HANS ALDERS
Aan
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
Mevrouw W. J. Mansveld
Postbus 20906
2000 EX Den Haag

Groningen, 17 april 2014.

Geachte mevrouw Mansveld,
In uw brief d.d. 11 februari 2014 naar aanleiding van het Algemeen Overleg Luchtvaart van
18 december 2013 en 23 januari 2014 heeft u mijn verzocht om u voor 1 mei over de volgende
vier punten te informeren:
1. Het verbeteren van de toegankelijkheid van de informatie en de verklaarbaarheid van de
inzet van de Buitenveldertbaan door alle criteria die daar voor gelden in één systeem
onder te brengen.
2. De gevolgen hiervan voor de norm (van 90%) op geluidspreferent baangebruik.
3. Het afzonderlijk toelichten van de verklaring van de inzet van banen in de standaard
verantwoordingsrapportage.
4. Verdere professionalisering van de informatievoorziening van de baaninzet (“Verslag van
de dag”).
Daarnaast vraagt u mij de ontwikkeling van de verwachte afname van het aantal ernstig
gehinderden als gevolg van de vaste bochtstraal tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep te
monitoren. In deze brief zal ik u de stand van zaken schetsen. Evenals op het punt van het
buurthuis De Hoek, ten aanzien waarvan u mij verzocht hebt om met betrokken partijen te
bezien of er een oplossing denkbaar is.
1. Verbeteren informative- en verantwoordingssysteem
In mijn brief d.d. 14 januari 2014 naar aanleiding van het Helios-rapport over het gebruik van
de Buitenveldertbaan en de daaropvolgende analyse van LVNL heb ik het belang
aangegeven te komen tot een verbetering van het systeem van informatie en verantwoording
over de inzet van de banen. Ook in de Algemene Overleggen die u heeft gehad met de
Kamer is deze wens tot uitdrukking gebracht, waarbij is verzocht om in dit verband tevens
de norm van 90% op deze regel voor het baangebruik te bezien.
Op basis van het verzoek heeft de LVNL aanvullend onderzoek gedaan naar de systemen die
zij gebruiken voor het generen van informatie over de inzet van de banen. Bij opzet van het
1

systeem voor de verantwoording van de keuze voor de inzet van start- en landingsbanen
door LVNL, wordt gestreefd naar maximale transparantie. Deze transparante
verantwoording dient plaats te vinden door de gegevens over de feitelijke inzet van start- en
landingsbanen te relateren aan de daarvoor geldende criteria die in de regelgeving zijn
neergelegd.
Tijdens het experiment met het nieuwe geluidsstelsel is gewerkt met een systeem dat op
basis van vijf criteria de inzet van banen beschreef. Dit zijn:
1. Meteorologische gegevens: windrichting, windsnelheid en windstoten op de grond, zicht
en wolkenbasis;
2. Of er al dan niet sprake is van daglicht, uitgaande van ‘uniforme daglichtperiode’ (UDP);
3. Het niet beschikbaar zijn van banen;
4. Het ‘tijdig’ anticiperen op veranderende omstandigheden en het moment van wisselen
naar een meer preferente baancombinatie;
5. Tijdelijke inzet van baancombinaties om baanwisselingen mogelijk te maken.
Met dit beperkt aantal criteria is in het tweejarig experiment aangetoond dat meer dan 90%
van de inzet van de banen verantwoord worden. Voor een maximale transparantie wordt het
echter wenselijk geacht tot een vollediger overzicht van verantwoordingsgronden in het
informatiesysteem op te nemen. Daarmee wordt het systeem weliswaar complexer, maar het
voordeel is dat er een vollediger verantwoording plaatsvindt. En omdat er
verantwoordingscriteria worden toegevoegd aan het systeem, kan ook de norm op de regel
in samenhang daarmee opgehoogd worden.
Het nadere onderzoek heeft uitgewezen dat er nog negen aanvullende criteria te
onderscheiden zijn waarmee de inzet van een baan kan worden verantwoord. Vier van deze
aanvullende criteria kunnen relatief eenvoudig aan het systeem worden toegevoegd, zodat in
kwantitatieve zin verantwoording worden afgelegd.
1. Stabiele baancombinatie
In de praktijk wordt bij westelijke en oostelijke wind incidenteel (in 0,3-0,4% van de tijd)
gebruik gemaakt van alternatieve baancombinaties voor preferenties 3 en 4. Deze
alternatieve baancombinaties kunnen worden verantwoord omdat zij stabieler zijn gegeven
de optredende windcondities: deze alternatieve baancombinaties zijn zowel bij een
noordelijke als een zuidelijke windcomponent inzetbaar (dat wil zeggen dat zij binnen de
windlimieten vallen).
2. Geen beweging in periode
Er zijn momenten op de dag dat er in een periode van 10 minuten geen starts en geen
landingen plaatsvinden. Op deze momenten is soms wel sprake van een geselecteerde
baancombinatie. Wanneer in een periode van 10 minuten geen start- of landing plaatsvindt
wordt voor die periode de inzet van iedere baancombinatie verantwoord geacht.
3. Regen- en onweersbuien
Regen- en onweersbuien hebben effect op de afhandeling van het vliegverkeer. Vliegers en
verkeersleiders zullen altijd bij voorkeur het vliegen door regen- en onweersbuien vermijden.
Om deze reden is bij regen- en onweersbuien parallel naderen niet mogelijk. Daarom hebben
2

buien die door of langs het naderingsgebied Schiphol trekken invloed op het baangebruik, in
het bijzonder op de mogelijkheid parallel landingsbanen in te kunnen zetten. Hierdoor kan
bijvoorbeeld een onweersbui bij Alkmaar leiden tot inzet van de Buitenveldertbaan bij
Amstelveen.
4. Afwijkende verwachting wind en zicht
Voor wind en zicht wordt 4 maal per dag een prognose vastgelegd in de TAF (Terminal Area
Forecast). Deze prognose is de basis voor de planning van het baangebruik. In de praktijk
kan de prognose verschillen van de werkelijkheid. Wanneer nodig en mogelijk wordt het
baangebruik aangepast aan de feitelijke omstandigheden. Het is echter ook mogelijk dat de
afwijkende prognose leidt tot de inzet van een baancombinatie die niet werd voorgeschreven
op basis van de preferentietabel. Wanneer de preferentietabel op basis van de afwijkende
prognose deze baancombinatie toch voorschrijft dan is de inzet van die baancombinatie
daarmee verantwoord. Binnen deze criteria zal het handelen worden beoordeeld voor het
moment dat het baangebruik voorgeschreven wordt door te vergelijken met de
preferentietabel in combinatie met de meest actuele prognose in de TAF.
De andere nog te onderscheiden criteria zijn:
10. Hoogtewind
11. Winterse omstandigheden
12. Beschikbaarheid van infrastructuur en middelen
13. Overige afwijkende verwachtingen, zoals onweersbuien
14. Calamiteiten en onvoorziene omstandigheden
Het optreden van deze factoren is tijdens het experiment NNHS zodanig laag gebleken ( in
totaal < 3% van de tijd) en qua aard moeilijk eenduidig te operationaliseren, dat ze voor de
onderbouwing van de bijgestelde de norm buiten beschouwing kunnen worden gelaten.
2. Norm voor geluidspreferent baangebruik
In bijlage 3 bij het advies van oktober 2013 is aangegeven op welke manier de normen bij de
regels van het nieuwe geluidsstelsel tot stand zijn gekomen:
“Bij de totstandkoming van (het voorstel voor) de hoogte van normen is gezocht naar het
vinden van een balans tussen enerzijds een niveau dat voldoende hoog wordt geacht gelet op
het doel van de regel (niet ‘onnodig veel ruimte bieden’) en anderzijds een niveau dat
voldoende ruimte geeft om te komen tot een veilige en doelmatige afwikkeling van het
vliegverkeer. Voor het voorstel van de normen zijn de volgende aspecten in overweging
genomen:
• de norm dient onder normale omstandigheden gerealiseerd te kunnen worden;
•

de norm dient rekening te houden met een marge om een zekere operationele flexibiliteit,
bijvoorbeeld ten behoeve van veiligheid, te waarborgen;

•

de norm dient dusdanig strak te zijn dat deze geen ruimte laat om van de regel af te
wijken;

•

zonder bovenmatige administratieve lasten moet aangetoond kunnen worden dat aan de
regel is voldaan.”
3

In het advies van oktober 2013 is ingegaan op de ‘operationele marge’:
“In alle in dit advies voorgestelde normen is bij de normstelling reeds rekening gehouden
met een operationele marge, een marge die nodig is om een zekere operationele flexibiliteit
te waarborgen. De hoogte van de norm is dus zo vastgesteld dat deze ruimte heeft voor
operationele zaken die het baangebruik beïnvloeden, maar die niet expliciet onderdeel
uitmaken van de regel. Een beroep op afwijking van de regels in verband met operationele
verstoringen is dan ook niet meer aan de orde. Afwijking van de baangebruiksregels is alleen
nog gerechtvaardigd in geval van extreme omstandigheden, zoals een aswolk, waardoor het
gebruik van de luchthaven sterk afwijkt van het normale gebruik. Voorstel is om hiervoor in
het LVB een algemene bepaling op te nemen waarin aangegeven wordt dat kan worden
afgeweken van de regels indien ten gevolge van uitzonderlijke onvoorziene omstandigheden
het normale gebruik van de luchthaven ernstig wordt belemmerd. De ILT bepaalt wanneer
deze clausule van toepassing is.”
In het Luchthavenverkeerbesluit (LVB) wordt daarom het volgende artikel voorzien:
Artikel 3.1.7: Van artikel 3.1.6 [regels voor het strikt preferentieel baangebruik] kan worden
afgeweken indien ten gevolge van uitzonderlijke onvoorziene omstandigheden het normale
gebruik van de luchthaven ernstig wordt belemmerd.
Op basis van de eerste vijf criteria (zie paragraaf 1 van deze notitie) is in het Aldersadvies
van 2013 gekomen tot een voorstel voor een norm van 90% op regel 1. Dit houdt in dat,
gemiddeld in een seizoen, tenminste 90% van de tijd de ingezette baancombinatie volgens de
preferentietabel de juiste combinatie was, passend bij de meteorologische en/of operationele
omstandigheden.
Zoals hierboven aangegeven, hebben aanvullende analyses van de LVNL laten zien dat met
het toevoegen van vier nieuwe criteria in het informatie- en verantwoordingssysteem, de
verklaring voor het inzetten van banen nog meer inzichtelijk kunnen worden gemaakt,
zonder bovenmatige administratieve lasten toe te voegen.
Tabel 1. Vergelijking criteria in gebruiksjaar 2013, 2012 en 2011
No
1

Verantwoordingsfactor

2

Wind (richting en snelheid) op de grond,
zicht (horizontaal en wolkenbasis)
Uniforme Daglicht Periode

3

Baan niet beschikbaar

4

Tijdige inzet baancombinaties

5

Tijdelijke inzet baancombinaties
Subtotaal

% GJ2013

% GJ2012

% GJ2011

89.2%

87.0%

87.0%

3.3%

3.2%

3.7%

3.3%

3.4%

3.9%

95.8%

93.6%

94.6%

4

6

Stabiele baancombinatie

7

Geen bewegingen in periode

8

Regen- en onweersbuien

9

Afwijkende verwachting wind en zicht

0.3%

0.4%

0.3%

0.4%

0.6%

0.7%

0.4%

1.5%

0.9%

0.9%

1.0%

0.7%

10 Hoogtewind
11 Winterse omstandigheden
12 Beschikbaarheid van infrastructuur en middelen

Gering

13 Overige afwijkende verwachtingen, zoals
onweersbuien
14 Calamiteiten en onvoorziene omstandigheden
Totaal

97.8%

97.1%

97.2%

Op basis van bovenstaande analyse stelt de Alderstafel voor om de norm te verhogen van
90% naar 95% in combinatie met de toevoeging van 4 verantwoordingscriteria aan het te
hanteren informatie- en verantwoordingssysteem. Voor de overige procenten geldt dat de
inzet van de banen in de regel weliswaar passend is bij de omstandigheden, maar dat deze
omstandigheden heel weinig voorkomen en op dit moment nog niet te voorspellen c.q.
scherp te operationaliseren zijn en daarom niet op een eenvoudige of eenduidige manier in
het informatiesysteem kunnen worden opgenomen.
3. Het afzonderlijk toelichten van de verklaring van de inzet van banen in de standaard
verantwoordingsrapportage.
Tijdens het experiment is er door de Aldersregie elk kwartaal een monitorrapportage
opgesteld om de ontwikkeling op de regels te monitoren. De leden van de Alderstafel zien
het belang in om een dergelijke monitoring per kwartaal op de regels voort te zetten. Hierin
zal tevens aandacht worden besteed aan de normen op de regels en het MHG, informatie
over de meteo en bijzondere omstandigheden. Ook zal in aanvulling hierop, invulling
worden gegeven aan het in beeld brengen van de inzet van individuele banen met een
toelichting daarbij aan de hand van de bovengenoemde verantwoordingscriteria.
4. Verdere professionalisering van de informatievoorziening van de baaninzet (“Verslag
van de dag”).
Sinds 1 november 2013 wordt op de website van het Bewoners Aanspreekpunt Schiphol
(BAS) elke dag een ‘verslag van de dag’ gepubliceerd. Samen met een klankbordgroep van
bewoners wordt deze website sinds 1 november 2013 regelmatig onder de loep genomen.
Doel van deze klankbordgroep is om advies te geven over mogelijke verbeteringen aan het
‘verslag van de dag’ en de implementatie hiervan te monitoren. Inmiddels zijn er vanuit de
klankbordgroep verbetervoorstellen gedaan die als volgt zijn onder te verdelen:
a) Het meer opnemen van uitleg over het begrip ‘preferent vliegen'.
5

b) Het verder toelichten van de criteria bij specifieke baancombinaties uit de
preferentietabel.
c) Tekstuele aanpassingen met weinig inhoudelijke gevolgen.
d) Verzoeken om aanvullende toelichtende verwijzingen, zoals naar de websites van de
Alderstafel, LVNL , AAS, CROS, IVW et cetera.
e) Opnemen van actuele en voorspelde informatie, zoals de meteorologische gegevens,
gekoppeld aan de bij de baancombinatie genoemde criteria.
f) Oplossen van navigatieproblemen met de website.
Verbetervoorstellen a) tot en met d) zullen per ingang van 1 juli worden geïmplementeerd.
De punten e) en f) behoeven verder uitwerking. Voor het punt genoemd onder e) zijn door
LVNL stappen aangekondigd in het kader van het rapportagesysteem.
Hinderbeperking en leefomgeving
U heeft mij voorts gevraagd naar aanleiding van de Algemene Overleggen met de Kamer om
de afname van het aantal ernstig gehinderden als gevolg van de vaste bochtstraal tussen
Hoofddorp en Nieuw-Vennep te monitoren en daarbij aandacht te besteden aan de gevolgen
voor de wijk Floriande in het jaarverslag van 2014. Ik kan u ten aanzien van dit vraagstuk
inmiddels melden dat de gemeente Haarlemmermeer op 19 maart een nieuw voorstel voor
hinderbeperking heeft ingediend. Via de standaard procedure voor nieuwe voorstellen voor
hinderbeperking, zal dit voorstel in behandeling worden genomen. Over de uitkomst van
deze behandeling zal ik u nader berichten.
Tot slot kan ik u berichten dat ik op uw verzoek een gespreksronde zal starten om de situatie
te verkennen rond de door u gesignaleerde problemen rondom het voortbestaan van het
sociaal culturele programma van Stichting Sociaal Cultureel Centrum De Hoek in
Zwanenburg. Over de uitkomst hiervan zal ik u eveneens nader berichten.
Ik vertrouw er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Met vriendelijke groet,

Hans Alders

6