Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1416
Vragen van het lid Weverling (VVD) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het bericht «Verbod op spieringvisserij in IJsselmeer»
(ingezonden 11 januari 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 13 maart 2018)
Vraag 1
Kent u het bericht «Verbod op spieringvisserij in IJsselmeer»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat vissers al sinds 2012 niet meer op spiering mogen vissen in het
IJsselmeer?
Antwoord 2
Nee, vissers mogen sinds 2009 niet meer op spiering vissen op het IJsselmeer. Er is sinds 2009 ofwel geen vrijstelling van het verbod verleend,
danwel geen vergunning in het kader van de Wet natuurbescherming (hierna:
WNB-vergunning) aan de vissers verleend, waardoor geen gebruik van de
vrijstelling van het verbod gemaakt kon worden.
Vraag 3
Op basis van welke onderdelen van de Wet natuurbescherming en de
Visserijwet is besloten dat een totaalverbod op de vangst van spiering is
afgegeven?
Antwoord 3
Op grond van artikel 29, eerste lid, onderdelen a en b, van de Uitvoeringsregeling visserij mag gedurende de daarin vastgestelde periode niet gevist
worden op het IJsselmeer met de grote fuik en de schietfuik binnenvisserij.
Bovendien is het op grond van artikel 4, derde lid, van het Reglement voor de
binnenvisserij 1985, verboden aalfuiken te gebruiken met een maaswijdte
kleiner dan in het artikel genoemde aantal millimeters. Deze verboden zijn

1

ah-tk-20172018-1416
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

«Verbod op spieringvisserij in IJsselmeer», Noordhollands Dagblad, 8 januari 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

gebaseerd op artikel 16, eerste lid, van de Visserijwet 1963, op basis waarvan
de Minister regels kan stellen ten aanzien van het vissen in binnenwateren in
het belang van de visserij in die wateren. De doelmatigheid is daar onderdeel
van. De Minister heeft de mogelijkheid om een vrijstelling te verlenen van het
verbod op spieringvisserij gedurende een jaarlijks vast te stellen periode. Het
betreft een discretionaire bevoegdheid, waarvan alleen gebruik gemaakt
wordt indien spieringvisserij verantwoord is. De periode waarin de spieringvisserij kan plaatsvinden, wordt dan bepaald door het «proefvissen». Voor het
proefvissen kunnen vissers een ontheffing aanvragen bij de Minister cf.
artikel 11 van het Reglement voor de binnenvisserij 1985. Voor het vissen op
spiering hebben vissers eveneens een WNB-vergunning nodig op grond van
artikel 2.7, tweede lid, van de Wet natuurbescherming. Voor deze visserij
wordt uitsluitend een vergunning verleend indien uit de passende beoordeling de zekerheid is verkregen dat de visserij de natuurlijke kenmerken van
het gebied niet zal aantasten (artikel 2.8, derde lid van de Wet natuurbescherming).
Vraag 4
Bent u bekend met het rapport uit 2013 dat in het artikel wordt aangehaald?
Zo ja, klopt de bewering uit het artikel dat er geen opvolging gegeven is aan
de uitkomsten van dit rapport?
Antwoord 4
Het rapport uit 2013 (Imares, C177/13, 28 november 2013) is door mijn
ministerie aan de producentenorganisatie IJsselmeer, de koepel van de
IJsselmeervissers, toegezonden op 28 november 2013. Dit met als doel dat de
de ondernemers in kwestie met het oog op eventuele investeringsbeslissingen rekening kunnen houden met de bevindingen in dit rapport. In het
rapport werd geadviseerd de visserij in de jaren 2014 en 2015 onder de
Visserijwet 1963 niet toe te staan en tevens werd geconcludeerd dat bij de
geldende instandhoudingsdoelstellingen voor de visetende watervogels
onder de toenmalige Natuurbeschermingswet een vergunningsaanvraag niet
voldoende onderbouwd kon worden. Deze conclusie is opnieuw bevestigd in
een nieuw rapport, genaamd «Ontwikkeling spieringstand», dat door
Wageningen Marine Research (WMR) in december 2017 is opgesteld (rapport
C101/17). Het rapport is bijgevoegd.
Tevens heeft Imares in het rapport uit 2013 geconcludeerd dat, om de
dynamiek in het spieringbestand goed te kunnen beschrijven, er een
ecosysteemmodel nodig is, waarvoor destijds geconcludeerd werd dat de
beschikbare gegevens niet toereikend waren. Ik verwijs hierbij tevens naar de
antwoorden die op 20 maart 2017 aan uw Kamer zijn gezonden (Aanhangsel
van de Handelingen 2016/17, nr. 1553, 4 april 2017). Daarin is aangegeven dat
een onderzoek met een meer pragmatische benadering in voorbereiding was.
Dit is het hierboven genoemde rapport C101/17.
Vraag 5
Is bekend hoeveel spiering zich op dit moment in het IJsselmeer bevindt?
Antwoord 5
Ik verwijs hiervoor naar hoofdstuk 4 uit bovengenoemd rapport «Ontwikkeling spieringstand», waarin de trends in biomassa spiering sinds 1966 (figuur
4–1, kg/ha) en in aantallen (figuur 4–2, aantal/ha) sinds 1989, is weergegeven.
In het IJsselmeer fluctueerde de biomassa in de periode 1966 tot en met 1991
tussen 15 kg/ha en 100 kg/ha en in de periode 1992 tot en met heden tussen
de 5 kg/ha en 20 kg/ha. In aantallen was de stand van 1989 tot en met 1991
ca. 9.000/ha en van 1992 tot en met heden varieert dit tussen 6.000/ha tot
nagenoeg geen. Hieruit blijkt dat de hoeveelheid spiering vóór 1992 is
beduidend meer is dan in de periode ná 1992. WMR noemt als mogelijke
oorzaken de afname in aanvoer van nutriënten, een stijgende watertemperatuur, en helderder water. Het is onbekend, mede vanwege deze ecologische
verschuivingen, wat de normale omvang van het spieringbestand in het
IJsselmeer en Markermeer zou moeten zijn. Op het Markermeer is ook een
afnemende trend van spiering zichtbaar, maar zijn de hoeveelheden en
fluctuaties geringer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 6
Klopt het dat ook wanneer er veel spiering in het IJsselmeer zit, er niet op
gevist mag worden?
Antwoord 6
Uit bovengenoemd rapport «Herziening Spieringadvisering»2 van WMR blijkt
dat de instandhoudingsdoelstellingen onder Natura2000 niet worden gehaald.
Daarin wordt gestelddat de instandhoudingsdoelstellingen van de betreffende
visetende watervogels niet zijn bereikt en voor het visdiefje in het bijzonder
het broedsucces nog onvoldoende is. Daarom is een afdoende onderbouwing
van de aanvraag niet mogelijk is en wordt een vergunning door de provincies
op dit moment niet verstrekt. Om op spiering te mogen vissen dient een
visser over een Wnb-vergunning te beschikken en moet de vrijstelling onder
de Visserijwet 1963 gepubliceerd zijn.
Voor het afgeven van een Wnb-vergunning geldt dat het vissen op spiering
de instandhoudingsdoelstellingen onder Natura2000 niet in gevaar mag
brengen. Wat betreft de vrijstelling onder de Visserijwet 1963 stelt WMR dat,
naast de omvang van de spiering, ook gekeken moet worden naar meerjarige
«robuustheid en veerkracht» van het visbestand.
Wat betreft de Visserijwet 1963 stelt het rapport dat het afwegingskader
wetenschappelijk niet meer verantwoord is. Het oordeel is dat door de
geringe omvang en veerkracht (periode waarin het bestand zich herstelt) het
huidige afwegingskader niet meer toereikend is. Ik laat daartom naar de
mogelijkheden van een nieuw afwegingskader onderzoek doen. Daarover zal
ik de vissers dit jaar informeren. Daarnaast adviseert WMR om vanuit het
«voorzorgsbeginsel» de visserij op de paaiende spiering niet meer toe te
staan.
Vraag 7
Kunt u inzicht geven in de populatie (en de gesteldheid hiervan) van
visetende watervogels rondom het IJsselmeer (bijvoorbeeld op de eilanden
De Kreupel en de Marker Wadden)?
Antwoord 7
Ik verwijs hiervoor naar de hoofdstukken 8 «Aantallen, trends en visconsumptie van visetende watervogels» en 9 «Visdieven IJsselmeer: aantallen en
reproductie», uit het rapport C101/17. De aantallen aalscholvers en visdieven
(broedvogels) zijn sinds de jaren tachtig toegenomen en vervolgens
recentelijk weer licht gedaald. Sinds de jaren tachtig zijn de visetende
watervogels fuut, nonnetje en zwarte stern in aantal afgenomen terwijl
aalscholvers en stormmeeuwen in aantal toenamen. Fuut, zwarte stern en
grote zaagbek komen in lagere aantallen voor dan het instandhoudingsdoel
voor de Natura 2000-gebieden. Het broedsucces van visdieven bijvoorbeeld
op de Kreupel, is te laag om de populatie in stand te houden.
Vraag 8
Is bij u bekend hoeveel vissers nadelige effecten ondervinden van het verbod
op de vangst van spiering?
Antwoord 8
Dit betreft in potentie 65 (van de ca. 70) vergunninghouders. De spieringvisserij mag, mits vrijstelling is verleend van het verbod (zie vraag 3), worden
uitgeoefend door vissers die beschikking hebben over schietfuiken, grote
fuiken en/of speciale spieringfuiken.
Vraag 9
Is er de afgelopen tijd met de desbetreffende vissers gesproken over
eventuele nadelige effecten en eventuele oplossingen?

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Op 15 november 2017 is een informatiebijeenkomst voor alle vissers
georganiseerd waar de conceptversie van het bovengenoemde rapport
(C101/17) is toegelicht en de mogelijkheid is geboden commentaar en reacties
toe te zenden aan WMR.
Vraag 10
Hoe kijkt u aan tegen het standpunt van de vissers met betrekking tot het
afkopen van rechten en materialen?
Antwoord 10
Ik verwijs hiervoor naar bijgevoegde brief aan uw Kamer van 13 juni 2014
(Aanhangsel van de Handelingen 2013/14, 29 664, nr. 120). Daarin is
toegelicht waarom uitkoop met publieke middelen gelet op de staatssteunregels en het risico op precedentwerking momenteel onhaalbaar is.
Hierbij wil ik ook benadrukken dat deze visserij al sinds 2009 niet meer
mogelijk is en vissers sinds 2013 ook konden veronderstellen dat deze visserij
over langere periode niet meer toegestaan zou zijn.
Vraag 11
Is reeds bekend wanneer u alternatieven voor spieringvisserij presenteert?
Antwoord 11
Hiervoor verwijs ik u naar de voornoemde aanbiedingsbrief van 19 december
2017 aan de betreffende vissers, waarin is aangegeven dat over een
eventueel alternatief afwegingskader dit jaar nadere informatie zal volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4