Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

419
Vragen van de leden Neppérus
(VVD) en Boelhouwer (PvdA) aan de
minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
over de relatie tussen het
energiebedrijf Delta en het
drinkwaterbedrijf Evides. (Ingezonden
22 september 2009)
1
Hebt u kennisgenomen van de
artikelen over de relatie tussen het
energiebedrijf Delta en het
drinkwaterbedrijf Evides?1
2
Hoe zit volgens u de relatie precies in
elkaar en hoe verhoudt zich die naar
uw oordeel tot de geldende
regelgeving met betrekking tot
energiebedrijven en
drinkwaterbedrijven?
3
Zijn de berichten waar dat de
inkomsten van Evides uit de levering
van drinkwater bij Delta als onbelast
dividend terecht komen en bij Delta
de kosten van andere activiteiten
omlaag kunnen worden gebracht?
Zo ja, wat vindt u daarvan?
4
Bent u het eens met de
aandeelhouders van Delta en Evides
dat er een duidelijke splitsing moet
komen?
5
Bent u van plan zich in te zetten voor
een genoemde splitsing?

KVR38083
2009Z16945
0910tkkvr419
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

6
Is het naar de letter en geest van de
Drinkwaterwet geoorloofd dat op
afstand gezette bedrijven, waarvan de
aandelen in het bezit zijn van
overheden, aandeelhouder van een
drinkwaterbedrijf zijn?
7
Is volgens u aanpassing van de
Drinkwaterwet nodig om de
activiteiten van Delta en Evides
gescheiden te houden?
1

Het Financieele Dagblad, 18 september
2009: «Delta moet waterbedrijf Evides
afsplitsen».

Antwoord
Antwoord van minister Cramer
(Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer), mede
namens de minister van
Economische Zaken (ontvangen
22 oktober 2009)
1
Ja.
2
Het huidige Evides is ontstaan uit een
fusie van Delta Water Bedrijf en
waterbedrijf Europoort. Delta Water
Bedrijf was onderdeel van NV Delta,
waarvan de aandelen gehouden
worden door de provincie Zeeland
(50%) Zeeuwse gemeenten (49,9%)
de provincie Noord-Brabant (0,05%)
en de provincie Zuid-Holland (0,05%).
Als gevolg van de fusie houdt NV

Delta 50% van de aandelen in Evides.
De overheidseigendom van Evides
loopt dus voor dit deel via NV Delta.
Deze structuur van middellijk
eigendom is toegestaan op grond van
zowel de Waterleidingwet als de
Drinkwaterwet zoals die onlangs door
de Eerste Kamer is aangenomen. In
dit verband merk ik het volgende op.
In de voorbereiding van de in 2004 in
werking getreden Wijzigingswet
Waterleidingwet (eigendom
waterleidingbedrijven) (hierna:
Eigendomswet), waarmee
zeggenschap door overheden werd
geborgd en privatisering van
drinkwaterbedrijven onmogelijk werd
gemaakt, is gekozen voor het zoveel
mogelijk bevriezen van de toen
bestaande situatie. De meeste
bedrijven waren NV’s waarvan de
aandelen werden gehouden door
provincies en/of gemeenten. Het
toenmalige Waterleidingbedrijf
Amsterdam vormde hierop als
gemeentelijke dienst een
uitzondering1. Niet in alle situaties
was sprake van direct
aandeelhouderschap. De multi-utility
NV NUON, met publieke
aandeelhouders, was eigenaar van
NUON Water, met als dochters NUON
Water Gelderland en de in 1999
overgenomen NV Waterleiding
Friesland. Daarna werden deze 100%
deelnemingen omgezet in een
deelneming in Vitens, in verband met
de fusering met Waterbedrijf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

895

Gelderland en Waterleiding
Maatschappij Overijssel tot Vitens. In
bovenstaande situatie was dus sprake
van middellijk publiek
aandeelhouderschap. Later heeft NV
NUON afstand gedaan van het belang
in Vitens. Het verbieden van
middellijk aandeelhouderschap, zoals
die zich in ieder geval bij NUON
voordeed, was in het licht van de
doelstelling van de Eigendomswet
niet noodzakelijk. De mogelijkheid
van middellijk overheidseigendom is
daarom in de Eigendomswet
opgenomen. In de relatie tussen Delta
en Evides doet zich thans een
vergelijkbare situatie met middellijk
aandeelhouderschap voor. Het punt
van middellijk aandeelhouderschap is
ook aan de orde geweest tijdens de
parlementaire behandeling van de
Drinkwaterwet. Ik verwijs hiervoor
naar de nota naar aanleiding van het
verslag, paragraaf 3, met mijn reactie
op vragen van de leden van de
CDA-fractie ter zake van eigendom
via een aparte vennootschap2.
De geldende regelgeving voor de
energiebedrijven bevat in beginsel
geen voorschriften die betrekking
hebben op de relatie Delta en Evides.
Op grond van de Elektriciteitswet
1998 en de Gaswet is het sinds 1 juli
2008 verboden dat een netbeheerder
en een bedrijf dat elektriciteit of gas
produceert, verhandelt of levert tot
één groep behoren. Vanaf 1 januari
2011 is het ook verboden voor
netbeheerders en productie- en
leveringsbedrijven om over en weer
aandelen te houden. Een bedrijf dat
elektriciteit of gas produceert,
verhandelt of levert, verschilt niet van
andere ondernemingen op de vrije
markt: het is aan de onderneming om
te bepalen op welke markten zij actief
wil zijn of deel te nemen in andere
ondernemingen voor zover dit past
binnen geldende wet- en regelgeving.
3
In verband met de fiscale
geheimhoudingsplicht kan geen
informatie worden verstrekt over
individuele belastingplichtigen. In zijn
algemeenheid geldt dat als de
deelnemingsvrijstelling van
toepassing is, de dividenduitkeringen
zijn vrijgesteld van de heffing van
vennootschapsbelasting bij de
ontvanger. Drinkwaterbedrijven die
uitsluitend of nagenoeg uitsluitend
water leveren en in handen zijn van
Nederlandse publiekrechtelijke
rechtspersonen zijn vrijgesteld van
vennootschapsbelasting.

Dividend dat wordt ontvangen uit een
deelneming is een vergoeding voor
geïnvesteerd vermogen. Voor
bedrijven in publieke handen gelden
daarbij de staatssteunregels die ervan
uit gaan dat over het geïnvesteerd
vermogen inderdaad een redelijk
rendement gemaakt wordt. Binnen
deze wettelijke grenzen is de vraag in
hoeverre opbrengsten, bijvoorbeeld
uit ontvangen dividend van
deelnemingen, in een bedrijf worden
geherinvesteerd dan wel worden
uitgekeerd aan de aandeelhouders in
de vorm van dividend, is uiteindelijk
een beslissing van de
aandeelhouders van het
energiebedrijf. Ook de
aandeelhouders van Delta, een
combinatie van overheden, maken
uiteindelijk de afweging in hoeverre
het bedrijfsresultaat van Delta wordt
uitgekeerd aan de aandeelhouders en
in hoeverre dit kan worden gebruikt
voor investeringen, bijvoorbeeld in
kostenbesparende technologie.
4 en 5
Naar ik begrijp is het plan om Evides
uiterlijk 1 januari 2011 direct onder de
publieke aandeelhouders te brengen.
Dat vind ik prima. Besluitvorming
over de positie van Evides en
effectuering daarvan is in eerste
instantie een zaak van de publieke
aandeelhouders van Delta, maar als
ik daarbij behulpzaam kan zijn ben ik
daartoe graag bereid.
6
Zoals ik reeds heb uitgelegd in mijn
antwoord op vraag 2 is er voor
gekozen om in de Drinkwaterwet,
evenals in de Waterleidingwet,
middellijk overheidseigendom toe te
staan. Dit neemt niet weg dat direct
overheidseigendom de voorkeur
geniet.
7
Gezien het voornemen om Evides
uiterlijk 1 januari 2011 uit Delta te
halen en direct onder de publieke
aandeelhouders te brengen, zie ik
geen aanleiding of meerwaarde in het
nu aanpassen van de Drinkwaterwet
om de splitsing af te dwingen. Wel zal
ik nagaan of, nadat Evides is
afgesplitst, de mogelijkheid van
middellijk aandeelhouderschap uit de
Drinkwaterwet geschrapt kan worden,
om nieuwe situaties met middellijk
aandeelhouderschap te voorkomen.
1

Andere uitzondering vormde de private NV
Bronwaterleiding Doorn.
Kamerstukken II, 2006–2007, 30895, nr. 9.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

896