Verzachten vermogensinkomensbijtelling (Vib)
Inleiding
Een deel van de Kamer vindt de effecten van de invoering van de Vib onredelijk. De maatregel op
zich wordt nog wel als rechtvaardig beschouwd, maar de effecten van de bijtelling als gevolg van de
VIB worden als fors ervaren. Het kan in individuele gevallen gaan om bedragen per maand van boven
de € 600 oplopend tot € 1.000. Het is waarschijnlijk dat de Kamer in het debat dat nog over de Vib
gevoerd zal gaan worden om verzachtende maatregelen zal verzoeken.
Mogelijke opties verzachten
1. Een optie is om de vrijstellingen die in de zorgtoeslag gelden voor de vermogenstoets ook
van toepassing te laten zijn op de Vib. Het gaat daarbij om vrijstellingen voor letselschade, maar
bijvoorbeeld ook voor een uitkering als gevolg van de Volendambrand.
2. De vermogenswaarde van een eigen huis (Woz-waarde minus hypotheekschuld) telt pas na vier
jaar mee voor de Vib. Dat komt omdat pas na 2 jaar de vermogenswaarde van de woning die niet
meer bewoond wordt, verschuift van Box 1 naar Box 2. De eigen bijdrage wordt berekend op basis
van het inkomen van twee jaar terug. Nieuwe bewoners kunnen hier rekening mee houden en
hun huis desgewenst bijtijds verkopen. Voor de zittende bewoners geldt dat niet. Met het CAK kan
worden afgesproken dat ook deze mensen desgewenst een uitstel van vier jaar wordt gegeven.
Gedurende die vier jaar telt de vermogenswaarde van de woning niet mee, met dien verstande
dat de betaling uitgesteld wordt, maar niet kwijtgescholden. Na die vier jaar betalen ze alsnog de
bijdrage op basis van ook de vermogenswaarde van het huis uit de opbrengst van het huis.
3. Het vermogen van een gehandicapt kind, dat vaak door de ouders is gespaard voor na hun
overlijden, is niet als zodanig uit te zonderen aangezien deze groep niet te identificeren is (denk
aan de Wtcg). Eventueel kan voor 65- een extra drempel boven de fiscale drempel ingevoerd
worden waarboven het vermogen meetelt, er vanuit gaan de het bi de populatie die voor zijn 65
intramuraal zit veelal zal gaan om gehandicapten/chronische zieken. Voor 65+ met een laag inkomen
geldt al een extra fiscale drempel.
Financiering verzachten Vib
De mindere opbrengst zal:
•
•
•

Voor optie 1 gering zijn
Voor optie 2 neutraal zijn
Het verlies van optie 3 hangt af van de hoogte van de gekozen dremoel. Indien er voor
wordt gekozen om bewonders jonger dan 65 jaar een bijtelling van € 10.000 te geven, zal dit
gemiddeld neerkomen op een daling van de bijtelling als gevolg van het vermogen van €800
op jaarbasis (€ 10.000 x 8%). Het aantal bewoners jonger dan 65 jaar met vermogen bedraagt
ongeveer 21.000. De totale kosten komen hiermee uit op circa 17 miljoen (21.000 x € 800).

Mogelijk zijn de opbrengsten van de Vib hoger dan verwacht. Als dat zo is kan de verzachting
betaald worden uit deze meeropbrengsten. Hoeveel hoger in niet bekend op basis van 1 maand
eigen bijdrage.
,

•

Tegemoetkomingen op grond van de Regeling tegemoetkoming financiële gevolgen in verband
met functionele invaliditeit nieuwjaarsbrand Volendam

•

Vergoedingen op grond van de compensatieregeling van de RK-Kerk Nederland voor
slachtoffers van seksueel misbruik

•

Bijzondere uitkeringen van het Ministerie van Defensie aan invalide oorlogsveteranen

•

Schadevergoedingen voor letselschade. Voor de zorgtoeslag geldt de uitzondering voor
uitkeringen die zijn vastgesteld voor 11 oktober 2010 (regeerakkoord Rutte 1). De peildatum
voor de VIB zal dienovereenkomstig worden vastgesteld op 25 mei 2012 (begrotingsakkoord
2013).

•

Dit kosten zijn naar verwachting gering omdat het maar om een beperkt aantal mensen gaat.
Op dit moment wordt bij de Belastingdienst nagevraagd om hoeveel mensen het bij de
zorgtoeslag gaat, zodat er mogelijk enigszins een indicatie van de kosten te geven is.

Het is mogelijk om dit met terugwerkende kracht te regelen.
Extra vrijstelling voor verzekerden die de AOW-leeftiid nog niet bereikt hebben.
Voor personen onder de 65-jaar geldt:
Het heffingvrije vermogen in box 3 bedraagt € 20.785 (2011, peiljaar eigen bijdrage).
o
De vrijstelling van € 20.785 geldt per fiscale partner. Als dus sprake is van een fiscale
o
partner dan hebben beide partners recht op € 20.785 dus € 41.570 voor dat huishouden
(2011).
Voor personen die bij einde van het kalenderjaar de AOW- gerechtigde leeftijd hebben bereikt of
die ouder zijn geldt:
o

o

Een vrijstelling van € 20.785 (2011).
Een extra vrijstelling (2011) afhankelijke van de hoogte van het inkomen en vermogen:
o

Inkomen

o

o

€0—
€_14.062
€ 14.062
€_19.562
Meerdan
€_19.562

o

Extra
vrijstel Ii ng
€27.516

o

€ 13.758

o
o

o

o

—

o

-

De extra vrijstelling voor lage inkomens geldt alleen als het vermogen minder bedraagt dan
€ 275.032 per persoon, of voor fiscale partners (gehuwden) als het gezamenlijke vermogen
minder is dan € 550.064.
Een echtpaar met alleen een AOW-uitkering en beide 65-jaar (die fiscaal partner zijn) heeft
dus recht op een totale vrijstelling van [ 2x (€ 20.785 + € 27.516) = ] € 96.602 (2011)

Het voorstel is voor verzekerde die de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt een extra vrijstelling
van € 10.000 in te voeren.
De kosten hiervoor bedragen € 17 mln op jaarbasis. De berekening van dit bedrag is als volgt. Een
extra vrijstelling van € 10.000 komt gemiddeld neer op een daling van de bijtelling van € 800 (8%
van € 10.000). Het aantal bewoners met vermogen die de AOW-leeftijd nog niet hebben bereikt,
bedraagt ongeveer 21.000. De totale extra kosten komen hiermee uit op circa € 17 miljoen.
(21.000 X € 800).
2

Eigen huis
Als iemand opgenomen wordt in een instelling en hij woonde daarvoor in koopwoning, dan is dit
eigen huis niet meer zijn hoofdverblijf. Dit eigen huis valt dan nog 2 jaar in box 1.
De eigen bijdrage wordt vastgesteld op basis van het inkomen van 2 jaar terug.
Pas na 4 jaar telt het eigen huis dus mee voor de Vib.
Nieuwe bewoners (vanaf 1januari 2013) kunnen met deze 4 jaar rekening houden en hun huis
bijtijds verkopen. Voor bestaande bewoners (die op 1 januari 2013 al in een AWBZ instelling
woonden) geldt dat niet. Voor deze groep die het vermogen niet direct liquide kunnen maken, kan
het CAK een betalingsregeling treffen in de vorm van een uitstel van betaling van maximaal 4 jaar.
Deze cliënten bieden het CAK dan zekerheid dat zij de opgelegde eigen bijdrage zullen voldoen,
zodra zij het vermogen in het huis liquide hebben gemaakt.
Hierbij wordt aangesloten bij een betalingsregeling die het CAK al hanteert in de situatie dat
iemand tijdelijk is opgenomen, zijn eigen huis aanhoudt en vervolgens toch niet terugkeert naar
huis. Dan biedt het CAK de mogelijkheid van een betalingsregeling van maximaal één jaar indien
het huis nog steeds te koop staat. Gedurende dat jaar blijft de verzekerde de zogenoemde lage
eigen bijdrage betalen. Na dat jaar dient wel de te weinig betaalde eigen bijdrage alsnog betaald te
worden. Een dergelijke regeling wordt nu voorgesteld voor de bestaande bewoners, maar dan
gedurende een periode van maximaal 4 jaar.
Voor niet verkochte huizen van bestaande bewoners gaat dus een specifieke regeling gelden. Voor
overige niet-liquide te maken vermogen, zal het CAK in individuele situaties een belangenafweging
doen. Het CAK zal dan bezien of in zo’n bepaalde individuele situatie een uitstel van betaling is
aangewezen. Een dergelijke individuele aanpak, gericht op maatwerk in specifieke situaties, lijkt in
ook in rechte goed verdedigbaar, aangezien een regeling voor alle denkbare gevallen, gelet op de
grote variëteit in (combinaties van) inkomens- en vermogenssituaties niet werkbaar lijkt.
De regeling kost niets als mensen na afloop van de betalingstermijn de schuld alsnog uit de
opbrengst van het huis betalen. Wel is er een vergroot debiteurenrisico.
De regeling kan terugwerken. De bewoners die al voor 1januari 2013 opgenomen waren, kunnen
alsnog bij het CAK om een betalingsregeling verzoeken.
Letselschade:
Voor de uitzondering voor letselschade wordt aangesloten bij de uitzondering die gelden bij de
zorgtoeslag. Deze zijn:
•

Immateriële schadevergoedingen

•

Schadevergoedingen van de overheid! Rode Kruis of de farmaceutische industrie aan
hemofiliepatiënten besmet met het aidsvirus

•

Vergoedingen aan asbestslachtoffers ingevolge de Regeling tegemoetkoming asbestslachtoffers

•

Uitkeringen van de Stichting Maror-gelden Overheid

•

Uitkeringen van de Stichting Het Gebaar

•

Uitkeringen van de Stichting Rechtsherstel Sinti en Roma

•

Uitkeringen van de Stichting Joods Humanitair Fonds

•

Uitkeringen van de Stichting Individuele Maror gelden

•

Uitkeringen van de Stichting Individuele Verzekeringsaanspraken Soa

•

Uitkeringen van de Stichting Individuele Bankaanspraken Sjoa

•

Uitkeringen van de Stichting Individuele Effectenaanspraken Sjoa

•

Uitkeringen uit het DES-fonds aan slachtoffers aan slachtoffers van het gebruik van DES
preparaten
1

Op dit moment is nog geen zicht op alternatieve dekking.
PGB
Ongeveer 40.000 pgb-houders hebben een voorschot voor 1januari 2013 gekregen. Er zijn twee
verzekeraars die dit hebben gedaan. Het is onbekend hoeveel pgb-houders een vermogen hebben
dat boven de grens van box 3 uitkomt.
Rekenvoorbeelden volgen.

3

Effect vermogen op PGB (= bestaande 4% + extra 8% door Vib)

Het PGB wordt betaald in een of meer voorschotten.
PGB op jaarbasis tot € 2500: in 1 keer
PGB op jaarbasis € 2500
PGB op jaarbasis € 5000

-

-

€ 5000: per halfjaar
€ 25.000: per kwartaal

PGB op jaarbasis meer dan € 25.000: per maand
Het gemiddelde PGB is € 57,87 per dag x 365 = 21.122 per jaar.
Het in december uitbetaalde voorschot is dan € 5.280.
Het maximale voorschot is 25.000/4 = € 6.250.
Pas bij een PGB hoger dan € 75.000 wordt het maandbedrag hoger dan € 6.250.
Ongeveer 98.5% van de budgethouders heeft een lager PGB dan € 75.000
Voorbeeld C 75.000

Het maximale effect bij 98,5 °h van de budgethouders is dus:
12% (4% via verzamelinkomen en 8%via VIB) van PGB-bedrag dat op 1-1-2011 op de rekening
stond (maximaal €6250) telt mee bij het bepalen van de eigen bijdrage. Boven een ondergrens
leidt elke euro extra tot 15 eurocent extra eigen bijdrage. Daar gaat nog een wtcg-korting van
% overheen.
33
In formules:
Toename verzamelinkomen + vib = 12% * €6250

=

€750

Toename eigen bijdrage exclusief wtcg-korting: 15% * €750

=

€112,50

Toename eigen bijdrage inclusief wtcg-korting: 67% * € 112,50

=

€75

2/3 van € 75 is toe te wijzen aan de Vib

Over het algemeen is het voorschot beperkter. Dus zal het effect minder.
Voorbeeld C 2500

Bij een pgb van € 2500 dat in één keer wordt uitbetaald is het effect op de eigen bijdrage € 38 per
jaar, waarvan de VIB € 26 voor haar rekening neemt.
Voorbeeld C 109.500 (300 per dag)

Bij een pgb van € 109.500 dat per maand wordt uitbetaald is het effect op de eigen bijdrage
€ 138 per jaar, waarvan de VIB € 92 voor haar rekening neemt.

Nr.: F1 = 49
Fractie: CDA
Onderwerp: AWBZ-cliënten met een vergoeding voor
letselschade

Vraag:
1. Hoeveel AWBZ-clienten krijgen een vergoeding voor
letselschade?
Antwoord:

• Het aantal AWBZ-cliënten met een vergoeding voor
letselschade is op dit moment onbekend.

Nr.: F2 = 50
Fractie: CDA
Onderwerp: letselschade en andere regelingen

Vraag:
• Waarom zijn in de regelgeving voor de zorgtoeslag
de letselschade-uitkeringen na september 2011
uitgezonderd en gaat dat hier ook gelden?
Antwoord:

• Voor de vermogenstoets van de toeslagen blijven
letselschade-uitkeringen buiten beschouwing die
zijn toegekend véér 11 oktober 2010.
• Op deze datum is het regeerakkoord van het kabinet
Rutte 1 als kamerstuk beschikbaar gekomen en kon
als algemeen bekend worden beschouwd dat er een
vermogenstoets voor de zorgtoeslag zou komen
• Vanaf deze datum konden letselschadeverzekeraars
bij de vaststelling van de hoogte van de uitkering
rekening houden met het eventueel vervallen van de
aanspraak op zorgtoeslag.
• Bij de vaststelling van letselschade-uitkeringen véér
deze datum werd nog geen rekening gehouden met
een vermogenstoets.

Nr.: F3 = 51
Fractie:
Onderwerp: uitsluiten AWBZ-cliënten met een
vergoeding voor letselschade

Vraag:
1. Wat betekent uitsluiting van de groep mensen met
een letselschade-uitkering voor de opbrengst van de
VIB?

Antwoord:
• Het aantal AWBZ-cliënten met een vergoeding voor
letselschade en de hoogte van de vergoeding is op dit
moment onbekend. Daarom is het opbrengstverlies
onbekend.

Nr.: F4 = 52
Fractie:
Onderwerp: Hoeveel mensen betalen meer eigen
bijdrage dan ze zij aan inkomen (per maand)ontvan9en

Vraag:
Hoeveel mensen betalen meer aan eigen bijdrage dan zij
aan inkomen (per maand) ontvangen.
Antwoord:

• Het is niet bekend hoeveel mensen meer aan eigen
bijdrage ontvangen dan zij per maand ontvangen.
• Ook is het niet mogelijk om dit op basis van de huidige
gegevens van het CAK te berekenen.

Nr.: f5 = 53
Fractie: CDA
Onderwerp: Mensen betalen volgens de eerdere brief
v/d stas gemiddeld € 234 meer eigen bijdrage. Hoeveel
mensen betalen meer dan € 235 per periode meer en
hoeveel minder.
—

Vraag:
Mensen betalen

-

volgen

Antwoord:
• In totaal hebben in januari rond de 62.000 mensen, die
intramuraal verblijven, vermogen boven de vrijstelling
grenzen en betalen zij een hogere eigen bijdrage dan de
maand ervoor. Het grootste deel van de stijging van de
eigen bijdrage valt waarschijnlijk toe te wijzen aan het
invoeren van de VIB.
• Het CAK heeft een verdeling gemaakt naar wat mensen
met vermogen meer gaan betalen tussen december en
januari.
•

Uit deze gegevens komt naar voren dat circa 1/3 een
eigen bijdrage betaalt die € 300 per maand hoger ligt en
bij de overige 2/3 blijft de stijging beperkt tot maximaal €
300 per maand.

Nr.: F6 = 54

Fractie:
Onderwerp: Wat betekent het als het Vrij te stellen
vermogen in box 3 voor alleenstaanden wordt Verhoogd?
Vraag: Wat betekent het als het vrij te stellen vermogen
in box 3 voor alleenstaanden wordt verhoogd?

Antwoord:
• Het is niet mogelijk om snel aan te geven wat deze
voorgestelde varianten kosten.
• Er is wel doorgerekend als voor alle mensen de
vrijstellingsgrenzen met 20.000 wordt verhoogd. Voor de
gehele populatie komt dat neer op een besparingsverlies
van rond de 100 miljoen.
• Een verhoging van de vrijstelling voor 65-minners met €
10.000 kost circa 17 miljoen. Een verhoging met 20.000
kost circa 34 miljoen.

Nr.: F7 = 55
Fractie: CDA
Onderwerp: Termijn dat voormalige eigen woning in box
3 blijft

Vraag: Stel dat de termijn om de voormalige eigen
woning buiten box 3 te houden een jaar wordt verlengd
(van 2 naar 3 jaar). Op hoeveel mensen heeft dit dan
betrekking?

Antwoord:
De termijn in de inkomstenbelasting dat een leegstaande
voormalige eigen woning die te koop staat in box 1 blijft
en niet naar box 3 gaat, is tijdelijk verlengd naar 3 jaar;
dit is zo tot 1 januari 2014. ((JIS VI&./(

)

• Het aantal mensen waarop deze verlenging betrekking
heeft is niet bekend. Wel is de fiscale derving van dit jaar
verlenging bekend: dat is € 5 mln. (let wel: lastenkader!)
• Overigens heeft het CPB berekend dat een woning
gemiddeld 9 maanden te koop staat in Nederland alvorens
verkocht te worden. Dit gemiddelde loopt in de crisistijd
wel op, maar blijft aanzienlijk korter dan de twee jaar dat
de woning in box 1 blijft.

Nr.: F8 = 56
Fractie: CDA
Onderwerp: Waarom eigen woning niet in langer in box 1
houden?

Vraag: Gemiddeld verblijven ouderen korter dan 4 jaar in
een AWBZ-instelling. Waarom wordt niet voor de VIB de
eigen woning in box 1 gelaten onder de voorwaarde dat
dit het enige vastgoed is met een voorbestemming.

Antwoord:
• Het is niet mogelijk om de eigen woning alleen voor de
VIB in box 1 te houden.

• De VIB volgt in principe de fiscaliteit.
• Daar is al coulant beleid: de voormalige eigen woning kan
twee jaar in box 1 blijven, ondanks dat het niet meer het
hoofdverblijf is.
• Daardoor komt een te koop staande voormalige eigen
woning pas na 4 jaar in beeld voor de VIB
• Zoals u zelf aangeeft zal de voormalige eigen woning bij
de meeste ouderen dus nooit in beeld komen.

Nr.: F9 = 57
Fractie: CDA
Onderwerp: Vruchtgebruik woning

Vraag: Hoeveel mensen hebben een vruchtgebruik van
een woning verkregen via een nalatenschap onder de
voorwaarde dat zij op dit vermogensbestanddeel niet
mogen interen? Bij vrijstelling van deze groep, wat zijn
de effecten daarvan?

Antwoord:
• Hiervan zijn mij geen exacte aantallen bekend
• Hiervoor moet een vruchtgebruiktestament zijn opgesteld,
want zonder een testament komt geen
vruchtgebruik/blooteigendom situatie tot stand.
• Wettelijk erfrecht leidt tot een gelijke verdeling van de
nalatenschap onder de erfgenamen (waaronder de
langstievende partner), waarbij de goederen bij de
langstievende partner blijven en de kinderen een
vordering krijgen op die ouder.

Nr.: F1O= 58
Fractie: CDA
Onderwerp: vermogens verstandelijke handicap

Vraag: Wat zijn de uiterste (minimaal en maximaal) van
vermogens met een ZZP VG

Antwoord:
.

Dit is niet bekend.

Nr.: F11 = 59
Fractie: GL
Onderwerp: onverkoopbaar huis?

Vraag: hoeveel mensen zitten er met vermogen dat niet
liquide te maken hebben een onverkoopbaar huis? Hoe
groot zou het financiële gat zijn als we hiervoor een
uitzondering maken?

Antwoord:
.

Die gegevens zijn er niet.

Nr.: F12 = 60
Fractie:
Onderwerp: uitsluiten AWBZ-cliënten met een
vergoeding voor letselschade

Vraag:
1. Hoeveel mensen hebben een letselschade
vergoeding die als vermogen wordt geteld?
2. Hoe groot zou het financiële gat zijn als we hiervoor
een uitzondering maken?
Antwoord:
• Het aantal AWBZ-cliënten met een vergoeding voor
letselschade en de hoogte van de vergoeding is op dit
moment onbekend. Daarom is het opbrengstverlies
onbekend.

Nr.: F13 = 61
Fractie: GL
Onderwerp: spaarpotje

Vraag: Hoeveel mensen hebben een spaarpotje dat door
ouders is aangelegd dat nu als vermogen wordt geteld?
Hoe groot zou het gat zijn als we hiervoor een
uitzondering maken?

Antwoord:
.

Dat is niet bekend.