Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 761

Verwerking en bescherming persoonsgegevens

Nr. 243

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2022
Graag informeer ik uw Kamer over de stand van zaken ten aanzien van de
uitvoering van de moties en toezeggingen naar aanleiding van het debat
van 2 juni jl. over de werkwijze van de NCTV (Handelingen II 2021/22,
nr. 87, debat over de werkwijze van de NCTV).
Ten aanzien van het wetsvoorstel «Verwerking persoonsgegevens
coördinatie en analyse terrorismebestrijding en nationale veiligheid» zijn
tijdens het debat nadere vragen gesteld en moties aangenomen.1 Zo ook
de motie van Kamerlid Van der Werf (D66) die uitspreekt dat de analysetak
van de NCTV niet meer eigenstandig onderzoek doet naar of informatie
verzamelt over personen of organisaties en dit overlaat aan de daarvoor al
bestemde diensten.2 In het najaar stuur ik uw Kamer de Nota naar
aanleiding van het verslag, hierin zal ik de uitwerking van deze motie
betrekken. Dit geldt eveneens voor de door mij overgenomen motie van
BIJ1 die het Kabinet oproept om de bevoegdheden van de NCTV op geen
enkele manier uit te breiden3, en de overgenomen motie van BBB om de
NCTV niet tot een derde inlichtingendienst te ontwikkelen.4 Eveneens zal
ik mijn toezeggingen bij gelegenheid van de nota naar aanleiding van het
verslag uitvoeren die betrekking hebben op het verduidelijken van taken,
bevoegdheden en waarborgen die in het wetsvoorstel zijn opgenomen.
Motie loskoppeling crisisstructuur
Graag licht ik in deze brief ook de uitwerking van de motie van BBB toe,
die het Kabinet oproept om te onderzoeken op welke wijze de functies die

1

Handelingen II 2021/22, nr. 87, Debat over de werkwijze van de NCTV.
Motie van het lid Van der Werf cs. over geen eigenstandig onderzoek doen door de analysetak
van de NCTV naar organisaties of personen, (Kamerstuk 32 761, nr. 227).
3
Motie van het lid Sylvana Simons over de bevoegdheden van de NCTV op geen enkele manier
uit te breiden, (Kamerstuk 32 761, nr. 234).
4
Motie van het lid Van der Plas over waarborgen dat de NCTV zich niet ontwikkelt tot een derde
inlichtingendienst (Kamerstuk 32 761, nr. 238).
2

kst-32761-243
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 761, nr. 243

1

de NCTV binnen de nationale crisisstructuur vervult losgekoppeld kunnen
worden van de analysefuncties bij de NCTV.5 Om op deze vraag een
antwoord te geven is de opdracht gegeven aan een ambtelijke werkgroep
onder leiding van Secretaris-generaal Dronkers van het Ministerie van
Infrastructuur en waterstaat. Met deze opzet is enerzijds de vereiste kennis
verzekerd over de NCTV en de crisisstructuur, tegelijk is zo de onafhankelijkheid geborgd door iemand van buiten het ministerie de leiding te
geven over het proces. Ik verwacht u na het zomerreces een nadere stand
van zaken te geven ten aanzien van de beantwoording van deze vraag.
Hoewel het huidige wetsvoorstel niet ziet op de organisatie van de
crisisstructuur en – kort gezegd – enkel regels vastlegt voor de verwerking
van persoonsgegevens door de NCTV, in het kader van de coördinatie en
analyse gericht op terrorismebestrijding en bescherming van de nationale
veiligheid, zal ik de uitkomsten van het onderzoek betrekken bij de
behandeling van het wetsvoorstel.
Publicatie schikking
Ten aanzien van de toezegging over publicatie van de schikking die de
NCTV met Farmers Defence Force heeft getroffen in een civiele procedure
naar aanleiding van Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN) 52 kan ik
u als volgt berichten. Op 17 juni jl. heb ik de kamer middels een brief over
de schikking geïnformeerd en de schikking openbaar gemaakt na een
verzoek op grond van de Wet open overheid.6 Hiermee is ook deze
toezegging voldaan aan Kamerlid Van der Plas (BBB).
Herstelbericht en publieke informatievoorziening
Tijdens het debat is ook met uw Kamer gesproken over het verzenden van
een herstelbericht aan ontvangers van de Weekberichten en het ter inzage
leggen van de verzendlijst bij de Tweede Kamer. De motie van het lid
Markuszower (PVV) hierover is in het debat door mij overgenomen
(Kamerstuk 32 761, nr 228). Inmiddels heeft de NCTV aan de ontvangers
van de meest recente verzendlijst (lijst van 1 maart 2021) een bericht
gestuurd. Hierin is benadrukt dat er in de Weekberichten ook persoonlijke
afwegingen en duidingen terugkwamen en dat dit niet had gemoeten.
Verzendlijst
De verzending van het herstelbericht naar aanleiding van de handelwijze
van de NCTV is zoals aangegeven uitgevoerd op basis van de meest
recente verzendlijst. De verzendlijst is door de jaren heen een continu
veranderend document geweest op basis van collegiale contacten en de
behoefte van ontvangers om hier op enig moment wel of geen gebruik
van te maken. Omdat niet alle verzendlijsten bewaard zijn gebleven en
geadresseerden voor een deel ook niet meer over het destijds beschikbare
emailaccount beschikken, bijvoorbeeld door wisseling van baan, is het
niet mogelijk om een uitputtende lijst van ontvangers samen te stellen. De
meest recente lijst geeft uw Kamer echter wel een goed beeld van de
organisaties waar ontvangers van de Weekberichten werkten. Dat hoeft
uiteraard niet te betekenen dat de gehele organisatie bekend was met de
inhoud van de verzonden berichten. Deze verzendlijst wordt, zoals
toegezegd in de Kamer, op organisatieniveau ter inzage gelegd. Daarnaast
wordt het bericht ook verzonden aan algemene emailadressen van de
betreffende organisaties, als het emailadres van de (voormalig)
werknemer niet meer in gebruik is. Om zoveel mogelijk ontvangers uit het
5

Motie van het lid Van der Plas over het loskoppelen van de analysefunctie van de NCTV,
(Kamerstuk 32 761, nr. 237).
6
Kamerbrief over schikking Farmers Defence Force (Kamerstuk 35 925 VI, nr. 152)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 761, nr. 243

2

verleden te bereiken en maximale transparantie te betrachten ten aanzien
van zaken die in het verleden niet goed zijn gegaan, is een herstelbericht
ook op de NCTV website geplaatst zodat deze informatie publiekelijk
toegankelijk is voor een ieder.
Excuus- en herstelbericht
De motie van de Kamerleden Van der Plas (BBB) en Van Haga (Groep Van
Haga) roept specifiek op om excuus aan te bieden aan personen die
onrechtmatig zijn gevolgd.7 Het is van belang om het begrip «volgen» in
dit kader nader te duiden. Zoals eerder gesteld richt de NCTV zich op de
algemene ontwikkeling van een dreigingsthema. Welke richting gaat het
op met rechts-extremisme? Wat gebeurt er op het gebied van jihadistisch
terrorisme? Om die vragen te beantwoorden is het opstellen van
persoonsdossiers niet nodig en gebeurt het daarvoor bedoelde volgen
ook niet. Er zijn concluderend dus ook geen persoonsdossiers of registers
van personen of namen die benaderd zouden kunnen worden voor het in
de motie genoemde doel.
Om desondanks tegemoet te komen aan de intentie van de motie om uit
te spreken dat in het verleden zaken niet goed zijn gegaan, is een
herstelbericht ten aanzien van de Weekberichten publiekelijk geplaatst op
de website van de NCTV. In dit bericht wordt betreurd dat in een aantal
Weekberichten normatieve stellingnames zijn gedaan over personen. In
aanvulling op dit herstelbericht heb ik op de website van de NCTV
aangegeven hoe personen die dit willen, middels een inzageverzoek, zich
kunnen vergewissen of ze op één of andere wijze voorkomen in de
stukken van de NCTV. Op deze manier is naar mijn oordeel ten volle tot
uiting gebracht dat ik het uiten van normatieve stellingnames over
personen afkeur.
Inzageverzoeken en procedures
In het debat van 2 juni jl. heeft uw Kamer ook geïnformeerd naar de stand
van zaken met betrekking tot de toezegging van mijn ambtsvoorganger
om burgers wier persoonsgegevens ten onrechte waren gebruikt, daar
waar mogelijk proactief over te informeren. Voor het antwoord hierop wil
ik in de eerste plaats verwijzen naar de brief van 2 november 2021 die hier
aandacht aan besteedt. Dit vraagstuk raakt ook aan het punt van de
besproken inzageverzoeken. In de brief van 2 november 2021 is over beide
punten het volgende vermeld: «Sinds het verschijnen van de Kamerbrieven van 12 april en 21 mei en het Kamerdebat van 15 juni heeft de
NCTV een groot aantal inzageverzoeken op grond van de AVG ontvangen.
Mensen die willen weten of hun gegevens door de NCTV zijn verwerkt,
kunnen bij het ministerie terecht. Elk van deze verzoeken wordt zorgvuldig
afgehandeld en mondt uit in een aan de verzoeker gericht besluit op zijn
verzoek. De hierboven geschetste ontwikkelingen zullen, gegeven de
omstandigheden van elk afzonderlijk geval, worden meegewogen bij een
beoordeling van alle lopende verzoeken.» Voorts wil ik herhalen, zoals
eerder in deze brief is beschreven en ook is gewisseld in het debat van
2 juni jl., dat de NCTV niet de mogelijkheid heeft om gericht personen te
benaderen, omdat de NCTV geen persoonsdossiers bij houdt. Men kan
echter wel altijd een verzoek tot inzage doen.
In aanvulling op de informatie die reeds op website rijksoverheid.nl8 te
vinden is, wordt bekeken of de procedure voor inzage nog toegankelijker
7

Motie van de leden Van der Plas en Van Haga over excuus maken aan iedereen die door de
NCTV onrechtmatig werd gevolgd (Kamerstuk 32 761, nr. 239).
8
www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/privacy-en-persoonsgegevens/vraag-en-antwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 761, nr. 243

3

gemaakt kan worden voor burgers. In het najaar zal ik u hier nader over
informeren. Hiermee ben ik ook ingegaan of het verzoek van de Kamerleden van DENK, om in te gaan op het verzoek om duiding van de
procedure voor burgers.
Met bovenstaande toelichting heb ik uw Kamer mee willen nemen in de
ontwikkelingen ten aanzien van de opvolging van moties en toezeggingen. Voor een deel komen we hier nader op terug in de Nota naar
aanleiding van het verslag en de behandeling van het wetsvoorstel. Hierin
betrek ik ook de toezegging aan het lid Hermans (VVD) zoals gedaan in het
debat over de maatschappelijke onrust rondom de stikstofcrisis op 30 juni
jl. (Handelingen II 2021/22, nr. 99, Debat over de maatschappelijke onrust
rondom de stikstofcrisis), om de ervaringen van deze crisis mee te nemen
in de nadere behandeling van het wetsvoorstel. Het is voor alle partners in
het veiligheidsdomein een evident gemis dat social media buiten het zicht
van de analyse en duiding valt in de aanpak van de crisis. Dit heeft
bovendien het effect dat het debat over verstoringen in de samenleving
minder goed gevoerd kan worden. Deze voorbeelden zal ik zoals
toegezegd meenemen bij de behandeling van het wetsvoorstel.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 761, nr. 243

4