5
Vragenuur: Vragen Wolbert
Vragen van het lid Wolbert aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat er mogelijk
een groot tekort aan huisartsen komt.

Mevrouw Wolbert (PvdA):
Voorzitter. De Landelijke Huisartsen Vereniging zegt dat er
op korte termijn 2.000 extra huisartsen nodig zijn omdat
huisartsen nieuwe taken krijgen, omdat de norm voor de
grootte van de praktijk wordt verlaagd, maar ook omdat
mensen langer thuis willen blijven wonen en ouder worden.
Dat zijn dus allerlei factoren, maar het komt erop neer dat
er op korte termijn een tekort dreigt van 20%. De Partij van
de Arbeid maakt zich daarover grote zorgen, want huisartsen zijn ontzettend belangrijk voor goede zorg dichtbij, in
de buurt, samen met wijkverpleegkundigen. In de toekomst
is dat alleen nog maar meer het geval. De Partij van de
Arbeid wil de taken en de positie van de huisartsen versterken. Wat ons betreft mag het echt niet gebeuren dat er
straks wachtlijsten voor huisartsen komen. Mijn eerste vraag
aan de minister is dan ook of zij deze zorg van de Partij van
de Arbeid over het dreigende tekort deelt? Mijn tweede
vraag is of zij het met de Partij van de Arbeid eens is dat er
snel een integraal plan van aanpak moet komen om dat
tekort te voorkomen?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport voor haar beantwoording van de gestelde vragen.

Minister Schippers:
Dank u wel, voorzitter. Ons beleid volgt de maatschappelijke
trend dat mensen zo lang mogelijk thuis willen wonen en
dat zij zo veel mogelijk vanuit hun eigen huis willen doen.
Daardoor zal de zorgvraag in de buurt en bij de huisarts
inderdaad toenemen. Dat is niet onverwacht, maar dat is
onderdeel van het beleid. De verschuivingen in het beleid
stoppen echter niet bij de huisarts. Ook dat is onderdeel
van het beleid. Verschuiving naar zelfzorg en preventie zijn
erg belangrijk. Aan de ene kant komt er dus werk bij, maar
aan de andere kant gaat er ook werk af. Per saldo zal de
zorg in de buurt wel toenemen ten opzichte van nu. Om die
vragen op te vangen, zijn wij al jaren hard bezig met een
aantal oplossingen.
Ten eerste hebben wij in het bestuurlijk akkoord dat de
afgelopen zomer is gesloten, extra geld vrijgemaakt juist
voor het opvangen van de toenemende zorgvraag. Ten
tweede verlagen wij de praktijknorm van de huisarts
stapsgewijs, gezien het feit dat hij "zwaardere" patiënten
krijgt. Mensen die eerder en eerst naar een verpleeghuis
gingen maar nu langer thuis blijven wonen, zijn "zwaardere"
patiënten. In 2014 hebben wij de norm al verlaagd van 2.350
naar 2.168 patiënten. Zo krijgt de huisarts meer tijd per
patiënt. Ten derde moeten de zorgvragen natuurlijk niet
alleen door de huisarts worden opgevangen. Dat is heel
belangrijk. Wij zijn dit al jaren aan het voorbereiden. Wij
leiden verpleegkundige specialisten op, de physician
assistants, een vreselijke naam, maar ook gespecialiseerde

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Wolbert

verpleegkundigen plus om de taken van de huisartsen over
te nemen en om het werk te verdelen. Ook trekken wij extra
geld uit om de huisarts te ondersteunen. De Kamer kent de
praktijkondersteuning huisarts. Dat aantal stijgt met 10%
per jaar, jaar na jaar. Ten vierde doet de wijkverpleegkundige haar intrede in de buurt. Zij of hij zal ook een deel van
de groeiende zorgvraag opvangen. Nu is het niet zo dat ik
in mijn eentje in een kamertje bepaal hoeveel mensen we
opleiden. Daar hebben we het Capaciteitsorgaan voor. Dat
Capaciteitsorgaan wordt geadviseerd door instellingen en
de beroepsgroepen zelf. Het heeft net aan mij advies uitgebracht over de instroom voor de verschillende medische
vervolgopleidingen vanaf 2015 en heeft daarin aangegeven:
eigenlijk is de huisartsenzorg in evenwicht, dus u moet
gelijk opleiden ten opzichte van daarvoor. Toen ik minister
werd, heb ik overigens het aantal opleidingsplaatsen fors
verhoogd ten opzichte van wat daarvoor werd opgeleid.
Als de Kamer daar prijs op stelt, zal ik binnenkort dit advies
van het Capaciteitsorgaan, dat eigenlijk een integraal plan
is, vergezeld met mijn reactie aan de Kamer doen toekomen.
Dan zal ik aangeven dat ik alles, dus niet alleen de huisartsen, net wat meer opleid dan het Capaciteitsorgaan mij
aanbeveelt.
Mevrouw Wolbert (PvdA):
Ik dank de minister voor haar beantwoording. Ik ben blij
dat zij onderschrijft dat dit de beweging is en dat het
inderdaad niet alleen aan de huisartsen ligt. Juist de huisartsen die het zelf ook hebben berekend, onderschrijven
het en zien ook dat er meer opgeleid moeten worden. Zij
geven aan dat er in plaats van 8.000 13.500 nodig zijn. Dat
betekent dat er versneld opgeleid moet worden. Daar zit
volgens mij de crux. Dat er taken verschoven moeten worden et cetera, dat is allemaal maar, maar zoals de huisartsen
aangeven is er op korte termijn extra capaciteit nodig. Ik
hoop dan ook dat de minister op dat punt wat specifieker
kan zijn.
In het najaar heb ik haar ook gevraagd om te kijken naar
het huisartsentekort dat nu al heel nijpend is in de krimpgebieden, met name Drenthe en Groningen. Ik verzoek de
minister om daar nog eens apart naar te kijken. Als er in
heel Nederland al een huisartsentekort dreigt, zie je dat dit
in de krimpgebieden extra aanzet. Ik zou dan ook willen
weten of de minister bij dat integrale plan ook de zorgverzekeraars en de Nederlandse Zorgautorititeit heeft betrokken. Daar verwees ze namelijk in oktober naar.
Minister Schippers:
Drie weken geleden heb ik in een algemeen overleg over
ziekenhuiszorg afgesproken dat ik voor de zomer naar de
Kamer kom met een visie op krimpregio's, waarin ik tevens
in zal gaan op de kwaliteit van zorg, voldoende aanbod,
buurtzorg en ziekenhuiszorg.
We hebben het Capaciteitsorgaan dat alle maatschappelijke
trends weegt. Dat kijkt wat er nodig is en adviseert vervolgens, op basis waarvan een besluit wordt genomen om op
te leiden. Ten opzichte van mijn voorganger leid ik al 120
huisartsen per jaar meer op, namelijk 720 in plaats van 600.
Dat is dus fors meer. Verder heb ik aangegeven dat ik nog
meer zal opleiden dan het Capaciteitsorgaan mij adviseert,
omdat ik vind dat je ruim in je jasje moet zitten aangezien
er ook keuzevrijheid moet zijn. Dit is dus niet zomaar een

15 april 2014
TK 75

75-5-1

beweging uit de losse pols. Dit is echt goed onderzocht.
Daarbovenop doe ik nog meer dan gevraagd.
Mevrouw Wolbert (PvdA):
Dan denk ik dat er nu nog een bericht naar de Kamer zou
moeten komen waarin de minister in ieder geval deze
nieuwste gegevens van het Capaciteitsorgaan afzet tegen
de berekeningen die de huisartsen zelf gemaakt hebben.
Het is ontzettend belangrijk dat er nu geen mist gaat ontstaan. Ook al is er alle aandacht voor het capaciteitstekort
in het Noorden, toch moeten we constateren dat het tekort
daar nu zeer nijpend is en dat alle inspanningen die er tot
nu toe gedaan zijn om daarvan af te komen, eigenlijk niet
geholpen hebben. Dus het zou mij een lief ding waard zijn
als de minister in haar beantwoording en bij het vergelijken
van die onderzoeken nog eens goed kijkt naar de situatie
in de krimpgebieden.
Minister Schippers:
Dat heb ik echt expliciet met de Kamer besproken en heb
ik een aantal weken geleden ook al toegezegd, zelfs met
een deadline. Dus voor de zomer kom ik met een nota over
krimpregio's, niet alleen ten aanzien van huisartsenzorg,
maar ook ten aanzien van ziekenhuiszorg, zodat we ervoor
zorgen dat daar waar weinig mensen wonen, we de zorg
op peil kunnen houden. Daar hebben die mensen recht op.
Het heeft ook te maken met de vestigingsvrijheid. Er zitten
in sommige gebieden heel veel huisartsen en in sommige
gebieden heel weinig. Het is heel moeilijk om die huisartsen
ervan te overtuigen dat het in het noorden ook ontzettend
leuk wonen is. Dat weet ik uit ervaring.
Ik ben nu aan het besluiten over het advies van het Capaciteitsorgaan. Dat ligt nu toevallig bij mij voor. Als ik daarover
besloten heb, zal ik dat besluit samen met het advies van
het Capaciteitsorgaan naar de Kamer sturen. Ik zal de vergelijking met de LHV-berekeningen daarin meenemen. Ik
kan nu al zeggen dat wij ook erg inzetten op taakherschikking. Het kan natuurlijk altijd nog meer, maar wij leiden
heel veel verpleegkundig specialisten en nurse-practitioners
op. Dat doen wij, omdat zij ook taken van de huisarts kunnen overnemen. De huisarts hoeft niet alles zelf te doen.
Je kunt ook taken herschikken. Dat is zeker aan de orde. Wij
kunnen dit niet alleen met huisartsen opvangen. We hebben
de wijkverpleegkundige en de ondersteuning van de huisartsen daar echt bij nodig.
De heer Van Gerven (SP):
De huisarts wordt het afvoerputje van de gezondheidszorg.
Er komen veel taken op het terrein van de geestelijke
gezondheidzorg bij, omdat de mensen uit die geestelijke
gezondheidszorg worden verjaagd. Mensen worden versneld uit het ziekenhuis ontslagen. We kennen de problematiek van de verzorgingshuizen waar oude mensen niet
meer in komen en waar mensen worden opgejaagd. Al die
problemen komen terecht bij de huisarts. Sommige huisartsen spreken zelfs van de beerput die de gezondheidszorg
is geworden. Mijn concrete vraag is niet of er te weinig
huisartsen zijn, want die zijn er. Maar hoeveel huisartsen
moeten wij extra opleiden? Zou de minister bereid zijn om
de praktijknorm te verkleinen naar bijvoorbeeld 2.000?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Wolbert

Minister Schippers:
Ik hoop dat het de heer Van Gerven niet is ontgaan dat ik
de praktijknorm net heb verlaagd per 2014. Ik heb die verlaagd van 2.350 patiënten naar 2.168 patiënten. Dat is dit
jaar ingegaan. Wij hebben nu al in totaal 3.500 verpleegkundig specialisten en assistenten opgeleid om de huisartsen
in de buurten en de artsen in de ziekenhuizen te ondersteunen. Taakherschikking is iets wat vaak niet meegenomen
wordt, maar wel nodig is. Als ik het zachtjes uitdruk, vind
ik het eigenlijk een beetje een karikatuur. Mensen willen
langer thuis blijven wonen. Wij willen er met voorzieningen
in de buurt voor zorgen dat mensen dat ook daadwerkelijk
kunnen. Daarvoor hebben we wijkverpleegkundigen nodig.
We zetten praktijkondersteuners bij huisartsen. Wij moeten
dat slim en handig aanpakken, zodat iedereen doet waar
hij of zij het beste voor is opgeleid.
Mevrouw Keijzer (CDA):
Huisarts Konings in Medisch Contact zei het volgende. Ik
was al een vergaarbak van de zorg, ik word nu bewaker van
de beerput. Er zijn allerlei ontwikkelingen waar goede kanten aan zitten, maar door de snelheid waarmee alles gaat,
dreigt het een grote chaos te worden. Tijdens de hoorzitting
van gisteren zaten de huisartsen en de wijkverpleegkundigen naast elkaar. Op mijn vraag of zij denken dat het met
deze snelheid nu allemaal beter gaat worden op 1 januari,
bleef het stil.
De voorzitter:
En uw vraag nu is?
Mevrouw Keijzer (CDA):
Mijn vraag luidt: is het niet verstandig om deze hele ontwikkeling langzamer te laten verlopen en niet 1 januari aanstaande te kiezen als ingangsmoment voor alle wijzigingen,
maar dat later in de tijd te zetten?
Minister Schippers:
Al jaren komen we per jaar 3 miljard te kort voor onze
ouderenzorg. Daarmee bouwen we een schuld op voor de
toekomstige generaties. Ieder jaar komt daar 3 miljard bij.
We zaten vorig jaar op een totale schuld van 20 miljard. Als
je een beetje duurzaam politiek wilt bedrijven, kun je dat
niet over je kant laten gaan. Daar moet je voor veranderen.
Die verandering willen wij zo zorgvuldig mogelijk laten
plaatsvinden. Wij sluiten daarbij aan op wat mensen zelf
willen: zo lang mogelijk thuis wonen. Wij leiden extra
huisartsen op. Wij geven huisartsen minder patiënten, zodat
zij meer tijd hebben voor hun patiënten. Er komen wijkverpleegkundigen bij. Wij leiden al jaren extra verpleegkundigen op die ook gespecialiseerd zijn en bijvoorbeeld delen
van diabeteszorg kunnen overnemen.
Ja, er komt een heel grote verandering. En ja, daar zullen
mensen soms best bang voor zijn. Ik vind dat we die angst
niet moeten aanjagen. We moeten ervoor zorgen dat we
de vinger aan de pols houden. Waar we denken dat knelpunten ontstaan, moeten we bijspringen en ervoor zorgen
dat het goed komt.

15 april 2014
TK 75

75-5-2

Mevrouw Keijzer (CDA):
Dat klopt. Ik hoor de minister met name spreken over geld.
Wat ik haar niet hoor zeggen, is dat er duizenden extra
wijkverpleegkundigen en huisartsen nodig zijn per 1 januari
aanstaande. Het opleiden van een huisarts duurt tien jaar
en het opleiden van een wijkverpleegkundige duurt ook
zeker een jaar of vier. Hoe gaat deze minister voor elkaar
krijgen dat al die zwaardere doelgroepen straks voor al die
zwaardere taken ergens kunnen aanbellen waar de deur
opengedaan wordt? Er is nu al een tekort.
Minister Schippers:
Het is toch volstrekt onhaalbaar om te zeggen: het duurt
tien jaar om een huisarts op te leiden, dus gaan we daar
tien jaar op zitten wachten? Nee, je moet ervoor zorgen dat
een huisarts doet waar die voor opgeleid is. Ik spreek ook
zelf heel veel huisartsen. Niet iedere huisarts heeft het over
een beerput. Ik ken ook een heleboel huisartsen die zeggen:
ik heb een praktijkondersteuner, ik heb een goede verpleegkundig specialist die voor mij de diabeteszorg begeleidt en
als dat niet goed gaat, neem ik het over; wij zorgen er
samen voor dat wij hier in de buurt een goed team hebben
staan. Wij als overheid moeten daarvoor opleiden. Wij
hebben daar een Capaciteitsorgaan voor. Mijn voorganger
heeft steeds opgeleid onder het advies van het Capaciteitsorgaan. Ik leid al vanaf het begin op boven het advies van
het Capaciteitsorgaan, meer dan wordt geadviseerd. Dus
wij proberen ons hier al jaren op voor te bereiden en op
een gegeven moment moet je het dan ook doen.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoorden en dank voor uw komst
naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Wolbert

15 april 2014
TK 75

75-5-3