Entreetoets en het leefklimaat van
jongeren in Schakenbosch
Onderzoek naar de jeugdzorgPLUS op basis van
het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg
Instellingsrapport

Inspectie Jeugdzorg
Inspectie van het Onderwijs
Utrecht, juni 2014

2

Samenvatting

De Inspectie Jeugdzorg houdt toezicht op de instellingen die starten met jeugdzorgPLUS. Nadat de
instellingen minimaal een half jaar ‘draaien’, toetst de inspectie beleid en praktijk. De inspectie
noemt deze toets de ‘entreetoets’.
De entreetoets is het toezicht op basale onderwerpen die een belangrijke bijdrage leveren aan een
veilig behandelklimaat. Deze moeten voldoende zijn gewaarborgd. Het gaat om de rechtspositie
van jongeren, toezicht op de jongeren en het omgaan met incidenten.
Bij bestaande instellingen en locaties met jeugdzorgPLUS voert de Inspectie Jeugdzorg ‘stapsgewijs
onderzoek’ uit. Dit onderzoek vindt plaats op basis van het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg, dat
Jeugdzorg Nederland heeft vastgesteld. De inspectie voert het toezicht uit bij alle instellingen voor
jeugdzorgPLUS.
Het stapsgewijze toezicht kent drie stappen. Stap 1 van het stapsgewijze toezicht betreft de
rechtspositie van jongeren. Bij nieuwe instellingen komt deze stap in de entreetoets aan bod.
Stap 2 wordt samen met de Inspectie van het Onderwijs uitgevoerd en is gericht op het leefklimaat
van de jongeren en de samenwerking tussen instelling en school.
Stap 3 wordt samen met de Inspectie voor de Gezondheidszorg en de Inspectie van het Onderwijs
uitgevoerd en is gericht op het behandeltraject van de jongeren in de instelling en in de
bijbehorende school.
Schakenbosch en het Schakenbosch College van Horizon Jeugdzorg & Onderwijs zijn in januari
2013 in Leidschendam gestart. De inspecties hebben besloten de entreetoets en het toezicht stap 2
te combineren. Het toezicht stap 3 wordt uitgevoerd op het moment dat de school een
basisarrangement heeft van de Inspectie van het Onderwijs, dat wil zeggen voldoende kwaliteit
biedt. Dit rapport geeft het resultaat van het gecombineerde toezicht entreetoets en stap 2 weer.
Eindoordeel entreetoets
Ten aanzien van de entreetoets luidt het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg dat Schakenbosch
voldoende verantwoord omgaat met de rechtspositie van de jongeren, met het toezicht op de
jongeren en met incidenten.
De instelling scoort 15 van de 19 indicatoren ‘operationeel’ en voldoet daarmee voldoende aan de
verwachtingen van de inspectie.
Verbetering door de instelling is nodig op de indicatoren die onvoldoende zijn:


Wanneer maatregelen mogen worden toegepast;



Toegang tot de klachtregeling;



Beroepsmogelijkheid bij maatregelen en verlof;



Begeleiding en toezicht: inhoud en wanneer.

3

Eindoordelen toezicht stap 2
Leefklimaat
Ten aanzien van het leefklimaat luidt het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg dat de kwaliteit
van het leefklimaat in Schakenbosch voor jongeren voldoende is.
De instelling scoort 9 van de 12 indicatoren ‘operationeel’ en voldoet daarmee voldoende aan de
verwachtingen van de inspectie.
Verbetering door de instelling is nodig op de indicatoren die onvoldoende zijn:


Aandachtvolle houding medewerkers ten opzichte van jongeren;



Flexibele inzet van personeel;



Toerusting personeel: sturing en coaching.

Samenwerking instelling en school
Ten aanzien van de samenwerking tussen instelling en school luidt het eindoordeel van de Inspectie
Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs dat Schakenbosch en het Schakenbosch College
onvoldoende samenwerken, waardoor een belangrijke voorwaarde voor een veilig en verantwoord
leefklimaat voor de jongeren ontbreekt.
De instelling en de school scoren 2 van de 4 indicatoren ‘operationeel’ en voldoen daarmee niet aan
de verwachtingen van de inspecties.
Belangrijke zaken die in de samenwerking verbeterd moeten worden zijn:


School en instelling werken onvoldoende samen bij de dagelijkse begeleiding van de jongeren;



School en instelling werken onvoldoende samen bij het behandelplan.

Verwachting inspectie(s)
De Inspectie Jeugdzorg is van oordeel dat de instellingen voor jeugdzorg PLUS bij de onderzochte
thema’s van de entreetoets (rechtspositie van jongeren, toezicht op jongeren en handelwijze bij
incidenten) en van stap 2 thema’s leefklimaat op ten minste operationeel niveau dienen te
functioneren. Bij Schakenbosch is dit nog niet bij alle getoetste indicatoren het geval. De inspectie
verwacht daarom dat alle indicatoren binnen zes maanden na vaststelling van het rapport in ieder
geval operationeel zijn.
De Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs verwachten dat de instelling en de
school zorgen dat binnen een half jaar alle indicatoren van stap 2 thema samenwerking tussen
instelling en school operationeel zijn. De instelling en school hebben zelf al een start gemaakt met
verbeteringen, door de deelname van docenten aan de periodieke behandeloverleggen. De
Inspectie Jeugdzorg wil binnen zes weken een plan van aanpak ontvangen waarin Schakenbosch en
het Schakenbosch College beschrijven hoe zij hun samenwerking verder gaan verbeteren. De
inspecties zullen het plan beoordelen.

4

Inhoudsopgave
Samenvatting .................................................................................................................. 3
Hoofdstuk 1

Inleiding............................................................................................... 7

Hoofdstuk 2

Basale veiligheid van het behandelklimaat bij Schakenbosch ............. 11

2.1

Rechtspositie van de jongeren .......................................................................................... 12

2.1.1 Maatregelen die de vrijheid van jongeren aantasten ................................................... 12
2.1.2 Toekennen van verlof ................................................................................................ 15
2.1.3 Klachtregeling en vertrouwenspersoon ....................................................................... 16
2.2

Toezicht op de jongeren .................................................................................................... 17

2.3

Handelwijze bij incidenten ................................................................................................. 18

Hoofdstuk 3

Het leefklimaat in Schakenbosch ......................................................... 21

3.1

Dagprogramma .................................................................................................................. 22

3.2

Passende en aandachtvolle omgeving............................................................................... 23

3.3

Aandacht voor samenstelling leefgroep ............................................................................ 25

3.4

Voldoende toegerust personeel leefgroep ......................................................................... 26

3.5

Samenwerking instelling en school ................................................................................... 27

Hoofdstuk 4
4.1

Eindoordeel en aanbeveling entreetoets ............................................. 31

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg ....................................................................................... 31

Hoofdstuk 5

Eindoordelen en aanbeveling stap 2 .................................................... 33

5.1

Eindoordeel en aanbeveling Inspectie Jeugdzorg ............................................................. 33

5.2

Eindoordeel en aanbeveling Inspectie van het Onderwijs en Inspectie Jeugdzorg ......... 33

Bijlage 1 – Toetsingskader entreetoets ......................................................................... 35
Bijlage 2 – Toetsingskader stap 2 .................................................................................. 41
Bijlage 3 – Maatregelen die de vrijheid van een jongere

aantasten ............................. 45

Bijlage 4 – Opzet onderzoek entreetoets ....................................................................... 47
Bijlage 5 – Opzet onderzoek toezicht stap 2 .................................................................. 49

5

6

Hoofdstuk 1

Inleiding

Entreetoets
Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil de ontwikkeling van het zorgaanbod
jeugdzorgPLUS nauwgezet volgen en heeft vanaf het eerste initiatief de inspectie verzocht om
toezicht te houden op de veiligheid van het behandelklimaat in de instellingen die starten met
jeugdzorgPLUS.
De inspectie is met het ministerie van oordeel dat elke instelling met nieuw initiatief voor
jeugdzorgPLUS door de inspectie dient te worden getoetst, omdat het gaat om een zorgaanbod
waarin de grondwettelijke vrijheid van jongeren wordt beperkt.
De onderwerpen die een belangrijke bijdrage leveren aan een veilig behandelklimaat moeten
voldoende zijn gewaarborgd. Het gaat om de rechtspositie van jongeren, toezicht op de jongeren
en het omgaan met incidenten. Nadat de instellingen minimaal een half jaar ‘draaien’, toetst de
inspectie beleid en praktijk. De inspectie noemt deze toets de ‘entreetoets’.
Stapsgewijs toezicht op basis van het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg
Daarnaast verricht de Inspectie Jeugdzorg in overleg met het ministerie met ingang van 2008 ook
stapsgewijs toezicht uit bij de aanbieders voor gesloten jeugdzorg. Het gaat om toezicht naar
thema’s die voortkomen uit het Kwaliteitskader Gesloten Jeugdzorg dat de MOgroep (inmiddels
Jeugdzorg Nederland) heeft vastgesteld.
De Inspectie Jeugdzorg heeft in 2009 en 2010 stap 1 van het stapsgewijze toezicht uitgevoerd. Dit
was het toezicht op het thema Gesloten Leefomgeving uit het Kwaliteitskader. Het toezicht was
toegespitst op de rechtspositie van jongeren in de jeugdzorgPLUS, omdat waar jongeren vergaand in
hun rechten kunnen worden beperkt, hun rechtspositie goed geregeld moet zijn.
In 2010 en 2011 was de uitvoering van stap 2 van het stapsgewijze toezicht aan de beurt naar
normen uit de thema’s Opvoeding, Dagprogrammering en Personeel uit het Kwaliteitskader. De
Inspectie Jeugdzorg heeft dit toezicht toegespitst op het leefklimaat van de jongeren, omdat een
goed leefklimaat van de jongeren een randvoorwaarde is voor hun behandeling en omdat in de
jeugdzorgPLUS jongeren tegen hun wil kunnen worden opgenomen.
Samen met de Inspectie van het Onderwijs heeft de inspectie bij stap 2 ook de samenwerking
tussen instellingen en scholen onderzocht, omdat onderwijs een essentieel onderdeel vormt van de
dagprogrammering en van groot belang is voor het perspectief van de jongeren.
In 2012 tot en met 2014 komen in stap 3 de laatste thema’s uit het Kwaliteitskader aan de beurt.
Deze thema’s, Behandeling en Ketensamenwerking, zijn belangrijke thema’s in de
trajectbenadering.
Over Schakenbosch en het Schakenbosch College
Schakenbosch biedt in Leidschendam 50 plaatsen jeugdzorgPLUS voor jongens en meisjes met een
machtiging gesloten jeugdzorg van de kinderrechter. Daarnaast biedt Schakenbosch 48 plaatsen
voor jongens en meisjes met een AWBZ-indicatie, zowel gedwongen op grond van de Wet
bijzondere opneming psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ) als vrijwillig.

7

Schakenbosch beschikt over twaalf leefgroepen, waarvan er op het moment van het toezicht tien in
gebruik waren. De jongeren met een machtiging gesloten jeugdzorg en met een AWBZ-indicatie
verblijven gemengd in deze groepen. De inspecties hebben daarom tijdens het toezicht geen
onderscheid tussen deze jongeren gemaakt en voor alle jongeren de toetsingskaders entreetoets
en stap 2 gehanteerd. Het onderwerp rechtspositie van jongeren; maatregelen die de vrijheid van
jongeren aantasten, vormt hierop een uitzondering, omdat de twee wettelijke kaders verschillen als
het gaat om het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen. De Inspectie voor de
Gezondheidszorg heeft eind januari 2014 een onderzoek bij Schakenbosch uitgevoerd en
vastgesteld dat het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen bij jongeren met een AWBZindicatie voldoet. In dit onderzoek heeft de Inspectie Jeugdzorg zich voor wat betreft dit onderwerp
specifiek gericht op de jongeren die bij Schakenbosch zijn geplaatst met een machtiging gesloten
jeugdzorg. Voor deze jongeren geldt dat alleen vrijheidsbeperkende maatregelen op hen toegepast
mogen worden die zijn opgenomen in de Wet op de jeugdzorg.
Het onderwijs bij Schakenbosch wordt verzorgd door het Schakenbosch College van Horizon
Jeugdzorg & Onderwijs. Jongeren krijgen op het Schakenbosch College praktijkgericht speciaal
onderwijs (cluster 4) op het gebied van groen, horeca, hout/metaal, verzorging en reproductie.
Combinatie van de entreetoets en het toezicht stap 2
De inspecties voeren het toezicht uit bij alle instellingen voor jeugdzorg PLUS. Schakenbosch en het
Schakenbosch College van Horizon Jeugdzorg en Onderwijs zijn in januari 2013 in Leidschendam
gestart. De inspecties hebben besloten de entreetoets en het toezicht stap 2 te combineren.
Uitvoering van het toezicht stap 3 is bij Schakenbosch en het Schakenbosch College niet mogelijk,
omdat de school nog niet beschikt over een basisarrangement, wat de inspecties een voorwaarde
achten voor een toereikend behandeltraject. Het toezicht stap 3 wordt uitgevoerd op het moment
dat de school een basisarrangement heeft van de Inspectie van het Onderwijs. Een school krijgt
een basisarrangement als de Inspectie van het Onderwijs de kwaliteit van het onderwijs als
voldoende heeft beoordeeld.
Dit rapport
De Inspectie Jeugdzorg geeft in dit rapport antwoord op de vraag of Schakenbosch verantwoord
omgaat met de rechtspositie van de jongeren, met het toezicht op de jongeren en met incidenten.
Verder geeft zij antwoord op de vraag in hoeverre Schakenbosch in staat is een veilig en
verantwoord leefklimaat voor de jongeren te bieden. De Inspectie van het Onderwijs en de
Inspectie Jeugdzorg geven samen antwoord op de vraag of de kwaliteit van de samenwerking
tussen Schakenbosch en het Schakenbosch College voldoende is.
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staan de bevindingen van de Inspectie Jeugdzorg over de entreetoets.
In hoofdstuk 3 staan de bevindingen van de Inspectie Jeugdzorg over het leefklimaat van de
jongeren in de instelling en de bevindingen van de Inspectie Jeugdzorg en van de Inspectie van het
Onderwijs over de kwaliteit van de samenwerking tussen de school en de instelling.
Hoofdstuk 4 bevat het eindoordeel en de aanbeveling van de Inspectie Jeugdzorg over de
entreetoets.

8

Hoofdstuk 5 bevat het eindoordeel en de aanbeveling van de Inspectie Jeugdzorg over het
leefklimaat van de jongeren in de instelling en het eindoordeel en de aanbeveling van de Inspectie
Jeugdzorg en van de Inspectie van het Onderwijs over de kwaliteit van de samenwerking tussen de
school en de instelling.
In bijlage 1 staat het toetsingskader van de entreetoets.
In bijlage 2 staat het toetsingskader van het toezicht stap 2.
In bijlage 3 staan de maatregelen opgesomd die ingevolge de Wet op de jeugdzorg de vrijheid van
de jongere mogen aantasten in instellingen voor jeugdzorgPLUS.
In bijlage 4 staat de opzet van de entreetoets.
In bijlage 5 staat de opzet van het toezicht stap 2.

9

10

Hoofdstuk 2

Basale veiligheid van het behandelklimaat bij
Schakenbosch

Dit hoofdstuk bevat drie paragrafen over de drie onderzoeksthema’s rechtspositie van de jongeren,
toezicht op de jongeren en omgaan met incidenten. Elk thema is uitgewerkt in een of meerdere
criteria. De criteria geven de verwachtingen van de inspectie aan. Elk criterium is weer uitgewerkt
in een aantal indicatoren. De scores op de indicatoren geven aan in hoeverre een instelling aan de
normen voldoet. Met andere woorden: hoe meer aan de rechterkant het vinkje staat, hoe beter de
instelling presteert.
De inspectie verwacht voor elke indicator ten minste een score operationeel.
Elke paragraaf begint met een tabel met daarin de uitwerking van een criterium in indicatoren en
de scores van de inspectie per indicator op een vierpuntsschaal: afwezig, aanwezig, operationeel en
geborgd. Na elke tabel volgt een toelichting op het oordeel.
Deze scores houden kort gezegd in1:


afwezig: er is geen beleid of het aanwezige beleid is zo onvolledig, onduidelijk of inadequaat
dat het beleid de medewerkers van de instelling geen informatie geeft die hen kan leiden;



aanwezig: er is volledig, duidelijk en adequaat beleid, dat de medewerkers van de instelling
voldoende informatie geeft die hen kan leiden;



operationeel: het beleid is aanwezig én de medewerkers in de instelling kennen het beleid en
handelen ernaar;



geborgd: de leidinggevenden in de instelling zorgen voor informatie, controle en bijsturing van
de medewerkers én zorgen dat het beleid en de uitvoering periodiek geëvalueerd en zo nodig
verbeterd wordt, dus dat de instelling op instellingsniveau leert van haar ervaringen; hiervoor
is het nodig dat op onderdelen geregistreerd wordt wat er gebeurt. De score geborgd
vooronderstelt dat het beleid voldoet en dat de medewerkers het beleid in de praktijk brengen.

1

Een uitgebreide toelichting op de mogelijke scores staat in bijlage 1.

11

2.1

Rechtspositie van de jongeren

Dit onderzoeksthema kent drie criteria: de instelling gaat verantwoord om met maatregelen die de
vrijheid van een jongere aantasten, de instelling gaat verantwoord om met het toekennen van
verlof en de instelling gaat verantwoord om met de klachtregeling en de vertrouwenspersoon.
2.1.1. Maatregelen die de vrijheid van jongeren met een machtiging gesloten jeugdzorg2

√
√
√
√
√
√
√

Toelichting
Welke maatregelen mogen worden toegepast
Schakenbosch heeft in het beleid nauwkeurig en concreet vastgelegd welke vrijheidsbeperkende
maatregelen op jongeren met een machtiging gesloten jeugdzorg mogen worden toegepast.
Maatregelen zijn separeren, afzondering op eigen kamer met de deur op slot, vastpakken en
vasthouden, plaatsverbod, tijdelijke overplaatsing, gedwongen deelname aan
hulpverleningsprogramma’s en onder dwang toedienen van medicatie. Daarnaast onderscheidt
Schakenbosch nog overige beperkende maatregelen: onderzoek aan lichaam en kleding,
urinecontrole, onderzoek van de kamer, onderzoek van poststukken, beperkingen in het brief- en
telefoonverkeer en beperkingen in bezoek.
In de praktijk kennen de pedagogisch medewerkers en de behandelcoördinatoren de maatregelen
die de vrijheid van de jongeren beperken. De medewerkers noemen de maatregelen die in het
beleid staan beschreven. Ook de geïnterviewde jongeren zijn op de hoogte van welke maatregelen
op hen kunnen worden toegepast.
Wanneer maatregelen mogen worden toegepast
In het beleid is beschreven dat een maatregel mag worden toegepast wanneer deze in het
perspectiefplan van de jongere staat opgenomen.
2

Zoals in de inleiding staat beschreven biedt Schakenbosch plek aan jongeren met een machtiging gesloten jeugdzorg en
jongeren met een AWBZ-indicatie. De twee wettelijke kaders verschillen als het gaat om het toepassen van vrijheidsbeperkende
maatregelen. Deze paragraaf gaat alleen over de jongeren, voor wie de kinderrechter een machtiging gesloten jeugdzorg heeft
afgegeven.

12

Geborgd

Operationeel

Indicatoren
1.Welke maatregelen mogen worden toegepast
2.Wanneer maatregelen mogen worden toegepast
3.Wie maatregelen mogen toepassen
4.Hoe medewerkers bij toepassing maatregelen dienen te handelen
5.Instemming gedragswetenschapper bij toepassing maatregelen
6.Toepassing maatregelen specifiek per jongere
7.Toepassing maatregelen door getrainde en geïnstrueerde medewerkers

Aanwezig

Criterium
De instelling gaat verantwoord om met maatregelen die de vrijheid
van een jongere aantasten

Afwezig

aantasten

Zo niet, dan moet vooraf overlegd worden met de behandelcoördinator of in een acute
(nood)situatie binnen vierentwintig uur na het toepassen van een maatregel. Noodmaatregelen
staan eveneens in het beleid omschreven.
In de praktijk overleggen de pedagogisch medewerkers waar mogelijk voorafgaand aan het
toepassen van een maatregel met de behandelcoördinator en gaan zij in het perspectiefplan van
een jongere na of de maatregel mag worden toegepast. De vaste pedagogisch medewerkers en ook
de jongeren weten wanneer bepaalde maatregelen mogen worden toegepast doordat dit tijdens de
intake bij de start, de periodieke behandelbesprekingen en de tweewekelijkse teamvergaderingen
besproken is.
De inspectie beoordeelt deze indicator als niet operationeel, omdat voor de niet vaste medewerkers
niet inzichtelijk is welke maatregelen per jongere toegepast mogen worden. Wanneer pedagogisch
medewerkers uit een ander team of uit de flexpool op een groep worden ingezet dienen zij vooraf
door collega’s geïnformeerd te worden over de maatregelen die mogen worden toegepast per
jongere. Dit gebeurt onvoldoende. Voor deze medewerkers is het bovendien lastig om de actuele
maatregelen in het dossier te achterhalen, omdat perspectiefplannen niet direct na een
behandelbespreking worden aangepast en deze medewerkers voor een dienst niet altijd toegang
hebben tot de digitale dossiers en perspectiefplannen van de jongeren.
Wie maatregelen mogen toepassen
In het beleid van Schakenbosch staat expliciet omschreven wie de maatregelen mogen toepassen
en welke verantwoordelijkheden iedere functiegroep heeft per maatregel.
In de praktijk is het voor de medewerkers duidelijk wie welke maatregelen mogen toepassen. De
pedagogisch medewerkers passen de maatregelen toe. Ook wanneer maatregelen toegepast
worden bij incidenten op de school. Handelingen om fysiek in te grijpen (vastpakken en
vasthouden) zijn beperkt tot de pedagogisch medewerkers die hiervoor getraind zijn.
Hoe medewerkers bij toepassing maatregelen dienen te handelen
De procedures rond het toepassen van maatregelen staan gedetailleerd beschreven in het beleid.
Het standpunt van Schakenbosch is dat het toepassen van vrijheidsbeperkende maatregelen in
beginsel moet worden vermeden. Mocht het toepassen van een maatregel toch noodzakelijk
worden geacht, dan dient deze in redelijke verhouding te staan tot het doel van het toepassen van
de maatregel. Daarbij moet gekozen worden voor het minst ingrijpende alternatief en moet de
maatregel zo kort als mogelijk worden toegepast. In het beleid is hiervoor een stapsgewijze aanpak
beschreven.
In de praktijk worden de maatregelen uitgevoerd zoals in het beleid vermeld staat. In de
afzonderingsmaatregelen zit een duidelijke opbouw. Er wordt getracht eerst met de jongere te
praten of prikkels bij de jongere weg te halen door hem bijvoorbeeld uit de groep te halen.
Wanneer dat niet het gewenste resultaat oplevert wordt een jongere verzocht vrijwillig naar zijn
kamer te gaan. Pas in een latere fase wordt een jongere vastgepakt en vastgehouden en volgt een
verplichte plaatsing op eigen kamer. Plaatsing in de afzonderingsruimte (separeerruimte) is het
afgelopen half jaar nauwelijks voorgekomen.

13

Instemming behandelcoördinator bij toepassing maatregelen
In het beleid van de instelling staat vermeld dat de maatregelen opgenomen moeten worden in het
perspectiefplan van een jongere en dat de behandelcoördinator beslist over de toepassing.
In de praktijk zijn de behandelcoördinatoren nauw betrokken bij het toepassen van maatregelen.
De behandelcoördinatoren stellen voorafgaand aan de plaatsing van een jongere een voorlopig
perspectiefplan op. Dit gebeurt op basis van voorinformatie, het dossier van een jongere en een
intakegesprek met alle betrokkenen. In het voorlopige perspectiefplan neemt de
behandelcoördinator de maatregelen op die voor een jongere gelden. De behandelcoördinator
communiceert deze maatregelen aan het team. Na vier weken is het eerste behandeloverleg met
alle betrokkenen (jongere, ouders, gezinsvoogd, pedagogisch medewerker, behandelcoördinator,
trajectcoach en school) en worden de maatregelen definitief vastgesteld. Daarna is er om de drie
maanden een behandeloverleg waarin maatregelen besproken worden en door de
behandelcoördinator aangepast kunnen worden.
De pedagogisch medewerkers overleggen in de praktijk met een behandelcoördinator of
leidinggevende wanneer zij overwegen om een maatregel in te zetten. Overdag is er altijd een
behandelcoördinator aanwezig voor overleg en ’s nachts is dat de bereikbaarheidsdienst
(leidinggevende of behandelcoördinator). Een aandachtspunt voor Schakenbosch is dat de rol van
de leidinggevende op dit punt niet conform het beleid is. In het beleid is opgenomen dat de
pedagogisch medewerkers voor het toepassen van een maatregel overleggen met een
behandelcoördinator. Dat dit ook met de leidinggevende kan, is niet in het beleid opgenomen.
Toepassing maatregelen specifiek per jongere
In het beleid staat dat in eerste instantie geen maatregelen worden opgenomen in het
perspectiefplan van een jongere. Pas wanneer er redenen toe zijn legt de behandelcoördinator
specifieke maatregelen in het perspectiefplan van de jongere vast.
In de praktijk zijn de maatregelen vanaf de start van de behandeling ook specifiek per jongere
opgenomen in het perspectiefplan. De inspectie heeft in meerdere dossiers gezien dat er geen of
slechts een beperkt aantal maatregelen in de perspectiefplannen van jongeren staan. Bij
maatregelen die wel opgenomen zijn, staat een onderbouwing waarom deze maatregel
noodzakelijk is. De pedagogisch medewerkers kunnen de perspectiefplannen digitaal inzien.
De instelling werkt daarnaast met signaleringsplannen voor de jongeren. Daarin is met een jongere
vastgelegd hoe de pedagogisch medewerkers het beste kunnen reageren als een jongere
bijvoorbeeld agressief wordt. Dit om de inzet van maatregelen zoveel als mogelijk te voorkomen.
Toepassing maatregelen door getrainde en geïnstrueerde medewerker
In het beleid van de instelling is opgenomen dat medewerkers verplichte trainingen drang en
dwang volgen.
In de praktijk heeft iedere pedagogisch medewerker die met de jongere werkt deze training
gevolgd. Nieuwe pedagogisch medewerkers worden binnen drie maanden geschoold. Een training
drang en dwang bestaat uit zes dagdelen. Daarnaast zijn er jaarlijkse herhalingstrainingen.
Schakenbosch heeft acht aandachtsfunctionarissen die collega’s begeleiden bij het toepassen van
drang en dwang. Nadat de maatregel vastpakken en vasthouden op een jongere is toegepast,
wordt gekeken of er volgens de methodiek van drang en dwang is gehandeld.

14

Geborgd

Operationeel

Indicatoren
Verlof onderdeel van behandelplan
Criteria toekenning verlof
Instemming gedragswetenschapper

Afwezig

Criterium
De instelling gaat verantwoord om met het toekennen van verlof

Aanwezig

2.1.2. Toekennen van verlof

√
√
√

Toelichting
Verlof onderdeel van behandelplan
In het beleid van de instelling staat dat het verlofplan een onderdeel is van het perspectiefplan dat
na vier weken wordt opgesteld.
In de praktijk hebben de jongeren gedurende de eerste vier weken geen verlof, tenzij zij van een
andere jeugdzorgPLUS-instelling komen en al een verlofplan hebben. Na vier weken vindt het eerste
behandeloverleg plaats, waaraan de jongere, ouders, gezinsvoogd, pedagogisch medewerker,
behandelcoördinator, trajectcoach en school deelnemen. In dit overleg wordt besloten hoe het
verloftraject eruit zal gaan zien.
De opbouw van het verlof en het verloftraject is afhankelijk van het perspectief van de jongere. De
verlofopbouw vindt stapsgewijs plaats en kan per jongere verschillen. De pedagogisch medewerker
stelt in overleg met de jongere, ouders een verlofplan voor meerdere verlofmomenten op. Naast
het verlofplan maakt de jongere samen met zijn mentor en trajectcoach voor ieder verlofmoment
een verlofplanning.
Na ieder verlof evalueert de trajectcoach het verlof met de ouders en de mentor met de jongere.
Elke drie maanden wordt in het behandeloverleg met alle betrokkenen (jongere, ouders,
gezinsvoogd, pedagogisch medewerker, behandelcoördinator, trajectcoach en school) het
verloftraject geëvalueerd en waar nodig aangepast.
Criteria toekenning verlof
In het beleid van Schakenbosch staat beschreven wat de criteria zijn voor het toekennen van
verlof. Er zijn zestien vaste criteria die in een zogenoemde verloftaxatie worden gewogen. Criteria
zijn ondermeer seksueel wervend en/of grensoverschrijdend gedrag, mate van beïnvloedbaarheid,
omgang met deviante jongeren, problemen met middelengebruik en omgevingsfactoren zoals de
opvoedvaardigheden van ouders.
In de praktijk beoordeelt de behandelcoördinator deze criteria op de mate van risico en op
beschermende factoren. Op basis van de verloftaxatie, de wettelijke kaders en de ontwikkeling van
de jongere wordt een verlofplan onder regie van de behandelcoördinator opgesteld. Daarna maakt
het verlofplan onderdeel uit van het perspectiefplan.

15

Instemming behandelcoördinator
In het beleid is opgenomen dat de behandelcoördinator opdracht kan geven voor het opstellen van
een verlofplan. De pedagogisch medewerker stelt een verlofplan op dat, na goedkeuring van de
behandelcoördinator, uitgevoerd kan gaan worden.
Dit gebeurt in de praktijk ook op deze manier. De behandelcoördinator bekijkt na vier weken of een
jongere met verlof kan en moet het verlofplan voor meerdere verloven goedkeuren. Verder moet
de behandelcoördinator instemmen met de verlofplanningen per verlofmoment. De
behandelcoördinator kan per verlofmoment het verlof intrekken wanneer er twijfels zijn over het
gedrag van de jongere.

√
√
√

Toelichting
Toegang tot klachtregeling
In het beleid en in de huisregels staat de toegang tot de klachtenregeling helder beschreven.
Jongeren kunnen zich bij klachten wenden tot de pedagogisch medewerker, de
behandelcoördinator, de vertrouwenspersoon of de klachtencommissie. Ook kunnen ze direct een
klacht indienen bij de klachtencommissie. Hiervoor is een brievenbus op het kantoor van de groep
aanwezig.
De inspectie beoordeelt deze indicator als niet operationeel, omdat de jongeren aangeven niet goed
op de hoogte te zijn van de toegang tot de klachtencommissie. Ook de informatie die de
medewerkers hierover geven, is sterk wisselend. Niet voor alle medewerkers is duidelijk dat er een
aparte klachtencommissie bestaat voor klachten.
In de praktijk hangen op de groepen brievenbussen waar jongeren hun klachten op papier kunnen
indienen. Hiervoor kunnen speciale formulieren voor de klachtencommissie gebruikt worden, die op
de groep liggen. Er mag ook ander papier gebruikt worden. Voor niet alle jongeren en
medewerkers is duidelijk wie de brievenbus leegt. Sommigen noemen de vertrouwenspersoon,
anderen de pedagogisch medewerkers of behandelcoördinatoren.
Wanneer jongeren het idee hebben dat een pedagogisch medewerker of behandelcoördinator de
klachtenbrievenbus leegt, dan kan dit voor jongeren een drempel opwerpen om een klacht in te
dienen en krijgt het klachtbeleid niet de vorm die bedoeld is.

16

Geborgd

Operationeel

Indicatoren
Toegang tot klachtregeling
Toegang tot vertrouwenspersoon
Beroepsmogelijkheid bij maatregelen en verlof

Aanwezig

Criterium
De instelling gaat verantwoord om met de klachtregeling en de
vertrouwenspersoon

Afwezig

2.1.3. Klachtregeling en vertrouwenspersoon

Toegang tot vertrouwenspersoon
In het beleid is opgenomen dat een vertrouwenspersoon regelmatig bij de jongeren op de groepen
komt.
In de praktijk komt een vertrouwenspersoon van het Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg (AKJ)
om de twee weken op elke groep. Daarnaast is de vertrouwenspersoon telefonisch en per mail
bereikbaar voor de jongeren. Op de groepen hangt informatie over de vertrouwenspersoon. De
geïnterviewde jongeren zijn allemaal bekend met de vertrouwenspersoon en weten wat zij wel en
niet voor hen kan betekenen. Jongeren spreken met de vertrouwenspersonen vooral over de
dagelijkse gang van zaken en zaken waar ze ontevreden over zijn.
Beroepsmogelijkheid bij maatregelen en verlof
In de klachtenregeling en in de folder voor de jongeren staat beschreven dat een jongere tegen
een uitspraak van de klachtencommissie een beroepschrift kan indienen bij de Raad voor de
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ). Volgens het beleid geeft de klachtencommissie
de beroepsmogelijkheid aan tijdens de behandeling van de klacht. Ook vermeldt de
klachtencommissie het in de schriftelijke uitspraak.
Aangezien in de praktijk bij de jongeren en ook bij de medewerkers niet bekend is dat jongeren
tegen een uitspraak van de klachtencommissie over maatregelen en verlof in beroep kunnen gaan,
beoordeelt de inspectie deze indicator als niet operationeel.

Geborgd

Indicatoren
Begeleiding en toezicht: inhoud en wanneer
Begeleiding en toezicht: taxeren risico’s

Afwezig

Criterium
De instelling gaat verantwoord om met het toezicht op de jongeren

Operationeel

Toezicht op de jongeren

Aanwezig

2.2

√
√

Toelichting
Begeleiding en toezicht: inhoud en wanneer
In het beleid van Schakenbosch is een visie op veiligheid opgenomen. Hierin komt het belang van
goed toezicht aan bod. In het beleid staat als uitgangspunt genoemd dat er minimaal twee
pedagogisch medewerkers per dagdeel aanwezig zijn op de groep. ’s Nachts zijn er twee wakende
huismeesters aanwezig en is er één slapende pedagogisch medewerker per twee leefgroepen.
De begeleiding tijdens activiteiten wordt door pedagogisch medewerkers uitgevoerd. Ook van en
naar school worden de jongeren begeleid. Verder zijn de bewaking, de terreinveiligheid en de
veiligheid van het gebouw duidelijk omschreven in het beleid.
In de praktijk zijn er meestal twee vaste pedagogisch medewerkers aanwezig op de groepen.

17

Daarnaast beschikt Schakenbosch over een tiental pedagogisch medewerkers uit de flexpool, die op
de verschillende groepen worden ingezet bij uitval van de vaste pedagogisch medewerkers.
Uitgangspunt hierbij is dat er altijd één pedagogisch medewerker van het vaste team in dienst is,
maar dit lukt niet altijd. Het komt voor dat twee pedagogisch medewerkers uit de flexpool tegelijk
in één dienst op een groep worden ingezet. Ook komt het voor dat een vaste pedagogisch
medewerker van een andere groep samen met een pedagogisch medewerker uit de flexpool in één
dienst staat. De inspectie beoordeelt deze indicator als niet operationeel omdat deze specifieke
bezetting het toezicht op de jongeren kwetsbaar maakt. Het geeft onrust onder de jongeren, zeker
omdat de pedagogisch medewerkers die niet vast op de groep staan niet volledig op de hoogte zijn
van de dynamiek van elke groep en de specifieke maatregelen die voor jongeren gelden. Op drie
van de twaalf groepen heeft dit in combinatie met andere factoren ertoe geleid dat de begeleiding
en het toezicht op dit moment ontoereikend is
Begeleiding en toezicht: taxeren risico’s
Het beleid van Schakenbosch beschrijft op welke manier risico’s in kaart worden gebracht op
verschillende momenten. Het uitgangspunt hierbij is dat er enerzijds wordt uitgegaan van de
mogelijkheden en kwaliteit van leven van jongeren en anderzijds dat risico’s zoveel mogelijk
beperkt worden. Afhankelijk van het perspectiefplan en de risico’s zijn variaties in de
begeleidingsintensiteit van jongeren mogelijk.
In de praktijk zijn er op het moment van het onderzoek van de inspectie twee jongeren binnen
Schakenbosch die op basis van een risicotaxatie een deel van de dag één op één begeleiding
krijgen van een pedagogisch medewerker. Verder informeren de pedagogisch medewerkers elkaar
dagelijks bij de overdracht mondeling over bijzonderheden op de leefgroepen, waaronder de
risico’s.

18

√
√
√
√

Geborgd

Indicatoren
Optreden bij incidenten
Melden en registreren van incidenten
Voorkómen van incidenten
Nazorg na incidenten

Afwezig

Criterium
De instelling gaat verantwoord om met incidenten

Operationeel

Handelwijze bij incidenten

Aanwezig

2.3

Toelichting
Optreden bij incidenten
In het beleid van Schakenbosch staat beschreven hoe medewerkers moeten handelen bij
incidenten en calamiteiten.
In de praktijk kunnen de medewerkers goed toelichten hoe zij bij incidenten handelen. De
pedagogisch medewerkers hebben de mogelijkheid alarm te drukken om ondersteuning te krijgen
van collega’s. Dit geldt ook voor alarmsituaties op de school. De medewerkers geven aan dat op
school meer incidenten plaatsvinden dan op de groep. Wanneer daar een situatie dreigt te
escaleren en mogelijk fysiek moet worden ingegrepen, dan roepen de docenten altijd de
pedagogisch medewerkers erbij. Verder zijn dagelijks twee pedagogische medewerkers op de
school aanwezig om de docenten te ondersteunen, ook om incidenten te voorkomen.
De medewerkers weten door de training drang en dwang goed hoe ze moeten handelen. Als het
mogelijk is worden bij incidenten vooraf rollen en taken verdeeld in het optreden, bijvoorbeeld wie
waar gaat staan, wie de jongere aanspreekt en hoe de jongere wordt vastgepakt en vastgehouden.
Melden en registreren van incidenten
Het beleid beschrijft op welke manier incidenten gemeld en geregistreerd moeten worden. Dit
wordt gedaan in het digitale systeem Care4. Het systeem kent hiervoor een tabblad ‘incidenten’ en
een tabblad ‘middelen en maatregelen’.
In de praktijk leggen de pedagogisch medewerkers van incidenten de datum, het tijdstip en een
beschrijving vast. Ook wordt vastgelegd welke maatregelen eventueel toegepast zijn bij een
incident. De medewerkers registreren doorgaans alle incidenten, alleen worden niet alle velden van
het digitale systeem ingevuld. Medewerkers zetten veel in een algemene omschrijving. Dit kan het
analyseren van de informatie bemoeilijken. Dit is een aandachtspunt.
De geregistreerde incidenten worden wekelijks door de leidinggevende en de behandelcoördinator
en waar nodig met de pedagogisch medewerker doorgenomen en geëvalueerd. Daar worden
verbeterpunten voor de behandeling van de jongeren, ten aanzien van de medewerkers en de
organisatie vastgesteld. Een oorzaakanalyse wordt altijd uitgevoerd bij calamiteiten en incidenten
met een hoog risico. Overige incidenten en veiligheidsrisico’s worden tenminste steekproefsgewijs
geanalyseerd. De oorzaakanalyse wordt in een incidentencommissie besproken. De uitkomsten van
eventueel onderzoek worden teruggekoppeld naar de medewerker, de betrokken leidinggevende en
de directeur. Per kwartaal wordt een cijfermatig overzicht gegenereerd en verstuurd naar de
directie. Jaarlijks wordt een jaarverslag opgesteld.
Voorkómen van incidenten
Het beleid van Schakenbosch is gericht op veiligheid en het voorkómen van incidenten op de
groepen. Er wordt nadruk gelegd op de houding van pedagogisch medewerkers, het ondersteunen
en het de-escaleren bij dreigende incidenten.
In de praktijk zijn de pedagogisch medewerkers getraind in de-escalerend optreden, krijgen zij
coaching op de groep door de aandachtsfunctionarissen drang en dwang en is er veel overleg met
de behandelcoördinator. Verder werkt de instelling met signaleringsplannen voor de jongeren.

19

Daarin is met een jongere vastgelegd hoe de pedagogisch medewerkers het beste kunnen reageren
als een jongere bijvoorbeeld agressief wordt. Dit om incidenten en de inzet van maatregelen zoveel
als mogelijk te voorkomen.
Nazorg na incidenten
In het beleid staat omschreven welke nazorg gegeven moet worden bij incidenten, zowel aan de
jongeren als aan de betrokken medewerkers.
In de praktijk evalueren de betrokken medewerkers na afloop het incident. Ook worden na een
heftig incident de betrokken pedagogisch medewerkers gebeld door hun leidinggevende. Een
pedagogisch medewerker en/of de behandelcoördinator gaat na een incident in gesprek met de
jongere over hoe hij het incident heeft ervaren.

20

Hoofdstuk 3

Het leefklimaat in Schakenbosch

Het onderzoek van de Inspectie Jeugdzorg naar het leefklimaat kent vier thema’s waarin de
verwachtingen van de inspectie is aangegeven. Het vijfde en tevens laatste thema, de
samenwerking tussen instelling en school, wordt getoetst door de Inspectie Jeugdzorg en de
Inspectie van het Onderwijs.
De thema’s zijn:


het dagprogramma (routine leefgroep en vrije tijd);



passende en aandachtvolle omgeving;



aandacht voor samenstelling groep;



voldoende toegerust personeel leefgroep;



samenwerking instelling en school.

Dit hoofdstuk bevat vijf paragrafen die gewijd zijn aan de vijf thema’s. Elk thema is uitgewerkt in
een criterium met bijbehorende indicatoren. De criteria geven weer wat de inspecties verwachten.
De scores op de indicatoren geven aan in hoeverre een instelling aan de verwachting voldoet.
De paragrafen beginnen met een tabel met daarin het criterium en de scores van de inspecties per
indicator op een tweepuntsschaal: operationeel en niet operationeel.3
In het toetsingskader in bijlage 2 geven de inspecties per criterium aan wanneer zij het als
operationeel beoordelen. De inspecties verwachten voor elke indicator een score operationeel.
In de toelichting na de tabel staan de feitelijke bevindingen: wat de inspecties tijdens het toezicht
met betrekking tot de indicatoren hebben gehoord en gezien. Het is mogelijk dat de feitelijke
bevindingen samen een genuanceerd beeld geven met positieve en negatieve aspecten. Wanneer
de inspecties een indicator als niet operationeel beoordelen, wordt voorafgaand aan de feitelijke
bevindingen toegelicht welke bevindingen hebben geleid tot het oordeel.

3

De scores zijn dus anders dan in de entreetoets, waarin sprake was van een vierpuntsschaal: afwezig, aanwezig, operationeel
en geborgd. De reden hiervoor is dat het toezicht naar het leefklimaat zich bij uitstek richt op de praktijk. Beleid op het gebied
van leefklimaat is nauwelijks aan de orde in het onderzoek.

21

Dagprogramma

Indicatoren

Operationeel

Criterium
De instelling zorgt voor een passende dagbesteding en –structuur
voor de jongeren

Dagprogramma sluit aan bij behoeften jongeren
Dagprogramma met voldoende en gevarieerd aanbod
Dagprogramma met invloed jongeren

√
√
√

Niet
operationeel

3.1

Toelichting
Dagprogramma sluit aan bij behoeften jongeren
De jongeren die verblijven in Schakenbosch volgen allemaal een gestructureerd dagprogramma.
Het dagprogramma bevat drie elementen: de dagelijkse routine in de leefgroep, het
schoolprogramma en de vrije tijd. De fase van behandeling waarin de jongere zit bepaalt de mate
van zelfstandigheid binnen het dagprogramma. Jongeren in de laatste fase hebben meer invloed op
hun dagstructuur.
Jongeren gaan om negen uur in de ochtend naar school. Tussen de middag eten de jongeren op de
groep waarna ze weer tot half drie naar school gaan. Na schooltijd is er een kamermoment en vindt
een groepsbijeenkomst en een middagactiviteit plaats. Na het eten is er nog een kamermoment en
volgt vaak nog een avondactiviteit. Er zijn vaste tijden voor de activiteiten voor elke groep. Vrije
tijd kunnen de jongeren individueel invullen en verder zijn er groepsactiviteiten zoals sport en spel.
De jongeren volgen in het weekend en in vakanties een aangepast dagprogramma. Veel jongeren
gaan dan op verlof.
Dagprogramma met voldoende en gevarieerd aanbod
Jongeren volgen overdag onderwijs op het Schakenbosch College. De jongeren volgen onderwijs
aansluitend bij hun niveau en vorige opleiding.
Voor activiteiten na schooltijd beschikt de instelling over goede faciliteiten, zoals een sportzaal, een
sporthal, kunstgrasveldjes en een muziekruimte. Verder hebben de groepen de beschikking over
bijvoorbeeld een tafelvoetbaltafel, televisie en een gamekamer. Iedere groep heeft een rooster
waarop per dag de activiteiten voor in de middag en avond staan. Het aanbod van de activiteiten is
afgestemd op het niveau van de groep. Op verzoek van de jongeren kunnen de activiteiten ook
aangepast worden. Als jongeren niet mee willen doen, dan gaan ze naar hun kamer. Een
aandachtspunt is dat er een verschil bestaat tussen de groepen in de mate waarin het uitvoeren
van deze activiteiten geïmplementeerd is. Sommige groepen hebben er meer moeite mee om deze
activiteiten op te zetten en plaats te laten vinden.
Jongeren die vrijheden hebben worden gestimuleerd om activiteiten buiten de instelling te
ondernemen, zoals fitness, stage of een buitenschool. Schakenbosch heeft geïnvesteerd in
contacten en samenwerking met de lokale gemeenschap, waardoor er ruime mogelijkheden zijn
voor jongeren om stage te lopen buiten de instelling.

22

In de weekends en de vakanties worden er door de jongeren samen met de groepsleiding passende
activiteiten bedacht, ook buiten de instelling. Andere jongeren gaan op verlof.
Dagprogramma met invloed jongeren
De jongeren kunnen aangeven welke activiteiten ze buiten schooltijd zouden willen doen. Hier
wordt rekening mee gehouden in de planning. Het lukt niet altijd om alle wensen van de jongeren
over te nemen. Buiten de planning om kunnen de jongeren ook initiatieven nemen om activiteiten
te ondernemen. Zeker als ze een verlofstatus hebben. Waar mogelijk wordt dit gehonoreerd. Een
aantal activiteiten zijn voor de jongeren verplicht om aan deel te nemen. De jongeren zijn over het
algemeen tevreden over de verschillende mogelijkheden die ze hebben.

Criterium
De instelling zorgt voor een aandachtvolle omgeving voor de jongeren

Indicatoren
Goede kwaliteit fysieke leefomgeving
Fysieke leefomgeving met invloed jongeren
Respectvolle omgang
Aandachtvolle houding medewerkers ten opzichte van jongeren

Niet
operationeel

Passende en aandachtvolle omgeving

Operationeel

3.2

√
√
√
√

Toelichting
Goede kwaliteit fysieke omgeving
De groepen zien er netjes uit en zijn gezellig ingericht. De groepen hebben door grote ramen zicht
op een binnentuin die deels gemeenschappelijk is en deels per groep een eigen tuin omvat. De
jongeren hebben een ruime slaapkamer met daarin een eigen toilet en televisie. Douches bevinden
zich op de gang. De jongeren hebben een aandeel in het schoon houden van de groep. Ze hebben
een dagelijkse huishoudelijke taak. Ook de pedagogisch medewerkers dragen hieraan bij en sturen
de jongeren waar het nodig is. Het meubilair op de groepen is over het algemeen heel en schoon.
Een uitzondering hierop vormen de nieuwe banken, waarop vlekken moeilijk te verwijderen zijn. De
directie heeft afspraken met de fabrikant gemaakt om dit te herstellen. Er wordt door een
gastvrouw dagelijks gekookt op de leefgroepen. Jongeren die dat willen kunnen daarbij helpen.
Fysieke leefomgeving met invloed jongeren
De jongeren zijn tevreden over hun leefomgeving. Zij vinden dat de groep en de kamers goed zijn
ingericht. De jongeren mogen hun eigen kamer gezellig maken met eigen spullen, zolang deze
maar niet aanstootgevend of gevaarlijk zijn. Posters mogen op de muur opgehangen worden. Hoe
verder jongeren in hun behandelfase gevorderd zijn, hoe meer spullen zijn toegestaan op hun
kamer. Jongeren zijn tevreden over de televisie die zij op hun kamer hebben. Ze zijn zuinig op hun
eigen televisie, omdat ze geen nieuwe televisie krijgt als ze hun eigen televisie kapot maken.

23

Respectvolle omgang
De jongeren voelen zich over het algemeen gerespecteerd en hebben vertrouwen in hun mentor en
de medewerkers. De jongeren gaan onderling niet altijd respectvol met elkaar om. De pedagogisch
medewerkers zijn alert op pestgedrag en spreken met de jongeren als dit voorkomt. De
pedagogisch medewerkers zijn zich bewust van hun voorbeeldfunctie. Zelf houden de pedagogisch
medewerkers zich doorgaans aan de regels die ook voor de jongeren gelden. Ze letten bijvoorbeeld
op hun taalgebruik en op het dragen van gepaste kleding. Als ze per ongeluk toch een keer een
lelijk woord uitspreken, maken ze excuses en geven aan dat ze het niet hadden moeten zeggen.
Verder proberen de pedagogisch medewerkers altijd aan jongeren uit te leggen waarom ze een
bepaalde beslissing nemen of waar een regel voor bedoeld is. Door zelf regelmatig op de groepen
te komen houden de behandelcoördinatoren zicht op de eenduidigheid en het voorbeeldgedrag van
pedagogisch medewerkers. Niet passend gedrag van medewerkers wordt geconstateerd en er
wordt op ingegrepen. Het is voorgekomen dat een contract van een medewerker om deze reden
niet is verlengd.
Aandachtvolle houding medewerkers ten opzichte van jongeren
De inspectie beoordeelt deze indicator als niet operationeel, omdat het in drie van de tien teams
onvoldoende stabiel is. Dit heeft wisselende oorzaken, zoals verloop onder pedagogisch
medewerkers en het vertrek van een pedagogisch medewerker A. Verder komt het in deze groepen
voor dat er geen vaste medewerkers in een dienst aanwezig zijn, maar dat de dienst wordt
gedraaid met pedagogisch medewerkers uit andere groepen en/of uit de flexpool. Verder is een
aantal groepen binnen Schakenbosch fysiek gezien minder overzichtelijk, waardoor meer incidenten
konden plaatsvinden en één van deze drie groepen moest verhuizen naar een ander deel van
Schakenbosch.
Pedagogisch medewerkers in de drie teams zitten hierdoor niet altijd op één lijn, spreken elkaar
niet voldoende aan op ongewenst gedrag en kunnen onvoldoende individuele aandacht aan
jongeren besteden. Er ontstaan incidenten met risico’s op schade bij de jongeren en de
medewerkers doordat er onvoldoende passende aandacht geboden wordt wanneer de medewerkers
de jongeren en de groepsdynamiek onvoldoende kennen. De directie heeft de situatie op de drie
groepen onderkend en inmiddels verbetertrajecten voor deze groepen ingezet.
Op de groepen waar de situatie stabiel is, besteden de pedagogisch medewerkers positieve
aandacht aan de jongeren door individuele gesprekken en het bevestigen van positief gedrag van
de jongeren. De behandelcoördinatoren en de leidinggevenden komen regelmatig op de groepen en
spreken de pedagogisch medewerkers en de jongeren en proberen daarmee bij te dragen aan een
positief leefklimaat.
De pedagogisch medewerkers zijn zoveel mogelijk op de groep en hebben een open kantoorruimte
waardoor er altijd contact is met de jongeren.

24

Aandacht voor samenstelling leefgroep

Indicatoren
Bewustzijn problematiek jongeren
Flexibele inzet personeel

Niet
operationeel

Criterium
De instelling heeft aandacht voor de samenstelling van de leefgroep

Operationeel

3.3

√
√

Toelichting
Bewustzijn problematiek jongeren bij samenstelling leefgroep
Schakenbosch heeft variatie in de leefgroepen gericht op het niveau van de jongeren en de
problematiek van de jongeren. Er is een meidengroep en twee groepen zijn voor jongeren die extra
kwetsbaar zijn en een laag niveau hebben. Wanneer een jongere wordt aangemeld voor
Schakenbosch wordt op basis van het dossier van de jongere een inschatting gemaakt welke van
de leefgroepen het beste bij de jongere past. Na plaatsing in een groep kunnen jongeren eventueel
tussentijds overgeplaatst worden, maar het streven is dit zo min mogelijk te doen en zoveel
mogelijk de stabiliteit te waarborgen.
Wanneer een nieuwe jongere in een groep komt wordt de jongere besproken in de
teamvergadering. De behandelcoördinator bespreekt daar de afwegingen voor de plaatsing en de
voorlopige aanpak zodat de pedagogisch medewerkers weten welke achtergrond en problematiek
de jongere heeft. De behandelcoördinator besteedt ook aandacht aan de groepsdynamiek en er
wordt gekeken welke mentor het beste bij de jongere past.
Flexibele inzet personeel
Binnen Schakenbosch is er onvoldoende mogelijkheid om extra personeel in te zetten in de
gevallen dat dit voor de stabiliteit van teams nodig is. De inspectie beoordeelt de indicator daarom
als niet operationeel.
In verband met de financiële situatie van Schakenbosch staat het inzetten van extra medewerkers
volgens de medewerkers onder druk. Een extra medewerker in een dienst (derde dienst) is
daardoor vanaf begin 2014 nauwelijks nog mogelijk, ook niet in de drie groepen waar het minder
stabiel is. De medewerkers hebben hier wel behoefte aan. Eerder was extra inzet volgens hen wel
mogelijk. Uitzondering hierop zijn de twee jongeren binnen Schakenbosch die een deel van de dag
één op één begeleiding krijgen van een extra pedagogisch medewerker.
Schakenbosch heeft vaste teams op de groepen staan en heeft een team van tien pedagogisch
medewerkers in de flexpool die flexibel kunnen worden ingezet op de verschillende groepen,
bijvoorbeeld bij onverwacht ziekteverzuim. Uitgangspunt is dat er altijd een pedagogisch
medewerker van het vaste team in dienst is. Maar dit lukt niet altijd. Het komt voor dat twee
pedagogisch medewerkers uit de flexpool tegelijk in één dienst op een groep worden ingezet.

25

Ook komt het voor dat een vaste pedagogisch medewerker van een andere groep samen met een
pedagogisch medewerker uit de flexpool in één dienst staat. Dit is kwetsbaar en zorgt voor onrust
onder jongeren en een grotere kans op incidenten.

Criterium
De instelling draagt zorg voor voldoende toegerust personeel

Indicatoren
Verklaring omtrent gedrag medewerkers
Kennis en vaardigheden medewerkers
Toerusting personeel: sturing en coaching

Niet
operationeel

Voldoende toegerust personeel leefgroep

Operationeel

3.4

√
√
√

Toelichting
Verklaringen omtrent gedrag medewerkers
Schakenbosch vraagt aan vaste en tijdelijke medewerkers een Verklaring Omtrent het Gedrag
(VOG). De inspectie heeft tien dossiers getoetst van verschillende functiegroepen die werkzaam
zijn binnen Schakenbosch. In alle dossiers is een VOG aangetroffen voor de functie waarvoor de
medewerker in dienst is genomen. Schakenbosch heeft als beleid om de drie jaar een nieuwe VOG
aan te vragen van elke medewerker.
Kennis en vaardigheden medewerkers
Schakenbosch heeft voor haar medewerkers een vereist opleidingsniveau vastgesteld. Voor
pedagogisch medewerkers is dit minimaal MBO niveau 4. Bij aanvang van de instelling zijn veel net
afgestudeerde HBO-ers aangenomen. Deze beschikten echter niet altijd over voldoende
vaardigheden om met de doelgroep om te gaan. Daarom is Schakenbosch meer medewerkers gaan
aannemen op basis van competenties. De pedagogisch medewerkers die nog geen HBO hebben
worden hier door Schakenbosch in gefaciliteerd. De behandelcoördinatoren hebben een relevante
academische opleiding gevolgd.
In de basis is voor elke pedagogisch medewerker het opleidingsprogramma gelijk, maar er ontstaat
wel een verschil in de behoefte van een nieuwe, zich ontwikkelende of ervaren medewerker. Het
opleidingsprogramma voorziet erin dat een medewerker naarmate hij langer bij Schakenbosch
werkt ook meer ruimte krijgt om zich individueel te ontwikkelen. Iedere pedagogisch medewerker
moet het basisprogramma van trainingen doorlopen. Verplichte trainingen zijn onder andere drang
en dwang, competentiegericht werken, registreren in Care4 en bedrijfshulpverlening (BHV). De
medewerkers vanuit de flexpool krijgen een trainingsaanbod op maat, afhankelijk van opleiding,
ervaring en inzetbaarheid.

26

De trainingen drang en dwang en registreren in Care4 zijn voor hen ook verplicht. Voor
pedagogisch medewerkers A is er een verplicht scholingsaanbod gericht op de coaching van
medewerkers. Leidinggevenden, trajectcoaches en behandelcoördinatoren volgen zoveel mogelijk
ook het verplichte basisprogramma.
De leidinggevenden van Schakenbosch houden een overzicht bij van het opleidingsniveau en de
deskundigheidsbevordering van de pedagogisch medewerkers en of ze bijvoorbeeld studerend zijn
voor HBO. De leidinggevenden sturen hierop en komen hierop terug in de voortgangs- en
functioneringsgesprekken met de pedagogisch medewerkers. Wanneer het hen goed lijkt dat een
pedagogisch medewerker extra een bepaalde (vrijwillige) module volgt, dan bespreekt de
leidinggevende dit met de betreffende medewerker.
Toerusting personeel: sturing en coaching
De inspectie beoordeelt deze indicator als niet operationeel omdat het op drie groepen op het
moment van het toezicht niet stabiel is. Dat de inzet van extra diensten nauwelijks mogelijk is als
de situatie in teams daarom vraagt en dat het voorkomt dat diensten zonder vaste medewerkers
worden gedraaid, beoordeelt de inspectie als een tekortkoming in de aansturing.
Verder is het door een aanpassing van de diensten niet voor alle pedagogisch medewerkers meer
mogelijk om bij de overdracht van diensten te zijn. Medewerkers vinden het van belang dat alle
pedagogisch medewerkers uit een dienst bij de overdracht aanwezig kunnen zijn.
Ook verschilt het per team hoe de sturing en coaching door behandelcoördinatoren en
leidinggevenden op de groep wordt ervaren. Er zijn medewerkers die een directe betrokkenheid
ervaren, andere medewerkers ervaren een grotere afstand van de behandelcoördinatoren en
leidinggevenden tot de groep. Een voorbeeld hiervan is dat er niet structureel gesprekken
plaatsvinden tussen de pedagogisch medewerkers en de leidinggevenden over hoe het met de
medewerker gaat. Zeker in de teams waar het tijdelijk minder goed draait is dit van belang.
Binnen Schakenbosch zijn geen officiële momenten voor intervisie.

Criterium
De instelling en de school zorgen voor een aandachtvolle omgeving
voor de jongeren
Indicatoren
Onderwijs is een essentieel onderdeel van de behandeling
School en instelling werken voldoende samen bij de dagelijkse begeleiding
van de jongeren
School en instelling werken voldoende samen bij het behandelplan
School en instelling werken voldoende samen bij incidenten

Niet
operationeel

Samenwerking instelling en school

Operationeel

3.5

√
√
√
√

27

Toelichting
Onderwijs is een essentieel onderdeel van de behandeling
Bij Schakenbosch wordt het onderwijs binnen de instelling verzorgd door het Schakenbosch
College, onderdeel van Horizon. Het Schakenbosch College is in principe een praktijkschool, maar
de enkele leerlingen die VMBO aan kunnen mogen dit niveau volgen. Jongeren starten in de eerste
twee dagen na binnenkomst op school. Ze starten in de interne klas naast de groepen.
Daar wordt gekeken of de jongere de vaardigheden heeft om naar de school op het terrein van
Schakenbosch te gaan. Dit kan variëren van enkele dagen interne klas tot maximaal vier weken.
Ook het didactisch niveau wordt bepaald, aan de hand van de CITO-toetsen voor het
basisonderwijs en voor speciaal onderwijs.
Het is een periode onrustig geweest op de school met veel incidenten omtrent jongeren. Inmiddels
hebben er personeelswisselingen plaatsgevonden en is er meer stabiliteit op school. Lesuitval komt
nauwelijks voor.
School en instelling werken voldoende samen bij de dagelijkse begeleiding van de jongeren
De inspecties beoordelen deze indicator als niet operationeel omdat structureel inhoudelijk overleg
tussen pedagogisch medewerkers en docenten ontbreekt. Pedagogisch medewerkers en docenten
hebben weliswaar dagelijks contact met elkaar, maar dit contact beperkt zich tot uitwisseling over
praktische zaken. Verder sluiten de registratiesystemen niet op elkaar aan.
In de ochtend komt een docent naar de groepen om informatie op te halen. Er is een dagelijkse
ochtend overdracht waarbij de interne begeleider van de school of een van de twee
gedragskundigen aanwezig zijn. De pedagogisch medewerkers lopen mee met de jongeren naar de
school om de laatste praktische zaken door te nemen. Inhoudelijk contact tussen de mentor van
de groep en de docent vindt sporadisch plaats. Er zijn veel wisselingen geweest bij de docenten,
waardoor pedagogisch medewerkers niet altijd weten wie van school aanspreekpunt is voor hun
mentorkind.
De school registreert in een registratiesysteem van Horizon, dat deels is aangesloten op het
registratiesysteem van de instelling. De school kan wel inzien wat de instelling rapporteert, maar
de instelling kan niet in het systeem van de school. Dit vormt een belemmering in de dagelijkse
samenwerking.
School en instelling werken voldoende samen bij het behandelplan
De inspecties beoordelen deze indicator als niet operationeel omdat er geen structureel overleg
tussen de instelling en de school is over het verloop van de behandeling. De school is niet aanwezig
bij de periodieke behandeloverleggen. Dit had vooral praktische oorzaken zoals een onderbezetting
op school. Zeer recent, op 1 april 2014, is ingevoerd dat de docent/mentor van de school wel een
deel van de tijd aanwezig is bij het behandeloverleg. De mediator neemt dan voor een kwartier of
half uur de klas over.
Wel werken de instelling en school samen bij de perspectiefplannen van de jongeren. De instelling
maakt deze perspectiefplannen, waarvan de individuele handelingsplannen van de school een
onderdeel uitmaken. Deze twee plannen zijn wat betreft aanpak en doelen op elkaar afgestemd
door de behandelcoördinatoren van de instelling en van de school.

28

De verslaglegging vanuit de school wordt steeds uitgebreider. De docenten voelen zich meer
verantwoordelijk om goed verslag te doen van de ontwikkeling van de jongeren en zien er meer
het nut en het effect van in.
School en instelling werken voldoende samen bij incidenten.
De docenten proberen zoveel mogelijk om bij incidenten op school ook een oplossing op school te
vinden. Jongeren gaan naar de impulsklas als ze niet functioneren in de klas. De jongeren komen
daardoor minder vaak terug naar de groep. Ook zijn er ook een mediator en een beveiliger op
school. Verder zijn er dagelijks twee pedagogisch medewerkers op school aanwezig om de
docenten te ondersteunen, ook om het aantal incidenten verder te verminderen. Een
aandachtspunt daarbij is dat de pedagogisch medewerkers niet altijd weten wat er op school
precies van hen verwacht wordt.
Wanneer een situatie op school dreigt te escaleren en mogelijk fysiek moet worden ingegrepen dan
roepen de docenten altijd de pedagogisch medewerkers erbij. Op school is een piepersysteem,
waarmee assistentie gevraagd kan worden bij incidenten. Docenten grijpen niet fysiek in als dat
niet nodig is. Wanneer het niet lukt om de situatie op school op te lossen, dan nemen de
pedagogisch medewerkers de jongere voor een time-out mee naar de groep.
De school registreert de incidenten zelf in een registratiesysteem van Horizon, dat deels is
aangesloten op het systeem van de instelling. De school kan wel inzien wat de instelling
rapporteert, maar de instelling kan niet in het systeem van de school. Geregistreerde incidenten
worden daarom uitgeprint en aan de instelling gegeven.

29

30

Hoofdstuk 4

Eindoordeel en aanbeveling entreetoets

In dit hoofdstuk oordeelt de Inspectie Jeugdzorg in hoeverre Schakenbosch verantwoord omgaat
met de rechtspositie van de jongeren, met het toezicht op de jongeren en met incidenten.
Paragraaf 4.1 bevat het eindoordeel en de aanbeveling van de Inspectie Jeugdzorg.

4.1

Eindoordeel Inspectie Jeugdzorg

Het eindoordeel van de inspectie luidt dat Schakenbosch voldoende verantwoord omgaat
met de rechtspositie van de jongeren, met het toezicht op de jongeren en met
incidenten.
De instelling scoort 15 van de 19 indicatoren ‘operationeel’ en voldoet daarmee voldoende aan de
verwachtingen van de inspectie4.
Verbetering door de instelling is nodig op de indicatoren die onvoldoende zijn:


Wanneer maatregelen mogen worden toegepast;



Toegang tot klachtregeling;



Beroepsmogelijkheid bij maatregelen en verlof;



Begeleiding en toezicht: inhoud en wanneer.

Aanbeveling
De Inspectie Jeugdzorg is van oordeel dat de instellingen voor jeugdzorg PLUS bij de onderzochte
thema’s (rechtspositie van jongeren, toezicht op jongeren en handelwijze bij incidenten) op ten
minste operationeel niveau dienen te functioneren. Bij Schakenbosch is dit nog niet bij alle
getoetste indicatoren het geval; de inspectie beveelt daarom aan dat alle indicatoren zoals
aangegeven in het beoordelingskader binnen zes maanden na vaststelling van het rapport in ieder
geval operationeel zijn.

4

In de inleiding van hoofdstuk 2 geeft de inspectie aan dat zij verwacht dat alle indicatoren ten minste operationeel zijn.

31

32

Hoofdstuk 5

Eindoordelen en aanbevelingen stap 2

In dit hoofdstuk oordeelt de Inspectie Jeugdzorg in hoeverre de instelling in staat is een veilig en
verantwoord leefklimaat voor jongeren te bieden en oordelen de Inspectie van het Onderwijs en de
Inspectie Jeugdzorg samen over de kwaliteit van de samenwerking tussen school en instelling.
Paragraaf 5.1 bevat het eindoordeel en de aanbeveling van de Inspectie Jeugdzorg over het
leefklimaat in de instelling.
Paragraaf 5.2 bevat het eindoordeel en de aanbeveling van de Inspectie van het Onderwijs en de
Inspectie Jeugdzorg over de kwaliteit van de samenwerking tussen school en instelling.

5.1

Eindoordeel en aanbeveling Inspectie Jeugdzorg

Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg luidt dat de kwaliteit van het leefklimaat in
Schakenbosch voor jongeren voldoende is.
De instelling scoort 9 van de 12 indicatoren ‘operationeel’ en voldoet daarmee voldoende aan de
verwachtingen van de inspectie.
Verbetering door de instelling is nodig op de indicatoren die onvoldoende zijn:


Aandachtvolle houding medewerkers ten opzichte van jongeren;



Flexibele inzet van personeel;



Toerusting personeel: sturing en coaching.

Aanbeveling
De inspectie is van oordeel dat de instellingen voor jeugdzorg PLUS bij het thema leefklimaat van
jongeren op operationeel niveau dienen te functioneren. Bij Schakenbosch is dit nog niet bij alle
getoetste indicatoren het geval. De inspectie beveelt daarom aan dat alle indicatoren binnen zes
maanden na vaststelling van het rapport in ieder geval operationeel zijn.

5.2

Eindoordeel en aanbeveling Inspectie van het Onderwijs en
Inspectie Jeugdzorg

Het eindoordeel van de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie van het Onderwijs luidt dat
Schakenbosch en het Schakenbosch College onvoldoende samenwerken, waardoor een
belangrijke voorwaarde voor een veilig en verantwoord leefklimaat voor de jongeren
ontbreekt.
De instelling en de school scoren 2 van de 4 indicatoren ‘operationeel’ en voldoen daarmee niet aan
de verwachtingen van de inspecties.

33

Belangrijke zaken die in de samenwerking verbeterd moeten worden zijn:


School en instelling werken onvoldoende samen bij de dagelijkse begeleiding van de jongeren;



School en instelling werken onvoldoende samen bij het behandelplan.

Aanbeveling
De inspecties verwachten dat de instelling en de school zorgen dat binnen een half jaar alle
indicatoren operationeel zijn. De instelling en school hebben zelf al een start gemaakt met
verbeteringen, door de deelname van docenten aan de periodieke behandeloverleggen. De
Inspectie Jeugdzorg wil binnen zes weken een plan van aanpak ontvangen waarin Schakenbosch en
het Schakenbosch College beschrijven hoe zij verder hun samenwerking gaan verbeteren. De
inspecties zullen het plan beoordelen.

34

Bijlage 1 – Toetsingskader entreetoets

Op basis van het toetsingskader komt de inspectie tot haar oordeel over de kwaliteit van het handelen van de instellingen op de onderzochte thema’s per
indicator. De instelling krijgt een score voor elke indicator in één van de volgende vier categorieën:


afwezig;



aanwezig;



operationeel;



geborgd.

Betekenis van de categorieën waarin de inspectie haar oordeel scoort per indicator:
afwezig wil zeggen dat er geen beleid is of dat het aanwezige beleid zo onvolledig, onduidelijk of inadequaat is dat het beleid de medewerkers van de
instelling geen informatie geeft die hen kan leiden;
aanwezig wil zeggen dat er volledig, duidelijk en adequaat beleid is, dat de medewerkers van de instelling voldoende informatie geeft die hen kan
leiden;
operationeel wil zeggen dat het beleid voldoende is (zie hierboven onder ‘aanwezig’) en dat de medewerkers in de instelling het beleid kennen en
ernaar handelen; de score operationeel vooronderstelt dus dat het beleid voldoet aan de omschrijving onder ‘aanwezig’;
geborgd is een veelomvattend begrip, het wil idealiter zeggen:dat de leidinggevenden of andere verantwoordelijken in de instelling


zorgen voor informatie, controle en bijsturing van de medewerkers,



zorgen dat de medewerkers toegerust zijn voor hun werk (personeelsbeoordeling wordt geëvalueerd en leidt zo nodig tot opleidings- en
ontwikkeltrajecten),



zorgen dat medewerkers afwijkingen van het beleid melden bij leidinggevenden of op een centraal punt,



zorgen dat het beleid en de uitvoering periodiek geëvalueerd en zo nodig verbeterd wordt, dus dat de instelling leert van haar
ervaringen; hiervoor is het nodig dat op onderdelen geregistreerd wordt wat er gebeurt.

De inspectie heeft ervoor gekozen om bij ‘geborgd’ met name te toetsen op de vetgedrukte punten en de toerusting van het personeel alleen te
betrekken waar dat nu al absoluut onontbeerlijk is.
De score geborgd vooronderstelt dat het beleid voldoet aan de omschrijvingen onder ‘aanwezig’ en ‘operationeel’, dus dat het beleid voldoende is en dat
de medewerkers het beleid in praktijk brengen.

35

Toelichting op scoreclassificaties per indicator

Thema Rechtspositie jongeren
Criterium: De instelling gaat verantwoord om met maatregelen die de vrijheid van jongeren aantasten
Indicator
Maatregelen:
welke

Afwezig
Het beleid beschrijft niet
welke maatregelen mogen
worden toegepast, dan wel
de omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Het beleid beschrijft niet
wanneer maatregelen mogen
worden toegepast, dan wel
de omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

Aanwezig
In het beleid staat welke
maatregelen mogen
worden toegepast.

Operationeel
De medewerkers weten welke
maatregelen mogen worden
toegepast en handelen
overeenkomstig.

Geborgd
De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.

In het beleid staat
wanneer een
vrijheidsbeperkende
maatregel mag worden
toegepast.

Medewerkers weten wanneer de
maatregelen mogen worden
toegepast en handelen
overeenkomstig.

Maatregelen:
wie

Het beleid beschrijft niet wie
een vrijheidsbeperkende
maatregel mag toepassen,
dan wel de omschrijving is
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

In het beleid staat wie een
vrijheidsbeperkende
maatregel mag toepassen.

Medewerkers weten wie de
maatregelen mag toepassen en
handelen overeenkomstig.

Maatregelen:
hoe

Het beleid beschrijft niet hoe
(volgens welke procedures)
de medewerkers dienen te
handelen bij maatregelen en
noodsituaties dan wel de
omschrijving is zo

In het beleid staat hoe
(volgens welke
procedures) de
medewerkers dienen te
handelen bij maatregelen
en noodsituaties.

Medewerkers weten hoe
(volgens welke procedures) zij
dienen te handelen bij
maatregelen en noodsituaties en
handelen overeenkomstig.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De toepassing van de
maatregelen wordt
geregistreerd en periodiek
geëvalueerd. Zo nodig volgt
bijstelling.
De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De toepassing van de
maatregelen wordt
geregistreerd en periodiek
geëvalueerd. Zo nodig volgt
bijstelling.
De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De toepassing van de
maatregelen wordt

Maatregelen:
wanneer

36

onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Maatregelen:
instemming
gedragswetenschapper

Maatregelen:
maatregelen specifiek
per jongere

Maatregelen:
toepassing door
getrainde en
geïnstrueerde
medewerkers

Het beleid beschrijft niet dat
er voor de toepassing van
een maatregel instemming
van de
gedragswetenschapper nodig
is, welke vorm van
instemming vereist is en hoe
deze instemming verkregen
moet worden,
dan wel de omschrijving is
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Het beleid beschrijft niet dat
voor iedere jongere in zijn
behandelplan specifiek wordt
genoemd welke maatregelen
genomen kunnen worden,
dan wel de omschrijving is
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

In het beleid staat dat er
voor de toepassing van
een maatregel instemming
van de
gedragswetenschapper
nodig is, welke vorm van
instemming vereist is en
hoe deze instemming
verkregen moet worden.

In het beleid staat dat voor
iedere jongere in zijn
behandelplan specifiek
wordt genoemd welke
maatregelen genomen
kunnen worden.

Het beleid beschrijft niet dat
In het beleid staat dat de
medewerkers getraind en
instelling de medewerkers
geïnstrueerd worden mbt het traint en instrueert mbt
toepassen van maatregelen,
het toepassen van
dan wel de omschrijving is
maatregelen.
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Criterium: De instelling gaat verantwoord om met het toekennen van verlof
Verlof: in behandelplan Het beleid beschrijft niet dat
In het beleid staat dat
verlof als onderdeel wordt
verlof als onderdeel wordt
opgenomen in het
opgenomen in het
behandelplan, dan wel de
behandelplan.
omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

Medewerkers weten dat de
instemming van de
gedragswetenschapper nodig is
en hoe en in welke vorm deze
verkregen moet worden.
Zij passen geen maatregelen toe
zonder deze instemming.
De gedragswetenschapper zorgt
ervoor dat hij steeds betrokken
is bij beoordeling en
instemming.
Medewerkers weten dat ieder
behandelplan specifieke
maatregelen benoemt.
Zij noemen per behandelplan
specifieke maatregelen en
passen alleen deze maatregelen
toe wanneer er maatregelen
nodig zijn.
Zij informeren de jongeren
hierover.
Medewerkers zijn getraind en
geïnstrueerd in het toepassen
van maatregelen.

Medewerkers weten dat verlof
een onderdeel is van ieder
behandelplan. Zij nemen verlof
op in de behandelplannen,
informeren de jongeren en
handelen overeenkomstig
hetgeen in het plan is
opgenomen.

geregistreerd en periodiek
geëvalueerd. Zo nodig volgt
bijstelling.
De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De toepassing van de
maatregelen wordt
geregistreerd en periodiek
geëvalueerd. Zo nodig volgt
bijstelling.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De toepassing van de
maatregelen wordt
geregistreerd en periodiek
geëvalueerd. Zo nodig volgt
bijstelling.
De instelling evalueert
periodiek de training van en
instructies aan de
medewerkers. Zo nodig volgt
bijstelling.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De uitvoering van de verloven
wordt geregistreerd en
periodiek geëvalueerd op
individueel niveau en op

37

instellingsniveau. Zo nodig
volgt bijstelling.
Verlof: criteria
toekenning

Het beleid geeft niet aan
In het beleid staat welke
Medewerkers weten welke
welke criteria gelden voor
criteria gelden voor het
criteria gelden voor het
het toekennen van
toekennen van
toekennen van verlof en
verantwoord verlof, dan wel
verantwoord verlof en deze handelen overeenkomstig.
de criteria houden geen
houden rekening met
Zij informeren de jongeren
rekening met reden verblijf,
reden verblijf,
hierover.
hulpverlening en
hulpverlening en
ontwikkeling van de jongere, ontwikkeling van de
dan wel de omschrijving is
jongere.
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Verlof: instemming
Het beleid beschrijft niet dat
In het beleid staat dat de
Medewerkers vragen volgens de
gedragswetenschapper
de gemotiveerde instemming gemotiveerde instemming
afgesproken procedure de
van de
van de
instemming van de
gedragswetenschapper nodig gedragswetenschapper
gedragswetenschapper
is voorafgaand aan verlof,
nodig is voorafgaand aan
voorafgaand aan het verlof.
welke vorm van instemming
verlof, welke vorm van
vereist is en hoe deze
instemming vereist is en
De gedragswetenschapper weegt
instemming verkregen moet
hoe deze instemming
iedere verlofaanvraag af en
worden,
verkregen moet worden.
motiveert zijn beslissing.
dan wel de omschrijving is
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Criterium: De instelling gaat verantwoord om met de klachtregeling en de vertrouwenspersoon
Toegang tot
Het beleid beschrijft niet dat In het beleid staat dat en
Medewerkers weten dat en hoe
klachtregeling/
en hoe jongeren rechtstreeks hoe jongeren rechtstreeks
jongeren rechtstreeks toegang
vertrouwenspersoon
toegang hebben tot de
toegang hebben tot de
hebben tot de
klachtencommissie en de
klachtencommissie en de
vertrouwenspersoon, informeren
onafhankelijke
onafhankelijke
de jongeren hierover zo nodig en
vertrouwenspersoon en hoe
vertrouwenspersoon en
stellen hen hiertoe in staat.
de instelling de jongeren
hoe de instelling de
hierover informeert, dan wel
jongeren hierover
de omschrijving is zo
informeert.
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Beroepsmogelijkheid
Het beleid beschrijft niet dat In het beleid staat dat en
Medewerkers weten dat en hoe
jongeren in beroep kunnen
hoe jongeren in beroep
jongeren in beroep kunnen gaan
gaan bij de Raad voor de
kunnen gaan bij de Raad
bij de Raad voor de

38

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De uitvoering van de verloven
wordt geregistreerd en
periodiek geëvalueerd op
individueel niveau en op
instellingsniveau. Zo nodig
volgt bijstelling.
De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De uitvoering van de verloven
wordt geregistreerd en
periodiek geëvalueerd op
individueel niveau en op
instellingsniveau. Zo nodig
volgt bijstelling.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel. Er is
klachtregistratie, die periodiek
wordt geëvalueerd. Zo nodig
volgt bijstelling.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers

Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming bij
beslissingen mbt
maatregelen en verlof, dan
wel de omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

voor de
Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming bij
beslissingen mbt
maatregelen en verlof.

Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming bij
beslissingen mbt maatregelen en
verlof, informeren de jongeren
hierover en stellen hen hiertoe in
staat.

op dit onderdeel.
Er is klachtregistratie, die
periodiek wordt geëvalueerd.
Zo nodig volgt bijstelling.

Thema Toezicht op de jongeren
Criterium: De instelling gaat verantwoord om met het toezicht op de jongeren
Begeleiding en
Het beleid beschrijft niet wat In het beleid staat wat
Medewerkers weten wat
toezicht: inhoud en
begeleiding en toezicht op de begeleiding en toezicht op
begeleiding en toezicht inhoudt
wanneer
jongeren inhoudt en
de jongeren inhoudt en
en wanneer er begeleiding en
wanneer er begeleiding en
wanneer er begeleiding en
toezicht is en handelen
toezicht is, dan wel de
toezicht is.
daarnaar.
omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Begeleiding en
Het beleid beschrijft niet dat, In het beleid staat dat,
De medewerkers weten wanneer
toezicht:
wanneer en op welke manier wanneer en op welke
en op welke manier zij risico’s
taxeren risico’s
de risico’s worden getaxeerd
manier de risico’s worden
moeten taxeren. Zij taxeren de
en welke consequenties
getaxeerd en welke
risico’s met behulp van het
daaraan verbonden moeten
consequenties daaraan
taxatie instrument. De instelling
worden, dan wel de inhoud
verbonden moeten
neemt maatregelen wanneer dit
van de methode is
worden. Er is een taxatie
op grond van de taxatie nodig is.
onvoldoende dan wel de
instrument.
omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.

Begeleiding en toezicht
worden periodiek
geëvalueerd. Zo nodig volgt
bijstelling.

Thema Handelwijze bij incidenten
Criterium: De instelling gaat verantwoord om met incidenten
Incidenten:
Het beleid beschrijft niet hoe In het beleid staat hoe er
optreden
er moet worden gehandeld
moet worden gehandeld
bij incidenten dan wel de
bij incidenten
omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Incidenten: melden en
Het beleid beschrijft niet dat
In het beleid staat dat
registreren
incidenten moeten worden
incidenten moeten worden
gemeld en geregistreerd,
gemeld en geregistreerd.
dan wel de omschrijving is

Medewerkers weten hoe zij
moeten handelen bij incidenten
en handelen daarnaar.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.

Medewerkers weten dat zij
incidenten moeten melden en
registreren en doen dat ook.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.

39

Incidenten: voorkómen

Incidenten: nazorg

40

zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.
Het beleid beschrijft niet hoe
de instelling werkt aan het
voorkómen van incidenten,
dan wel de omschrijving is
zo onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

Het beleid beschrijft niet dat
en welke nazorg bij
incidenten gegeven moet
worden, dan wel de
omschrijving is zo
onvolledig/onduidelijk dat
deze niet informatief is.

In het beleid staat hoe de
instelling werkt aan het
voorkómen van incidenten.

Medewerkers weten hoe zij
moeten werken aan het
voorkómen van incidenten en
handelen daarnaar.

In het beleid staat dat en
welke nazorg bij incidenten
gegeven moet worden.

Medewerkers weten dat en welke
nazorg zij bij incidenten moeten
geven en handelen daarnaar.

De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De incidenten worden op
incidentniveau en periodiek op
instellingsniveau geëvalueerd
waarna zo nodig wordt
bijgesteld.
De instelling zorgt voor
informatie, controle en
bijsturing van de medewerkers
op dit onderdeel.
De nazorg wordt op
incidentniveau en periodiek op
instellingsniveau geëvalueerd
waarna zo nodig wordt
bijgesteld.

Bijlage 2 – Toetsingskader stap 2

Thema’s

Criteria

Indicatoren

Dagprogramma
(leefgroep, vrije
tijd)

De instelling zorgt dat het
dagprogramma voldoende
aansluit op de behoeften van
jongeren

-

jongeren ervaren dat het dagprogramma aansluit bij wat ze willen en
aankunnen

-

De instelling zorgt voor
voldoende en gevarieerd
aanbod in het dagprogramma

-

medewerkers passen binnen de mogelijkheden het dagprogramma
aan op wat jongeren willen en aankunnen
jongeren ervaren dat er voldoende dagprogramma is met een
gevarieerd aanbod

De instelling zorgt ervoor dat
de jongeren voldoende invloed
kunnen hebben op het
dagprogramma
Dagprogramma
(school)

De intake van de school is van
voldoende kwaliteit
De school zorgt dat iedere
leerling op het juiste niveau
met het onderwijs begint
De school volgt de vorderingen
en ontwikkelingen van de
leerlingen voldoende
De school heeft per leerling
een toegesneden
handelingsplan
De school heeft aandacht voor
de samenstelling van de
schoolgroepen
De school zorgt dat het
personeel goed toegerust is

-

-

-

medewerkers zorgen voor voldoende dagprogramma met een
gevarieerd aanbod
jongeren ervaren dat zij invloed hebben op de invulling van het
dagprogramma
medewerkers bieden jongeren de mogelijkheid om invloed te hebben
op de invulling van het dagprogramma
school heeft een heldere intakeprocedure waarbij voorgeschiedenis
en toekomstige schoolloopbaan expliciet worden vastgelegd samen
met de jongere
commissie van begeleiding (CvB) bepaalt voor alle leerlingen de
beginsituatie

-

voor alle leerlingen is er een leerlingvolgsysteem en op basis van dit
systeem wordt het onderwijs vormgegeven

-

de school heeft een aanbod en aanpak die past bij de
onderwijsbehoeften van de leerlingen verwoord in het handelingsplan

-

de school bepaalt de samenstelling van de schoolgroepen aan de
hand van de ontwikkelingsbehoeften van individuele jongeren

-

medewerkers worden structureel ondersteund bij het uitvoeren van
hun dagelijkse werkzaamheden en maken gebruik van

Bronnen
jongeren
medewerkers
dagprogramma
jongeren
medewerkers
dagprogramma
jongeren
medewerkers

jongeren
documenten
CvB
leerlingendossiers
medewerkers
school
leerlingendossiers
medewerkers
school
leerlingendossiers
medewerkers
school
jongeren
lesobservaties
medewerkers
school

41

Thema’s

Criteria

Indicatoren

voor het werk
Samenwerking
instelling en
school

Het onderwijs is een essentieel
onderdeel van de behandeling
en heeft een vanzelfsprekende
plaats

School en instelling werken
voldoende samen bij de
dagelijkse begeleiding van de
jongeren
School en instelling werken
voldoende samen bij het
handelingsplan
School en instelling werken
voldoende samen bij incidenten

-

inwerkprogramma’s, interne opleidingen en andere
ondersteuningsvormen
bij opname in de instelling gaan jongeren zo snel mogelijk naar
school

documenten
jongeren
medewerkers
instelling en school
documenten

-

jongeren vertellen dat ze niet lang (1 à 2 weken) op plaatsing op
school hebben gewacht

-

er is geen lesuitval waardoor jongeren niet naar school kunnen

-

de school registreert en analyseert de lesuitval

-

de inhoud van het multidisciplinair overleg is vastgelegd en betreft in
ieder geval de dagelijkse begeleiding van individuele jongeren, zowel
op de groepen als op school

medewerkers
instelling en school

-

bespreken en evalueren van de handelingsplannen is ingebed in de
overlegstructuur van de school en maakt onderdeel uit van het
overleg met de instelling
de samenwerking tussen school en instelling is geformaliseerd en
maakt deel uit van het instellingsbeleid

medewerkers
instelling en school
jongeren
medewerkers
instelling en school
jongeren
leerlingendossiers

-

-

de procedure voor het melden en registreren van incidenten is bij de
medewerkers bekend en wordt als zodanig ook toegepast

-

er is een overzichtelijke incidentenregistratie
toedracht en afhandeling van incidenten wordt grondig onderzocht en
vastgelegd

42

Bronnen

Thema’s
Aandachtvolle
omgeving

Criteria
De instelling zorgt voor een
fysieke leefomgeving van
voldoende kwaliteit

De instelling zorgt ervoor dat
de jongeren voldoende invloed
kunnen hebben op hun fysieke
leefomgeving

De instelling zorgt ervoor dat
de omgang binnen de instelling
voldoende respectvol is

De instelling zorgt ervoor dat
de medewerkers een
aandachtvolle houding hebben
ten opzichte van de jongeren

Aandacht voor

De instelling heeft aandacht

Indicatoren
-

jongeren zijn tevreden over hun fysieke leefomgeving

-

de leefgroepen zijn passend en veilig ingericht

-

de leefgroepen zijn zichtbaar schoon

-

jongeren ervaren dat zij invloed hebben op de inrichting van hun
fysieke leefomgeving

-

medewerkers bieden jongeren de mogelijkheid invloed uit te oefenen
op hun fysieke leefomgeving

-

jongeren ervaren dat respect binnen de instelling belangrijk is

-

jongeren ervaren dat zij medewerkers kunnen vertrouwen

-

medewerkers zijn zich bewust van hun voorbeeldgedrag en geven zelf
het goede voorbeeld
jongeren ervaren dat er aandacht is voor hun interesses, familie,
vrienden, identiteit, kleding, voeding, levensovertuiging, etc.

-

-

jongeren ervaren dat de medewerkers goed gedrag opmerken en
complimenten maken

-

medewerkers hebben aandacht voor de interesses, familie, vrienden,
identiteit, kleding, voeding, levensovertuiging, etc. van de jongeren

-

medewerkers belonen positief gedrag

-

medewerkers maken tijd en hebben aandacht voor de jongeren

-

medewerkers zijn zich bewust van de problematiek van de jongeren

Bronnen
jongeren
medewerkers
observatie

jongeren
medewerkers
observatie

jongeren
medewerkers

jongeren
medewerkers

medewerkers

43

Thema’s
samenstelling
leefgroep

Voldoende
toegerust
personeel

Criteria
voor de samenstelling van de
leefgroepen
De instelling heeft aandacht
voor de inzet van personeel
De instelling heeft alleen
medewerkers met een VOG in
dienst
De instelling heeft
medewerkers met voldoende
kennis en vaardigheden in
dienst

De instelling zorgt dat het
personeel goed toegerust is
voor het werk

44

Indicatoren

Bronnen

bij de samenstelling van de leefgroep
-

de instelling gaat flexibel om met inzet personeel wanneer de
problematiek van jongeren daar om vraagt

medewerkers

-

van medewerkers wordt een verklaring omtrent het gedrag gevraagd
(VOG)

personeelsdossiers
medewerkers

-

medewerkers hebben voldoende pedagogische kennis.

-

medewerkers hebben voldoende kennis over de problematiek van de
aanwezige populatie en handelen ernaar

personeelsdossiers
medewerkers
jongeren

-

medewerkers hebben voldoende vaardigheden

-

De instelling stuurt/coacht medewerkers op hun werk in de leefgroep

medewerkers

Bijlage 3 – Maatregelen die de vrijheid van een jongere
aantasten

A. vrijheidsbeperkende maatregelen
Artikel 29o Wet op de jeugdzorg (Wjz) bepaalt dat het hulpverleningsplan ten aanzien van een
jeugdige maatregelen kan bevatten op grond waarvan hij tegen zijn wil binnen een accommodatie
in zijn vrijheden kan worden beperkt. Indien het plan zodanige maatregelen bevat, omschrijft het
tevens de gevallen waarin en de termijn gedurende welke de maatregelen kunnen worden
toegepast. Het gaat om de volgende maatregelen:
a.

het verbod zich op in het hulpverleningsplan aangegeven plaatsen te bevinden en zonodig de
tijdstippen waarop dat verbod geldt;

b.

tijdelijke plaatsing in afzondering;

c.

tijdelijke overplaatsing binnen de accommodatie of naar een andere accommodatie voor
gesloten jeugdzorg;

d.

het vastpakken en vasthouden.

De vrijheidsbeperkende maatregelen die in het hulpverleningsplan zijn opgenomen, kunnen
worden toegepast voor zover dit nodig is om te voorkomen dat de jeugdige zich onttrekt aan de
noodzakelijke jeugdzorg of voor zover dit nodig is voor de veiligheid van de jeugdige of anderen.
Bovendien mogen de maatregelen onder b en c genoemd, worden toegepast voor zover dit nodig
is voor de handhaving van de huisregels.
B. dwangmaatregelen
Artikel 29p Wjz bepaalt:
a.

dat het hulpverleningsplan hulpverleningsprogramma’s kan bevatten waaraan de jeugdige
moet meewerken;

b.

dat het hulpverleningsplan geneeskundige behandelmethoden (waaronder het toedienen
van medicijnen) kan bevatten, die de jeugdige moet gedogen.

De hulpverleningsprogramma’s en de geneeskundige behandelmethoden die in het
hulpverleningsplan zijn opgenomen kunnen tegen de wil van een jeugdige worden toegepast voor
zover dit nodig is om het met het verblijf beoogde doel te bereiken of – in het geval van de
geneeskundige behandelmethode – voor zover dit nodig is voor de veiligheid van de jeugdige of
anderen.

45

C. communicatiebeperkende maatregelen
Artikel 29q bepaalt dat het hulpverleningsplan ten aanzien van een jeugdige, onverminderd de
huisregels, kan bevatten:
a.

beperking van het brief- en telefoonverkeer of gebruik van andere communicatiemiddelen;

b.

beperking van bezoek (waaronder de bepaling dat bezoek slechts onder toezicht kan
plaatsvinden).

Deze beperkingen kunnen (kort gezegd) worden toegepast voor zover dit nodig is om te
voorkomen dat het met het verblijf beoogde doel wordt tegengewerkt.
D. controlemaatregelen
Artikel 29r bepaalt dat een hulpverleningsplan ten aanzien van een jeugdige controlemaatregelen
kan bevatten. Het gaat om de volgende maatregelen:
a.

onderzoek aan lichaam of kleding;

b.

onderzoek van urine op aanwezigheid van gedragsbeïnvloedende middelen;

c.

onderzoek van de kamer van de jeugdige op de aanwezigheid van voorwerpen die hij niet in
zijn bezit mag hebben;

d.

onderzoek van poststukken afkomstig van of bestemd voor de jeugdige op de aanwezigheid
van voorwerpen, doch slechts in aanwezigheid van de jeugdige.

De controlemaatregelen die in het hulpverleningsplan zijn opgenomen kunnen tegen de wil van de
jeugdige of zijn ouder(s) worden toegepast voor zover dit nodig is om te controleren of hetgeen in
het hulpverleningsplan is opgenomen, wordt nagekomen.
Bovendien kunnen alle controlemaatregelen worden toegepast voor zover dit nodig is voor de
handhaving van de huisregels of voor zover dit nodig is om te voorkomen dat de jeugdzorg aan
andere jeugdigen wordt tegengewerkt.
E. tijdelijke noodsituatie
Met artikel 29t voorziet de wet tevens in een regeling die het toepassen van alle hiervoor
genoemde maatregelen mogelijk maakt als dit nodig is om tijdelijke noodsituaties te overbruggen.
Volgens de Memorie van Toelichting is hiervan slechts sprake als zich incidenten voordoen die niet
in het hulpverleningsplan zijn voorzien of als een jeugdige net is geplaatst en er nog geen
hulpverleningsplan is vastgesteld. Volgens artikel 29t kan in zo’n geval een maatregel ten hoogste
zeven opeenvolgende dagen worden toegepast.

46

Bijlage 4 – Opzet onderzoek entreetoets

Voorafgaand aan het onderzoek heeft de Inspectie Jeugdzorg aan de instelling verzocht om de
relevante beleidsdocumenten aan de inspectie op te sturen. De inspectie heeft deze
beleidsdocumenten van de instelling voorafgaand aan het bezoek aan de instelling geanalyseerd.
Ook heeft de inspectie de meldingen van calamiteiten van de instelling voorafgaand aan het
bezoek aan de instelling geanalyseerd.
Tijdens het bezoek aan de instelling heeft de inspectie interviews gehouden met:


groepsleiders;



gedragswetenschappers/behandelcoördinatoren;



leidinggevenden.

Ook heeft de inspectie tijdens het bezoek met jongeren op de groep geluncht.
Daarnaast heeft de inspectie tijdens het bezoek aan de instelling een analyse gemaakt van:


de incidentenregistratie en incidentenverslagen;



jongerendossiers.

De inspectie heeft vanuit de analyse van incidentenverslagen een selectie gemaakt welke dossiers
zij wilde analyseren. Daarnaast heeft zij willekeurig geselecteerde dossiers geanalyseerd.
Zo zijn ook dossiers geanalyseerd waarin sprake was van de toepassing van maatregelen die de
vrijheid van jongeren aantasten.
De volgorde in het onderzoek was zo gekozen dat de inspecteurs de informatie en eventuele
signalen van de groepsleiders en de informatie uit de incidentenregistratie en de dossiers aan de
orde konden stellen in de interviews met de gedragswetenschappers en de leidinggevenden. Zo
konden de inspecteurs de informatie en signalen van groepsleiders en die uit de
incidentenregistratie en de dossiers checken.
Tijdens het bezoek aan de instelling, heeft de inspectie in een rondleiding door het gebouw de
situatie in de instelling geobserveerd.
Onverwachte onderdelen in het toezicht
De inspectie selecteert de groepsleiders die zij interviewt. Zij selecteert eveneens zelf de te
toetsen jongerendossiers.

47

Rapportage
De Inspectie Jeugdzorg vraagt de instelling of het concept rapport feitelijke onjuistheden bevat .Na
verwerking van de eventuele feitelijke onjuistheden stelt de inspectie de rapportage vast.
Als de inspectie de rapportage heeft vastgesteld, biedt zij deze aan aan de staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en aan de instelling zelf. De inspectie plaatst het vastgestelde
rapport op haar website.
De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie voor de Gezondheidszorg
schrijven in de zomer van 2014 een geaggregeerd bericht voor de betrokken bewindspersonen
over het toezicht op de sector jeugdzorgPLUS. Ook de entreetoetsen krijgen hierin aandacht.

48

Bijlage 5 – Opzet onderzoek toezicht stap 2

Voorafgaand aan het onderzoek heeft de Inspectie Jeugdzorg aan de instelling verzocht om
relevante feitelijke informatie aan de inspectie op te sturen.
Het onderzoek per instelling bestaat uit een analyse van de informatie van de instelling en een
praktijktoets.
Er zit een vaste volgorde in het onderzoek:
1. opvragen feitelijke informatie bij de instelling:
o

de dagprogramma’s van de jongeren;

o

het opleidingsplan voor de medewerkers;

2. opvragen eigen score instelling op de indicatoren in het toetsingskader van de inspectie,
vooraf te mailen aan de inspectie;
3. observaties op de leefgroepen;
4. interviews met jongeren;
5. interviews met groepsleiders;
6. interviews met gedragswetenschappers/behandelcoördinatoren, leidinggevende en
onderwijscoördinator;
7. analyse van personeelsdossiers mbt VOG;
8. terugkoppeling aan de directies van instelling en school.
De inspectie start met het analyseren van feitelijke informatie van de instelling. De inspectie
gebruikt de eigen scores van de instelling op de indicatoren in het toetsingskader om het toezicht
op maat te maken.
Onverwachte onderdelen in het toezicht
De inspecties selecteren de groepsleiders die zij interviewen. Zij selecteren eveneens zelf de te
toetsen dossiers.

Rapportage
De Inspectie Jeugdzorg vraagt de instelling of het concept rapport feitelijke onjuistheden bevat. Na
verwerking van de eventuele feitelijke onjuistheden stellen de inspecties de rapportage vast.
Als de inspecties de rapportage hebben vastgesteld, biedt de Inspectie Jeugdzorg deze aan aan de
staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en aan de instelling zelf. De inspecties
plaatsen het vastgestelde rapport op hun website.
De Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie voor de Gezondheidszorg
schrijven in de zomer van 2014 een geaggregeerd bericht voor de betrokken bewindspersonen
over het toezicht op de sector jeugdzorgPLUS. Ook het toezicht stap 2 krijgt hierin aandacht.

49