Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 605

Beleid ten aanzien van
ontwikkelingssamenwerking

Nr. 127

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juli 2013
Hierbij zend ik u, zoals toegezegd, mede namens de Minister van
Buitenlandse Zaken, de samenvattingen van de scorekaarten van de
internationale organisaties met een korte toelichting.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

kst-32605-127
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 605, nr. 127

1

Beoordeling van internationale organisaties
Via deze brief bied ik u het meest recente oordeel aan van het kabinet over
de effectiviteit en relevantie van internationale organisaties waarmee
Nederland samenwerkt en waaraan Nederland een bijdrage levert. De
scorekaarten zijn gebaseerd op rapportages van de internationale
organisaties zelf, stukken van de accountants van de organisaties, interne
en externe evaluaties van de organisaties, beoordelingen die gemaakt zijn
door het Multilateral Organisations Performance Assessment Network
(MOPAN) en beoordelingen gemaakt door andere donorlanden. Informatie van de Nederlandse permanente vertegenwoordigingen, kiesgroepkantoren en ambassades wordt ook gebruikt. Aan de scorekaarten is door
medewerkers van verschillende ministeries gewerkt. In de bijlagen (zie
bijlagen 1 en 2) treft u de samenvattingen van de scorekaarten die zijn
opgesteld1.
In de scorekaarten wordt voor alle organisaties geoordeeld over de
diverse institutionele aspecten van de organisatie, waaronder de strategie,
de effectiviteit, het personeels- en organisatiebeleid, het financiële beheer
en de ontwikkelingen in de financiële positie, corruptie- en fraudebestrijding. Daarna wordt gekeken naar de samenwerking van de organisatie
met andere internationale organisaties, de uitvoering van beleid en
beheer op landenniveau en de interne beleidsevaluatie. Het laatste deel
van de scorekaart richt zich op de beleidsrelevantie in het licht van de
internationale ontwikkelingsarchitectuur, de geografische relevantie, de
relevantie van de organisatie voor de vier speerpunten van het Nederlandse ontwikkelingsbeleid en doorsnijdende thema’s van buitenlands
beleid en de overige relevantie/impact van de organisatie voor Nederland.
Een aantal overwegingen is bij de beoordeling van belang.
1. Belang
Nederland heeft een strategisch belang bij goed werkende internationale
organisaties. Internationale organisaties hebben een sleutelrol in de
agendering en aanpak van grensoverschrijdende problemen. In deze
organisaties worden onderhandelingen gevoerd en gezamenlijke
afspraken gemaakt. Momenteel dragen deze organisaties bij aan de
realisering van de Millennium Development Goals (MDG’s). Parallel doe ik
uw kamer een brief toekomen over de agenda van deze doelen na 2015.
Ook daarin spelen internationale organisaties een leidende rol. Mondiale
publieke goederen en ontwikkeling vergen een gezamenlijke aanpak.
Verdere vrijmaking van handel, bewaking van economische en financiële
stabiliteit, vergroten van voedselzekerheid, aanpak van klimaatverandering en andere urgente uitdagingen op het gebied van milieu, verminderen van kindersterfte, terugdringen van toenemende ongelijkheid,
behoud van vrede en veiligheid, opvang van vluchtelingen, toezicht op
mensenrechten – zijn stuk voor stuk grote thema’s waarvoor internationale organisaties nodig zijn.
2. Hervormingen
Alhoewel bij veel organisaties goed werk wordt verricht zal Nederland
zich in zijn rol als lid, aandeelhouder of donor in de verschillende
instellingen hard blijven maken voor hervormingen. Ook de onderlinge
samenwerking en werkverdeling tussen internationale organisaties kan
beter. Op dit vlak is er in de Verenigde Naties (VN) de laatste jaren wel
veel verbeterd – bijvoorbeeld door de Delivering as One samenwerking
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 605, nr. 127

2

tussen VN-organisaties in landen – maar er kunnen naar mijn oordeel nog
meer inspanningen worden gedaan om verkokering van organisaties en
versnippering van hulpgelden tegen te gaan. Bij veel instellingen zijn
hervormingsprocessen gaande. Zo zal Nederland het lidmaatschap van de
Uitvoerende Raad van UNESCO gebruiken om de Directeur Generaal te
ondersteunen bij noodzakelijke hervormingen. Ook de afstemming tussen
de VN-organisaties en de Wereldbank biedt nog veel mogelijkheden voor
grotere effectiviteit en betere resultaten. Het recente gezamenlijke
optreden van de Secretaris-Generaal van de VN en de nieuwe President
van de Wereldbank is in dit opzicht een voorbeeld bij uitstek. Door de
omvang van de VN en de Wereldbank kunnen zij in de uitvoering van
projecten schaalvoordelen bereiken die bilaterale donoren niet hebben –
denk bijvoorbeeld aan de onderwijsprogramma’s van de Wereldbank.
Ontvangende landen zijn zelf ook lid van of aangesloten bij internationale
organisaties en dat bewerkstelligt ownership en medeverantwoordelijkheid voor programma’s of gemaakte afspraken – bijvoorbeeld
verbondenheid van Afrikaanse landen met «hun» Afrikaanse Ontwikkelingsbank. Internationale organisaties kunnen door hun mandaten beter
zorgdragen voor een integrale aanpak van grensoverschrijdende
problemen – bijvoorbeeld de VN-organisaties WFP, UNHCR, UNICEF in
ondersteuning van vluchtelingen. De beheerslast van hulp die via
internationale organisaties wordt gegeven is meestal lager dan de
beheerslast van hulp via bilaterale donoren. Met dezelfde hoeveelheid
geld kunnen via internationale organisaties meestal meer mensen worden
bereikt. Uit verschillende evaluaties blijkt dat internationale (hulp)organisaties vaak effectiever zijn dan bilaterale donoren. De recente
Nederlandse evaluatie van de Wereldbank (IOB-rapport, Kamerstuk
26 234, nr. 134) illustreert dit.
3. Effectiviteit en relevantie
De scorekaarten van 2013 zijn voor de meeste organisaties positief, dat wil
zeggen dat ze relevant en effectief zijn. Sinds 2011 vergelijkt Nederland
internationale organisaties aan de hand van scorekaarten (Kamerstuk
32 605, nr. 53). In 2011 werden 23 scorekaarten gemaakt, dit jaar zijn er in
totaal 30 opgesteld. De verschillende internationale organisaties die door
mij zijn beoordeeld functioneren over het algemeen redelijk goed. De
prestaties wijken ook niet fundamenteel af van de beoordelingen die in
2011 zijn gemaakt. In een aantal organisaties is de effectiviteit verbeterd
(ILO, UNAIDS, WHO, AfDB, IFAD, GEF). De strategie, beleidsplannen,
samenwerking in uitvoering, decentralisatie naar veldkantoren, resultaatgerichtheid en financieel beheer is vaak verbeterd. Soms is dit het
resultaat van hervormingstrajecten die eerder zijn ingezet, soms het
gevolg van een nieuwe koers van een (nieuw) hoofd van een organisatie.
Veel internationale organisaties hebben de afgelopen jaren hun ongeoormerkte inkomsten zien dalen (o.m. UNEP, UNDP, IFAD, UNFPA, WFP). Voor
een deel is deze daling gecompenseerd door hogere bijdragen van
donoren voor specifieke doelstellingen of in bepaalde landen. Ook
Nederland zal in sommige gevallen een relatief groter deel van zijn
financiële bijdrage koppelen aan de speerpunten van ons beleid. Deze
oormerking vind ik verantwoord indien deze bijdrage geheel passen bij de
doelstellingen en de strategie van de internationale organisatie. De
Nederlandse bijdrage kan in dat geval zonder vergroting van beheerslast
door de internationale organisatie worden gebruikt om haar mandaat uit
te voeren. De bijdrage van Nederland aan bijvoorbeeld UNDP zal meer
worden toegespitst op het thema veiligheid en rechtsorde. In andere
gevallen sluit het mandaat van de organisatie als geheel goed aan bij de
Nederlandse speerpunten, bijvoorbeeld in het geval van UNFPA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 605, nr. 127

3

4. Bezuinigingen
In het licht van de bezuinigingen op de begroting voor ontwikkelingssamenwerking moet Nederland de bijdragen aan deze organisaties
verminderen. De effectiviteit van de internationale organisaties en hun
relevantie voor het Nederlandse beleid – met name de speerpunten water,
voedselzekerheid, vrouwenrechten en seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten (SRGR), veiligheid en rechtsorde – zijn daarbij de
ijkpunten. De bijdrage van internationale organisaties aan het behalen van
de Millennium Development Goals (MDG) en hun verwachtbare rol in de
ontwikkelingsagenda na 2015 worden ook meegewogen. De mogelijkheden voor samenwerking van Nederlandse maatschappelijke organisaties, bedrijven en kennisinstellingen met uiteenlopende internationale
organisaties, en de mate waarin dit plaats vindt, is ook van belang.
Belangrijke, voor het systeem relevante instellingen kunnen niet aan de
bezuiniging ontspringen. Voor VN-organisaties als UNDP en UNICEF en
voor de Afrikaanse Ontwikkelingsbank zal minder geld beschikbaar zijn.
Ook de Nederlandse bijdrage aan de Wereldbank moet worden
verminderd. Organisaties die een groot deel van hun activiteiten
concentreren op de speerpunten van het Nederlands beleid worden zo
veel mogelijk gespaard. Internationale organisaties die nauwelijks
relevantie hebben voor het Nederlands beleid en die matig functioneren,
ontvangen geen Nederlandse bijdrage. De voorgenomen opzegging van
het lidmaatschap van UNIDO past in dat kader. Sinds 2011 is het Nederlandse aandeel in het totaal van de begrotingen van verschillende
internationale organisaties teruggelopen (FAO, IMF, UNAIDS, UNDP,
UNEP, UNFPA, UNHCR, UNICEF, WFP). Deze trend zal de komende jaren
doorgaan. Deze ranking van Nederland, opgenomen in bijlage 3, plaatst
de Nederlandse bijdrage in het perspectief van de inspanningen van
andere donoren2.

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 605, nr. 127

4