Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 1054

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES EN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE
ZAKEN EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 november 2023
Hierbij bieden wij u het verslag aan van de informele Telecomraad van 23
en 24 oktober 2023 in León, Spanje.
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A.C. van Huffelen
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
M.A.M. Adriaansens

kst-21501-33-1054
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 1054

1

Verslag informele Telecomraad 23 en 24 oktober 2023
Het beschermen van Digitale Rechten
Beleidsdebat
Tijdens de informele Telecomraad heeft het Spaans voorzitterschap een
beleidsdebat georganiseerd over het thema: «Het beschermen van
digitale rechten: van principes naar actie». Dit beleidsdebat was gerelateerd aan de EU Verklaring omtrent Digitale Rechten en Beginselen voor
het Digitale Decennium1, het Global Digital Compact2, en de verklaring
omtrent neurotechnologie die tijdens de informele Telecomraad in Léon is
aangenomen.
Nederland gaf aan dat het beschermen van digitale rechten een prioriteit
is. Het draait daarbij voor Nederland om de combinatie van zowel het
aanmoedigen van innovatie, als het voorkomen van misbruik van nieuwe
technologieën. Nederland opperde in dat kader ook het idee voor een AI
Rapid Response Team, een Europees team om AI-toepassingen te
onderzoeken. Nederland benoemde ook de Impact Assessment Mensenrechten en Algoritmes3, die te gebruiken zal zijn voor organisaties om de
invloed van hun algoritmes op mensenrechten te meten. Nederland
benadrukte dat er al veel wetgeving op het digitale domein is aangenomen in het afgelopen Commissiemandaat. Nederland stelde dat het
daarom nodig is om op Europees niveau samen te werken aan een
effectieve en uniforme implementatie en handhaving van deze wetgeving.
Nederland heeft de Europese Commissie opgeroepen om te blijven
werken aan wereldwijde standaarden voor ethische AI, in gremia zoals de
VN en de G20. Deze samenwerking kan eraan bijdragen om toekomstige
technologische ontwikkelingen in goede banen te leiden. Nederland heeft
tijdens dit beleidsdebat het belang benadrukt van daadkrachtige
handhaving van alle bestaande en toekomstige wetgeving op digitaal
terrein. In dit kader heeft Nederland zijn waardering uitgesproken voor de
concrete stappen die de Europese Commissie al heeft gezet om de Digital
Services Act (DSA) te handhaven jegens de aangewezen zeer grote online
platforms, waaronder X/Twitter en Meta. Nederland heeft zijn blijvende
steun hiervoor uitgesproken. Daarmee heeft het kabinet uitvoering
gegeven aan verschillende moties die zijn ingediend over (handhaving
van) de DSA tijdens het debat over persvrijheid en persveiligheid van
1 juni jl. met de Minister van Justitie en Veiligheid (JenV) en de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) in de Tweede
Kamer4.
Lidstaten benadrukten in het debat dat mensenrechten dienen te fungeren
als de basis van digitaliseringsbeleid. Enkele lidstaten gaven aan dat
transparantie en het recht op privacy hierin centraal dienen te staan. Een
groep lidstaten benadrukte net als Nederland de noodzaak van goede
implementatie van de bestaande wetgeving in het digitale domein. Een
grote groep lidstaten noemde daarbij het belang van goede implementatie van de AI Act, waarover nog onderhandeld wordt. Een aantal
lidstaten gaf daarnaast aan dat het beschermen van de rechten van
Europese burgers direct verbonden is met het versterken van de Europese

1

Zie verslag formele Telecomraad 2 juni jl. (Kamerstuk 21 501–33, nr. 1029).
Zie Internationale Cyberstrategie 2023 (Kamerstuk 26 643, nr. 1036).
3
Het voornemen van het ontwerpen en publiceren van deze impact assessment is doel 2 van
hoofdstuk 2.3. van de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren (Kamerstuk 26 643, nr. 940).
De IA is nog in ontwerpfase.
4
Het betreft hier respectievelijk de moties Kamerstuk 31 777, nr. 42, Kamerstuk 31 777, nr. 52, en
Kamerstuk 31 777, nr. 37.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 1054

2

digitale autonomie. Daarbij werd door meerdere lidstaten benadrukt dat
de EU moet blijven investeren in haar digitale technologiesectoren om
concurrerend en weerbaar te blijven op de wereldmarkt.
Na afloop van het beleidsdebat is unaniem een verklaring omtrent
neurotechnologie gesteund. De verklaring roept op tot verdere samenwerking tot een op mensenrechten gebaseerde benadering van neurotechnologie. Tevens roept de verklaring lidstaten op om gesprekken met
experts te faciliteren over de toereikendheid van wetgeving op dit
onderwerp.
De toekomst van de digitale connectiviteitssector
Beleidsdebat
Het Spaans voorzitterschap organiseerde tijdens de informele
Telecomraad een beleidsdebat over het onderwerp: «De toekomst van de
digitale connectiviteitssector». Het debat was gerelateerd aan de publieke
consultatie die de Europese Commissie in het voorjaar heeft gehouden
over de toekomst van digitale connectiviteit.
Nederland gaf tijdens het debat aan dat digitale connectiviteit de
ruggengraat is van de moderne, digitale economie. Nederland benadrukte
dat connectiviteit draait om meer dan de traditionele telecommunicatie. Er
is namelijk sprake van een complex ecosysteem van onder meer
telecommunicatie-netwerken, onderzeese datakabels en datacentra.
Daarbij gaf Nederland aan meerwaarde te zien in het versterken van een
gecoördineerde Europese aanpak ten behoeve van de veiligheid van
netwerkinfrastructuur, waaronder 5G en onderzeese datakabels.
Nederland benadrukte dat EU-beleid op het gebied van digitale connectiviteit concurrentie moet bevorderen, nieuwe technologische ontwikkelingen dient te omarmen en investeringsprikkels voor alle spelers moet
behouden en verhogen. Daarbij dienen de belangen van Europese
eindgebruikers en bedrijven centraal te staan. Nederland benadrukte dat
bij het maken van nieuw beleid moet worden vastgehouden aan een op
feiten gebaseerde aanpak. Daarom moet er eerst een gezamenlijke
analyse gemaakt worden over de problemen en onderliggende oorzaken
in de Europese connectiviteitssector, voordat nieuw beleid geschreven
kan worden. Nederland gaf aan graag samen te werken met de Europese
Commissie en de lidstaten om deze gezamenlijke analyse tot stand te
laten komen.
Een grote groep lidstaten steunde de Nederlandse positie om niet
overhaast nieuw beleid te maken voor de Europese connectiviteitssector.
Deze lidstaten benadrukten net als Nederland de noodzaak voor een
gezamenlijke analyse van de mogelijke problemen op de Europese
connectiviteitssector. Enkele lidstaten gaven aan zelf geen marktfalen te
zien wat ingrijpen van de Europese Commissie zou rechtvaardigen. Enkele
lidstaten benadrukten dat het nodig is om te anticiperen op mogelijke
toekomstige ontwikkelingen in telecommunicatie, zoals de overgang van
5G naar 6G. Meerdere lidstaten benoemden het belang van veiligheid en
weerbaarheid van de Europese telecomsector. In deze context spraken
enkele lidstaten hun zorgen uit over de situatie omtrent de breuk in de
gasleiding en datakabel tussen Finland en Estland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 1054

3

Het behalen van de doelstellingen van het Digitale Decennium
Beleidsdebat
Het Spaans voorzitterschap organiseerde een beleidsdebat omtrent het
behalen van de doelstellingen van het Digitale Decennium. Het Digitale
Decennium is een strategische werkagenda van de Europese Commissie,
met als doelstelling om de digitale transitie binnen de EU te bewerkstelligen. Het doel is om de EU in 2030 klaar te hebben voor de digitale
toekomst.
Nederland benoemde de pijlers van de Werkagenda Waardengedreven
Digitaliseren en de Strategie Digitale Economie en hoe de implementatie
van deze agenda’s bijdraagt aan het behalen van de doelstellingen van het
Digitale Decennium. Nederland benadrukte in dat kader het belang van
weerbaarheid en digitale open strategische autonomie. Nederland
benadrukte dat toegang tot een eID een integrale doelstelling is van het
Digitale Decennium en dat de eIDAS-verordening een belangrijke stap is
om burgers meer controle te geven over hun online levens. Nederland
benadrukte zijn positie omtrent het opnemen van een handelsverbod in
de eIDAS-verordening. Nederland noemde verder de noodzaak voor
investeringen in digitale vaardigheden en digitale gemeenschapsgoederen. Nederland benadrukte het belang van digitalisering voor de
verduurzamingsopgave en vice versa. Nederland stelde als laatste graag
de bescherming van online kinderrechten terug te zien als een prioriteit
van de volgende Europese Commissie.
Lidstaten benoemden hun eigen initiatieven en prioriteiten voor de
digitale transitie. Een grote verscheidenheid aan nationale projecten, zoals
groene datacentra, het bevorderen van cyberveiligheid en nationale
agentschappen voor digitalisering, kwam aan bod. Een grote groep
lidstaten benadrukte het belang van investeren in digitale vaardigheden
om de doelstellingen van het Digitale Decennium te behalen. Enkele
lidstaten benoemden hun samenwerkingen met private en maatschappelijke stakeholders in het formuleren van hun nationale digitaliseringsbeleid.
Diversenpunt bilateraal gesprek met Eurocommissaris Thierry
Breton
Conform de toezegging aan uw Kamer op 18 oktober jl. tijdens het
Tweeminutendebat Telecomraad sprak de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met Eurocommissaris Thierry Breton
over het bericht dat de Europese Commissie micro-targeting had gebruikt
in het kader van een advertentiecampagne voor de CSAM-verordening. Zij
sprak uit dat er binnen het Nederlands parlement zorgen waren geuit over
dit bericht en vroeg om uitleg. Eurocommissaris Breton gaf aan dat hij dit
punt begreep en dat dit daarom door de Europese Commissie wordt
uitgezocht.
Diversenpunt bilaterale gesprekken en bezoek Nederlandse post
in Madrid
En marge van de informele Telecomraad sprak de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met de deelnemende bewindspersonen van de lidstaten, waaronder Frankrijk, Duitsland, België,
Denemarken, Estland en Spanje. Tevens is een bezoek gebracht aan de
Nederlandse post in Madrid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 21 501-33, nr. 1054

4