Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 853

Wijziging van de Algemene Ouderdomswet in
verband met beëindiging van de
voorschotregeling en vaststelling van een
grondslag voor het stellen van regels ten
aanzien van hetgeen wordt verstaan onder het
hebben van het hoofdverblijf in dezelfde woning

Nr. 17

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2016
Op 3 juli 2014 heeft uw Kamer mij bij onderstaande motie van de leden
Baay-Timmerman (50+) en Omtzigt (CDA) verzocht om het beroep op de
tweewoningenregeling in de AOW te monitoren en daarover binnen twee
jaar te rapporteren (Kamerstuk 33 853, nr. 15). Met deze brief kom ik
daaraan tegemoet.
De belangrijkste conclusies uit de monitoring zijn dat het beroep op de
regeling in kwantitatief opzicht relatief beperkt is, dat het in kwalitatief
opzicht wel belangrijk is dat nu vaker de duidelijkheid gegeven kan
worden, die zonder de regeling niet mogelijk was, en dat er geen
gedragseffecten zijn opgetreden die de houdbaarheid van deze regeling in
gevaar kunnen brengen. Voordat ik op deze conclusies in ga, beschrijf ik
eerst wat de tweewoningenregeling inhoudt, hoe de regeling wordt
uitgevoerd, wat het beroep op deze regeling is geweest en wat de
handhavingsresultaten bij deze regeling waren.
De inhoud van de tweewoningenregeling
Vanaf 1 februari 2014 is de tweewoningenregeling in de AOW in werking
getreden. Deze regeling houdt in dat als een AOW-gerechtigde veel tijd
doorbrengt met een andere persoon van 18 jaar of ouder en beiden
hebben een eigen woning, zij dan niet als samenwonend worden
beschouwd. Hij of zij houdt dan de uitkering van 70% in plaats van 50%
van de AOW-norm. De voorwaarden hiervoor zijn dat de AOW-gerechtigde niet met die persoon gehuwd is1 en dat beide personen een eigen
woning hebben. Daarnaast moeten beide personen op het eigen adres zijn
ingeschreven, de lasten voor de eigen woning dragen en vrij kunnen
beschikken over de eigen woning. Deze regel is mede op verzoek van uw
1

kst-33853-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Geregistreerd partnerschap is daaraan gelijkgeschakeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 853, nr. 17

1

Kamer tot stand gebracht om de complexiteit van het begrip «samenwonen» te reduceren en onduidelijkheden waarop onder meer de
Ouderenombudsman en de ANBO in 2013 hadden gewezen, weg te
nemen.
De wijze waarop de tweewoningenregeling wordt uitgevoerd
Bij aanvang van de regeling heeft de SVB alle potentiële kandidaten
aangeschreven (personen die als gezamenlijke huishouding met twee
woonadressen geregistreerd stonden). Zij werden uitgenodigd te bekijken
of ze een beroep op de regeling konden doen. Daarnaast wijst de SVB in
de reguliere voorlichting over trouwen, samenwonen, verzorgen en
verzorgd worden op de tweewoningenregeling. Op de internetpagina’s
van de SVB wordt dat ondersteund met een interactief hulpmiddel om te
kijken of er aanspraak kan worden gemaakt op de tweewoningenregel.
Ook is de SVB actief in het signaleren van situaties waarin de regeling
toegepast kan worden. Tot slot wijst de SVB in de voorlichting bij de
toepassing van de tweewoningenregeling op de informatieplicht om
veranderingen in de woonsituatie tijdig aan de SVB door te geven. Als
bijvoorbeeld één van de woningen van de hand wordt gedaan of wordt
verhuurd, dan moet de SVB daarover worden geïnformeerd en wordt
toepassing van de tweewoningenregeling beëindigd. De SVB handhaaft
steekproefsgewijs en herinnert betrokkenen regelmatig aan de naleving
van de informatieplicht.
De mate waarin een beroep op de tweewoningenregeling is gedaan
In de periode tot en met december 2015 hebben 968 uitkeringsgerechtigden een beroep gedaan op de tweewoningenregeling, met een initieel
beroep van 676 uitkeringsgerechtigden bij de start van de regeling en een
instroom van 292 uitkeringsgerechtigden in daaropvolgende twee jaar. In
deze periode is het beroep op de tweewoningenregeling 265 keer
beëindigd, vanwege ondermeer de beëindiging van de samenleefvorm of
het alsnog van de hand doen of exploiteren van één van de woningen.
Eind 2015 waren er per saldo 703 uitkeringen waarop de tweewoningenregeling werd toegepast.
De handhavingsresultaten
In de sfeer van steekproefsgewijze handhaving zijn in totaal 67 huisbezoeken afgelegd, waarvan in 2 gevallen is gebleken (3%) dat niet werd
voldaan aan de vereisten van de tweewoningenregeling, omdat de
betrokken personen niet elk over een eigen woning (meer) beschikten. In
één geval was er aanleiding om teveel betaalde AOW terug te vorderen en
een boete op te leggen.
Conclusie
De tweewoningenregeling is tot stand gebracht om de complexiteit van
het begrip «samenwonen» in de AOW te reduceren en eerder gesignaleerde onduidelijkheden weg te nemen. Met de toepassing van de
tweewoningenregeling in de AOW wordt nu vaker de duidelijkheid
geboden, die voorheen niet gegeven kon worden.
In de praktijk is het beroep op deze regeling beperkt gebleven. Daaruit
mag worden afgeleid dat er geen gedragseffecten zijn opgetreden die de
houdbaarheid ervan onder druk zetten. Er zijn tevens geen signalen die
duiden op mogelijk oneigenlijk gebruik. Uit de handhavingsresultaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 853, nr. 17

2

blijkt dat de handhavingsrisico’s beperkt zijn, maar niet afwezig. Dat is
aanleiding voor de SVB om de steekproefsgewijze handhaving van de
inlichtingenplicht voort te zetten.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. Klijnsma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 853, nr. 17

3