1
Definitief

Groot onderhoud
Sociaal economische Status (SES), Aard van Inkomen (AvI) en Personen per adres (PPA)
WOR 743

Drs. Johan Visser
Jori Hoendervanger (MSc)
Dr. Paul van Drunen
Dr. Piet Stam

SiRM – Strategies in Regulated Markets B.V.
Nieuwe Uitleg 24
2514 BR Den Haag
Den Haag, 21 mei 2015
Contactpersoon:
E-mail:
Telefoonnummer:

Johan Visser
johan.visser@sirm.nl
06-416 85 221

Inhoudsopgave
1

2

3

4

5

Managementsamenvatting ............................................................................................................... 4
1.1

Adviezen ................................................................................................................................... 4

1.2

Aanbevelingen voor vervolgonderzoek ......................................................................... 8

Inleiding................................................................................................................................................. 10
2.1

Onderzoeksvragen .............................................................................................................. 10

2.2

Opzet rapportage ................................................................................................................. 12

Data en methoden .............................................................................................................................. 13
3.1

Data........................................................................................................................................... 13

3.2

Uitgangsmodel ..................................................................................................................... 19

3.3

Methoden ............................................................................................................................... 21

Literatuuronderzoek .......................................................................................................................... 31
4.1

Kenmerken relevant voor SES ......................................................................................... 31

4.2

Relatie met gezondheid & zorggebruik ....................................................................... 31

4.3

Operationalisering .............................................................................................................. 33

4.4

Conclusie ................................................................................................................................34

Sociaal economische Status (SES) & Personen per adres (PPA) ........................................... 35
5.1

Institutionele huishoudens (SES0) ............................................................................... 35

5.2

Sociaal economische status (o.b.v. inkomen) ............................................................43

5.3

Eenpersoonshuishouden ..................................................................................................58

6

Diplomaregister (DR) ........................................................................................................................62

7

Aard van Inkomen (AvI) .................................................................................................................. 67

8

9

7.1

Wijzigingen sociale zekerheid ....................................................................................... 67

7.2

Vasthouden AvI klasse ....................................................................................................... 83

Modelschattingen: Effect van aanpassing SES-AvI kenmerk ...............................................87
8.1

De geschatte modellen .......................................................................................................87

8.2

Verevenende werking modelschattingen ................................................................... 93

8.3

Normbedragen modelschattingen ............................................................................... 96

Definitief model .................................................................................................................................113
9.1

2

Verevenende werking modelschattingen ..................................................................117

2/187

9.2

Normbedragen modelschattingen .............................................................................. 118

9.3

Uitstroom institutioneel huishouden........................................................................ 122

10

Clustering van kenmerken ............................................................................................................ 127

11

Literatuurverwijzingen .................................................................................................................. 134

12

Bijlagen ................................................................................................................................................. 135
12.1

Normbedragen uitgangsmodel exclusief AvI, SES & PPA .................................... 135

12.2

Afleiding AvI klassen uit de verschillende bestanden .......................................... 143

12.3

Kosten & meerkosten...................................................................................................... 146

12.4

Kosten & Meerkosten AvI .............................................................................................. 149

12.5

Beoordelingsmaten Modelschattingen .....................................................................150

12.6

Modelschattingen ............................................................................................................. 153

12.7

Aantal verzekerdenjaren ................................................................................................. 172

12.8

Effect van nul-jarigen uit jaar t op verevenende werking SES o.b.v. jaar t-1 .. 181

12.9

Clustering resultaat .......................................................................................................... 183

2

3/187

1

Managementsamenvatting

Voor het risicovereveningsmodel is het van belang dat er periodiek onderhoud plaatsvindt
om de voorspellende waarde van het model te verhogen en ervoor te zorgen dat het model
aan blijft sluiten bij de praktijk. Hoe beter de risicoverevening, des te kleiner de prikkel tot
risicoselectie en des te meer er sprake is van een gelijk speelveld tussen verzekeraars. Het
ministerie van VWS heeft in het kader van het periodiek Groot Onderhoud aan SiRM de
opdracht gegeven om het vereveningskenmerk SES, AvI en PPA nader te beoordelen. In dit
onderzoek is een analyse gemaakt van de effecten van wijzigingen in de sociale zekerheid,
de verevenende werking van de sociaal economische status, het effect van
huishoudsamenstelling en de toevoeging van opleidingsniveau als vereveningskenmerk.

1.1

Adviezen

In dit onderzoek komen we tot de volgende 9 adviezen op basis van de verschillende
onderzoeksvragen:

Sociaal Economische Status (SES)
1.

Pas de gehanteerde inkomensdefinitie voor het vaststellen van de sociaal
economische status aan naar het totaal adresinkomen in plaats van het gemiddeld
adresinkomen.
Het totale adresinkomen leidt tot minder instabiliteit in het vastgestelde
inkomen, omdat wijzigingen in de gezinssamenstelling minder invloed hebben
op de indeling in SES. Bovendien is de verevenende werking van de SES groter met
het totaal adresinkomen.

2.

Hanteer een indeling van SES in vier klassen volgens de verdeling 0%-20%, 20%40%, 40%-70% en 70%-100%
Het advies van de begeleidingscommissie is om dezelfde indeling in klassen voor
de sociaal economische status van verzekerden te hanteren voor de verschillende
modellen. Aangezien de patronen in de meerkosten van de verschillende
modellen niet eenduidig zijn, is er niet een heel duidelijke indeling die de
voorkeur verdient. De best mogelijk uniforme indeling in klassen lijkt echter een
indeling in vier klassen te zijn (0%-20%, 20%-40%, 40%-70% en 70%-100%)

3.

Onderzoek of de verbetering in stabiliteit door gebruik te maken van gegevens uit
t-1 leidt tot een beter risicovereveningsmodel

2

4/187

Bij de overall toets worden nu gegevens van de belastingdienst uit het jaar t
gebruikt. Dit wordt bepaald op basis van de meest recente bestanden van de
belastingdienst (versie 1) op moment van berekenen. Na de overall toets komen
nog meerdere versies van het belastingdienst voor jaar t beschikbaar (versie 2 & 3).
Uit de analyses blijkt dat er grote verschillen in indeling van verzekerden is tussen
het bestand gebruikt voor de overall toets (versie 1) en de latere bestand over
hetzelfde jaar (versie 2 & 3). Overstappen op een latere versie van de
inkomensgegevens leidt er toe dat gegevens uit het voorafgaande jaar (jaar t-1)
moeten worden gebruikt, omdat deze latere versies niet tijdig beschikbaar zijn
voor de overall toets.
Uit dit onderzoek blijkt dat een indeling in Sociaal Economische Status op basis
van versie 2 van 2011 tot een stabielere indeling van verzekerde in SES klassen
leidt. Het gebruik van gegevens uit t-1 heeft echter ook andere effecten op de
verevenende werking van de modellen. Het lijkt daarom zinvol om voor meerdere
jaren te analyseren wat de effecten zijn van het gebruik van inkomensgegevens
uit t-1 op de verevenende werking. Mogelijk kan op basis daarvan overgegaan
worden op het gebruik van inkomensgegevens uit het voorgaande jaar voor het
vaststellen van de SES van verzekerden.

4.

Splits de verzekerden woonachtig in een institutioneel huishouden in een groep
blijvers en een groep nieuwkomers.
Uit analyses blijkt dat de groep verzekerden die nieuw instroomt in een
huishouden met meer dan 15 niet-studenten hogere meerkosten heeft dan de
groep verzekerden die al in een huishouden met meer dan 15 niet-studenten
woont.
De begeleidingscommissie adviseert derhalve om de verzekerden die nu in SES 0
worden ingedeeld te splitsen in en groep verzekerden die al in SES 0 zat (op basis
van t-1) en een groep die nieuw instroomt in SES 0.

Aard van inkomen (AvI)
5.

Deel verzekerden met een IVA uitkering niet langer in bij de arbeidsongeschikten,
maar maak hiervoor een eigen klasse (“IVA”)
Na invoering van de WIA worden verzekerden die oorspronkelijk een WAO
uitkering kregen opgesplitst in een groep volledig arbeidsongeschikten (IVA) en
een groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten (WGA). Uit dit onderzoek blijk dat er
grote verschillen in meerkosten zijn tussen deze twee groepen. In tegenstelling

2

5/187

tot 2 jaar geleden bevat de groep IVA nu wel genoeg verzekerden om een aparte
klasse te rechtvaardigen.

6.

Deel verzekerden met een IOAW uitkering in bij de ‘Referentiegroep werklozen’
in plaats van de ‘Arbeidsongeschikten’ en de verzekerden met een WSW uitkering
bij de ‘Bijstandsgerechtigden’ in plaats van de ‘Arbeidsongeschikten’.
Uit een gesprek met het ministerie van Sociale zaken is gebleken dat beide
groepen minder goed passen bij de groep ‘Arbeidsongeschikten’. Bij de IOAW
geldt dat dit meer een werkloosheidsuitkering voor ouderen betreft. Bij de WSW
geldt dat deze regeling is aangepast en dat het grootste deel van de verzekerden
met een WSW uitkering in de nieuwe situatie een bijstandsuitkering zal krijgen.
Uit een analyse van de meerkosten blijkt dat de groep IOAW verzekerden
vergelijkbare meerkosten heeft met de ‘Referentiegroep werklozen’ en de groep
WSW vergelijkbare meerkosten heeft met de ‘Bijstandsgerechtigden’.

7.

Voer nader onderzoek uit naar het vasthouden van de indeling in Aard van
Inkomen na 65 jaar.
Uit onderzoek is gebleken dat het vasthouden van de AvI klasse mogelijk
toegevoegde waarde heeft. Met name bij de groep ‘Arbeidsongeschikten’ zijn de
meerkosten ook voor de groep 65-69 jaar substantieel. Het huidige onderzoek
kent echter twee beperkingen waardoor vervolgonderzoek gewenst is. De laatst
bekende AvI indeling moest worden afgeleid uit de onderliggende UWV en
belastingdienstgegevens. Hierdoor komen verzekerden die met pensioen zijn of
een AOW uitkering krijgen in de AvI klasse ‘Referentieklasse loondienst’ terecht
(conform reguliere indeling in AvI klasse). Omdat vervolgens alleen een 5-jarige
leeftijdsklasse bekend was, kan de laatst bekende AvI klasse voor pensionering en
AOW niet worden achterhaald. Om dit te simuleren hebben we verzekerden die
met Pensioen zijn of een AOW uitkering als onbekend beschouwd.
Daarnaast waren slechts van vier jaar gegevens beschikbaar, terwijl vijf jaar
gegevens noodzakelijk zijn om de volledige klasse her in te delen. Voor
vervolgonderzoek zou gebruik moeten worden gemaakt van de AvI-indeling van
de afgelopen vijf jaar, zoals deze beschikbaar zijn bij ZINL.

Opgenomen in DUO registers (Diploma & Studenten)
8.

Voeg een nieuw criterium toe voor verzekerden met een hoge opleiding aan de
hand van het diplomaregister (verzekerden tussen 18 en 34, opgenomen in het
diplomaregister gesplitst naar mannen en vrouwen). Voeg de AvI klasse student
voor de eenvoud en transparantie hiermee samen.

2

6/187

Uit de analyses blijkt dat verzekerden die zijn opgenomen in DUO gemiddeld
genomen lagere meerkosten hebben dan verzekerden die niet zijn opgenomen in
DUO. Het effect verschilt daarbij tussen mannen en vrouwen. Het
diplomaregister is gevuld vanaf 1996, waardoor het diplomaregister niet voor alle
leeftijdsklassen bruikbaar is. Hierdoor adviseren we om subgroepen op te nemen
voor verzekerden opgenomen in DUO tussen de 18 en 34 jaar, gesplitst naar
geslacht.
De begeleidingscommissie heeft vervolgens geadviseerd om de AvI klasse
studenten samen te voegen met de verzekerden opgenomen in het
diplomaregister. De verzekerden die nu opgenomen zijn in de AvI klasse student
worden dan in één van de andere AvI klassen opgenomen.

Personen per adres (PPA)
9.

Voeg een nieuw criterium toe voor verzekerden in een eenpersoons- of
meerpersoonshuishouden,

gesplitst

naar

leeftijd

en

geslacht.

(eenpersoonshuishouden, meerpersoonshuishouden en splitsing naar leeftijd: 1864, 65-79, 80+)
Uit

de

analyses

is

gebleken

dat

verzekerden

woonachtig

in

een

meerpersoonshuishouden andere kosten en meerkosten hebben dan verzekerden
in een eenpersoonshuishouden. De verschillen in meerkosten wijken af naar
leeftijdsklasse en geslacht en verschillen bovendien tussen de verschillende
modellen. Zo zijn de meerkosten positief voor de eenpersoonshuishoudens in de
hogere leeftijdsgroepen in een model met somatisch en V&V, maar negatief voor
een model met alleen somatisch kosten.
Op basis van de analyses lijkt een indeling naar geslacht in drie leeftijdsklassen
toegevoegde waarde te bieden. Daarbij wordt binnen de klasse 65+ onderscheid
gemaakt naar 65-79 en 80+.

Verevenende werking
Uit de analyses blijkt dat aanpassing van de risicovereveningsmodellen niet leidt tot grote
aanpassingen aan de verevenende werking van de modellen voor somatische zorg, voor
somatische zorg incl. V&V en voor de geneeskundige GGZ. In onderstaande tabel (Tabel S1)
tonen we de verschillen in verevenende werking tussen het uitgangsmodel (met de
huidige indeling in SES, AvI en PPA) en het model waarbij bovenstaande adviezen zijn
doorgevoerd.

2

7/187

Tabel S1. Verevenende
Verevenende werking uitgangsmodel versus aangepast model
Beoordelingsmaat

Somatisch model
UitgangsDefinitief
Model
Model

Somatisch + V&V model
UitgangsDefinitief
model
Model

gGGZ model
UitgangsDefinitief
Model
Model

Individueel
R2 [%]

22.5%

22.7%

25.3%

25.4%

15.1%

15.2%

CPM [%]

24.8%

24.9%

26.2%

26.4%

25.6%

24.6%

GGAA [€/verz.]

€1,678

€ 1,676

€1,829

€ 1,826

€302

€ 306

GINI [%]

67.1%

67.2%

69.9%

70.1%

83.0%

85.0%

THEIL [%]

40.5%

40.7%

44.1%

44.3%

44.7%

46.7%

€584

€ 585

€672

€ 673

€134

€ 139

98.9%

98.9%

99.1%

99.3%

95.4%

95.4%

GGAA [€/verz.]

€25

€ 24

€27

€ 23

€10

€ 10

Bandbreedte [€/verz.]

€209

€ 202

€234

€ 222

€ 72

€ 67

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]

1.2

Aanbev elingen voor v ervol gonderzo ek

Naast adviezen over aanpassing van het risicovereveningsmodel voor AvI, SES, PPA en
DUO leiden een aantal analyses nog niet tot voorstellen voor aanpassing. De resultaten van
deze analyses bieden wel aanleiding om verder onderzoek uit te voeren.
1.

Onderzoek het gebruik van inkomensgegevens uit jaar t-1 in plaats van jaar t ter
bevordering van de stabiliteit van de inkomens- en SES-indeling. Weeg hierbij de
toename in stabiliteit af tegen de effecten op de verevenende werking. Voer dit
onderzoek uit door een vergelijking van meerdere opeenvolgende jaren. Op basis
van gegevens van een jaar zagen we een toename van de stabiliteit, maar
tegelijkertijd ook een aantal verrassende patronen in de normbedragen als we de
SES op basis van t-1 zouden vaststellen.

2.

Onderzoek of de institutionele huishoudens beter kunnen worden vormgegeven
op basis van AWBZ declaraties voor het jaar t en het jaar t-1. In het huidige
onderzoek was het niet mogelijk om de institutionele huishoudens op basis van
AWBZ declaraties over t-1 vorm te geven. Op basis van gegevens over t lijkt het
kenmerk institutionele huishoudens tot een betere inschatting van de
verzekerden in een institutioneel huishouden. In verband met de overheveling
van zorg uit de AWBZ naar de zorgverzekeringswet moeten de AWBZ declaraties
nog wel geschoond worden.

3.

Onderzoek op welke wijze de kenmerken zuiverder kunnen worden
vormgegeven. Nu maakt de huishoudgrootte (SES 0 voor huishoudomvang groter

2

8/187

dan 15) bijvoorbeeld ook onderdeel uit van de verdeling op basis van inkomen. De
indeling op basis van huishoudomvang zou dan samengevoegd kunnen worden
met het kenmerk personen per adres. Hiervoor zou onderzocht moeten worden
wat de effecten op de criteriumneutraliteit bij SES zijn als SES 0 buiten
beschouwing blijft en zou moeten worden nagegaan wat de effecten van de
verschillen in leeftijdsklassen zijn.
4.

Onderzoek of een vereenvoudiging voor de kenmerken SES, AvI, PPA en DUO
mogelijk is. In de huidige vormgeving zijn er 894 mogelijke combinaties van
kenmerken. De combinatie van kenmerken met de hoogste som van
normbedragen voor deze kenmerken leidt tot en toeslag van €4.587. De
combinatie van kenmerken met de laagste som van normbedragen leidt tot een
afslag van -€1167. Daarmee is de vraag gerechtvaardigd of hiervoor een dergelijke
set van kenmerken noodzakelijk is. Het combineren van kenmerken door middel
van een graduele clustering leidt daarbij tot bemoedigende resultaten.

2

9/187

2

Inleiding

Het ministerie van VWS vraagt om de uitvoering van groot onderhoud van de
vereveningskenmerken Sociaal-Economische Status (SES), Aard van Inkomen (AvI) en
Personen Per Adres (PPA). Het doel van het onderhoud is te toetsen of de indeling van
verzekerden in de diverse klassen (nog steeds) logisch en consistent is. Zo niet, dan worden
concrete voorstellen voor aanpassing van deze klassen gevraagd. Dit kan zowel het
samenvoegen van bestaande klassen of uitbreiding met nieuwe klassen als een
inhoudelijke aanpassing van het vereveningskenmerk betekenen. Randvoorwaarde daarbij
is dat de patronen van kosten, voorspelde kosten en meerkosten inhoudelijk goed te
interpreteren zijn.
Er zijn diverse aanleidingen voor de uitvoering van het groot onderhoud van SES, AvI en
PPA. De invoering van de Participatiewet per 1 januari 2015 raakt aan de
vereveningskenmerken AvI. Wat betreft SES heeft het Zorginstituut Nederland voor het
risicovereveningsmodel 2015 een gewijzigde indeling in klassen voorgesteld. De (recente)
overheveling van de kosten voor extramurale verpleging en verzorging (V&V) en de
geriatrische revalidatiezorg (GRZ) naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) maken een
mogelijke uitbreiding van het vereveningskenmerk PPA met leeftijd en/of geslacht
opportuun. Ten slotte heeft de Tweede Kamer een motie ingediend met het verzoek om de
mogelijke toevoeging van hoge opleiding als vereveningskenmerk aan het model van
risicoverevening te onderzoeken.

2.1

Onderzoeksvra gen

Om bovengenoemd doel van het groot onderhoud te bereiken heeft het ministerie van
VWS het onderzoek in vijf delen opgesplitst. Wij hebben hiervan de volgende
onderzoeksvragen afgeleid:
1.

Deel 1 (Beknopt literatuuronderzoek):
a.

Welke maten worden in de literatuur gebruikt om sociaal-economische
status te meten?

b.

Welke maten zijn het meest relevant voor de verklaring van
gezondheidsverschillen en zorggebruik?

c.

Welke maten dienen idealiter aan het risicovereveningsmodel te worden
toegevoegd, los van de vraag of deze data landelijk beschikbaar zijn?

2.

2

Deel 2 (Hoge opleiding):

10/187

a.

Heeft hoge opleiding – naast het inkomen waarvoor via het SEScriterium al wordt gecorrigeerd – toegevoegde waarde in het
risicovereveningsmodel?

3.

Deel 3 (Groot Onderhoud SES en PPA):
a.

Is de huidige wijze van omgaan met de grootte en samenstelling van het
huishouden bij SES de meest geschikte en welke alternatieven zijn er?

b.

Op welke wijze kan de indeling van verzekerden naar SES-klassen verder
geoptimaliseerd worden?

c.

Indien onderzoeksvraag 2a over het belang van hoge opleiding een
positief antwoord oplevert, hoe kan hoge opleiding dan het beste worden
gecombineerd met inkomen bij de vormgeving van het SES-criterium?

d.

In hoeverre is interactie tussen PPA, leeftijd en/of geslacht van
toegevoegde waarde voor het risicovereveningsmodel van de variabele
zorgkosten, V&V en gGGZ?

e.

In hoeverre kan de SES-klasse institutionele huishoudens op basis van
aanvullende

informatie

worden

gehomogeniseerd,

ingeperkt

of

gedifferentieerd?
f.

Is een uitsplitsing van de SES-klasse institutionele huishoudens naar
langer of korter dan een jaar verblijf in een Wlz-instelling betekenisvol?

g.

Wat zijn de schattingsresultaten bij enkele varianten van het
risicovereveningsmodel met een vernieuwd SES- en PPA-criterium?

4.

Deel 4 (Groot Onderhoud AvI):
a.

Is een actualisering nodig van het overzicht dat wij eerder hebben
gemaakt van recente ontwikkelingen in de sociale zekerheid en de
effecten daarvan op AvI? Zo ja, in welk opzicht?

b.

Is de indeling van verzekerden in AvI-klassen op basis van informatie
van het UWV en de Belastingdienst valide? Zo nee, wat zijn concrete
verbetermogelijkheden?

c.

Hoe kan de AvI-klasse na het bereiken van de AOW-leeftijd worden
gehandhaafd en wat zijn de effecten daarvan voor verschillende groepen
verzekerden?

2

11/187

d.

Wat zijn de schattingsresultaten bij enkele varianten van het
risicovereveningsmodel met een vernieuwd AvI-criterium?

5.

Deel 5 (Samenvoegen van AvI en SES):
a.

Is het zinvol om AvI, SES en eventueel hoge opleiding samen te voegen?

b.

Wat is de samenloop van verzekerden in AvI- en SES-klassen en hoe kan
combinatie van AvI en SES het beste worden vorm gegeven?

c.

Hoe wordt het risicovereveningsmodel met een gecombineerd AvI- en
SES-criterium beoordeeld?

2.2

Opzet rapportage

Deze rapportage bevat de resultaten van de gegevensfase (H3), de resultaten van het
literatuuronderzoek (H4), de resultaten van het onderzoek naar kosten en meerkosten (H5
tot en met H7) en de schattingsresultaten van de onderzochte modellen (H8). In het laatste
stadium zal nog gekeken worden naar het samenvoegen van de criteria SES, AvI, opleiding
en PPA (H9).

2

12/187

3

Data en methoden

3.1

Data

Voor de uitvoering van het onderzoek zijn de volgende bestanden gebruikt:
1.

OT bestanden gGGZ en Somatische zorg (2014 & 2015)

2.

Belastingdienst bestanden SES/PPA bestanden (2011, versie 1, 2 & 3 en 2012, versie
1 & 2) en zelfstandigen (2009-2012)

3.

UWV bestanden (2009-2012)

4.

DUO bestanden diplomaregister (vanaf 1996) en studenten (2011 & 2012)

5.

Vektis gegevens intramuraal (november & december 2012)

3.1.1

OT bestanden

Somatische zorg (2014 en 2015)
Het

Overall

Toets

bestand

somatische

zorg

bevat

alle

variabelen

om

het

risicovereveningsmodel te schatten. Het bevat per individuele verzekerde informatie over
de zorgkosten uit 2012, uitgesplitst naar type zorg (de afhankelijke variabele in de
modellen). Daarnaast zijn voor elke individuele verzekerde de volgende variabelen
beschikbaar:

Dit

•

Leeftijd op peildatum 30 juni 2012

•

Geslacht

•

Aard van het Inkomen (AvI) 2012

•

Sociaal Economische Status (SES) 2012

•

Regiocriterium

•

DKG’s 2011

•

FKG’s 2011

•

MHK

•

HKG 2011

•

GSM
zijn

de

onafhankelijke

variabelen

(verklarende

variabelen)

in

het

risicovereveningsmodel. Per verzekerde is ook de verzekeraar bekend op basis van de

2

13/187

UZOVI code. Het OT 2015 bestand bestaat uit totaal 16.832.231 records en 16.504.591
verzekerdenjaren1. Het OT 2014 bestand bestaat uit totaal 16.753.162 records en 16.438.959
verzekerdenjaren1. Voor een uitgebreide beschrijving van de opbouw van het OT-bestand
2015 verwijzen we naar WOR 710. Voor een uitgebreide beschrijving van het OT bestand
2014 verwijzen we naar WOR 649.

Geneeskundige GGZ (2014 en 2015)
Het OT-bestand GGZ 2015 bevat alle variabelen om het risicovereveningsmodel voor de
GGZ te schatten. Het bevat per individuele verzekerde informatie over de GGZ-zorgkosten
uit 2012 (de afhankelijke variabele in de modellen). Daarnaast zijn voor elke individuele
verzekerde de volgende variabelen beschikbaar:
•

Leeftijd op peildatum 30 juni 2012

•

Geslacht

•

Aard van het Inkomen (AvI) 2012

•

Sociaal Economische Status (SES) 2012

•

Regiocriterium GGZ

•

Psychische DKG’s 2011

•

Psychische FKG’s 2011

•

Eenpersoonshuishouden/ meerpersoonshuishouden

•

GGZ-MHK

Dit

zijn

de

onafhankelijke

variabelen

(verklarende

variabelen)

in

het

risicovereveningsmodel. Per verzekerde is ook bekend bij welke verzekeraar hij/zij
verzekerd is op basis van de UZOVI code. Voor een uitgebreide beschrijving van de opbouw
van het OT-bestand verwijzen we naar WOR 710. Voor een uitgebreide beschrijving van
het OT bestand 2014 verwijzen we naar WOR 649.

3.1.2

Belastingdienst bes tanden

SES/PPA bestanden 2011 (versie 1, 2 & 3) en 2012 (versie 1 & 2)
Van ZINL hebben we bestanden van de belastingdienst ontvangen die gebruikt worden
voor het afleiden van de Sociaal Economische Status van de verzekerden. Deze bestanden

1
Omdat niet alle verzekerden het gehele jaar bij dezelfde zorgverzekeraar ingeschreven staan, komen
sommige verzekerden meerdere keren voor in het OT 2015 bestand. In de analyse wordt er gecorrigeerd
naar verzekerdenjaren.

2

14/187

bevatten per individuele verzekerde, het pseudo-BSN, het inkomen en een pseudo-NAW.
De Pseudo-NAW is gelijk voor alle personen die op hetzelfde adres wonen.
In Tabel 1 staan de aantallen records per bestand dat van de belastingdienst is ontvangen
voor de bepaling van SES.
Tabel 1 Aantal records verschillende aanleveringen bestanden belastingdienst met
inkomensgegevens
2011

Aantal records

2012

Versie 1

Versie 2

Versie 3

Versie 1

Versie 2

16.700.000

17.001.431

17.001.319

17.040.857

17.066.263

Uit de vergelijking van de verschillende bestanden wordt duidelijk dat er grote verschillen
kunnen bestaan tussen de verschillende versies van de bestanden. Dit is van belang, omdat
dit mogelijk ten koste gaat van de stabiliteit van het SES criterium. In Tabel 2 geven we het
totaal aantal records en het aantal records waarvoor geldt dat het inkomen of het aantal
personen woonachtig op het betreffende adres is gewijzigd. Ook geven we het aantal
records dat op basis van de basisindeling in een andere SES klasse zou worden ingedeeld.
Tabel 2 Vergelijking verschillende versies bestanden belastingdienst
BD2012

BD2011

v1
#Records
Niet in andere versie

v2

17.040.857

v1

BD2011
v2

v2

v3

17.066.263 16.700.000 17.001.431 17.001.431

-428

-25.834

-1.513

-302.944

17.001.319

-226

-114

Onbekend adres (v1 &
v2)

-173.801

-162.006

-165.089

#Records in beide
versies

16.866.628

16.698.487

16.836.116

Ander inkomen

2.335.806

2.533.390

636.225

Ander Adres

2.389

2.751

1.024

Ander PPA

15.915

13.714

4.799

Ander gem. adres
inkomen

4.879.049

5.251.714

1.564.540

Verschuiving in SESklasse

2.633.972

2.690.455

839.297

Deze resultaten maken duidelijk dat het van belang is om te onderzoeken of een robuuste
methode voor het indelen in SES kan worden gevonden. In deze robuuste methode is het
van belang dat de verschillen tussen de bestanden zo veel mogelijk beperkt blijven.

2

15/187

Daarnaast kan gekozen worden om voor het bepalen van SES uit te gaan van gegevens van
een oud jaar. Een beschrijving van de methoden voor het bepalen van het inkomen staat in
paragraaf 3.3.2.

Zelfstandigen (2009-2012)
Op basis van het Zelfstandigen bestand van de Belastingdienst worden verzekerden in de
AvI klasse Zelfstandige ingedeeld. Verzekerden worden als zelfstandigen aangemerkt als zij
op het peilmoment 1 juli een economische activiteit hebben. Dit zijn Directeur Groot
Aandeelhouders (DGA’s) en overige zelfstandigen.
Deze bestanden hebben we verkregen voor de periode 2009-2012. In Tabel 3 staat het aantal
records en het aantal unieke BSN’s voor deze bestanden.
Tabel 3 vergelijking aantal records bestanden belastingdienst zelfstandigen verschillende
opeenvolgende
nvolgende jaren
opee

3.1.3

2009

2010

2011

2012

Aantal records

2.655.282

2.959.426

2.906.793

2.929.814

Aantal unieke BSN

1.789.272

1.920.893

1.926.856

1.958.513

UWV bestanden (2009-2012)

Via ZINL hebben we ook bestanden van het UWV gekregen. De UWV bestanden bevatten
informatie op individueel niveau over de inkomsten- en arbeidsverhouding van de
Belastingdienst om de aard van het inkomen in klassen in te kunnen delen. We gebruiken
hiervoor de bestanden 2009 tot en met 2012. De UWV bestanden worden gekoppeld aan
OT2015 via het gepseudonimiseerde BSN nummer. In Tabel 4 staat het aantal records en
unieke BSN’s voor de bestanden van de verschillende jaren.
Tabel 4 vergelijking aantal records UWV bestanden verschillende opeenvolgende jaren

2

2009

2010

2011

2012

Aantal records

17.946.016

18.458.783

18.877.117

19.126.193

Aantal unieke BSN

12.172.668

12.345.838

12.522.370

12.572.669

16/187

3.1.4

DUO

Diplomaregister (vanaf 1996)
Het DUO diplomaregister bevat gegevens van individuen over het jaar waarin zij een
diploma hebben behaald aan een publiekrechtelijke onderwijsinstelling in Nederland. Het
diplomaregister is opgebouwd uit gegevens uit het inschrijfregister, waar naast de
behaalde diploma’s ook de huidige personen die zijn ingeschreven aan een opleiding zijn
opgenomen. Vanaf 1991 worden de gegevens over het behaalde diploma geregistreerd en is
vanaf 1996 redelijk compleet. Dit betekent dat grofweg voor verzekerden jonger dan 35 jaar
het diplomaregister complete informatie biedt. Voor verzekerden tot 35 jaar geldt dat deze
verzekerden over het algemeen hun diploma na 1996 hebben behaald. Voor verzekerden
ouder dan 35 is het waarschijnlijk dat in ieder geval een gedeelte voor 1991 zijn diploma
heeft behaald. Hierdoor biedt het diplomaregister wel informatie voor een deel van de
verzekerden ouder dan 40, maar is het diplomaregister niet volledig.

Studenten (2011 & 2012)
Het bestand van DUO is gebruikt om aan te geven of een verzekerde ingeschreven staat bij
een HBO of WO instelling. De bestanden zijn aangeleverd voor peildatum 1 juni 2011 en 1
juni 2012. Het bestand bevat alle BSN van verzekerden die op de peildatum student waren.
Het bestand bevat geen verdere aanvullende informatie. Het bestand van DUO bevat
677.931 records, waarvan er 652.815 in 2011 als student ingeschreven stonden en in 610.278
in 2012. In totaal stonden 585.162 studenten in beide jaren ingeschreven.

3.1.5

Vektis gegevens intra muraal AWBZ (november & december
2012)

Het Vektis bestand bevat gegevens over personen in Nederland die wonen in een
institutioneel huishouden. Het bestand bestaat uit:
•

Een gepseudonimiseerd BSN

•

Prestatiecode, bestaande uit:
-

Volledig Pakket Thuis

-

Zorg Zwaarte Pakket
VV
GHZ

2

17/187

GGZ
•

Omschrijving van de prestatiecode

•

Maand

De indicator ‘maand’ is aangeleverd omdat voor 2 zorgkantoren declaratiegegevens van
november 2012 zijn gebruikt omdat december 2012 niet was aangeleverd. Met deze
indicator kan dit onderscheid gemaakt worden.
BSN’s zonder ZZP met alleen toeslagen voor ZZP’s zijn buiten beschouwing gelaten in dit
bestand. BSN’s kunnen meerdere grondslagen hebben.
In Tabel 5 presenteren we de overlap tussen het Vektis bestand en het somatische2 en gGGZ
OT-bestand 2015. Een deel van de verzekerden die in SES0 zitten, vallen niet in de ZZP en
omgekeerd. Dit zou om de volgende situaties kunnen gaan:

2

-

Personen die wel in een studentenhuis wonen, maar geen student zijn

-

Personen in gevangenissen

-

Personen in woongroepen

-

Personen in kindertehuizen

Het somatische model incl. V&V heeft dezelfde prevalentie en overlap.

2

18/187

Tabel 5. Koppeling Vektis bestand en somatisch en gGGZ OTOT - bestand 2015.
SES 0
(>15p)

ZZP

Prevalentie

V

V

122.357

VV

GHZ

GGZ

Somatisch 2015
Totaal
Student

2

0

0

2

Overig

122.355

94.166

17.999

10.253

Totaal

V

X

90.160

Student

7.803

Overig

82.357

Totaal

X

V

116.113

Student

32

0

3

29

Overig

116.081

52.362

49.980

13.788

Overlap SES0 & Student totaal

7.805

gGGZ 2015
Totaal

V

V

121.635

Student

2

0

0

2

Overig

121.633

94.166

17.299

10.231

Totaal

V

X

79.817

Student

7.803

Overig

72.014

Totaal

X

V

113.121

Student

32

0

3

29

Overig

113.089

52.362

47.046

13.730

Overlap SES0 & Student totaal

7.805

3.2

Uitgangsmodel

SiRM heeft voor de vergelijking van de kosten en normkosten een uitgangsmodel geschat
zonder AvI en SES en PPA. Op die manier zijn de resultaten voor de verschillende
subgroepen die bij de vergelijking worden onderscheiden goed met elkaar te vergelijken.
Eventuele verschillen tussen de modellen worden daarmee niet vervuild met de
normuitkeringen die afgeleid zijn op basis van de huidige indeling van SES, AvI en PPA.

2

19/187

In Tabel 6 presenteren we de resultaten van het uitgangsmodel exclusief AvI en SES voor de
somatische zorg. Bijlage 12.1 bevat de bijbehorende normbedragen.
Tabel 6 Resultaten modelschatting somatische zorg, exclusief AvI en SES
Beoordelingsmaat
Beoordeli ngsmaat

Uitgangsmodel

Exclusief AvI & SES

23%

22%

Individueel
R2 [%]

25%

25%

€ 1.678

€ 1.682

GINI [%]

67%

66%

THEIL [%]

40%

40%

€ 584

€ 610

99%

98%

CPM [%]
GGAA [€/verz.]

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]
GGAA [€/verz.]

€ 25

€ 33

Bandbreedte [€/verz.]

€ 209

€ 249

In Tabel 7 presenteren we de resultaten van het uitgangsmodel exclusief AvI en SES voor de
somatische zorg plus V&V. Bijlage 12.1 bevat de bijbehorende normbedragen.
Tabel 7 Resultaten modelschatting somatische zorg inclusief V&V, exclusief AvI en SES
Beoordelingsmaat

Uitgangsmodel

Exclusief AvI & SES

25%

25%

Individueel
R2 [%]

26%

26%

€1.829

€ 1.834

GINI [%]

70%

69%

THEIL [%]

44%

44%

€ 672

€ 699

99%

98%

CPM [%]
GGAA [€/verz.]

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]
GGAA [€/verz.]

€ 27

€ 41

Bandbreedte [€/verz.]

€ 234

€ 281

In Tabel 8 presenteren we de resultaten van het gGGZ uitgangsmodel exclusief AvI, SES en
PPA. Bijlage 12.1 bevat de bijbehorende normbedragen.

2

20/187

Tabel 8 Resultaten modelschatting geneeskundige GGZ, exclusief AvI en SES en
een/meerpersoonshuishouden
Beoordelingsmaat

Uitgangsmodel
Uitgangsm odel

Exclusief AvI & SES

R2 [%]

15%

15%

CPM [%]

26%

25%

Individueel

GGAA [€/verz.]

€ 302

€ 303

GINI [%]

83%

79%

THEIL [%]

45%

42%

€ 134

€ 138

R2 [%]

95%

94%

GGAA [€/verz.]

€ 10

€ 15

Bandbreedte [€/verz.]

€ 72

€ 118

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar

Om de vergelijkbaarheid met de OT te borgen heeft SiRM wel de uitgangsmodellen
inclusief AvI, SES en PPA geschat. De resultaten hiervan staan beschreven in de rapportage
van het groot onderhoud FKG (WOR 716 voor de somatische zorg en WOR 717 voor de
geneeskundige GGZ).

3.3

Methoden

Hieronder bespreken we kort wat de gebruikte methodes zijn. De resultaten presenteren
we in hoofdstukken 5, 6 en 7. Telkens worden de gemiddelde kosten, de meerkosten en het
aantal verzekerdenjaren weergegeven. De gemiddelde kosten zijn de kosten die werkelijk
gemaakt worden. De meerkosten zijn de gemiddelde kosten minus de verwachte kosten.
Als de meerkosten negatief zijn dan is er dus sprake van een overcompensatie, als de
meerkosten positief zijn dan is er sprake van ondercompensatie. In Bijlage 12.1 staan de
onderliggende tabellen waar ook de normbedragen en spreiding in worden weergegeven.

3.3.1

Hoge opleidin g

Dit betreft een nieuw kenmerk dat we hebben geoperationaliseerd vanuit het
diplomaregister. Voor verzekerden hebben we vastgesteld of hij/zij een opleiding bij een
publiekrechtelijke instelling voor Hoger Beroepsonderwijs of een universiteit heeft
genoten op basis van het diplomaregister.
De verzekerden die we niet op basis van het diplomaregister konden indelen in de
categorie ’`Opgenomen in DUO register’ delen we in bij de categorie ‘Niet opgenomen in

2

21/187

DUO register’. Voor deze laatste subgroep geldt dat dit ook verzekerden kan betreffen die
wel een hoge opleiding hebben gehaald bij een private opleiding of in het buitenland. Het
is op basis van de bestanden echter niet mogelijk om deze groep verzekerden aan te wijzen.
De groep ‘Niet opgenomen in DUO register’ bestaat daarmee uit zowel verzekerden zonder
hoge (HBO/WO) opleiding als verzekerden met een ‘hoge opleiding’ (in het buitenland of
bij een private instelling).

3.3.2

Sociaal economis che s tatus

Huidige indeling
De huidige indeling van SES wordt bepaald, zoals beschreven in de Figuur 1.
Figuur 1 Stappenplan
Stappenpla n afleiden SES op basis van gegevens belastingdienst en OT 2015

Het aantal verzekeringsjaren per adres bepalen we door per pseudo-naw het aantal records
in het belastingdienst bestand op te tellen. Hierbij wegen we deze records aan de hand van
het OT 2015 bestand. De BSN uit het belastingdienstbestand die we niet kunnen koppelen
met het OT bestand wegen we met 1. Dit is conform de werkwijze die ZINL ook gebruikt.
Het gemiddeld gewogen inkomen bepalen we door per verzekerde een afgeleid inkomen te
bepalen door het werkelijke inkomen te delen door het aantal verzekerdenjaren. In een
tweede stap maken we een gewogen gemiddelde –met verzekerdenjaren-

van dit

inkomen.

2

22/187

Voorbeeld.
Op één adres wonen een vader, een moeder en een kind. De vader verdient €20.000
per jaar, maar overlijdt na een half jaar. Het inkomen van de vader was dus €10.000
voor dat half jaar. De moeder verdient €40.000. Het uiteindelijk bepaalde
huishoudinkomen is dan (€10.000+€40.000)/(0,5 ‘vader’+1 ‘moeder’+1 ’kind’) =
€20.000

Aanpassingen Institutionele huishoudens (SES 0)
Voor het criterium institutionele huishoudens hebben we het bestand OT-2015 gekoppeld
met het Vektis bestand waar op basis van declaraties de grondslag van de verleende zorg
voor een verzekerde kan worden achterhaald. We maken onderscheid tussen:
1.

Verzekerden met AWBZ declaraties (ZZP)

2.

Grondslag V&V

3.

Grondslag GHZ

4.

Grondslag GGZ

Nieuwe instroom SES0
Om te kijken wat de vervolgkosten zijn voor personen die nieuw instromen in de SES0
klasse, hebben we een koppeling gemaakt met het OT-bestand 2014 en het OT-bestand
2015 op BSN-niveau. We delen verzekerden in vier categorieën in:
1.

Wel in SES0 (>15p) in OT-2014 &wel in SES0 (>15p) in OT-2015 (wel/wel)

2.

Wel in SES0 (>15p) in OT-2014 & niet in SES0 (>15p) in OT-2015 (wel/niet)

3.

Niet in SES0 (>15p) in OT-2014 & wel in SES0 (>15p) in OT-2015 (niet/wel)

4.

Niet in SES0 (>15p) in OT-2014 & niet in SES0 (>15p) in OT-2015 (niet/niet)

Inkomensdefinitie
De SES-classificatie, met uitzondering van de SES-klasse 0, wordt bepaald op basis van het
inkomen. In de huidige inkomensdefinitie, wordt het adres inkomen gemiddeld over het
aantal verzekerden per adres, waarbij alle verzekerden (inclusief kinderen) even zwaar
meetellen. Ter verbetering van de verevenende werking en de stabiliteit van de SESclassificatie zijn 3 keuzen gemaakt met betrekking tot de inkomensdefinitie:

2

23/187

1.

Welke (versies van) databestanden zijn geschikt voor SES-berekening?
Per jaar levert de belastingdienst meerdere bestanden aan ten behoeve van de
risicoverevening. Voor de Overall Toets wordt momenteel gebruik gemaakt van de
meest recente gegevens over het meest recente jaar. Een keuze ter verbetering van
de stabiliteit kan zijn om gegevens van een latere versie van een eerder jaar te
gebruiken. Om te toetsen wat dit voor effect heeft op de stabiliteit zijn we op basis
van gegevens 2011 en 2012 nagegaan wat de effecten op de indeling in SES klassen
is van de verschillende aanleveringen van de belastingdienst.
De SES-stabiliteit bepalen we aan de hand van de aantallen verzekerden die van
SES klasse wisselen tussen de verschillende versies van de gegevens van de
belastingdienst. De verevenende werking bepalen we door de gemiddelde kosten
en de meerkosten te vergelijken.

2.

Moet de SES bepaald worden op individueel of adres niveau?
Om de SES-stabiliteit te verbeteren is gekeken of de SES bepaald moet worden op
individueel of adres niveau. Hierbij is de huidige SES-classificering waarbij
iedereen op één adres hetzelfde gemiddelde adres inkomen krijgt vergeleken met
een SES-indeling op basis van individueel inkomen.
De SES-stabiliteit is bepaald aan de hand van de mutaties door verschillende dataversies te gebruiken. De verevenende werking is bepaald door de gemiddelde
kosten en de meerkosten te vergelijken.

3.

Hoe ga je om met de omvang en samenstelling van het huishouden?
De omvang en samenstelling van het huishouden heeft invloed op de sociaal
economische status. In de huidige inkomensdefinitie wordt het adres inkomen
gemiddeld over het aantal verzekerden per adres, waarbij alle verzekerden
(inclusief kinderen) even zwaar worden meegewogen. In een analyse zijn we
nagegaan wat de effecten zijn van de omvang van het huishouden en de weging
van de kinderen in het huishouden. We hebben de volgende varianten van het
huishoudinkomen met elkaar vergeleken:
•

Gemiddeld adres inkomen (huidige methode):
o

Totale adres inkomen wordt gedeeld door het aantal verzekerden op
het adres en door het aantal verzekerdenjaren

o

2

Alle verzekerden worden even zwaar meegewogen

24/187

•

Het CBS-geschaalde adres inkomen:
o

Totale adres inkomen wordt gedeeld door de CBS-equivalent

o

Kinderen jonger dan 18 (Nk18) wegen minder zwaar mee dan
volwassenen 18 jaar of ouder (Nv18)

•

o

Elk extra lid van het huishouden telt minder mee

o

CBS-equivalent = (Nv18+0.8*Nk18)0.5

De aangepaste OECD -geschaalde adres inkomen:
o

Totale adres inkomen wordt gedeeld door de OECD-equivalent

o

Kinderen jonger dan 15 jaar (Nk15) wegen minder zwaar mee dan
volwassenen 15 jaar of ouder (Nv15)

•

o

De 1e volwassenen telt volwaardig mee (Nv15)

o

Elke extra volwassene weegt minder zwaar mee

o

OECD-equivalent = 1*(Nv15>0) + 0.5 * (Nv15-13) + 0.3 * Nk15

Het volwassenen-geschaalde adres inkomen:
o

Totale adres inkomen wordt gedeeld door het aantal volwassenen
van 18 jaar of ouder

•

o

Alle volwassenen worden even zwaar meegewogen

o

Kinderen tellen niet mee

Totale adres inkomen:
o

•

Het ongewogen totale inkomen van alle verzekerden op het adres

Maximaal adres inkomen:
o

Het inkomen van de verzekerde die het meest verdient in het
huishouden

3

NV15-1: Volwassenen met uitzonering van de eerste volwassene telt voor de helft mee.

2

25/187

Leeftijdsgrenzen
De huidige SES-indeling berust op de uitsplitsing in drie leeftijdsgroepen. De vraag is of dit
optimaal is, gelet op de door het CBS (2009) geconstateerde verschillen in ervaren
gezondheid binnen de leeftijdsgroep 20 t/m 59 jaar. Gegeven de heterogeniteit in de
middelste leeftijdsgroep onderzoeken we of het zinvol is om de middelste
leeftijdscategorie post-hoc (dus na de percentielverdeling op basis van de 3
leeftijdsklassen) onder te verdelen in 4 extra leeftijdsklassen analoog aan het AvIcriterium:
•

18-34 jaar

•

35-44 jaar

•

45-54 jaar

•

55-64 jaar

We gaan hierbij uit van een SES-kenmerk zoals bepaald op basis van de nieuwe
inkomensdefinitie en percentielgrenzen. Op basis van de prevalentie, zorgkosten en
meerkosten zal worden bepaald of deze extra indeling meerwaarde heeft voor de
verevenende werking van het SES-kenmerk.

Percentielgrenzen
Om de grootte van de groepen stabiel te houden, zijn de huidige SES-klassen verdeeld in 3
inkomensgroepen, waarbij de laagste 30% van de inkomens in de SES-klasse 1 komt, de
middelste 40% van de inkomens onder SES-klasse 2 vallen en de hoogste 30% van de
inkomens in SES-klasse 3 worden ingedeeld. In dit onderzoek, is bepaald of deze 30-40-30
verdeling nog steeds optimaal is of dat hier aanpassingen nodig zijn. Hiervoor zijn de
inkomensgroepen onderverdeeld in 10 percentiel-groepen van 10%. Op basis van de
gemiddelde kosten en meerkosten is daarna de optimale verdeling bepaald.

Eenpersoonshuishouden
In het risicovereveningsmodel voor de geneeskundige GGZ is het vereveningskenmerk
eenpersoonsadres (versus meerpersoonsadres) opgenomen. In het vereveningsmodel voor
de variabele somatische zorgkosten komt eenpersoonsadres alleen voor als onderdeel van
het regiocriterium. Alleenstaanden doen een groter beroep op de geneeskundige GGZ, en
vermoedelijk ook op de somatische zorg (inclusief de GRZ) en de V&V.

2

26/187

Eerst onderzoeken we of de toevoeging van het vereveningskenmerk eenpersoonsadres
aan de risicovereveningsmodellen voor (1) de variabele kosten van somatische zorg en (2)
de variabele kosten somatische zorg plus V&V toegevoegde waarde heeft.
Daarna zullen we kijken voor alle drie de risicovereveningsmodellen (inclusief gGGZ) of
een

uitsplitsing

van

het

vereveningskenmerk

eenpersoonsadres

(versus

meerpersoonsadres) naar leeftijd aanvullende toegevoegde waarde heeft. Hiervoor zal een
indeling naar leeftijd gemaakt worden in drie leeftijdsklassen:
•

18-64 jaar4;

•

65-79 jaar;

•

80 jaar en ouder.

Ten slotte splitsen wij in de resultaten verder uit naar geslacht om te bezien of een
detaillering van het vereveningskenmerk naar leeftijd en geslacht wenselijk is

3.3.3

Aard van Inkomen

Huidige indeling
In Figuur 2 staat het stappenplan voor het afleiden van de Aard van het inkomen. De aard
van het inkomen leiden we af uit verschillende bestanden. In de eerste fase delen we de
verzekerden in een AvI klasse op basis van de verschillende bestanden in. In de tweede fase
delen we de verzekerden in, in de laagste klasse waarin ze zijn ingedeeld.

4
Voor verzekerden jonger dan 18 veronderstellen we dat deze allemaal deel uitmaken van een
meerpersoonshuishouden.

2

27/187

Figuur 2 Stappenplan afleiden AvI op basis van gegevens belastingdienst zelfstandigen,
gegevens DUO, gegevens UWV en OT 2015

Arbeidsongeschikten
Indelen verzekerden op basis van UWV
bestand

Bijstandsgerechtigden
Referentiegroep:
• Werklozen
• Loondienst

Indelen verzekerden op basis van
belastingdienst

Zelfstandigen

Indelen verzekerden op basis van DUO

Studenten

Indelen verzekerden op basis van leeftijd

Jonger dan 18,
ouder dan 65

In Bijlage 12.2 beschrijven we de methode voor het afleiden van de verschillende groepen
per bestand.
In Figuur 3 geven we de wijze van indelen van de verzekerden die op basis van de
verschillende bestanden in verschillende klassen worden ingedeeld. Verzekerden worden
steeds in de laagst mogelijke klasse ingedeeld. Dus voor een verzekerde die zowel student
als arbeidsongeschikt is geldt de klasse arbeidsongeschikt. Als we de verzekerden allemaal
in onderstaande groepen hebben ingedeeld voegen we de klasse onbekend nog samen met
de klasse referentiegroep. Tot slot delen we de verzekerden in de klassen ‘Zelfstandigen’,
‘Referentiegroep’,

‘Bijstandsgerechtigden’

en

‘Arbeidsongeschikten’

nog

in

4

leeftijdsklassen (18-34, 35-44, 45-54 en 55-64) in. De klasse ‘Studenten’ telt alleen voor de
verzekerden in de leeftijdsklasse 18-34.

2

28/187

Figuur 3 Indelen verzekerden in de laagste AvIAvI- klasse.

Onbekend
Zelfstandigen
Referentieklasse
(loondienst, werkloos)
Studenten
Bijstandsgerechtigden
Arbeidsongeschikten
Leeftijdsklasse, < 18, >65
Aanpassing AvI aan sociale regelgeving
Ten aanzien van de indeling van verzekerden in de klassen van aard van inkomen gaan we
na of de indeling nog aansluit bij recente regelgeving. In een analyse van de verschillende
regelingen gaan we na welke wijzigingen er in de sociale wetgeving zijn doorgevoerd en
welke consequenties dat mogelijk heeft voor de indeling van de verzekerden in de AvI
klassen. Daarbij vergelijken we steeds de gemiddelde kosten en meerkosten van de groep
verzekerden die gebruik maakt van de betreffende regeling met de groep waarin ze nu zijn
ingedeeld en waarin ze potentieel worden ingedeeld. Op basis van de gemiddelde kosten
en meerkosten kan dan een keuze worden gemaakt voor de indeling van de subgroep.

Vasthouden AvI klasse na 65
Daarnaast gaan we na in hoeverre verzekerden die 65 worden beter in de laatst bekende
AvI klasse kunnen worden ingedeeld. Hiervoor stellen we vast wat de AvI klasse van
verzekerden in de leeftijdscategorie tussen de 65 en 69 is geweest in de voorgaande jaren.
We delen de verzekerden vervolgens in op basis van de oude bestanden van het UWV en de
belastingdienst. Omdat we gegevens over vier opeenvolgende jaren hebben kunnen we de
AvI klasse van maximaal 4 jaar terug vaststellen. Op basis van deze gegevens delen we de
65-69 jarigen in bij een AvI klasse.
Per saldo betekent dit dat verzekerden van 69 zeer waarschijnlijk niet op basis van
gegevens in een andere klasse kunnen worden ingedeeld. Voor deze verzekerden geldt dat
de gegevens niet ver genoeg teruggaan om hun AvI klasse te achterhalen voorafgaand dat
de verzekerden met pensioen zijn gegaan.

2

29/187

Omdat de exacte leeftijd van een verzekerde niet te achterhalen is, weten we niet welke
verzekerden in welk jaar een verzekerde 65 is geworden. Hierdoor kan niet de AvI klasse
worden achterhaald voordat een verzekerde in de klasse 65+ ingedeeld wordt. Regulier
worden verzekerden met een pensioen of AOW ingedeeld in de referentieklasse.
De werkwijze die we hebben gevolgd om verzekerden van 65-69 in te delen in de laatst
bekende AvI klasse is daarom als volgt:
Stap 1.

Selecteer de verzekerden in de leeftijdsklasse 65-69.

Stap 2. Bepaal de AvI klasse op basis van belastingdienst en UWV op basis van
gegevens 2009-2012. Deel daarbij verzekerden met een pensioen of AOW
in bij de klasse onbekend in plaats van de referentieklasse loondienst.
Stap 3. Stel de definitieve AvI klasse vast op basis van de meest recente AvI
klasse niet zijnde onbekend. Voor de verschillende klassen vergelijken we
de gemiddelde kosten en meerkosten van de verzekerden die we in hun
laatst bekende AvI klasse indelen met de gemiddelde kosten en
meerkosten van de verzekerden in de AvI klasse 18- en 65+ en met de AvI
klasse waarin ze ingedeeld worden voor de leeftijdscategorie 55-64 jaar.

2

30/187

4

Literatuuronderzoek

Binnen het huidige risicovereveningsmodel wordt de sociaal-economische status (SES)
bepaald op basis van het gemiddeld adres inkomen. In de literatuur wordt de SES veel
ruimer bepaald, waarbij veel verschillende kenmerken een voorspellende werking lijken te
hebben op gezondheid en de gerelateerde gezondheidskosten. Het doel van deze beknopte
literatuuronderzoek is om te bepalen welke kenmerken idealiter toegevoegd moeten
worden om de verevenende werking van de SES te verbeterd. Als basis wordt het SEO
onderzoek uit 2006 gebruikt (WOR 179; Sadiraj & Groot, 2006) met literatuur na 2006 als
focusgebied binnen dit onderzoek. Het resultaat is dat het huidige model mogelijk
verbeterd kan worden door het toevoegen van de kenmerken opleiding en vermogen.

4.1

Kenmerken rel evant voor SES

Door de bank genomen wordt de SES bepaald op basis van drie hoofdkenmerken: Het

opleidingsniveau, het (huishoudelijk) inkomensniveau en het beroepsniveau (Sadiraj &
Groot, 2006; WOR 179). Het opleidingsniveau wordt gezien als een stabiele factor, die
ongeveer vanaf 25-jarige leeftijd vast staat. Inkomen en beroep zijn juist meer een
momentopname met een behoorlijke variatie over tijd. Smith en Kington (1997) stellen dat
gedrag leidend tot betere gezondheid meer gerelateerd zijn aan het (stabielere)
gecumuleerd inkomen (vermogen). Dit resultaat vinden we ook in recentere literatuur,
waarin vermogen vaak wordt aangemerkt als een sterke indicator naast of zelfs in plaats
van (één van) de hoofdkenmerken (zie bijvoorbeeld, Sadiraj&Groot (2006), Duncan et.al.
(2002), Avendano et.al. (2008), Allin et.al. (2009)).
Andere kenmerken zoals sociale participatie, economische activiteit en sociale demografie
(zoals etniciteit en burgerlijke staat) worden ook aangemerkt als potentiele SES variabelen
(Sadiraj&Groot (2006), Ostrove et.al. (1999), Kunst et.al. (2008), Eikimo et.al. (2014), Yom
Din et.al., (2014)). Het meeste onderzoek corrigeert voor variatie in leeftijd en geslacht of
definieert op voorhand een onderzoeksgroep met vergelijkbare kenmerken.

4.2

Relatie met gezondheid & zorggebruik

In de literatuur zijn verschillende uitkomstmaten gebruikt om het effect van SESkenmerken te toetsen. Het merendeel van de literatuur is gebaseerd op gezondheid en/of
zorggebruik.

Gezondheid

kan

weer

onderverdeeld

worden

in

specifieke

gezondheidskenmerken (zoals bloeddruk, mortaliteit en door FKGs verevenende
ziektebeelden) en algehele (subjectieve) gezondheid. Aangezien ziektebeelden vallende
onder een FKG al zijn verwerkt in het vereveningsmodel, zijn onderzoek hierop gericht

2

31/187

niet meegenomen in de literatuur analyse. Let wel, ondanks de evidente relatie tussen
gezondheid en zorggebruik aan de ene kant en zorgkosten aan de andere kant kunnen deze
niet één op één naar elkaar te vertaald worden. Dit betekent dat kenmerken met verklarend
effect in de literatuur niet per definitie ook de zorgkosten goed verklaren.
In Tabel 9 is een overzicht gegeven van de mogelijke SES kenmerken en hun relatie tot
gezondheid en zorggebruik. We zien dat er een correlatie bestaat tussen een hogere
opleiding, inkomen en autochtone etniciteit met lagere zorgkosten. Zorggebruik is
gemiddeld genomen lager voor hogere inkomens, opleiding, vermogen, beroepsniveau,
huiswaarde of het bezit van een huis en gehuwden en samenwonenden. Eenzelfde geldt
voor algemene gezondheid.
Tabel 9 Overzicht van de SESSES- kenmerken en hun relatie tot zorgkosten, zorggebruik en
gezondheid. (Resultaten zijn = hoger/beter, =lager/slechter, 0= vergelijkbaar)
Opleiding :
Een hogere opleiding staat in relatie tot:
Zorgkosten
Eerstelijns zorggebruik
Tweedelijns zorggebruik

Algemene (subjectieve) Gezondheid
Mortaliteit
Bloeddruk (vrouwen)

Inkomen :
Een hoger inkomen staat in relatie tot:
Zorgkosten
Eerstelijns zorggebruik
0 Tweedelijns zorggebruik

Algemene (subjectieve) gezondheid
Mortaliteit
Bloeddruk (vrouwen & mannen)

Beroepsniveau:
(Vrijwel altijd gebruikt in combinatie met andere factoren in een gecombineerde SES. Daardoor geen
duidelijke resultaten voor puur beroepsniveau.)
Een hoger beroepsniveau staat in relatie tot:
Mortaliteit
Vermogen :
Een hoger vermogen staat in relatie tot:
Zorggebruik
Mortaliteit
Gezondheid
Herseninfarcten

Huisbezit/Huiswaarde :
Huisbezit of een hogere huiswaarde staat in relatie tot:
Zorggebruik

Sociale Participatie:
Sociale participatie (in de vorm van vrijwilligers organisatie) staat in relatie tot:
0 Gezondheid

Economische Activiteit /Arbeidsparticipatie:
Mensen die economische actief/werkend zijn (tegenover inactief/werkloos) staat in relatie tot:
Mortaliteit

Etniciteit :
Een autochtone etniciteit (tegenover westerse en niet-westerse allochtoon) staat in relatie tot:
Zorgkosten
Gezondheid
Eerstelijns zorggebruik
Tweedelijns zorggebruik

Burgerlijke Staat :
Onderverdeling in Gehuwd/Samenwonend, Alleenstaand, Verweduwd en Gescheiden.
Alleenstaand staat in relatie tot:
Gezondheid
Verweduwd/Gescheiden staat in relatie tot:
Zorgkosten
Eerstelijns zorggebruik
Tweedelijns zorggebruik

2

32/187

Als kanttekening van het gebruik van internationale literatuur moet worden gegeven dat
zorgkosten zeer afhankelijk zijn van de manier waarop de zorg is georganiseerd en
gefinancierd. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de verminderde zorgtoegankelijkheid voor
lage inkomens binnen de Amerikaanse zorg. Hierdoor zijn de resultaten van het ene land
niet één op één te projecteren op een ander land.
Tot slot zijn sommige verschillen op basis van SES ook verklaarbaar door verschillen in
leefstijl (bijv. roken en excessief alcoholgebruik) en de toegang tot de gezondheidszorg
(Mackenbach et.al. (2008)). Door deze relatie geldt dat door opname van SES in het
risicovereveningsmodel ook voor deze verschillen in leefstijl en toegang tot de
gezondheidszorg gecorrigeerd wordt. Een vraag die hierbij gesteld kan worden is of
compensatie voor deze verschillen wel wenselijk is.

4.3

Operationalis erin g

Binnen het actuele vereveningsmodel wordt de SES bepaald op basis van hoofdelijk,
huishoudelijk inkomen met een leeftijdscorrectie en is het kenmerk beroepsniveau ten
dele ondergebracht onder de AvI. Het opleidingsniveau is (nog) niet geïmplementeerd
door de afwezigheid van een compleet register voor de gehele Nederlandse bevolking.
Binnen het groot onderhoud SES/AvI/PPA zullen we bekijken of het opleidingsregister van
DUO geschikt is om toe te passen voor verevening.
Uit de literatuur bleek dat vermogen ook een goede bijdrage kan leveren aan de
risicoverevening. Om vermogen binnen de risicoverevening te gebruiken is het van belang
dat hier een betrouwbaar register voor bestaat. Mogelijk bieden bestanden van de
belastingdienst hier uitkomst. De relatie tussen huisbezit/huiswaarde en gezondheid lijkt
minder sterk , maar vergelijkbaar met de relatie tussen vermogen en gezondheid (Kunst
et.al. (2005), Singh (2003), Moudon et.al. (2011), Yom Din et.al (2014)). Hierdoor ontstaat de
mogelijkheid om huisbezit of huiswaarde te gebruiken als een proxy voor vermogen.
Nadeel hiervan is dat de WOZ waarde grote regionale verschillen kent (CBS, 2014),
waardoor de WOZ waarde mogelijk geen goede indicator voor kostenverschillen is. Daarbij
kan ook de vraag worden opgeworpen of de WOZ waarde van een huis een kenmerk voor
verschillen in gezondheid is.
Recente literatuur waarin expliciet wordt bepaald of kenmerken op individueel of
huishoudelijk niveau betere verklaringen geven, hebben we niet gevonden. Overstappen
van SES-kenmerken op wijk/regioniveau naar individueel/huishoudelijk niveau leverden
een verbetering op in de verklaarbaarheid van gezondheid (Moudon et.al. (2011)).

2

33/187

4.4

Conclusie

Concluderend blijkt dat de bevindingen in het SEO onderzoek uit 2006 nog up-to-date zijn.
Er zijn weinig consistente kenmerken gevonden die als toevoeging kunnen dienen op de al
eerder gedefinieerde SES-kenmerken binnen dit rapport (inkomen, opleiding en
beroepsniveau). Aangezien in het huidige vereveningsmodel opleiding nog niet is
toegepast, wordt op basis van de literatuur implicatie van opleiding voorgesteld.
Daarbovenop lijkt de toevoeging van vermogen als nieuw kenmerk kansrijk om de
verklaarbaarheid en stabiliteit van het vereveningsmodel verder te verbeteren.

2

34/187

5

Sociaal economische Status (SES) & Personen
per adres (PPA)

In dit hoofdstuk onderzoeken we de kosten, meerkosten en prevalenties van verschillende
groepen verzekerden. Het betreft groepen op basis van SES en PPA, waarbij
inkomensgegevens en huishoudomvang zijn gebruikt om deze groepen in te delen.
De meerkosten zijn vastgesteld voor het uitgangsmodel. In dit uitgangsmodel zijn de
huidige SES, AvI en PPA niet opgenomen, zodat een zuivere vergelijking tussen de
resultaten mogelijk is. Hierdoor wijken de meerkosten wel af van de werkelijke
meerkosten in een model waarin SES, AvI en PPA wel zijn opgenomen.

5.1

Institut ionel e huish o udens (SES0)

Binnen de Sociaal economische Status maken we onderscheid naar verzekerden die
woonachtig zijn in een institutioneel huishouden. Van deze verzekerden ligt het in de
verwachting dat ze gemiddeld genomen ongezonder zijn, maar tegelijkertijd minder zorg
uit de zorgverzekeringswet consumeren. De zorg die noodzakelijk is wordt eerder vanuit
de AWBZ instelling geleverd. We benaderen de groep verzekerden op twee verschillende
manieren:
1.

Op basis van de huishoudomvang;

2.

Op basis van AWBZ declaraties.

5.1.1

Institut ionel e huish o udens o.b.v. huishoud omvang

Meetbaarheid
Voor de kosten/meerkosten analyse is gebruik gemaakt van de OT-bestanden uit 2014 &
2015 om vast te stellen of iemand dat jaar in een institutioneel huishouden zat. Voor de
modelschattingen (zie hoofdstuk 8) zijn we uitgegaan van de bronbestanden van de OT,
waarin institutionele huishoudens zijn bepaald o.b.v. de bestanden van de belastingdienst.
Op deze manier is de berekening voor de modelschattingen gelijk getrokken voor de
institutionele huishoudens en de PPA. In beide gevallen is een institutioneel huishouden
bepaald o.b.v. meer dan 15 inwoners op één adres.

2

35/187

In de analyse maken we onderscheid tussen verzekerden die nieuw in een huishouden met
meer dan 15 inwoners terecht komen (instromers) en verzekerden die al in een
huishouden met meer dan 15 inwoners wonen (blijvers).

Validiteit
Het doel van een variabele op basis van de huishoudomvang is om verzekerden te
selecteren die in een institutioneel huishouden wonen. Naast de huishoudens die
gekoppeld zijn aan een institutioneel huishouden zijn er ook andere huishoudens met
meer dan 15 bewoners. Voorbeelden hiervan zijn gevangenissen, studentenhuizen en
woongroepen. Deze groepen zorgen voor een vervuiling van de proxy voor woonachtig in
een institutioneel huishouden.
Voor de studenten kan middels de indeling van verzekerden in de AvI klasse student
geschoond worden. Dit hebben we gedaan door alleen huishoudens te tellen met meer dan
15 niet studenten. Hierdoor kunnen nog steeds bewoners van studentenhuizen worden
ingedeeld in de klasse institutionele huishoudens. Dit betreft dan alleen studentenhuizen
waar minimaal 15 niet studenten wonen.
In de basisindeling maken we alleen gebruik van gegevens over 2015. In een
vervolganalyse splitsen we de verzekerden ingedeeld in een institutioneel huishouden op
basis van gegevens over twee jaar in twee klassen:
1.

Blijvers: Verzekerden die zowel in 2011 als in 2012 in een institutioneel
huishouden wonen

2.

Instromers: Verzekerden die in 2011 niet en in 2012 wel in een institutioneel
huishouden wonen.

Daarbij is het de vraag of de gesplitste klassen in de risicoverevening moeten worden
opgenomen. De opname in institutioneel huishouden is op zichzelf een incident, waarvan
je kunt veronderstellen dat dit onder het verzekeraarsrisico valt. Tegelijkertijd is het risico
op een opname in een institutioneel huishouden sterk gecorreleerd met gezondheid.
Verzekerden met een slechtere gezondheid worden eerder opgenomen in een
institutioneel huishouden.

Stabiliteit
Als we kijken naar de aantallen verzekerden die worden ingedeeld in SES 0 op basis van
huishoudomvang zien we dat in totaal 26.311 verzekerdenjaren op basis van gegevens 2011
wel en op basis van gegevens 2012 niet in SES 0 zouden worden ingedeeld. Daar staan
52.158 verzekerdenjaren tegenover die op basis van gegevens 2012 wel en op basis van
gegevens 2011 niet zouden worden ingedeeld. Dit betekent dat er jaarlijks een aanzienlijke

2

36/187

groep verzekerden de SES 0 in- en uitstromen. Zeker als we dit afzetten tegen een totaal
van minder dan 200.000 verzekerdenjaren die in een jaar in SES 0 worden ingedeeld.
Tabel 10 Aantal verzekerdenjaren SES 0 (t(t - 1) versus SES 0 (t) op basis van huishoudomvang
huishoudomvang
op basis van het OTOT- bestand 2015
Jaar t

Niet SES 0

SES 0

Totaal

16.285.247

52.158

16.337.405

SES 0

26.311

140.875

167.186

Totaal

16.311.558

193.033

16.504.591

Jaar tt-1
Niet SES 0

Op basis van de beschikbare bestanden konden we niet nagaan in hoeverre de groepen wel
in SES 0 (t-1) en wel in SES 0 (t), niet in SES 0 (t-1) en wel in SES 0 (t), wel in SES 0 (t-1) en
niet in SES 0 (t), en niet in SES 0 (t-1) en niet in SES 0 (t) stabiel zijn. Hiervoor zouden ook
gegevens uit t-2 noodzakelijk zijn.

Prikkelwerking
Verzekerden in een huishouden met meer dan 15 inwoners maken gemiddeld meer kosten
dan verzekerden die niet in een dergelijk huishouden wonen. Omdat we met het kenmerk
SES 0 een proxy voor bewoners van een institutioneel huishouden proberen te benaderen
heeft de indicator ook een relatie met zorggebruik. Dit betreft met name zorggebruik in de
AWBZ. Mogelijk zijn er ook bewoners van een institutioneel huishouden die zorg
gebruiken die inmiddels is overgeheveld vanuit de AWBZ naar de zorgverzekeringswet
(bijvoorbeeld langdurige GGZ of Geriatrische revalidatiezorg). Hierdoor kan een prikkel
ontstaan om verzekerden op te nemen in een instelling, zodat de vergoeding voor
institutioneel huishouden kan worden verkregen. Daarna zou een prikkel kunnen
ontstaan om deze mensen zo snel mogelijk weer uit te laten stromen, in de hoop dat ze
later weer instromen. In de praktijk zal het echter voor een verzekeraar lastig te
organiseren zijn om deze prikkel te benutten.

Verevenende werking
Figuur 4 laat zien dat de groep verzekerden die in 2012 nieuw instroomt in SES 0
gemiddeld genomen fors hoge kosten en meerkosten heeft (resp. € 6,7 duizend en € 2,6
duizend

per

verzekerdenjaar).

De

kosten

van

deze

groep

van

ruim

52

duizendverzekerdenjaren – bijna een kwart van de omvang van de totale groep met SES 0
in 2011 of 2012 - worden in het uitgangsmodel (excl. SES, AvI en PPA) niet goed
gecompenseerd.

2

37/187

De groep blijvers in SES 0 (zowel in 2011 als in 2012 in een institutioneel huishouden) heeft
ook hoge vervolgkosten (€3,7 duizend per verzekerdenjaar). De kosten van deze groep
verzekerden - 141 duizend verzekerdenjaren - worden echter overgecompenseerd in het
uitgangsmodel (excl. SES, AvI en PPA).
De uitstroom uit SES 0 (SES 0 in 2011, maar niet meer in 2012) heeft nauwelijks hogere
vervolgkosten dan de groep verzekerden die zowel in 2011 als in 2012 niet woonachtig
waren in een institutioneel huishouden. Bij deze groep van 26 duizend verzekerdenjaren
vindt een lichte ondercompensatie van €81 per verzekerdenjaar plaats.
Figuur 4 . Gemiddelde kosten en meerkosten SES 0 (t(t - 1) versus SES 0 (t), Somatische zorg
(in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
Wel in1.2011
& wel
in 2012
Wel 2014
& Wel
2015

Wel in2.2011
& niet
in 2012
Wel 2014
& Niet
2015

€ 3.698

#Verz. Jaren

-€ 627

140.875

€ 1.956

Niet in3.2011
& wel
in 2012
Niet 2014
& Wel
2015

Niet in
& niet
in 2012
4. 2011
Niet 2014
& Niet
2015

Meerkosten

€ 81

€
2.645

€ 6.693

€ 1.816

26.311

-€ 3

52.158

16.285.247

Figuur 5 brengt nogmaals de vervolg- en meerkosten voor de groepen verzekerden die
wel/niet in 2011 of 2012 woonachtig waren in een institutioneel huishouden, maar ditmaal
zijn de kosten inclusief kosten V&V. Ook is het uitgangsmodel waarop de meerkosten zijn
gebaseerd geschat op kosten inclusief kosten V&V. Ook na toevoegen van de kosten V&V
hebben vooral de verzekerden die nieuw instromen in SES 0 in 2012 hoge vervolg- en
meerkosten.
Toevoegen van de kosten V&V zorgt voor een lichte toename van de vervolgkosten bij elke
onderscheiden groep verzekerden. Toevoeging van de kosten V&V zorg voor de volgende
verschuivingen in de meerkosten:
•

De kosten van de groep blijvers in SES 0 (zowel 2011 als in 2012 in SES 0) is
ingedeeld nemen toe. De overcompensatie voor deze groep neemt echter ook toe.

•

De overcompensatie bij de groep uitstroom SES 0 (in SES 0 in 2011 en niet in SES 0
in 2012) is na toevoegen van de kosten V&V toegenomen.

•

De groep verzekerden die in 2012 is uitgestroomd uit SES 0 worden door het
model zonder kosten V&V ondergecompenseerd, maar worden na toevoegen van
de kosten V&V overgecompenseerd.

2

38/187

Figuur 5. Gemiddelde kosten en meerkosten SES 0 (t(t - 1) versus SES 0 (t), Somatische
Soma tische zorg
incl. V&V (in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
Wel in1.2011
& wel
in 2012
Wel 2014
& Wel
2015

Wel in2.2011
& niet
in 2012
Wel 2014
& Niet
2015

€ 4.792

Niet in
& niet
in 2012
4. 2011
Niet 2014
& Niet
2015

#Verz. Jaren

-€ 1.117

€ 2.175

Niet in3.2011
& wel
in 2012
Niet 2014
& Wel
2015

Meerkosten

140.875

-€ 55

26.311

€
2.667

€ 7.918

€ 1.962

€1

52.158

16.285.247

Figuur 6 toont de kosten en meerkosten voor de geneeskundige GGZ naar institutionele
huishoudens in 2011 en 2012. De figuur laat zien dat de blijvers in SES0 (in 2011 of in 2012
in een institutioneel huishouden) hoge kosten hebben in de GGZ, en ondergecompenseerd
worden door het uitgangsmodel voor de GGZ. De nieuwe instroom in SES 0 in 2012 heeft
net als bij de somatische zorg in de GGZ fors hoge kosten (ruim € 2,1 duizend) en
meerkosten (bijna €1,2 duizend). De groep die de SES 0 uitstroomt heeft in €563
meerkosten in de GGZ. Op basis van deze informatie zou er mogelijk nog een nieuwe
groep onderscheiden kunnen worden, namelijk de uittreders. Deze uittreders gGGZ zijn
doorgaans niet genezen, maar zijn weer in staat om met flinke ambulante hulp op zichzelf
te wonen. Het verdient aanbeveling om in een vervolgonderzoek na te gaan of deze
verzekerden in een aparte klasse moeten worden ingedeeld. Dit heeft dan ook een
consequentie bij de overige SES klassen, omdat deze groep verzekerden op basis van
inkomen in SES wordt ingedeeld.
De omvang van de groepen verzekerden verschilt bij de figuren met kosten GGZ van die
met somatische kosten. In het GGZ-model worden minder verzekerden meegenomen
omdat de 18-‘ers buiten beschouwing blijven.
Figuur 6. Gemiddelde kosten en meerkosten SES 0 (t(t - 1) versus SES 0 (t), geneeskundige
GGZ (in € per
per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
Wel in1.2011
& wel
in 2012
Wel 2014
& Wel
2015

€ 733

Wel in2.2011
& niet
in 2012
Wel 2014
& Niet
2015

2

135.759

€ 563

€ 2.104

€ 200

#Verz. Jaren

€ 171

€ 1.586

Niet in3.2011
& wel
in 2012
Niet 2014
& Wel
2015

Niet in
& niet
in 2012
4. 2011
Niet 2014
& Niet
2015

Meerkosten

22.846

€ 1.171

-€ 8

45.325

12.787.835

39/187

Eenvoud en transparantie
Het kenmerk SES 0 is eenvoudig te operationaliseren op basis van gegevens van de
belastingdienst. Wel is het kenmerk slechts een benadering voor de subgroep van
verzekerden die in een AWBZ instelling zijn opgenomen. Het toevoegen van een kenmerk
waarbij rekening gehouden wordt met eventuele nieuwe instroom in een huishouden
groter dan 15 bewoners compliceert het kenmerk SES 0 enigszins. De complexiteit blijft
echter vooralsnog beperkt.
Er zijn diverse groepen verzekerden die mogelijk onterecht in SES 0 worden ingedeeld. Het
betreft bijvoorbeeld seizoenarbeiders, bewoners van woongroepen en gevangenen. Deze
personen wonen ook vaak met meer dan 15 personen in een huishouden. Op dit moment
is het nog niet mogelijk om deze personen eruit te halen.

Conclusie
Het kenmerk SES 0 kan gesplitst worden opgenomen in het risicovereveningsmodel.
Wij stellen voor om het huidige kenmerk SES 0 op te splitsen in twee deelgroepen:
•

‘Instroom in huishouden met meer dan 15 bewoners’ (Wel SES 0 in jaar t, niet in
jaar t-1)

•

‘Blijvend in huishouden met meer dan 15 bewoners’ (zowel SES 0 in jaar t als jaar

t-1)

5.1.2

Institut ionel e huish o udens o.b.v. declaraties AWBZ

Naast de methode om op basis van de huishoudomvang een benadering te maken van de
institutionele huishoudens is het ook mogelijk om op basis van ZZP declaraties te
achterhalen welke verzekerden in een institutioneel huishouden wonen.

Meetbaarheid
Vanuit declaratiegegevens van Vektis kunnen we achterhalen voor welke verzekerden een
ZZP gedeclareerd is. Voor elke ZZP kan worden vastgesteld wat de grondslag is geweest voor
deze ZZP (VV, GHZ of GGZ). Op basis van de ZZP kan worden vastgesteld dat een persoon
zorg heeft gehad die vanuit een intramurale setting wordt geleverd.
Deze gegevens worden pas vanaf 2012 op adequate wijze geregistreerd, waardoor het niet
mogelijk is om de analyses voor meerdere jaren uit te voeren. De stabiliteit van de
subgroepen op basis van declaraties kan daarmee niet worden vastgesteld. Ook is het niet

2

40/187

mogelijk om analoog aan de indeling van SES 0 op basis van huishoudomvang te splitsen
in nieuwe instroom en blijvers.

Validiteit
De ZZP declaraties vormen een goede indicator voor een institutioneel huishouden. De
verzekerden waarvoor een ZZP gedeclareerd is, krijgen intramurale AWBZ zorg en vormen
daarmee de groep verzekerden woonachtig in een institutioneel huishouden.
Een vraagstuk daarbij is wel de volledigheid van de ZZP declaraties. Bekend is dat de
gegevens van twee zorgkantoren onvolledig zijn. Er mag echter worden gesteld dat de
declaraties vanuit de zorgkantoren snel vollediger kunnen worden.

Prikkelwerking
De ZZP declaraties vormen naast een indicator voor een bewoner van een institutioneel
huishouden ook een indicator voor het gebruik van zorg. Met name voor ZZP’s in de
langdurige GGZ zou dit mogelijk een probleem kunnen vormen, omdat deze zorg
inmiddels deels is overgeheveld naar de Zorgverzekeringswet. Het opnemen van een
subgroep gebaseerd op declaraties in de langdurig GGZ zou daarmee namelijk een prikkel
bewerkstelligen om voor verzekerden een langdurige GGZ ZZP te declareren. Echter dit
probleem kan ondervangen worden door het bestand op te schonen voor langdurige GGZZZP’s die zijn overgeheveld naar de Zvw.
Een andere prikkel kan ontstaan bij het zorggebruik van oudere personen die in een
instelling wonen. Voor deze personen betreft het zorggebruik voornamelijk kosten in de
wet langdurige zorg (Wlz; voorheen de AWBZ). Hierdoor zou een prikkel kunnen ontstaan
om mensen sneller in een verzorgingstehuis te plaatsen, zodat de vergoeding via de Wlz
loopt. Dit zal echter lastig te organiseren zijn voor een verzekeraar.
Desalniettemin lijkt het ongewenst om voor verzekerden met een GGZ ZZP een aparte
subgroep op te nemen. De ZZP’s met grondslag GHZ en VV kennen dit probleem niet omdat
deze zorg niet overgeheveld wordt naar de zorgverzekeringswet.

Verevenende werking
Figuur 7, Figuur 8 en Figuur 9 tonen de kosten, meerkosten en prevalenties naar
institutionele huishoudens gebaseerd op AWBZ declaraties voor respectievelijk de
somatische zorg, de somatische zorg inclusief V&V en de geneeskundige GGZ in 2012. De
groep verzekerden met een ZZP in 2012 is uitgesplitst naar de grondslagen Verpleging en
Verzorging (V&V), Gehandicaptenzorg (GHZ) en Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ). Ter
vergelijking is steeds de groep verzekerden met het huidige kenmerk SES 0 gepresenteerd.
Dit betreffen de verzekerden die met meer dan 15 personen op een adres wonen,

2

41/187

Voor de somatische zorg zijn de kosten en meerkosten bij verzekerden ingedeeld in een
institutioneel huishouden gebaseerd op AWBZ declaraties hoger dan bij verzekerden in de
huidige SES0-klasse (> 15 personen per adres). Vooral verzekerden met een ZZP in de V&V
hebben hoge vervolgkosten (€6,7 duizend per verzekerdenjaar) en meerkosten (€797 per
verzekerdenjaar).
Figuur 7 Kosten, meerkosten en prevalentie naar AWBZ declaraties Somatische zorg (in €
per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten

Meerkosten

€ 4.507

1.>15p
>15p

€ 257

€ 5.213

2. ZZP
ZZP

193.032

€ 584

€ 6.728

3. VV
VV
Grondslag

4.GHZ
GHZ
Grondslag

€ 2.737

GGZ
Grondslag5. GGZ

€ 2.986

#Verz. Jaren

237.786

€ 797

€ 276

146.269

67.663

€ 181

23.966

Na toevoegen van de kosten V&V (zie Figuur 8) worden de verzekerden ingedeeld in de
huidige SES0-klasse licht overgecompenseerd in het uitgangsmodel. De groep verzekerden
met een ZZP wordt juist ondergecompenseerd in het uitgangsmodel en hebben
meerkosten van €584 per verzekerdenjaar. De ondercompensatie is het sterkst bij de
verzekerden met een ZZP binnen de V&V. Daarmee is voor het somatische model inclusief
V&V naar verwachting de verevenende werking van SES 0 op basis van AWBZ-declaraties
beter dan die van SES 0 op basis van de adresomvang.
Figuur
Figuur 8 Kosten, meerkosten en prevalentie naar AWBZ declaraties Somatische zorg incl.
V&V (in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
1.>15p
>15p

€ 5.637

2. ZZP
ZZP

Grondslag GGZ
5. GGZ

#Verz. Jaren

-€ 95

€ 6.479

Grondslag
3. VV
VV
Grondslag
4.GHZ
GHZ

Meerkosten

193.032

€ 322

€ 8.742

237.786

€ 544

146.269

€ 2.785

-€ 29

67.663

€ 3.138

-€ 21

23.966

Bij de GGZ wijkt het patroon sterk af van dat bij de somatische zorg. De huidige SES0-klasse
wordt in het uitgangsmodel voor de GGZ sterk ondergecompenseerd (€447 per
verzekerdenjaar) . Echter bij een indeling in institutionele huishoudens op basis van ZZP’s
heeft de groep met een ZZP slechts meerkosten van €40 per verzekerdenjaar. Deze
ondercompensatie wordt vooral veroorzaakt door de verzekerden met een ZZP in de GGZ

2

42/187

met meerkosten van 491 per verzekerdenjaar. Verzekerden met een ZZP in de GHZ worden
zelfs licht overgecompenseerd door het GGZ-model.
De omvang van de groep verzekerden met een ZZP (238 duizend verzekerdenjaren) is
groter dan die van de huidige SES 0 (193 duizend verzekerdenjaren). Het grootste deel van
de verzekerden met een ZZP heeft een grondslag V&V. In het GGZ-model zijn de groepen
kleiner dan in het somatische model, omdat in het GGZ-model de verzekerden jonger dan
18 jaar buiten beschouwing blijven.
Figuur 9 Kosten, meerkosten en prevalentie naar AWBZ declaraties geneeskundige GGZ
(in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten

Meerkosten

#Verz. Jaren

1.>15p
>15p

€ 1.099

2. ZZP
ZZP

€ 778

€ 40

234.258

Grondslag
3. VV
VV € 344

€ 16

146.269

€ 447

Grondslag
4.GHZ
GHZ € 269
Grondslag GGZ
5. GGZ

-€ 72

€ 4.821

182.829

64.203

€ 491

23.897

Eenvoud en transparantie
De AWBZ declaraties lijken een geschikte indicator om subgroepen voor institutionele
huishoudens te definiëren. Doordat geen gegevens over 2011 beschikbaar zijn is het echter
niet mogelijk om de stabiliteit te toetsen. Bovendien kan hierdoor geen uitsplitsing
worden gemaakt naar blijvers en instromers. Tot slot leidt met name de overheveling van
de langdurige GGZ naar de Zorgverzekeringswet tot ongewenste prikkels en moeilijk
interpreteerbare resultaten.

Conclusie
Het kenmerk SES 0 op basis van de AWBZ declaraties vormt in potentie een goede indicator
voor de institutionele huishoudens. Op dit moment is het niet mogelijk om gelijk aan de
indeling in paragraaf 5.1.1 een uitsplitsing te maken in nieuwe instromers en blijvers.
Daarmee is het op dit moment niet opportuun om een kenmerk op basis van ZZP
declaraties vorm te geven.

5.2

Sociaal economis che s tatus (o.b.v. inkomen)

De huidige sociaal economische status wordt bepaald op basis van het gemiddeld adres
inkomen van het jaar t. Per verschillende leeftijdscategorie (0-17, 18-64 en 65+ jaar) worden

2

43/187

de percentielen bepaald en onderverdeeld in de 30% laagste inkomens, de 40% middelste
inkomens en de 30% hoogste inkomens. Binnen dit onderzoek zijn de volgende zaken
onderzocht:
1.

Gebruik van gegevens van jaar t of jaar t-1

2.

Inkomensdefinitie

3.

De leeftijdsgrenzen

4.

De percentielgrenzen

5.2.1

Gebruik van gegev ens uit jaar t of jaar t-1

De huidige SES wordt bepaald op basis van gegevens van de belastingdienst uit jaar t met
een aanvulling van onbekende informatie vanuit jaar t-1. Uit dit onderzoek bleek dat er in
de SES-indeling grote veranderingen ontstaan, wanneer er gebruik wordt gemaakt van een
recentere versie van het belastingdienst-bestand. Voor het jaar t resulteerde het gebruik
van versie 2 i.p.v. versie 1 in grofweg 2,7 miljoen verzekeringsjaren die in een andere SESklasse worden ingedeeld (zie ook Figuur 10). Aangezien de verbeterde versie van de
inkomensbestanden niet op tijd beschikbaar zijn voor de OT, is de optie bekeken om de
SES te bepalen op de veel completere versie van jaar t-1 eventueel aangevuld met jaar t voor
onbekende informatie. In dit onderzoek hebben we voor de overzichtelijkheid de SESindeling bepaald zonder aanvulling van onbekende informatie.

Meetbaarheid
De voorgestelde aanpassing heeft geen invloed op de meetbaarheid. De benodigde
gegevens voor het bepalen van het gemiddeld adres inkomen verandert immers niet door
het gebruik van de datagegevens van het jaar t-1 in plaats van de datagegevens van het jaar

t. De gegevens van jaar t-1 zijn mogelijk wel eerder beschikbaar.
Dit onderzoek is gebaseerd op één dataset per variant. Voor operationalisering zal de
samenvoeging van de gegevens uit jaar t en jaar t-1 wel plaats moeten vinden. Dit gebeurt
al in de huidige SES-bepaling, waar jaar t wordt aangevuld met jaar t-1. Voor het gebruik
van jaar t-1 zal dit dan andersom moeten gebeuren: de adres en inkomensgegevens van jaar

t-1 aanvullen met jaar t. Hierdoor zal de facto dezelfde verzekerdenpopulatie beschikbaar
zijn voor de SES-berekening als in de huidige SES.

Validiteit
Theoretisch gezien heeft sociaal economische status een meerjarig effect op gezondheid en
gezondheidskosten. Bijvoorbeeld, mensen met een langdurig hoge SES zullen in latere
leeftijd gezonder zijn.

2

Daardoor zouden er geen grote verschillen mogen ontstaan

44/187

wanneer het jaar t-1 wordt gebruikt. Natuurlijk leidt het gebruik van inkomensgegevens
uit jaar t-1 wel mogelijk tot afwijkingen. Het kan zijn dat iemand –bijvoorbeeld als gevolg
van ziekte- geen inkomen meer heeft in jaar t, terwijl het inkomen in jaar t-1 nog op niveau
was. Hierdoor heeft het inkomen uit jaar t mogelijk wel een iets andere relatie met de
zorgkosten dan het inkomen uit het jaar t-1.

Stabiliteit
Door het gebruik van gegevens uit het jaar t-1 kan een recentere/completere versie
gebruikt worden van het inkomensbestand van de belastingdienst. Zoals in paragraaf 2.1.5
is besproken zijn er ~70% minder veranderingen in inkomen wanneer er gekeken wordt
naar de versie 2 & 3 van jaar t-1, t.o.v. het gebruik van versie 1 &2 van zowel jaar t als jaar t-1.
Ditzelfde beeld zien we ook terug als er gekeken wordt naar de SES-indeling (Figuur 10).
Het gebruik van versie 2 of later komt de stabiliteit van het SES-criterium dus ten goede.
Aangezien de verschillen in SES-indeling tussen jaar t en t-1 ook substantieel zijn, is het
van belang om dan altijd uit te gaan van jaar t-1 en dus niet voor de ramingen of definitieve
berekeningen weer over te stappen naar jaar t.
Figuur 10 SESSES- mutaties door verschillen in versies van belastingdienstgegevens (in
miljoenen verzekerdenjaren). Hierbij worden de SES o.b.v. de inkomensgegevens uit 2012
(jaar t: versie 1 t.o.v. versie 2) en 2011 (jaar tt- 1: versie 1 t.o.v. versie 2 & versie 2 t.o.v. versie
3) met elkaar vergeleken.

Aantal SES-verschuivingen
[miljoen verzekerdenjaren]

3,0
2,5
2,0
1,5
1,0
0,5
0,0
BD11 v1-v2

BD11 v2-v3

BD12 v1-v2

Prikkelwerking
Aangezien de invloed van zorgverzekeraars en zorgaanbieders nihil is op het inkomen van
mensen, gaat er van de SES geen prikkelwerking uit. Ook beschikken verzekeraars niet
over inkomensgegevens waardoor verzekeraars geen mogelijkheid hebben tot
risicoselectie..

2

45/187

Verevenende werking
De zorgkosten en meerkosten voor het somatische model (Figuur 11), het somatische
model incl. V&V kosten (Figuur 12) en het gGGZ model (Figuur 13) zijn weergegeven voor
de SES-klassen 1 t/m 3 op basis van jaar t en jaar t-1. Hierbij zijn de mensen die het
desbetreffende jaar in SES0 (>15 bewoners) worden ingedeeld, de nul-jarigen in jaar t en
overige verzekerden die niet in het belastingdienstbestand van jaar t-1 zitten, buiten
beschouwing gelaten.
In de somatische modellen (incl. & excl. V&V kosten) worden kleine verschillen tussen de
gemiddelde zorgkosten gebaseerd op jaar t en jaar t-1 geconstateerd in de leeftijdsklassen
18-64 en 65+. In de klasse van 65+ is het onderscheidend vermogen van SES o.b.v. jaar t-1
iets groter. Opvallend is de verdeling in zorgkosten voor de 18-64 jarigen. Beide SESbepalingen vertonen geen afname in zorgkosten bij een hogere SES. In de leeftijdsklasse
17- zijn de zorgkosten in alle SES-klassen lager voor jaar t-1. Dit komt doordat de nuljarigen die geboren worden in jaar t niet worden meegenomen in de SES-berekening van
het jaar t-1, aangezien deze kinderen niet in deze gegevens voorkomen. Deze groep van
nul-jarigen heeft relatief zeer hoge kosten.
Als we naar de meerkosten kijken zien we een afname in meerkosten van verzekerden met
een hogere SES-klasse (bijvoorbeeld de somatische meerkosten voor SES-oud: van €46
(SES1) naar -€10 (SES2), naar -¤60 (SES3) voor jaar t) voor de leeftijdsklassen 17- en 65+. Het
onderscheidend vermogen van de inkomensgegevens o.b.v. jaar t-1 blijkt in deze
leeftijdsklassen groter dan de inkomensgegevens o.b.v. jaar t. Kanttekening bij het
verbeterde onderscheidend vermogen voor de 0-17 jarigen is dat het resultaat ook het
gevolg kunnen zijn van het ontbreken van de nul-jarigen geboren in jaar t. Gelijk aan de
gemiddelde zorgkosten is het beeld van de meerkosten in relatie tot SES diffuus voor de
leeftijdsklasse 18-64.

2

46/187

Figuur 11 Gemiddelde somatische
somatische kosten en meerkosten voor de SES gebaseerd op
inkomensgegevens uit jaar t (2012) en jaar t - 1 (2011). De SESSES- klassen zijn onderverdeeld in
3 groepen met een inkomensverdeling van 30%30%- 40%40%- 30% en uitgesplitst over
leeftijdsklassen 00- 17 (jong), 1818 - 64 (midden)
(midden) en 65+ (oud).

Figuur 12 Gemiddelde somatische incl. V&V kosten en meerkosten voor de SES gebaseerd
op inkomensgegevens uit jaar t (2012) en jaar t - 1 (2011). De SESSES- klassen zijn onderverdeeld
in 3 groepen met een inkomensverdeling
inkomensverdeling van 30%30%- 40%40%- 30% en uitgesplitst over
leeftijdsklassen 00- 17 (jong), 1818 - 64 (midden) en 65+ (oud).

De kosten en meerkosten van de gGGZ laten een iets ander beeld zien. In het gGGZ model
ontbreken de jongeren, dus hiervoor zijn ook geen kosten en meerkosten. In de
leeftijdscategorie 18-64 jarigen is een sterke afname te zien in de zorgkosten voor de
hoogste SES-klasse (SES3). Dit komt ook tot uiting in de meerkosten, waarbij de SES3-groep
wordt overgecompenseerd. Voor de leeftijdscategorie 65+ zijn er kleine verschillen in
gGGZ kosten en meerkosten.
De verschillen tussen het gebruik van inkomensgegevens uit het jaar t en het jaar t-1 zijn
verwaarloosbaar voor de gemiddelde gGGZ kosten en meerkosten.

2

47/187

Figuur 13 Gemiddelde gGGZ kosten en meerkosten voor de SES gebaseerd op
inkomensgegevens uit jaar t (2012) en jaar t - 1 (2011). De SESSES- klassen zijn onderverdeeld in
3 groepen met een inkomensverdeling van 30%30%- 40%40%- 30% en uitgesplitst over
leeftijdsklassen 00- 17 (jong), 1818 - 64 (midden) en 65+ (oud).

Eenvoud en transparantie
Er verandert niks aan de transparantie wanneer er gebruik gemaakt wordt van jaar t-1. Er
ontstaat wel een probleem bij het bepalen van het gewicht van de verzekerden op het
moment dat het gemiddelde inkomen wordt gehanteerd. In dat geval moeten hiervoor ook
de gewichten uit t-1 worden gehanteerd.

Conclusie
Het gebruik van de inkomensgegevens van jaar t-1, waarvan een completere versie
beschikbaar is dan de voorheen gebruikte versie 1 van jaar t, lijkt voor de stabiliteit
veelbelovend te zijn. Echter moet er nog nader onderzocht worden hoe dit in de praktijk
geïmplementeerd moet worden.

5.2.2

Inkomensdefin itie

De huidige sociaal economische status wordt bepaald op basis van het gemiddeld adres
inkomen. In dit rapport is onderzoek gedaan naar verschillende varianten van de
inkomensdefinitie, waarbij rekening wordt gehouden met de samenstelling van het
huishouden (met al dan niet onderscheid tussen volwassenen en kinderen). De volgende
varianten zijn bekeken (zie voor de uitleg van varianten paragraaf 3.3.2):
1.

Gemiddeld adres inkomen (huidige methode)

2.

Het CBS-geschaalde adres inkomen

3.

De aangepaste OECD-geschaalde adres inkomen

4.

Het volwassenen-geschaalde adres inkomen

2

48/187

5.

Totale adres inkomen

6.

Maximaal adres inkomen

7.

Individueel inkomen

Alle resultaten zijn bepaald op basis van inkomensgegevens uit het jaar t-1
(belastingdienstbestand 2011, versie 3) en zijn exclusief geborenen in jaar t en migranten.

Meetbaarheid
Voor het berekenen van het adresinkomen (varianten 1-6) zijn het inkomen van alle
verzekerden over het gehele jaar en het adres waarop iemand woonde gebruikt. Beide
gegevens worden verkregen uit het databestand van de belastingdienst t-1. Bij gebruik van
het individueel inkomen zijn de adresgegevens niet van belang. Voor een aantal geschaalde
adres inkomens (varianten 2-4) moet er ook nog een link met de leeftijd gemaakt worden.
Hiervoor hebben we de leeftijd uit de OT bestanden gebruikt.

Validiteit
Over de manier waarop de sociaal economische status bepaald moet worden, kan veel
discussie bestaan. Een van de vragen is in hoeverre meerdere mensen op één adres even
zwaar meegewogen moeten worden. Er zijn gegronde redenen om daarin dan ook nog
eens onderscheid te maken tussen volwassenen en kinderen (zoals in varianten 2-4
gebeurt).
Waar de huidige definitie met het gemiddelde adres inkomen (variant 1) de welvaart van
een gezin met kinderen onderschat, zal een inkomensdefinitie op basis van totaal
inkomen (variant 5) de welvaart van ditzelfde gezin overschatten. Een maximaal inkomen
(variant 6) houdt geen rekening met tweeverdieners met vergelijkbare inkomens, terwijl
individueel inkomen (variant 7) geen rekening houdt met huismannen en –vrouwen.
Uit de literatuur blijkt dat variant 2 of 3 over het algemeen het meest geschikt is om
welvaart te modelleren. Hierbij moet worden opgemerkt dat voor de risicoverevening niet
de welvaart, maar de zorgkosten centraal staan. Dit betekent dat de varianten 2 & 3 niet per
definitie de beste inkomensdefinitie zijn voor in het risicovereveningsmodel.

Stabiliteit
De inkomensdefinitie heeft een grote invloed op de stabiliteit van het SES-criterium. Voor
de stabiliteit wordt gekeken naar zowel de teller als de noemer.
De teller bevat voor alle varianten het inkomen, Daarbij maken we onderscheid tussen het
individueel inkomen (variant 7) en het adres inkomen (varianten 1-6). Door het SESinkomen te baseren op een adres inkomen, worden de inkomens van alle mensen op een

2

49/187

adres gelijk getrokken. Hierdoor zal één mutatie in de datagegevens resulteren in meer
veranderingen in het gebruikte inkomen (immers alle personen op één adres krijgen een
ander inkomen).
De noemer bevat de samenstelling van het huishouden. Zo heeft de geboorte, het
overlijden, of het uit huis gaan van een gezinslid grote gevolgen binnen de gewogen
inkomensdefinities (varianten 1-4). Dit effect wordt kleiner, wanneer er rekening wordt
gehouden met gezinssamenstelling (varianten 2 & 3). Bij de ongewogen varianten (5-7)
heeft de samenstelling van het huishouden geen effect.
Figuur 14 Aantal verschuivingen in verzekerdenjaren door toedoen van een vernieuwde
versie voor gemiddeld adres inkomen en individueel inkomen (inkomensgegevens uit
2011 versie 2 versus versie 3).

Aantal verzekeringsjaren
[duizenden]

1.000
800

839
706

600
400
200
0
Gem. Adres Ink.

Ind. Ink.

Prikkelwerking
Aangezien de invloed van zorgverzekeraars en zorgaanbieders nihil is op het inkomen van
mensen, gaat er van de SES geen prikkelwerking uit. Ook beschikken verzekeraars niet
over inkomensgegevens waardoor verzekeraars geen mogelijkheid hebben tot
risicoselectie.

Verevenende werking
De verevenende werking van de verschillende inkomensdefinities is gegeven voor het
somatische model (Figuur 15), het somatische incl. V&V model (Figuur 16) en het gGGZ
model (Figuur 17). Hieruit valt af te leiden dat de SES-varianten o.b.v. totaal of maximaal
adres inkomen de grootste verschillen in kosten laten zien tussen de verschillende SESklassen. Ditzelfde beeld is ook terug te vinden in de meerkosten. Ook de varianten, waarbij
rekening gehouden wordt met de samenstelling van het huishouden scoren op
verevenende werking beter dan de huidige SES-berekening op basis van het gemiddelde
adresinkomen. Dit geldt zowel voor het somatische model, als voor het somatische model
met V&V als voor het model voor de geneeskundige GGZ.

2

50/187

Figuur 15.
15. De verevenende werking van de verschillende inkomensdefinities voor het
somatische model. Resultaten zijn gebaseerd op het inkomen uit jaar tt--1.

Figuur 16 De verevenende werking van de verschillende inkomensdefinities voor het
somatische incl. V&V model. Resultaten zijn gebaseerd op het inkomen uit jaar tt--1.

Figuur 17 De verevenende werking van de verschillende inkomensdefinities voor het
gGGZ model. Resultaten zijn gebaseerd op het inkomen uit jaar tt--1.

2

51/187

Eenvoud en transparantie
Alle varianten zijn vergelijkbaar in transparantie. Wat betreft eenvoud zitten er kleine
verschillen tussen de verschillende varianten. De inkomensdefinitie o.b.v. individueel
inkomen is daarbij het eenvoudigst, aangezien hiervoor geen adressen nodig zijn. De
minst eenvoudige varianten zijn varianten 2-4, waar ook rekening gehouden moet worden
met leeftijd en samenstelling van het huishouden.

Conclusie
Op basis van de verevenende werking komen het totaal adresinkomen en het maximale
adresinkomen het meest in aanmerking als inkomensdefinitie. De begeleidingscommissie
heeft vervolgens geadviseerd om het inkomen te baseren op het totaal inkomen, zodat
beter recht gedaan wordt aan tweeverdieners.

5.2.3

Leeft ijds gr enzen

De huidige SES-indeling berust op de uitsplitsing in drie leeftijdsgroepen: kinderen (0-17
jarigen), volwassenen (18-64 jarigen), ouderen (65+ers). Gegeven de heterogeniteit in de
middelste leeftijdsgroep is onderzoek gedaan of het zinvol is om deze groep onder te
verdelen analoog aan de AvI-indeling:
•

18-34 jarigen

•

35-44 jarigen

•

45-54 jarigen

•

55-64 jarigen

Voor het onderzoek is de SES-onderverdeling zoals gemaakt voor de gehele leeftijdsgroep
18-64 jarigen opgesplitst in de 4 leeftijdsklassen. Dit betekend dat de percentielgrenzen
zijn bepaald op de gehele groep 18-64 jarigen en dat daarna pas de leeftijdsonderverdeling
plaats vindt.

Meetbaarheid
De onderzochte uitsplitsing heeft geen invloed op de meetbaarheid. Om de SES uit te
splitsen naar leeftijd zijn geen extra gegevens nodig die niet al beschikbaar zijn voor AvI en
leeftijds- en geslachtskenmerken.

Validiteit
Een verfijnde uitsplitsing van de SES naar leeftijdsgroepen lijkt valide op basis van de
heterogeniteit binnen deze groep. Leeftijd heeft zowel effect op inkomen als op ervaren

2

52/187

gezondheid. Hierbij is wel de vraag in hoeverre voor deze verschillen niet al wordt
gecompenseerd door andere kenmerken, zoals AvI en leeftijds- en geslachtskenmerken.
Daarbij sluit een verdere opsplitsing van de leeftijdsklassen beter aan bij de indeling naar
leeftijdsklassen bij AvI. Uniformering van de leeftijdsklassen kan toegevoegde waarde
hebben bij het samenvoegen van het criterium SES, AvI en PPA in een criterium.
Tot slot is het de vraag in hoeverre er samenhang bestaat tussen de indeling in percentielen
en de leeftijdsklassen. In de volgende paragraaf splitsen we de percentielen verder uit. Een
deel van de verschillen tussen leeftijdsklassen zal met deze verdere uitsplitsing ook
ondervangen worden.

Stabiliteit
Doordat de SES over de gehele groep 18-64 jarigen is bepaald, zijn de verhoudingen binnen
een leeftijdsklasse scheef. Zo zien we relatief veel lage SES in de groep 18-34 jarigen, terwijl
in de oudste leeftijdscategorieën relatief meer hoge SES gevonden wordt. Instabiliteit kan
ontstaan doordat bepaalde groepen hierdoor te klein worden. Voor de operationalisering is
het daarom verstandig om de SES-indeling per leeftijdscategorie te definiëren.

Prikkelwerking
Aangezien de invloed van zorgverzekeraars en zorgaanbieders nihil is op het inkomen van
mensen, gaat er van de SES geen prikkelwerking tot beïnvloeden van de SES uit. Bovendien
zorgt een specifiekere differentiatie van verschillende leeftijdsgroepen voor een afname
van de prikkel tot risicoselectie op deze groepen.

Verevenende werking
In Figuur 18 t/m Figuur 20 wordt de verevenende werking van de SES-uitsplitsing naar
verschillende

leeftijden

getoond

voor

de

verschillende

modellen.

Het

aantal

verzekerdenjaren toont een scheve verdeling van de leeftijden in de verschillende SESklassen: relatief veel jongvolwassenen (18-34 jarigen) in SES1 en 45+ers in SES3.
Voor de somatische kosten (incl. & excl. V&V kosten) lopen de zorgkosten in alle drie de
SES-klassen hoger naarmate de leeftijd hoger wordt. Het verschil in meerkosten tussen de
SES1 en SES3 stijgt ook met leeftijd.
Voor het gGGZ-model zijn de effecten van leeftijd tegengesteld als in de somatische
modellen. De gemiddelde gGGZ-kosten en het verschil in meerkosten nemen juist licht af
naarmate de leeftijd hoger wordt.

2

53/187

Figuur 18 Gemiddelde somatische kosten, meerkosten en aantal verzekerdenjaren voor de
SES-- groep 18SES
18 - 64 jarigen uitgesplitst naar leeftijd: 1818 - 34, 3535- 44, 4545- 54 en 5555- 64 jaar.

Resultaten zijn gebaseerd op het totale adresinkomen uit jaar tt - 1.

Figuur 19 Gemiddelde somatische incl. V&V kosten, meerkosten en aantal
verzekerdenjaren voor de SESSES- groep 1818 - 64 jarigen uitgesplitst naar leeftijd: 1818 - 34, 3535-44,
45t - 1.
45- 54 en 5555- 64 jaar. Resultaten zijn gebaseerd op het totale adresinkomen uit jaar t-

Figuur 20 Gemiddelde gGGZ kosten, meerkosten en aantal verzekerdenjaren voor de SESSESgroep 1818 - 64 jarigen uitgesplitst naar leeftijd: 1818 - 34, 3535- 44, 4545- 54 en 5555- 64 jaar. Resultaten

zijn gebaseerd op het totale adresinkomen uit jaar tt - 1.

2

54/187

Eenvoud en transparantie
Het uitsplitsen van de SES in 6 i.p.v. 3 leeftijdscategorieën heeft geen invloed op de
transparantie.
De uitsplitsing van de SES in meerdere leeftijdscategorieën kent als nadeel dat het
bewerkelijker is. Vooral als ervoor wordt gekozen om de SES indeling voor alle
leeftijdscategorieën afzonderlijk te bepalen.

Conclusie
Op basis van bovenstaande resultaten in combinatie met de interactie die bestaat tussen
leeftijd en percentielgrenzen adviseren we om geen nadere uitsplitsing in leeftijdsklassen
door te voeren.

5.2.4

Percentiel gr enzen

Door de aanpassingen aan de SES (inkomensdefinitie en jaar t-1) is mogelijk de 30%-40%30% verdeling niet optimaal meer. Om de beste verdeling te bepalen, is de verevenende
werking van de decielen afzonderlijk bepaald.

Meetbaarheid
Het aanpassen van de indeling van de inkomenspercentielen in SES-klassen heeft geen
invloed op de meetbaarheid. Er is geen extra informatie nodig om de percentielen of een
andere verdeling te bepalen.

Validiteit
Bij de uitsplitsing naar decielen moet worden opgemerkt dat het eerste deciel doorgaans
sterk afwijkt van de rest. Vaak gaat het om een instabiele en atypische subpopulatie van
verzekerden. In dit geval blijkt ook de grootste absolute variatie in zorgkosten en
meerkosten in de laagste SES-decielen te zitten. Om homogenere en stabielere groepen te
creëren is een clustering van de decielen gewenst.
Ook moet worden bepaald of de toegevoegde waarde van 7 extra klassen per
leeftijdscategorie (van 3 naar 10 SES-klassen) groot genoeg is of dat ook daarom een
clustering van de decielen gewenst is.

Stabiliteit
Door het uitsplitsen van de SES in decielen worden de aantal verzekerdenjaren per groep
kleiner. Als deze groepen te klein worden kan dit tot instabiliteit leiden. Ten opzichte van

2

55/187

andere kenmerken is de SES al extra gevoelig voor kleine verschuivingen, omdat de
percentielverdeling ervoor zorgt dat een verschuiving van één persoon de verschuiving
van andere personen tot gevolg heeft. Bij de extra uitsplitsing naar decielen zal deze
instabiliteit alleen maar toenemen.

Prikkelwerking
Aangezien de invloed van zorgverzekeraars en zorgaanbieders op het inkomen nihil is en
de onderzochte uitsplitsing geen toename van de prikkel tot risicoselectie met zich
meebrengt, heeft de SES uitsplitsing in decielen geen negatief effect op de prikkelwerking.

Verevenende werking
In Figuur 21 t/m Figuur 23 zien we de verevenende werking van de verschillende
percentielen voor de 3 modellen. Voor het somatische model is er een negatief lineair
verband tussen de decielen enerzijds en de zorgkosten en meerkosten anderzijds; hoe
hoger de decielklasse, hoe lager de gemiddelde kosten en meerkosten per verzekerdenjaar.
Het somatische incl. V&V model vertoont een vergelijkbaar beeld, waarbij alleen de laagste
twee decielen verhoogde meerkosten vertonen. In het gGGZ-model lijkt het verband niet
lineair; vanaf 30% en hoger zijn de zorgkosten en meerkosten vergelijkbaar, terwijl het
laagste deciel eruit springt met hoge zorg- en meerkosten.
Figuur 21 Verveende werking van de verschillende percentielen voor het Somatische
model. Resultaten zijn gebaseerd op het totaal adres inkomen uit jaar tt-1

2

56/187

Figuur 22 Verveende werking van de verschillende percentielen voor het Somatische incl.
V&V model. Resultaten zijn gebaseerd op het totaal adres inkomen uit jaar tt-1

Figuur 23 Verveende werking van de verschillende percentielen voor het gGGZ model.

Resultaten zijn gebaseerd op het totaal adres inkomen uit jaar t- 1

Eenvoud en transparantie
Het berekenen van de SES op basis van decielen heeft geen grote effecten op de eenvoud.
De uitbreiding van het aantal SES-klassen compliceert de modellen en uitvoering licht. Er
verandert niks aan de transparantie.

Conclusie
Op basis van deze resultaten is het moeilijk om een gefundeerde keuze te maken voor het
vaststellen van een clustering van decielen. Er lijkt een duidelijk verschil te bestaan tussen
de laagste 20% en de decielen daarboven. De uitsplitsing van de decielen 20%-100% is
minder evident.

2

57/187

Een vraag die daarbij nog voorligt is of de clustering voor de verschillende modellen gelijk
moet zijn of dat deze clustering voor de verschillende modellen kan afwijken. Doordat de
grenzen voor clustering niet evident zijn, is in de begeleidingscommissie besloten om de
keuze voor clustering aan de hand van de resultaten van de modelschattingen te maken.
Daarom schatten we de modellen met deciel-indeling voor de SES.

5.3

Eenpersoonsh uisho ud en

In het risicovereveningsmodel voor de geneeskundige GGZ is het vereveningskenmerk
eenpersoonsadres (versus meerpersoonsadres) opgenomen. In het vereveningsmodel voor
de variabele somatische zorgkosten komt eenpersoonsadres alleen voor als onderdeel van
het regiocriterium. Hier zou het ook als een apart vereveningskenmerk opgenomen
kunnen worden (en dan dus uit het regiocriterium verwijderd moeten worden). Daarbij
hebben we getoetst of deze indeling ook naar leeftijdsklassen kan worden gemaakt.

Meetbaarheid
We delen verzekerden in op basis van het belastingdienstbestand 2012. Daarbij maken we
onderscheid tussen verzekerden die alleen wonen en verzekerden die met meerdere
mensen op één adres wonen. In deze laatste klasse worden ook de verzekerden ingedeeld
die ook in SES 0 worden ingedeeld.
Binnen de een- en meerpersoonshuishoudens maken we onderscheid in 3 leeftijdsklassen:
•

18-64 jaar

•

65-79 jaar

•

80 jaar en ouder

De leeftijd leiden we af uit het OT bestand.
Voor het vaststellen of iemand alleen woont of met meerdere mensen op hetzelfde adres
maken we gebruik van gegevens van de belastingdienst. Dit aantal personen per adres
wordt al een aantal jaar gebruikt voor het vaststellen van SES 0.

Validiteit
De gegevens van de belastingdienst vormen een goede basis voor het bepalen van de
huishoudgrootte. Het doel van het criterium is om alleenstaande ouderen te kunnen
identificeren. Alleenstaanden doen een groter beroep op de geneeskundige GGZ, en
vermoedelijk ook op de somatische zorg (inclusief de GRZ) en de V&V

2

58/187

Stabiliteit
Net als bij de inkomensdefinitie wordt voor het bepalen van het aantal bewoners per adres
gebruik gemaakt van het belastingdienst bestand. Omdat er bij dit criterium alleen een
onderscheid wordt gemaakt tussen bewoners die alleen wonen (eenpersoonshuishouden)
ten opzichte van bewoners die niet alleen wonen (en er dus niet wordt gekeken naar
hoeveel verzekerden er exact op een adres wonen) is het criterium ongevoelig voor kleine
verschuivingen in het huishouden.
Voor de groep verzekerden van 80+ zal het criterium minder stabiel zijn. Hier zullen vaker
huisgenoten overlijden, waardoor ouderen alleen komen te wonen. Ook kan het
voorkomen dat een van de huisgenoten opgenomen wordt in een verzorgingstehuis.

Prikkelwerking
Verzekerden die alleen wonen maken gemiddeld meer kosten dan verzekerden die in een
meerpersoonshuishouden wonen. Ouderen die alleen wonen zullen vaker gebruik maken
van V&V. Ouderen die met meerdere personen op een adres wonen, zullen vaker in een
instelling wonen. Voor deze personen betreft het zorggebruik voornamelijk kosten in de
wet langdurige zorg (Wlz; voorheen de AWBZ). Hierdoor zou een prikkel kunnen ontstaan
om mensen sneller in een verzorgingstehuis te plaatsen, zodat de vergoeding via de Wlz
loopt. Dit zal echter lastig te organiseren zijn voor een verzekeraar.

Verevenende werking
Figuur 24 t/m Figuur 26 geven inzicht in de verevenende werking van het kenmerk
eenpersoonshuishouden (EPH) in het somatische model, het somatische model inclusief
V&V en het model voor de GGZ. Het kenmerk EPH is steeds uitgesplitst naar de
leeftijdsklassen 18 tot 65 jaar, 65 tot 80 jaar, en 80+’ers.
In het somatische model exclusief AvI, SES, en PPA worden de verzekerden die alleen
wonen en tussen de 65 en 80 jaar zijn ondergecompenseerd (€88 per verzekerdenjaar). De
alleenwonenden van 80 jaar en ouder hebben hogere vervolgkosten, maar worden door het
uitgangsmodel juist overgecompenseerd (meerkosten van -€117 per verzekerdenjaar). Het
kenmerk EPH heeft voor de verzekerden tussen 18 en 65 jaar naar verwachting weinig
invloed op de verevenende werking, de meerkosten zijn €1 per verzekerdenjaar.

2

59/187

Figuur 24 Gemiddelde kosten en meerkosten van eenpersoonshuishoudens in het
somatisch model exclusief AvI & SES (in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
1. eph lf 18-64

€ 1.683

2. mph lf 18-64

€ 1.433

Meerkosten

#Verz
Verz.
Verz Jaren

€1

1.438.901

€0

3. eph lf 65-79

€ 4.165

4. mph lf 65-79

€ 3.896
€ 5.110

5. eph lf 80+

€ 88

511.923

-€ 29

1.561.856

-€ 117

312.386

€ 5.769

6. mph lf 80+

8.848.751

€ 96

380.245

Voor het model inclusief V&V geldt dat verzekerden in een EPH in alle onderscheiden
leeftijdsgroepen worden ondergecompenseerd. De sterkste ondercompensatie geldt voor
de eenpersoonshuishoudens in de leeftijdsklasse 80 jaar of ouder, deze verzekerden
hebben meerkosten van €389. Merk op dat deze groep in het somatische model exclusief
kosten V&V juist ondergecompenseerd wordt. Alleenwonende verzekerden van 80 jaar of
ouder maken relatief veel gebruik van de V&V-zorg.
Figuur 25 Gemiddelde kosten en meerkosten van eenpersoonshuishoudens in het
somatisch model incl. V&V exclusief AvI & SES (in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
1. eph lf 18-64

€ 1.779

2. mph lf 18-64

€ 1.471

3. eph lf 65-79

4. mph lf 65-79

Meerkosten

# Verz.
Verz. Jaren

€ 20

1.438.901

-€ 3
€ 4.781

8.848.751
€ 285

€ 4.142

-€ 93

5. eph lf 80+

€ 7.667

6. mph lf 80+

€ 7.230

511.923
1.561.856

€ 389
-€ 320

312.386
380.245

Figuur 26 laat zien dat ook binnen het GGZ-model de eenpersoonshuishoudens voor alle
onderscheiden leeftijdsgroepen worden ondergecompenseerd. In het GGZ model is de
ondercompensatie juist het sterkst bij de groep tussen 18 en 65 jaar (€63 meerkosten per
verzekerdenjaar) en het zwakst bij de 80+’ers (€6 meerkosten per verzekerdenjaar). In het
somatische model inclusief V&V zagen we een omgekeerd patroon, daar worden juist de
oudere eenpersoonshuishoudens sterker ondergecompenseerd dan de jongere.

2

60/187

Figuur 26 Gemiddelde kosten en meerkosten van eenpersoonshuishoudens in het gGGZ
model exclusief AvI, SES & PPA (in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten

Meerkosten

€ 525

1. eph lf 18-64

2. mph lf 18-64

€ 185

3. eph lf 65-79

€ 204

4. mph lf 65-79

€ 89

5. eph lf 80+

€ 114

6. mph lf 80+

€ 131

#Verz
Verz.
Verz Jaren
€ 63

-€ 13

8.559.473
€ 31

-€ 9

512.762
1.561.016

€6
-€ 8

1.728.175

312.436
380.194

Eenvoud en transparantie
De gegevens van de belastingdienst lijken een geschikte indicator om alleenstaanden te
kunnen identificeren. Deze gegevens worden reeds gebruikt, dus er hoeven geen nieuwe
bestanden voor aangeleverd te worden.

Conclusie
Het kenmerk eenpersoonshuishouden, uitgesplitst naar leeftijd vormt een goede indicator
om kosten van ouderen beter te kunnen verevenen. Het lijkt relevant om dit kenmerk toe
te voegen en uit te splitsen naar leeftijd en geslacht. Daarbij is de uitsplitsing naar
leeftijdsklassen voor de geneeskundige GGZ minder relevant. In de gGGZ zijn het vooral
verzekerden tussen de 18 en 64 jaar die zorg gebruiken.

2

61/187

6

Diplomaregister (DR)

Op basis van het diplomaregister is onderzocht of een criterium voor verzekerden met een
hoge opleiding kan worden opgenomen in het risicovereveningsmodel.

Meetbaarheid
Verzekerden kunnen op basis van het diplomaregister ingedeeld worden in een kenmerk
voor hoger opgeleiden. Het diplomaregister bevat gegevens vanaf 1991. DUO geeft aan dat
het diplomaregister vanaf 1996 volledig is voor de hoger opgeleiden (WO en HBO). Over
het algemeen studeren mensen af tussen hun 20e en 25 levensjaar. De oudste groep die
daarmee in DUO is opgenomen betreft de groep die in 1996 25 was. In 2012 is deze groep
verzekerden 16 jaar ouder en dus 41.
Daarnaast is gebleken dat niet alle opleidingen in het diplomaregister zijn opgenomen,
zoals levensbeschouwelijke opleidingen. Ook ontbreken de gegevens van particuliere
scholen en van studenten die een diploma in het buitenland hebben behaald.
Het Diplomaregister vormt daarmee geen volledige registratie voor hoog opgeleiden in
Nederland. Een substantieel deel van de gegevens hiervoor ontbreken.

Validiteit
Om de volledigheid van het diplomaregister na te gaan hebben we een vergelijking van het
aantal verzekerden dat zijn diploma heeft behaald vergeleken met CBS gegevens. CBS
baseert zich ook op DUO gegevens, maar deze zijn aangevuld met enquêtes.
In Figuur 27 geven we per leeftijdscategorie het aandeel van de verzekerden/Nederlanders
dat zijn diploma heeft behaald. De blauwe balk geeft het aandeel volgens het
diplomaregister en de grijze balk geeft het aandeel volgens het CBS.
Figuur 27.
27. Vergelijking aandeel verzekerden met een diploma voor hoger onderwijs, CBS
en diplomaregister
34%

36%

34%

32%

31%

28%

26%
21%

27%

26%
CBS
Literatuur

19%

WO
HBO

10%
7%

18-24 jaar

2

25-29 jaar

30-34 jaar

35-39 jaar

40-45 jaar

45-49 jaar

4%

50-54 jaar

62/187

Tussen deze twee registraties zien we met name een verschil bij verzekerden jonger dan 24
en bij verzekerden ouder dan 40. Ook bij de groep tussen de 30 en 40 zien we een verschil
van circa 5 procentpunt.
Deze verschillen kunnen als volgt worden verklaard:
1.

Voor het verschil tussen CBS en het diplomaregister in leeftijdscategorie 18 -24
jaar:
•

De CBS gegevens betreffen gegevens uit 2010. Het DUO register bevat
gegevens uit 2014
o

Er is sprake van een trend van meer inschrijvingen in de laatste
jaren.

o

Er is sprake van een trend dat steeds meer mensen jonger hun studie
afronden

o

Door het onderscheid tussen bachelor en master zijn meer
studenten op jongere leeftijd klaar met hun studie. Ook zijn er
verschillende soorten HBO diploma’s met kortere studieduur.

2.

Voor het verschil in het aantal diploma’s in de leeftijdscategorie 30 -39 jaar:
•

Het diplomaregister is opgericht in 1996; De hele snelle afstudeerders
ontbreken in deze groepen (jonger dan 22 jaar bij afstuderen in 1996).

•

In het Diplomaregister zijn geen gegevens opgenomen van particuliere
instellingen (o.a. Hogeschool Schoevers, LOI). Waarschijnlijk zullen vaker
‘oudere’ mensen zijn die al werken een dergelijke opleiding volgen. Het is
echter onbekend om hoeveel studenten dit gaat

3.

Voor het verschil in het aantal diploma’s in leeftijdscategorie 40+ jaar:
•

Het diplomaregister is opgericht in 1996, waardoor verzekerden die voor
1996 zijn afgestudeerd niet zijn opgenomen. Deze verzekerden zijn over het
algemeen ouder dan 40 jaar.

Stabiliteit
Het diplomaregister wordt elk jaar aangevuld met nieuw afgestudeerden. Hierdoor neemt
de leeftijd waarop het diplomaregister een volledig beeld geeft toe. Jaarlijks zou daarom de

2

63/187

leeftijdsgrens kunnen worden opgerekt. Dit levert echter problemen op in de stabiliteit
van het criterium.
Qua in- en uitstroom is het diplomaregister stabiel. Een persoon die eenmaal hoger
opgeleid is blijft hoger opgeleid. Alleen nieuw afgestudeerde zijn nieuw in het register.

Prikkelwerking
Er zijn geen nadelige gevolgen voor de prikkelwerking. De prikkels voor risicoselectie
nemen af als dit criterium wordt opgenomen.

Verevenende werking
Figuur 28 laat zien dat mannen tussen de 18-34 jaar die opgenomen zijn in het DUO
register gemiddeld lagere kosten hebben dan mannen tussen de 18-34 jaar die niet zijn
opgenomen in het DUO register. De groep mannen die opgenomen zijn in het DUO
register – bijna 405 duizend verzekerdenjaren – worden in het huidige model
overgecompenseerd met gemiddeld €88. De kosten van de groep mannen die niet zijn
opgenomen in het DUO register – ruim 1.275 duizend verzekerdenjaren – worden juist
ondergecompenseerd in het model (gemiddeld €28).
Bij vrouwen tussen de 18 en 34 jaar die zijn opgenomen zijn in het DUO register (ruim 535
duizend verzekerdenjaren) – zien we gemiddeld lagere kosten dan vrouwen tussen de 18
en 34 jaar die niet opgenomen zijn in het DUO register (bijna 1.135 duizend)
verzekerdenjaren. De groep vrouwen die zijn opgenomen in het DUO register worden net
als de mannen die opgenomen zijn in het register overgecompenseerd (€137 per
verzekerdenjaar) en de vrouwen die niet zijn opgenomen in het register worden ook net
als de mannen die niet zijn opgenomen ondergecompenseerd (€65per verzekerdenjaar).
Figuur 28 Gemiddelde kosten en meerkosten van personen wel of niet opgenomen in het
DUO register in het somatisch model exclusief AvI & SES (in € per verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
Meerkosten
#Verz. Jaren
Man in DUO 18-34 jaar

Man niet in DUO 18-34 jaar

Vrouw in DUO 18-34 jaar

Vrouw niet in DUO 18-34 jaar

2

€ 512

-€ 88

€ 693

404.015

€ 28

€ 1.220

€ 1.481

-€ 137

1.276.505

537.297

€ 65

1.133.918

64/187

Voor het somatische model incl. V&V zien we eenzelfde effect (Figuur 29). Over het
algemeen maken vrouwen in de onderzochte leeftijdscategorieën geen kosten voor V&V.
Het beeld is daarmee voor de kosten somatische zorg incl. V&V vergelijkbaar met het beeld
voor de kosten somatische zorg.
Figuur 29 Gemiddelde kosten en meerkosten van personen wel of niet opgenomen in het
DUO register in het somatisch model incl. V &V exclusief AvI & SES (in € per
verzekerdenjaar, 2012)
Gem. Kosten
Meerkosten
#Verz. Jaren
Man in DUO 18-34 jaar

Man niet in DUO 18-34 jaar

Vrouw in DUO 18-34 jaar

Vrouw niet in DUO 18-34 jaar

€ 519

-€ 101

€ 727

404.015

€ 32

€ 1.225

€ 1.512

-€ 145

1.276.505

537.297

€ 69

1.133.918

Figuur 30 toont de kosten en meerkosten voor de geneeskundige GGZ naar wel of niet
geregistreerd in het DUO register. Mannen tussen de 18 en 34 jaar die opgenomen zijn in
het DUO register hebben net als bij de somatische zorg in de GGZ lagere kosten (€ 95) dan
mannen tussen de 18 en 34 jaar die niet zijn opgenomen in het DUO register (€326).
Eveneens worden de mannen die zijn opgenomen in het register overgecompenseerd
(€95) en mannen die niet zijn opgenomen in het register ondergecompenseerd (€31).
Ook bij vrouwen tussen de 18 en 34 jaar is eenzelfde beeld als in het somatische model te
zien. Vrouwen die zijn opgenomen in het DUO register hebben lagere kosten (€186, -) dan
vrouwen die niet zijn opgenomen in het register (€354) en worden overgecompenseerd
met €65, terwijl de vrouwen die niet zijn opgenomen in het register worden
ondergecompenseerd met €32.

2

65/187

Figuur 30 Gemiddelde kosten en meerkosten van personen wel of niet opgenomen in het
PPA
PA (in € per verzekerdenjaar, 2012)
DUO register in het gGGZ model exclusief AvI, SES & P
Gem. Kosten
Meerkosten
#Verz. Jaren
Man in DUO 18-34 jaar

€ 95

€ 326

Man niet in DUO 18-34 jaar

Vrouw in DUO 18-34 jaar

-€ 95

€ 186

Vrouw niet in DUO 18-34 jaar

404.015

€ 31

-€ 65

€ 354

1.276.504

537.297

€ 32

1.133.917

Eenvoud en transparantie
Het criterium is eenvoudig en transparant. Het enige nadeel aan het gebruik van het
criterium is dat niet alle verzekerden ouder dan 35 met een hoge opleiding in het DUO zijn
opgenomen. Hierdoor kan er alleen gebruik gemaakt worden van de groep 18-34 jaar. In de
toekomst zou deze leeftijdgrens opgeschoven kunnen worden, naarmate het register
completer wordt.

Conclusie
Het criterium opgenomen in DUO kan uitgesplitst naar de leeftijdscategorie 18 tot 34 en
geslacht opgenomen worden in de risicoverevening. Tot een leeftijd van 35 jaar lijken de
gegevens betrouwbaar genoeg om mee te nemen. Daarnaast bevelen we aan in plaats van
het diplomaregister gebruik te maken van het inschrijfregister. In dit register zijn ook de
huidige studenten opgenomen.

2

66/187

7

Aard van Inkomen (AvI)

7.1

Wijzigingen so ciale zekerheid

Deze paragraaf geeft een overzicht van de belangrijkste wijzigingen in de sociale zekerheid
tussen 2012 en 2016. Per onderdeel geven we daarbij aan hoe verzekerden in de betreffende
regeling volgens de huidige indeling ingedeeld worden en of de wijzigingen in de
regelingen tot een andere indeling moeten leiden. In bijlage 12.4 zijn de resultaten per
subgroep opgenomen in een tabel.
In de periode 2012 tot en met 2016 zien we naast de wijzigingen in de regelgeving ook
wijzigingen die het gevolg zijn van de conjunctuur. In de betreffende periode was er
sprake van een economische crisis. Hierdoor zijn in deze periode steeds meer mensen
afhankelijk geworden van een uitkering. Dat heeft enerzijds als consequentie dat meer
verzekerden in een andere AvI klasse dan de ‘Referentiegroep’ worden ingedeeld.
Anderzijds heeft dit als consequentie dat de gemiddelde kosten van de groepen
verzekerden die afhankelijk zijn van een uitkering mogelijk lager liggen. In principe
stroomt namelijk een relatief gezonde groep in.
Het werkloosheidspercentage is bijvoorbeeld tussen 2012 en 2014 (laatst bekende cijfers)
toegenomen van 5,8% naar 7,4%. Het aantal mensen in de bijstand is in dezelfde periode
toegenomen met gemiddeld 5% per jaar5.

7.1.1

Wet sociale werkv oorz ienin g(WSW)

Vanaf 1 januari 2015 is de WSW vervangen door de participatiewet. Dat betekent dat er
vanaf die datum geen nieuwe instroom meer is in de WSW. Verzekerden die in de WSW
zaten blijven in de WSW tenzij deze verzekerden op natuurlijke wijze uitstromen (bijv. als
gevolg van pensioen of overlijden). Door het ontbreken van nieuwe instroom zal deze
groep steeds kleiner worden en uiteindelijk vervallen. We onderzoeken of de verzekerden
met een WSW uitkering in de juiste groep zijn ingedeeld.

Meetbaarheid
Uit de gegevens van het UWV kan de groep verzekerden met een WSW uitkering
eenvoudig afgeleid worden.
5

Bron: CBS Statline, geraadpleegd op 20 maart 2015

2

67/187

Validiteit
Verzekerden die voorheen in de WSW kwamen komen nu in de bijstand, de Wajong of de
WW. Ook is het mogelijk dat de betreffende verzekerde voor geen enkele regeling in
aanmerking komt. Het ministerie van sociale zaken schat in dat ongeveer 50% van de
mensen die voor 1 januari in aanmerking zouden komen voor de WSW nu in de bijstand
terecht zouden komen. Verzekerden in de WSW kunnen daarmee mogelijk beter bij de
bijstandsgerechtigden dan bij de arbeidsongeschikten ingedeeld worden. In de huidige
indeling worden verzekerden in de WSW ingedeeld bij de arbeidsongeschikten.

Stabiliteit
Het aantal verzekerden met een WSW uitkering neemt jaarlijks met ongeveer 5% af. Deze
groep zal daarmee niet als aparte groep moeten worden bezien, maar moeten worden
ondergebracht bij een andere groep. Aangezien verzekerden die voorheen in aanmerking
kwamen voor de WSW nu voor het grootste deel een bijstandsuitkering zullen krijgen,
lijkt de AvI klasse ‘Bijstandsgerechtigden’ het meest voor de hand liggend.

Prikkelwerking
Het overhevelen van de groep verzekerden met een WSW uitkering heeft geen negatieve
effecten voor de prikkelwerking. Overheveling naar de groep ‘Bijstandsgerechtigden’ leidt
tot een vermindering van de prikkels tot risicoselectie door een betere aansluiting bij de
meerkosten van die groep (zie paragraaf verevenende werking).

Verevenende werking
Figuur 31 brengt de kosten, meerkosten en prevalentie van de bijstandsgerechtigden
arbeidsongeschikten binnen het somatische model voor en na overheveling van de
verzekerden WSW in kaart, en die van de groep verzekerden in de WSW. De figuur laat
zien dat de kosten (€ 2.604 per verzekerde) en de meerkosten (€ 322 per verzekerde) van de
groep WSW dichter liggen bij de kosten (€ 2.395 per verzekerde) en meerkosten (€ 293 per
verzekerde) van de groep bijstandsgerechtigden dan bij de kosten (€ 3.959 per verzekerde)
en meerkosten (€ 587 per verzekerde) van de arbeidsongeschikten. Qua verevenende
werking past de groep verzekerden in de WSW daarom beter bij de bijstandsgerechtigden
dan bij de arbeidsongeschikten. Indeling van de WSW bij de bijstandsgerechtigden
resulteert in kosten homogenere groepen en een verbeterde verevenende werking ten
opzichte van de indeling van de WSW bij arbeidsongeschikten.

2

68/187

Figuur 31:
31: Kosten, meerkosten en prevalentie
prevalentie naar bijstandsgerechtigden,
arbeidsongeschikten en WSW in het somatische model (in 2012, in € per verzekerdenjaar
en # verzekerdenjaren)

Figuur 32 Kosten, meerkosten en aantal verzekeringsjaren naar arbeidsongeschikten,
W SW en bijstandsgerechtigden in het somatische incl. V&V model (in 2012, in € per
verzekerdenjaar en # verzekerdenjaren)

Figuur 33 Kosten, meerkosten en aantal verzekeringsjaren naar arbeidsongeschikten,
WSW en bijstandsgerechtigden
bijstandsgerechtigden in het gGGZ model (in 2012, in € per verzekerdenjaar en #
verzekerdenjaren)

2

69/187

Eenvoud en transparantie
De overheveling van de WSW naar de ‘Bijstandsgerechtigden’ leidt niet tot een
verandering in de eenvoud. De transparantie neemt mogelijk iets toe, omdat verzekerden
die voorheen in de WSW terecht kwamen vanaf 2015 voor het grootste deel een
bijstandsuitkering krijgen.

Conclusie
We adviseren om verzekerden die in de WSW zijn ingedeeld over te hevelen naar de AvI
klasse ‘Bijstandsgerechtigden’

7.1.2

Werkloosheidsuitker ing (WW)

De werkloosheidsuitkering wordt langzaam activerender gemaakt. Enerzijds wordt de
duur vanaf 1 januari 2016 stapsgewijs teruggebracht van 38 maanden naar 24 maanden.
Anderzijds wordt de hoogte van de uitkering beperkt en wordt al na een half jaar
aangegeven dat alle werk passend is. Het doel is om de mensen eerder weer uit de WW te
krijgen. Voor het huidige onderzoek heeft dit waarschijnlijk geen of slechts een beperkt
effect. Voor de komende jaren zal de uitstroom uit de WW versneld plaatsvinden, waardoor
mensen eerder in de bijstand terecht komen (of helemaal geen uitkering kunnen krijgen).
We onderzoeken of de verzekerden met een WW uitkering nog steeds bij de
referentiegroep moeten worden ingedeeld.

Meetbaarheid
De verzekerden met een WW uitkering zijn goed te achterhalen op basis van het UWV
bestand. In het onderzoek delen we de verzekerden met een Werkloosheidsuitkering in bij
de referentiegroep.

Validiteit
Het aantal werklozen is sterk conjunctuurgevoelig. Als er meer werklozen zijn, zullen deze
mogelijk gemiddeld genomen gezonder zijn, dan als er minder werklozen zijn. Afhankelijk
van de conjunctuur in het jaar van onderzoek zal de schatting van de kosten en meerkosten
daarmee mogelijk te hoog of te laag uitvallen.

2

70/187

Stabiliteit
In de periode 2012-2016 is de werkloosheid toegenomen. Hierdoor zijn mensen eerder
werkloos geworden. Dit betekent dat de groep werklozen langzaam groter is geworden.

Prikkelwerking
De prikkelwerking bij de AvI-klasse ‘Werklozen’ is beperkt.

Verevenende werking
Figuur 34, Figuur 35 en Figuur 36 brengen de gemiddelde kosten, meerkosten en aantal
verzekeringsjaren in beeld voor de drie modellen. De figuren laten zien dat werklozen
gemiddeld hogere kosten hebben dan de loondiensters, maar dat de meerkosten
vergelijkbaar zijn voor de twee groepen. De hogere zorgkosten worden dus al goed
verevend door het model. De IOW wijkt wel af van de andere 2 groepen met hogere
zorgkosten en meer overcompensatie vanuit de verevening, maar door het lage aantal
verzekeringsjaren zijn deze resultaten niet zeer betrouwbaar.
Figuur 34 Gemiddelde kosten, meerkosten en aantal verzekeringsjaren voor de
referentiegroep en de uitsplitsing daarvan (Loon, Werkloos & IOW) voor het somatische
somatische
model

2

71/187

Figuur 35 Gemiddelde kosten, meerkosten en aantal verzekeringsjaren voor de
referentiegroep en de uitsplitsing daarvan (Loon, Werkloos & IOW) voor het somatische
incl. V&V model

Figuur 36 Gemiddelde
Gemiddelde kosten, meerkosten en aantal verzekeringsjaren voor de
referentiegroep en de uitsplitsing daarvan (Loon, Werkloos & IOW) voor het gGGZ model

Eenvoud en transparantie
De eenvoud en transparantie zijn niet in het geding.

Conclusie
Vooralsnog is er geen aanleiding om aanpassingen te maken aan de opbouw van de
referentiegroep.

7.1.3

Inkomen Volledig Arbeidson ges chikt en (IVA) en Wet
Gedeelt elijk Arbeids o ngesch ikten (WGA)

Op 1 januari 2008 is de Wet Inkomen uit Arbeid (WIA) ingevoerd. Vanuit deze wet vloeien
twee regelingen voort voor mensen die na 2 jaar in de ziektewet niet meer (volledig) aan
het werk kunnen. Verzekerden die na 2006 arbeidsongeschikt zijn geworden en niet

2

72/187

eerder een WAO uitkering hebben gehad komen voor deze regelingen in aanmerking.
Mensen die al voor 2006 een WAO uitkering hebben gehad blijven over het algemeen een
WAO uitkering krijgen.
De mensen die na 1 januari 2006 in de ziektewet terecht zijn gekomen en vervolgens na 2
jaar een uitkering op grond van de WIA krijgen, kunnen we daarmee opsplitsen in een
groep volledig arbeidsongeschikten (IVA) en een groep gedeeltelijk arbeidsongeschikten
(WGA).
We onderzoeken of het wenselijk is om verzekerden met een IVA uitkering als aparte
klasse te onderscheiden.

Meetbaarheid
De verzekerden met een WGA uitkering en verzekerden met een IVA uitkering kunnen
eenvoudig uit de UWV bestanden worden gehaald.

Validiteit
Verzekerden met een WAO uitkering kunnen zowel volledig als gedeeltelijk
arbeidsongeschikt zijn. Daarmee zijn er binnen deze groep zowel verzekerden die
vergelijkbaar zijn met verzekerden met een IVA uitkering als verzekerden met een WGA
uitkering. Door verzekerden met een IVA uitkering in een aparte klasse op te nemen
ontstaat een onderscheid in de indeling van verzekerden. Verzekerden die voor 2006
volledig arbeidsongeschikt waren delen we in bij de AvI klasse ‘Arbeidsongeschikten’.
Verzekerden die na 2006 volledig arbeidsongeschikt zijn geworden en een AvI uitkering
krijgen delen we in een aparte AvI klasse ‘IVA’ in.

Stabiliteit
In het vorige onderzoek naar de AvI indeling (Onderzoek toevoegen) is reeds onderzocht of
de verzekerden met een IVA uitkering anders konden worden ingedeeld dan verzekerden
met een WGA uitkering. Destijds is gebleken dat het aantal verzekerden met een IVA
uitkering te klein was om betrouwbare uitspraken te doen.
Inmiddels is de groep verzekerden met een IVA uitkering gegroeid naar in totaal 40.526
verzekerdenjaren, waarmee deze groep groot genoeg is om als aparte groep op te nemen.

Prikkelwerking
De prikkelwerking verbetert door afsplitsing van de IVA in een aparte klasse. De
verevenende werking voor deze groep neemt toe.

2

73/187

Verevenende werking
Figuur 37, Figuur 38 en Figuur 39 laten zien dat de groep verzekerden binnen de WGA en
de WAO-AAW-WAZ qua zorgkosten en meerkosten vrij goed aansluiten bij de groep
verzekerden binnen het huidige kenmerk arbeidsongeschikten. De somatische kosten van
de groep verzekerden binnen de WGA zijn gemiddeld €4.056 per verzekerdenjaar, tegen
€3.818 bij de verzekerden met het huidige kenmerk arbeidsongeschiktheid. Ook de
meerkosten sluiten vrij goed aan, die zijn €503 per verzekerdenjaar bij de WGA tegen €
560 per verzekerdenjaar bij de arbeidsongeschikten.
De somatische kosten (incl. en excl. V&V kosten) van de groep IVA zijn daarentegen ruim
twee keer zo hoog als de kosten voor de arbeidsongeschikten. Ook de meerkosten van de
groep IVA zijn fors hoger dan die van de arbeidsongeschikten. De gGGZ kosten en
meerkosten zijn echter vergelijkbaar voor de groep IVA en arbeidsongeschikten. De groep
IVA bevat 40.628 verzekerdenjaren.
Figuur 37 Kosten, meerkosten en prevalentie naar arbeidsongeschiktheidsuitkering en de
uitsplitsing van deze groep naar WGA, IVA en WAOWAO-AAWAAW -WAZ in het somatische model
(in 2012, in € per verzekerdenjaar en # verzekerdenjaren)

Figuur 38 Kosten, meerkosten en prevalentie naar arbeidsongeschiktheidsuitkering en de
uitsplitsing van deze groep naar WGA, IVA en WAOWAO- AAWAAW - WAZ in het somatische incl.
V&V model (in 2012, in € per verzekerdenjaar en # verzekerdenjaren)

2

74/187

Figuur 39 Kosten, meerkosten en prevalentie naar arbeidsongeschiktheidsuitkering en de
uitsplitsing van deze groep naar WGA, IVA en WAOWAO-AAWAAW - WAZ in het gGGZ model (in
2012, in € per verzekerdenjaar en # verzekerdenjaren)

Conclusie
IVA krijgt een aparte AvI-groep die boven alle andere groepen staat. De leeftijdsrestrictie
blijft ook bestaan voor deze nieuwe IVA-groep, waardoor er alleen maar 18-64 jarigen in
deze groep vallen. De WGA blijft ondergebracht in de arbeidsongeschikten.

7.1.4

Wajong

De Wajong uitkering is een uitkering voor mensen die reeds voor de volwassen leeftijd
arbeidsongeschikt waren. Per 1 januari 2015 is de Wajong alleen nog toegankelijk voor
mensen die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben. Daarmee zijn de nieuwe instromers
in de Wajong gemiddeld genomen zwaarder dan de bestaande populatie. Het ligt in de
verwachting dat deze verzekerden daarom gemiddeld genomen hogere zorgkosten hebben
dan de bestaande Wajongers. Tegelijkertijd bestaat de bestaande populatie van Wajongers
uit mensen met duurzaam geen arbeidsvermogen en mensen die slechts kortere tijd geen
arbeidsvermogen hebben.
Ten aanzien van de bestaande populatie geldt dat deze opnieuw beoordeeld worden. Dit zal
plaatsvinden in de periode 2015-2018. Na de herbeoordeling kan mogelijk de uitkering
omlaag. Daarbij wordt getracht om meer mensen uit de Wajong aan het werk te krijgen.
In dit onderzoek gaan we na of verzekerden met een Wajong uitkering analoog aan de
uitsplitsing van de IVA en WGA uitkering, kan worden uitgesplitst naar volledig en
gedeeltelijk arbeidsongeschikten.

2

75/187

Meetbaarheid
Verzekerden met een Wajong uitkering kunnen eenvoudig worden afgeleid uit de UWV
bestanden. Het is niet goed mogelijk om onderscheid te maken tussen zware en lichte
gevallen. Het UWV houdt dit mogelijk wel bij, waardoor met een gewijzigde uitvraag deze
informatie mogelijk wel opgevraagd kan worden. In het onderzoek hebben we getracht het
onderscheid tussen volledig arbeidsongeschikt en gedeeltelijk arbeidsongeschikt binnen
de groep Wajongers te benaderen door middel van een leeftijdsgrens. De grenswaarde
hiervoor hebben we bij 30 jaar gelegd.

Validiteit
Uit een gesprek bij sociale zaken bleek dat een leeftijdsgrens geen adequaat onderscheid
weergeeft tussen volledig arbeidsongeschikt en gedeeltelijk arbeidsongeschikt. Het
criterium voor de Wajong is dat je moet kunnen aantonen dat je reeds als niet volwassene
een handicap had. Dat betekent echter niet dat je direct na je 18e een Wajong uitkering
moet aanvragen. Deze uitkering kun je ook op latere leeftijd aanvragen, waardoor de groep
verzekerden jonger dan 30 niet noodzakelijk zwaarder is dan de groep ouder dan 30.

Stabiliteit
Uit de memorie van Toelichting bij de participatiewet blijkt dat in de structurele situatie
nog slechts 165.000 mensen in aanmerking komen voor de Wajong. In de huidige situatie
zijn er eind 2012 227.000 Wajongers. De instroom in de Wajong daalt tegelijkertijd van
16.000 per jaar naar 6.000 per jaar.

Prikkelwerking
Een splitsing van de Wajongers naar leeftijd leidt tot betere prikkels voor de verzekeraar,
gemiddeld genomen worden oudere verzekerden met een Wajong uitkering minder
ondergecompenseerd.

Verevenende werking
Figuur 40, Figuur 41 en Figuur 42 brengen kosten, meerkosten en het aantal
verzekeringsjaren voor de Wajong uitgesplitst naar leeftijd in beeld van respectievelijk de
respectievelijk de somatische kosten, de somatische incl. verpleeg & verzorgingskosten en
de geneeskundige GGZ kosten. In de somatische (incl. en excl. V&V) kosten is een lichte
stijging van de gemiddelde kosten en een daling in meerkosten te zien naarmate de leeftijd
hoger wordt. De gemiddelde gGGZ kosten en meerkosten lopen juist iets af naarmate de
leeftijd hoger wordt.

2

76/187

Figuur 40 Kosten, meerkosten en prevalentie naar WajongWajong - uitkering en de uitsplitsing
van deze groep naar leeftijd in het somatische model (in 2012, in € per verzekerdenjaar en
# verzekerdenjaren)

Figuur 41 Kosten, meerkosten en prevalentie naar WajongWajong -uitkering en de uitsplitsing van
deze groep naar leeftijd in het somatische incl. V&V model (in 2012, in € per
verzekerdenjaar en # verzekerdenjaren)

Figuur 42 Kosten, meerkosten en prevalentie naar WajongWajong - uitkering en de uitsplitsing
van deze groep naar leeftijd in het gGGZ model (in 2012, in € per verzekerdenjaar en #
verzekerdenjaren)

2

77/187

Eenvoud en transparantie
Het splitsen van de Wajongers naar leeftijdsklassen leidt niet tot een verbetering van de
eenvoud en transparantie. Omdat de indeling naar leeftijdsklassen geen adequate
opsplitsing naar zwaarte blijkt te zijn, lijkt het eerder een verslechtering van de eenvoud
en transparantie teweeg te brengen.

Conclusie
Op basis van de beschikbare gegevens is het niet goed mogelijk om het onderscheid tussen
de mensen met duurzaam geen arbeidsvermogen en de mensen die slechts korte tijd geen
arbeidsvermogen hebben. Uit de bespreking met sociale zaken en de verevenende werking
bleek dat de gemaakte splitsing op basis van leeftijd niet tot het gewenste resultaat leidt.
Verzekerden kunnen ook op latere leeftijd een Wajong uitkering hebben. Het verdient
aanbeveling om nader te onderzoeken of een aanvullende uitvraag van gegevens bij het
UWV tot een adequate uitsplitsing van de Wajongers kan leiden.

7.1.5

Inkomen ouder e arbeidsonges chikt e werken den (IOAW) en
Inkomen ouder e arbeidsonges chikt e zelfsta ndigen (IOAZ)

De IOAW en IOAZ zijn van oudsher sociale zekerheden voor mensen in loondienst (IOAW)
en zelfstandigen (IOAZ) die op oudere leeftijd arbeidsongeschikt zijn geworden. Uit de
bespreking met sociale zaken bleek dat zowel de IOAW als de IOAZ niet meer gebaseerd
zijn op arbeidsongeschiktheid en dat deze verzekerden daardoor meer te vergelijken zijn
met een verzekerden met een werkloosheidsuitkering. Dit zou betekenen dat deze groepen
daardoor ook beter kunnen worden ingedeeld bij de werklozen in plaats van bij de
arbeidsongeschikten, zoals nu nog het geval is.

Meetbaarheid
Verzekerden met een IOAW of IOAZ uitkering kunnen op basis van het UWV bestand
eenvoudig achterhaald worden.

Validiteit
Aangezien voor beide groepen geldt dat niet getoetst wordt op arbeidsongeschiktheid lijkt
het onterecht om deze verzekerden in de AvI klasse ‘Arbeidsongeschikten’ in te delen.
Stabiliteit
Zowel voor het aantal verzekerden in de IOAZ als in de IOAW is klein. Met name in de
IOAZ kan dit tot problemen leiden in de stabiliteit. In totaal betreft het 2.088

2

78/187

verzekerdenjaren die in de IOAZ ingedeeld worden. Dit betreft wel alleen verzekerden
boven de 55, waardoor dit aantal niet nog opgesplitst wordt naar verschillende
leeftijdsklassen.
Prikkelwerking
Het verplaatsen van de verzekerden in de IOAW naar de ‘Referentieklasse werklozen’ leidt
tot een betere verevenende werking, waardoor de prikkels tot risicoselectie afnemen. Voor
de verzekerden met een IOAZ uitkering is dit niet het geval. Bij deze groep lijken de
meerkosten beter bij de groep ‘Arbeisdongeschikten’ te passen.

Verevenende werking
Figuur 43, Figuur 44 en Figuur 45 brengen de kosten, meerkosten en aantal
verzekeringsjaren van de arbeidsongeschikten, IOAW, IOAZ en de referentiegroep in kaart.
De gemiddelde somatische (incl. & excl. V&V) kosten en meerkosten (ondercompensatie)
zijn vergelijkbaar tussen de arbeidsongeschikten en de IOAZ, terwijl de IOAW beduidend
minder kosten maakt en zelfs wordt overgecompenseerd binnen het model. Hierdoor
komt de IOAW sterk overeen met de referentiegroep. In de gemiddelde gGGZ kosten en
meerkosten is te zien dat de IOAW en IOAZ beiden zeer vergelijkbaar zijn met de
referentiegroep.
Figuur 43 Kosten, meerkosten en prevalentie binnen het somatische model naar
arbeidsongeschikten, IOAW en IOAZ (in 2012,
2012, in € per verzekerdenjaar)

2

79/187

Figuur 44 Kosten, meerkosten en prevalentie binnen het somatische incl. V&V model naar
arbeidsongeschikten, IOAW en IOAZ (in 2012, in € per verzekerdenjaar)

Figuur 45 Kosten,
Kost en, meerkosten en prevalentie binnen het gGGZ model naar
arbeidsongeschikten, IOAW en IOAZ (in 2012, in € per verzekerdenjaar)

Eenvoud en transparantie
Het anders indelen van de verzekerden met een IOAW of IOAZ uitkering leidt niet tot
wijzigingen in de eenvoud en transparantie.

Conclusie
Op basis van het gesprek met sociale zaken is gekeken of de groepen IOAW en IOAZ naar
de referentiegroep (werklozen) moet worden verplaatst. De IOAW bleek inderdaad ook een
verevenende werking te hebben die vergelijkbaar is met de referentiegroep en zal om die
reden ook worden ingedeeld in de referentiegroep. Voor de IOAZ bleek dit niet het geval en
is dus besloten om deze groep bij de arbeidsongeschikten te houden.

2

80/187

7.1.6

Bijstand

Het is de vraag of verzekerden die al meerdere jaren bijstand ontvangen hogere zorgkosten
hebben dan verzekerden met lagere zorgkosten.
We onderzoeken of het gewenst is om de AvI-klasse ‘Bijstandsgerechtigden’ op te splitsen
naar de duur van de bijstand.

Meetbaarheid
Op basis van UWV bestanden van meerdere jaren kan eenvoudig worden achterhaald of
een verzekerde nieuw is in de bijstand of al eerder bijstand heeft ontvangen.

Validiteit
De relatie tussen zorgkosten en bijstandsgerechtigden wordt al jaren gebruikt in het
vereveningmodel.

Mogelijk

is

deze

relatie

verschillend

voor

langdurig

bijstandsgerechtigden en mensen die nieuw instromen. Dit kan komen doordat
langdurige bijstandsgerechtigden gemiddeld hogere zorgkosten maken. Een andere optie
is dat het vereveningsmodel pas na één jaar rekening houdt met de veranderde situatie,
omdat veel kenmerken op het jaar t-1 gebaseerd zijn.
Een kanttekening is dat de bijstand conjunctuurgevoelig is, waardoor resultaten van het
ene jaar sterk kunnen afwijken van resultaten van een ander jaar.

Stabiliteit
Het aantal bijstandsgerechtigden is conjunctuurgevoelig. Hierdoor stijgt het aantal
bijstandsgerechtigden bij een lage conjunctuur en daalt het aantal bijstandsgerechtigden
bij een hoge conjunctuur. Het splitsen in eenjarige en meerjarige bijstand leidt tot een
daling van de stabiliteit. De splitsing naar eenjarige en meerjarige bijstand zal door de
conjunctuurgevoeligheid mogelijk nog extra beïnvloed worden.

Prikkelwerking
Er is geen prikkelwerking aanwezig bij het criterium bijstandsgerechtigden. Verzekeraars
kunnen geen invloed uitoefenen of iemand bijstandsgerechtigde is.

Verevenende werking
Figuur 46 toont de kosten, meerkosten en aantallen verzekerdenjaren voor de
bijstandsgerechtigden, uitgesplitst naar leeftijdsklasse en naar verzekerden met het eerste
jaar een bijstandsuitkering, en verzekerden die al langer dan een jaar een

2

81/187

bijstandsuitkering ontvangen. De figuur laat zien dat de vervolgkosten steeds licht hoger
zijn bij de groep die het eerste jaar een bijstandsuitkering ontvangt, ten opzichte van de
groep die al langer dan een jaar een bijstandsuitkering ontvangt. Voor de meerkosten geldt
een omgekeerd patroon, die zijn juist steeds hoger bij de groep die minder dan een jaar een
bijstandsuitkering ontvangt. Dit betekent dat verzekerden met langer dan een jaar een
bijstandsuitkering weliswaar hogere kosten hebben dan de verzekerden het eerste jaar een
bijstandsuitkering, maar dat ze beter gecompenseerd worden binnen het model. Dit
patroon zien we ook terug bij de het model somatisch inclusief V&V (zie Figuur 47) en het
model voor de gGGZ (zie Figuur 48).
Voor het somatische model en het somatische model inclusief V&V lopen de vervolgkosten
en de meerkosten over het algemeen op bij een oplopende leeftijd. Voor de gGGZ geldt juist
een omgekeerd patroon.
Figuur 46 Kosten, meerkosten en prevalentie binnen het somatisch model naar
bijstandsontvangers < 1 jaar en bijstandsontvangers > 1 jaar (in 2012, in € per
verzekerdenjaar)

Figuur 47 Kosten, meerkosten en prevalentie binnen het somatisch model inclusief V&V
naar bijstandsontvangers < 1 jaar en bijstandsontvangers > 1 jaar (in 2012, in € per
verzekerdenjaar)

2

82/187

Figuur 48 Kosten, meerkosten en prevalentie binnen het gGGZ model naar
bijstandsontvangers < 1 jaar en bijstandsontvangers > 1 jaar (in 2012, in € per
verzekerdenjaar)

Eenvoud en transparantie
Door het uitsplitsen van één en meerjarige bijstandsgerechtigden, worden extra klassen
geïntroduceerd. Het is de vraag of de verschillen in verevenende werking deze extra
klassen rechtvaardigen.

Conclusie
Ondanks

de

verschillen

in

de

meerkosten

voor

meerjarige

en

eerstejaars

bijstandsontvangers is besloten om hiervoor geen uitsplitsing te maken. Uit eerder
onderzoek6 kwam dit verschil niet zo sterk naar voren. Dit komt waarschijnlijk doordat de
bijstand sterk conjunctuur afhankelijk, waardoor er grote verschillen kunnen ontstaan
tussen de groep instromers van verschillende jaren. Hierdoor zal deze uitsplitsing
ongewenste instabiliteit introduceren.

7.2

Vasthouden AvI klasse

Doordat de pensioengerechtigde leeftijd langzaam stijgt, ontstaat de vraag hoe om te gaan
met het AvI-criterium voor de groep verzekerden tussen de 65-69 jaar. Een optie is om deze
groep in te delen naar laatst bekende AvI-klasse (de klasse die voor het pensioen bekend is).
In deze paragraaf onderzoeken we de mogelijkheid om de AvI-klassen vast te houden na
65-jarige leeftijd.

6
Leden van de stuurgroep hebben aangegeven dat in 2013 reeds een onderzoek naar eenjarig versus
meerjarig in de bijstand is uitgevoerd. Hier bleken geen aanknopingspunten te zijn voor vervolgonderzoek.

2

83/187

Meetbaarheid
De

AvI-klasse

voor

de

65-69

jarigen

wordt

bepaald

o.b.v.

de

UWV

en

belastingdienstgegevens uit de jaren 2009 tot 2012. Dit betekend dat we de 65-69 jarigen
op basis van de nieuw voorgestelde indeling van de AvI (zie hoofdstuk 8, model 5) indelen
voor 2012. Vervolgens wordt voor de groep die daarna een AvI-klasse onbekend hebben, de
AvI-klasse uit 2011 bepaald o.b.v. in dat jaar geldende indeling en de gegevens van het UWV
en de belastingdienst uit 2011. Hierbij delen we de pensioengerechtigden en de AOW’ers in
de klasse ‘Onbekend’ in. Deze stap wordt herhaald voor 2010 en 2009. De 65-69 jarigen die
op het einde nog steeds een AvI-klasse onbekend hebben, worden daarna ingedeeld in de
referentiegroep. Studenten zijn niet ingedeeld in de klasse 65-69 jaar.
Als operationalisering kunnen ook de voorgaande OT-bestanden gebruikt worden.

Validiteit
Er kan aangenomen worden dat mensen die met pensioen gaan niet ineens geheel andere
gezondheidskenmerken krijgen. Daarom zou het goed mogelijk kunnen zijn dat deze
verzekerden ook na de pensioengerechtigde leeftijd in hetzelfde AvI-kenmerk kunnen
worden opgenomen.

Stabiliteit
Het vasthouden van de AvI-klasse zal een relatief stabiele groep zijn binnen de AvI,
aangezien verzekerden voor de gehele periode niet van groep zullen switchen. Hierdoor zal
alleen de in- en uitstroom door leeftijd zorgen voor aangepaste subgroepen.

Prikkelwerking
Er is geen prikkelwerking aanwezig bij het vasthouden van de AvI-klasse. Verzekeraars
kunnen geen invloed uitoefenen op de indeling van verzekerden in een AvI-klasse.

Verevenende werking
In Figuur 49 t/m Figuur 51 zijn de gemiddelde kosten, meerkosten en aantal
verzekerdenjaren weergegeven van de AvI-klassen uitgesplitst naar leeftijd tussen 55-64 &
65-69 jarigen voor de 3 modellen.
In het somatische model (incl. en excl. V&V) blijken de gemiddelde kosten van de 65-69
jarigen hoger te liggen dan de groep 55-64 jarigen. Dit komt niet tot uiting in de
meerkosten, waarbij de meerkosten door de bank genomen dichter bij €0 liggen voor de
65-69 jarigen. Hierop zijn de bijstandsgerechtigden in het somatische model incl. V&V de
enige uitzondering.

2

84/187

Figuur 49 Somatische kosten,
k osten, meerkosten en prevalentie naar AvIAvI- klasse voor de
leeftijdscategorieën 5555- 64 en 6565- 69 jarigen. De 6565- 69 jarigen zijn ingedeeld op laatst
bekende AvIAvI- klasse uit 20092009- 2012 o.b.v. de dat jaar geldende AvIAvI- verdeling. (in 2012, in €
per verzekerdenjaar)
verzekerdenjaar)

Figuur 50 Somatische incl. V&V kosten,
kosten, meerkosten en prevalentie naar AvIAvI- klasse voor de
leeftijdscategorieën 5555- 64 en 6565- 69 jarigen. De 6565- 69 jarigen zijn ingedeeld op laatst
bekende AvIAvI- klasse uit 20092009- 2012 o.b.v. de
de dat jaar geldende AvIAvI- verdeling. (in 2012, in €
per verzekerdenjaar)

In het gGGZ model zijn de resultaten op gemiddelde kosten tegenovergesteld aan het
somatische model: de 65-69 jarigen hebben lagere of vergelijkbare gemiddelde kosten.
Deze verschillen komen echter niet tot uiting in de meerkosten.

2

85/187

Figuur 51 gGGZ kosten,
kosten, meerkosten en prevalentie naar AvIAvI- klasse voor de
leeftijdscategorieën 5555- 64 en 6565- 69 jarigen. De 6565- 69 jarigen zijn ingedeeld op laatst
bekende AvIAvI- klasse uit 20092009- 2012 o.b.v. de dat jaar geldende AvIAvI- verdeling. (in 2012, in €
per verzekerdenjaar)
verzekerdenjaar)

Eenvoud en transparantie
Om de AvI-bepaling van de 65-69 jarigen te bewerkstelligen moet gebruik gemaakt
worden van de AvI-bepaling van de afgelopen 5 jaar. Voor de rest zal er iets aan de AvIbepaling moeten veranderen, aangezien mensen met een AOW en/of pensioen in de
huidige bepaling als loondiensters worden ingedeeld. Hierdoor zullen de meeste mensen
direct in de AvI-klasse referentiegroep worden ingedeeld. De oplossing is om mensen met
een AOW en/of pensioen als onbekend AvI in te delen.

Conclusie
Wanneer de verzekerden tussen de 65 en 69 jaar ingedeeld worden in hun meest recente
AvI-klasse zijn deze relatief vergelijkbaar met de verzekerden uit de leeftijdscategorie
onder hen (55-64 jarigen). Toch zitten er ook nog substantiële verschillen tussen de twee
leeftijdscategorieën. Op basis van deze resultaten is besloten om deze groepen mee te
nemen in de modelschattingen.

2

86/187

8

Modelschattingen: Effect van aanpassing SESAvI kenmerk

Dit hoofdstuk beschrijft de resultaten van de modelschattingen voor SES, AvI en PPA. Het
hoofdstuk is onderverdeeld in twee delen. In het eerste deel beschrijven we de modellen
die we schatten. Het tweede deel bevat de resultaten van de modelschattingen.
De resultaten van de modelschattingen hebben we verder onderverdeeld in de
verevenende werking en de normbedragen van de modelaanpassingen. Dit is gedaan voor
het somatische model, het somatische model in combinatie met de V&V en het gGGZ
model.

8.1

De ges chatte modell en

We schatten per budget de volgende modellen:

Veranderingen
Model 0

Uitgangsmodel, met SES bepaald op basis van Belastingdienstbestand versie 1
van 2012 (jaar t)
Model 0, maar met SES 1- SES 3 bepaald op basis van belastingdienst bestand

Model 0’

versie 3 van 2011 (jaar t-1) in plaats van versie 1 van 2012 (jaar t). SES 0 en PPA
(voor gGGZ-model) zijn bepaald op basis van belastingdienstbestand versie 1
van 2012 (jaar t).

Model 1

Model 0’ + aanpassing inkomensindeling van SES op basis van totaal inkomen
per huishouden en 10% categorieën SES + aanpassing SES 0 voor studenten.
Model 1 + splitsen SES 0 op basis van SES 0 (t-1). SES 0 (t) op basis van

Model 2

belastingdienst versie 1 van 2012 en SES 0 (t-1) op basis van belastingdienst
versie 3 van 2011.
Model 2 + toevoegen kenmerk eenpersoonshuishouden en

Model 3

meerpersoonshuishouden op basis van belastingdienstbestand versie 1 van
2012 naar leeftijdsklassen en geslacht
Model 3 + toevoegen kenmerk opgenomen in diplomaregister van DUO en

Model 4

niet opgenomen in diplomaregister van DUO voor verzekerden van 18 tot 34
jaar gesplitst naar mannen en vrouwen.
Model 4 + toevoegen klassen AvI op basis van laatst bekende AvI klasse voor

Model 5

65-69 jaar en aanpassingen aan huidige Sociale regelingen (WSW in bijstand,
aparte klasse IVA en IOAW bij referentiegroep)

2

87/187

8.1.1

Uitgansmodellen

SiRM heeft voor de vergelijking twee uitgangsmodellen geschat:
0.

Uitgangsmodel. Het uitgangsmodel komt overeen met het model in de OT. We
hanteren hierbij de indeling in SES en AvI zoals die gemaakt is op basis van de
onderliggende bestanden. Inkomens- en adresgegevens zijn, net als voor het OT,
gebaseerd op het belastingdienstbestand versie 1 uit 2012. Verzekerden waarvoor
geen inkomensgegevens beschikbaar waren in 2012 (112.961 verzekerdenjaren)
blijven verder buiten beschouwing, in plaats van aangevuld te worden uit jaar
2011. Hierdoor wijken de resultaten iets af van de OT. Daarnaast wijken de
indeling van de SES en AvI zoals gereproduceerd iets af van de indeling van SES en
AvI in de OT.

0’. Naast het uitgangsmodel hebben we nog een aangepast uitgangsmodel geschat.
Hiervoor is de SES0 & PPA (voor gGGZ model) vastgesteld op basis van
adresgegevens uit het belastingdienstbestand versie 1 uit 2012 (jaar t). De
inkomensindeling van SES is vastgesteld op basis van het belastingdienstbestand
versie 3 uit 2011 (jaar t-1). Het verschil met de OT is daarmee dat de SES-klassen 1
t/m 3 zijn gebaseerd op inkomensgegevens, adressen en verzekerdenjaren uit jaar

t-1. Verzekerden waarvoor geen inkomensgegevens beschikbaar waren in 2011
(192.790 verzekerdenjaren) blijven verder buiten beschouwing. Dit leidt er toe dat
de groep nul-jarigen fors kleiner wordt (-86,291 verzekerdenjaren), aangezien nuljarigen geboren in jaar t niet beschikbaar zijn in de inkomensgegevens uit jaar t-1.
Het effect van deze nul-jarigen is beschreven in bijlage 12.8.
Voor alle modellen geldt dat voor het onderzoek de inkomensdefinitie voor het bepalen
van de SES is gedaan op basis van één databestand. Er vindt dus geen toevoeging van
andere databestand plaats, wanneer het inkomen onbekend is.

8.1.2

Model 1: Aanpassing SES inkomensdef init ie, SES0 def init ie
& indelin g naar decielen

We delen verzekerden eerst in SES0 in o.b.v. adresgegevens uit het jaar t. De definitie voor
SES0 is aangepast: “>15 niet-studenten op een adres”, waarbij studenten worden bepaald
met behulp van klasse AvI-student uit jaar t. Verzekerden moeten op een adres wonen,
waar meer dan 15 niet-studenten wonen. Indien er ook studenten wonen op een adres met
meer dan 15 niet-studenten, zullen ook deze studenten in SES0 worden ingedeeld.
Vervolgens delen we de rest van de verzekerden in tien inkomenspercentielen in per
leeftijdscategorie (0-17, 18-64 en 65+). Dit gaat op basis van het totale adresinkomen. Dit

2

88/187

betekent dat het adresinkomen niet meer gewogen wordt naar het aantal bewoners van het
adres, zoals gebeurt in de huidige SES. Op basis van de resultaten van de percentielanalyse
kan vervolgens een keuze worden gemaakt voor een definitieve klasseindeling binnen SES.

8.1.3

Model 2: Uitsplitsen SES0 naar blijv end & instroom SES0

We splitsen de categorie SES 0 in twee groepen op basis van de SES0 uit jaar t-1. De twee
klassen zijn:
a.

Blijvend SES 0: Wel in SES 0 (t), wel in SES 0 (t-1).

b.

Instroom SES 0: Wel in SES 0 (t), niet in SES 0 (t-1).

Zowel voor het vaststellen van SES 0 (t-1) als voor het vaststellen van SES 0 (t) laten we
studenten buiten beschouwing (zie model 1). Verzekerden moeten op een adres wonen,
waar meer dan 15 niet-studenten wonen. Indien er studenten wonen op een adres met
meer dan 15 niet-studenten, zullen ook deze studenten in SES0 worden ingedeeld.

8.1.4

Model 3: Toevoegen k enmerk “Eenperso onshuisho uden” naar
leeft ijdsklassen en geslacht.

Met een nieuw kenmerk op basis van eenpersoons- en meerpersoonshuishouden naar
leeftijdsklassen introduceren we 12 klassen voor het risicovereveningsmodel voor de
somatische zorg (met en zonder V&V). Voor het geneeskundige GGZ-model betekent dit
dat het bestaande kenmerk PPA wordt gesplitst naar leeftijdsklassen en geslacht.
Voor

de

volgende

leeftijdsklassen

introduceren

we

twee

subgroepen

(eenpersoonshuishouden en meerpersoonshuishouden) in het risicovereveningsmodel.
a.

18-64, man

b.

18-64, vrouw

c.

65-79, man

d.

65-79, vrouw

e.

80+, man

f.

80+, vrouw

2

89/187

We delen de verzekerden in op basis van het belastingdienstbestand versie 1 van 2012 (jaar

t). Per leeftijd-geslachtsklasse hanteren we een restrictie (dus 6 in totaal), zodat het totale
verdelingseffect van de eenpersoonshuishouden en meerpersoonshuishouden per
leeftijds-geslachtsklasse gelijk is aan €0. Zodoende ontstaat er een opslagklasse en een
afslagklasse.
De groep 0-17 jarigen hebben een vooraf vastgelegd normbedrag van €0.

8.1.5

Model 4: Toevo egen kenmerk “in d iplomaregist er van DUO”

Dit betreft een nieuw kenmerk gericht op opleidingsniveau dat we hebben
geoperationaliseerd vanuit het diplomaregister van DUO. We voegen vier extra
categorieën toe aan het model:
a.

Geregistreerd in DUO, Vrouw, 18-34 jaar

b.

Niet geregistreerd in DUO, Vrouw, 18-34 jaar

c.

Geregistreerd in DUO, Man, 18-34 jaar

d.

Niet geregistreerd in DUO, Man, 18-34 jaar

Per geslachtsklasse hanteren we een restrictie, zodat het totale verdelingseffecten van de
geregistreerd in DUO-kenmerk gelijk is aan 0. Er ontstaat een opslag en een afslagklasse.
De restgroep (0-17 jarigen en 35+-ers) hebben een vooraf vastgelegd normbedrag van €0.

8.1.6

We

Model 5: Toevoegen kl assen AvI op basis van laatst bekende
AvI klasse voor 65-69 jaar. Aanpassingen aan huidige Sociale
regelingen

voegen

voor

elke

AvI

klasse

(Arbeidsongeschikten,

bijstandsgerechtigden,

zelfstandigen en referentiegroep) een subgroep toe voor de groepen verzekerden van 6569 op basis van de laatst bekende AvI-klasse. Dit betekent dat we vier groepen toevoegen:

2

a.

Voorheen Arbeidsongeschikten 65-69

b.

Voorheen Bijstandsgerechtigden 65-69

c.

Voorheen Zelfstandigen 65-69

d.

Voorheen referentiegroep (loondienst, werkloos of onbekend) 65-69

90/187

De klasse die is toegevoegd betreft de laatst bekende AvI-klasse. Hierbij hanteren we de
AvI-klasse uit de voorgaande jaren. Dit betekent dat we de 65-69 jarigen op basis van de
nieuw voorgestelde indeling van de AvI (zie onder) indelen voor 2012. Vervolgens wordt
voor de groep die daarna een AvI-klasse onbekend hebben, de AvI-klasse uit 2011 bepaald
o.b.v. in dat jaar geldende indeling en de gegevens van het UWV en de belastingdienst uit
2011. Deze stap worden herhaald voor 2010 en 2009. De 65-69 jarigen die op het einde nog
steeds een AvI-klasse onbekend hebben, worden daarna ingedeeld in de referentiegroep.
Studenten zijn niet ingedeeld in de klasse 65-69 jaar.
Punt van aandacht hierbij is dat verzekerden met een pensioen of AOW in de huidige
definitie ingedeeld worden bij de AvI-klasse referentiegroep (in de subgroep inkomsten
uit loon). Op basis hiervan wordt een groot deel van de 65-69 jarigen in het jaar 2012 in de
AvI-groep loondienst ingedeeld. Om een goede analyse te kunnen maken, zijn de AOWers
en pensioengerechtigden ingedeeld in de AvI-klasse onbekend. Hierdoor sluit de indeling
niet meer volledige aan bij de huidige indeling, maar geeft dit wel de mogelijkheid om het
vasthouden van de AvI-klasse te onderzoeken. Dit probleem kan worden opgelost voor
operationalisering, wanneer gebruik gemaakt wordt van de OT-bestanden van de
afgelopen jaren. Hieruit kan dan de AvI-klasse waarin verzekerden op 64-jarige leeftijd
worden gedestilleerd.
Naast de indeling van de verzekerden tussen 65 en 69 jaar voeren we een aantal
wijzigingen door in de indeling van de verzekerden in de AvI-klasse. Dit betreft alleen een
aanpassing voor 2012. Voor de verzekerden die op basis van eerdere jaren zijn ingedeeld
voeren we deze aanpassing niet door. Het betreft de volgende wijzigingen:
a.

De verzekerden met een IOAW uitkering delen we nieuw in de referentiegroep
werklozen in. Uit een analyse van de meerkosten is gebleken dat de meerkosten bij
deze groep beter passen bij deze referentiegroep dan bij de arbeidsongeschikten waar
deze groep oorspronkelijk was ingedeeld. Uit een gesprek met sociale zaken is
gebleken dat bij de IOAW niet getoetst wordt op arbeidsongeschiktheid.

b.

De WSW wordt uit de groep arbeidsongeschikten gehaald en geplaatst onder
bijstandsgerechtigden. De WSW is opgeheven. Verzekerden die oorspronkelijk in de
WSW terecht zouden komen, komen nu voornamelijk in de bijstand terecht. Uit een
analyse van de meerkosten blijkt dat de verzekerden met een WSW uitkering qua
meerkosten

beter

passen

bij

de

bijstandsgerechtigden

dan

bij

de

arbeidsongeschikten waar deze verzekerden oorspronkelijk werden ingedeeld.
c.

De IVA wordt uit de arbeidsongeschikten
arb eidsongeschikten gehaald en in een aparte klasse
opgenomen.
opgenomen . Uit de analyses van de meerkosten bleek dat de groep verzekerden met
een IVA uitkering hogere meerkosten hebben. Hierdoor hebben we onderzocht wat
de effecten zijn van het opnemen van de IVA als aparte klasse in de risicoverevening.

2

91/187

IVA wordt hierbij boven alle andere AvI-groepen geplaatst, dat wil zeggen: als iemand
in de IVA zit, maar ook in andere groepen zal deze persoon in de AvI-groep IVA
worden geplaatst. Alleen exclusie op basis van leeftijd (<18 en > 70 jaar) gaat boven
IVA. Hiervoor zijn vijf groepen toegevoegd:
1)

IVA 18-34

2)

IVA 35-44

3)

IVA 45-54

4)

IVA 55-64

5)

IVA 65-69

De voorstellen voor aanpassing van de verzekerdengroepen leiden tot een aanpassing van
de aantallen verzekerden per klasse. In Tabel 11 staan de aantallen verzekerdenjaren per
klasse voor en na aanpassing van de subgroepen. Hiervoor zijn mensen met een AOWuitkering en/of pensioen niet ingedeeld in de groep AvI-werkenden, zoals nu het geval,
maar als onbekend.
Tabel 11.
11 . Aantallen verzekerdenjaren per AvI leeftijdsklasse voor en na de voorgestelde
aanpassingen
AvI klasse
IVA

Leeftijdsklasse

Model 0’

18-34

1.775

35-44

4.859

45-54

11.985

55-64

21.619

65-69
AO

102

18-34

149,005

136.951

35-44

126,709

106.844

45-54

212,706

175.105

55-64

332,369

279.804

18-34

92,141

102.406

35-44

88,492

103.427

45-54

96,726

121.361

55-64

78,110

97.160

65-69
Bijstand

92.781

65-69

23.455

Student

18-34

526,527

Zelfstandigen

18-34

131,877

132.941

35-44

212,684

215.002

45-54

220,936

225.699

55-64

135,054

159.373

2,415,352

2.414.276

65-69
Referentiegroep

2

Model 5

18-34

526.524

79.657

92/187

AvI klasse

Leeftijdsklasse

Model 0’

35-44

1,846,028

1.843.778

45-54

1,947,638

1.943.854

55-64

1,599,552

1.587.127

65-69

8.2

Model 5

710.482

Verev enende werk ing modelschattingen

In deze paragraaf beschrijven we de resultaten van de verschillende modellen. Per
modelvariant presenteren we de resultaten van de verevenende werking voor het
somatische model, het somatische model inclusief V&V en het gGGZ model. In de volgende
paragraaf presenteren we de normbedragen van de verschillende modellen.
Een beschrijving van de beoordelingsmaten voor de verevenende werking staat in bijlage
12.5.

8.2.1

Somatische zor g

Tabel 12 geeft inzicht in de verevenende werking op individueel, subgroep en verzekeraars
niveau van het uitgangsmodel en de verschillende modelvarianten.
In de tabel zijn de resultaten van de verevenende werking van de verschillende modellen
weergegeven. Ter vergelijking zijn ook de resultaten van het uitgangsmodel met
belastingdienstgegevens over het jaar t opgenomen. Uit de tabel blijkt dat het grootste
effect te zien valt als we van gegevens van de belastingdienst voor het inkomen van 2012
naar 2011 gaan. De stijging van de R-kwadraat hangt hierbij met name samen met de
verzekerden waarvoor geen SES klasse kon worden bepaald. Deze verzekerden zijn (door
het ontbreken van een referentieklasse bij SES) buiten beschouwing gelaten. Hierdoor
blijft ongeveer de helft van alle nul-jarigen (ca. 90.000 verzekeringsjaren) buiten
beschouwing. Er is een scheve verdeling in zorgkosten tussen de groep nul-jarigen die zijn
meegenomen in de berekeningen en de groep die buiten beschouwing is gelaten, omdat de
groep die buiten beschouwing is gelaten in 2012 geboren (analoog aan de zorgkosten),
terwijl de meegenomen nul-jarigen al in 2011 geboren zijn (en dus waarschijnlijk minder
kosten maken in 2012). De groep die buiten beschouwing is gelaten heeft over het
algemeen extremere kosten, waardoor gemiddeld de R-kwadraat stijgt. Uit een extra
modelschatting vergelijkbaar met model 0’ met toevoeging van de nul-jarigen blijkt dat de
stijging van de R-kwadraat is toe te schrijven aan deze nul-jarigen (zie bijlage 12.8). In een
definitief model kunnen de verzekerden op basis van de huishoudens waarin de 0-jarigen
terecht komen alsnog worden ingedeeld.

2

93/187

In dit model neemt ook de bandbreedte van de resultaten op verzekeraarsniveau met €20
toe. Ook dit effect valt toe te schrijven aan de effecten van de nul-jarigen (zie bijlage 12.8).
Tegelijkertijd betekent het vaststellen van het inkomen op basis van gegevens uit t-1 een
grote verschuiving van verzekerden naar andere SES klassen. Dit kan ook een verschuiving
in de resultaten van verzekeraars en daarmee de bandbreedte tot gevolg hebben.
Bij de overige modellen zien we nauwelijks een verandering in de verevenende werking.
Alleen model 2 (met splitsing van SES 0 in een groep blijvers en nieuwe instromers in een
huishouden met meer dan 15 inwoners) leidt nog tot een marginale verbetering van 0,1
procentpunt van de R-kwadraat en de CPM. In dit model stijgt wel de bandbreedte van het
resultaat op verzekeraarsniveau met €1. De toevoeging van het eenpersoonshuishoudens
verbetert de bandbreedte op verzekeraarsniveau weer met €1, terwijl de GGA op subgroepniveau juist weer €2 hoger wordt. De toevoeging van DUO (model 4) levert nog een kleine
verbetering van de bandbreedte op verzekeraarsniveau op. Tot slot, aanpassingen van de
AvI (model 5) verlaagt de GGAA op subgroep nog een met €1.
Tabel 12.
12. Resultaten verevenende werking van de verschillende modelschattingen voor de

somatische zorg.
Beoordelingsmaat

Model 0

Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3

Model 4

Model 5

R2 [%]

22,6%

25,1%

25,1%

25,2%

25,2%

25,2%

25,2%

CPM [%]

24,9%

25,3%

25,3%

25,4%

25,4%

25,4%

25,4%

GGAA [€/verz.]

€ 1.677

€ 1.644

€ 1.644

€ 1.642

€ 1.642

€ 1.642

€ 1.642

GINI [%]

67,1%

67,2%

67,2%

67,3%

67,3%

67,3%

67,3%

THEIL [%]

40,5%

41,4%

41,4%

41,6%

41,6%

41,6%

41,6%

€ 586

€ 586

€ 590

€ 589

€ 591

€ 591

€ 586

98,9%

98,7%

98,6%

98,6%

98,6%

98,6%

98,6%

GGAA [€/verz.]

€ 25

€ 25

€ 25

€ 25

€ 25

€ 25

€ 25

Bandbreedte [€/verz.]

€ 211

€ 224

€ 218

€ 219

€ 218

€ 216

€ 215

Individueel

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]

8.2.2

Somatische zor g in cl. V&V

Tabel 13 geeft inzicht in de verevenende werking op individueel, subgroep en
verzekeraarsniveau van het uitgangsmodel en de verschillende modelvarianten voor het
somatische model inclusief V&V.
Bij het model waarin ook de kosten V&V zijn opgenomen zien we een vergelijkbaar beeld
als in het somatische model. Ook hier geeft het model 0’ een verbeterde R-kwadraat als
gevolg van het verwijderen van de verzekerden waarvoor de SES niet op basis van gegevens

2

94/187

jaar t-1 kon worden bepaald. Daarnaast zien we een marginale verbetering van de
verevenende werking bij model 1 (met totaal inkomen en splitsing van de SES in tien
percentielen) en model 2 (met splitsing van SES 0 in een groep blijvers en nieuwe
instromers in een huishouden met meer dan 15 inwoners).
Tabel 13.
13 . Resultaten verevenende werking van de verschillende modelschattingen
modelschattingen voor de
somatische incl. V&V zorg.
Beoordelingsmaat

Model 0

Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3

Model 4

Model 5

R2 [%]

25,3%

27,8%

27,9%

28,0%

28,0%

28,0%

28,0%

CPM [%]

26,3%

26,7%

26,8%

26,8%

26,9%

26,9%

26,9%

GGAA [€/verz.]

1.827

€ 1.796

€ 1.795

€ 1.793

€ 1.793

€ 1.793

€ 1.792

GINI [%]

69,9%

70,1%

70,2%

70,2%

70,3%

70,3%

70,3%

THEIL [%]

44,1%

45,1%

45,1%

45,3%

45,3%

45,3%

45,3%

€ 674

€ 676

€ 680

€ 679

€ 678

€ 678

€ 674

R2 [%]

99,1%

99,0%

99,1%

99,1%

99,1%

99,1%

99,1%

GGAA [€/verz.]

€ 27

€ 26

€ 22

€ 23

€ 23

€ 22

€ 22

Bandbreedte [€/verz.]

€ 236

€ 249

€ 236

€ 237

€ 236

€ 234

€ 234

Individueel

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar

8.2.3

gGGZ

Het model voor de gGGZ is op vergelijkbare wijze geschat als het somatische model en het
somatische model incl. V&V. Dit hebben we gedaan, omdat het model waarin gebruik
wordt gemaakt van kwadratisch programmeren tot convergentieproblemen leidt. Een
nadeel van de gehanteerde methode is dat een dergelijk model wel tot negatieve
normkosten voor individuen kan leiden.
Door de resultaten op deze manier te presenteren kunnen we wel de resultaten van de
verschillende modellen met elkaar vergelijken. De resultaten van de modelschattingen
komen voor het uitgangsmodel overigens redelijk overeen met de resultaten van de OT,
waarin wel gebruik is gemaakt van het kwadratisch programmeren (zie bijlage). In totaal
zien we in het uitgangsmodel 2,037,478 verzekerden met gemiddeld €14 negatieve
normkosten. Dit aantal blijft redelijk constant voor de verschillende modelvarianten.
Tabel 14 geeft inzicht in de verevenende werking op individueel, subgroep en verzekeraars
niveau van het uitgangsmodel en de verschillende modelvarianten.
Ook voor het gGGZ model is het beeld vergelijkbaar aan het somatische model. Hier zien
we geen effect op de R-kwadraat van het gebruik van SES t-1. De nul-jarigen ontbreken
immers ook al in het uitgangsmodel. Wel neemt door het gebruik van inkomensgegevens

2

95/187

uit t-1 de bandbreedte van het resultaat op verzekeraarsniveau toe met €3. Het gebruik van
het totaal inkomen leidt nog wel tot een verhoging van de bandbreedte met nogmaals €3.
Daarnaast zien we een marginale stijging van de R-kwadraat van 0,1 procentpunt bij model
2 (met splitsing van SES 0 in een groep blijvers en nieuwe instromers in een huishouden
met meer dan 15 inwoners).
Tabel 14.
14 . Resultaten verevenende werking van de verschillende modelschattingen voor de
gGGZ.
Beoordelingsmaat

Model 0

Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3

Model 4

Model 5

R2 [%]

15,4%

15,3%

15,3%

15,4%

15,4%

15,4%

15.4%

CPM [%]

24,5%

24,8%

24,9%

24,9%

24,8%

24,7%

24.7%

GGAA [€/verz.]

€ 300

€302

€ 301

€ 301

€ 302

€ 302

€ 302

GINI [%]

84,9%

84,7%

84,6%

84,7%

84,8%

85,1%

85.1%

THEIL [%]

46,7%

46,4%

46,3%

46,5%

46,6%

46,9%

46.9%

€ 134

€137

€ 137

€ 137

€ 136

€ 136

€ 136

94,7%

94,8%

95,2%

95,2%

95,1%

95,1%

95.1%

GGAA [€/verz.]

€9

€10

€ 10

€ 10

€ 10

€9

€9

Bandbreedte [€/verz.]

€ 59

€61

€ 65

€ 65

€ 65

€ 65

€ 64

Individueel

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]

8.3

Normbedragen model schattingen

In deze paragraaf bespreken we de normbedragen van de aangepaste kenmerken en andere
opvallende veranderingen in de normbedragen. Een volledig overzicht van de
normbedragen is terug te vinden in bijlage.
De normbedragen van het uitgangsmodel op basis van de inkomensgegeven van jaar t
wijken iets af de resultaten in OT2015. Dit komt voornamelijk doordat in de nieuwe
schatting gebruik gemaakt is van de reproductie van de gegevens. Een groep mensen
(112,961 verzekerdenjaren) uit het OT-bestand zijn niet gekoppeld met het belastingdienst
bestand uit jaar t en zijn zodoende verwijderd uit de analyse. Dit zijn verzekerden die niet
in de belastingdienstgegevens staan, waardoor geen adresgegevens bij ons bekend is of die
voor het OT-bestand zijn aangevuld uit jaar t-1. Hierdoor zitten er verschillen tussen de SES
gebruikt in het OT bestand en de reproductie van de SES:

2

96/187

Tabel 15 Verschillen in aantallen verzekerdingjaren
verzekerdingjaren in de verschillende SES klassen tussen
OT en indeling op basis van de bronbestanden
Reproductie

0

1

2

3

Totaal

0

182,180

114

50

28

182.372

1

957

4,792,649

62,542

6,733

4.862.881

2

517

38,971

6,404,710

39,426

6,483,625

3

43

1,348

29.706

4,831,653

4,862,751

183.698

4.833.083

6.497.008

4,877,840

16,391,629

OT2015

Totaal

8.3.1

Somatische zor g

De normbedragen van AvI, SES, DUO & Eenpersoons huishoudens voor de verschillende
modelvarianten binnen het somatische model zijn terug te vinden in Tabel 6-9

Sociaal Economische Status (SES; Model 1 &2)
Gebruikte gegevens SES-indeling
1.

Het databestand uit jaar t-1 wordt gebruikt in plaats van jaar t (Model 0’)
Het gebruik van gegevens van de belastingdienst uit jaar t-1 (versie 3) geeft een
vergelijkbaar beeld als met jaar t voor de leeftijdsklassen 0-17 en 65+. In de
leeftijdsklasse 18-64 echter wordt een contra-intuïtief beeld in de SES, waarbij de
hoge inkomens juist gecompenseerd worden. In paragraaf 5.2.1 wordt zowel voor
het gebruik van gegevens uit jaar t als uit jaar t-1 (zie ook WOR 709) eenzelfde
soort relatie gevonden tussen SES enerzijds en zorgkosten en meerkosten
anderzijds gevonden. Hierdoor zijn de normbedragen en dus de verevenende
werking van SES in deze leeftijdsklasse voor zowel jaar t als jaar t-1 laag. Dit komt
ook tot uiting in de normbedragen.
Het normbedrag van de nul-jarigen wijkt door het gebruik van jaar t-1 af van het
normbedrag van nul-jarigen in het uitgangsmodel. Door het excluderen van de
groep verzekerden waarvoor de SES niet kon worden bepaald, ontbreken de
gegevens van ongeveer de helft van de nul-jarige verzekerden. Dit zijn de
verzekerden die in 2012 zijn geboren. Nul-jarigen maken vooral rondom de
geboorte hoge kosten. Hierdoor halveert het normbedrag voor de nul-jarigen in
dit model.
In het definitieve model is het noodzakelijk dat ook deze verzekerden in SES
worden ingedeeld. Deze verzekerden kunnen worden ingedeeld bij het

2

97/187

huishouden waarin zij terecht komen. Daarmee kunnen ook de nieuwe nuljarigen ingedeeld worden in een SES klasse. In het huidige tijdspad was het niet
mogelijk om deze bewerkingen uit te voeren. Hiervoor hadden we terug moeten
grijpen op de bronbestanden.
2.

Inkomensdefinitie op basis van totaal inkomen (Model 1), indeling SES op basis
van percentielen, studenten uitsluiten bij SES 0.

Totaal inkomen
Het gebruik van het totale inkomen levert het intuïtieve beeld op voor alle
leeftijdsklassen, waarbij de hoge inkomens een lager normbedrag hebben dan de
lage inkomens. Ook dit resultaat zagen we in de eerder gepresenteerde resultaten
van de meerkosten (zie paragraaf 5.2.2).
Percentielen
Uit de splitsing in percentielen blijkt niet direct een logisch patroon voor alle
leeftijdsgroepen. Voor de verzekerden tussen 0 en 18 zien we na het tweede
percentiel een sprong van €18 in het normbedrag. Na het 5e percentiel volgt een
nieuwe sprong van €25. Tot slot zien we ook een sprong van €18 na het 7e
percentiel. Daartussen zien we steeds een gestage afname van het normbedrag.
Bij verzekerden tussen de 18 en 64 is het patroon minder eenduidig. Het tweede
percentiel wijkt omlaag af van het patroon. Vervolgens wijkt het vijfde percentiel
omhoog en het zevende percentiel weer omlaag af. Na het zevende percentiel zien
we in vergelijking tot de andere normbedragen een grote stijging van de
normbedragen.
Bij verzekerden boven de 65 zijn de sprongen groter. Hier zien we na het derde
percentiel een grotere daling in het normbedrag. Daarna daalt het normbedrag
gestaag, waarbij de verschillen in de normbedragen tussen de percentielen
langzaam toenemen.
Uit de normbedragen blijkt geen duidelijk patroon voor een indeling in de SES
klassen. De patronen zijn daarbij ook verschillend tussen de leeftijdsklassen. Wel
blijkt dat er sprake is van verschillen in normbedragen tussen de percentielen.
Vooralsnog is er hiermee geen aanleiding om af te wijken van de standaard
verdeling van 30-40-30.
Overigens lijkt het wel logisch om in de laatste fase van het onderzoek –waarin de
samenhang tussen SES, AvI, Diplomaregister en PPA wordt onderzocht de

2

98/187

afzonderlijke percentielklassen mee te nemen, omdat wel duidelijk is dat er
verschillen tussen de percentielen bestaan.
Studenten uitsluiten bij SES 0
De resultaten van deze aanpassing zijn alleen zichtbaar binnen SES0 in de
leeftijdscategorie 18-64. We zien een kleine verhoging van het normbedrag. We
excluderen hierbij 7.865 verzekerdenjaren in SES 0 die in een huishouden wonen
waarin wel meer dan 15 mensen wonen, maar niet meer dat 15 niet-studenten.
Deze verzekerden worden nu op basis van inkomen in een van de SES klassen
ingedeeld.
3.

Uitsplitsing SES0 naar nieuwe (alleen in 2012) of blijvende (zowel in 2011 als 2012)
verzekerden in een institutioneel huishouden op basis van > 15 niet-studenten
(Model 2)
In de normbedragen zien we geen grote verschillen tussen de blijvers en de
instromers in SES 0 in de leeftijdscategorie 0-17 jaar. Bij de groep verzekerden
tussen de 18 en 64 jaar zien we wel grote verschillen in de normbedragen van de
blijvers en de instromers. De blijvers krijgen een afslag en de instromers een
toeslag. Voor de verzekerden tussen de 18 en 64 jaar is het verschil in normbedrag
–afhankelijk van het model – circa €1.270. Bij de groep verzekerden boven de 65
zien we dit effect nog sterker. Het verschil in normbedrag is hier ca. €5.500.

In de overige modellen voeren we geen aanpassingen door aan SES. Het toevoegen van een
kenmerk op basis van het aantal personen per huishouden (Model 3), op basis van het
diplomaregister (Model 4) en de aanpassingen aan AvI (Model 5) hebben slechts beperkte
effecten op de normbedragen voor SES. Het toevoegen van het kenmerk op basis van het
diplomaregister leidt daarbij nog tot de grootste verschuivingen.
Door het toevoegen van eenpersoonshuishouden ontstaat ook een verschuiving in
normbedrag bij de SES 0 en laagste SES-decielen voor de 18-64 en 65+ jarigen. Door
toevoeging van dit kenmerk verschuift een deel van het effect van SES 0 naar het kenmerk
PPA, aangezien alle mensen in SES 0 ook in een meerpersoonshuishouden zitten. Dit leidt
er toe dat het logisch lijkt om bij het onderzoeken van de samenhang tussen SES, AvI,
Diplomaregister en PPA de subgroepen SES 0 niet onder te brengen bij SES, maar bij PPA.
Bij

PPA

krijg

je

dan

een

uitsplitsing

naar

eenpersoonshuishouden,

meerpersoonshuishouden (≤ 15 niet-studenten), meerpersoonshuishouden (>15 nietstudenten). Voor de SES kun je dan de meerpersoonshuishoudens (>15 niet-studenten)
vastleggen op een normbedrag €0.

2

99/187

Tabel 16.
16 . Normbedragen voor het kenmerk SES voor de verschillende modelvarianten voor
het Somatische model.
LeefLeeftijd
0-17

Categorie
SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

Model 0 Model 0’
276

348

20

40

340

341

54

54

54

54

54

59

59

59

59

59

SES 20-30%

37

37

37

37

37

SES 30-40%

23

23

23

23

23

SES 40-50%

12

12

12

12

12

-13

-13

-13

-13

-13

SES 60-70%

-31

-31

-31

-31

-31

SES 70-80%

-32

-32

-32

-32

-32

SES 50-60%

SES 80-90%

-12

-7

3

-47

-50

-50

-50

-50

-50

-69

-69

-69

-69

-70

-142

-153

-154

-159

1.129

1.120

1.118

1,118

19

19

41

40

41

-1

-1

10

8

12

SES 20-30%

11

11

19

18

17

SES 30-40%

20

20

20

19

19

34

34

29

28

28

19

19

13

13

12

SES 60-70%

1

1

-6

-5

-6

SES 70-80%

-16

-16

-24

-22

-23

-33

-33

-40

-39

-39

SES 90-100%
SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

136

129

SES 00-10%
SES 10-20%

SES 40-50%

17

12

SES 50-60%

SES 80-90%

-36

-25

10

10

SES 90-100%
SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

SES 10-20%

160

-62
266

253

SES 00-10%

-67

-67

-1.178

-1,182

4.558

4.384

4.384

4,385

246

242

319

319

317

302

182

233

233

229

114

117

128

128

124

SES 30-40%

-1

3

3

3

1

-9

-6

-8

-8

-9

-48

63

-69
-1.178

182

SES 50-60%

118

-61
-987

SES 20-30%

SES 40-50%

2

-50

-47

-50

-50

-51

SES 60-70%

-85

-82

-90

-90

-89

SES 70-80%

-123

-121

-132

-132

-130

-176

-175

-189

-189

-185

-232

-233

-251

-251

-243

SES 80-90%
SES 90-100%

2

Model 3 Model 4 Model 5
387
387
387
340

SES 10-20%

65+

365

Model 2
387
340

SES 00-10%

18-64

Model 1

-93

-104

100/187

Personen per Adres (PPA; Model 3)
In model 3 introduceren we het kenmerk eenpersoons- en meerpersoonshuishouden naar
leeftijdsklassen en geslacht. Bij de leeftijdsklassen gaan we uit van een indeling van 18-64,
65-79 en 80+. Het verschil in normbedrag tussen eenpersoonshuishouden en
meerpersoonshuishouden neemt toe van jong naar oud. De verschillen in normbedragen
bij vrouwen zijn groter dan bij mannen. Opvallend is dat vrouwelijke verzekerden in een
eenpersoonshuishouden

een

afslag

en

vrouwelijke

verzekerden

in

een

meerpersoonshuishouden een toeslag krijgen. Dit kan deels worden verklaard door
zwangerschappen die veelal in meerpersoonshuishoudens optreden. Toch zal dit niet de
enige verklaring zijn, aangezien hetzelfde beeld wordt gevonden voor vrouwen tussen de
65-79 jaar.
Het is waarschijnlijk dat verzekerden die ook op late leeftijd nog alleen wonen gezonder
zijn dan de verzekerden die op latere leeftijd in een meerpersoonshuishouden wonen.
Deze mensen maken meer gebruik van somatische zorg.
Na toevoeging van kenmerken op basis van het diplomaregister (Model 4) en de
aanpassingen aan AvI (Model 5) hebben geen impact op de normbedragen.
Tabel 17.
17. Normbedragen voor het kenmerk Eenpersoonshuishouden voor de verschillende
modelvarianten voor het Somatische model.
Eph/
Mph
MPH
EPH

Categorie
18-64, Man

Model 0

Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3
-1

Model 4
-1

Model 5
-1

18-64, Man

3

4

8

MPH

18-64, Vrouw

22

22

21

EPH

18-64, Vrouw

-161

-157

-155

MPH

65-79, Man

0

0

1

EPH

65-79, Man

1

1

-5

MPH

65-79, Vrouw

19

19

20

EPH

65-79, Vrouw

-39

-39

-41

MPH

80+, Man

71

71

71

EPH

80+, Man

-191

-191

-191

MPH

80+, Vrouw

263

263

263

EPH

80+, Vrouw

-206

-206

-206

Diplomaregister DUO (Model 4)
In model 4 introduceren we een kenmerk op basis van opname in het diplomaregister van
DUO voor verzekerden tussen de 18 en 34 opgesplitst naar vrouwen en mannen.
Verzekerden die niet zijn opgenomen in het diplomaregister krijgen een positief
normbedrag en verzekerden die wel zijn opgenomen een negatief normbedrag. Het

2

101/187

verschil in normbedrag is groter bij vrouwen dan bij mannen. Dat wordt waarschijnlijk
veroorzaakt door zwangerschappen. Gemiddeld genomen krijgen vrouwen kinderen voor
hun 40e levensjaar. Daarbij geldt dat hoog opgeleiden gemiddeld genomen later kinderen
krijgen dan lager opgeleiden. Hierdoor zien we in de leeftijdscategorie tot 34 jaar een
positief normbedrag. Dit effect was nog sterker geweest als de grens bij 30 jaar had
gelegen.
Het aanpassen van AvI (Model 5) heeft geen effect op de normbedragen voor opgenomen
in het diplomaregister.
Tabel 18.
18 . Normbedragen voor het kenmerk DUO voor de verschillende modelvarianten
voor het Somatische model.
Leeftijd
18-34, man

18-34, Vrouw

DiplomaDiploma register
Niet

Model 0 Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3

Wel

Model 4
5

Model 5
5

-15

-15

Niet

31

31

Wel

-64

-65

Aard van Inkomen (AvI; Model 5)
Alle aanpassingen aan AvI vallen onder model 5. De verandering van de SES en de
toevoeging van de kenmerken eenpersoons huishoudens en DUO zorgen niet voor
substantiële veranderingen in de normbedragen bij AvI (Modellen 1-4).
In model 5 voeren we de voorgestelde aanpassingen door. Dit leidt tot de volgende effecten
op de normbedragen:
a.

De normbedragen voor de klasse IVA 65-69 jaar met te weinig
verzekerdenjaren wijkt sterk af van de normbedragen voor de andere
leeftijdsklassen voor deze groepen. Dit wordt veroorzaakt door de lage
aantallen verzekerdenjaren. Dit resultaat is in grijs gepresenteerd.

b.

De verzekerden die zijn ingedeeld in de AvI klasse in de leeftijdsgroep
65-69 jaar wijken gemiddeld genomen minder af van 0 dan de
verzekerden in dezelfde AvI klasse voor de leeftijdsgroep 55-64 jaar. Dit
betekend

dat

65-69

jarige

verzekerden

minder

worden

ondergecompenseerd (Arbeidsongeschikten & Bijstand) of minder
worden overgecompenseerd (Zelfstandigen & Referentiegroep).
c.

De aanpassing voor de WSW en de aanpassing voor de IOAW leiden niet
tot grote wijzigingen van de normbedragen van de nieuwe en de oude
klassen. Het betreft relatief kleine groepen die van de ene klasse naar de
andere klasse verschuiven. .

2

102/187

d.

Bij de klasse ‘Arbeidsongeschikten’ en ‘Bijstandsgerechtigden’ zien we
nog wel kleine aanpassingen in de normbedragen als gevolg van de
verschuivingen van de IVA, WSW en IAOW. Bij de ‘Referentieklasse’ zien
we geen aanpassingen in de normbedragen.

Tabel 19.
19. Normbedragen voor het kenmerk AvI voor de verschillende modelvarianten voor
het Somatische model.
Categorie
kinderen &
ouderen
IVA

Arbeidsong.

Leeftijd

Model 0

17- & 70+

0

Model 0’

Model1
0

0

Model2 Model3
0

0

Model4

Model5

0

0

18-34

2,815

35-44

2,198

45-54

1,756

55-64

1,006

65-69

-865

18-34

646

657

652

656

659

646

657

35-44

747

752

747

753

758

758

744

45-54

654

661

652

657

663

663

647

55-64

500

507

501

504

509

509

514

18-34

272

292

275

272

262

242

234

35-44

300

321

304

305

296

298

317

45-54

337

366

341

344

349

351

345

55-64

273

301

280

283

309

309

315

65-69
Bijstand

362

65-69

25

Student

18-34

-234

-225

-230

-230

-230

-206

-207

Zelfstandigen

18-34

-107

-90

-99

-100

-105

-109

-105

35-44

-153

-138

-148

-148

-155

-154

-149

45-54

-204

-188

-201

-202

-209

-208

-199

55-64

-227

-209

-220

-221

-231

-231

-213

65-69
Referentiegroep

-29

18-34

6

2

5

5

5

2

2

35-44

-48

-51

-49

-49

-48

-49

-49

45-54

-65

-69

-65

-66

-66

-66

-68

55-64

-98

-102

-99

-100

-101

-101

-102

65-69

8.3.2

-45

Somatische zor g in cl. V&V

De normbedragen van AvI, SES, DUO & Eenpersoons huishoudens voor de verschillende
modelvarianten binnen het somatische en V&V model zijn terug te vinden in

2

103/187

Tabel 20 t/m Tabel 23. Bij het model somatische zorg incl. V&V zien we grofweg dezelfde
aanpassingen in de normbedragen als in het model voor de somatische zorg. We
bespreken in dit hoofdstuk alleen de afwijkingen ten opzichte van het model voor de
somatische zorg.

Sociaal Economische Status (SES; Model 1 &2)
Bij de indeling van percentielen zien we een afwijkend patroon in de normbedragen ten
opzichte van het somatische model. De extremen bij met name ouderen zijn veel groter
dan in het somatische model. Verder lijkt bij jongeren nog altijd een grens te liggen na het
tweede percentiel en na het vijfde percentiel. De grens na het zevende percentiel is niet
zichtbaar. Bij de groep verzekerden in de klasse 18-64 jaar zien we dat nog steeds het
tweede en het vijfde percentiel afwijkend zijn. Daarna zien we een mooi aflopend patroon.
Bij de verzekerden ouder dan 65 zien we grote verschillen in normbedragen tussen het
eerste en het tweede percentiel, maar ook tussen het tweede en het derde percentiel en het
derde en het vierde percentiel. Daarna zien we een stabiel aflopend patroon in
normbedragen tot het hoogste percentiel. Het normbedrag voor het laatste percentiel wijkt
weer sterker af van het voorgaande percentiel.
Bij de splitsing van SES 0 zien we dat het normbedrag van de groep blijvers sterker afwijkt
van de groep nieuwkomers dan bij het somatische model. Dit verschil is bij de groep 65+
opgelopen tot circa €6.300. Het effect van het toevoegen van het criterium PPA (model 3)
op SES 0 zien we bij het somatische model incl. V&V niet terug.

2

104/187

Tabel 20 Normbedragen voor het kenmerk SES voor de verschillende
verschillende modelvarianten voor
het Somatische mode incl. V&V.
LeefLeeftijd
0-17

Categorie
SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

Model 0

Model 0’

247

Model 1 Model 2 Model 3 Model 4 Model 5
358
358
358
358
319
336
310
310
309
310

SES 00-10%

53

53

53

53

53

54

54

54

55

55

SES 20-30%

30

30

30

30

30

SES 30-40%

13

13

13

13

13

SES 10-20%

SES 40-50%

17

35

6

6

6

6

6

-18

-18

-18

-18

-18

SES 60-70%

-31

-31

-31

-31

-31

SES 70-80%

-29

-29

-29

-29

-29

-35

-35

-35

-35

-35

-52

-52

-52

-52

-52

-320

-330

-330

-338

1.025

1.018

1.016

1.013

29

29

49

48

49

-3

-3

7

5

10

SES 20-30%

8

8

15

14

13

SES 30-40%

10

10

10

9

9

25

25

21

21

20

15

15

9

10

8

SES 60-70%

-0

-0

-7

-5

-7

SES 70-80%

-13

-12

-19

-18

-19

-24

-24

-30

-29

-30

SES 50-60%

SES 80-90%

-16

2

-1

-36

SES 90-100%
18-64

SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

-5

-12

17

-27

SES 00-10%
SES 10-20%

SES 40-50%
SES 50-60%

SES 80-90%

8

-28

7

18

SES 90-100%
65+

SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

-49
-359

-361

SES 00-10%
SES 10-20%

-53

-54

-1.603

-1.607

4.671

4.772

4.772

4.772

909

904

851

851

853

-227

483

448

448

446

151

155

148

148

144

SES 30-40%

-86

-82

-82

-82

-85

-133

-129

-128

-128

-130

6

166

-55
-1.603

483

SES 50-60%

200

-49
-1.710

SES 20-30%

SES 40-50%

34

-183

-179

-177

-177

-178

SES 60-70%

-214

-212

-206

-206

-206

SES 70-80%

-241

-240

-230

-230

-229

-256

-255

-242

-242

-239

-328

-329

-313

-313

-304

SES 80-90%
SES 90-100%

2

-1

-154

-159

105/187

Personen per Adres (PPA; Model 3)
Bij de eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens zien we een omgekeerd
patroon ten opzichte van het somatische model. In het somatische model incl. V&V kennen
juist de mannen in een meerpersoonshuishoudens een afslag en de mannen in een
eenpersoonshuishoudens een toeslag. Voor vrouwen geldt dit alleen maar voor de 80+ers.
Dit lijkt wel een plausibel resultaat, omdat juist de eenpersoonshuishoudens hogere
kosten voor de verpleging en verzorging zullen hebben. Vanwege dit omgekeerde effect
zien we ook geen verschuiving van het effect van SES 0 naar het kenmerk PPA.
Ook het effect bij geslacht sluit niet geheel aan bij het somatische model. In de jongere
leeftijdscategorieën zien we nog wel dat het effect sterker is bij vrouwen dan bij mannen.
In de oudste leeftijdscategorie is echter het verschil in normbedragen tussen
eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens groter bij mannen dan bij
vrouwen.
Tabel 21 Normbedragen voor het kenmerk Eenpersoonshuishouden voor de verschillende
verschillende
modelvarianten voor het Somatische mode incl. V&V.
Eph/
Mph
MPH
EPH

Categorie
18-64, Man

MPH

Model 0

Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3
-1

Model 4
-1

Model 5
-2

18-64, Man

5

6

10

18-64, Vrouw

19

19

19

EPH

18-64, Vrouw

-141

-137

-135

MPH

65-79, Man

-25

-25

-24

EPH

65-79, Man

135

135

129

MPH

65-79, Vrouw

4

4

5

EPH

65-79, Vrouw

-8

-8

-10

MPH

80+, Man

-121

-121

-121

EPH

80+, Man

325

325

325

MPH

80+, Vrouw

-125

-125

-125

EPH

80+, Vrouw

98

98

98

Diplomaregister DUO (Model 4)
Bij het diplomaregister zien we geen grote wijzigingen tussen het somatische model en
het somatische model incl. V&V. Dit ligt ook de lijn der verwachting.
Tabel 22 Normbedragen voor het kenmerk DUO voor
voor de verschillende modelvarianten
voor het Somatische mode incl. V&V.
Leeftijd
18-34, man

18-34, Vrouw

2

DiplomaDiploma register
Niet

Model 0 Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3

Model 4
4

Model 5
5

Wel

-14

-15

Niet

29

29

Wel

-61

-62

106/187

Aard van Inkomen (AvI; Model 5)
Ten opzichte van het somatische model zien we dat de normbedragen voor
‘Arbeidsongeschikten’ en ‘Bijstandsgerechtigden’ afwijken. Bij ‘Arbeidsongeschikten’
neemt het normbedrag voor de leeftijdsklasse 18-34 jaar ook toe door de aanpassingen in
de AvI-klasse indeling. De verhoging van het normbedrag voor arbeidsongeschikten is het
gevolg van de overheveling van de WSW (naar bijstand) & IOAW (naar werklozen).
Blijkbaar is dit effect sterker dan de verlaging door de uitsplitsing van de IVA (naar aparte
groep)

uit

de

arbeidsongeschikten.

Tegelijkertijd

gaat

het

normbedrag

voor

bijstandsgerechtigden door de overheveling van de WSW omlaag.
De normbedragen voor de klasse 65-69 jarigen is vergelijkbaar met het somatische model,
waarbij de normbedragen dichter bij €0 liggen dan de leeftijdsklassen daaronder (55-46
jarigen). Een verschil met het somatische model is dat de bijstand-gerechtigden in de 65-69
jarigen binnen het somatische incl. V&V model nu zelfs een negatief normbedrag
meekrijgen.

2

107/187

Tabel 23 Normbedragen voor het kenmerk AvI voor de verschillende modelvarianten voor
het Somatische incl. V&V model.
Categorie
kinderen &
ouderen
IVA

Arbeidsong.

Leeftijd

Model 0

Model 0’

Model1

Model2

Model3

Model4

Model5

17- & 70+

0

0

0

0

0

0

0

18-34

3,221

35-44

2,369

45-54

1,876

55-64

1,126

65-69

-923

18-34

978

989

983

986

990

976

1,012

35-44

823

45-54

703

828

823

830

834

834

829

711

705

710

714

715

707

55-64

551

559

555

557

561

562

568

65-69
Bijstand

380

18-34

268

289

267

264

255

237

227

35-44

309

331

309

311

303

304

320

45-54

374

403

375

379

383

384

364

55-64

423

453

425

428

451

451

429

65-69

-36

Student

18-34

-255

-246

-254

-254

-254

-232

-232

Zelfstandigen

18-34

-119

-102

-114

-114

-119

-122

-119

35-44

-156

-141

-153

-154

-160

-159

-155

45-54

-208

-192

-208

-208

-214

-214

-205

55-64

-242

-224

-239

-240

-249

-248

-232

65-69
Referentiegroep

-77

18-34

-9

-13

-9

-9

-9

-12

-12

35-44
45-54

-53

-57

-54

-54

-53

-54

-54

-72

-76

-72

-73

-73

-73

-74

55-64

-115

-119

-116

-116

-118

-118

-118

65-69

8.3.3

-40

gGGZ

De normbedragen van het uitgangsmodel op basis van de inkomensgegeven van jaar t
wijken iets af de resultaten in OT2015 (zie bijlage 12.6.3). Dit heeft een paar mogelijke
oorzaken. Ten opzichte van het somatische model wijkt het gGGZ-model nog extra af van
het OT-bestand door het gebruik van de OLS methode (vergelijkbaar met het somatische en
somatische incl. V&V model) in plaats van de gebruikelijke kwadratisch programmeren.
De normbedragen van AvI, SES, DUO & Eenpersoons huishoudens voor de verschillende
modelvarianten binnen het gGGZ model zijn terug te vinden in Tabel 14-17

2

108/187

Sociaal Economische Status (SES; Model 1 & 2)
De effecten bij SES wijken af van het somatische model.
1.

Het databestand uit jaar t-1 wordt gebruikt in plaats van jaar t (Model 0’)
Het gebruik van gegevens van de belastingdienst uit jaar t-1 (versie 3) leidt bij het
gGGZ model niet tot een contra-intuïtief beeld. De normbedragen op basis
inkomensgegevens uit 2011 wijken niet heel sterk af van de normbedragen op
basis van inkomensgegevens uit het jaar 2012.
2.

Inkomensdefinitie op basis van totaal inkomen (Model 1), Indeling SES op basis
van percentielen, studenten uitsluiten bij SES 0.
Het gebruik van het totale inkomen leidt er toe dat in de leeftijdscategorie 18-64
ook de middengroep een afslag krijgt. Bij de verzekerden boven de 65 zijn de
verschillen in normbedragen beperkt. Uit de uitsplitsing in percentielen blijkt dat
vooral het eerste percentiel een afwijkend normbedrag kent. De verschillen in
normbedragen tussen de overige percentielen is beperkt.

3.

Uitsplitsing SES0 naar nieuwe (alleen in 2012) of blijvende (zowel in 2011 als 2012)
verzekerden in een institutioneel huishouden op basis van > 15 inwoners (Model
2)
Opvallend is het positieve normbedrag voor de blijvers in SES 0 bij de 18-64
jarigen. Uitsplitsing naar blijvers en nieuwkomers leidt niet tot een afslagklasse
en een opslagklasse voor deze groepen. Daarmee lijkt het er op dat door de
operationalisering van SES 0 ook verzekerden in SES 0 opgenomen worden die in
een GGZ instelling zijn opgenomen. Dit betreft bijvoorbeeld verzekerden die in
een RIBW instelling zitten of naast langdurige ook ambulante GGZ kosten maken.
Uit een eerdere fase is gebleken dat het aantal verzekerden in SES 0, waarvoor de
in de AWBZ declaraties voor GGZ zorg zijn verstuurd 10.253 is. Deze verzekerden
hebben waarschijnlijk een hogere kans op GGZ zorg binnen de ZVW. Hierdoor is
het normbedrag positief.
Voor de verzekerden ouder dan 65 zien we dit effect niet. Voor deze groep geldt
dat er een afslag ontstaat voor de blijvers in SES 0 en een toeslag voor de
nieuwkomers. Dit geeft wel een logisch patroon voor deze klasse.

Het

uitsplitsen

van

eenpersoonshuishouden

en

meerpersoonshuishouden

naar

leeftijdsklassen levert een verschuiving op in de normbedragen voor SES. Met name bij de
leeftijdsgroep ouder dan 65 zien we dat de verschillen in de normbedragen bij de SES
klassen toenemen.

2

109/187

De andere wijzigingen in de modellen hebben geen of nauwelijks effect op de
normbedragen voor SES.
Tabel 24.
24 . Normbedragen voor het kenmerk SES voor de verschillende modelvarianten voor
het gGGZ model.
LeefLeeftijd

Categorie

18-64

SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

Model 0

Model 0’

1.191

1.182

7

0

SES 00-10%

1.372

Model 2

Model 3

Model 4

Model 5

791

794

792

788

3.231

3.233

3.230

3,236

37

37

33

32

35

-9

-10

-12

-14

-13

SES 20-30%

-7

-7

-8

-10

-10

SES 30-40%

-11

-11

-11

-12

-13

-14

-14

-13

-14

-15

-14

-14

-13

-13

-13

SES 60-70%

-15

-15

-14

-13

-13

SES 70-80%

-17

-17

-15

-14

-14

-13

-13

-12

-10

-11

SES 10-20%

SES 40-50%
SES 50-60%

SES 80-90%

0

-28

0

-22

SES 90-100%
65+

Model 1

SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

-1
59

55

SES 00-10%
SES 10-20%

2

2

-57

-57

315

290

289

289

5

5

26

26

23

50

-10

-10

3

3

2

-4

-4

-1

-1

-1

SES 30-40%

-1

-1

-2

-2

-2

2

2

0

0

1

SES 50-60%

-4

11

1
-57

SES 20-30%

SES 40-50%

14

-1
-30

-3

3

3

1

1

1

SES 60-70%

-2

-2

-5

-5

-5

SES 70-80%

-3

-3

-7

-7

-6

-7

-7

-13

-13

-12

-5

-5

-12

-12

-10

SES 80-90%

-18

SES 90-100%

-14

Personen per Adres (PPA; Model 3)
Het splitsen van de eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens naar leeftijdsklassen heeft
een beperkt effect. De normbedragen voor de groep 18-64 zijn vergelijkbaar met de huidige
normbedragen voor EPH en MPH. De oudere groepen zijn relatief klein. Voor deze
groepen zijn de verschillen in normbedragen kleiner dan zonder de splitsing naar leeftijd
en geslacht. Opvallend zijn nog de verschillen tussen mannen en vrouwen. In de klasse
tussen 18- 64 is het verschil in normbedrag bij vrouwen groter dan bij mannen.

2

110/187

Tabel 25.
25. Normbedragen voor het kenmerk Eenpersoonshuishouden voor de verschillende
modelvarianten voor het gGGZ model.
Leeftijd
Allen

Categorie
MPH

Model 3

Model 4

Model 5

MPH

-11

-11

-11

EPH

59

60

60

MPH

-13

-13

-13

EPH

93

94

94

MPH

-8

-8

-8

EPH

44

44

43

MPH

-10

-10

-10

EPH

21

21

20

MPH

-1

-1

-1

EPH

3

3

3

MPH

-6

-6

-6

EPH

5

5

5

EPH

18-64, man

18-64, Vrouw

65-79, man

65-79, Vrouw
80+, Man

80+, Vrouw

Model 0 Model 0’
-15
-14
72

68

Model 1
-12

Model 2
-12

59

59

Diplomaregister DUO (Model 4)
Verzekerden die zijn opgenomen in het diplomaregister van DUO, met een leeftijd tussen
de 18-34 jaar, krijgen een negatief normbedrag. Bij mannen is het normbedrag sterker
negatief dan bij vrouwen.
Tabel 26.
26. Normbedragen voor het kenmerk DUO voor de verschillende modelvarianten
voor het gGGZ model. Hierbij zijn alleen mensen tussen de 1818 - 34 jaar meegenomen die in
het DUO bestand voorkomen. Uitsplitsing is naar Man en Vrouw. Getallen zijn in Euro’s.
Leeftijd
18-34, man

18-34, Vrouw

DiplomaDiploma register
Niet

Model 0 Model 0’

Model 1

Model 2

Model 3

Model 4
18

Model 5
18

Wel

-55

-55

Niet

15

15

Wel

-31

-31

Aard van Inkomen (AvI; Model 5)
De doorgevoerde wijzigingen bij AvI leiden niet tot grote verschillen in de normbedragen.
Er zijn een paar effecten opvallend:
1.

Het normbedrag bij IVA in de laagste leeftijdsklasse is fors hoger dan in de andere
leeftijdscategorieën. Blijkbaar heeft volledige arbeidsongeschiktheid op jonge leeftijd
meer impact op de psychische gesteldheid dan op latere leeftijden.

2

111/187

2.

De verschuiving van de WSW en de overheveling van de IOAW leidt tot een toename
van het normbedrag voor ‘Arbeidsongeschikten’ en een afname van het normbedrag
bij de ‘Bijstandsgerechtigden’ in alle leeftijdscategorieën. In de ’Referentiegroep’ zien
we geen verschuivingen.

Tabel 27.
27. Normbedragen voor het kenmerk AvI voor de verschillende modelvarianten voor
het gGGZ model. Getallen zijn in Euro’s.
Categorie
kinderen &
ouderen
IVA

Arbeidsong.

Leeftijd

Model 0

Model 0’

Model1

Model2

Model3

Model4

Model5

17- & 70+

0

0

0

0

0

0

0

18-34

599

35-44

10

45-54

22

55-64

-2

65-69

129

18-34

428

432

423

430

430

416

440

35-44

156

156

149

161

160

161

183

45-54

38

40

37

46

45

46

51

55-64

4

6

5

11

10

10

15

18-34

408

413

400

396

398

382

349

35-44

247

257

243

245

246

247

218

45-54

144

148

134

139

138

139

114

55-64

50

56

42

47

42

42

27

65-69
Bijstand

29

65-69

61

Student

18-34

-92

-92

-89

-89

-89

-66

-66

Zelfstandigen

18-34

-71

-66

-72

-72

-71

-79

-78

35-44

-43

-39

-45

-46

-45

-45

-45

45-54

-30

-25

-30

-32

-30

-30

-29

55-64

-23

-19

-23

-25

-23

-22

-21

65-69
Referentiegroep

18-34

-18

-19

-18

-18

-18

-21

-21

35-44

-18

-19

-17

-17

-18

-18

-18

45-54

-8

-9

-7

-8

-8

-8

-9

55-64

-1

-2

-1

-2

-2

-2

-2

65-69

2

-15

-4

112/187

9

Definitief model

Op basis van de resultaten van de modelschattingen in hoofdstuk 8 is er een definitief
model gedefinieerd en geschat. Dit definitieve model bevat de kenmerken SES, AvI, PPA &
DUO. De kenmerken zijn in het definitieve model als volgt opgebouwd:

Sociaal Economische Status (SES)
•

We gebruiken inkomensgegevens uit 2012 (versie 1), aangevuld met
inkomensgegevens uit 2011 (versie 3). Onbekende inkomens worden omgezet in
een inkomen van €0.

•

We gebruiken adresgegevens uit 2012. Verzekerden met onbekend adres worden
ingedeeld in de klasse SES-onbekend en krijgen een vooraf vastgesteld
normbedrag van €0 voor SES.

•

Verzekerden woonachtig in een institutioneel huishouden (adressen met >15
niet-studenten) worden ingedeeld in SES-0 en geëxcludeerd voor de verdere
verdeling van de SES.

•

SES-0 wordt uitgesplitst naar verzekerden die het voorafgaande jaar (jaar t-1)
woonachtig waren in een institutioneel huishouden (SES-0 blijvers) en
verzekerden die nieuw instromen in een institutioneel huishouden (niet in jaar t1; SES-0 instroom)

•

Als inkomensdefinitie voor de SES verdeling hanteren we het totale (ongewogen)
adresinkomen

•

Voor de indeling in SES hanteren we een indeling in 3 leeftijdsklassen (0-17, 18-64
& 65+)

•

Per leeftijdsklasse hanteren we een indeling in 4 percentielgroepen (SES-1 – SES-

4): 20% (laagste inkomens) – 20% – 30% – 30% (hoogste inkomens)
•

Per leeftijdsklasse leggen we een restrictie op. Dat betekend dat de gewogen
normbedragen samen op €0 uit moeten komen (ex-ante criteriumneutraliteit).

2

113/187

Tabel 28 SESSES- indeling en prevalentie (in verzekerdenjaren) in het definitieve model voor
het somatische model
Leeftijd
18-64

0-17

65+

SES-0 blijvers

4.705

34.358

90.144

SES-o instroom

4.557

13.491

27.187

SES-1 (0%-20%)

685.583

2.032.591

525.416

SES-2 (20%-40%)

685.551

2.032.517

525.347

SES-3 (40%-70%)

1.028.339

3.048.680

788.058

SES-4 (70%-100%)

1.028.320

3.048.750

788.034

SES-onbekend

112.961

Personen per Adres (PPA)
•

We bepalen de PPA op basis van de adresgegevens van de belastingdienst uit 2012
(versie 1).

•

•

De PPA verdelen we in 2 klassen:
1.

Eenpersoonshuishouden (EPH)

2.

Meerpersoonshuishouden (MPH) met > 1 bewoner

Voor elk van de PPA-klassen hanteren we een indeling in drie leeftijdsklassen (1864, 65-79 & 80+) en geslacht.

•

De groep 0-17 jarigen delen we in PPA-onbekend in. Deze krijgen een vastgelegd
normbedrag van €0.

•

Verzekerden met een onbekend adres delen we in PPA-onbekend in. Deze krijgen
een vastgelegd normbedrag van €0.

•

Per leeftijds- en geslachtsklasse wordt een restrictie opgelegd. Dat betekend dat de
gewogen

normbedragen

samen

op

€0

uit

moeten

komen

(ex-ante

criteriumneutraliteit).

2

114/187

Tabel 29 PPA indeling en prevalentie (in verzekerdenjaren) in het definitieve model
voor het Somatische
Somatische model
Leeftijd
1818-64

6565 -79

80+
80+

Man

784.655

152.863

64.618

Vrouw

620.820

356.353

247.094

Man

4.309.265

832.630

174.101

Vrouw

4.495.648

722.788

193.741

EPH

MPH

PPA-onbekend

3.550.015

DUO registers
•

We selecteren verzekerden die geregistreerd staan in het diploma- en/of
studentenregister van DUO (HBO en/of WO niveau).

•

Het DUO-kenmerk bestaat nu dus uit studenten (221.531 verz.jr.), verzekerden
met een HBO en/of WO diploma (627.046 verz.jr.) en verzekerden die zowel
student zijn als een diploma hebben (310.824 verz.jr.). Die laatste groep bestaat
bijvoorbeeld uit masterstudenten en doorstudeerders.

•

•

Het kenmerk DUO bestaat uit twee subgroepen
1.

Wel opgenomen in DUO (diplomaregister of registratie als student)

2.

Niet opgenomen in DUO

We hanteren één leeftijdscategorie voor het DUO-kenmerk. Dit bevat
verzekerden tussen de 18 en 34 jaar. Verzekerden in een andere leeftijdscategorie
krijgen een normbedrag van €0.

•

Het DUO-kenmerk wordt uitgesplitst naar geslacht.

•

Per geslachtsklasse wordt een restrictie opgelegd. Dat betekent dat de gewogen
normbedragen samen op €0 uit moeten komen (ex-ante criteriumneutraliteit).

2

115/187

Tabel 30 DUODUO- indeling en prevalentie (in verzekerdenjaren) in het definitieve model voor
het somatische model
Leeftijd
18-34
Man

1.156.125

Vrouw

1.036.209

Man

524.396

Vrouw

635.005

DUODUO-0

DUODUO -1

DUODUO -onbekend

13.152.855

Aard van Inkomen (AvI)
•

We bepalen AvI o.b.v. UWV en belastingdienstgegevens uit 2012.

•

We hanteren vier leeftijdsklassen binnen de AvI (leeftijdsklassen: 18-34, 35-44,
45-54 & 55-64)

•

We hanteren 5 AvI-klassen, waarbij de referentiegroep een combinatie is van
loondiensters, werklozen en AvI-onbekend. De AvI is hiërarchisch opgebouwd,
met van hoog naar laag:

•

1.

IVA

2.

Arbeidsongeschikten

3.

Bijstand

4.

Referentiegroep (loondiensters & werklozen)

5.

Zelfstandige

6.

Referentiegroep (AvI-onbekend)

De AvI indeling is aangepast aan huidige Sociale regelingen, betreffende de WSW
(van AO naar bijstand), IVA (van AO naar IVA), IOAW (van AO naar Ref.gr.
(werklozen)).

•

De AvI-klasse Student vervalt en wordt ondergebracht bij het kenmerk DUO. De
studenten worden net als elk andere verzekerde ingedeeld in één van de vijf AvIklassen. De 532.355 studenten verzekerdenjaren werden voorheen ook al
uitgesplitst naar de AvI-klassen IVA (7 verz.jr.), arbeidsongeschikten (4.013

2

116/187

verz.jr.), bijstand (665 verz.jr.) en student (527.670 verz.jr.). De huidige AvI-klasse
Student is nu verder uitgesplitst naar Zelfstandigen (9.996 verz.jr.) en de
referentiegroep (517.674 verz.jr.).
•

Per leeftijdsklasse leggen we een restrictie op. Dat betekend dat de gewogen
normbedragen samen op €0 uit moeten komen (ex-ante criteriumneutraliteit).

Tabel 31 AvIAvI- indeling en prevalentie (in verzekerdenjaren) in het definitieve model voor
het somatische model
Leeftijd
18-34

35-44

AvI 0 – geen AvI

45-54

55-64

6.408.633

AvI 1 – IVA

1.782

4.901

12.064

21.779

AvI 2 – AO

138.461

107.781

176.389

281.264

AvI 3 – Bijstand

105.030

105.192

122.918

97.754

AvI 4 – Zelfstandigen

144.522

216.552

227.210

160.442

AvI 5 – Referentiegroep

2.961.940

1.856.765

1.952.787

1.592.120

9.1

Verev enende werk ing modelschattingen

In deze paragraaf vergelijken we de verevenende werking van het definitieve model met
het huidige model (o.b.v. de Overal Toets 2015).
De verbetering in verevenende werking met het definitieve model zijn over het algemeen
marginaal, met een gemiddelde verbetering van 0.1% R-kwadraat. Ook op de andere
waarden hebben de aanpassingen van de kenmerken SES, AvI, PPA en DUO weinig effect.
Het grootste verschil wordt gevonden in de verbeterde bandbreedte voor verzekeraars.
Tabel 32.
32. Resultaten verevenende werking van de
de definitieve modelschatting t.o.v. de
OT2015
2015OT
2015- schatting voor de drie verschillende modellen.
modellen.
Beoordelingsmaat

Somatisch model
UitgangsDefinitief
Model
Model

Somatisch + V&V model
UitgangsDefinitief
model
Model

gGGZ model
UitgangsDefinitief
Model
Model

Individueel
R2 [%]

22.5%

22.7%

25.3%

25.4%

15.1%

15.2%

CPM [%]

24.8%

24.9%

26.2%

26.4%

25.6%

24.6%

GGAA [€/verz.]

€1,678

€ 1,676

€1,829

€ 1,826

€302

€ 306

GINI [%]

67.1%

67.2%

69.9%

70.1%

83.0%

85.0%

THEIL [%]

40.5%

40.7%

44.1%

44.3%

44.7%

46.7%

€584

€ 585

€672

€ 673

€134

€ 139

Subgroep
GGAA [€/verz.]

2

117/187

Verzekeraar
R2 [%]

98.9%

98.9%

99.1%

99.3%

95.4%

95.4%

GGAA [€/verz.]

€25

€ 24

€27

€ 23

€10

€ 10

Bandbreedte [€/verz.]

€209

€ 202

€234

€ 222

€72

€ 67

9.2

Normbedragen model schattingen

In deze paragraaf vergelijken we de normbedragen voor de kenmerken SES, AvI, PPA en
DUO van het definitieve model met de normbedragen in het huidige model (o.b.v. de
Overal Toets 2015). De overige normbedragen kunnen teruggevonden worden in bijlage
12.6.4.

Sociaal Economische Status (SES)
Het verschil bij de indeling van verzekerden in SES klassen bestaat uit vier punten:
1.

We baseren SES 0 op >15 niet-studenten op een adres

2.

We splitsen SES 0 in blijvers en instromers

3.

We hanteren als definitie van het inkomen het totaal adresinkomen.

4.

We hanteren een indeling in vier klassen in plaats van drie (20-20-30-30%).

De genoemde wijzigingen leiden er toe dat de verschillen in normbedragen tussen het
laagste normbedrag en het hoogste normbedrag toeneemt. Het splitsen van SES 0 in
blijvers en instromers leidt tot een opslag voor de instromers en een afslag voor de blijvers.
Het hanteren van het totale adresinkomen leidt er per saldo toe dat het effect van SES iets
groter wordt. Dat is vooral te zien bij de ouderen.
In het uitgangsmodel zijn voor de 0-17 jarigen SES0 en SES1 (0-30%) samengevoegd. Dit is
niet gedaan in het definitieve model, waardoor de normbedragen voor SES0 veel hoger
zijn.
Tabel 33.
33 . Normbedragen voor het kenmerk SES voor het definitieve model t.o.v. het OTOTbestand voor de drie verschillende modellen
modellen.
len. Getallen in Euro’s .
LeefLeeftijd
0-17

Categorie
SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

Somatisch
Uitgangs- Definitief
Model
Model
172
22
418

SES 00-10%
SES 10-20%
SES 20-30%

2

22

56
25

Somatisch + V&V
Uitgangs- Definitief
model
Model
143
19
389

19

54
21

gGGZ
Uitgangs- Definitief
Model
Model
-

-

-

118/187

LeefLeeftijd

Categorie
SES 30-40%
SES 40-50%
SES 50-60%

Somatisch
Uitgangs- Definitief
Model
Model

-12

-9

Somatisch + V&V
Uitgangs- Definitief
model
Model

-16

-14

gGGZ
Uitgangs- Definitief
Model
Model

-

-

SES 60-70%
SES 70-100%
18-64

SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

-7
137

SES 00-10%
SES 10-20%

17

SES 20-30%

SES 50-60%

-231
1,094
50

2
9

17

23

SES 30-40%
SES 40-50%

-48

12

5

-39
-418
999
56

1191

-2

16

8

0

581
3,342
18

-12

-5

-16

SES 60-70%
SES 70-100%
65+

SES 0 (blijvend)
SES 0 (instroom)

-36
243

SES 00-10%
SES 10-20%

112

SES 20-30%

SES 50-60%

4,293
406

-28
-351

187

78

SES 30-40%
SES 40-50%

-57
-1,173

-44

-106

-48
-1,564
4,680
756

-16
22

9

76

11

-233

-9
-62
299
21

-2

-5

-4

SES 60-70%
SES 70-100%

-89

-231

-149

-304

-5

-12

Personen per Adres (PPA)
Het PPA kenmerk is in het huidige vereveningsmodel alleen bekend voor het gGGZ-model,
waarbij iedereen wordt ingedeeld in een één- of meerpersoonshuishouden. In het
definitieve model (somatisch, somatisch incl. V&V en gGGZ-model) worden het kenmerk
PPA nog verder uitgesplitst naar leeftijd en geslacht. In het uitgangsmodel is dit kenmerk
niet opgenomen (m.u.v. het GGZ model, daar is het kenmerk niet uitgesplitst naar leeftijd
en geslachtsklassen).
De normbedragen van het uitgangsmodel van de gGGZ komen redelijk overeen met de
normbedragen in het definitieve model voor leeftijdscategorie 18-64 jarigen. Deze groep is
dan ook de ruime meerderheid van de groepen in het uitgangsmodel. We zien dat
alleenstaanden relatief meer gGGZ-kosten maken en zodoende ook een positief
normbedrag krijgen.

2

119/187

Binnen

het

somatische

model

excl.

V&V

worden

eenpersoonshuishoudens

overgecompenseerd, terwijl meerpersoonshuishouden worden ondergecompenseerd.
Voor 18-64 jarigen lijkt dit voornamelijk en zwangerschapskwestie te zijn, aangezien er
vrijwel geen verevenende werking is voor de mannen tussen de 18-64 jaar. Voor ouderen
lijkt het plausibel dat ouderen die nog in staat zijn alleen te wonen fitter zijn dan ouderen
in een meerpersoonshuishouden.
Binnen het somatisch model incl. V&V zijn vergelijkbare resultaten gevonden voor de
leeftijdscategorie 18-64 jaar. Echter binnen de ouderen krijgen alleenstaanden nu een
negatief normbedrag. Dit komt doordat alleenstaande ouderen relatief veel verzorging
nodig hebben.
Tabel 34.
34 . Normbedragen voor het kenmerk PPA voor het definitieve model t.o.v. het OTOTbestand voor de drie verschillende modellen. Getallen in Euro’s .
Leeftijd/
Geslacht
Allen

18-64, man

18-64, Vrouw

65-79, man

65-79, Vrouw
80+, Man

80+, Vrouw

Categorie
MPH

Somatisch
Uitgangs- Definitief
Model
Model
-

Somatisch
Somati sch + V&V
Uitgangs- Definitief
Model
Model
-

gGGZ
Uitgangs- Definitief
Model
Model
-12
-

EPH

-

-

-

-

59

-

MPH

-

1

-

0

-

-11

EPH

-

-4

-

-1

-

59

MPH

-

23

-

20

-

-13

EPH

-

-167

-

-146

-

92

MPH

-

6

-

-23

-

-8

EPH

-

-31

-

125

-

43

MPH

-

37

-

8

-

-10

EPH

-

-75

-

-16

-

20

MPH

-

81

-

-117

-

-1

EPH

-

-219

-

315

-

2

MPH

-

294

-

-122

-

-5

EPH

-

-230

-

96

-

4

DUO (Student en Diploma) registers
In het huidige model wordt alleen het studentenregister van DUO meegenomen en
gebruikt om de AvI-klasse student te definiëren. In het definitieve model wordt het
studentenregister gekoppeld aan het diplomaregister en daarna uitgesplitst naar geslacht
voor de leeftijdscategorie 18-34 jarigen. Het resultaat is dat mensen aanwezig in een van
deze twee DUO registers een negatief normbedrag krijgen, waarbij de uitschieters in
normbedrag onder vrouwen groter zijn dan voor mannen.
Ten opzichte van model 5 (hoofdstuk 8) wijken de normbedragen voor het DUO-kenmerk
sterker af van €0. Dit wordt veroorzaakt doordat de normbedragen in het definitieve
model een combinatie zijn van de normbedragen voor AvI-student en verzekerden in het

2

120/187

diplomaregister. Het aantal verzekerdenjaren in het diplomaregister is ongeveer 3x zo
groot als in het studentenregister, waardoor deze naar verhouding zwaarder meeweegt in
de uiteindelijke normbedragen.
Tabel 35.
35. Normbedragen voor het kenmerk DUO voor het definitieve model t.o.v. het OTOTbestand voor de drie verschillende modellen. Getallen in Euro’s .
Leeftijd/
Geslacht

DiplomaDiploma register

Studenten
(AvI)
18-34, man

18-34, Vrouw

Somatisch
Uitgangs- Definitief
Model
Model

Somatisch + V&V
Uitgangs- Definitief
Model
Model

gGGZ
Uitgangs- Definitief
Model
Model

-233

-

-254

-

-61

-

Niet

-

22

-

24

-

26

Wel

-

-49

-

-52

-

-57

Niet

-

71

-

71

-

18

Wel

-

-117

-

-116

-

-30

Aard van Inkomen (AvI)
Bij de indeling in AvI zijn er drie verschillen in de indeling van verzekerden:
1.

Verzekerden met een IVA-uitkering delen we in een aparte klasse in en niet
meer bij de arbeidsongeschikten

2.

Verzekerden in de WSW delen we in bij de bijstandsgerechtigden

3.

Verzekerden in de IOAW delen we in bij de referentiegroep.

De effecten op de normbedragen van de doorgevoerde wijzigingen zijn beperkt. Er is
sprake van kleine verschuivingen in de normbedragen. De verschuivingen zijn het grootst
in de leeftijdscategorie 18-34 jaar. Dit wordt veroorzaakt door de toevoeging van het DUOkenmerk, welke alleen wordt toegepast op deze leeftijdscategorie (zie ook het verschil
tussen model 3 & 4 in hoofdstuk 8.3).
De aparte IVA-klasse heeft een relatief grote impact. De normbedragen voor deze groep zijn
meer dan 2x zo hoog als de normbedragen bij arbeidsongeschikten voor het somatische
model (incl. & excl. V&V). De aanpassingen in de groep arbeidsongeschikten zorgt
enerzijds voor een verhoging (door de overheveling van de WSW en de IOAW) en
anderzijds voor een verlaging (door de aparte klasse voor de IVA) van de normbedragen. De
toevoeging van de extra IVA-klasse zal door het ex-ante criteriumneutraliteit een
verlagende werking hebben op de andere AvI-normbedragen.
Tabel 36.
36. Normbedragen voor het kenmerk AvI voor het definitieve model t.o.v. het OTOTbestand voor de drie verschillende modellen. Getallen in Euro’s .
Somatisch
Categorie
Cat egorie

2

Leeftijd

UitgangsModel

Definitief
Model

Somatisch + V&V
UitgangsModel

Definitief
Model

gGGZ
UitgangsModel

Definitief
model

121/187

Somatisch

Somatisch + V&V

gGGZ

Categorie
Cat egorie

Leeftijd

UitgangsModel

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
model

kinderen &
ouderen

17- & 70+

0

0

0

0

0

0

18-34

-

2,801

-

3,207

-

578

35-44

-

2,253

-

2,424

-

29

45-54

-

1,757

-

1,873

-

33

55-64

-

1,006

-

1,124

-

0

18-34

647

634

976

985

436

450

35-44

750

742

825

826

160

194

45-54

655

646

704

705

42

57

55-64

500

514

551

568

-2

17

18-34

272

190

269

180

426

364

35-44

303

303

312

305

269

227

45-54

346

339

383

357

165

129

55-64

273

310

423

421

63

39

18-34

-233

-

-254

-

-63

-

18-34

-110

-136

-122

-151

-63

-85

35-44

-159

-162

-162

-167

-22

-46

45-54

-212

-211

-216

-216

-12

-31

55-64

-249

-224

-264

-242

-2

-22

IVA

Arbeidsong.

Bijstand

Student

Zelfstandigen

Referentiegroep

9.3

18-34

6

-31

-9

-47

-26

-30

35-44

-48

-47

-53

-52

-22

-19

45-54

-65

-66

-72

-73

-12

-10

55-64

-97

-101

-114

-117

-1

-3

Uitstroom institut ion eel huishoud en

Om te onderzoeken in hoeverre de kosten die worden gerealiseerd na uitstroom van
institutionele huishoudens (SES0 in jaar t-1, niet in jaar t) worden gevangen in het
definitieve model zijn de gemiddelde zorgkosten, meerkosten en aantal verzekerdenjaren
voor de uitstroom SES0 uitgezet tegenover de resultaten van de gehele groep mensen die
in jaar t niet in SES0 zitten.

Meetbaarheid
Om de uitstroom uit een institutioneel huishouden te meten zijn de SES-indeling van jaar

t en jaar t-1 nodig. Deze gegevens zijn al bekend voor het bepalen van de instroom of
blijvers binnen een institutioneel huishouden binnen het definitieve model.

2

122/187

Validiteit
De uitstroom uit een institutioneel huishouden lijkt op voorhand voornamelijk relevant
voor het gGGZ model. Er bestaat een groep verzekerden met psychische problemen die af
en aan wordt opgenomen (knipperlicht opnames), terwijl deze groep relatief hoge GGZkosten met zich meebrengt. Gedurende het verblijf in een institutioneel huishouden
vallen de kosten voor deze groep onder de Zvw, door de korte duur van hun verblijf.
Wanneer deze verzekerden echter niet zijn opgenomen (in geval van uitstroom
bijvoorbeeld) gebruiken deze verzekerden relatief veel ambulante GGZ.
Binnen de somatische zorg excl. V&V zorg liggen verschillen niet zo voor de hand,
aangezien er geen soortgelijke groep bestaat met somatische problemen. Voor het
somatische model incl. V&V is de verwachting dat de verpleging en verzorgingskosten
mogelijk nog hoger liggen voor de uitstromende groep verzekerden, alleen zal dit
waarschijnlijk al worden gevangen door de verschillende FKG, DKG en MHK kenmerken.

Stabiliteit
De uitstroom uit institutionele huishoudens zijn een relatief kleine groep (22.798 verz.jr.),
waarbij de uitsplitsing naar verschillende leeftijdscategorieën de groep verzekerden nog
verder differentieert. Dit brengt de stabiliteit in gevaar.
Aangezien de uitstroom van een institutioneel huishouden elk jaar een andere groep is, is
het de vraag of de groep elk jaar vergelijkbare kenmerken heeft. Dit zal moeten worden
getest over meerdere jaren.

Prikkelwerking
De uitstroom van de institutionele huishoudens kan worden onderverdeeld in
verzekerden vallende onder de lGGZ en onder de gGGZ. Voor de groep verzekerden
uitstromend vanuit de lGGZ lijkt de prikkelwerking van het kenmerk uitstroom uit SES0
laag. Dit komt doordat de langdurige GGZ niet risicodragend is, terwijl verzekeraars na
uitstroom wel risicodragend zijn. Wel ontstaat er een prikkel voor verzekerden met
kortdurende opnames, doordat in- en uitstroom een relatief hoge compensatie oplevert
ten opzichte van blijvers. Hierdoor zou een prikkel kunnen ontstaan om deze verzekerden
zo snel mogelijk weer uit te laten stromen, in de hoop dat ze later weer instromen. In de
praktijk zal het echter voor een verzekeraar lastig te organiseren zijn om deze prikkel te
benutten.

Verevenende werking
In Figuur 52 worden de resultaten voor het somatische model (excl. V&V) weergegeven.
Hierin is te zien dat de zorgkosten voor verzekerden die uit een institutioneel huishouden

2

123/187

stromen gemiddeld stijgen en dat deze verschillen grotendeels in de leeftijdscategorie 65+
tot stand komt. De meerkosten laten zien dat binnen de leeftijdscategorieën 0-17 en 18-64
jaar de verzekerden die uitstroomden licht worden ondergecompenseerd. Aan de andere
kant worden 65+-jarige verzekerden sterk overgecompenseerd (€513). Deze groep
verzekerden boven de 65-jaar met uitstroom uit een SES0 zijn relatief vaak (~65%) in een
FKG, DKG of MHK ingedeeld. Deze kenmerken zijn net als de uitstroom SES0 op jaar t-1
gebaseerd, terwijl de uitstroom ook rekening houdt met de ‘verbeterde’ situatie in jaar t,
aangezien de verzekerden naar huis konden. Hierbij moet een kanttekening worden
gemaakt dat de aantallen verzekerden klein zijn (zeker voor de 0-17 jarigen en 65+-ers),
waardoor de resultaten mogelijk minder betrouwbaar zijn.
Figuur 52 Somatische kosten,
kosten, meerkosten en prevalentie uitgesplitst naar uitstroom uit
een institutioneel huishouden (= SES0 in jaar tt - 1, niet in jaar t). De resultaten zijn
weergegeven voor de
de gehele groep en uitgesplitst naar leeftijdscategorie gelijk aan de SES.
Resultaten zijn gebaseerd op het definitieve model (in 2012, in € per verzekerdenjaar)

Figuur 53 geeft dezelfde trend weer voor de somatische incl. V&V kosten, meerkosten en
verzekerdenjaren. De verschillen zijn ten opzichte van het somatische model excl. V&V
kosten uitvergroot. Hierbij is opvallend dat zowel het kostenverschil als de
overcompensatie voor de ouderen groter wordt. Dit lijkt tegenstrijdig, maar wordt
veroorzaakt door de oververtegenwoordiging van de ouderen-populatie in een FKG, DKG
en/of MHK die ten opzichte van het somatische model relatief veel extra compenseert
(bijv. FKG13, FKG20, DKG13, MHK1-6).

2

124/187

Figuur 53 Somatische incl. V&V kosten,
kosten, meerkosten en prevalentie uitgesplitst naar
uitstroom uit een institutioneel huishouden (= SES0 in jaar tt - 1, niet in jaar t). De
resultaten zijn
zijn weergegeven voor de gehele groep en uitgesplitst naar leeftijdscategorie
gelijk aan de SES. Resultaten zijn gebaseerd op het definitieve model (in 2012, in € per
verzekerdenjaar)

Figuur 54 geeft de resultaten van de kosten en meerkosten binnen de gGGZ. De gGGZkosten levert een duidelijk ander beeld op dan de somatische modellen. De kosten voor
uitstroom uit een institutioneel huishouden zijn ongeveer 10x zo hoog in de
leeftijdscategorie 18-64 jaar, wat ook tot uiting in de €799 ondercompensatie voor deze
groep. Ook voor de 65+ers worden hogere gGGZ-kosten en meerkosten gevonden, maar de
verschillen zijn voor deze groep substantieel lager.
Figuur 54 gGGZ kosten,
kosten, meerkosten en prevalentie uitgesplitst naar uitstroom uit een
institutioneel huishouden (= SES0 in jaar tt - 1, niet in jaar t). De resultaten zijn
weergegeven voor de gehele groep en uitgesplitst naar leeftijdscategorie gelijk aan de SES.
Resultaten zijn gebaseerd op het definitieve model (in 2012, in € per verzekerdenjaar)

Eenvoud en transparantie
Het kenmerk uitstroom SES 0 is eenvoudig te operationaliseren op basis van gegevens van
de belastingdienst. Wel is het kenmerk slechts een benadering voor de subgroep van
verzekerden die in een AWBZ instelling zijn opgenomen. Het toevoegen van een kenmerk
waarbij rekening gehouden wordt met uitstroom uit een huishouden groter dan 15

2

125/187

bewoners is gelijk aan het kenmerk voor instroom en blijvers binnen het kenmerk SES0.
Qua eenvoud verandert er daarom niks.
Er zijn diverse groepen verzekerden die mogelijk onterecht in SES 0 worden ingedeeld. Het
betreft bijvoorbeeld seizoenarbeiders, bewoners van woongroepen en gevangenen. Deze
personen wonen ook vaak met meer dan 15 personen in een huishouden. Op dit moment
is het nog niet mogelijk om deze personen eruit te halen.

Conclusie
Binnen de gGGZ lijkt de toevoeging van het kenmerk uitstroom uit SES0 qua
risicoverevening van toegevoegde waarde. De toevoeging van het kenmerk uitstroom SES0
in combinatie met instroom in SES 0 heeft mogelijk een negatieve prikkelwerking om
knipperlicht opnames te bevorderen. In de praktijk zal dit waarschijnlijk moeilijk te
realiseren zijn.
Binnen het somatische model (incl. en excl. V&V) lijkt het effect van de knipperlicht
opnames minder groot. De invoer zou voornamelijk de overcompensatie door FKG, DKG
en MHK die door het gebruik van jaar t-1 ontstaan enigszins verhelpen. Vanwege de kleine
aantallen is het echter de vraag of deze subgroep moet worden opgenomen.
De toegevoegde waarde van uitstroom uit SES0 zal in vervolgonderzoek verder moeten
worden uitgediept. In dit vervolgonderzoek zal ook aandacht moeten worden geschonken
aan het feit waar deze uitstromers worden ingedeeld in de rest van de SES.

2

126/187

10 Clustering van kenmerken
Met het definitieve model (zie paragraaf 9) is het aantal klassen behoorlijk gestegen. Deze
stijging wordt nog eens extra groot, wanneer er gekeken wordt naar de combinatie van de
verschillende kenmerken. Binnen de huidige situatie van SES & AvI bestaan er theoretisch
76 verschillende combinaties van subgroepen (Tabel 37). Dit zullen er in de praktijk nog
minder zijn aangezien er een aantal combinaties zeer onwaarschijnlijk zijn (denk hierbij
bijvoorbeeld aan een verzekerde met een bijstandsuitkering en SES-klasse 3). De
vernieuwde indeling uit het definitieve model resulteert in een explosie van de mogelijke
combinaties van subgroepen (theoretisch zijn er 894 combinaties van subgroepen; zie
Tabel 38). In de praktijk komt dit overeen met 567 gevulde combinaties van subgroepen.
Voor dit grote aantal combinaties van subgroepen is een clustering gewenst.
Tabel 37 Aantal theoretische
theoretische subgroepen binnen de huidige situatie SES & AvI voor het
somatisch (incl. & excl. V&V). Voor het gGGZ model zal nog een extra uitslitsing bestaan
voor de PPA.
Leeftijd

AvI

0-17

Totaal

2

SES0
SES1

18-34

AO
Bijstand
Zelfstandige

Student
Ref.gr.

35-44

AO
Zelfstandige

Bijstand
Ref.gr.

45-54

AO
Zelfstandige

Bijstand
Ref.gr.

55-64

AO
Zelfstandige

Bijstand
Ref.gr.

18-64

65+

SES

-

Totaal
SES2
SES3

4
20

SES0
SES1

SES2
SES3

16
16
16

SES0
SES1

SES2
SES3

4
76

127/187

Tabel 38 Aantal theoretische subgroepen binnen het definitieve model voor SES, AvI,
AvI, PPA
en DUO voor alle drie de modellen (somatisch (incl. & excl. V&V) & gGGZ)
Leeftijd

AvI

DUO

PPA

SES
bSES0
SES1
SES2

0-17

18-34

IVA
AO Bijstand DUO0-m DUO1-m
Zelfstandige
Ref.gr. DUO0-v DUO1-v

35-44

IVA
AO Bijstand
Zelfstandige
Ref.gr.

45-54

IVA
AO Bijstand
Zelfstandige
Ref.gr.

55-64

IVA
AO Bijstand
Zelfstandige
Ref.gr.

18-64

Totaal
iSES0
SES3
SES4

6

480

bSES0
EPH-m MPH-m
SES1
EPH-v MPH-v
SES2

120

iSES0
SES3
SES4

120
120

EPH-m MPH-m
EPH-v MPH-v bSES0
SES1
EPH-m MPH-m SES2
EPH-v MPH-v

65-79
65+
80+

24

iSES0
SES3
SES4

24

Totaal

894

Een clustering op basis van inhoudelijke gronden wordt door de leden van de
begeleidingscommissie geprefereerd, aangezien dit verklaarbare en logisch geclusterde
groepen oplevert. Helaas levert clustering op inhoud veel discussie op en zullen er
uiteindelijk

nog

steeds

veel

subgroepen

overblijven.

Daarom

heeft

de

begeleidingscommissie besloten om ter oriëntatie onderzoek te doen naar de mogelijkheid
van gradueel clusteren.
Het gradueel clusteren wordt uitgevoerd op basis van de gemiddelde, gewogen meerkosten
per subgroep, resulterend uit een modelschatting waarbij SES, AvI, PPA, DUO niet zijn
meegenomen. Ook wordt het regiokenmerk geëxcludeerd van de analyse, aangezien dit
kenmerk ook gebaseerd wordt op een residu-analyse. Daarna worden de 567 subgroepen
op basis van meerkosten samengevoegd in 20 clusters met vergelijkbare omvang (in
verzekerdenjaren).
De uitsplitsing naar 20 clusters geeft geen volledig evenredig verdeelde clusters. Aangezien
sommige subgroepen groter zijn (max ~1,2 miljoen verzekerden jaren) dan de groepen op
basis van 20 clusters zouden moeten zijn (~845.000 verzekerden jaren). Hierdoor zijn
sommige clusters groter, terwijl andere clusters kleiner zijn (Tabel 39). De verschillen in
normkosten

en

meerkosten

kunnen

worden

verklaard

door

het

ex-ante

criteriumneutraliteit. De normbedragen van de twintig clusters gezamenlijk moeten
gewogen naar verzekerdenjaren gelijk zijn aan €0.

2

128/187

Tabel 39 Prevalentie, meerkosten en normbedrag voor de twintig
tw intig clusters
Cluster
Cluster
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20

Prevalentie
[Verz.jr.]

Prevalentie
[%]

Meerkosten7

Normbedrag

816,758
825,330
927,042
761,234
730,765
914,614
796,038
723,075
869,791
986,263
724,415
780,455
869,595
1,208,474
427,165
1,028,339
862,086
349,463
1,073,792
833,323

4.95%
5.00%
5.62%
4.61%
4.43%
5.54%
4.82%
4.38%
5.27%
5.97%
4.39%
4.73%
5.27%
7.32%
2.59%
6.23%
5.22%
2.12%
6.50%
5.05%

-270
-132
-101
-94
-59
-36
-16
3
7
25
86
158
228
342
450
431
466
509
580
1,508

-448
-262
-280
-247
-215
-205
-192
-156
-162
-107
-118
-25
34
219
95
286
354
316
346
744

In Tabel 40 wordt een overzicht gegeven van de verdeling van de verschillende kenmerken
over de twintig clusters. Hieruit is het mogelijk om te zien welke kenmerken een sterk
onderscheidend vermogen hebben en welke juist niet. De PPA voor 18-64 jarigen geeft
bijvoorbeeld een zeer verspreid beeld en lijkt daardoor dus weinig onderscheidend
vermogen te hebben. Eenzelfde soort spreiding wordt in mindere mate ook gevonden voor
SES 18-64 jarigen, waarbij er wel een trend te zien is met de hogere SES-klassen in een lager
cluster. De lage AvI-klassen hebben daarentegen een sterk onderscheidend vermogen.
Verzekerden in de klasse IVA, Arbeidsongeschikten of (in mindere mate) Bijstand worden
in de hogere clusters ingedeeld. Daartegenover worden de AvI-klassen zelfstandigen en
Referentiegroep meer in de lage clusters ingedeeld. Verzekerden in een DUO-register
worden allen ingedeeld in de lagere clusters (≤ 6).

7

In een model zonder AVI, SES, DUO, PPA en regio

2

129/187

Tabel 40 Overzicht hoe de verschillende subgroepen van de kenmerken SES, AvI, PPA en
DUO verdeeld zijn over de twintig clusters. Waarden zijn in procenten. Voor het overzicht
zijn waarden kleiner dan 1% buiten beschouwing gelaten.
gelaten.
LeefLeef tijd

Categorie

Cluster
1

2

3

4

5

12

3

2

12

15

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

3

34

3

SES
Onbekend
0-17

8

SES0 (blijv.)

6
100

SES0 (instr.)

100

SES1

100

SES2

100

SES3

100

SES4
18-64

SES0 (blijv.)

6

SES0 (instr.)

11

SES1

10

SES2

65+

100

11

7

2

17

29

8

16
3

4

2

3

SES3

4

4

SES4

3

19

SES0 (blijv.)

62

2

4
23

8

2

3

2

10

11

13

6

10

16

23

9

19

17

6

22

1

13

8

12

22

1

9

7

12

4

5

10

3

54

7

2

9

3

6

3

3

2

3

2

1

1

2

10

13

14

25

SES0 (instr.)

100

SES1

23

SES2

15

SES3

2

SES4

31

25
9
4

46
23

10

37

67

3

42

38

12

1

12

PPA
Onbekend

29

18-64

MPH

2

9

Man

EPH

3

11

18-64

MPH

7

6

Vrouw

EPH

38

4

65-79

MPH

Man

EPH

65-79

MPH

Vrouw

EPH

80+

MPH

Man

EPH

49

80+

MPH

29

Vrouw

EPH

25

2

10

16

4

14

5

7

4

12

24

5

1

9

5

9

7

19

5

8

4

10

3

6

2

3

6

4

6

9

14

6

9

24

25

2

38

20

19

20

3

3

3

2

2

7

2

7

3

2

2

1

2

2

2

15

6

3

3

6

34

40
15

29

25
35

34

17

26

9

46
8
16

92
35
71

17

8

49

130/187

LeefLeef tijd

Categorie

Cluster
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

3

6

7

3

4

3

4

5

4

6

3

2

6

9

3

8

6

2

8

6

7

1

28

27

14

13

2

3

1

3

1

3

DUO
Onbekend
Man

DUO-0
DUO-1

Vrouw

2

DUO-0

8

DUO-1

42

Onbekend

2

12

62

21

2

18

13

46

1

4

17

2

17

2

17

39

56

AVI

18-34

35-44

1

1

5

7

IVA

9
1

Arbeidsong.

1

Bijstand

11

Zelfst.

11

Ref.groep

4

7
21

6

3

1

44

11

3

6

2

11

5

18

11

10

6

9

27

3

12

Arbeidsong.

54

37

30

Zelfst.

3

41

24

14

2

12

11

10

21

18

30

1

95

53

31

1

1

16

IVA

Bijstand

17

5

6

16

18

16

20

8

7

9

2

Ref.groep
45-54

99

IVA

3

Arbeidsong.
Bijstand

46

Zelfst.

27
3

2

27

5

6

55

19

58

19

12

2

2

27
21

20

3

16

14

12

Ref.groep
55-64

99

IVA

1

Arbeidsong.
Bijstand

42

Zelfst.
Ref.groep

26
34

9
2

11
3

4

8

48

2

35

29

21

10

3

5

6

32

7

7
3

11
17

14

1

5
11

87

In Figuur 55 zijn de resultaten te zien van de clustering voor het somatische model. De
normbedragen op basis van clustering beschrijft de trend in de normbedragen redelijk
goed van het definitieve model tussen 10% en 90%. In de extreme clusters zien we veel
kleine groepen (met erg weinig verzekerdenjaren) die op basis van meerkosten soms
volledig aan de andere kant van het spectrum terecht komen dan wanneer ze op basis van
normbedragen van het definitieve model worden gesorteerd (zie ook Figuur 56).
Daarnaast worden de normkosten behoorlijk afgevlakt in de extremen. Waar de
gecombineerde normbedragen van het definitieve model van -€1.167 tot €4.587 lopen, is
de range van het geclusterde model veel kleiner (-€448 tot €744). De extremen in het
definitieve model bevatten echter maar weinig verzekerdenjaren.

2

131/187

Figuur 55 Normbedragen voor het somatisch model van het definitieve model en het
model op basis van clustering. Verzekerden met de laagste meerkosten (waarop de clusters
gebaseerd zijn) staan helemaal links, terwijl verzekerden met de hoogste meerkosten
volledig rechts staan.

Figuur 56 Normbedragen voor het somatische model van het definitieve model en het
model op basis van clustering. Verzekerden met de laagste normbedragen in het
definitieve model staan helemaal links, terwijl verzekerden met de hoogste
hoog ste normbedragen
in het definitieve model volledig rechts staan.

Het model met de geclusterde klassen levert een kleine verslechtering van de verevenende
werking op individuniveau op t.o.v. het definitieve model. Ten opzichte van het
uitgangsmodel (gebaseerd op OT2015) vinden we een vergelijkbare verevenende werking
op individu niveau. Op subgroep en verzekeraarsniveau wordt een verslechtering van de
verevenende werking gevonden, welke voor een groot deel verklaard kan worden doordat
het geclusterde model (20 subgroepen) aanmerkelijk minder kenmerken bevat dan het
uitgangsmodel (76 subgroepen) en het definitieve model (567 subgroepen).

2

132/187

Tabel 41.
41. Resultaten verevenende werking van het geclusterde model t.o.v. de definitieve
definitieve
modelschatting
schatting en de OT2015model
OT2015- schatting voor het somatische model.
model. Het regioregio- kenmerk is
geëxcludeerd binnen het geclusterde model, terwijl dit kenmerk wel gebruikt is in het
definitieve en uitgangsmodel.
Beoordelingsmaat
UitgangsModel

Somatisch model
Definitief
Geclusterde
Model
Model

Individueel
R2 [%]

22.5%

22.7%

22.6%

CPM [%]

24.8%

24.9%

24.8%

GGAA [€/verz.]

€1,678

€ 1,676

€ 1,679

GINI [%]

67.1%

67.2%

67.1%

THEIL [%]

40.5%

40.7%

40.5%

€584

€ 585

€ 594

98.9%

98.9%

98.2%

Subgroep
GGAA [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]
GGAA [€/verz.]

€25

€ 24

€ 31

Bandbreedte [€/verz.]

€209

€ 202

€ 254

Concluderend lijkt graduele clustering op basis van meerkosten in 20 clusters een
substantieel deel van de kenmerken SES, AvI, PPA en DUO te beschrijven. Desalniettemin,
is het resultaat van dit initiële onderzoek naar clustering niet afdoende voor
operationalisering. Een belangrijk nadeel van de clustering is dat de inhoud van de
groepen gedifferentieerd is. Daarmee zijn de resultaten moeilijker te interpreteren.
Tegelijkertijd leidt de clustering wel tot een substantiële vermindering van het aantal
subgroepen. Hierdoor wordt het model beter hanteerbaar.
Vervolgonderzoek is nodig om te kijken of varianten op deze vorm van clustering (denk
hierbij bijvoorbeeld aan een aantal zwaarwegende kenmerken niet mee te nemen in de
clustering en zodoende een eigen groep te laten vormen) het benodigde detail wel weten
vast te houden met een beperkt aantal kenmerken. Ook kan dan onderzocht worden of
clustering op basis van normkosten betere resultaten oplevert.

2

133/187

1
11 Literatuurverwijzingen

Huisbezit/
Huiswaar
Huiswaarde
de

X

X

Ostrove et.al, 1999

X

X

Mielck et.al., 2014

X

X

X

X

X

Eikimo et.al, 2014

X

X

X

X

X

X
X

Singh, 2003

Gebaseerd op
Gezondheid & Zorgkosten

X

Gezondheid
Gezondheid-gerelateerde
kwaliteit van leven (HRQL)
Zelf-beoordeelde gezondheid,
Mortaliteit
Mortaliteit

Roken is ook een sterke indicator
Geen uitspraak over sterkste kenmerken

voor mensen van 50-65 jaar, 65+ geen verschil
Inkomen (mannen & vrouwen)
Opleiding (alleen vrouwen)

X

X

Avendano et.al. 2008

X

X

X

Herseninfarcten

Cundiff et.al., 2015

X

X

Yom Din et.al, 2014
Allin et.al., 2009

Geen uitspraak over sterkste kenmerken

Mortaliteit
Mortaliteit
Zorgkosten, Zorggebruik &
Gezondheid
Zorggebruik van huisarts of
specialist
Zorggebruik

Kunst et.al., 2008

Opmerking
Opleiding beter dan inkomen (ook door
stabiliteit van het kenmerk)

Gezondheid

X

Mackenbach et.al., 2008
Duncan et.al., 2002

Burgerlijke
staat

Vermogen

X

Etniciteit

Beroep

X

Economische
activiteit

Inkomens

X

Literatuur
Sadiraj & Groot, 2006
(SEO onderzoek)
Moudon et.al., 2011

Sociale
Participatie

Opleiding

Tabel 42: Literatuuroverzicht
Literatuuroverzicht met uitsplitsing op getoetste kenmerken (gearceerd), de waarden waarmee de relatie getoetst is (Gebaseerd op ) is en de
kenmerken die de data het beste verklaarden (X).

Bloeddruk

Geen uitspraak over sterkste kenmerken
Geen uitspraak over sterkste kenmerken

1
12 Bijlagen
12.1 Normbedragen uitgan gsmodel excl usief AvI, SES & PPA

Somatische zor g
Vereveningscriterium

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

0

4884

4901

-17

1-4

1596

1612

-16

5-9

1459

1476

-17

10-14

1342

1359

-17

15-17

1363

1379

-16

18-24

1179

1177

2

25-29

1151

1170

-19

Leeftijd & Geslacht Man

30-34

1154

1185

-31

35-39

1247

1243

4

40-44

1322

1324

-2

45-49

1450

1437

13

50-54

1596

1593

3

55-59

1879

1845

34

60-64

2106

2101

5

65-69

2738

2714

24

70-74

3120

3103

17

75-79

3562

3551

11

80-84

3707

3695

12

85-89

3822

3815

7

90+

3999

4014

-15

0

4240

4257

-17

1-4

1369

1386

-17

5-9

1323

1341

-18

10-14

1312

1329

-17

15-17

1494

1510

-16

18-24

1499

1480

19

25-29

1968

1994

-26

Leeftijd & Geslacht Vrouw

30-34

2129

2172

-43

35-39

1793

1804

-11

Vereveningscriterium

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

40-44

1555

1569

-14

45-49

1614

1607

7

50-54

1726

1722

4

55-59

1868

1828

40

60-64

2028

2003

25

65-69

2506

2479

27

70-74

2825

2803

22

75-79

3166

3143

23

80-84

3417

3395

22

85-89

3625

3621

4

90+

3585

3621

-36

0

-162

-168

6

1

156

153

3

2

-56

-65

9

3

-56

242

-298

FKG

4

29

107

-78

5

1048

1159

-111

6

-12

-10

-2

7

356

376

-20

8

1426

1441

-15

9

407

397

10

10

679

696

-17

11

686

801

-115

12

668

640

28

13

1338

1355

-17

14

13966

14023

-57

15

1285

1305

-20

16

2018

2024

-6

17

1182

1188

-6

18

-44

-7

-37

19

2893

2919

-26

20

1324

1469

-145

21

3519

3506

13

22

-907

-931

24

23

2556

2529

27

24

7103

7089

14

1

97

123

-26

2

53

62

-9

Regio

2

136/187

Vereveningscriterium

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

3

30

34

-4

4

12

12

0

5

-4

-6

2

6

-8

-13

5

7

-22

-26

4

8

-34

-40

6

9

-48

-56

8

10

-72

-84

12

Geen HKG

-13

-13

0

Insuline infuuspomp

515

298

217

Katheters/urine-opvangzakken

1336

1358

-22

HKG

Stoma

1810

1818

-8

Tracheo-stoma

6540

6572

-32

0

-250

-254

4

1

2465

2485

-20

MHK

2

2111

2164

-53

3

3480

3545

-65

4

5497

5576

-79

5

9470

9562

-92

6

25654

25773

-119

65- en gezond

-70

-79

9

65- en ongezond

384

432

-48

65+ en gezond

-280

-257

-23

65+ en ongezond

195

179

16

0

-192

-192

0

1

236

241

-5

2

452

456

-4

GSM

DKG

3

528

522

6

4

899

901

-2

5

1490

1497

-7

6

1867

1874

-7

7

3095

3119

-24

8

3864

3878

-14

9

3730

3742

-12

10

7174

7183

-9

11

8607

8621

-14

2

137/187

Vereveningscriterium
12

Normbedrag
2015
8471

Normbedrag
zonder AvI en SES
8479

Verschil
-8

13

15744

15783

-39

14

64988

65047

-59

15

50922

50871

51

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

4983

5004

-21

1-4

1717

1736

-19

5-9

1553

1573

-20

10-14

1427

1446

-20

15-17

1445

1464

-19

18-24

1288

1288

0

25-29

1247

1268

-21

30-34

1246

1279

-33

35-39

1335

1331

3

40-44

1409

1411

-3

45-49

1538

1523

15

50-54

1683

1680

3

55-59

1963

1926

36

Somatische zor g in cl. V&V
Vereveningscriterium
Leeftijd & Geslacht Man
0

60-64

2185

2180

5

65-69

2737

2729

8

70-74

3122

3127

-4

75-79

3662

3669

-7

80-84

4177

4164

13

85-89

5061

5011

50

90+

6628

6526

102

0

4338

4360

-21

1-4

1479

1499

-20

5-9

1415

1436

-21

10-14

1397

1418

-21

15-17

1575

1594

-19

18-24

1605

1585

21

25-29

2051

2080

-29

30-34

2203

2250

-46

35-39

1867

1878

-11

40-44

1634

1648

-14

Leeftijd & Geslacht Vrouw

2

138/187

Vereveningscriterium

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

45-49

1694

1686

8

50-54

1807

1803

4

55-59

1968

1927

41

60-64

2151

2124

27

65-69

2591

2584

7

70-74

3008

3007

1

75-79

3628

3614

14

80-84

4592

4543

49

85-89

5862

5767

95

90+

7179

7030

149

0

-211

-218

8

1

208

207

2

2

-47

-56

9

3

157

473

-317

4

206

287

-81

5

1580

1701

-120

6

-38

-34

-4

7

568

590

-22

8

1602

1632

-30

9

480

473

7

10

828

853

-25

11

1289

1419

-130

12

701

667

34

FKG

13

1984

2000

-16

14

14059

14123

-64

15

1369

1390

-21

16

3323

3293

29

17

1796

1805

-9

18

-649

-600

-49

19

2243

2281

-38

20

4107

4276

-169

21

3449

3438

11

22

-1115

-1143

28

23

694

662

31

24

6859

6846

12

1

105

133

-28

2

45

55

-10

3

21

26

-5

Regio

2

139/187

Vereveningscriterium

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

4

5

4

1

5

-11

-13

2

6

-10

-14

5

7

-25

-30

5

8

-23

-30

7

9

-38

-46

8

10

-64

-78

13

HKG
Geen HKG

-25

-25

0

Insuline infuuspomp

-571

-652

80

Katheters/urine-opvangzakken

3458

3459

-1

Stoma

3223

3233

-10

Tracheo-stoma

12507

12545

-38

0

-300

-304

4

1

2794

2813

-19

2

2457

2510

-53

3

4191

4254

-63

4

6777

6853

-76

5

11831

11924

-93

6

30445

30577

-132

MHK

GSM
65- en gezond

-40

-51

10

65- en ongezond

221

279

-57

65+ en gezond

-340

-320

-21

65+ en ongezond

237

223

14

0

-193

-193

1

1

118

126

-8

2

470

478

-8

3

459

454

6

DKG

4

823

830

-7

5

1585

1592

-7

6

1846

1861

-15

7

3018

3048

-30

8

4051

4071

-20

9

3848

3861

-14

10

7673

7688

-14

11

9166

9185

-19

12

8698

8715

-16

2

140/187

Vereveningscriterium

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI en SES

Verschil

13

18523

18579

-55

14

63300

63364

-64

15

49526

49468

58

Normbedrag
2015

Normbedrag
zonder AvI,
AvI, SES & PPA

Verschil

18-24

276

286

-10

25-29

254

269

-15

30-34

250

258

-8

35-39

234

238

-4

40-44

216

221

-5

45-49

204

207

-3

50-54

200

203

-3

55-59

195

196

-1

60-64

190

186

4

65-69

180

185

-5

70-74

183

192

-9

75-79

185

196

-11

80-84

185

200

-15

85-89

183

205

-22

90+

178

181

-3

18-24

305

301

4

25-29

250

248

2

30-34

250

229

21

35-39

220

208

12

40-44

211

194

17

45-49

203

190

13

50-54

200

186

14

55-59

190

181

9

60-64

190

181

9

65-69

178

187

-9

70-74

186

201

-15

75-79

178

202

-24

80-84

178

198

-20

85-89

178

185

-7

90+

178

181

-3

gGGZ
Vereveningscriterium
Leeftijd & Geslacht Man

Leeftijd & Geslacht Vrouw

FKG

2

141/187

Vereveningscriterium

Normbedrag
2015
-17

Normbedrag
zonder AvI,
AvI, SES & PPA
-23

Verschil

Psychose

1233

1678

-445

Psychose depot

3035

3694

-659

Chronische stemmingsstoornissen

175

253

-78

Verslaving

884

1110

-226

Bipolair regulier

363

550

-187

Bipolair complex

892

987

-95

ADHD

59

173

-114

1

42

66

-24

2

7

20

-13

3

-2

8

-10

4

-1

4

-5

5

-6

-4

-2

6

-8

-14

6

7

-8

-20

12

8

-8

-18

10

9

-8

-20

12

10

-8

-20

12

Geen MHK

-37

-77

40

1x in 3 jaar kosten >0

183

448

-265

Geen

6

Regio

MHK

3x kosten in top-1,25%

1892

2263

-371

3x kosten in top-0,5%

5543

5989

-446

0

-49

-61

12

1

650

1214

-564

2

3552

4360

-808

3

7416

8519

-1103

4

12235

13395

-1160

5

17655

18911

-1256

DKG

2

142/187

12.2 Afleiding AvI klassen uit de v ers chillend e bestanden

Arbeidson ges chikt en
De ‘Arbeidsongeschikten’ worden afgeleid op basis van de arbeidscode en de
inkomenscode uit het UWV bestand. We nemen alleen verzekerden mee, waarvoor geldt
dat het label premieheffing gelijk is aan 1. Onderstaande tabel geeft de indeling van
verzekerden in de klasse ‘Arbeidsongeschikten’ weer.
Inkomens
code

Arbeids
code

Omschrijving

32

Uitkering in het kader van de Wet op arbeidsongeschiktheidsverzekering, wet werk en inkomen
naar arbeidsvermogen (WAO/WIA) en particuliere verzekering ziekte, invaliditeit en ongeval

34

Uitkering in het kader van de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
werkloze werknemers (ioaw)

36

Uitkering in het kader van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen (WAZ)

37

Wet werk en arbeidsondersteuning jonggehandicapten (wet Wajong)

38

Samenloop van uitkeringen van Wet Wajong met Waz, WAO/IVA of WGA

39

Uitkering in het kader van de regeling inkomensvoorziening volledig arbeidsongeschikten (IVA)

40

Uitkering in het kader van de regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikte (WGA)

45

Uitkering in het kader van de Wet inkomensvoorziening ouderen en gedeeltelijk arbeidsongeschikte
gewezen Zelfstandigen
10

Wet sociale werkvoorzieningen

Bijstandsger echtigden
De ‘Bijstandsgerechtigden’ worden afgeleid op basis van de inkomenscode uit het UWV
bestand. We nemen alleen verzekerden mee, waarvoor geldt dat het label premieheffing
gelijk is aan 1. Onderstaande tabel geeft de codes voor indeling in de groep
‘Bijstandsgerechtigden’ weer.
Inkomens
Code

Omschrijving

42

Uitkering in het kader van de bijstandsbesluit Zelfstandigen

43

Uitkering in het kader van de Wet werk en bijstand

Refer entiegro ep loond ienst en Werkloos
De indeling in de ‘Referentiegroep’ wordt afgeleid op basis van de inkomenscode uit het
UWV bestand. We nemen alleen verzekerden mee, waarvoor geldt dat het label

2

143/187

premieheffing gelijk is aan 1. Onderstaande tabel geeft de codes voor indeling in de
referentiegroep weer.

Inkomens
Code

Omschrijving

11

Loon of salaris ambtenaren in de zin van de Ambtenarenweg 1929

12

Loon of salaris werknemers van gepremieerde, gesubsidieerde of gebudgetteerde instellingen, inclusief
uitvoeringsorganen sociale zekerheden

13

Loon of salaris directeuren van een NV of BV, wel verzekerd voor de werknemersverzekeringen

14

Loon of salaris overige werknemers niet verzekerd voor de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) of Wet
op de arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)

15

Loon of salaris niet onder te brengen onder 11 tot en met 14 of 17

17

Loon of salaris directeuren grootaandeelhouders van een NV of BV, niet verzekerd voor de werknemersverzekeringen

18

Wachtgeld van een overheidsinstelling

21

Overige pensioenen, lijfrenten enz

22

Uitkering in het kader van de Algemene ouderdomswet

23

Oorlogs- en verzetspensioenen

24

Uitkering in het kader van de Algemene nabestaandenwet (Anw)

31

Uitkering in het kader van de ziektewet en vrijwillige verzekering Ziektewet

33

Uitkering in het kader van de Nieuwe Werkloosheidswet (NWW)

35

Vervolguitkering in het kader van de Nieuwe werkloosheidswet

44

Uitkering in het kader van de Wet werk en inkomen kunstenaars (WWIK)

46

Uitkering uit hoofde van de Toeslagenwet

50

Uitkering in het kader van overige sociale verzekeringswetten

51

Uitkering in het kader van de Wet investeren in jongeren (WIJ)

52

Uitkering in het kader van de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW)

Zelfstandigen
De indeling van verzekerden in de klasse ‘Zelfstandigen’ vindt plaats op basis van het
belastingdienst zelfstandigen bestand. Onderstaande stappen geven weer op welke wijze
de zelfstandigen worden afgeleid uit dit bestand. Merk op dat deze werkwijze niet volledig
overeen komt met de werkwijze van ZINL in de OT 2015. Zij maken gebruik van twee
afzonderlijke bestanden.

2

144/187

Belastingdienstbestand met zelfstandigen met
begin- en einddatum
Selectie van doelgroepen

Selecteren verzekerden met begindatum vòòr
01-07

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Directeur/groot aandeelhouder
Digra met een beetje winst
Digra, winst (commandite)
Winst uit onderneming
Gestaakt jaarnu-2
Gestaakt jaarnu-1
Gestaakt jaarnu
Gestaakt jaarnu-2, digra
Gestaakt jaarnu-1, digra
Gestaakt jaarnu, digra

Selecteren verzekerden met einddatum ná
01-07

Stud enten
De indeling van verzekerden in de klasse ‘Student’ leiden we af uit het DUO bestand met
studenten. De indeling voeren we uit in twee stappen (Zie onderstaande figuur). In de
eerste stap selecteren we BSN uit het DUO bestand. In de tweede stap delen we alleen de
verzekerden in de leeftijdsklassen tussen 18 en 34 in, in de klasse ‘Student’. Voor de
indeling in de leeftijdsklasse maken we gebruik van de OT 2015.

DUO bestand met studenten op peildatum
01-06

Selectie op leeftijdsklasse (5, 6, 7, 25, 26, 27)

2

Leeftijd tussen 18 en 34

145/187

12.3 Kosten & meerkost en

Somatische zor g
Tabel 42 Kosten en Meerkosten (in Euro’s) voor nieuwe kenmerken binnen het Somatische
model.
Subgroep
Wel SES 0 in 2011 &

#Verz jaren

Gem.

CV.

Kosten

Kosten

Gem.

Tot.

CV.

MeerMeer-

MeerMeer-

MeerMeer-

kosten

kosten

kosten

140.875

4.325

1

-627

-88.350.619

-11

26.311

1.875

2

81

2.132.783

74

52.158

4.048

1

2.645

137.936.293

5

16.285.247

1.819

2

-3

-51.718.466

-1.815

193032

4507

2

257

49585674

34

ZZP

237786

5213

2

584

138906687

17

Grondslag VV

146269

6728

2

797

116551470

14

Grondslag GHZ

67663

2737

4

276

18677954

31

Grondslag GGZ

23966

2986

2

181

4334478

31

MPH 18-64, Man

4.347.591

1.230

2

-13

-58.521.195

-349

EPH 18-64, Man

798.898

1.430

2

73

58.521.207

77

MPH 18-64, Vrouw

4.501.161

1.629

1

13

341

EPH 18-64, Vrouw

640.003

1.998

2

-89

MPH 65-79, Man

836.890

4.220

1

-22

57.096.439
57.096.446
-18.315.285

EPH 65-79, Man

153.889

4.409

1

119

MPH 65-79, Vrouw

724.966

3.585

1

-37

EPH 65-79, Vrouw

358.033

3.935

1

MPH 80+, Man

177.456

6.162

EPH 80+, Man

64.800

MPH 80+, Vrouw

202.788

EPH 80+, Vrouw

wel SES 0 in 2012
Wel SES 0 in 2011 &
niet SES 0 in 2012
Niet SES 0 in 2011 &
wel SES 0 in 2012
Niet SES 0 in 2011 &
niet SES 0 in 2012
SES 0 op basis van > 15
personen

-57
-437

-207

75

18.315.281
26.794.108
26.794.106

1

45

8.024.414

234

5.906

1

-124

-8.024.414

-75

5.244

1

140

67

247.585

5.049

1

-115

Niet in Duo, Man 18-34

1.276.505

665

3

28

Wel in Duo, Man 18-34

404.015

600

2

-88

28.396.988
28.396.987
35.410.049
35.410.044

1.133.918

1.416

1

65

73.490.661

54

-137

73.490.662

-21

Niet in Duo, Vrouw 1834
Wel in Duo, Vrouw 1834

2

537.297

1.357

1

84

100

-69
132
-28

146/187

Somatische zor g + V&V
Tabel 43 Kosten en Meerkosten (in Euro’s) voor nieuwe kenmerken binnen het Somatische
incl. V&V model.
Subgroep
Wel SES 0 in 2011 &
wel SES 0 in 2012
Wel SES 0 in 2011 &
niet SES 0 in 2012
Niet SES 0 in 2011 &
wel SES 0 in 2012
Niet SES 0 in 2011 &
niet SES 0 in 2012
SES 0 op basis van > 15

#Verz jaren

Gem.

CV.

Kosten

Kosten

Gem.
MeerMeerkosten

Tot. MeerMeerkosten

CV.
MeerMeerkosten

140.875

5.909

1

-1.117

-157.351.240

-7

26.311

2.230

2

-55

-1.435.481

-116

52.158

5.251

1

2.667

139.093.141

5

16.285.247

1.961

2

1

19.693.554

5.018

193032

5637

2

-95

-18258100

-100

ZZP

237786

6479

2

322

76466662

34

Grondslag VV

146269

8742

2

544

79524099

23

Grondslag GHZ

67663

2785

4

-29

-1973427

-302

Grondslag GGZ

23966

3138

2

-21

-498154

-280

MPH 18-64, Man

4.347.591

1.268

2

-15

EPH 18-64, Man

798.898

1.494

2

84

MPH 18-64, Vrouw

4.501.161

1.673

2

8

EPH 18-64, Vrouw

640.003

2.090

2

-59

MPH 65-79, Man

836.890

4.481

1

-69

EPH 65-79, Man

153.889

4.710

1

378

personen

MPH 65-79, Vrouw

724.966

3.952

1

-121

EPH 65-79, Vrouw

358.033

4.403

1

245

MPH 80+, Man

177.456

7.547

1

-188

EPH 80+, Man

64.800

7.390

1

515

66.756.083

-314

66.756.081

70

38.056.626

529

38.056.644
58.158.969
58.158.970
87.657.543
87.657.537
33.362.892
33.362.893
-

-91
-142
28
-67
34
-61
21

MPH 80+, Vrouw

202.788

7.552

1

-435

EPH 80+, Vrouw

247.585

7.249

1

356

88.144.244

29

Niet in Duo, Man 18-34

1.276.505

695

3

32

40.718.499

119

Wel in Duo, Man 18-34

404.015

620

2

-101

Niet in Duo, Vrouw 1834
Wel in Duo, Vrouw 1834

1.133.918

1.444

1

69

537.297

1.370

1

-145

2

88.144.242

40.718.496
77.801.812
-77.801.811

-25

-25
53
-20

147/187

gGGZ
Tabel 44 Kosten en Meerkosten (in Euro’s) voor nieuwe kenmerken binnen het gGGZ
model.
Subgroep
Wel SES 0 in 2011 &
wel SES 0 in 2012
Wel SES 0 in 2011 &
niet SES 0 in 2012
Niet SES 0 in 2011 &
wel SES 0 in 2012
Niet SES 0 in 2011 &
niet SES 0 in 2012
SES 0 op basis van > 15
personen

#Verz jaren

Gem.

Gem.

CV.

Kosten

Kosten

Tot. MeerMeer-

MeerMeer-

kosten

kosten

CV.
MeerMeerkosten

135.759

562

4

171

23.229.451

36

22.846

1.023

3

563

12.853.525

14

45.325

933

3

1.171

53.097.228

9

12.787.835

208

4

-8

-102.471.338

-254

182829

1099

8

447

81689479

18

ZZP

234258

778

7

40

9311985

120

Grondslag VV

146269

344

10

16

2340377

205

Grondslag GHZ

64203

269

11

-72

-4634134

-38

23897

4821

3

491

11732092

24

MPH 18-64, Man

4.308.796

191

4

-11

-45.934.743

-213

EPH 18-64, Man

837.691

457

4

60

50.055.088

57

MPH 18-64, Vrouw

4.250.677

203

4

-15

-62.686.136

-132

EPH 18-64, Vrouw

890.484

466

3

65

58.163.919

49

MPH 65-79, Man

836.476

81

6

-8

-6.320.608

-200

EPH 65-79, Man

154.304

159

6

46

7.113.839

55

Grondslag GGZ

MPH 65-79, Vrouw

724.541

118

6

-11

-7.810.584

-159

EPH 65-79, Vrouw

358.459

180

5

24

8.677.648

101

MPH 80+, Man

177.448

112

4

-1

-206.018

-1.419

EPH 80+, Man

64.809

102

4

6

376.232

273

MPH 80+, Vrouw

202.746

163

4

-15

-2.940.761

-136

EPH 80+, Vrouw

247.627

109

4

6

1.512.121

252

Niet in Duo, Man 18-34

1.276.504

295

4

31

39.896.608

103

Wel in Duo, Man 18-34
Niet in Duo, Vrouw 1834
Wel in Duo, Vrouw 1834

404.015

190

2

-95

-38.551.162

-11

1.133.917

322

3

32

36.478.801

89

537.297

252

3

-65

-35.140.804

-23

2

148/187

12.4 Kosten & Meerkost en AvI

Refer entiegro ep(Lo on, WW, IOW)
Subgroep

Somatisch
Referentiegroep
LOON
WW
IOW
Somatisch + V&V
Referentiegroep
LOON
WW
IOW
gGGZ
Referentiegroep
LOON
WW
IOW

#Verz.
jaren

Gem.
Kosten

CV.
Kosten

Gem.
Normkosten

CV.
Normkosten

Gem.
Meerkosten

Tot. Meerkosten

CV. Meerkosten

7,865,559
6,708,597
354,839
576

1,281
1,230
1,502
2,052

1
1
1
1

1,326
1,284
1,556
2,162

4
3
3
3

-44 -349,337,176
-54 -364,182,094
-54
-19,259,944
-110
-63,090

-93
-71
-77
-54

7,865,559
6,708,597
354,839
576

1,294
1,237
1,534
2,063

4
3
3
3

1,348
1,302
1,592
2,180

2
1
1
1

-54 -425,149,098
-65 -433,340,160
-59 -20,885,054
-117
-67,347

-77
-61
-74
-51

7,865,559
6,708,597
354,839
576

164
159
230
80

3
3
3
4

144
137
217
84

4
4
3
3

20
22
13
-5

3
3
6
-13

156,590,004
144,444,114
4,469,312
-2,696

Arbeidson ges chikt en (IVA, WGA, WAO-AAW-WAZ, IOAW, IOAZ)
Subgroep

Somatisch
Arbeidsongeschikt
IVA
WGA
WAO-AAW-WAZ
IOAW
IOAZ
Referentiegroep
Somatisch + V&V
Arbeidsongeschikt
IVA
WGA
WAO-AAW-WAZ
IOAW
IOAZ
Referentiegroep
gGGZ
Arbeidsongeschikt
IVA
WGA
WAO-AAW-WAZ
IOAW
IOAZ
Referentiegroep

#Verz.
jaren

Gem.
Kosten

CV.
Kosten

Gem.
Normkosten

CV.
Normkosten

Gem.
Meerkosten

Tot. Meerkosten

CV. Meerkosten

826,480
40,526
92,110
418,734
13,668
2,088
7,865,559

3,815
7,745
4,055
4,182
2,178
3,323
1,281

2
2
2
2
1
2
1

3,253
6,388
3,552
3,587
2,290
2,899
1,326

3
2
3
2
3
3
4

561
1,357
503
595
-112
424
-44

464,050,561
54,994,158
46,332,599
249,001,836
-1,527,102
884,898
-349,337,176

16
9
18
14
-49
18
-93

826,480
40,526
92,110
418,734
13,668
2,088
7,865,559

4,202
8,617
4,172
4,549
2,237
3,473
1,294

3
2
3
2
3
3
4

3,545
7,140
3,839
3,905
2,368
3,043
1,348

2
2
2
2
1
2
2

656 542,392,884
1,478
59,892,006
333
30,646,172
644 269,776,768
-131
-1,787,416
430
898,064
-54 -425,149,098

14
9
27
14
-43
18
-77

826,480
40,526
92,110
418,734
13,668
2,088
7,865,559

862
774
1,397
668
162
182
164

3
3
2
3
4
5
3

993
825
1,486
709
184
195
144

3
3
2
3
4
4
4

-132
-52
-90
-41
-23
-13
20

-108,900,541
-2,091,841
-8,244,941
-17,049,206
-307,564
-26,634
156,590,004

-2
-4
-2
-4
-4
-6
3

#Verz.
jaren

Gem.
Kosten

CV.
Kosten

Gem.
Normkosten

CV.
Normkosten

Gem.
Meerkosten

Tot. Meerkosten

CV. Meerkosten

Wajong
Subgroep

Somatisch

2

149/187

Subgroep

#Verz.
jaren

Gem.
Kosten

CV.
Kosten

CV.
Normkosten
4
4
3
3
3

Gem.
Meerkosten
496
540
505
450
278

Tot. Meerkosten

CV. Meerkosten

2
3
2
2
2

Gem.
Normkosten
2,230
1,927
2,405
2,713
3,085

Iedereen
18-34jr
Wajong
35-44jr
45-54jr
55-64jr
Somatisch + V&V
Iedereen
18-34jr
Wajong
35-44jr
45-54jr
55-64jr
gGGZ
Iedereen
18-34jr
Wajong
35-44jr
45-54jr
55-64jr

194,251
115,157
32,547
28,395
18,152

2,726
2,466
2,910
3,163
3,363

96,444,026
62,182,511
16,445,907
12,768,939
5,046,669

18
17
16
18
26

194,251
115,157
32,547
28,395
18,152

3,307
3,067
3,455
3,676
3,984

4
4
3
3
3

2,449
2,108
2,658
2,995
3,386

2
3
2
2
2

858
959
797
681
598

166,584,492
110,469,734
25,936,979
19,326,840
10,850,939

11
11
12
13
14

194,251
115,157
32,547
28,395
18,152

1,251
1,351
1,408
1,039
670

3
2
3
3
4

1,626
1,819
1,672
1,254
907

2
2
2
2
3

-375
-468
-264
-214
-237

-72,854,187
-53,877,132
-8,585,845
-6,090,132
-4,301,079

-1
-1
-1
-2
-2

#Verz.
jaren

Gem.
Kosten

CV.
Kosten

Gem.
Normkosten

CV.
Normkosten

Gem.
Meerkosten

Tot. Meerkosten

CV. Meerkosten

361,813
53,788
17,703
14,235
6,129
40,939
72,507
83,975
72,536

2,320
1,500
1,618
2,185
2,966
1,704
1,951
2,612
3,450

2
2
2
2
2
2
2
2
2

2,032
1,134
1,220
1,635
2,444
1,575
1,688
2,321
3,205

3
3
3
4
3
3
3
3
3

288
366
398
550
522
129
263
290
245

104,243,959
19,682,013
7,039,688
7,823,811
3,200,974
5,285,633
19,068,000
24,391,549
17,752,291

20
11
13
14
13
35
18
22
31

361,813
53,788
17,703
14,235
6,129
40,939
72,507
83,975
72,536

2,456
1,513
1,643
2,236
3,134
1,736
2,018
2,775
3,817

3
3
3
4
3
3
3
3
3

2,132
1,160
1,242
1,683
2,552
1,611
1,752
2,452
3,425

2
2
2
2
2
2
2
2
2

325
353
402
553
582
125
265
323
392

117,412,505
18,981,126
7,113,458
7,866,360
3,568,955
5,125,952
19,243,546
27,089,186
28,423,922

19
11
13
14
12
36
19
21
21

361,813
53,788
17,703
14,235
6,129
40,939
72,507
83,975
72,536

764
659
556
531
372
887
944
904
560

3
3
3
4
4
3
3
3
4

1,024
1,106
859
743
484
1,321
1,220
1,090
662

2
2
2
3
3
2
2
2
3

-259
-447
-303
-212
-112
-434
-276
-186
-101

-93,872,510
-24,053,761
-5,359,936
-3,021,802
-686,905
-17,769,530
-20,006,134
-15,632,640
-7,341,801

-1
-0
-1
-1
-2
-0
-1
-1
-2

Bijstand
Subgroep

Somatisch
Iedereen

1e jaar
18-34jr
2+ jaar
351e jaar
Bij44jr
2+ jaar
stand
451e jaar
54jr
2+ jaar
551e jaar
64jr
2+ jaar
Somatisch + V&V
Iedereen
1e jaar
18-34jr
2+ jaar
1e jaar
35-44jr
Bij2+ jaar
stand
1e jaar
45-54jr
2+ jaar
1e jaar
55-64jr
2+ jaar
gGGZ
Iedereen
1e jaar
18-34jr
2+ jaar
1e jaar
Bij35-44jr
2+ jaar
stand
1e jaar
45-54jr
2+ jaar
1e jaar
55-64jr
2+ jaar

12.5 Beoord elingsmaten Modelschatt ingen
Vanuit de literatuur en vanuit de WOR wordt richting gegeven hoe de verevenende
werking van het geschatte model beoordeeld dient te worden. In deze bijlage wordt de

2

150/187

berekeningswijze van de volgende maatstaven nader toegelicht: R2, GGAA, CPM,
Ginicoëfficiënt en de Theilcoëfficiënt.

R2
De verklaarde variantie (R2 * 100) geeft aan welk deel van de verschillen in feitelijke kosten
door het vereveningsmodel wordt gereproduceerd. In de risicoverevening betreft de R2 de
gekwadrateerde correlatie tussen de feitelijke kosten en de normatieve kosten.
De formule van de R2 is als volgt:
( , )

=

∗

,

waar x staat voor de feitelijke kosten en y staat voor de normatieve kosten. Deze manier
van berekenen zorgt ervoor dat de R2 ongevoelig is voor nonlineariteiten en afwezigheid
van een constante term in regressies.

GGAA
De GGAA staat voor het gewogen gemiddelde van de absolute afwijkingen van de
normatieve kosten ten opzichte van de werkelijke kosten. De formule van de GGAA is als
volgt:
=
Waar

staat voor het gewicht,

∑|

∑

−

|

staat voor de normatieve kosten en y voor de werkelijke

kosten. Indien we de GGAA op subgroepniveau berekenen, kiezen we de combinatie van de
vereveningskenmerken van het uitgangsmodel.

CPM
Een alternatief voor de R2 is de CPM (Cummings Performance Measure). Het nadeel van de
R2 als maatstaf is dat extremen zwaar meetellen. Bij de CPM tellen de verschillen tussen
normatieve en werkelijke kosten lineair en niet kwadratisch mee. Hierdoor is de CPM
minder gevoelig voor uitbijters. De CPM wordt als volgt berekend:
CPM = 1 – (GGAA(model) / GGAA(geen model)).
Bij ‘GGAA geen model’ zijn bij iedere verzekerde de normatieve kosten gelijk aan de
gemiddelde kosten van de populatie.

Ginicoëfficiënt

2

151/187

De Ginicoëfficiënt beoordeelt de scheefheid van de kosten. De Ginicoëfficiënt is een getal
tussen de 0 en 1, waar waarde 0 een situatie van perfecte gelijkheid betreft (in dit geval
heeft ieder individu gelijke zorgkosten) de waarde 1 staat voor perfecte ongelijkheid (in
deze situatie maakt één persoon alle zorgkosten en hebben alle overige personen geen
zorgkosten).
De Ginicoëfficiënt wordt berekend als :
G=

∆
2

Waarbij ∆ gelijk is aan ∆= ∑%&' ∑%&' ! " !# $ $# .Waar n staat voor de steekproefomvang,

! de kosten van persoon i, $ het gewicht van persoon i (∑ $ = 1) en
gemiddelde kosten ( ∑%&' $ ! ).

de gewogen

In de teller berekenen we de som van de absolute waarden van de kostenverschillen van
elke persoon met alle andere personen. Omdat we de inkomensverschillen tussen de
personen tweemaal bepalen, delen we deze tweemaal door het gemiddelde .
Een situatie met een gelijke Ginicoëfficiënt betekent niet automatisch dat er in deze
situatie een gelijke kostenverdeling is. Een extreem voorbeeld betreft een kostenverdeling
waarbij de helft van de personen geen kosten maakt, en dat bij de andere helft de totale
kosten gelijkwaardig verdeeld zijn. Een kostenverdeling waar een persoon de helft van de
kosten maakt en de overige helft van de populatie gelijkwaardige kosten maakt. In beide
situaties wordt een Ginicoëfficiënt van 0.5 berekend.
Het nadeel van de Ginicoëfficiënt is dat deze vooral gevoelig is voor veranderingen rondom
het gemiddelde van de kostenverdeling en minder voor veranderingen in de uiteinden van
de verdeling.

Theilcoëfficiënt
Net als de Ginicoëfficiënt is de Theilcoëfficiënt een maat om de ongelijkheid van groepen
te meten. Het voordeel van de Theilcoëfficiënt ten opzichte van de Ginicoëfficiënt is dat het
resultaat kan worden ontbonden in verschillen tussen en binnen subgroepen. De
resultaten van de Theil kunnen niet zonder meer grafisch worden geïnterpreteerd. De
formule van de Theilcoëfficiënt is als volgt:
%

)=*
&'

2

!$

ln

!

=

1

%

-* $ ! ln(! ). − ln(μ)
&'

152/187

Met n de populatieomvang, ! de kosten van een persoon i, $ het gewicht van persoon i
(∑ $ = 1) en de (gewogen) gemiddelde kosten.

De Theilcoëfficient is dus gelijk aan het gemiddelde van de logaritme van alle relatieve
kostenaandelen, gewogen met de kostenaandelen. Bij een gelijke inkomensverdeling is T
gelijk aan 0. De Theilcoëfficiënt kent geen maximale waarde, maar is gelijk aan ln(n), waar

n de steekproef omvang betreft. Indien de kostenongelijkheid van twee populaties wordt
vergeleken, dan dient de Theilcoëfficiënt door de maximale waarde gedeeld te worden, om
zo op een waarde tussen 0 en 1 te komen. Dit is de gestandaardiseerde Theilcoëfficiënt.
De Theilcoëfficiënt reageert sterk op veranderingen in de uiteinden van de
kostenverdeling dan de Ginicoëfficiënt.
Voor meer informatie over het meten van ongelijkheid verwijzen we u naar de publicatie
van het CBS: Marion van den Brakel-Hofmans (2007), Meten van inkomensongelijkheid:

Methoden en definities inkomen en bestedingen, CBS.

12.6 Modelschattin gen

12.6.1 Somatisch Model
Tabel 45.
45. Normbedragen (in Euro’s) voor alle kenmerken en alle modelvarianten binnen
het Somatische model.
variabelen
Man 0

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

4.887

2.283

2.266

2.266

2.266

2.266

2.264

Man 1-4

1.597

1.601

1.597

1.596

1.596

1.596

1.595

Man 5-9

1.460

1.463

1.464

1.463

1.463

1.463

1.461

Man 10-14

1.342

1.346

1.347

1.346

1.346

1.346

1.344

Man 15-17

1.363

1.369

1.369

1.369

1.369

1.369

1.367

Man 18-24

1.180

1.196

1.195

1.193

1.192

1.188

1.186

Man 25-29

1.152

1.153

1.151

1.150

1.149

1.151

1.151

Man 30-34

1.155

1.156

1.151

1.151

1.151

1.155

1.154

Man 35-39

1.247

1.252

1.247

1.247

1.248

1.248

1.247

Man 40-44

1.321

1.329

1.325

1.325

1.326

1.326

1.326

Man 45-49

1.449

1.454

1.454

1.455

1.456

1.456

1.457

Man 50-54

1.595

1.592

1.599

1.600

1.602

1.602

1.602

Man 55-59

1.878

1.867

1.876

1.877

1.880

1.879

1.879

Man 60-64

2.105

2.095

2.101

2.102

2.102

2.102

2.107

Man 65-69

2.741

2.756

2.806

2.806

2.810

2.810

2.804

Man 70-74

3.123

3.130

3.164

3.165

3.166

3.166

3.169

2

153/187

variabelen

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

Man 75-79

3.569

3.576

3.597

3.593

3.593

3.593

3.598

Man 80-84

3.718

3.730

3.739

3.723

3.717

3.717

3.722

Man 85-89

3.831

3.854

3.848

3.829

3.851

3.851

3.857

Man 90+

4.008

4.039

4.010

4.021

4.081

4.081

4.086

Vrouw 0

4.241

1.990

1.974

1.973

1.973

1.973

1.971

Vrouw 1-4

1.371

1.376

1.372

1.371

1.371

1.371

1.369

Vrouw 5-9

1.324

1.327

1.328

1.327

1.327

1.327

1.325

Vrouw 10-14

1.312

1.317

1.317

1.317

1.317

1.317

1.315

Vrouw 15-17

1.494

1.501

1.501

1.501

1.501

1.501

1.499

Vrouw 18-24

1.499

1.514

1.508

1.506

1.496

1.486

1.485

Vrouw 25-29

1.972

1.974

1.967

1.966

1.971

1.980

1.978

Vrouw 30-34

2.132

2.141

2.132

2.132

2.132

2.137

2.135

Vrouw 35-39

1.794

1.807

1.799

1.799

1.792

1.793

1.792

Vrouw 40-44

1.555

1.570

1.564

1.564

1.556

1.556

1.555

Vrouw 45-49

1.614

1.622

1.623

1.623

1.618

1.618

1.618

Vrouw 50-54

1.727

1.723

1.731

1.731

1.732

1.732

1.730

Vrouw 55-59

1.868

1.859

1.866

1.866

1.875

1.874

1.874

Vrouw 60-64

2.029

2.025

2.026

2.027

2.040

2.040

2.042

Vrouw 65-69

2.508

2.516

2.537

2.535

2.528

2.528

2.535

Vrouw 70-74

2.828

2.829

2.824

2.822

2.814

2.814

2.817

Vrouw 75-79

3.172

3.171

3.139

3.132

3.130

3.130

3.134

Vrouw 80-84

3.426

3.429

3.373

3.362

3.354

3.354

3.360

Vrouw 85-89

3.631

3.655

3.581

3.595

3.623

3.623

3.629

Vrouw 90+

3.605

3.637

3.559

3.702

3.726

3.726

3.732

Glaucoom

149

149

152

145

147

147

148

Schildklieraandoeningen
Psychose, Alzheimer,
verslaving
Depressie

-59

-60

-61

-62

-63

-63

-62

-49

-57

-57

-89

-85

-85

-100

26

29

24

26

29

29

23

1.038

1.042

1.037

1.038

1.039

1.039

1.021

-15

-15

-15

-16

-17

-17

-18

Neuropathische pijn
Hoog cholesterol
Diabetes type II zonder hypert.

355

359

352

348

345

345

346

COPD / zware astma

1.415

1.416

1.402

1.403

1.403

1.403

1.400

Astma
Diabetes type II met
hypertensie
Epilepsie
Ziekte van Crohn / Colitis
Ulcerosa
Hartaandoeningen

401

401

398

397

397

398

398

672

676

667

662

659

659

659

675

684

682

685

687

687

683

670

666

666

665

665

666

668

1.327

1.329

1.320

1.326

1.325

1.326

1.324

TNF-alfaremmers

13.962

13.968

13.967

13.966

13.965

13.965

13.952

Reuma

1.284

1.282

1.280

1.279

1.278

1.278

1.270

2

154/187

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

Ziekte van Parkinson

2.015

2.022

2.033

2.002

2.000

2.000

1.982

Diabetes type I

1.177

1.177

1.168

1.164

1.161

1.161

1.163

Transplantaties

-64

-57

-54

-56

-55

-54

-61

2.890

2.877

2.883

2.892

2.892

2.893

2.889

1.317

1.307

1.312

1.307

1.310

1.310

1.229

3.518

3.519

3.524

3.525

3.526

3.526

3.519

variabelen

Cystic F. / Pancreas enzymen
Hersenen / ruggenmerg
aandoen.
Kanker
Hormoongevoelige tumoren

-912

-915

-911

-915

-915

-915

-912

HIV/ AIDS

2.501

2.488

2.489

2.487

2.485

2.484

2.499

Nieraandoeningen

7.081

7.085

7.086

7.084

7.081

7.081

7.085

Geen FKG

-161

-162

-161

-161

-161

-161

-160

Regio 1

99

93

84

84

83

83

82

Regio 2

53

49

46

45

46

45

46

Regio 3

30

28

27

27

28

27

27

Regio 4

13

12

13

12

13

13

13

Regio 5

-4

-3

-1

-2

-1

-1

-1

Regio 6

-9

-9

-7

-7

-7

-7

-7

Regio 7

-22

-22

-19

-19

-19

-19

-19

Regio 8

-34

-30

-28

-27

-28

-27

-27

Regio 9

-48

-44

-42

-41

-43

-42

-42

Regio 10

-73

-68

-67

-67

-67

-66

-66

dkg0

-192

-193

-193

-192

-192

-192

-192

dkg1

233

234

235

230

230

230

232

dkg2

451

448

449

447

447

447

445

dkg3

526

525

529

523

523

523

522

dkg4

896

894

896

890

891

891

889

dkg5

1.484

1.489

1.489

1.467

1.467

1.467

1.465

dkg6

1.860

1.860

1.860

1.844

1.843

1.843

1.838

dkg7

3.081

3.091

3.089

3.079

3.078

3.078

3.066

dkg8

3.863

3.857

3.853

3.840

3.838

3.838

3.830

dkg9

3.727

3.730

3.731

3.721

3.720

3.720

3.710

dkg10

7.172

7.168

7.169

7.159

7.158

7.158

7.145

dkg11

8.611

8.609

8.610

8.602

8.600

8.601

8.582

dkg12

8.453

8.455

8.453

8.426

8.424

8.425

8.418

dkg13

15.739

15.764

15.765

15.749

15.747

15.748

15.721

dkg14

64.982

64.955

64.951

64.943

64.939

64.940

64.921

dkg15

51.071

50.929

50.931

50.922

50.920

50.921

50.936

-251

-253

-253

-253

-253

-253

-252

2.467

2.468

2.466

2.462

2.460

2.459

2.454

2.114

2.113

2.110

2.119

2.118

2.118

2.109

MHK 0: Geen MHK
MHK 1: 2 voorafgaande jaren
hoge kosten in de top 10
procent
MHK 2: kosten 3 jaar in top 15
procent

2

155/187

variabelen
MHK 3: kosten 3 jaar in top 10
procent
MHK 4: kosten 3 jaar in top 7
procent
MHK 5: kosten 3 jaar in top 4
procent
MHK 6: kosten 3 jaar in top 1,5
procent
Geen HKG

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

3.485

3.484

3.480

3.497

3.495

3.495

3.483

5.509

5.504

5.498

5.513

5.512

5.512

5.495

9.495

9.488

9.482

9.487

9.486

9.486

9.461

25.706

25.700

25.694

25.695

25.695

25.695

25.661

-12

-13

-13

-13

-13

-13

-13

361

360

371

365

368

368

374

Insuline infuuspomp
Katheters /urineopvangzakken
Stoma

1.349

1.341

1.342

1.358

1.358

1.358

1.358

1.809

1.803

1.802

1.798

1.799

1.799

1.803

Tracheo-stoma

6.542

6.526

6.519

6.514

6.513

6.514

6.513

387

387

387

387

340

340

340

341

54

54

54

54

54

SES 0 (blijvend) Jong
SES 0 (instroom) Jong

276

348

SES 00-10% Jong
SES 10-20% Jong

59

59

59

59

59

SES 20-30% Jong

37

37

37

37

37

SES 30-40% Jong

23

23

23

23

23

12

12

12

12

12

SES 40-50% Jong
SES 50-60% Jong

20

-12

40

365

3

-13

-13

-13

-13

-13

SES 60-70% Jong

-31

-31

-31

-31

-31

SES 70-80% Jong

-32

-32

-32

-32

-32

-50

-50

-50

-50

-50

SES 80-90% Jong

-7

-47

SES 90-100% Jong
SES 0 (blijvend) Midden
SES 0 (instroom) Midden

-69
136

129

SES 00-10% Midden
SES 10-20% Midden

160
19

-69

-70

-154

-159

1.129

1.120

1.118

1.118

19

41

40

41

-1

-1

10

8

12

11

11

19

18

17

SES 30-40% Midden

20

20

20

19

19

34

34

29

28

28

SES 50-60% Midden

12

-25

-69
-153

SES 20-30% Midden

SES 40-50% Midden

17

-69
-142

10

19

19

13

13

12

SES 60-70% Midden

1

1

-6

-5

-6

SES 70-80% Midden

-16

-16

-24

-22

-23

-33

-33

-40

-39

-39

SES 80-90% Midden

-36

10

SES 90-100% Midden
SES 0 (blijvend) Oud
SES 0 (instroom) Oud

-62
266

253

SES 00-10% Oud
SES 10-20% Oud

118

63

SES 20-30% Oud
SES 30-40% Oud

2

2

-61

-69

-67

-67

-987

-1.178

-1.178

-1.182

4.558

4.384

4.384

4.385

246

242

319

319

317

182

182

233

233

229

114

117

128

128

124

-1

3

3

3

1

302

156/187

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

-9

-6

-8

-8

-9

SES 50-60% Oud

-50

-47

-50

-50

-51

SES 60-70% Oud

-85

-82

-90

-90

-89

variabelen
SES 40-50% Oud

Model
0

Model
0’

-48

SES 70-80% Oud
SES 80-90% Oud

-93

-104

SES 90-100% Oud
Avi 1834 AO

646

657

-123

-121

-132

-132

-130

-176

-175

-189

-189

-185

-232

-233

-251

-251

-243

652

656

659

646

657

Avi 1834 Bijstand

272

292

275

272

262

242

234

Avi 1834 Student

-234

-225

-230

-230

-230

-206

-207

Avi 1834 Zelfstandigen

-107

-90

-99

-100

-105

-109

-105

Avi 1834 Referentiegroep

6

2

5

5

5

2

2

Avi 3544 AO

747

752

747

753

758

758

744

Avi 3544 Bijstand

300

321

304

305

296

298

317

Avi 3544 Zelfstandigen

-153

-138

-148

-148

-155

-154

-149

Avi 3544 Referentiegroep

-48

-51

-49

-49

-48

-49

Avi 1834 IVA

2.815

Avi 3544 IVA

-49
2.198

Avi 4554 AO

654

661

652

657

663

663

647

Avi 4554 Bijstand

337

366

341

344

349

351

345

Avi 4554 Zelfstandigen

-204

-188

-201

-202

-209

-208

-199

Avi 4554 Referentiegroep

-65

-69

-65

-66

-66

-66

-68

Avi 4554 IVA
Avi 5564 AO

1.756
500

507

501

504

509

509

514

Avi 5564 Bijstand

273

301

280

283

309

309

315

Avi 5564 Zelfstandigen

-227

-209

-220

-221

-231

-231

-213

Avi 5564 Referentiegroep

-98

-102

-99

-100

-101

-101

-102

Avi 5564 IVA

1.006

Avi 6569 AO

362

Avi 6569 Bijstand

25

Avi 6569 Zelfstandigen

-29

Avi 6569 Referentiegroep

-45

Avi 6569 IVA

-865

MPH 18-64, Man

-1

-1

-1

EPH 18-64, Man

3

4

8

MPH 18-64, Vrouw

22

22

21

EPH 18-64, Vrouw

-161

-157

-155

MPH 65-79, Man

-0

-0

1

EPH 65-79, Man

1

1

-5

MPH 65-79, Vrouw

19

19

20

EPH 65-79, Vrouw

-39

-39

-41

2

157/187

Model
3

Model
4

Model
5

MPH 80+, Man

71

71

71

EPH 80+, Man

-191

-191

-191

MPH 80+, Vrouw

263

263

263

EPH 80+, Vrouw

-206

variabelen

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

-206

-206

Niet in Duo, Man 18-34

5

5

Wel in Duo, Man 18-34

-15

-15

Niet in Duo, Vrouw 18-34

31

31

Wel in Duo, Vrouw 18-34

-64

-65

gezond_jong

-71

-71

-71

-72

-72

-72

-71

gezond_oud

-276

-276

-273

-260

-259

-259

-259

ongezond_jong

385

385

386

388

388

388

387

ongezond_oud

191

191

189

180

179

179

179

12.6.2 Somatisch in cl. V&V model
Tabel 4 6.Normbedragen (in Euro’s) voor alle kenmerken en alle modelvarianten binnen
het Somatische incl. V&V model.
variabelen

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

Man 0

4.986

2.388

2.375

2.374

2.375

2.375

2.372

Man 1-4

1.719

1.724

1.720

1.719

1.720

1.720

1.718

Man 5-9

1.555

1.559

1.558

1.558

1.558

1.558

1.556

Man 10-14

1.428

1.432

1.431

1.431

1.431

1.431

1.429

Man 15-17

1.445

1.452

1.451

1.451

1.451

1.451

1.449

Man 18-24

1.290

1.307

1.302

1.300

1.300

1.295

1.293

Man 25-29

1.249

1.251

1.248

1.248

1.246

1.249

1.249

Man 30-34

1.247

1.249

1.245

1.245

1.245

1.249

1.249

Man 35-39

1.335

1.341

1.336

1.337

1.337

1.337

1.337

Man 40-44

1.408

1.417

1.413

1.413

1.414

1.414

1.414

Man 45-49

1.537

1.543

1.542

1.543

1.544

1.544

1.545

Man 50-54

1.682

1.679

1.686

1.687

1.688

1.688

1.689

Man 55-59

1.963

1.952

1.962

1.963

1.965

1.965

1.964

Man 60-64

2.184

2.175

2.182

2.183

2.183

2.184

2.188

Man 65-69

2.739

2.764

2.874

2.875

2.873

2.873

2.869

Man 70-74

3.125

3.133

3.230

3.231

3.229

3.229

3.232

Man 75-79

3.669

3.673

3.750

3.746

3.741

3.741

3.746

Man 80-84

4.192

4.199

4.246

4.228

4.241

4.241

4.247

Man 85-89

5.088

5.103

5.108

5.085

5.061

5.061

5.068

Man 90+

6.697

6.708

6.636

6.648

6.582

6.582

6.587

Vrouw 0

4.340

2.098

2.086

2.085

2.085

2.085

2.083

2

158/187

variabelen

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

Vrouw 1-4

1.481

1.487

1.483

1.482

1.483

1.483

1.481

Vrouw 5-9

1.417

1.421

1.420

1.419

1.420

1.420

1.418

Vrouw 10-14

1.398

1.403

1.403

1.402

1.402

1.402

1.400

Vrouw 15-17

1.575

1.582

1.581

1.581

1.581

1.581

1.579

Vrouw 18-24

1.606

1.623

1.613

1.611

1.603

1.593

1.591

Vrouw 25-29

2.056

2.058

2.052

2.051

2.056

2.064

2.063

Vrouw 30-34

2.207

2.215

2.208

2.207

2.207

2.213

2.210

Vrouw 35-39

1.868

1.882

1.873

1.873

1.868

1.868

1.867

Vrouw 40-44

1.635

1.649

1.643

1.642

1.636

1.636

1.634

Vrouw 45-49

1.694

1.703

1.702

1.702

1.698

1.698

1.698

Vrouw 50-54

1.808

1.805

1.812

1.812

1.813

1.813

1.812

Vrouw 55-59

1.969

1.961

1.968

1.969

1.976

1.976

1.976

Vrouw 60-64

2.152

2.149

2.151

2.152

2.163

2.164

2.166

Vrouw 65-69

2.592

2.606

2.650

2.648

2.648

2.648

2.654

Vrouw 70-74

3.010

3.011

3.001

2.998

3.003

3.003

3.006

Vrouw 75-79

3.635

3.632

3.555

3.548

3.555

3.555

3.560

Vrouw 80-84

4.613

4.614

4.465

4.452

4.457

4.457

4.462

Vrouw 85-89

5.914

5.930

5.721

5.737

5.724

5.724

5.730

Vrouw 90+

7.325

7.334

7.099

7.263

7.249

7.249

7.254

Glaucoom

197

196

206

197

197

197

197

Schildklieraandoeningen
Psychose, Alzheimer,
verslaving
Depressie

-52

-52

-54

-56

-56

-56

-55

173

160

156

119

124

125

107

203

206

196

198

201

201

194

1.568

1.572

1.562

1.564

1.565

1.565

1.545

Hoog cholesterol

-41

-42

-37

-38

-36

-36

-38

Diabetes type II zonder hypert.

569

571

555

550

551

551

553

COPD / zware astma

1.594

1.596

1.564

1.565

1.568

1.568

1.565

Astma
Diabetes type II met
hypertensie
Epilepsie
Ziekte van Crohn / Colitis
Ulcerosa
Hartaandoeningen

477

476

468

467

469

469

470

820

824

804

797

797

798

798

1.279

1.288

1.283

1.286

1.288

1.288

1.283

702

697

698

697

697

698

701

1.965

1.966

1.944

1.950

1.950

1.950

1.948

TNF-alfaremmers

14.053

14.058

14.058

14.057

14.057

14.057

14.042

Reuma

1.366

1.363

1.361

1.360

1.360

1.361

1.352

Ziekte van Parkinson

3.341

3.335

3.361

3.326

3.328

3.329

3.309

Diabetes type I

1.791

1.791

1.771

1.766

1.766

1.766

1.769

Transplantaties

-671

-664

-656

-659

-658

-658

-666

Cystic F. / Pancreas enzymen
Hersenen / ruggenmerg
aandoen.

2.221

2.218

2.235

2.246

2.245

2.245

2.240

4.092

4.085

4.095

4.088

4.089

4.089

4.000

Neuropathische pijn

2

159/187

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

Kanker

3.446

3.450

3.461

3.463

3.463

3.463

3.456

Hormoongevoelige tumoren

-1.128

-1.127

-1.118

-1.123

-1.123

-1.123

-1.120

612

600

604

601

595

595

612

Nieraandoeningen

6.826

6.831

6.833

6.831

6.833

6.833

6.837

Geen FKG

-209

-211

-209

-209

-209

-209

-208

Regio 1

107

100

87

87

87

86

85

Regio 2

45

41

38

37

37

37

37

Regio 3

22

20

19

19

19

19

19

Regio 4

5

4

6

6

6

5

6

Regio 5

-12

-11

-8

-8

-8

-8

-8

Regio 6

-10

-10

-7

-7

-7

-7

-7

Regio 7

-24

-25

-22

-21

-21

-21

-21

Regio 8

-24

-20

-17

-17

-16

-16

-16

Regio 9

-39

-35

-31

-31

-31

-31

-31

Regio 10

-65

-61

-61

-61

-60

-59

-60

dkg0

-193

-194

-194

-193

-193

-193

-193

dkg1

115

115

117

112

112

112

115

dkg2

471

469

471

469

469

469

467

dkg3

458

457

466

459

459

459

458

variabelen

HIV/ AIDS

dkg4

820

819

822

816

817

817

816

dkg5

1.581

1.585

1.585

1.560

1.562

1.562

1.559

dkg6

1.843

1.843

1.843

1.825

1.827

1.827

1.821

dkg7

3.002

3.013

3.010

2.998

2.999

2.999

2.986

dkg8

4.048

4.044

4.037

4.022

4.024

4.024

4.015

dkg9

3.846

3.849

3.851

3.839

3.840

3.840

3.829

dkg10

7.672

7.668

7.672

7.661

7.662

7.663

7.648

dkg11

9.162

9.170

9.174

9.164

9.167

9.167

9.147

dkg12

8.682

8.684

8.680

8.649

8.651

8.651

8.643

dkg13

18.532

18.545

18.548

18.529

18.530

18.530

18.500

dkg14

63.288

63.255

63.246

63.237

63.237

63.237

63.218

dkg15

49.666

49.525

49.527

49.516

49.515

49.516

49.533

-301

-303

-303

-303

-303

-303

-303

2.800

2.800

2.794

2.789

2.788

2.788

2.782

2.461

2.459

2.450

2.461

2.461

2.461

2.451

4.201

4.198

4.184

4.203

4.204

4.204

4.190

6.798

6.790

6.771

6.788

6.789

6.789

6.770

11.875

11.862

11.838

11.845

11.847

11.847

11.820

30.525

30.512

30.491

30.492

30.494

30.494

30.455

MHK 0: Geen MHK
MHK 1: 2 voorafgaande jaren
hoge kosten in de top 10
procent
MHK 2: kosten 3 jaar in top 15
procent
MHK 3: kosten 3 jaar in top 10
procent
MHK 4: kosten 3 jaar in top 7
procent
MHK 5: kosten 3 jaar in top 4
procent
MHK 6: kosten 3 jaar in top 1,5
procent

2

160/187

variabelen

Model
0

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

Geen HKG

-25

-25

-25

-25

-25

-25

-25

Insuline infuuspomp
Katheters /urineopvangzakken
Stoma

-588

-588

-557

-563

-565

-564

-558

3.491

3.473

3.472

3.491

3.492

3.492

3.493

3.220

3.213

3.213

3.208

3.209

3.209

3.213

Tracheo-stoma

12.523

12.526

12.509

12.502

12.501

12.501

12.500

247

319

336

358

358

358

358

SES 0 (blijvend) Jong
SES 0 (instroom) Jong

310

310

309

310

53

53

53

53

53

54

54

54

55

55

SES 20-30% Jong

30

30

30

30

30

SES 30-40% Jong

13

13

13

13

13

SES 40-50% Jong

6

6

6

6

6

-18

-18

-18

-18

-18

SES 60-70% Jong

-31

-31

-31

-31

-31

SES 70-80% Jong

-29

-29

-29

-29

-29

SES 80-90% Jong

-35
-52

-35

-35

-35

-35

-52

-52

-52

-52

SES 00-10% Jong
SES 10-20% Jong

SES 50-60% Jong

-17

-16

2

35

-1

-36

SES 90-100% Jong
SES 0 (blijvend) Midden
SES 0 (instroom) Midden

-5

-12

SES 00-10% Midden
SES 10-20% Midden

-17

-27

-320

-330

-330

-338

1.025

1.018

1.016

1.013

29

29

49

48

49

-3

-3

7

5

10

-1

SES 20-30% Midden

8

8

15

14

13

SES 30-40% Midden

10

10

10

9

9

25

25

21

21

20

15

15

9

10

8

SES 40-50% Midden
SES 50-60% Midden

8

7

SES 60-70% Midden

-0

-0

-7

-5

-7

SES 70-80% Midden

-13

-12

-19

-18

-19

-24

-24

-30

-29

-30

-49

-49

-55

-53

-54

-1.710

-1.603

-1.603

-1.607

4.671

4.772

4.772

4.772

909

904

851

851

853

483

483

448

448

446

SES 20-30% Oud

151

155

148

148

144

SES 30-40% Oud

-86

-82

-82

-82

-85

-133

-129

-128

-128

-130

-183

-179

-177

-177

-178

-214

-212

-206

-206

-206

-241

-240

-230

-230

-229

SES 80-90% Midden

-28

18

SES 90-100% Midden
SES 0 (blijvend) Oud
SES 0 (instroom) Oud

-359

-361

SES 00-10% Oud
SES 10-20% Oud

SES 40-50% Oud
SES 50-60% Oud

-200

166

6

34

-154

-159

SES 60-70% Oud
SES 70-80% Oud

2

-227

161/187

Model
1

Model
2

Model
3

Model
4

Model
5

SES 80-90% Oud

-256

-255

-242

-242

-239

SES 90-100% Oud

-328

-329

-313

-313

-304

983

986

990

976

1.012

variabelen

Avi 1834 AO

Model
0

978

Model
0’

989

Avi 1834 Bijstand

268

289

267

264

255

237

227

Avi 1834 Student

-255

-246

-254

-254

-254

-232

-232

Avi 1834 Zelfstandigen

-119

-102

-114

-114

-119

-122

-119

Avi 1834 Referentiegroep

-9

-13

-9

-9

-9

-12

-12

Avi 3544 AO

823

828

823

830

834

834

829

Avi 3544 Bijstand

309

331

309

311

303

304

320

Avi 3544 Zelfstandigen

-156

-141

-153

-154

-160

-159

-155

Avi 3544 Referentiegroep

-53

-57

-54

-54

-53

-54

Avi 1834 IVA

3.221

Avi 3544 IVA

-54
2.369

Avi 4554 AO

703

711

705

710

714

715

707

Avi 4554 Bijstand

374

403

375

379

383

384

364

Avi 4554 Zelfstandigen

-208

-192

-208

-208

-214

-214

-205

Avi 4554 Referentiegroep

-72

-76

-72

-73

-73

-73

-74

Avi 4554 IVA
Avi 5564 AO

1.876
551

559

555

557

561

562

568

Avi 5564 Bijstand

423

453

425

428

451

451

429

Avi 5564 Zelfstandigen

-242

-224

-239

-240

-249

-248

-232

Avi 5564 Referentiegroep

-115

-119

-116

-116

-118

-118

-118

Avi 5564 IVA

1.126

Avi 6569 AO

380

Avi 6569 Bijstand

-36

Avi 6569 Zelfstandigen

-77

Avi 6569 Referentiegroep

-40

Avi 6569 IVA

-923

MPH 18-64, Man

-1

-1

-2

EPH 18-64, Man

5

6

10

MPH 18-64, Vrouw

19

19

19

EPH 18-64, Vrouw

-141

-137

-135

MPH 65-79, Man

-25

-25

-24

EPH 65-79, Man

135

135

129

MPH 65-79, Vrouw

4

4

5

EPH 65-79, Vrouw

-8

-8

-10

MPH 80+, Man

-121

-121

-121

EPH 80+, Man

325

325

325

MPH 80+, Vrouw

-125

-125

-125

EPH 80+, Vrouw

98

98

98

2

162/187

Model
0

Model
4

Model
5

Niet in Duo, Man 18-34

4

5

Wel in Duo, Man 18-34

-14

-15

Niet in Duo, Vrouw 18-34

29

29

variabelen

Model
0’

Model
1

Model
2

Model
3

Wel in Duo, Vrouw 18-34

-61

-62

gezond_jong

-41

-41

-42

-43

-42

-42

-42

gezond_oud

-330

-330

-324

-309

-309

-309

-309

ongezond_jong

223

223

228

230

229

228

227

ongezond_oud

229

229

224

214

214

214

214

12.6.3

gG G Z m od el

Tabel 47.
47. Normbedragen (in Euro’s) voor alle kenmerken en alle modelvarianten binnen
het gGGZ model.
variabelen

Model0

Model
0’

Man 18-24

288

289

293

Man 25-29

256

258

258

Man 30-34

246

247

247

Man 35-39

236

238

238

Man 40-44

218

221

Man 45-49

205

Man 50-54

203

Man 55-59

Model2

Model3

Model4

289

288

279

278

257

256

262

263

247

246

253

253

239

238

238

238

222

222

221

221

221

206

206

208

206

206

206

203

202

203

201

201

201

199

199

195

197

195

195

195

Man 60-64

187

186

182

183

182

182

182

Man 65-69

184

187

184

184

185

185

184

Man 70-74

188

189

189

188

188

188

188

Man 75-79

189

190

192

191

191

191

191

Man 80-84

189

190

192

191

196

196

196

Man 85-89

184

188

190

189

200

200

200

Man 90+

151

153

156

156

174

174

174

Vrouw 18-24

312

316

319

315

313

306

305

Vrouw 25-29

243

244

243

243

238

243

244

Vrouw 30-34

220

220

221

221

218

222

223

Vrouw 35-39

215

217

218

218

216

216

216

Vrouw 40-44

200

201

202

202

200

200

200

Vrouw 45-49

199

199

200

200

198

198

198

Vrouw 50-54

193

192

190

191

187

187

188

Vrouw 55-59

175

174

170

171

166

166

166

Vrouw 60-64

174

175

171

172

166

166

166

Vrouw 65-69

177

180

180

179

188

188

187

2

Model1

Model5

163/187

Model0

Model
0’

Vrouw 70-74

184

186

Vrouw 75-79

174

Vrouw 80-84

variabelen

Model2

Model3

Model4

188

188

197

197

198

176

180

180

193

193

193

162

164

169

168

192

192

193

Vrouw 85-89

141

144

149

149

178

178

179

Vrouw 90+

109

114

119

127

156

156

156

Geen FKG

-22

1.575

-22

-22

-22

-22

1.570

Psychose

3.499

3.505

3.495

3.500

3.501

3.500

3.497

251

249

251

250

250

250

249

967

953

942

963

963

963

967

572

579

581

581

581

582

580

1.048

1.043

1.046

1.045

1.045

1.045

1.043

Psychose depot

Model1

Model5

Chronische
stemmingsstoornissen
Verslaving
Bipolair regulier
Bipolair complex

130

144

144

142

142

140

138

1.575

-22

1.570

1.575

1.575

1.574

-22

GGZ regio 1

47

48

47

47

47

48

48

GGZ regio 2

11

12

12

11

11

12

12

GGZ regio 3

1

2

2

2

2

2

2

GGZ regio 4

3

3

3

3

3

3

3

GGZ regio 5

-2

-3

-3

-3

-3

-3

-3

GGZ regio 6

-10

-11

-11

-10

-10

-10

-10

GGZ regio 7

-12

-13

-12

-12

-12

-13

-13

GGZ regio 8

-10

-11

-10

-10

-10

-11

-11

GGZ regio 9

-13

-14

-13

-13

-13

-14

-14

GGZ regio 10

-13

-14

-13

-13

-13

-14

-14

ADHD

Dkg0

-59

-59

-59

-59

-59

-59

-59

Dkg1

1.168

1.168

1.168

1.166

1.166

1.166

1.165

Dkg2

4.224

4.239

4.236

4.229

4.228

4.228

4.228

Dkg3

8.285

8.365

8.356

8.336

8.336

8.335

8.334

Dkg4

13.075

13.199

13.189

13.151

13.150

13.150

13.148

Dkg5

18.617

18.671

18.658

18.591

18.589

18.588

18.585

Geen MHK

-71

-72

-72

-71

-71

-71

-71

1x in 3 jaar kosten >0

414

417

416

415

414

414

414

3x kosten in top-1,25%

2.208

2.203

2.201

2.196

2.194

2.194

2.192

3x kosten in top-0,5%

5.826

5.869

5.865

5.854

5.852

5.852

5.849

791

794

792

788

1.191

1.182

1.372
3.231

3.233

3.230

3.236

37

37

33

32

35

-9

-10

-12

-14

-13

-7

-7

-8

-10

-10

-11

-11

-11

-12

-13

SES 0 (blijvend)
Midden
SES 0 (instroom)
Midden
SES 00-10% Midden
SES 10-20% Midden

7

0

SES 20-30% Midden
SES 30-40% Midden

2

-0

0

164/187

variabelen

Model0

Model
0’

Model1

Model2

Model3

Model4

Model5

SES 40-50% Midden

-14

-14

-13

-14

-15

SES 50-60% Midden

-14

-14

-13

-13

-13

SES 60-70% Midden

-15

-15

-14

-13

-13

-17

-17

-15

-14

-14

-13

-13

-12

-10

-11

-1

-1

1

2

2

-30

-57

-57

-57

SES 70-80% Midden
SES 80-90% Midden

-28

-22

SES 90-100% Midden
SES 0 (blijvend) Oud
SES 0 (instroom) Oud

59

55

50

315

290

289

289

5

5

26

26

23

-10

-10

3

3

2

SES 20-30% Oud

-4

-4

-1

-1

-1

SES 30-40% Oud

-1

-1

-2

-2

-2

SES 40-50% Oud

2

2

0

0

1

3

3

1

1

1

-2

-2

-5

-5

-5

SES 00-10% Oud
SES 10-20% Oud

SES 50-60% Oud

14

-4

11

-3

SES 60-70% Oud
SES 70-80% Oud
SES 80-90% Oud

-18

-14

SES 90-100% Oud

-3

-3

-7

-7

-6

-7

-7

-13

-13

-12

-5

-5

-12

-12

-10

Avi 1834 AO

428

432

423

430

430

416

440

Avi 1834 Bijstand

408

413

400

396

398

382

349

Avi 1834 Student

-92

-92

-89

-89

-89

-66

-66

Avi 1834 Zelfstandigen
Avi 1834
Referentiegroep
Avi 1834 IVA

-71

-66

-72

-72

-71

-79

-78

-18

-19

-18

-18

-18

-21

-21

Avi 3544 AO

156

156

149

161

160

161

183

Avi 3544 Bijstand

247

257

243

245

246

247

218

Avi 3544 Zelfstandigen
Avi 3544
Referentiegroep
Avi 3544 IVA

-43

-39

-45

-46

-45

-45

-45

-18

-19

-17

-17

-18

-18

-18

599

10

Avi 4554 AO

38

40

37

46

45

46

51

Avi 4554 Bijstand

144

148

134

139

138

139

114

Avi 4554 Zelfstandigen
Avi 4554
Referentiegroep
Avi 4554 IVA

-30

-25

-30

-32

-30

-30

-29

-8

-9

-7

-8

-8

-8

-9

Avi 5564 AO

22
4

6

5

11

10

10

15

Avi 5564 Bijstand

50

56

42

47

42

42

27

Avi 5564 Zelfstandigen
Avi 5564
Referentiegroep
Avi 5564 IVA

-23

-19

-23

-25

-23

-22

-21

-1

-2

-1

-2

-2

-2

-2

2

-2

165/187

variabelen

Model0

Model
0’

Model1

Model2

Model3

Model4

Model5

Avi 6569 AO

29

Avi 6569 Bijstand

61

Avi 6569 Zelfstandigen
Avi 6569
Referentiegroep
Avi 6569 IVA

-15
-4
129

MPH

-15

-14

-12

-12

EPH

72

68

59

59

MPH, 18-64, Man

-11

-11

-11

EPH, 18-64, Man

59

60

60

MPH, 18-64, Vrouw

-13

-13

-13

EPH, 18-64, Vrouw

93

94

94

MPH, 65+, Man

-8

-8

-8

EPH, 65+, Man

44

44

43

MPH, 65-79, Vrouw

-10

-10

-10

EPH, 65-79, Vrouw

21

21

20

MPH, 80+, Man

-1

-1

-1

EPH, 80+, Man

3

3

3

MPH, 80+, Vrouw

-6

-6

-6

EPH, 80+, Vrouw
Niet in DUO, man 1834
Wel in DUO, man 18-34
Niet in DUO, vrouw 1834
Wel in DUO, vrouw 1834

5

5

5

18

18

-55

-55

15

15

-31

-31

2

166/187

12.6.4 Defin itief model
Tabel 48. Normbedragen (in Euro’s) voor alle kenmerken en voor de overal toets 2015 en het
definitieve model (zie paragraaf 9) voor het somatische, somatische incl. V&V en gGGZ model.
variabelen

Somatisch

Somatisch + V&V

UitgangsModel

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

Man 0

4.883

4.879

4.986

4.979

Man 1-4

1.595

1.591

1.719

1.713

Man 5-9

1.458

1.455

1.555

1.549

Man 10-14

1.341

1.338

1.428

1.423

Man 15-17

1.363

1.361

1.445

1.443

Man 18-24

1.179

1.155

1.290

Man 25-29

1.151

1.157

1.249

gGGZ
UitgangsModel

Definitief
Model

1.260

284

283

1.256

259

268

Man 30-34

1.154

1.177

1.247

1.272

250

258

Man 35-39

1.246

1.246

1.335

1.335

237

243

Man 40-44

1.321

1.324

1.408

1.411

218

224

Man 45-49

1.450

1.456

1.537

1.543

204

210

Man 50-54

1.595

1.601

1.682

1.688

199

204

Man 55-59

1.878

1.877

1.963

1.962

193

198

Man 60-64

2.105

2.103

2.184

2.183

189

185

Man 65-69

2.738

2.787

2.739

2.824

178

185

Man 70-74

3.120

3.175

3.125

3.229

183

190

Man 75-79

3.563

3.608

3.669

3.751

185

192

Man 80-84

3.707

3.716

4.192

4.236

187

197

Man 85-89

3.823

3.839

5.088

5.034

186

200

Man 90+

4.000

4.047

6.697

6.508

178

173

Vrouw 0

4.239

4.235

4.340

4.335

Vrouw 1-4

1.369

1.365

1.481

1.475

Vrouw 5-9

1.322

1.319

1.417

1.411

Vrouw 10-14

1.311

1.308

1.398

1.394

Vrouw 15-17

1.494

1.493

1.575

1.573

Vrouw 18-24

1.498

1.452

1.606

1.556

309

304

Vrouw 25-29

1.968

1.987

2.056

2.072

250

248

Vrouw 30-34

2.129

2.150

2.207

2.226

250

228

Vrouw 35-39

1.793

1.787

1.868

1.862

214

217

Vrouw 40-44

1.555

1.550

1.635

1.628

208

201

Vrouw 45-49

1.614

1.614

1.694

1.693

198

199

Vrouw 50-54

1.725

1.726

1.808

1.807

198

189

Vrouw 55-59

1.867

1.868

1.969

1.970

189

168

Vrouw 60-64

2.027

2.033

2.152

2.157

189

168

Vrouw 65-69

2.506

2.510

2.592

2.621

178

188

Vrouw 70-74

2.825

2.816

3.010

3.010

183

199

2

167/187

variabelen

Somatisch
UitgangsModel

Somatisch + V&V

Definitief
Model

UitgangsModel

gGGZ

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

Vrouw 75-79

3.166

3.129

3.635

3.562

178

194

Vrouw 80-84

3.418

3.329

4.613

4.442

178

191

Vrouw 85-89

3.626

3.574

5.914

5.664

178

177

Vrouw 90+

3.585

3.643

7.325

7.097

178

155

FKG1

156

157

197

210

1.580

1.574

FKG2

-56

-58

-52

-48

3.564

3.560

FKG3

-55

-97

173

105

244

246

FKG4

29

26

203

196

995

1.017

FKG5

1.049

1.033

1.568

1.559

573

573

FKG6

-12

-14

-41

-32

1.030

1.029

FKG7

355

345

569

553

143

135

FKG8

1.419

1.406

1.594

1.577

FKG9

404

403

477

477

FKG10

679

662

820

805

FKG11

686

688

1.279

1.287

FKG12

669

672

702

705

FKG13

1.339

1.332

1.965

1.966

FKG14

13.968

13.954

14.053

14.044

FKG15

1.287

1.278

1.366

1.360

FKG16

2.019

1.979

3.341

3.293

FKG17

1.183

1.170

1.791

1.778

FKG18

-44

-46

-671

-649

FKG19

2.896

2.910

2.221

2.264

FKG20

1.327

1.245

4.092

4.019

FKG21

3.517

3.513

3.446

3.450

FKG22

-906

-906

-1.128

-1.111

FKG23

2.560

2.562

612

696

FKG24

7.105

7.105

6.826

6.865

FKG0

-162

-160

-209

-208

-22

-22

Regio 1

97

89

107

94

42

52

Regio 2

53

51

45

43

6

13

Regio 3

30

30

22

22

-3

2

Regio 4

12

14

5

7

-2

3

Regio 5

-4

-1

-12

-8

-7

-3

Regio 6

-8

-6

-10

-7

-7

-11

Regio 7

-22

-20

-24

-22

-7

-14

Regio 8

-34

-32

-24

-21

-7

-11

Regio 9

-48

-47

-39

-37

-7

-15

Regio 10

-72

-74

-65

-68

-7

-15

2

168/187

variabelen

Somatisch

Somatisch + V&V

gGGZ

UitgangsModel

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

dkg0

-192

-190

-193

-191

-60

-59

dkg1

236

236

115

118

1.168

1.161

dkg2

450

448

471

470

4.255

4.241

dkg3

528

525

458

460

8.368

8.338

dkg4

898

895

820

821

13.208

13.153

dkg5

1.489

1.465

1.581

1.558

18.702

18.604

dkg6

1.864

1.842

1.843

1.825

dkg7

3.095

3.072

3.002

2.992

dkg8

3.862

3.833

4.048

4.018

dkg9

3.730

3.709

3.846

3.826

dkg10

7.174

7.149

7.672

7.650

dkg11

8.607

8.575

9.162

9.136

dkg12

8.467

8.427

8.682

8.654

dkg13

15.741

15.695

18.532

18.473

dkg14

64.988

64.950

63.288

63.255

dkg15

50.924

50.931

49.666

49.532

MHK 0

-250

-250

-301

-299

-72

-72

MHK 1

2.463

2.449

2.800

2.777

415

416

MHK 2

2.110

2.108

2.461

2.452

2.195

2.188

MHK 3

3.477

3.477

4.201

4.186

5.918

5.902

MHK 4

5.493

5.486

6.798

6.761

MHK 5

9.466

9.441

11.875

11.794

MHK 6

25.649

25.614

30.525

30.396

Geen HKG

-12

-13

-25

-25

Insuline infuuspomp
Katheters /urineopvangzakken
Stoma

372

387

-588

-545

1.337

1.351

3.491

3.474

1.812

1.812

3.220

3.224

Tracheo-stoma

6.543

6.531

12.523

12.482

SES 0 (blijvend) Jong
SES 0 (instroom) Jong

22

SES 00-10% Jong
SES 10-20% Jong

22

SES 20-30% Jong

SES 50-60% Jong

418
56

247

17

25

SES 30-40% Jong
SES 40-50% Jong

172

-12

143
389
54

21
-16

-9

-14

SES 60-70% Jong
SES 70-80% Jong
SES 80-90% Jong

2

-7

-48

2

-39

169/187

variabelen

Somatisch
UitgangsModel

Somatisch + V&V

Definitief
Model

UitgangsModel

gGGZ

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

SES 90-100% Jong
SES 0 (blijvend) Midden
SES 0 (instroom) Midden

137

SES 00-10% Midden
SES 10-20% Midden

17

SES 20-30% Midden

SES 50-60% Midden

1.094
50

-5

17

23

SES 30-40% Midden
SES 40-50% Midden

-231

12

5

-418
999
56

1.248

-2

16

8

0

581
3.342
18

-12

-7

-16

SES 60-70% Midden
SES 70-80% Midden
SES 80-90% Midden

-36

-57

-28

-48

-14

-9

SES 90-100% Midden
SES 0 (blijvend) Oud
SES 0 (instroom) Oud

243

SES 00-10% Oud
SES 10-20% Oud

112

SES 20-30% Oud

SES 50-60% Oud

4.293
406

-359

200

78

SES 30-40% Oud
SES 40-50% Oud

-1.173

-44

-106

-1.564
4.680
756

28

-233

299
21

8

76

6

-62

-2

-5

-4

SES 60-70% Oud
SES 70-80% Oud
SES 80-90% Oud

-89

-231

-154

-304

-5

-12

Avi 1834 AO

647

634

978

985

436

450

Avi 1834 Bijstand

272

190

268

180

426

364

Avi 1834 Student

-233

Avi 1834 Zelfstandigen

-110

-136

-119

-151

-63

-85

Avi 1834 Referentiegroep

6

-31

-9

-47

-26

-30

SES 90-100% Oud

Avi 1834 IVA
Avi 3544 AO

-255

2.801
750

742

-63

3.207
823

578

826

160

194

Avi 3544 Bijstand

303

303

309

305

269

227

Avi 3544 Zelfstandigen

-159

-162

-156

-167

-22

-46

Avi 3544 Referentiegroep

-48

-47

-53

-52

-22

-19

Avi 3544 IVA

2.253

2.424

29

Avi 4554 AO

665

646

703

705

42

57

Avi 4554 Bijstand

346

339

374

357

165

129

Avi 4554 Zelfstandigen

-212

-211

-208

-216

-12

-31

2

170/187

variabelen

Somatisch
UitgangsModel

Avi 4554 Referentiegroep

-65

Avi 4554 IVA

Somatisch + V&V

Definitief
Model

UitgangsModel

-66

-72

gGGZ

Definitief
Model

UitgangsModel

Definitief
Model

-73

-12

-10

1.757

1.873

33

Avi 5564 AO

500

514

568

-2

17

Avi 5564 Bijstand

273

310

421

63

39

Avi 5564 Zelfstandigen

-249

-224

-242

-2

-22

Avi 5564 Referentiegroep

-97

-101

-117

-1

-3

1.006

1.124

Avi 5564 IVA
MPH – allen

-0
-12

EPH = allen

59

MPH 18-64, Man

1

0

-11

EPH 18-64, Man

-4

-1

59

MPH 18-64, Vrouw

23

20

-13

EPH 18-64, Vrouw

-167

-146

92

MPH 65-79, Man

6

-23

-8

EPH 65-79, Man

-31

125

43

MPH 65-79, Vrouw

37

8

-10

EPH 65-79, Vrouw

-75

-16

20

MPH 80+, Man

81

-117

-1

EPH 80+, Man

-219

315

2

MPH 80+, Vrouw

294

-122

-5

MPH 80+, Man

-230

96

4

Niet in Duo, Man 18-34

22

24

26

Wel in Duo, Man 18-34

-49

-52

-57

Niet in Duo, Vrouw 18-34

71

71

18

-116

-30

Wel in Duo, Vrouw 18-34

-117

gezond_jong

-70

-70

-41

-41

gezond_oud

-281

-268

-330

-324

ongezond_jong

384

385

223

224

ongezond_oud

196

187

229

226

2

171/187

12.7 Aantal verzekerd enjar en

Somatisch model (incl. & excl. V&V)
Tabel 49.
49. Aantal verzekeringsjaren voor alle kenmerken en alle modelvarianten binnen
het Somatische model.
variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

Man 0

90242

45963

45960

45960

Man 1-4

373074

372923

372922

372922

Man 5-9

485906

485959

485959

485959

Man 10-14

511723

511659

511659

511659

Man 15-17

297918

297850

297850

297850

Man 18-24

700262

701544

701536

701536

Man 25-29

477877

477901

477894

477894

Man 30-34

479215

479571

479569

479569

Man 35-39

502491

502903

502902

502902

Man 40-44

625694

626330

626328

626328

Man 45-49

636204

636758

636757

636757

Man 50-54

601012

601406

601405

601405

Man 55-59

547108

547227

547225

547225

Man 60-64

524056

524165

524165

524165

Man 65-69

448283

448505

448505

448505

Man 70-74

312406

312613

312613

312613

Man 75-79

224803

225192

225192

225192

Man 80-84

145026

145580

145580

145580

Man 85-89

69255

69688

69688

69688

Man 90+

24437

24648

24648

24648

Vrouw 0

85564

43551

43551

43551

Vrouw 1-4

355877

355720

355720

355720

Vrouw 5-9

463791

463832

463832

463832

Vrouw 10-14

489271

489195

489195

489195

Vrouw 15-17

283688

283668

283668

283668

Vrouw 18-24

684426

684120

684113

684113

Vrouw 25-29

483126

482002

482000

482000

Vrouw 30-34

490449

489764

489762

489762

Vrouw 35-39

514960

514750

514750

514750

Vrouw 40-44

630007

629931

629930

629930

Vrouw 45-49

634569

634547

634546

634546

Vrouw 50-54

605246

605295

605295

605295

Vrouw 55-59

549564

549535

549535

549535

2

172/187

variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

Vrouw 60-64

524122

524158

524158

524158

Vrouw 65-69

457898

457971

457971

457971

Vrouw 70-74

341111

341260

341260

341260

Vrouw 75-79

280132

280561

280561

280561

Vrouw 80-84

222685

223602

223602

223602

Vrouw 85-89

142515

143599

143599

143599

Vrouw 90+

75635

76357

76357

76357

Glaucoom

140059

140403

140403

140403

Schildklieraandoeningen

269606

269959

269959

269959

Psychose, Alzheimer, verslaving

86214

86949

86949

86949

Depressie

437708

438557

438557

438557

Neuropathische pijn

62694

62751

62751

62751

Hoog cholesterol

871533

872422

872422

872422

Diabetes type II zonder hypert.

103648

103888

103888

103888

COPD / zware astma

190621

190898

190898

190898

Astma

355776

356193

356192

356192

Diabetes type II met hypertensie

230646

231103

231103

231103

Epilepsie

79100

79236

79236

79236

Ziekte van Crohn / Colitis Ulcerosa

32981

33012

33012

33012

Hartaandoeningen

362098

363305

363305

363305

TNF-alfaremmers

30548

30568

30568

30568

Reuma

52504

52559

52559

52559

Ziekte van Parkinson

22504

22732

22732

22732

Diabetes type I

211991

212349

212349

212349

Transplantaties

24800

24816

24816

24816

Cystic F. / Pancreas enzymen

5748

5758

5758

5758

Hersenen / ruggenmerg aandoen.

12184

12202

12202

12202

Kanker

15517

15531

15531

15531

Hormoongevoelige tumoren

57781

57892

57892

57892

HIV/ AIDS

12909

12960

12960

12960

Nieraandoeningen

11396

11421

11421

11421

Geen FKG

13439964

13355180

13355141

13355141

Regio 1

1614917

1607224

1607222

1607222

Regio 2

1618876

1610807

1610805

1610805

Regio 3

1632965

1624529

1624526

1624526

Regio 4

1617344

1609833

1609828

1609828

Regio 5

1642725

1634249

1634248

1634248

Regio 6

1626419

1618316

1618313

1618313

Regio 7

1638318

1630662

1630659

1630659

Regio 8

1637349

1629437

1629434

1629434

2

173/187

variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

Regio 9

1671268

1663051

1663047

1663047

Regio 10

1691449

1683693

1683679

1683679

dkg0

14912933

14830764

14830724

14830724

dkg1

110208

110364

110364

110364

dkg2

245273

245605

245605

245605

dkg3

181941

182187

182187

182187

dkg4

295793

296109

296109

296109

dkg5

190136

190717

190717

190717

dkg6

206670

207010

207010

207010

dkg7

90876

91008

91008

91008

dkg8

20126

20159

20159

20159

dkg9

49898

49998

49998

49998

dkg10

53946

54000

54000

54000

dkg11

6643

6658

6658

6658

dkg12

12059

12077

12077

12077

dkg13

7188

7195

7195

7195

dkg14

6184

6191

6191

6191

dkg15

1755

1757

1757

1757

MHK 0: Geen MHK
MHK 1: 2 voorafgaande jaren hoge
kosten in de top 10 procent
MHK 2: kosten 3 jaar in top 15
procent
MHK 3: kosten 3 jaar in top 10
procent
MHK 4: kosten 3 jaar in top 7 procent

15446425

15363973

15363934

15363934

166148

166549

166549

166549

378154

379178

379177

379177

172104

172593

172593

172593

128293

128719

128719

128719

MHK 5: kosten 3 jaar in top 4 procent
MHK 6: kosten 3 jaar in top 1,5
procent
Geen HKG

75358

75590

75590

75590

25146

25197

25197

25197

16255445

16175176

16175136

16175136

Insuline infuuspomp

19312

19314

19314

19314

Katheters /urine- opvangzakken

63798

64121

64121

64121

Stoma

50102

50211

50211

Tracheo-stoma

2971

50211
2978

2978

2978

9495

9495

9263
334139

334139

1028287

1002258

334078

334078

SES 20-30% Jong

334109

334109

SES 30-40% Jong

334109

334109

SES 0 (blijvend) Jong
SES 0 (instroom) Jong
SES 00-10% Jong
SES 10-20% Jong

SES 40-50% Jong
SES 50-60% Jong
SES 60-70% Jong

2

1371007

1336321

5020
4243

334139

334139

334108

334108

334075

334075

174/187

variabelen

Model0

Model 0’

SES 70-80% Jong
SES 80-90% Jong

1028265

1002247

SES 90-100% Jong
SES 0 (blijvend) Midden
SES 0 (instroom) Midden

55520

55520

SES 00-10% Midden

Model1

Model5

334088

334088

334104

334104

334104

334104

47913

36568
11345

1016437

1016437

1016396

1016396

SES 20-30% Midden

1016359

1016359

SES 30-40% Midden

1016393

1016393

1016462

1016462

1016395

1016395

SES 10-20% Midden

SES 40-50% Midden
SES 50-60% Midden

3046510

4061907

3046977

4062517

SES 60-70% Midden

1016333

1016333

SES 70-80% Midden

1016464

1016464

1016328

1016328

1016388

1016388

SES 80-90% Midden

3046452

3046890

SES 90-100% Midden
SES 0 (blijvend) Oud
SES 0 (instroom) Oud

117357

117357

SES 00-10% Oud
SES 10-20% Oud

788083

789751

117331

90706
26625

263285

263285

263206

263206

SES 20-30% Oud

263241

263241

SES 30-40% Oud

263202

263202

263240

263240

263193

263193

SES 60-70% Oud

263209

263209

SES 70-80% Oud

263222

263222

263228

263228

263219

263219

SES 40-50% Oud
SES 50-60% Oud

SES 80-90% Oud

1050712

788035

1052836

789631

SES 90-100% Oud
Avi 1834 AO

148717

149005

149005

136951

Avi 1834 Bijstand

92500

92141

92140

102406

Avi 1834 Student

525440

526527

526524

526524

Avi 1834 Zelfstandigen

131388

131877

131876

132941

Avi 1834 Referentiegroep

2417312

2415352

2415329

2414276

Avi 1834 IVA

1775

Avi 3544 AO

126519

126709

126709

106844

Avi 3544 Bijstand

88568

88492

88492

103427

Avi 3544 Zelfstandigen

212220

212684

212683

215002

Avi 3544 Referentiegroep

1845845

1846028

1846026

1843778

Avi 3544 IVA

4859

Avi 4554 AO

212447

212706

212706

175105

Avi 4554 Bijstand

96764

96726

96724

121361

2

175/187

variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

Avi 4554 Zelfstandigen

220572

220936

220936

225699

Avi 4554 Referentiegroep

1947247

1947638

1947637

1943854

Avi 4554 IVA

11985

Avi 5564 AO

332202

332369

332369

279804

Avi 5564 Bijstand

78177

78110

78110

97160

Avi 5564 Zelfstandigen

134979

135054

135054

159373

Avi 5564 Referentiegroep

1599493

1599552

1599550

1587127

Avi 5564 IVA

21619

Avi 6569 AO

92781

Avi 6569 Bijstand

23455

Avi 6569 Zelfstandigen

79657

Avi 6569 Referentiegroep

710482

Avi 6569 IVA

102

MPH 18-64, Man

4289067

EPH 18-64, Man

779846

MPH 18-64, Vrouw

4479456

EPH 18-64, Vrouw

618681

MPH 65-79, Man

831927

EPH 65-79, Man

152672

MPH 65-79, Vrouw

722328

EPH 65-79, Vrouw

356198

MPH 80+, Man

174033

EPH 80+, Man

64593

MPH 80+, Vrouw

193649

EPH 80+, Vrouw

247046

Niet in Duo, Man 18-34

1256576

Wel in Duo, Man 18-34

402424

Niet in Duo, Vrouw 18-34

1120427

Wel in Duo, Vrouw 18-34

535446

gezond_jong

11534698

11447429

11447391

11447391

gezond_oud

1123443

1124534

1124534

1124534

ongezond_jong

2112744

2114795

2114793

2114793

ongezond_oud

1620744

1625042

1625042

1625042

2

176/187

gGGZ model
Tabel 50.
50. Aantal verzekeringsjaren voor alle kenmerken en alle modelvarianten binnen
het gGGZ model.
variabelen

Model0

Model 0’

Man 18-24

700261

701543

701535

707905

Man 25-29

477877

477901

477894

486056

Man 30-34

479215

479571

479569

486558

Man 35-39

502491

502903

502902

508941

Man 40-44

625693

626329

626327

632345

Man 45-49

636204

636758

636757

642058

Man 50-54

601012

601406

601405

605667

Man 55-59

547108

547227

547225

550254

Man 60-64

524056

524165

524165

526703

Man 65-69

448283

448505

448505

450495

Man 70-74

312406

312613

312613

313942

Man 75-79

224803

225192

225192

226342

Man 80-84

145026

145580

145580

146738

Man 85-89

69255

69688

69688

70465

Man 90+

24437

24648

24648

25054

Vrouw 18-24

684425

684119

684112

689736

Vrouw 25-29

483126

482002

482000

487726

Vrouw 30-34

490449

489764

489762

493752

Vrouw 35-39

514960

514750

514750

517512

Vrouw 40-44

630007

629931

629930

632392

Vrouw 45-49

634567

634545

634544

636605

Vrouw 50-54

605246

605295

605295

607035

Vrouw 55-59

549564

549535

549535

550976

Vrouw 60-64

524122

524158

524158

525427

Vrouw 65-69

457898

457971

457971

459030

Vrouw 70-74

341111

341260

341260

342169

Vrouw 75-79

280132

280561

280561

281801

Vrouw 80-84

222685

223602

223602

225675

Vrouw 85-89

142515

143599

143599

146100

Vrouw 90+

75635

76357

76357

78599

Geen FKG

54142

54248

54248

54612

Psychose

9662

9702

9702

9795

500459

Psychose depot

Model1

Model5

501485

501485

503398

Chronische stemmingsstoornissen

9572

9597

9597

9867

Verslaving

10096

10105

10105

10136

Bipolair regulier

11176

11200

11200

11239

2

177/187

variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

34305

34377

34377

34633

ADHD

12370474

12376157

12376122

12466070

GGZ regio 1

1281047

1282514

1282500

1295858

GGZ regio 2

1285648

1286383

1286376

1298794

GGZ regio 3

1287260

1288436

1288427

1299193

GGZ regio 4

1290704

1291320

1291319

1300783

GGZ regio 5

1292424

1293399

1293398

1302280

GGZ regio 6

1286641

1287302

1287301

1295409

GGZ regio 7

1303234

1303804

1303804

1311259

GGZ regio 8

1310129

1310527

1310525

1317828

GGZ regio 9

1311902

1312147

1312146

1319508

GGZ regio 10

1305581

1305644

1305643

1313145

Dkg0

12730198

12736241

12736206

12826503

Dkg1

141944

142424

142424

143242

Dkg2

52027

52195

52195

53010

Dkg3

13913

14048

14048

14362

Dkg4

11315

11374

11374

11643

5173

Bipolair complex

5193

5193

5297

Geen MHK

11292636

11293674

11293643

11372355

1x in 3 jaar, kosten >0

1621794

1627470

1627465

1640992

3x kosten in top-125%

28510

28623

28623

28838

3x kosten in top-05%

11630

11708

11708

Dkg5

SES 0 (blijvend) Midden

55520

55520

3046510

3046977

SES 0 (instroom) Midden

47913
1016437

SES 00-10% Midden

11871
34358
13491
2032591

1016396

2032517

SES 20-30% Midden

1016359

3048678

SES 30-40% Midden

1016392

SES 10-20% Midden

SES 40-50% Midden

4061903

4062513

1016462

SES 50-60% Midden

1016394

SES 60-70% Midden

1016331

SES 70-80% Midden

1016463

SES 80-90% Midden

3046451

3046889

1016388

SES 90-100% Midden
SES 0 (blijvend) Oud

117357

117357

788083

789751

SES 0 (instroom) Oud

SES 20-30% Oud
SES 30-40% Oud

2

117331
263285

SES 00-10% Oud
SES 10-20% Oud

1016328

1050712

1052836

90144
27187
525416

263206

525347

263241

788058

263202

178/187

variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

263240

SES 40-50% Oud
SES 50-60% Oud

263193

SES 60-70% Oud

263209

SES 70-80% Oud

263222
789631

263228

Avi 1834 AO

148716

149004

149004

138460

Avi 1834 Bijstand

92500

92141

92140

105030

Avi 1834 Student

525440

526527

526524

Avi 1834 Zelfstandigen

131388

131877

131876

144522

Avi 1834 Referentiegroep

2417311

2415351

2415328

2961939

SES 80-90% Oud

788035

263219

SES 90-100% Oud

1782

Avi 1834 IVA
126519

126709

Avi 3544 Bijstand

88568

88492

88492

105192

Avi 3544 Zelfstandigen

212220

212684

212683

216552

Avi 3544 Referentiegroep

1845844

1846027

1846025

1856764

Avi 3544 AO

126709

107781

4901

Avi 3544 IVA
Avi 4554 AO

212447

212706

212706

176389

Avi 4554 Bijstand

96764

96726

96724

122918

Avi 4554 Zelfstandigen

220572

220936

220936

227210

Avi 4554 Referentiegroep

1947245

1947636

1947635

1952785

Avi 5564 AO

332202

332369

332369

281264

Avi 5564 Bijstand

78177

78110

78110

97754

Avi 5564 Zelfstandigen

134979

135054

135054

160442

Avi 5564 Referentiegroep

1599493

1599552

1599550

1592120

12064

Avi 4554 IVA

21779

Avi 5564 IVA
Avi 6569 AO
Avi 6569 Bijstand
Avi 6569 Zelfstandigen
Avi 6569 Referentiegroep
Avi 6569 IVA
MPH

10728168

10690491

10690455

EPH

2226402

2219035

2219035

MPH, 18-64, Man

4309263

EPH, 18-64, Man

784655

MPH, 18-64, Vrouw

4495645

EPH, 18-64, Vrouw

620820

MPH, 65+, Man

832630

EPH, 65+, Man

152863

2

179/187

variabelen

Model0

Model 0’

Model1

Model5

MPH, 65-79, Vrouw

722788

EPH, 65-79, Vrouw

356353

MPH, 80+, Man

174101

EPH, 80+, Man

64618

MPH, 80+, Vrouw

193741

EPH, 80+, Vrouw

247094

Niet in DUO, man 18-34

1156124

Wel in DUO, man 18-34

524396

Niet in DUO, vrouw 18-34

1036208

Wel in DUO, vrouw 18-34

635005

2

180/187

12.8 Effect van nul -jarigen uit jaar t op ver even ende werking SE S
o.b.v. jaar t-1
In dit onderzoek hebben we voor de overzichtelijkheid de SES-indeling bepaald zonder
aanvulling van onbekende informatie. Dit betekent dat de SES bepaald wordt op basis van
inkomensgegeven uit één jaar.
Het gebruik van alleen het jaar t-1 zorgt ervoor dat er een groep nul-jarigen die nog niet
zijn geboren in het jaar t-1 niet kunnen worden ingedeeld in een SES-klasse. Hierdoor zijn
in het onderzoek de modelschattingen o.b.v. jaar t-1 exclusief deze nul-jarigen geschat. Om
te onderzoeken wat het effect van deze nul-jarigen is op de verevenende werking is er een
model geschat o.b.v. jaar t-1, waarbij de gegevens zijn aangevuld met de nul-jarigen. Aan
deze nul-jarigen is binnen deze variant geen SES-klasse toegekend. Deze variant is alleen
doorgerekend voor het somatisch model (Tabel 51) en het somatische incl. V&V model
(Tabel 52), aangezien binnen het gGGZ-model kinderen (0-17 jarigen) niet meegenomen
worden.
De verevenende werking van model 0 en model 0’ incl. de nul-jarigen zijn op individueel
niveau zeer vergelijkbaar. Kleine verschillen zijn terug te vinden in de bandbreedte op
verzekeraarsniveau. De GGAA op subgroep niveau verschillen sterk, maar zijn niet te
vergelijken doordat er extra subgroepen ontstaan door het opnemen van de nul-jarigen
zonder SES-klasse.
Tabel 51 Verevenende
Verevenende werking voor het Somatisch model van de uitgangsmodellen op jaar
t (model 0), jaar tt - 1 (model 0’) en het jaar tt - 1 met toevoeging van de nulnul- jarigen die
geboren zijn in jaar t.
Beoordelingsmaat

Model 0

Model 0’ met
nulnul -jarigen

Model 0’

Individueel
R2 [%]

22.6%

22.6%

25.1%

CPM [%]

24.9%

24.9%

25.3%

GGAA [€/verz.]

€ 1,677

€ 1,678

€ 1,644

GINI [%]

67.1%

67.2%

67.2%

THEIL [%]

40.5%

40.6%

41.4%

€ 586

€ 621

€ 590

98.9%

98.8%

98.7%

GGAA [€/verz.]

€ 25

€ 25

€ 25

Bandbreedte [€/verz.]

€ 211

€ 207

€ 224

Subgroep
GGAA* [€/verz.]
Verzekeraar
R2 [%]

* Deze waarden zijn niet goed te vergelijken met het model inclusief de nuljarigen, omdat er door de toevoeging van de nul-jarigen zonder SES-klasse extra
subgroepen ontstaan

2

181/187

Tabel 52 Verevenende werking voor het Somatisch + V&V model van de uitgangsmodellen
op jaar t (model 0), jaar tt - 1 (model 0’) en het jaar tt - 1 met toevoeging van de nulnul- jarigen die
geboren zijn in jaar t.
Beoordelingsmaat

Model 0

Model 0’ met
nulnul -jarigen

Model 0’

Individueel
R2 [%]

25.3%

25.4%

27.8%

CPM [%]

26.3%

26.3%

26.7%

GGAA [€/verz.]

€ 1,827

€ 1,829

€ 1,796

GINI [%]

69.9%

70.1%

70.1%

THEIL [%]

44.1%

44.2%

45.0%

€ 674

€ 709

€ 681

R2 [%]

99.1%

99.1%

98.8%

GGAA [€/verz.]

€ 27

€ 27

€ 30

Bandbreedte [€/verz.]

€ 236

€ 233

€ 257

Subgroep
GGAA* [€/verz.]
Verzekeraar

* Deze waarden zijn niet goed te vergelijken met het model inclusief de nuljarigen, omdat er door de toevoeging van de nul-jarigen zonder SES-klasse extra
subgroepen ontstaan

2

182/187

12.9 Clusterin g resultaat

12.9.1 Somatisch model
In Tabel 53 is een overzicht gegeven van de verschillende subgroepen (aan de hand van de
SES, AvI, PPA en DUO kenmerken). De clustering is uitgevoerd op basis van meerkosten,
waarbij de laagste meerkosten in cluster 1 zijn samengevoegd en de hoogste in cluster 20.
De clusters zijn opgebouwd uit subgroepen die gezamenlijk zo goed mogelijk 5% van het
totaal aantal verzekerdenjaren benaderd. Het normbedrag dat de subgroep krijgt in het
definitieve model kan vergeleken worden met het normbedrag in het model met
clustering.
Tabel 53.
53. Clusteringresultaat van subgroepen SES, AvI,
AvI, PPA, DUO. Clustering is uitgevoerd
op basis van de gemiddelde meerkosten
meerkosten van de subgroepen,
subgroepen, waarbij het aantal
verzekerdenjaren zo goed mogelijk verdeeld is over de verschillende clusters. Alle
subgroepen zijn meegenomen in de clustering, maar resultaten worden alleen getoond
voor subgroepen met meer dan 5.
5.000 verzekerdenjaren.
Cluster
Cluster

SES

AvI

PPA

DUO

Meerkosten

Prevalentie

[€]

[Verz.Jr.]

Normbedrag
Def. Model
[€]

Normbedrag
c luster
[€]

[S ES (lft)]
(lft) ]

[AvI (lft)]
(lft) ]

[PPA (m/v.
( m/v.lft)
m/v.lft)]
lft) ]

[DUO ( m/v)
m/v) ]

1

3 (18-64)

RG (18-34)

1 (v,18-64)

1 (v)

-791

12,524

-310

-448

1

2 (18-64)

RG (18-34)

1 (v,18-64)

1 (v)

-691

36,472

-292

-448

1

2 (18-64)

RG (18-34)

1 (v,18-64)

0 (v)

-587

33,561

-104

-448

1

1 (18-64)

RG (18-34)

1 (v,18-64)

1 (v)

-460

40,317

-265

-448

1

-

RG (18-34)

-

0 (v)

-395

8,617

40

-448

1

1 (18-64)

RG (18-34)

1 (v,18-64)

0 (v)

-299

36,394

-77

-448

1

1 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

1 (v)

-231

83,679

-74

-448

1

4 (18-64)

RG (55-64)

1 (m,18-64)

-

-231

8,638

-162

-448

1

3 (18-64)

ZS (55-64)

0 (m,18-64)

-

-223

18,385

-218

-448

1

3 (18-64)

RG (35-44)

1 (v,18-64)

-

-210

17,477

-209

-448

1

4 (18-64)

ZS (45-54)

0 (v,18-64)

-

-204

21,923

-244

-448

1

0 blijv (65+)

-

0 (v,80+)

-

-200

56,128

-879

-448

1

2 (65+)

-

1 (m,80+)

-

-196

16,022

-141

-448

1

4 (18-64)

ZS (55-64)

0 (v,18-64)

-

-196

12,525

-258

-448

1

4 (18-64)

RG (55-64)

1 (v,18-64)

-

-195

5,349

-325

-448

1

3 (65+)

-

1 (m,80+)

-

-192

15,664

-325

-448

1

4 (18-64)

ZS (55-64)

0 (m,18-64)

-

-189

21,174

-280

-448

1

2 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

1 (v)

-188

77,200

-102

-448

1

4 (18-64)

ZS (35-44)

0 (v,18-64)

-

-187

17,155

-196

-448

1

4 (18-64)

RG (35-44)

1 (m,18-64)

-

-183

9,632

-108

-448

1

3 (18-64)

ZS (45-54)

0 (m,18-64)

-

-183

25,967

-204

-448

1

3 (18-64)

ZS (45-54)

0 (v,18-64)

-

-181

17,102

-182

-448

1

2 (18-64)

ZS (45-54)

0 (m,18-64)

-

-173

27,122

-187

-448

1

2 (18-64)

RG (35-44)

1 (v,18-64)

-

-171

32,793

-191

-448

1

2 (65+)

-

1 (v,80+)

-

-170

62,871

-152

-448

1

1 (18-64)

ZS (35-44)

0 (v,18-64)

-

-169

26,757

-89

-448

1

3 (18-64)

ZS (55-64)

0 (v,18-64)

-

-168

10,328

-196

-448

1

2 (18-64)

ZS (35-44)

0 (v,18-64)

-

-167

14,275

-116

-448

2

3 (18-64)

RG (55-64)

1 (m,18-64)

-

-162

25,407

-100

-262

2

3 (18-64)

ZS (35-44)

0 (v,18-64)

-

-159

16,210

-134

-262

2

4 (18-64)

RG (55-64)

0 (m,18-64)

-

-147

291,038

-157

-262

2

1 (18-64)

ZS (45-54)

1 (m,18-64)

-

-144

12,477

-164

-262

2

1 (18-64)

ZS (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

-142

10,698

9

-262

2

183/187

Cluster
Cluster

SES

AvI

PPA

DUO

Meerkosten

Prevalentie

[S ES (lft)]
(lft) ]

[AvI (lft)]
(lft) ]

[PPA (m/v.
( m/v.lft)
m/v.lft)]
lft) ]

[DUO ( m/v)
m/v) ]

[€]

[Verz.Jr.]

Normbedrag
Def. Model
[€]

Normbedrag
c luster
[€]

2

3 (18-64)

RG (45-54)

1 (v,18-64)

-

-132

2

4 (65+)

-

1 (v,65-79)

-

-128

18,718

-228

-262

32,165

-306

2

4 (18-64)

RG (55-64)

0 (v,18-64)

-

-127

-262

226,590

-135

2

3 (18-64)

ZS (35-44)

0 (m,18-64)

-

-262

-125

22,204

-156

2

4 (18-64)

ZS (45-54)

0 (m,18-64)

-262

-

-124

23,473

-267

2

4 (18-64)

RG (45-54)

-262

1 (m,18-64)

-

-121

11,488

-127

2

1 (18-64)

-262

ZS (45-54)

0 (v,18-64)

-

-120

25,417

-137

2

-262

2 (18-64)

ZS (35-44)

0 (m,18-64)

-

-120

28,116

-138

-262

2

3 (18-64)

RG (45-54)

1 (m,18-64)

-

-116

33,619

-65

-262

2

1 (18-64)

ZS (18-34)

0 (m,18-64)

1 (m)

-116

6,679

-134

-262

2

4 (18-64)

ZS (35-44)

0 (m,18-64)

-

-111

16,251

-218

-262

3

3 (65+)

-

1 (v,65-79)

-

-110

69,715

-181

-280

3

1 (18-64)

ZS (55-64)

0 (m,18-64)

-

-107

33,166

-173

-280

3

2 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

1 (m)

-104

56,350

-57

-280

3

1 (18-64)

ZS (35-44)

0 (m,18-64)

-

-104

50,944

-111

-280

3

2 (18-64)

ZS (55-64)

0 (v,18-64)

-

-103

9,033

-178

-280

3

4 (18-64)

RG (35-44)

0 (m,18-64)

-

-101

289,040

-103

-280

3

4 (18-64)

RG (45-54)

0 (v,18-64)

-

-100

406,162

-100

-280

4

4 (65+)

-

1 (m,65-79)

-

-100

23,307

-262

-247

4

4 (18-64)

RG (45-54)

0 (m,18-64)

-

-95

399,120

-122

-247

4

1 (18-64)

RG (18-34)

1 (m,18-64)

1 (m)

-94

33,542

-34

-247

4

-

RG (35-44)

-

-

-93

13,163

-47

-247

4

4 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

1 (m)

-92

171,441

-137

-247

4

3 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

1 (m)

-91

118,921

-75

-247

5

-

RG (18-34)

-

0 (m)

-88

16,231

-9

-215

5

1 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

1 (m)

-85

69,541

-29

-215

5

3 (18-64)

RG (18-34)

1 (m,18-64)

1 (m)

-83

15,873

-79

-215

5

3 (18-64)

RG (55-64)

1 (v,18-64)

-

-82

24,875

-263

-215

5

3 (18-64)

RG (35-44)

1 (m,18-64)

-

-82

34,419

-46

-215

5

1 (18-64)

ZS (45-54)

0 (m,18-64)

-

-80

47,807

-159

-215

5

2 (18-64)

RG (18-34)

1 (m,18-64)

1 (m)

-77

25,112

-61

-215

5

3 (18-64)

RG (18-34)

1 (m,18-64)

0 (m)

-76

11,234

-8

-215

5

0 blijv (65+)

-

0 (v,65-79)

-

-76

11,383

-1,136

-215

5

1 (18-64)

ZS (55-64)

1 (m,18-64)

-

-74

8,222

-178

-215

5

3 (65+)

-

1 (m,65-79)

-

-69

37,322

-136

-215

5

1 (18-64)

ZS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

-67

28,089

-62

-215

5

4 (18-64)

ZS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

-66

8,417

-170

-215

5

2 (18-64)

ZS (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

-63

6,377

-18

-215

5

2 (18-64)

ZS (45-54)

0 (v,18-64)

-

-63

13,135

-164

-215

5

3 (65+)

-

1 (v,80+)

-

-53

42,095

-336

-215

5

2 (18-64)

ZS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

-48

16,524

-90

-215

5

3 (18-64)

RG (35-44)

0 (v,18-64)

-

-45

303,077

-19

-215

6

4 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

1 (v)

-43

195,159

-182

-205

6

4 (18-64)

RG (35-44)

0 (v,18-64)

-

-38

300,523

-81

-205

6

3 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

1 (v)

-36

160,963

-120

-205

6

3 (18-64)

ZS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

-35

13,036

-107

-205

6

2 (18-64)

RG (55-64)

1 (v,18-64)

-

-33

49,944

-245

-205

6

4 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

-30

190,803

6

-205

7

2 (18-64)

ZS (55-64)

0 (m,18-64)

-

-27

17,804

-200

-192

7

2 (18-64)

RG (45-54)

1 (m,18-64)

-

-25

50,655

-47

-192

7

3 (18-64)

RG (35-44)

0 (m,18-64)

-

-23

304,368

-41

-192

7

2 (18-64)

RG (35-44)

1 (m,18-64)

-

-18

59,701

-28

-192

7

1 (18-64)

ZS (35-44)

1 (m,18-64)

-

-12

12,830

-116

-192

7

4 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

-9

258,962

-65

-192

2

184/187

Cluster
Cluster

SES

AvI

PPA

DUO

Meerkosten

Prevalentie

[S ES (lft)]
(lft) ]

[AvI (lft)]
(lft) ]

[PPA (m/v.
( m/v.lft)
m/v.lft)]
lft) ]

[DUO ( m/v)
m/v) ]

[€]

[Verz.Jr.]

Normbedrag
Def. Model
[€]

Normbedrag
c luster
[€]

7

1 (18-64)

BS (18-34)

1 (v,18-64)

0 (v)

-7

7,778

144

-192

7

2 (18-64)

RG (18-34)

1 (m,18-64)

0 (m)

-5

61,549

10

-192

7

1 (18-64)

RG (35-44)

1 (v,18-64)

-

-3

16,502

-164

-192

8

2 (18-64)

RG (35-44)

0 (v,18-64)

-

1

147,133

-1

-156

8

2 (18-64)

RG (55-64)

1 (m,18-64)

-

1

36,653

-82

-156

8

3 (18-64)

RG (45-54)

0 (v,18-64)

-

2

275,065

-38

-156

8

2 (18-64)

RG (45-54)

1 (v,18-64)

-

4

36,612

-210

-156

8

3 (18-64)

RG (55-64)

0 (m,18-64)

-

4

227,612

-95

-156

9

4 (65+)

-

0 (m,65-79)

-

5

332,514

-225

-162

9

3 (18-64)

RG (55-64)

0 (v,18-64)

-

5

226,808

-72

-162

9

3 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

5

302,061

-3

-162

9

1 (18-64)

ZS (18-34)

1 (m,18-64)

0 (m)

7

8,408

-67

-162

10

3 (18-64)

RG (45-54)

0 (m,18-64)

-

8

272,006

-60

-107

10

2 (65+)

-

1 (v,65-79)

-

14

91,320

3

-107

10

1 (18-64)

RG (35-44)

0 (v,18-64)

-

17

124,421

26

-107

10

2 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

29

164,742

15

-107

10

2 (65+)

-

1 (m,65-79)

-

32

37,988

48

-107

10

4 (65+)

-

1 (v,80+)

-

33

20,056

-461

-107

10

4 (65+)

-

0 (v,65-79)

-

34

275,630

-194

-107

11

-

RG (45-54)

-

-

34

9,321

-66

-118

11

2 (18-64)

RG (45-54)

0 (v,18-64)

-

46

129,289

-20

-118

11

1 (18-64)

RG (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

53

96,611

42

-118

11

2 (18-64)

RG (35-44)

0 (m,18-64)

-

69

111,695

-23

-118

11

1 (18-64)

RG (35-44)

0 (m,18-64)

-

80

56,572

4

-118

11

1 (18-64)

RG (18-34)

1 (m,18-64)

0 (m)

85

45,982

37

-118

11

1 (18-64)

RG (45-54)

0 (v,18-64)

-

98

100,752

8

-118

11

1 (18-64)

ZS (55-64)

0 (v,18-64)

-

107

18,327

-151

-118

11

4 (65+)

-

1 (m,80+)

-

118

10,416

-450

-118

11

1 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

134

136,506

114

-118

12

2 (18-64)

RG (55-64)

0 (v,18-64)

-

136

162,513

-55

-25

12

1 (18-64)

RG (35-44)

1 (m,18-64)

-

137

29,724

-1

-25

12

3 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

145

299,083

69

-25

12

2 (18-64)

RG (45-54)

0 (m,18-64)

-

168

90,358

-42

-25

12

2 (18-64)

RG (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

173

179,580

87

-25

13

3 (65+)

-

0 (v,65-79)

-

176

247,560

-69

34

13

1 (18-64)

RG (45-54)

0 (m,18-64)

-

177

60,466

-15

34

13

3 (18-64)

BS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

190

5,631

218

34

13

3 (18-64)

BS (45-54)

0 (m,18-64)

-

195

6,051

345

34

13

2 (18-64)

AO (55-64)

1 (v,18-64)

-

196

10,394

370

34

13

1 (18-64)

RG (55-64)

1 (v,18-64)

-

228

46,473

-218

34

13

1 (18-64)

RG (45-54)

1 (m,18-64)

-

230

26,995

-20

34

13

1 (18-64)

BS (45-54)

0 (v,18-64)

-

239

26,669

412

34

13

3 (65+)

-

0 (m,65-79)

-

261

283,853

-100

34

13

2 (18-64)

BS (35-44)

0 (v,18-64)

-

265

6,822

349

34

13

1 (18-64)

BS (35-44)

0 (v,18-64)

-

267

36,582

377

34

13

1 (18-64)

BS (55-64)

0 (m,18-64)

-

281

10,931

361

34

13

1 (18-64)

BS (55-64)

1 (m,18-64)

-

292

18,247

356

34

13

1 (18-64)

RG (45-54)

1 (v,18-64)

-

301

25,836

-183

34

13

2 (18-64)

BS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

303

7,139

236

34

13

1 (18-64)

BS (35-44)

1 (v,18-64)

-

310

8,441

186

34

13

2 (18-64)

BS (55-64)

0 (v,18-64)

-

311

5,276

356

34

13

-

RG (55-64)

-

-

318

5,045

-101

34

13

1 (18-64)

BS (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

322

9,325

263

34

14

1 (18-64)

BS (55-64)

1 (v,18-64)

-

322

28,571

193

219

2

185/187

Cluster
Cluster

SES

AvI

PPA

DUO

Meerkosten

Prevalentie

[S ES (lft)]
(lft) ]

[AvI (lft)]
(lft) ]

[PPA (m/v.
( m/v.lft)
m/v.lft)]
lft) ]

[DUO ( m/v)
m/v) ]

[€]

[Verz.Jr.]

Normbedrag
Def. Model
[€]

Normbedrag
c luster
[€]

14

1 (18-64)

BS (18-34)

1 (m,18-64)

0 (m)

335

17,511

258

219

14

1 (18-64)

AO (18-34)

1 (v,18-64)

0 (v)

338

11,638

588

219

14

4 (18-64)

AO (55-64)

0 (v,18-64)

-

338

21,036

480

219

14

1 (18-64)

RG (55-64)

0 (v,18-64)

-

338

85,212

-27

219

14

2 (18-64)

AO (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

339

12,560

680

219

14

4 (17-)

-

-

-

342

1,028,320

-48

219

15

2 (18-64)

BS (45-54)

0 (v,18-64)

-

344

9,726

385

95

15

1 (18-64)

BS (55-64)

0 (v,18-64)

-

346

13,143

383

95

15

1 (18-64)

BS (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

348

35,001

335

95

15

1 (18-64)

BS (35-44)

1 (m,18-64)

-

381

20,028

349

95

15

2 (18-64)

RG (55-64)

0 (m,18-64)

-

382

94,631

-77

95

15

1 (18-64)

BS (45-54)

1 (m,18-64)

-

384

23,782

385

95

15

1 (18-64)

BS (35-44)

0 (m,18-64)

-

384

12,516

354

95

15

0 blijv (65+)

-

0 (m,65-79)

-

386

8,235

-1,167

95

15

0 blijv (65+)

-

0 (m,80+)

-

407

14,398

-1,091

95

15

1 (18-64)

BS (45-54)

1 (v,18-64)

-

411

18,987

222

95

15

2 (18-64)

BS (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

432

5,751

307

95

15

1 (18-64)

BS (45-54)

0 (m,18-64)

-

438

13,796

390

95

15

1 (18-64)

AO (35-44)

1 (m,18-64)

-

445

13,228

788

95

15

1 (65+)

-

1 (v,80+)

-

445

122,071

175

95

15

2 (18-64)

BS (35-44)

0 (m,18-64)

-

452

6,303

327

95

15

2 (18-64)

BS (55-64)

0 (m,18-64)

-

455

6,367

334

95

16

3 (17-)

-

-

-

456

1,028,339

-9

286

17

1 (65+)

-

1 (v,65-79)

-

466

163,153

331

354

17

3 (18-64)

AO (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

466

13,350

662

354

17

1 (17-)

-

-

-

467

685,583

56

354

18

3 (18-64)

AO (55-64)

0 (v,18-64)

-

470

32,077

543

316

18

1 (18-64)

AO (45-54)

1 (v,18-64)

-

499

15,266

529

316

18

3 (18-64)

AO (55-64)

0 (m,18-64)

-

499

40,173

520

316

18

2 (18-64)

AO (55-64)

0 (v,18-64)

-

504

23,263

561

316

18

2 (18-64)

AO (55-64)

0 (m,18-64)

-

504

34,565

538

316

18

2 (65+)

-

0 (v,65-79)

-

515

121,047

115

316

18

2 (18-64)

BS (45-54)

0 (m,18-64)

-

523

8,993

363

316

18

4 (18-64)

AO (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

525

13,762

600

316

18

4 (18-64)

AO (45-54)

0 (v,18-64)

-

529

18,624

612

316

18

1 (18-64)

AO (18-34)

1 (m,18-64)

0 (m)

531

15,418

702

316

19

2 (17-)

-

-

-

536

685,551

25

346

19

1 (18-64)

RG (55-64)

1 (m,18-64)

-

543

23,330

-55

346

19

1 (18-64)

AO (45-54)

1 (m,18-64)

-

549

15,788

692

346

19

1 (18-64)

AO (55-64)

1 (v,18-64)

-

583

22,949

397

346

19

2 (18-64)

AO (45-54)

0 (m,18-64)

-

585

15,830

670

346

19

2 (18-64)

AO (35-44)

0 (m,18-64)

-

588

8,722

766

346

19

1 (18-64)

RG (55-64)

0 (m,18-64)

-

590

49,958

-50

346

19

4 (18-64)

AO (55-64)

0 (m,18-64)

-

590

22,917

458

346

19

2 (18-64)

AO (55-64)

1 (m,18-64)

-

598

11,998

533

346

19

2 (18-64)

AO (45-54)

0 (v,18-64)

-

600

14,314

692

346

19

1 (18-64)

AO (55-64)

0 (v,18-64)

-

611

11,690

588

346

19

1 (18-64)

AO (35-44)

0 (m,18-64)

-

614

6,875

793

346

19

3 (18-64)

AO (45-54)

0 (v,18-64)

-

638

23,143

674

346

19

-

-

-

-

645

35,697

-

346

19

1 (18-64)

AO (45-54)

0 (v,18-64)

-

652

12,390

719

346

19

1 (18-64)

AO (18-34)

0 (m,18-64)

0 (m)

656

7,071

707

346

19

4 (18-64)

AO (35-44)

0 (v,18-64)

-

656

8,936

708

346

19

3 (18-64)

AO (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

673

14,158

734

346

2

186/187

Cluster
Cluster

SES

AvI

PPA

DUO

Meerkosten

Prevalentie

[S ES (lft)]
(lft) ]

[AvI (lft)]
(lft) ]

[PPA (m/v.
( m/v.lft)
m/v.lft)]
lft) ]

[DUO ( m/v)
m/v) ]

[€]

[Verz.Jr.]

Normbedrag
Def. Model
[€]

Normbedrag
c luster
[€]

19

4 (18-64)

AO (45-54)

0 (m,18-64)

-

675

19

3 (18-64)

AO (35-44)

0 (v,18-64)

-

688

12,158

590

346

15,692

770

19

1 (18-64)

AO (55-64)

0 (m,18-64)

-

696

346

19,103

565

19

2 (18-64)

AO (45-54)

1 (m,18-64)

-

346

698

5,322

665

19

1 (18-64)

AO (35-44)

1 (v,18-64)

346

-

699

9,875

625

20

3 (18-64)

AO (45-54)

0 (m,18-64)

346

-

717

19,113

652

744

20

1 (18-64)

AO (55-64)

1 (m,18-64)

20

4 (18-64)

AO (18-34)

0 (v,18-64)

-

726

17,481

561

744

0 (v)

759

9,579

671

20

1 (18-64)

AO (35-44)

0 (v,18-64)

744

-

768

12,325

815

20

1 (18-64)

AO (45-54)

744

0 (m,18-64)

-

785

11,742

697

20

2 (18-64)

744

AO (35-44)

0 (v,18-64)

-

861

10,477

788

20

744

1 (18-64)

AO (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

875

10,918

779

744

20

2 (18-64)

AO (18-34)

0 (v,18-64)

0 (v)

918

13,076

752

744

20

3 (18-64)

AO (35-44)

0 (m,18-64)

-

989

8,052

748

744

20

4 (65+)

-

0 (m,80+)

-

1,014

48,602

-150

744

20

2 (65+)

-

0 (m,65-79)

-

1,045

126,792

84

744

20

1 (65+)

-

0 (v,65-79)

-

1,049

63,158

443

744

20

3 (65+)

-

0 (m,80+)

-

1,088

52,870

-24

744

20

1 (65+)

-

1 (m,65-79)

-

1,113

54,245

375

744

20

4 (65+)

-

0 (v,80+)

-

1,140

45,344

63

744

20

2 (65+)

-

0 (m,80+)

-

1,366

41,317

160

744

20

1 (65+)

-

0 (m,65-79)

-

1,646

78,494

412

744

20

1 (65+)

-

1 (m,80+)

-

1,821

22,516

186

744

20

2 (65+)

-

0 (v,80+)

-

1,985

27,989

372

744

20

3 (65+)

-

0 (v,80+)

-

2,071

38,979

188

744

20

0 instr. (65+)

-

0 (m,80+)

-

4,317

5,445

4,374

744

20

0 instr. (65+)

-

0 (v,80+)

-

4,420

14,990

4,587

744

20

1 (65+)

-

0 (v,80+)

-

5,109

10,311

700

744

20

1 (65+)

-

0 (m,80+)

-

5,887

11,469

487

744

2

187/187