Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 009

Innovatiebeleid

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 67

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2018
Met deze kamerbrief informeer ik uw Kamer over de uitwerking van de
motie van het lid Paternotte c.s., welke een oproep betrof voor een SBIR
(Small Business Innovation Research) met serious gaming.1 EZK stelt deze
kabinetsperiode jaarlijks € 2,5 mln. beschikbaar voor SBIR’s met andere
(semi)overheden. Ik start daarom met een algemene toelichting over de
werking en de resultaten van SBIR. De werkwijze van SBIR’s illustreert
goed hoe ik invulling geef aan het door dit kabinet omarmde missiegedreven innovatiebeleid met impact. Daarnaast ga ik in op de invulling van
de motie van de leden Bruins en Verhoeven om het percentage van de
tweede schrijf van de WBSO in 2019 te verhogen.2
SBIR binnen het missiegedreven innovatiebeleid met impact
In het regeerakkoord van het Kabinet Rutte III 2017–2022 (Kamerstuk
34 700, nr. 34) is het volgende opgenomen: «De overheid gaat als
launching customer innovatie aanjagen door meer gebruik te maken van
de Small Business Innovation Research regeling (SBIR), bijvoorbeeld
vanuit Defensie en Rijkswaterstaat.» Deze kabinetsperiode stelt EZK € 2,5
mln. per jaar voor SBIR-trajecten en innovatiepartnerschappen
beschikbaar.
De SBIR-aanpak werkt als een innovatiecompetitie waarin de overheid
door een flexibele aanbestedingsmethodiek startende en gevestigde
bedrijven uitdaagt om innovatieve oplossingen voor een veelheid van
veelal maatschappelijke uitdagingen te ontwikkelen. Het innovatiepartnerschap lijkt op een SBIR-traject, met het verschil dat de overheid bij een
innovatiepartnerschap voor de start van het ontwikkeltraject afspreekt een
geslaagde innovatieve oplossing daadwerkelijk af te zullen nemen.

1
2

kst-33009-67
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Kamerstuk 34 775 XIII, nr. 92
Kamerstuk 35 000 XIII, nr. 51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 009, nr. 67

1

In 2017 heeft Dialogic de SBIR-aanpak geëvalueerd. SBIR is een goede
manier om innovatieve oplossingen en innovatiegerichte aanbestedingen
te stimuleren.
Samenwerken op maatschappelijke uitdagingen
EZK zoekt de samenwerking op met medeoverheden en semioverheden
voor de invulling van SBIR-trajecten. Deze samenwerking stimuleert meer
onderlinge kennisuitwisseling, maakt dat bedrijven zich kunnen richten op
concrete en actuele vraagstukken binnen de publieke sector en ontstaat er
– vanwege de matching in middelen – een groter beschikbaar budget voor
het individuele SBIR-traject. SBIR is een goede uitwerking van het nieuwe
missiegedreven innovatiebeleid met impact (Kamerstukken 33 009 en
32 637, nr. 63). EZK zet SBIR in om innovaties uit te lokken gericht op vier
maatschappelijke thema’s; energietransitie en duurzaamheid; landbouw,
water en voedsel; gezondheid en zorg; en veiligheid (waaronder cyber-,
defensie- en waterveiligheid) en sleuteltechnologieën als fotonica, ICT en
kunstmatige intelligentie, nano-, kwantum-, en biotechnologie.
Kans voor kleine en middelgrote bedrijven
SBIR is toegankelijk voor alle bedrijven, maar is vanwege de geringe
aanvullende investeringen van ondernemers in het bijzonder erg
toegankelijk voor kleine en middelgrote bedrijven. De Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO) begeleidt de SBIR-aanpak. Een onafhankelijke beoordelingscommissie beoordeelt de offertes op basis van
impact, technische haalbaarheid, economisch perspectief en eventueel de
prijs van de innovatie. Ondernemers worden geselecteerd voor een
haalbaarheidsstudie. Is deze studie succesvol afgerond dan worden de
deelnemende bedrijven uitgenodigd een offerte in te dienen voor het
onderzoek- en ontwikkelingstraject. Deze wordt opnieuw door de
commissie beoordeeld. Het onderzoek- en ontwikkelingstraject leidt
doorgaans tot een prototype.
Zo werkt het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat niet alleen aan
maatschappelijke uitdagingen, maar ook aan de potentiële verdienkansen
voor bedrijven. SBIR neemt vooraf ingeschatte risico’s ten aanzien van
innovatie bij overheden weg en biedt ondernemers de kans innovatieve
oplossingen te ontwikkelen voor uitdagingen van de toekomst. Ik ben
voornemens om begin 2019 SBIR meer in te bedden in lopende beleidstrajecten (o.a. het missiegedreven innovatiebeleid en het MKB-actieplan).
Ik zal uw Kamer hierover na de zomer van 2019 informeren.
Invulling motie Paternotte, SBIR
EZK heeft in september van dit jaar, in samenwerking met de Topsector
Life Sciences and Health (LSH), een SBIR-oproep opengesteld van € 1
mln. om ondernemers serious games te laten ontwikkelen. Meer concreet
gaat het om nieuwe games die patiënten helpen bij het maken van keuzes
in hun dagelijkse functioneren. De beste game-ideeën maken kans op een
opdracht van EZK.
Achtergrondinformatie aanleiding SBIR «Beter functioneren
door betere keuzes»
Personen met één of meerdere ziekten of aandoeningen willen zo
veel mogelijk meedoen in de samenleving. Hiervoor moeten zij –
bewust en onbewust – de hele dag beslissingen nemen over hun
functioneren en de gevolgen ervan op hun gezondheid. Per dag en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 009, nr. 67

2

per situatie verschillen deze beslissingen afhankelijk van persoonlijke
factoren en omgevingsfactoren.
We streven naar de ontwikkeling van een ziekte-overstijgende
serious game als hulpmiddel voor patiënten in hun dagelijks
functioneren thuis, in de buurt, op school, op het werk of tijdens
hobby’s. Thema’s waar de gevraagde oplossingen op aansluiten zijn
bijvoorbeeld «zelfregie», «zelf(ver)zorg(ing)», «werken» en
«mobiliteit». De beslissingen nemen zij in veel gevallen zelf, maar
ook vaak samen met hun informele (mantel)zorg of formele
zorgverleners. Het is van belang mensen in staat te stellen de regie
te nemen over hun eigen functioneren in combinatie met hun
gezondheid. Het maken van weloverwogen keuzes wordt als lastig
ervaren en er bestaat weinig tot geen ondersteuning voor.
De SBIR-oproep was van 24 september tot 14 november 2018 open en
heeft 45 projectvoorstellen opgeleverd. Op 26 november zijn negen
projectvoorstellen geselecteerd voor het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek. Ondernemingen met de beste offertes krijgen volgend jaar in
fase 2 de kans om een prototype van de voorgestelde game te ontwikkelen. Zo heb ik invulling gegeven aan de motie.
SBIR «Energietransitie vaarwegen» met provincie Zuid-Holland
In de MKB-samenwerkingsagenda 2018–2019 hebben EZK en de
provincies afgesproken om de mogelijkheden tot intensievere inzet van
instrumenten, zoals SBIR en het innovatiepartnerschap, uit te bouwen en
op te schalen.3 Een voorbeeld hiervan is de SBIR «Energietransitie
vaarwegen». EZK en de provincie Zuid-Holland dagen ondernemers
binnen deze SBIR uit om nieuwe producten en/of diensten te ontwikkelen
om kades en oevers van provinciale vaarwegen energie te laten opwekken
en zo de CO2-voetafdruk van deze vaarwegen te compenseren. Er is € 1
mln. beschikbaar, waarvan € 450.000 van EZK. Veertien bedrijven hebben
een offerte ingediend, waarvan acht projectvoorstellen zijn geselecteerd
voor een haalbaarheidsonderzoek. Op 5 december vond er een certificaatuitreiking plaats voor de geselecteerde ondernemers om de innovatieve
kansen een podium te bieden.
Verhoging tweede schijf van de WBSO in 2019
Een andere motie in het kader van het innovatiebeleid is de motie van de
leden Bruins en Verhoeven, die is ingediend tijdens de EZK-begrotingsbehandeling, om het percentage van de tweede schijf van de WBSO in
2019 te verhogen van 14% naar 16%. Deze motie is op 13 november
aangenomen (Handelingen II 2018/19, nr. 22, item 25) en de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland heeft het bedrijfsleven van deze verruiming op de hoogte gebracht.4 In de Kamerbrief over de maatregelen om
het vestigingsklimaat in Nederland te versterken was reeds aangekondigd
dat, omdat innovatiekracht voor een goed vestigingsklimaat van vitaal
belang is, de tweede schijf van de WBSO in 2020 wordt verhoogd naar
16%.5 Dankzij de motie van de leden Bruins en Verhoeven kunnen
bedrijven een jaar eerder van dit verhoogde percentage gebruik maken.
Voor de financiële dekking van de maatregel verwijst de motie naar de
eenmalige onderuitputting van de WBSO in 2017 en de RDA in 2015
(samen € 107 mln.) die nog niet is ingezet. Het beschikbare WBSO-budget
voor 2019 is € 1.205 mln. Bij verhoging van de tweede schijf naar 16%
3

Kamerstuk 32 637, nr. 316
https://www.rvo.nl/actueel/nieuws/verruiming-wbso-2019
5
Kamerstuk 35 000, nr. 72
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 009, nr. 67

3

kost de regeling in 2019 naar verwachting € 1.237 mln. Dat betekent dat er
€ 32 mln. uit de envelop moet worden ingezet. Hiermee resteert € 75 mln.
in de envelop die op basis van de nu lopende evaluatie van de WBSO
vanaf 2020 wordt ingezet.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 009, nr. 67

4