Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 379

CITES handhaving

Nr. 14

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2012
Op verzoek van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie stuur ik u hierbij de stand van zaken met betrekking tot de
olifantenjacht, trophy hunting en handel in ivoor.
In het kader van CITES1 is in 1989 een verbod gesteld op de internationale
handel in ivoor. Dat verbod gold voor 10 jaar. In die periode hebben
diverse olifantenpopulaties in Afrika zich hersteld en bleek het in 1999
weer mogelijk om onder strikte voorwaarden een beperkte hoeveelheid
ivoor te kunnen verhandelen aan Japan, onder toezicht van het CITESSecretariaat. Dit ivoor was beschikbaar gekomen uit natuurlijke sterfte
onder olifanten die in beschermde gebieden leefden. In 2008 heeft
nogmaals een dergelijke verkoop plaatsgevonden. Eén van de
voorwaarden bij deze verkopen is dat de landen van herkomst de
opbrengst van de verkoop gebruiken voor het beschermen en beheren
van hun olifantenpopulaties. Het CITES-Secretariaat ziet scherp toe op het
naleven van deze voorwaarden. Nederland heeft zich indertijd sterk
gemaakt voor deze aanpak.

1

Inmiddels is de situatie in Afrika in veel landen veranderd onder invloed
van burgeroorlogen en armoede. Zo is bekend dat stropers afkomstig uit
Soedan en Tsjaad begin dit jaar in Kameroen een grote hoeveelheid
olifanten hebben gedood, vanwege het ivoor van hun slagtanden, dat veel
geld opbrengt op de illegale markten in Azië. Dit ivoor wordt gebruikt voor
de productie van traditionele medicijnen.
Illegale jacht op olifanten heeft ook tot gevolg dat er een groeiende
illegale markt voor ivoor ontstaat. Het blijkt zeer moeilijk te zijn om de
olifantenpopulaties effectief te beschermen. De stropers gaan ook zeer
rigoureus te werk. Er zijn inmiddels diverse parkwachters gedood door
stropers.
Als bewijs van illegale handelspraktijken noem ik hier als voorbeeld de
grote inbeslagname die begin maart dit jaar plaatsvond op Schiphol.

kst-31379-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 379, nr. 14

CITES = Convention on International Trade in
Endangered Species of Fauna and Flora.

1

De douane heeft toen een zending van 50 slagtanden van olifanten
onderschept. Dergelijke grote inbeslagnames waren tot nu toe zeldzaam.
In andere Afrikaanse landen zijn de olifantenpopulaties sterk toegenomen
en vormt het beheer daarvan door conflicten met lokale gemeenschappen
soms een probleem.
Bij de komende CITES Conferentie van Partijen in Thailand in maart 2013
staat het onderwerp «beheer van olifantenpopulaties en eventuele
verkoop van ivoor» opnieuw op de agenda. In de aanloop naar de CITES
Conferentie zal hierover in de Europese Unie ook nog nieuwe informatie
op tafel komen en op basis daarvan zal een uitgebreide discussie
plaatsvinden. Daarbij zal getracht worden om een gezamenlijk
EU-standpunt te formuleren en dat naar voren te brengen in Bangkok.
Daarnaast speelt een andere ontwikkeling: trophy hunting. Landen met
grote populaties van diersoorten die interessant zijn voor de trofeeënjacht
(de zg. big five: leeuw, olifant, neushoorn, buffel en luipaard) gaan er
steeds meer toe over om per diersoort een jachtvergunning aan kapitaalkrachtige buitenlanders te verlenen om op deze diersoorten te jagen. Voor
dergelijke vergunningen worden grote bedragen gevraagd; voor een
olifant kan dit naar verluid oplopen tot 9 000 dollar en voor een neushoorn
25 000 tot 45 000 dollar. De opbrengst van de jachtvergunningen kunnen
de landen van herkomst besteden aan een betere bescherming en
beheersmaatregelen voor de betreffende soorten. Over dergelijke
nationale maatregelen gaat het CITES-verdrag niet; dat stelt alleen regels
aan de internationale handel. Legaal verkregen jachttrofeeën mogen in
andere landen worden ingevoerd met een speciale vergunning (code H =
Hunting trophy).
Tot nu toe zijn nog geen documenten beschikbaar voor bespreking tijdens
de CITES Conferentie in maart 2013. Binnen de EU zal een gezamenlijk
standpunt worden geformuleerd in aanloop naar deze conferentie. Mijn
inzet bij de jacht op olifanten, trophy hunting en handel in ivoor, zal zich
daarbij richten op het uitsluitend toestaan van jacht wanneer het gaat om
beheer van populaties. De inkomsten uit dit type jacht moeten ingezet
worden voor een betere bescherming en beheersmaatregelen voor de
betreffende soorten. Daarnaast zal ik aandringen op internationaal
onderzoek naar het een beter toezicht op het besteden van deze
inkomsten en op hoe het gaat met de populaties. Het zou zo moeten zijn
dat regimes die geen greep hebben op of onvoldoende inzet plegen tegen
de illegale jacht, worden uitgesloten van hulp die gericht is op
duurzaamheid en natuurlijke hulpbronnen.
Ik zal het Nederlandse standpunt over olifantenjacht, trophy hunting en
handel in ivoor bespreken met uw Kamer. In het Nederlandse standpunt
worden de meningen van de betrokken NGO’s meegewogen.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 379, nr. 14

2