Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1356
Vragen van het lid Ferrier (CDA) aan de staatssecretaris van Buitenlandse
Zaken over patenten (ingezonden 12 december 2011).
Antwoord van staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie), mede namens de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken en de
minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ontvangen
1 februari 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012,
nr. 1072.
Vraag 1
Kent u het artikel «patenten dwarsbomen ontwikkelingsprojecten»?1
Antwoord 1
Ja, daar ben ik mee bekend.
Vraag 2
Klopt de informatie dat samenwerkingsprojecten, zoals tussen de ministeries
van landbouw van Indonesië en Nederland, niets opleveren vanwege het
moeten aanvragen van patenten?
Antwoord 2
Nederland werkt in veel land- en tuinbouwprojecten succesvol samen met
derde landen. Deze projecten hebben betrekking op onder andere capaciteitsopbouw, duurzame productiemethoden, ketenmanagement en de implementatie van regelgeving op het gebied van kwekersrecht.
Dat het in Trouw beschreven project niet de door de onderzoekers gewenste
resultaten heeft opgeleverd, heeft twee redenen die direct met elkaar
verbonden zijn. Het betrof een genetisch gemodificeerd gewas, waar de
verplichte veiligheidstoetsen en overige procedures die in Indonesië van
toepassing zijn hoge kosten met zich meebrachten. Het risico van imagoschade en aansprakelijkheid voor een markt als Indonesië, waar maar een
kleine winstmarge haalbaar is, speelde hierin ook een rol.
De tweede reden dat het project niet de gewenste resultaten opleverde, had
niet te maken met de aanvraag van octrooien op de eigen uitvinding, maar
met het nietkrijgen van toestemming voor het gebruik van octrooien van
derden.

1

ah-tk-20112012-1356
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Trouw, 8 december 2011.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

Het voornaamste probleem is geweest dat er te laat in het traject een analyse
is gemaakt van het aantal octrooien waarvoor een licentie moest worden
aangevraagd om de nieuwe vinding ook daadwerkelijk naar de markt te
kunnen brengen. Doordat er niet duidelijk toestemming is gegeven door de
octrooihouders, was het voor de betrokken Nederlandse groentebedrijven te
riskant om de technologie over te nemen en verder te ontwikkelen.
Vraag 3
Zo ja, kunt u hierbij aangeven in hoeverre deze problematiek wordt versterkt
door administratieve lasten die het aanvragen van patenten doorgaans met
zich meebrengt?
Antwoord 3
Bij octrooiaanvragen is in formele zin geen sprake van administratieve lasten
omdat octrooi aanvragen geen plicht is maar een recht. Het probleem was
niet zozeer het aanvragen van octrooien, maar het verkrijgen van licenties
onder bestaande octrooien.
Bij algemene «transactiekosten» inzake octrooien, gaat het om alle kosten,
tijd en expertise die nodig zijn voor 1) de zogenoemde Freedom To Operate
(FTO) analyse waarin alle octrooien van derden die kunnen interfereren met
het eigen onderzoek in kaart worden gebracht, 2) het zo nodig onderhandelen
met rechthebbende octrooihouders om een licentie te verkrijgen tegen
betaling van passende royalties daarvoor, en 3) in voorkomende gevallen
voeren van juridische procedures om een octrooi aan te vechten of verweer
te voeren tegen octrooi-inbreuk.
Vraag 4
Klopt het dat de nodige kennis over het aanvragen van patenten en intellectueel eigendom ontbreekt op Nederlandse ministeries, bij onderzoekers en
beleidsmakers en dat daardoor lang onzekerheid blijft bestaan over de
toekomst van gestarte projecten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke
mogelijkheden ziet u om dit gebrek aan kennis te compenseren?
Antwoord 4
De benodigde kennis over octrooien is in Nederland aanwezig bij ministeries
en onderzoekers. Ook ligt het probleem niet zozeer bij de kennis over het
aanvragen van octrooien. Op dat gebied is de afgelopen jaren al veel
vooruitgang geboekt door activiteiten van Agentschap NL-Octrooicentrum,
Technologiestichting STW en de individuele universiteiten. Bij de universiteiten zijn Technology Transfer Offices (TTO’s) opgericht en Intellectual Property
Officers aangesteld. Het bewustzijn van studenten en onderzoekers op het
gebied van intellectueel eigendomsrecht kan verhoogd worden.
Vraag 5
Op welke manier kan in de toekomst worden voorkomen dat potentieel
succesvolle samenwerkingsprojecten stuklopen op de aanvraag van
patenten?
Antwoord 5
Voor de omgang met octrooien is van groot belang dat bij de start van een
samenwerkingproject een inventarisatie van eventueel relevante octrooien
van derden wordt gedaan. Daarna moet duidelijk zijn welke licenties er
moeten worden aangevraagd en hoe eventuele bescherming van intellectueel
eigendom van de eigen resultaten kan plaatsvinden.
Deze positie op het gebied van octrooien moet voor of zo spoedig mogelijk
na de start van het onderzoek worden bepaald omdat dan duidelijk wordt of
het onderzoek nog wel nodig is, gelet op de stand van de techniek en of, en
zo ja, op welke wijze (bijvoorbeeld via licenties) rekening gehouden moet
worden met beschermende rechten van derden.
Vraag 6
Bent u bereid de Kamer te infomeren over uw standpunt ten aanzien van de
belangrijkste conclusies van het aangehaalde internationale onderzoek en de
relevantie van de conclusies voor het Nederlandse beleid op het gebied van
ontwikkelingssamenwerking?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik zal, samen met de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, de Tweede
Kamer voor de zomer 2012 nader informeren. Dan zullen wij ingaan op de
belangrijkste conclusies en aanbevelingen van het rapport «Harnessing
Intellectual Property Rights for Development Objectives», waar het artikel in
Trouw betrekking op heeft, en de relevantie daarvan voor het Nederlandse
beleid ten aanzien van ontwikkelingssamenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3