Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 999

Regeling voor aanpassing van bedragen in de
Wet op het kindgebonden budget en
niet-indexering van kinderbijslagbedragen en
bedragen kindgebonden budget in de jaren 2010
en 2011

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

ALGEMEEN
1. Inleiding
De regering is door de economische crisis geconfronteerd met de noodzaak om aanzienlijke bezuinigingen door te voeren. Deze noodzaak doet
zich op alle beleidsterreinen voor, zoals ook blijkt uit de Voorjaarsnota die
op 29 mei 2009 aan het parlement is aangeboden. Ook binnen de begroting voor Jeugd en Gezin is het noodzakelijk maatregelen te treffen. Deze
maatregelen hangen niet alleen samen met de economische crisis, maar
ook met de taakstelling die al was opgenomen in de begroting 2009 voor
Jeugd en Gezin (circa € 120 mln per jaar 2010–2014), en met geconstateerde en voorziene overschrijdingen in de uitvoering van de Wet op het
kindgebonden budget (WKB).
Het pakket maatregelen dat in dit wetsvoorstel wordt voorgesteld heeft
betrekking op het kindgebonden budget en de kinderbijslag (op grond van
de Algemene Kinderbijslagwet (AKW)). Bij de invulling van het pakket is
gestreefd naar het zo veel mogelijk ontzien van de lage inkomens, het zo
evenwichtig mogelijk verdelen van de bezuinigingen en het zoveel mogelijk beperken van negatieve effecten voor de marginale druk.
Dit wetsvoorstel bouwt voort op het wetsvoorstel dat op 2 juni 2009 is
ingediend bij de Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2009–2010, 31 966) en
dat het afzien van het indexeren van de kinderbijslagbedragen per 1 juli
2009 regelt.
2. Voorgestelde maatregelen
Het pakket maatregelen op het terrein van de kinderregelingen bestaat uit
de volgende onderdelen.

Niet indexeren van de kinderbijslag en het kindgebonden budget in 2010
en 2011
In een afzonderlijk wetsvoorstel werd reeds voorgesteld om in de tweede
helft van 2009 af te zien van het indexeren van de kinderbijslag. In aanslui-

KST133305
0809tkkst31999-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 999, nr. 3

1

ting hierop wordt in dit wetsvoorstel voorgesteld om ook in 2010 en 2011
af te zien van de aanpassing, aan de hand van de consumentenprijsindex,
van het basiskinderbijslagbedrag en de zogenaamde rangordebedragen
voor kinderen geboren voor 1995.
Verder wordt voorgesteld in 2010 en 2011 af te zien van de indexering van
de maximale bedragen aan kindgebonden budget waarop voor verschillende kinderen in een gezin recht kan bestaan, de verhoging daarop voor
kinderen van 12 tot en met 17 jaar, en de inkomensgrens waarboven het
kindgebonden budget wordt afgebouwd. De wettelijk voorgeschreven
indexering van deze bedragen in het kindgebonden budget geschiedt
normaliter op basis van de zogenaamde tabelcorrectiefactor.

Verlagen van de inkomensgrens WKB
Voorgesteld wordt om de inkomensgrens van de WKB waarboven de
afbouw van het kindgebonden budget begint, te verlagen van € 29 413
naar € 28 413.
Dat betekent dat men eerder, namelijk bij een lager gezinsinkomen, te
maken krijgt met de verlaging van het bedrag aan kindgebonden budget
dat wordt uitgekeerd.

Verhoging afbouwpercentage WKB naar 7,6%
Voorgesteld wordt om met ingang van 1 januari 2010 het afbouwpercentage van 6,5% te verhogen naar 7,6%. Dit betekent dat ouders met
een gezamenlijk toetsingsinkomen beneden de inkomensgrens geen
nadelig effect zullen ondervinden van deze maatregel. Ouders met een
gezamenlijk toetsingsinkomen boven het genoemde bedrag zullen wel
minder kindgebonden budget ontvangen.

Verminderen van de verhoging voor kinderen van 12 t/m 17 jaar
Daarnaast wordt voorgesteld om de verhoging van de kindgebonden
budgetbedragen voor kinderen van 12 t/m 15 jaar respectievelijk 16 en 17
jaar te verminderen met 20%. Deze verhogingen zijn geregeld in de wet
die de integratie van delen van de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) in het WKB regelt (het wetsvoorstel was
opgenomen in Kamerstukken, 2008–2009, 31 772 en is op 16 juni 2009
door de Eerste Kamer aangenomen).

In mindere mate de kindgebonden budget bedragen verhogen
Aangekondigd is dat in 2010 en 2011 de bedragen van het kindgebonden
budget extra verhoogd zouden worden. Onderdeel van het pakket is dat
afgezien wordt van de extra verhoging in 2010. Dit onderdeel wordt niet
geregeld in dit wetsvoorstel, omdat voor een extra verhoging met een
regeling bij algemene maatregel van bestuur zou kunnen worden
volstaan.
3. Budgettaire gevolgen
In de tabel op de volgende pagina staan de geraamde opbrengsten van dit
wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 999, nr. 3

2

Tabel Ombuigingen
2010

2011

2012

2013

2014

Niet indexeren AKW en WKB 2010 en 2011
Afbouwpercentage WKB verhogen: van 6,5% naar 7,6%
Inkomensgrens WKB verlagen met €1 000 in 2010
Verlagen geïntegreerde bedragen 12–17 jaar met 20% (€ 57 of € 73 minder)

– 30
– 74
– 36
– 39

– 87
– 86
– 40
– 39

– 112
– 86
– 40
– 39

– 111
– 86
40
– 39

– 111
86
– 40
– 39

Totaal

– 179

– 252

– 277

– 276

– 276

4. Inkomenseffecten ten opzicht van voorgenomen beleid
De voorgestelde wijzigingen hebben negatieve inkomenseffecten voor
gezinnen met kinderen ten opzichte van het eerder voorgenomen beleid.
Voor ca 20% van de gezinnen is dit een inkomensachteruitgang tot een
half procent, en voor ca 80% van de gezinnen is het een achteruitgang van
half tot twee procent. In de onderstaande figuur is de frequentieverdeling
van deze percentages over de verschillende inkomenscategorieën weergegeven. Hieruit blijkt dat de procentuele inkomensachteruitgang bij de lage
inkomens relatief beperkt blijft in vergelijking met de middeninkomens.
De inkomenseffecten hangen, behalve van de hoogte van het huishoudinkomen, ook af van de leeftijd van de kinderen en het aantal kinderen in
een huishouden. Gezinnen met een laag inkomen (minder dan de inkomensgrens in het kindgebonden budget) en kinderen in de middelbare
schoolleeftijd ondervinden negatieve inkomensgevolgen van de vermindering van de kindgebonden budgetbedragen voor kinderen van 12 t/m
17 jaar. Gezinnen met een middeninkomen (een inkomen in het afbouwtraject van het kindgebonden budget) ondervinden met name negatieve
inkomensgevolgen van de lagere inkomensgrens en het hogere afbouwpercentage in het kindgebonden budget. Gezinnen met een hoog inkomen
(gezinnen die geen recht hebben op het kindgebonden budget) ondervinden alleen een (klein) effect van het niet-indexeren van de kinderbijslag. Gezinnen met een laag inkomen en met kinderen jonger dan 12 jaar
ondervinden alleen negatieve inkomenseffecten van het niet-indexeren
van de bedragen kindgebonden budget en kinderbijslag. In onderstaande
figuur worden voor een steekproef van huishoudens de inkomenseffecten
(ten opzichte van voorgenomen beleid) van deze wetswijziging weergegeven.
Figuur. Inkomenseffecten (t.o.v. voorgenomen beleid) wijzigingen kinderregelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 999, nr. 3

3

De hiervoor getoonde inkomenseffecten zijn inkomenseffecten van dit
wetsvoorstel ten opzichte van het eerder beoogde beleid: de integratie
van de WTOS in het kindgebonden budget en de voor 2010 eerder voorgenomen beleidsmatige verhogingen voor het tweede en derde kind. Dat
een deel van dit beoogde beleid nu niet door gaat, zorgt in de figuur op de
voorgaande pagina wel voor negatieve inkomenseffecten.
In de praktijk betekent dit niet altijd een werkelijke inkomensachteruitgang
ten opzichte van wat huishoudens momenteel ontvangen. Met name het
integreren van de WTOS in het kindgebonden budget betekent voor huishoudens die nu geen gebruik (kunnen) maken van de WTOS een (forse)
inkomensverbetering in 2010, ook nog met de vermindering van de
bedragen voor oudere kinderen in het kindgebonden budget.
5. Uitvoeringslasten
De SVB en de Belastingdienst hebben aangegeven, dat dit wetsvoorstel
uitvoerbaar is per 2010, aangenomen dat het wetsvoorstel tijdig door
beide Kamers is aanvaard. SVB en Belastingdienst zullen hun voorlichting
hierop aanpassen.
6. Inwerkingtreding
De verschillende maatregelen krijgen hun werking vanaf 1 januari 2010.
Gezien het feit dat de Belastingdienst het kindgebonden budget bij wijze
van voorschot voor de betreffende maand uitkeert, dient dit wetsvoorstel
per 15 oktober 2009 in werking te treden.

ARTIKELSGEWIJS
Artikel I (Wijziging van de Wet op het kindgebonden budget
(WKB))
De aard van de wijzigingen, verlaging en bevriezing zijn in het algemene
deel van deze memorie van toelichting toegelicht. Hierbij nog een nadere
toelichting op de vormgeving van deze wijzigingen.

Onderdelen A en C
Met de inwerkingtreding van de Wet tot wijziging van de WKB in verband
met de integratie van hoofdstuk 3 van de WTOS in de WKB, zijn in artikel
2, vierde en vijfde lid, bedragen opgenomen van de verhoging van het
kindgebonden budget. Voorts bevat dit artikel het toetsingsinkomen. Door
de werking van artikel 6a WKB, dat regelt dat op deze bedragen van
verhoging en toetsingsinkomen over het berekeningsjaar 2009 nog de
indexering met de tabelcorrectiefactor moet worden toegepast en dat
deze bedragen in de plaats treden van de in de wet opgenomen bedragen,
wordt bij de daadwerkelijke wijziging en verlaging van deze bedragen
uitgegaan van de aldus geïndexeerde bedragen. In de wijzigingsopdracht
in onderdeel A zijn de bedragen opgenomen, terwijl ze nog niet geïndexeerd zijn voor 2009. Omdat de indexering in de jaren 2010 en 2011
achterwege blijft dient artikel 6a voorzover het betrekking heeft op het jaar
2010 wel te worden aangepast. In het eerste en tweede lid komt het jaar
2010 te vervallen.
De verhoging van het afbouwpercentage is opgenomen in de wijziging
van artikel 2, zesde lid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 999, nr. 3

4

Onderdeel B
Dit betreft een technische correctie van de verwijzing in artikel 3, eerste
lid, naar het toetsingsinkomen. Het gezamenlijk toetsingsinkomen is niet
alleen opgenomen in artikel 2, zesde lid, maar ook in artikel 2, vierde en
vijfde lid, omdat dit ook bij de verhoging in verband met de integratie van
de WTOS in aanmerking wordt genomen.

Onderdeel D
In het nieuwe artikel 7 (het eerdere artikel 7 bevatte wijzigingen van
wetten, die bij de inwerkingtreding van de WKB al zijn doorgevoerd) is
bepaald, dat in de jaren 2010 en 2011 geen indexatie van de bedragen van
het kindgebonden budget en het toetsingsinkomen plaats vindt met
toepassing van de tabelcorrectiefactor uit artikel 10.2 van de Wet inkomstenbelasting 2001.
Artikel II
Dit artikel regelt het niet indexeren van de kinderbijslagbedragen in de
jaren 2010 en 2011. Daarbij is er van uitgegaan, dat het wetsvoorstel tot
wijziging van de Algemene Kinderbijslagwet en de Algemene nabestaandenwet in verband met aanpassing aan de invoering van een kwalificatieplicht in de Leerplichtwet 1969 en het aanbrengen van een aantal vereenvoudigingen in de Algemene Kinderbijslagwet alsmede enkele andere
aanpassingen van die wet (Kamerstukken 31 890) in werking is getreden.
Met dat wetsvoorstel is artikel 41b het overgangsrecht opgenomen voor
oude gevallen (kinderen geboren voor 1 januari 1995) waarop de rangordebedragen nog van toepassing zijn. Voor deze rangordebedragen geldt
evenals voor het bedrag van de kinderbijslag, genoemd in artikel 12 van
de AKW, dat ze in 2010 en 2011 niet worden aangepast aan de ontwikkeling van de consumentenprijsindex. Het tweede lid heeft tot doel te
bepalen hoe geïndexeerd wordt met ingang van 1 januari 2012. Dan dient
gekeken te worden naar de ontwikkeling van de consumentenprijsindex
van oktober 2011 ten opzichte van die van april 2011 en niet ten opzichte
van consumentenprijsindex waarop de laatste wijziging, die per 1 januari
2009, is gebaseerd.
Artikel III
De inwerkingtreding is flexibel om de verschillende maatregelen op
verschillende momenten te kunnen laten ingaan.
De minister voor Jeugd en Gezin,
A. Rouvoet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 999, nr. 3

5