Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 669

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2021
(Incidentele suppletoire begroting inzake de
herijking van het Steun- en herstelpakket)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 21 januari 2021
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer
verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 12 januari 2021 voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid. Bij brief van 19 januari 2021 zijn ze door de
Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Van Toorenburg
De adjunct-griffier van de commissie,
Van Tilburg

kst-35669-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

1

Vraag 1
Wat is de overweging om de referentiemaand voor het sociale verzekeringsloon loon van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor
Werkgelegenheid (NOW) 3.1 op juni 2020 te zetten?
Antwoord 1
Bij de NOW 3 moest een referentiemaand gekozen worden die voor 9
maanden vaststaat. Idealiter was dit een maand die én representatief was,
én die zo dicht mogelijk bij de start van de derde tranche van de NOW zat.
Een referentiemaand binnen de looptijd van een van de tranches van de
NOW 3 is niet mogelijk omdat dit een risico op beïnvloeden van de
loonsom met zich meebrengt.
Er is gekozen voor de maand juni omdat dit meest representatieve maand
is waarbij de loongegevens al waren vastgesteld in de polisadministratie
van UWV, nog vóór de bekendmaking van het steun- en herstelpakket. Dit
vermindert het risico op misbruik en oneigenlijk gebruik. Van recentere
tijdvakken waren er bij de bekendmaking van het steun- en herstelpakket
nog geen loongegevens beschikbaar in de polisadministratie.
Vraag 2
Is het mogelijk voor bedrijven om als referentiemaand voor NOW 3.1 de
maanden juli of augustus te gebruiken?
Antwoord 2
Bij de NOW is geen keuze voor referentiemaand voor de loonsom
mogelijk. Het is uitvoeringstechnisch niet mogelijk om een werkgever
daarin een keuze te bieden.
Vraag 3
Wanneer ontvangen gemeenten het budget voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)?
Antwoord 3
De middelen voor de Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten
(TONK) zijn in eerste instantie op artikel 99 bij SZW gereserveerd. Het gaat
om in totaal € 130 miljoen in twee tranches van elk € 65 miljoen; een
tranche voor het eerste kwartaal van 2021 en een tranche voor het tweede
kwartaal van 2021. De overboeking van de eerste tranche naar het
Gemeentefonds zal spoedig in de begrotingen van SZW en het Gemeentefonds worden verwerkt. In de reguliere systematiek loopt deze overboeking vervolgens mee in de Meicirculaire van het Gemeentefonds, wat
zou betekenen dat gemeenten vanaf juli 2021 over de middelen kunnen
beschikken. Er wordt op dit moment gekeken naar de mogelijkheden om
ervoor te zorgen dat gemeenten eerder, vooruitlopend op de Meicirculaire, over de middelen kunnen beschikken.
Belangrijk om te vermelden is dat gemeenten niet hoeven te wachten met
uitvoering van het beleid totdat de middelen daadwerkelijk zijn overgeboekt. Over de inzet van de tweede tranche wordt op een later moment
besloten.
Vraag 4
Wanneer ontvangen gemeenten de gelden, via het specifieke uitkering
voor gemeenten (SPUK), voor de crisisbanen?
Antwoord 4
Gemeenten kunnen tot en met 1 juli 2021 een aanvraag voor financiële
compensatie indienen. Het Ministerie van Justitie en Veiligheid zal deze
aanvraag honoreren als deze binnen de kaders van de ministeriële
regeling valt. Na het honoreren van de aanvraag zal het geld naar de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

2

gemeente worden overgemaakt. De verantwoording over de uitkering zal
achteraf plaatsvinden.
Vraag 5
Kunt u aangeven hoe het aanvullende bedrag voor het programma NL
leert door is besteed?
Antwoord 5
Naast de middelen die eerder aangekondigd zijn met het derde steun- en
herstelpakket, zijn er geen extra middelen beschikbaar voor NL leert door
(Kamerstukken II 2020/21, 35 420, nr. 134). Wel is een deel van de
middelen (€ 10,2 miljoen) doorgeschoven van 2020 naar 2021. Hierbij gaat
het niet om extra middelen maar om een verschuiving van het moment
waarop de middelen worden uitbetaald. De reden van de verschuiving
van de middelen heeft ermee te maken dat meer tijd nodig was voor de
beoordeling van de aanvragen in het tweede aanvraagtijdvak dan in
eerste instantie was verwacht. Daarom is het niet mogelijk geweest om in
2020 het voorschot van € 10,2 miljoen aan de partijen uit te betalen. Deze
betaling vindt na beoordeling van alle aanvragen plaats. De verwachting
is dat dit eind januari zal plaatsvinden.
Vraag 6
Hoeveel mensen in het NL leert door traject hebben vorig jaar een baan
gevonden?
Antwoord 6
Momenteel is er nog geen onderzoek beschikbaar over de effecten van de
regelingen voor NL Leert Door. Op dit moment worden voorbereidingen
getroffen om onderzoek te starten naar de effecten van de regelingen NL
leert door. Voor de regeling NL leert door met inzet van ontwikkeladvies is
al wel een quick scan uitgevoerd om te achterhalen wie met de regeling
worden bereikt. Het rapport daarvan is op 16 november verstuurd aan de
Tweede Kamer (Kamerstuk II 2020/21, 30 012, nr. 134). Voor de regeling NL
leert door met inzet van scholing loopt op dit moment een vergelijkbaar
onderzoek.
Vraag 7
Waar zal het nieuw beschikbaar gesteld bedrag van NL leert door aan
besteed worden?
Antwoord 7
Zie antwoord vraag 5.
Vraag 8
Komen ondernemers die vlak voor de coronacrisis hun bedrijf zijn
begonnen en daardoor lang niet in aanmerking zijn gekomen nu wel voor
steun in aanmerking? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Om aanspraak te kunnen maken op steun vanuit de NOW-regeling dient
er sprake te zijn van een referentie-omzet van een volledige maand van
voor de lockdown op 15 maart 2020. In de NOW-regeling betekent dit dat
werkgevers voor subsidie in aanmerking komen die voor of op 1 februari
2020 zijn gestart. Voor starters na deze datum is er geen volledige
referentieomzet beschikbaar, waardoor het niet mogelijk is om de hoogte
van de NOW-subsidie te bepalen. In de TVL komen startende ondernemingen in aanmerking voor zover zij ingeschreven stonden in het
handelsregister op 15 maart 2020, ook hier is het ontbreken van een
referentie-omzet de hoofdreden om na deze datum geen steun te kunnen
verlenen uit de TVL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

3

Concreet betekent dit dat ondernemers gestart na 1 februari 2020 (NOW)
of 15 maart 2020 (TVL) geen aanspraak kunnen maken op deze regelingen.
Wel kunnen zij gebruik maken van andere faciliteiten, zoals kredietregelingen (COL). Het kabinet zal in de brief over de herijking van het
steunpakket nader ingaan op de problematiek van startende ondernemers. Hierover wordt uw Kamer spoedig geïnformeerd.
Vraag 9
Hoeveel mensen hebben sinds de tweede lockdown hun baan verloren?
Antwoord 9
Dat weten we nog niet. Het CBS publiceert de arbeidsmarktcijfers van
december 2020 op donderdag 21 januari 2021. Daarin rapporteert het CBS
onder andere over het aantal personen dat hun baan heeft verloren. Dit
zal een eerste indicatie geven van de situatie op de arbeidsmarkt tijdens
de tweede lockdown, die sinds medio december van kracht is.
Vraag 10
Wat voor invloed zal een verlenging van de tweede lockdown hebben op
de arbeidsmarkt? Hoeveel extra ontslagen worden verwacht?
Antwoord 10
De arbeidsmarkt zal waarschijnlijk verslechteren. Er kan een toename
verwacht worden van het aantal personen dat hun baan verliest en een
afname van het aantal personen dat een baan vindt, net zoals bij de eerste
lockdown. Deze effecten zullen vertraagd zichtbaar zijn, aangezien de
arbeidsmarkt doorgaans vertraagd reageert op de situatie in de economie.
Tot in hoeverre deze verslechtering optreedt is afhankelijk van veel
factoren, zoals de liquiditeit en solvabiliteit van bedrijven. Het is onduidelijk hoeveel extra mensen hun baan verliezen (al dan niet door ontslag).
Vraag 11
U stelt 105 miljoen in het eerste half jaar beschikbaar voor de ondersteuning van noodzakelijke kosten. Welke kosten zijn noodzakelijk?
Antwoord 11
Voor de TONK is een budget van maximaal € 130 miljoen gereserveerd.
Er wordt door het Rijk, Divosa, VNG en gemeenten hard gewerkt aan de
invulling van de TONK. Naar verwachting is deze invulling op korte
termijn duidelijk. De Kamer zal hierover geïnformeerd worden.
TONK heeft betrekking op een vergoeding voor noodzakelijke kosten voor
levensonderhoud die door onvoorziene omstandigheden niet meer door
het huishouden gedragen kunnen worden. Te denken valt bijvoorbeeld
aan een tegemoetkoming in woonlasten.
Vraag 12
Hoeveel huishoudens zullen naar verwachting gebruik moeten maken van
de TONK?
Antwoord 12
Hoeveel huishoudens gebruik zullen maken van de TONK is op dit
moment niet bekend. De TONK is bedoeld voor huishoudens die door de
economische crisis te maken hebben met een onvoorzienbare, onvermijdelijke en plotselinge terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet
of onvoldoende soelaas bieden.
Vraag 13
Hoe wilt u ervoor zorgen dat mensen daadwerkelijk gebruik gaan maken
van de TONK?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

4

Antwoord 13
Rijk en gemeenten zullen via de reguliere hen ter beschikking staande
kanalen aandacht aan TONK besteden. Ook kunnen de sociale partners,
die zich mede inzetten voor de ontwikkeling van de TONK, een rol spelen
bij het bereiken van hun achterban met informatie over TONK.
Vraag 14
Gaat u contact leggen met bijvoorbeeld verhuurders zodat zij hun klanten
kunnen wijzen op de TONK?
Antwoord 14
Verhuurders dienen in het kader van sociale incasso contact te zoeken met
hun huurder bij betalingsproblemen. In dat kader past het dat de
verhuurder betrokkene ook wijst op de TONK. TONK zal onder de
aandacht worden gebracht van Aedes vereniging van woningcorporaties.
Vraag 15
Gaat u het gebruik van de TONK evalueren zodat u daar lessen uit kunt
trekken voor het ontwikkelen van eventuele latere steunmaatregelen?
Antwoord 15
Er worden afspraken gemaakt met VNG en Divosa om het gebruik van de
TONK te monitoren en signalen over knelpunten zo snel mogelijk te
horen.
Vraag 16
Op welke manier gaat u gemeenten ondersteunen bij het verdelen van de
TONK?
Antwoord 16
We werken samen met Divosa en VNG om een handreiking op te stellen
om gemeenten zoveel mogelijk te ondersteunen bij het implementeren
van de TONK. Omdat sprake is van decentrale beleidsruimte is deze
handreiking geen voorschrift, maar dient deze ter ondersteuning bij de
implementatie.
Vraag 17 en 18
Op welke manier heeft u de eerdere steunmaatregelen geëvalueerd?
Indien er geëvalueerd is, bent u bereid deze evaluatie met de Kamer te
delen?
Heeft u toen geconstateerd dat er groepen buiten de boot vallen? Zo ja,
welke?
Antwoord 17 en 18
Een evaluatie van de steunmaatregelen heeft nog niet kunnen plaatsvinden vanwege het feit dat de meeste steunmaatregelen nog lopen. Op
18 december 2020 is door MFIN, MEZK, MSZW een brief naar de Kamer
gestuurd waarin de beoogde evaluatie-aanpak wordt geschetst van de
budgettair meest omvangrijke generieke steunpakketten op het terrein
van FIN, EZK en SZW.1 In de voorziene evaluaties zal aandacht zijn voor
verschillende doelgroepen, inclusief groepen die nu niet in aanmerking
komen voor de steunmaatregelen.
In die brief is aangegeven dat voor de NOW en TOZO 2023 wordt voorzien
als evaluatiemoment. Deze evaluaties zullen met de Tweede Kamer
gedeeld worden. In de tussentijd worden de maatregelen gemonitord en
wordt de Kamer periodiek geïnformeerd over het gebruik van de
1

Kamerbrief over de aanpak van de evaluatie van de economische steunpakketten, 18 december
2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

5

steunmaatregelen. Ten slotte zijn FIN, EZK en SZW met het CPB in gesprek
over onderzoek naar de overkoepelende macro-economische effecten van
de noodpakketten. Dit onderzoek vindt waarschijnlijk in de zomer van
2021 plaats.
Vraag 19
Geldt bij de TONK de partnertoets en vermogenstoets?
Antwoord 19
Er wordt met gemeenten nog hard gewerkt aan de uitwerking van de
TONK. Er wordt door het Rijk, Divosa, VNG en gemeenten hard gewerkt
aan de invulling van de TONK. Naar verwachting is deze invulling op korte
termijn duidelijk. De Kamer zal hierover geïnformeerd worden. Bij de
TONK is vooral belangrijk of de noodzakelijke levensonderhoudskosten
kunnen worden bekostigd met de middelen die een huishouden
beschikbaar heeft na onverwachte terugval van inkomsten.
Vraag 20
Geldt bij de TONK een inkomensgrens?
Antwoord 20
Zie beantwoording vraag 19.
Vraag 21
Is TONK ook beschikbaar voor de huidige groep bijstandsgerechtigden?
Antwoord 21
Iedereen die te maken heeft met een onvoorziene en onvermijdelijke
terugval in het inkomen, en daardoor de noodzakelijke kosten voor het
huishouden niet meer kan voldoen, kan een aanvraag indienen.
Vraag 22
Wordt het budget van de TONK geoormerkt?
Antwoord 22
Nee, het budget van de TONK wordt niet geoormerkt. Het budget zal via
het Gemeentefonds worden uitgekeerd. Net zoals het geval is voor de
huidige middelen voor bijzondere bijstand. Gemeenten hoeven naar het
Rijk geen specifieke verantwoording af te leggen over deze middelen.
Vraag 23
Wanneer worden de Kamervragen over het bericht «Nauwelijks
coronasteun voor startende ondernemers: «Ik hou het nog drie maanden
vol’» beantwoord?
Antwoord 23
De Minister van Economische Zaken en Klimaat heeft uw Kamer
inmiddels door middel van een uitstelbericht laten weten dat beantwoording van deze vragen op zich laat wachten. De reden hiervoor is dat
op dit moment opnieuw naar het steunpakket wordt gekeken. Hierover
ontvangt u naar verwachting deze week bericht, waarna deze vragen zo
spoedig mogelijk kunnen worden beantwoord.
Vraag 24
Wanneer ontvangt de Kamer de kwartaalrapportage Q4 2020 over
grensondernemers conform de aangenomen motie-Palland c.s. over de
situatie van grensondernemers monitoren (Kamerstuk 35 420, nr. 132)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

6

Antwoord 24
Het ministerie voert momenteel de motie uit. Zo is aan de Belastingdienst
en de Kamer van Koophandel informatie gevraagd. Ook is gesproken met
de Euregio’s en is er eind vorig jaar in samenspraak met de Euregio’s een
vragenlijst opgesteld die is uitgegaan naar de diverse GrensInfoPunten.
De enquête is bedoeld om de belangrijkste knelpunten met betrekking tot
de situatie van grensondernemers in beeld te brengen. Zodra de informatie binnen is, zal een rapportage worden opgemaakt die naar de Kamer
wordt verstuurd.
Vraag 25
Waarom kan er bij een ZEZ-uitkering wel rekening gehouden worden met
mensen die niet aan het urencriterium (1.225 uur) voldoen en bij een
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)-uitkering
niet?
Antwoord 25
Het urencriterium in de Tozo brengt tot uitdrukking dat de uitoefening van
het bedrijf of zelfstandig beroep een reëel karakter met een substantieel
tijdsbeslag dient te hebben. Om in aanmerking te kunnen komen voor een
uitkering op grond van de Tozo geldt dat moet zijn voldaan aan het
criterium dat de zelfstandige ten minste 1.225 uur per jaar (ofwel
gemiddeld 23,5 uur per week) ten behoeve van het bedrijf of zelfstandig
beroep werkzaam moet zijn geweest. Wie niet aan het urencriterium
voldoet, kan eventueel een beroep doen op bijstand op grond van de
Participatiewet. Er is derhalve een vangnet indien niet aan het urencriterium wordt voldaan.
De ZEZ heeft een andere doelstelling. Door deze uitkering kunnen
vrouwelijke zelfstandigen in staat worden gesteld om voor de bevalling
tijdelijk met hun werk te stoppen of hun werk te verminderen en na de
bevalling hun werk geleidelijk weer te hervatten. Dit met het oog op de
bescherming van de gezondheid van moeder en kind. Bij een harde grens
zouden zwangere vrouwen zich gedwongen kunnen voelen door te blijven
werken.
Vraag 26
Is bekend voor circa hoeveel bedrijven het uitbetalen van transitievergoedingen voor ontslagen werknemers een probleem is als gevolg van de
coronacrisis (bijvoorbeeld afgaande op het aantal ontslagzaken)?
Antwoord 26
Nee, hier zijn geen cijfers over bekend. Over het aantal ontslagaanvragen
zijn wel cijfers bekend. Uit de voorlopige ontslagcijfers van UWV over
2020 blijkt dat UWV (wegens bedrijfseconomische redenen) 2.184 keer
toestemming heeft verleend voor ontslag. Daarbij wordt opgemerkt dat
het overgrote deel van de ontslagen niet via UWV plaatsvindt, maar met
wederzijds goedvinden of door het eindigen van arbeidsovereenkomsten
voor bepaalde tijd. De ontslagzaken die wel via UWV worden afgehandeld, geven ook geen inzicht in de eventuele betalingsproblemen van de
werkgever ten aanzien van de transitievergoeding. UWV oordeelt bij de
behandeling van een ontslagaanvraag namelijk alleen over de door de
werkgever aangevoerde bedrijfseconomische reden voor ontslag. UWV
beslist niet over het recht op de transitievergoeding en geeft geen oordeel
over de vraag of de werkgever deze al dan niet kan betalen.
Vraag 27
Wat zijn de voor- en nadelen/mogelijkheden en onmogelijkheden van
tijdelijke voorfinanciering van de transitievergoeding door de overheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

7

Antwoord 27
Het is voorstelbaar dat het betalen van de transitievergoeding voor
werkgevers die, gezien de corona-crisis, moeten overgaan tot ontslag een
zware last kan zijn. Tegemoetkoming in de kosten van de transitievergoeding door de overheid, al dan niet door voorfinanciering, leidt er
praktisch toe dat ontslag gefaciliteerd wordt. Dat is niet wenselijk. Het
voornaamste doel van de noodmaatregelen is om werkgelegenheid daar
waar mogelijk zoveel mogelijk te behouden.
Wanneer de werkgever moeilijkheden ervaart ten aanzien van het betalen
van de transitievergoeding biedt de wet al mogelijkheden daar flexibel
mee om te gaan. Als er sprake is van onaanvaardbare gevolgen voor de
bedrijfsvoering kan de betaling van de transitievergoeding worden
gespreid over 6 maanden vanaf de datum waarop de transitievergoeding
verschuldigd is. Gezien het feit dat het overgrote deel van de arbeidsovereenkomsten met wederzijds goedvinden wordt beëindigd, staat het
partijen (rekening houdend met de omstandigheden bij de werkgever) vrij
om andere afspraken te maken over een vergoeding. Dat kan dus ook een
lagere of andersoortige vergoeding zijn.
Vraag 28
Op hoeveel bedrijven en welk gemiddeld steunbedrag is de uitbreiding
NOW berekend?
Antwoord 28
De uitbreiding leidt naar verwachting tot circa 11 duizend extra bedrijven
die een beroep zullen doen op de NOW. In totaliteit wordt rekening
gehouden met grofweg 67 duizend aanvragen voor de vierde trance NOW.
Er wordt uitgegaan dat bedrijven een gemiddeld steunbedrag van circa
45.000 euro aanvragen (oftewel een voorschot van 36.000 euro). Deze
voorspellingen zijn door het verloop van het coronavirus erg onzeker. De
uiteindelijke uitgaven zijn afhankelijk van vele factoren die van invloed zijn
op de loonsomontwikkeling en de daadwerkelijke omzetdaling.
Vraag 29
Hoeveel banen worden vastgehouden op basis van de nu begrote
uitbreiding NOW?
Antwoord 29
Het is moeilijk te zeggen wat het precieze werkgelegenheidseffect is van
de betreffende uitbreiding van de NOW. In de ramingen voor zowel NOW
1, 2 en 3 zijn geen expliciete veronderstellingen gemaakt over het
resulterende werkgelegenheidsbehoud van deze regelingen. Wel weten
we dat het CPB op korte termijn een positief werkgelegenheidseffect
verwacht van de NOW (Coronapublicatie «Lessen voor de NOW» |
CPB.nl). Dit hebben we ook teruggezien in eerdere werkloosheidsverwachtingen van het CPB. Op basis van het in augustus aangekondigde Steunen herstelpakket heeft het CPB toen zijn verwachtingen voor de
werkloosheid in 2021 flink naar beneden bijgesteld. Verder concludeert
UWV op basis van recentelijk onderzoek dat de NOW zorgt voor
baanbehoud (UWV coronacrisis impact op sectoren). Het Ministerie van
Financiën heeft CPB verzocht om in 2021 een eerste macro-economische
analyse te maken, met als doel inzicht te krijgen in hoeverre de steunpakketten de economische schade van de coronamaatregelen hebben
beperkt. De eerste inzichten worden verwacht in de zomer van 2021.2

2

Kamerbrief over de aanpak van de evaluatie van de economische steunpakketten, 18 december
2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

8

Vraag 30
Op hoeveel aanvragen is de uitbreiding van de Tozo berekend?
Antwoord 30
Op basis van gegevens uit de snelle monitoring over het aantal Tozoaanvragen in 2020 is de raming voor de uitgaven van de Tozo in 2021
aangepast. De verwachting is dat het beroep op Tozo levensonderhoud
circa 25% hoger uitvalt dan eerder geraamd. In aantallen gaat het om ruim
10.000 huishoudens. In totaal wordt het beroep op de Tozo in de periode
januari tot juli 2021 geraamd op circa 65.000 huishoudens. In de bijstelling
is nog geen rekening gehouden met een hogere instroom als gevolg van
de strengere lockdown die op 15 december 2020 is ingegaan.
Vraag 31
Hoe wordt de uitbreiding van de Tozo aan de gemeenten uitgekeerd? Op
basis van welke berekeningen gaan welke bedragen naar gemeenten?
Antwoord 31
Gemeenten worden bevoorschot voor de Tozo-uitgaven. De omvang van
de voorschotten worden afgestemd op de landelijk te verwachte kosten.
Het kabinet monitort het aantal aanvragen en op basis hiervan en de
signalen van gemeenten wordt telkens bezien in welke mate verdere
bevoorschotting noodzakelijk is. In de Tozo-regelgeving is vastgelegd hoe
de voorschotten over gemeenten worden verdeeld. De gehanteerde
verdeelsleutel is het aantal zelfstandigen per gemeente. Uiteindelijk zullen
gemeenten volledig door het Rijk worden vergoed voor uitgegeven
Tozo-uitkeringen.
Vraag 32
Waar in de ISB is de TONK meegenomen?
Antwoord 32
De toelichting over de TONK is te vinden in paragraaf 2.3 Artikel 99
(Tweede Kamer, 35 669, nr. 2).
Vraag 33
Op hoeveel aanvragen en welk gemiddeld steunbedrag wordt de TONK
berekend?
Antwoord 33
De TONK is bedoeld voor huishoudens die door de economische crisis te
maken hebben met een onvoorzienbare, onvermijdelijke en plotselinge
terugval in hun inkomen, en die daardoor noodzakelijke kosten niet meer
kunnen voldoen en waarvoor andere regelingen niet of onvoldoende
soelaas bieden. Hoeveel huishoudens gebruik zullen maken van de TONK
en voor welk gemiddeld steunbedrag is op dit moment niet bekend. De
mate van ondersteuning die nodig is, verschilt sterk per geval.
Vraag 34
Wat is aan gemeenten gevraagd mbt communicatie over de TONK aan
zelfstandigen die daarvoor in aanmerking zouden kunnen komen?
Antwoord 34
Zie het antwoord op vraag 13
Vraag 35
Op welke termijn wordt opnieuw gekeken of meer geld beschikbaar
gesteld moet worden aan NL leert door? Op basis van welke overwegingen wordt dat bekeken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

9

Antwoord 35
Met het crisispakket NL leert door is in 2020 in totaal € 87 miljoen
beschikbaar gesteld voor de scholing en ontwikkeling van werkenden en
werkzoekenden via de regelingen NL leert door met inzet van ontwikkeladvies en de regeling NL leert door met inzet van scholing. Daarnaast
komt in maart 2021 nog € 71,5 miljoen beschikbaar voor de begeleiding,
scholing en ondersteuning van werkenden via sectorale samenwerkingsverbanden en in de zomer van 2021 nog € 30 miljoen voor kosteloze
scholingstrajecten via opleiders en opleiderscollectieven. Een deel van de
scholingstrajecten en ontwikkeladviestrajecten zijn al gestart of afgerond,
maar een groot deel moet de komende tijd nog worden uitgevoerd. Met
een monitor en effectevaluatie wordt bekeken hoe het verloop van de
trajecten gaat en wat de effecten zijn. Ook bekijkt het kabinet periodiek of
de lopende maatregelen nog voldoende toereikend zijn.
Vraag 36
Zit er een budgetplafond aan zowel Tozo-3 als de Tonk of zijn het open
einde regelingen zolang de looptijd van het steun- en herstelpakket loopt?
Antwoord 36
Indien het beroep op de Tozo hoger uitvalt dan eerder geraamd, loopt dat
mee in de bevoorschotting en de uiteindelijke afrekening met gemeenten.
Tozo is daarmee een open einde regeling. Voor de Tonk geldt dat er een
budget van maximaal € 130 miljoen is gereserveerd. De Tonk wordt via de
algemene uitkering van het Gemeentefonds aan gemeenten verstrekt. Er
vindt geen verrekening met gemeenten plaats op basis van daadwerkelijke uitgaven.
Vraag 37
Hoeveel bedrijven zijn opgericht sinds februari 2020?
Antwoord 37
Het CBS komt binnenkort met cijfers over het aantal bedrijven in 2020.3
Eerdere kwartaalcijfers laten een daling van het aantal oprichtingen zien in
het tweede en derde kwartaal van 2020 ten opzichte van 2019. In het derde
kwartaal 2020 zijn 46 duizend bedrijven opgericht (– 16% t.o.v. 2019) en 54
duizend in het tweede kwartaal (– 4% t.o.v. 2019).4
Uit het trendrapport bedrijfsleven van de Kamer van Koophandel5 blijkt
dat enkel in maart, april en mei een daling te zien was van het aantal
starters ten opzichte van 2019. Het startersbegrip richt zich hierbij op het
aantal startende hoofdvestigingen.
Vraag 38
Wat is tot op heden bekend over de oorzaken van het zeer lage aantal
faillissementen? In hoeverre is dit terug te herleiden tot het steunpakket?
Antwoord 38
Het kabinet beschermt met het steun- en herstelpakket banen en
inkomens. Zo kan o.a. een beroep gedaan worden op de Noodmaatregel
Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) en Tegemoetkoming Vaste Lasten
(TVL). Deze steun kan eraan bijdragen dat faillissementsaanvragen
worden uitgesteld.

3

Publicatieplanning (cbs.nl)
16 procent minder bedrijven opgericht in derde kwartaal (cbs.nl)
5
Trendrapport bedrijfsleven, december 2020 (kvk.nl)
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

10

Uit onderzoek van zowel het Centraal Planbureau6 als De Nederlandsche
Bank7 blijkt dat ondanks de sterke recessie een toename van faillissementen op korte termijn uit is gebleven. Dit komt waarschijnlijk door de
uitgebreide steunpakketten en door vertraagde uitspraken door rechtbanken. Ook wordt aangegeven dat op dit moment relatief weinig partijen
het faillissement van een schuldenaar aanvragen.8 Dit wijst erop dat zij
weinig meerwaarde zien in het nu aanvragen van het faillissement van
een debiteur, aangezien liquidatie van de boedel op dit moment weinig
opbrengt. Het is niet uit te sluiten dat er bedrijven alsnog failliet zullen
gaan die gebruik hebben gemaakt van coronasteunregelingen.
Vraag 39
Wat is de stand van zaken van het overleg met de Europese Commissie
over de Tozo voor Nederlandse ondernemers met een onderneming in
Nederland maar die zelf over de grens wonen en een oplossing voor
inkomenssteun voor deze grenswerkers?
Wanneer worden de schriftelijke vragen van de leden Van Weyenberg/
Palland hierover beantwoord?
Antwoord 39
De discussie tussen de Nederlandse regering en de Europese Commissie
over deze problematiek is nog gaande.
De Tozo heeft zijn rechtsgrondslag in de Participatiewet, die geldt als
sociale bijstand. Voor sociale bijstand geldt het woonlandbeginsel.
Zelfstandig ondernemers, die in een andere lidstaat wonen, moeten voor
sociale bijstand in hun eigen woonland aankloppen. Vanwege het
gelijkheidsbeginsel is het niet mogelijk om enkel Nederlandse (of
niet-Nederlandse) zelfstandigen die in Duitsland of België wonen en een
bedrijf in Nederland voeren voor een uitkering voor levensonderhoud in
aanmerking te laten komen. Als Nederland sociale bijstand zou moeten
exporteren, heeft dit verstrekkende consequenties, niet alleen voor
Nederland, maar voor álle EU-lidstaten. Voor Nederland zou het met
betrekking tot de Tozo betekenen dat zelfstandig ondernemers binnen de
hele EU, de EER en Zwitserland een beroep zouden kunnen doen op de
Tozo uitkering levensonderhoud als zij een onderneming in Nederland
hebben.
De antwoorden op de schriftelijke vragen van de leden Van Weyenberg/
Palland hierover ontvangt uw Kamer op korte termijn, uiterlijk in de week
van 18 januari.
Vraag 40
Klopt het dat de aanvraag voor NOW 3, soms al ingediend voor de
zwaardere lockdown afgekondigd werd op 13 december, niet meer
aangepast kon worden? Waarom niet en wat is er te doen voor bedrijven
die daardoor nodige steun mislopen in de periode dat het (het meest)
nodig is?
Antwoord 40
Dat klopt. Een aanvraag die is ingediend kan vanaf het moment dat UWV
een beslissing heeft genomen niet meer tussentijds aangepast worden.
Het is echter niet zo dat deze bedrijven deze steun volledig mislopen. Bij
de subsidieaanvraag moet de werkgever een inschatting geven van het
omzetverlies dat hij verwacht te lijden. Bij de vaststelling zal na afloop
6

CPB, 2020, De gevolgen van de coronacrisis voor Nederlandse bedrijven en banken.
Bun, M.J.G., Caloia, F.G. en J.M. de Winter, 2020, Hoe effectief is het COVID-noodpakket in het
voorkomen van insolventie van bedrijven? Een stresstest van het Nederlandse MKB, mimeo.
8
Faillissementen vorig jaar uitzonderlijk laag Aantal faillissementen vorig jaar uitzonderlijk laag |
Nieuws | Rechtspraak
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

11

beoordeeld worden wat het definitieve omzetverlies is geweest. Op basis
daarvan wordt de definitieve subsidie vastgesteld. Als het omzetverlies
hoger is dan opgegeven, zal de werkgever een nabetaling ontvangen van
UWV.
Het is uitvoeringstechnisch niet mogelijk om een voorschotaanvraag die
al is gedaan te verhogen. Werkgevers, kunnen vanaf februari uiteraard wel
weer een nieuw voorschot aan vragen over de periode januari tot en met
maart 2021.
Vraag 41
Waarom moet de aanvraag voor NOW 3 aansluiten op NOW 2? Wat is er
te doen aan bedrijven die daardoor mogelijk steun mislopen in periode
dat het nodig is?
Antwoord 41
Voor het laten aansluiten van de periodes is gekozen omdat anders over
één maand dubbel NOW aangevraagd kan worden. Als de werkgever de
eerste keer NOW aanvraagt heeft hij de keuze welke drie maanden voor
het omzetverlies hij als uitgangspunt voor de NOW-steun wil nemen. De
werkgever kan daarbij één van de maanden van het subsidietijdvak als
startmoment nemen. Als hij bij de volgende subsidieperiode volledig vrij
zou zijn om opnieuw een keuze te maken in welke maand hij als startpunt
zou willen nemen, kan het voorkomen dat de werkgever over een of twee
maanden dubbel NOW ontvangt. Dat kan tot strategisch gedrag leiden,
waarbij de meest gunstige maand als uitgangspunt genomen wordt.
Daarnaast voorkomt het verplicht laten aansluiten van de periodes dat er
een gat van een maand ontstaat tussen twee opvolgende tranches. Dit zou
mogelijk tot misbruik en oneigenlijk gebruik kunnen leiden, als deze
maand gebruikt zou worden om een potentieel hogere omzet te boeken,
waarmee in de overige maanden een fictief laag omzetverlies zou worden
gecreëerd.
Het zou kunnen dat het aansluiten op de vorige NOW aanvraag ervoor
zorgt dat de periode net ongunstig is met betrekking tot de aangescherpte
lockdown. Werkgevers kunnen in dat geval hoogstwaarschijnlijk alsnog
steun ontvangen voor de weken gedurende de lockdown die voor de
derde tranche buiten de periode vallen door gebruik te maken van de
vierde tranche van de NOW, die qua periode weer aansluit op de periode
uit de derde tranche.
Vraag 42
Kunnen bedrijven die dat wensen, de ontvangen NOW-steun alsnog
terugbetalen als zij het geleden omzetverlies zelf voldoende kunnen
opvangen? Zo ja, hoe? Worden deze bedrijven dan ook geschrapt uit de
overzichten van bedrijven met ontvangen steun?
Antwoord 42
Dit is inderdaad mogelijk. Als een werkgever gedurende het subsidietijdvak al tot deze conclusie komt kan een intrekkingsverzoek worden
ingediend. Als de werkgever na afloop van het subsidietijdvak tot de
conclusie komt dat NOW niet nodig was, kan hij bij de vaststelling een
nihilstelling aanvragen. In beide gevallen heeft dat tot gevolg dat de
werkgever van het overzicht van bedrijven met ontvangen steun wordt
afgehaald.
Vraag 43
Hoeveel bedrijven komen in aanmerking voor de NOW 3 regeling?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

12

Antwoord 43
Ieder bedrijf dat voldoet aan de voorwaarden komt in aanmerking voor de
NOW 3 regeling. Voor de derde tranche was de voorwaarde dat het bedrijf
20% omzetverlies moest hebben ten opzichte van de omzet in 2019. Ieder
bedrijf dat daaraan verwachtte te voldoen kon een aanvraag indienen.
Omdat het gaat om een inschatting vooraf (hoeveel omzetverlies
verwacht de werkgever over een periode) is het niet te zeggen om hoeveel
bedrijven dit gaat.
Er zijn voor de derde tranche in totaal iets meer dan 81.000 aanvragen
gedaan. Bij de vaststelling zal blijken of het verwachte omzetverlies ook
daadwerkelijk gerealiseerd is, en dus of er recht bestaat op NOW.
Vraag 44
Hoeveel werknemers worden bereikt met de stimuleringsregeling Leven
Lang Ontwikkelen?
Antwoord 44
De initiatieven waarvoor in 2020 subsidie is aangevraagd op grond van de
Stimuleringsregeling voor leren en ontwikkelen in MKB-ondernemingen
en specifiek voor grootbedrijven in de landbouw, horeca- of recreatiesector (SLIM regeling) zijn nu grotendeels gestart. Momenteel vindt er een
procesevaluatie plaats van het eerste jaar van de regeling. Hier wordt
onder andere gekeken naar het bereik van de subsidie binnen de
bedrijven. De verwachting is dat de eerste resultaten hiervan eind februari
beschikbaar zijn. Te zijner tijd wordt uw Kamer verder geïnformeerd.
Vraag 45
Kan aangegeven worden hoeveel aanvragen van samenwerkingsverbanden voor de regeling NL leert door niet volledig zijn en wat er
ontbreekt hierbij?
Antwoord 45
In het tweede aanvraagtijdvak zijn bijna 30 aanvragen ingediend. Met het
beschikbare budget van € 17 miljoen kan naar verwachting aan 12
partijen subsidie worden verleend. Voor 8 van de 12 aanvragen moesten
aanvullende vragen gesteld worden om extra informatie te verkrijgen om
tot een goede beoordeling te kunnen komen. Hier kan gedacht worden
aan een toelichting op de catalogus of het samenwerkingsverband.
Vraag 46
Zijn er ook andere redenen voor het niet hebben kunnen afronden van alle
beoordelingen van de aanvragen voor de regeling NL leert door?
Antwoord 46
De uitvoeringscapaciteit was vanwege uitvoeren en opzetten van
verschillende (nood)maatregelen niet voldoende om de beoordeling
sneller af te ronden. De beoordelingen zullen naar verwachting nog steeds
worden afgerond binnen de geldende termijnen van de Algemene Wet
Bestuursrecht.
Vraag 47
Is de aanvraagprocedure voor de regeling NL leert door voldoende
duidelijk?
Antwoord 47
Ja, gezien het geringe aantal gestelde vragen over de aanvraagprocedure
wordt er vanuit gegaan dat dit het geval is.
Vraag 48
Wanneer wordt de invulling van de TONK duidelijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

13

Antwoord 48
Er wordt door het Rijk, Divosa, VNG en gemeenten hard gewerkt aan de
invulling van de TONK. Naar verwachting is deze invulling op korte
termijn duidelijk. De Kamer zal hierover geïnformeerd worden. Daarna
wordt de TONK zo snel mogelijk geïmplementeerd. Noodzakelijke
aanpassingen van lokale beleidsregels en ICT ondersteuning door
gemeenten vragen enige tijd.
Vraag 49
Wat worden de criteria voor het kunnen toekennen van een aanspraak op
de TONK?
Antwoord 49
Het belangrijkste criterium is dat het huishouden te maken heeft met een
onvoorzienbare en onvermijdelijke terugval in het inkomen, en dat deze
hierdoor noodzakelijke kosten niet meer kan voldoen. Aan de verdere
invulling van TONK wordt samen met gemeenten nog gewerkt. De Kamer
wordt nog nader geïnformeerd over de uitwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 669, nr. 3

14