Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1717
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over het bericht dat de Nationale ombudsman de Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO) op de vingers heeft getikt over schulden van
studenten (ingezonden 5 april 2017).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 26 april 2017).
Vraag 1
In hoeverre beoordeelt u de waarneming van de Nationale ombudsman dat
«de standaard informatieverstrekking van DUO over schulden niet aansluit bij
de leefwereld van oud-studenten» als een tik op de vingers?1 Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 1
Ik ben blij met de concrete aanbevelingen uit het onderzoek van de Nationale
ombudsman, want ook ik hecht grote waarde aan goede en eigentijdse
informatie over schulden en betalingsachterstanden. Ook heb ik zelf eerder al
geconstateerd dat de communicatie van DUO op genoemde punten beter
kan, en heb ik al een aantal zaken in gang gezet. Zo is op de website van
DUO op meerdere plekken en nadrukkelijker de waarschuwing voor een
ov-boete opgenomen. Verder is de titel van het e-mailbericht waarmee DUO
studenten informeert over een ov-boete verduidelijkt. Eerder stond in de titel
enkel de melding dat er een bericht voor de student klaarstaat in Mijn DUO;
nu leest de student in de titel van het bericht al dat hij of zij een ov-boete
moet betalen.
De Nationale ombudsman schrijft dat hij met instemming heeft kennisgenomen van de inspanningen die DUO tijdens zijn onderzoek heeft verricht om
de informatieverstrekking aan (oud-)studenten te verbeteren. Ik zal de
aanbevelingen van de Nationale ombudsman gebruiken om de informatieverstrekking verder te verbeteren.
Vraag 2
In hoeverre draagt volgens u de rijksoverheid bij aan het schuldenprobleem
bij (oud-)studenten, gezien het feit dat «de helft van de (oud-)studenten met
een betalingsachterstand in aanraking komt met een deurwaarder» en het feit

1

ah-tk-20162017-1717
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://www.scienceguide.nl/201703/duo-op-vingers-getikt-door-ombudsman.aspx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

dat DUO in 2015 meer dan 140.000 keer een deurwaarder inschakelde? Kunt u
uw antwoord toelichten?
Antwoord 2
Met de Nationale ombudsman ben ik van mening dat er minder en minder
grote achterstanden moeten ontstaan bij (oud-)studenten. En wanneer er
betalingsachterstanden ontstaan, dan helpt meer oplossingsgericht werken en
meer persoonlijk contact tussen DUO en de (oud-)student. Ik ga bezien hoe ik
de dienstverlening en de communicatie kan verbeteren. In mijn reactie op het
rapport van de Nationale ombudsman, die uw Kamer vóór de zomer kan
verwachten, zal ik mijn plannen nader toelichten alsmede aangeven wat de
verwachte kosten en baten ervan zijn.
Vraag 3
Bent u het eens met de Nationale ombudsman als deze zegt: «Het huidige
systeem, waarbij het studentenreisproduct door (oud-)studenten zélf moet
worden stopgezet als het recht erop vervalt, is onlogisch en vormt op zich al
een bron van schulden.»? Bent u bereid om op korte termijn met de
betrokken partijen aan de slag te gaan om het stopzetten van het studentenreisproduct logischer en effectiever te maken vanuit het perspectief van
(oud-)studenten? Kan deze bijvoorbeeld automatisch worden gestopt?
Antwoord 3
Ik ben me bewust van de nadelen en beperkingen die het huidige systeem
kent. Daarom wordt, zoals ik in mijn antwoorden op de schriftelijke vragen
van het lid Van Meenen (D66)2 heb aangegeven, thans een onafhankelijk
onderzoek verricht naar de (on)mogelijkheden van het automatisch stopzetten
van het studentenreisproduct. Ik ga ervan uit uw Kamer in het najaar 2017
over de resultaten van dit onderzoek te kunnen informeren. In aanvulling
daarop kijkt DUO, samen met de studentenorganisaties, hoe de communicatie
over de huidige werkwijze kan worden verbeterd, zodat studenten weten
welke stappen zij moeten zetten om het studentenreisproduct stop te zetten.
Zie ook mijn antwoord op vraag 1.
Vraag 4
Bent u bereid om in de tussenliggende periode alles in het werk stellen om
(oud-)studenten actief en persoonlijk te benaderen om hen ervan te doordringen dat het studentenreisproduct door de studenten zelf moet worden
stopgezet? Deelt u de mening dat bij DUO «ambtelijk taalgebruik» kan leiden
tot extra misverstanden? Zo ja, wanneer kunnen studenten en de Kamer een
eerste verandering tegemoet zien? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik vind het essentieel dat studenten weten dat ze het studentenreisproduct
zelf moeten stopzetten als ze er geen recht meer op hebben. DUO heeft de
afgelopen periode hard gewerkt om de communicatie hierover te verbeteren
en zal dat blijven doen. Het verminderen van «ambtelijk taalgebruik» is een
belangrijk onderdeel van die verbeteringen. De komende weken zal DUO
onder meer aan studenten vragen om voorstellen te beoordelen van nieuwe
teksten op de website en in e-mails van DUO. In mijn reactie op het rapport
van de Nationale ombudsman, dat ik nog voor de zomer aan uw Kamer zal
toesturen, ga ik uitgebreider in op de veranderingen die DUO en ik zullen
doorvoeren.
Vraag 5
Deelt u de mening dat – gezien de toch al grote schuldenproblematiek van
(oud-)studenten – het niet verantwoord was om het schuldenprobleem voor
studenten verder te vergroten door de invoering van het schuldenstelsel (ook
wel leenstelsel genoemd)? Kunt u uw antwoord toelichten?

2

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 1593

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Nee, die mening deel ik niet. Met de invoering van het studievoorschot, is de
basisbeurs vervangen door de mogelijkheid om te lenen. Lenen bij de
overheid is een verantwoorde manier om tijdens de studie in de kosten van
levensonderhoud te voorzien. En de terugbetaalvoorwaarden zijn socialer
gemaakt; terugbetaling hoeft bijvoorbeeld pas vanaf een hoger inkomen en
mag ook langer worden gespreid in de tijd. Doordat we bij terugbetaling
kijken naar het inkomen van de oud-student, komt de student niet in
betalingsproblemen door aflossing van de studieschuld. Dit staat los van
betalingsachterstanden of deurwaarderstrajecten en de voorlichting daarover.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3