZ het
rapport «Staat van de Gezondheidszorg 2011» gepubliceerd over
informatie-uitwisseling in de zorg. In de aanbevelingen roept de IGZ de
veldpartijen op de gestandaardiseerde informatie-uitwisseling met
urgentie ter hand te nemen en daarmee daadwerkelijk bij te dragen aan
een vermindering van de kans op fouten in de zorg. De IGZ noemt hierbij
de datum van 1 januari 2013. Gelet op de uitkomsten van de staat van de
gezondheidszorg sluit een onderzoek naar een zorgvuldig gebruik van
standaarden bij de elektronische informatie-uitwisseling en de effecten
daarvan op de kwaliteit van zorg daarbij aan. Ik zal de IGZ verzoeken een
dergelijk onderzoek op te nemen in het werkplan en daarbij specifiek
aandacht te besteden aan de uitwisseling via het LSP zoals dat nu wordt
vormgegeven. Ik zal de IGZ verzoeken in 2013 een quick scan uit te voeren
naar het gebruik van standaarden en voor 2014 een uitgebreider
onderzoek in te plannen. Over de uitkomsten zal ik uw Kamer uiteraard
informeren.
3 Sanctieregime zorgverzekeraar
Tijdens het Voortgezet Algemeen Overleg op 21 december 2011 (Handelingen II 2011/12, nr. 39, behandeling epd) heeft uw Kamer een aantal
moties ingediend. Met deze brief zal ik op motie 99, onderdeel 4 reageren.
Voor de volledigheid heb ik hieronder de hele motie opgenomen.
27 529, nr. 99
Verzoekt de regering
1. de wetgeving zo aan te passen dat bij een eerste overtreding
een passende boete opgelegd wordt die openbaar gemaakt moet
worden, waarbij de boete voor een afzonderlijke overtreding ten
hoogste 100 000 euro is;
2. de verzekerden, wiens polis het betreft, de mogelijkheid te
geven de zorgverzekering en de aanvullende verzekering per
direct op te zeggen;
3. bij een tweede overtreding binnen vijf jaar alle verzekeringsnemers van de zorgverzekeraar het recht te verlenen de zorgverzekering en de aanvullende polis op te zeggen;
4. voorts binnen het sanctieregime de mogelijkheid te onderzoeken om een zorgverzekeraar die herhaaldelijk de wet
overtreedt, de vergunning tot het voeren van een zorgverzekering
te ontnemen en de Kamer op dit punt te informeren voor 1 april
2012;
5. op dit punt te handhaven en te controleren en de Kamer voor
1 juli 2012 te informeren op welke wijze deze controle en
handhaving wordt uitgevoerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 529, nr. 106

4

Voor wat betreft de uitbreiding van het sanctieregime, heb ik reeds
aangegeven dat ik deze motie zal betrekken bij het wetsvoorstel dat ik in
voorbereiding heb. Ten aanzien van punt 5 zal ik uw Kamer voor 1 juli
informeren.
Ten aanzien van punt 4 geldt het volgende. Op grond van de Europese
verzekeringsrichtlijnen is het aan de toezichthouder, in casu De Nederlandsche Bank (DNB), om een vergunning van een verzekeraar, dus ook
van een zorgverzekeraar, in te trekken. DNB kan de vergunning onder
meer intrekken indien een verzekeraar niet meer voldoet aan de bij of
krachtens de Wet op het financieel toezicht (Wft) gestelde regels dan wel
niet meer voldoet aan de aan de vergunning verbonden voorschriften of
gestelde beperkingen. In dit verband kan worden gedacht aan de eis van
een beheerste en integere uitoefening van het verzekeringsbedrijf
(artikel 3:17 Wft). Indien een zorgverzekeraar herhaaldelijk eenzelfde
ernstige overtreding begaat, ontstaat twijfel over de beheerste en integere
bedrijfsvoering en kan uiteindelijk zijn vergunning worden ingetrokken.
Als gevolg van diezelfde verzekeringsrichtlijnen wordt een vergunning per
branche verleend. Een eventuele intrekking betekent dat de betrokken
verzekeraar zijn verzekeringsportefeuille die behoort tot de betrokken
branche moet afwikkelen. Het intrekken van de vergunning raakt daardoor
alle polishouders in de betrokken branche. Indien de vergunning van een
zorgverzekeraar wordt ingetrokken (branches 1 en 2) houdt dit in dat niet
alleen polishouders die een basisverzekering bij de betrokken verzekeraar
hebben lopen hierdoor worden getroffen, maar bijvoorbeeld ook
polishouders die een aanvullende zorgverzekering hebben gesloten en
polishouders die een ongevallenverzekering hebben gesloten.
Op grond van de verzekeringsrichtlijnen is het aan de toezichthouder om
bij een eventuele intrekking alle betrokken belangen af te wegen. Het
intrekken van een vergunning is de meest vergaande maatregel en
betekent de facto het einde van de zorgverzekeraar. Het is de vraag of
belangen van alle polishouders hiermee zijn gediend. Het ligt veeleer in
de reden om een aanwijzing te geven waardoor herhaling van de
overtreding zou kunnen worden voorkomen, bijvoorbeeld een aanwijzing
die strekt tot een wijziging in het management. Indien dat niet het
gewenste effect sorteert, kan de vergunning worden ingetrokken. Een
verzekeraar kan altijd naar de rechter stappen om dit besluit van DNB te
laten toetsen en de rechter zal dan beoordelen of DNB in redelijkheid tot
haar oordeel had kunnen komen.
4 Vraag over het ongeoorloofd raadplegen van medische dossiers
Tijdens het interpellatiedebat in uw Kamer op 29 juni 2011 over het
elektronisch patiëntendossier heb ik toegezegd de vraag te beantwoorden
of ongeoorloofd medische dossiers raadplegen onder het tuchtrecht valt.
Het ongeoorloofd raadplegen van een medisch dossier valt onder
artikel 47 van de Wet Big en daarmee onder het tuchtrecht. Het tuchtrecht
is gericht op beroepsbeoefenaren die vallen onder artikel 3 van de wet
Big.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 529, nr. 106

5