Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1861
Vragen van de leden Straus en Lucas (beiden VVD) aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat MBO scholen nee
moeten verkopen (ingezonden 28 maart 2014).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 2 mei 2014)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «MBO moet nee verkopen»?1
Antwoord 1
Ja. Uit de SBB Barometer over de stage- en leerbanenmarkt van maart 2014
blijkt dat over het algemeen in de meeste sectoren geen groot tekort aan
stages en leerwerkbanen bestaat. In bepaalde sectoren speelt deze problematiek wel. Zo zijn er bijvoorbeeld onvoldoende stageplaatsen in de zorg, voor
o.a. verpleegkunde op niveau 4. Andere sectoren waarbij dit probleem speelt
zijn de bouw, de timmerindustrie, de groene ruimte en transport en logistiek
en overheid gerelateerde sectoren.
Bepaalde sectoren of opleidingen worden vooral regionaal getroffen, zoals de
sector Transport en Logistiek vooral in het noorden, noordoosten en
noordwesten van het land stagetekorten ervaart.
Vraag 2
Heeft u een beeld van de specifieke opleidingen waar onvoldoende stageplaatsen voorhanden zijn? Zijn er regionale verschillen in de mate waarin er
te weinig stageplaatsen voorhanden zijn?
Antwoord 2
Een terugloop in het aantal stageplaatsen is soms een indicatie van een
afnemend arbeidsmarktperspectief. Zo zijn er opleidingen met zowel een lage
kans op een stage als een lage kans om na afronding van de opleiding een
baan te vinden. Zoals de opleiding medewerker ICT op niveau 2 (op basis van
gegevens van SBB). Gezien de geringe kans op een baan, vind ik het niet
meer dan logisch dat mbo-opleidingen minder studenten voor dit type
beroepen opleiden en daarom is het ook niet bezwaarlijk dat er minder
stageplekken zijn. Er zijn echter ook sectoren waarin het lastig is om een

1

ah-tk-20132014-1861
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Telegraaf, 25 maart 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

stageplek te vinden, maar waarin – zeker in de toekomst – wel voldoende
banen zijn. Leerbedrijven in de zorgsector kunnen op dit moment, mede als
gevolg van de voorgenomen transities en bezuinigingen niet de begeleiding
bieden die studenten nodig hebben, terwijl we weten dat door de vergrijzing
uiteindelijk veel werk in deze sector ontstaat, met name op niveau 4. Een
ander voorbeeld is de opleiding voor metselaar allround. De kans op een
stage is bij deze opleiding aanmerkelijk lager dan de kans op werk (op basis
van gegevens van SBB).
In dit soort gevallen is het natuurlijk van groot belang dat er voldoende
gelegenheid is voor studenten om een opleiding te volgen. Stages zijn daarbij
onontbeerlijk. Ik doe dan ook een klemmend beroep op het bedrijfsleven om
zijn verantwoordelijkheid te nemen om jeugdwerkloosheid tegen te gaan,
zodat het op termijn over voldoende goed gekwalificeerde arbeidskrachten
kan beschikken. Ook het kabinet levert hieraan een stevige bijdrage met de
sectorplannen van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Zo
zijn er al sectorplannen goedgekeurd voor onder andere de bouw, transport
en logistiek en jeugdzorg. Andere sectoren zoals de zorg hebben reeds een
plan ingediend en wachten nog op goedkeuring.
Vraag 3
In hoeverre is er een verband tussen het tekort aan stageplaatsen en het
arbeidsmarktperspectief van die opleidingen?
Antwoord 3
Mijn verwachting is dat de problematiek van het stagetekort (in relatie tot het
aantal deelnemers) zich als gevolg van de bepalingen in het wetsvoorstel
macrodoelmatigheid mbo minder vaak zal voordoen.
Het wetsvoorstel onderwijsinstellingen verplicht ertoe zorg te dragen voor
objectieve informatievoorziening aan aankomende studenten. Daarmee
hebben aankomende studenten al voor aanvang van de opleiding zicht op
werk.
Bovendien kan ik in uitzonderlijke gevallen een einde maken aan opleidingen
met onvoldoende arbeidsmarktperspectief. Dit sluitstuk zal in het wetsvoorstel nader worden uiteengezet.
Vraag 4
In hoeverre verwacht u dat het wetsvoorstel Macrodoelmatigheid MBO, dat
nog in voorbereiding is, in de toekomst dit stage tekort kan verhelpen of
voorkomen?
Antwoord 4
Nee. Stages zijn een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de instellingen,
het bedrijfsleven en de studenten. Instellingen kunnen die verantwoordelijkheid alleen vormgeven in samenwerking met het bedrijfsleven.
Om stages dan wel de bpv te organiseren is het daarom inderdaad van
belang dat er direct contact is tussen instellingen en het bedrijfsleven. Deze
samenwerking gebeurt binnen KBB’s die de erkenning van leerbedrijven
uitvoeren. Scholen zijn ervoor verantwoordelijk dat studenten ook daadwerkelijk stage lopen binnen een erkend leerbedrijf. Direct contact vindt in principe
al plaats omdat scholen uiteindelijk verantwoordelijk zijn voor de begeleiding
van studenten die stage lopen. Een goed voorbeeld van dit directe contact
zag ik tijdens mijn MBO-tour bij ROC Leeuwenborgh. Enkele bedrijven zijn
fysiek ondergebracht in het gebouw van Leeuwenborgh. Bovendien is er een
uitzendbureau ondergebracht, genaamd Business Backstage, dat jongeren
helpt bij het vinden van een bijbaan en werk, die bij voorkeur aansluiten bij
hun opleiding.
Vraag 5
Deelt u de mening dat stages de verantwoordelijkheid van scholen moeten
zijn? Kan direct contact tussen scholen en de regionale arbeidsmarkt een
oplossing zijn voor het tekort aan stageplaatsen? Zijn er voorbeelden van
ROC’s die hier heel goed op inspelen? Hebben deze dan ook een minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

groot probleem? In hoeverre ligt er een rol bij de SBB2 om dit probleem in de
toekomst te voorkomen?
Antwoord 5
Het advies van SBB omvat, naast kans op werk, ook een indicator voor kans
op stage. De studiebijsluiter zal evenwel het tekort aan stageplaatsen niet
direct terugdringen. Deze maatregel in zichzelf creëert geen nieuwe stageplaatsen maar kan wel bijdragen aan een betere aansluiting tussen vraag en
aanbod van stages. Immers, wanneer er weinig kans op stage of werk in de
betreffende vakopleiding is, zal de student naar verwachting eerder naar
alternatieve opleidingen kijken.
Met de kwaliteitsafspraken maak ik per 2016 kwantitatieve afspraken met
individuele instellingen over de thema’s «studiesucces» en «kwaliteit bpv».
Hierbij zullen de instellingen aanvullende bekostiging ontvangen al naar
gelang hun prestaties op de indicatoren behorende bij deze thema’s.
Het uitgangspunt bij de vormgeving hiervan is dat het moet gaan om
objectieve indicatoren, dat wil zeggen aan de hand waarvan de prestatie van
de mbo-instelling betrouwbaar, valide en toerekenbaar aan de mbo-instelling
kan worden vastgesteld.
Het al dan niet beschikbaar zijn van stageplaatsen («bpv-plaatsen») of een
tekort hieraan is niet alleen de verantwoordelijkheid van mbo-instellingen. De
medewerking van het bedrijfsleven, de economische situatie en ook regionale
verschillen spelen hierbij een rol.
Daarom kunnen de toerekenbare afspraken met instellingen geen betrekking
hebben op de vermindering van het tekort aan stageplaatsen; die verantwoordelijkheid ligt breder. Aangezien de bpv zeker een wezenlijk onderdeel is van
de beroepsopleiding, wil ik wel kwaliteitsafspraken maken over de tevredenheid van de student en het leerbedrijf met betrekking tot de bpv. De indicator
hiervoor is nog in ontwikkeling.

2

SBB: Stichting samenwerking Beroepsonderwijs Bedrijfsleven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3