Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3086
Vragen van het lid Groothuizen (D66) aan de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid over het bericht «Asielzoekers zitten vast op een militaire kazerne,
advocaten mogen er niet bij» (ingezonden 22 april 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid)
(ontvangen 9 juni 2020)Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 2768
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Asielzoekers zitten vast op een militaire
kazerne, advocaten mogen er niet bij»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Klopt het dat asieladvocaten en Vluchtelingenwerk Nederland momenteel
geen toegang hebben tot de noodopvang in de Willem Lodewijk van
Nassaukazerne in Zoutkamp? Zo ja, waarom niet? Deelt u de mening dat ook
vreemdelingen die worden opgevangen in Zoutkamp, ondanks dat hun
procedure nog niet is begonnen, toegang moeten kunnen krijgen tot
juridische en andere hulp? Kunt u toelichten waarom u van mening bent dat
dit niet in strijd is met de Europese procedurerichtlijn?
In hoeverre worden er andere stappen ondernomen om de in Zoutkamp
opgevangen vreemdelingen op alternatieve wijze in contact te brengen met
asieladvocaten en medewerkers van Vluchtelingenwerk Nederland? Zijn er
middelen beschikbaar om digitale of telefonische contactafspraken te
organiseren tussen asieladvocaten en medewerkers van Vluchtelingenwerk
Nederland en vreemdelingen in Zoutkamp, indien afspraken ter plaatse niet
volgens de richtlijnen van het RIVM kunnen plaatsvinden?
Kunt u aangeven hoe mensenrechtenorganisaties op dit moment van
informatie worden voorzien over de huidige situatie in de noodopvang voor
vreemdelingen in Zoutkamp?

1

ah-tk-20192020-3086
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Trouw, 20 april 2020, «Asielzoekers zitten vast op een militaire kazerne, advocaten mogen er
niet bij» (https://www.trouw.nl/binnenland/asielzoekers-zitten-vast-op-een-militaire-kazerneadvocaten-mogen-er-niet-bij~bca37c4f/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2, 3 en 4
Om te beginnen verwijs ik u naar de brief «Voortgang maatregelen aanpak
Covid-19 op terrein JenV» van 15 mei jl. In deze brief is uw Kamer geïnformeerd over de beëindiging van het gebruik van de Willem Lodewijk van
Nassaukazerne in Zoutkamp als noodonderdaklocatie voor asielzoekers. De
IND neemt nieuwe asielverzoeken van vreemdelingen sinds 28 april jl. weer
in behandeling en deze vreemdelingen stromen (waar van toepassing) in op
een COA-locatie. Toegang tot de rechtsbijstand vormt daar ook onderdeel
van.
Dat neemt niet weg dat het juist is dat in de periode dat asielzoekers
verbleven in de noodonderdaklocatie rechtsbijstandverleners zeer beperkt
toegang hadden tot de noodonderdaklocatie. Gezien het geheel van
maatregelen met als doel de verspreiding van het coronavirus te controleren,
werd deze beperking in de betreffende periode noodzakelijk geacht. Omdat
voor deze asielzoekers in die periode de asielprocedure was opgeschort en
daartoe geen juridische bijstand nodig was, is dit een verantwoorde en
proportionele beperking, ook tegen de achtergrond van andere beperkingen
die in de samenleving gelden en hebben gegolden. Nu de procedurerichtlijn
in het geheel geen gefinancierde rechtsbijstand voorschrijft in deze fase van
het asielproces, is van strijd met die richtlijn geen sprake.
Met het oog op gezondheidsrisico’s en de RIVM-richtlijnen koos Vluchtelingenwerk Nederland er in eerste instantie voor om telefonische spreekuren
aan te bieden. In de laatste weken van de noodonderdaklocatie hebben ook
enkele fysieke spreekuren plaatsgevonden.
Ngo’s konden in overleg en indien noodzakelijk een bezoek brengen aan de
locatie, zoals bijvoorbeeld door de UNHCR is gedaan.
Vraag 5
In hoeverre heeft Nidos toegang tot de noodopvang?2 Zo nee, hoe voorziet u
dat Stichting Nidos haar werk naar tevredenheid kan verrichten?
Antwoord 5
Alleenstaande minderjarige vreemdelingen die zich in de periode van de
noodonderdaklocatie in Ter Apel hebben gemeld voor een asielaanvraag, zijn
in de praktijk doorgaans doorgeplaatst naar Nidos-opvang. Hierdoor kon
Nidos haar werk verrichten in haar eigen opvanglocaties en was toegang tot
de noodonderdaklocatie niet noodzakelijk.
Vraag 6 en 7
Waarom is het niet mogelijk voor vreemdelingen in de opvang in Zoutkamp
om een formele asielaanvraag in te dienen, terwijl alle benodigdheden
daarvoor zoals vingerafdrukken en identificatie wel worden geregistreerd?
Kunt u aangeven of het technisch mogelijk is nieuwe asielaanvragen door
middel van digitale middelen in behandeling te nemen, zoals nu ook wordt
gedaan bij een aantal lopende asielaanvragen?
Antwoord 6 en 7
Het identificatie- en registratieproces wordt met inachtneming van de
RIVM-richtlijnen weer volledig uitgevoerd, gevolgd door het ondertekenen
van de asielaanvraag. In de betreffende periode is de ondertekening tijdelijk
opgeschort geweest om zo het aantal contactmomenten te verminderen.
Vraag 8
Hoe is de toegang tot de zorg gewaarborgd voor deze vreemdelingen?
Antwoord 8
In de periode dat asielzoekers op de noodonderdaklocatie verbleven hadden
zorgprofessionals steeds toegang. De organisatie GezondheidsZorg Asielzoekers (GZA) bood medische hulp aan de bewoners. Ook was de GGD nauw
betrokken en heeft Artsen zonder Grenzen de locatie bezocht om te ondersteunen in voorlichting.

2

Verslag van een schriftelijk overleg over de uitwerking van de maatregelen in de asielketen met
betrekking tot het coronavirus (Kamerstuk 19 637, nr. 2592)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 9
Voor welke termijn vindt u de beperkende bewegingsvrijheid voor de
opgevangen vreemdelingen acceptabel?
Antwoord 9
Zoals aangegeven is het verblijf op de noodonderdaklocatie inmiddels
geëindigd.
Vraag 10 en 11
Hoe verhoudt de uitleg dat «(d)e vrijheidsbeperking (...) aan(sluit) bij het
eerder genoemde uitgangspunt dat reizen binnen Nederland zo veel als
mogelijk wordt tegengegaan»3 zich tot de verklaring dat de vrijheidsbeperking voornamelijk berust op de nabijheid van een militair oefenterrein? Kunt
u aangeven of bewegingsvrijheid vergroot kan worden van vreemdelingen
die enkele weken in afzondering hebben geleefd, indien de onveiligheid
veroorzaakt door het militaire oefenterrein kan worden beperkt? Zo nee, kunt
u reflecteren op het beeld dat hierdoor ontstaat dat het lijkt alsof er strengere
Coronamaatregelen worden gehanteerd voor vreemdelingen dan voor
Nederlandse burgers?
Kunt u aangeven of er stappen worden ondernomen om de bewegingsvrijheid van opgevangen vreemdelingen te vergroten? Zijn er mogelijkheden om
vreemdelingen veilig van het militaire complex te leiden of begeleiden?
Antwoord 10 en 11
De grondslag voor de vrijheidsbeperking was gelegen in de noodzaak de
verspreiding van het coronavirus zoveel als mogelijk te controleren en sloot
op dat moment aan bij het genoemde uitgangspunt dat reizen binnen
Nederland zo veel als mogelijk werd tegengegaan. De nabijheid van het
militair oefenterrein vormde met het oog op de veiligheid van de daar
verblijvende asielzoekers een extra reden voor voorzichtigheid.

3

Verslag van een schriftelijk overleg over de uitwerking van de maatregelen in de asielketen met
betrekking tot het coronavirus (Kamerstuk 19 637, nr. 2592).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3