Staatsblad
van het Koninkrijk der Nederlanden
Jaargang 2008

325
Besluit van 15 juli 2008, houdende wijziging van
het Bouwbesluit 2003 (aanscherping
energieprestatiecoëfficiënt voor niet tot
bewoning bestemde gebouwen)
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister voor Wonen, Wijken en Integratie
van 13 maart 2008 nr. DJZ2008018345, Directie Juridische Zaken, Afdeling
Wetgeving;
Gelet op artikel 2 van de Woningwet;
De Raad van State gehoord (advies van 16 april 2008,
nr. W08.08.0093/IV);
Gezien het nader rapport van Onze Minister voor Wonen, Wijken en
Integratie van 8 juli 2008, nr. BJZ2008069972, Directie Bestuurlijke en
Juridische Zaken, Afdeling Wetgeving;
Hebben goedgevonden en verstaan:

ARTIKEL I
De na artikel 5.11 van het Bouwbesluit 2003 opgenomen tabel wordt
vervangen door:
Tabel 5.11

lid
1

2

verbouw

energiepresatiecoëfficiënt

artikel

grenswaarde

bepalingsmethode

leden van toepassing

energiepresatiecoëfficiënt

gebruiksfunctie

5.12

5.13

5.14

5.12

1

2

3

1

2

1

2

–

–

–

–

–

–

–

–

Woonfunctie

1+2
[-]

a

woonfunctie van een woonwagen

b

woonfunctie gelegen in een woongebouw

–

2

3

1

–

1

2

0,8

c

andere woonfunctie

1

–

3

1

–

1

2

0,8

1

–

3

–

2

1

2

2

Bijeenkomstfunctie

Staatsblad 2008

325

1

lid
3

4

verbouw

energiepresatiecoëfficiënt

artikel

grenswaarde

bepalingsmethode

leden van toepassing

energiepresatiecoëfficiënt

gebruiksfunctie

5.12

5.13

5.14

5.12

1

2

3

1

2

1

2

1+2

Celfunctie
a

celfunctie niet gelegen in een cellengebouw

1

–

3

–

2

1

2

1,8

b

celfunctie gelegen in een cellengebouw

–

2

3

–

2

1

2

1,8
2,6

Gezondheidszorgfunctie
a

gezondheidszorgfunctie voor aan bed gebonden patiënten

1

–

3

–

2

1

2

b

andere gezondheidszorgfunctie

1

–

3

–

2

1

2

1

5

Industriefunctie

–

–

–

–

–

–

–

–

6

Kantoorfunctie

1

–

3

–

2

1

2

1,1

7

Logiesfunctie
a

onverwarmde logiesfunctie niet gelegen in een logiesgebouw

–

–

–

–

–

–

–

–

b

verwarmde logiesfunctie niet gelegen in een logiesgebouw

1

–

3

1

–

1

2

1,4

c

logiesfunctie gelegen in een logiesgebouw

–

2

3

–

2

1

2

1,8

8

Onderwijsfunctie

1

–

3

–

2

1

2

1,3

9

Sportfunctie

1

–

3

–

2

1

2

1,8

10

Winkelfunctie

1

–

3

–

2

1

2

2,6

11

Overige gebouwfuncties

–

–

–

–

–

–

–

–

12

Bouwwerk geen gebouw zijnde

–

–

–

–

–

–

–

–

ARTIKEL II

Het advies van de Raad van State wordt niet
openbaar gemaakt op grond van artikel 25a,
vijfde lid j° vierde lid, onder b van de Wet op
de Raad van State, omdat het zonder meer
instemmend luidt.

Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van
toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
Tavarnelle, 15 juli 2008
Beatrix
De Minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
C. P. Vogelaar
Uitgegeven de negentiende augustus 2008
De Minister van Justitie,
E. M. H. Hirsch Ballin

STB11815
ISSN 0920 - 2064
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Staatsblad 2008

325

2

NOTA VAN TOELICHTING
I Algemeen
1. Inleiding
Dit besluit strekt tot wijziging van het Bouwbesluit 2003 inzake de
aanscherping van de energieprestatiecoëfficiënt (hierna ook EPC) voor
niet tot bewoning bestemde gebouwen.
Zoals aangegeven in het werkprogramma Schoon en Zuinig; Nieuwe
energie voor het klimaat (Kamerstukken II 2007/2008, 31 209, nr. 1) zijn
terzake van klimaat- en energiebeleid ambitieuze doelstellingen geformuleerd.
De aanscherping van de energieprestatiecoëfficiënt voor niet tot
bewoning bestemde gebouwen is onderdeel van het pakket maatregelen
dat nodig is om deze doelstellingen te realiseren. De vorige aanscherping
van de utiliteitsfuncties heeft plaatsgevonden per 1 januari 2003. De in dit
besluit opgenomen aanscherping is gebaseerd op een rapport van DGMR
Bouw B.V. van 15 september 2005, Aanscherping EPC-eisen utiliteitsbouw
(Rapport E.2005.0139.00.R001). In dit onderzoek is de haalbaarheid van de
aanscherping van de EPC voor utiliteitsgebouwen onderzocht op basis
van berekeningen aan 22 gebouwen en een groot aantal mogelijke
energiebesparende maatregelen. De conclusie in 2005 was dat
aanscherping kosteneffectief mogelijk was. Op dat moment is echter nog
niet tot aanscherping overgegaan, omdat in de bouwpraktijk een aantal
knelpunten bij het toepassen van warmtepompen werden gesignaleerd.
Bovengenoemde rapportage heeft de afgelopen jaren echter al wel een
positief effect op de inspanningen van het bouwbedrijfsleven gehad. De
aandacht voor de nieuwe technieken zoals de warmtepomp heeft ertoe
geleid dat de eerder gesignaleerde knelpunten inmiddels grotendeels zijn
opgelost. Er is dan ook geen reden meer om niet tot aanscherping over te
gaan.
Richtlijn 2002/91/EG van het Europees Parlement en de Raad van
16 december 2002 betreffende de energieprestatie van gebouwen (EPBD)
richt zich mede op het vaststellen van energieprestatie-eisen. Nederland
heeft aan artikel 4, eerste lid, van de EPBD voldaan doordat in het
Bouwbesluit 2003 (en daarvoor in het Bouwbesluit uit 1991) al sedert 1995
een energieprestatiecoëfficiënt is opgenomen. Met deze aanscherping
wordt de omzetting van deze richtlijn op dat onderdeel voortaan op een
hoger niveau ingevuld.
2. Notificatie
Het ontwerpbesluit is op 28 maart 2008 gemeld aan de Commissie van
de Europese Gemeenschappen, notificatienummer 2008/0128/NL, ter
voldoening aan artikel 8, eerste lid, van richtlijn nr. 98/34/EG van het
Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 22 juni 1998
betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en
technische voorschriften en regels betreffende de diensten van de
informatiemaatschappij (PbEG L 204), zoals gewijzigd bij richtlijn nr.
98/48/EG van 20 juli 1998 (PbEG L 217).
Artikel I van dit wijzigingsbesluit bevat mogelijk technische
voorschriften in de zin van deze richtlijn (notificatierichtlijn). De
gelijkwaardigheidsbepaling staat in artikel 1.5 van het Bouwbesluit 2003.
Door de Commissie zijn geen opmerkingen gemaakt.
Melding aan het Secretariaat van de Wereld Handelsorganisatie,
ingevolge artikel 2, negende lid, van de op 15 april 1994 te Marrakech tot
stand gekomen Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen

Staatsblad 2008

325

3

(Trb. 1994, 235) heeft niet plaatsgevonden nu er in casu geen sprake is van
significante gevolgen voor de handel.
3. Gevolgde procedure en inspraak
Dit ontwerpbesluit is besproken in het Overlegplatform
Bouwregelgeving (OPB).
Hoewel het OPB niet negatief staat tegenover de aanscherping, spreekt
het OPB – ondanks dat het onderzoek uitwijst dat een kosteneffectieve
aanscherping mogelijk is – zijn zorg uit over de kosten van de
aanscherping. Daarnaast constateert het OPB nog enige belemmeringen
bij de toepassing van warmtepompen in combinatie met bodemenergie
(warmte koude opslag). Een interdepartementale werkgroep heeft op dit
terrein onderzoek verricht. Deze werkgroep heeft onder anderen geconcludeerd dat mogelijke juridische knelpunten zouden kunnen worden
opgelost door aanpassing van de milieu- en waterwetgeving. Overigens is
warmtepomptoepassing in combinatie met bodemenergie geen vereiste
om kosteneffectief aan de aangescherpte energieprestatiecoëfficiënt te
voldoen.
4. Toetsing administratieve lasten
Dit ontwerpbesluit is niet voorgelegd aan het Adviescollege toetsing
administratieve lasten. Dit besluit bevat met name een aanscherping van
de reeds bestaande energieprestatiecoëfficiënt, er is op dit terrein dan ook
geen sprake van nieuwe of extra administratieve lasten.
5. Bedrijfs- en milieueffectentoets
Aanscherping van de eisen bij de utiliteitsbouw zal naar verwachting
leiden tot een verdere toename in de toepassing van energiebesparende
maatregelen.
Bij het bovengenoemde onderzoek van DGMR zijn 22 referentiegebouwen onderzocht. De door te rekenen maatregelen en combinaties
van maatregelen zijn daarvoor vastgelegd aan de hand van vaste
toetsingscriteria. Deze toetsingscriteria zijn:
– er zijn geen negatieve effecten op het binnenmilieu;
– de te treffen maatregelen zijn realistisch en hebben een duidelijk
energiebesparend effect;
– de meerkosten van de te treffen maatregelen zijn terug te verdienen
binnen de afschrijvingstermijn (technische levensduur) van de maatregelen.
De referentiegebouwen zijn vervolgens doorgerekend met combinaties
van de volgende maatregelen:
– isolatie;
– energiezuinige verlichting;
– warmteterugwinning;
– hoogrendementsketel;
– warmtekrachtkoppeling;
– ventilatoren met toerenregeling
– zonneboilers;
– warmtepompen.
Op basis van bovengenoemde berekeningen is geconcludeerd dat
iedere aan te scherpen gebruiksfunctie goed aan de bij die gebruiksfunctie
in te voeren aanscherping kan voldoen.
Meer in het algemeen wordt opgemerkt, dat maatregelen die nu reeds
kosteneffectief kunnen plaatsvinden in de regel snel opgepakt worden

Staatsblad 2008

325

4

door de bouwpraktijk met als gevolg schaalvoordelen in de productie en
een verdere kostendaling.
6. Voorlichting
De invoering van deze wijziging van het Bouwbesluit 2003 zal vooraf
worden gegaan door voorlichtingsactiviteiten. Ook zal een doorlopende
tekst van het Bouwbesluit 2003, waarin deze wijzigingen zijn verwerkt,
alsmede een integrale versie van de toelichting via www.vrom.nl.
beschikbaar zijn.
II Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
In tabel 5.11 is de grenswaarde voor de energieprestatiecoëfficiënt voor
een aantal utiliteitsfuncties aangescherpt. Het gaat daarbij om bijna alle
utiliteitsfuncties waarvoor een energieprestatiecoëfficiënt geldt. Uitzondering zijn de verwarmde logiesfunctie niet gelegen in een logiesgebouw
en de sportfunctie, voor welke de grenswaarden niet worden aangescherpt.
Uit het bovengenoemde onderzoek is gebleken dat het niet mogelijk is
de grenswaarde voor de sportfunctie kostenneutraal aan te scherpen. De
verwarmde logiesfunctie niet gelegen in een logiesgebouw is in genoemd
onderzoek buiten beschouwing gebleven.
Artikel II
Het streven is erop gericht dat dit besluit op zo kort mogelijke termijn in
werking treedt.
Hierbij wordt rekening gehouden met het voorschrift van artikel 2,
achtste lid, van de Woningwet dat het besluit eerst twee maanden na
publicatie in het Staatsblad in werking kan treden.
De Minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
C. P. Vogelaar

Staatsblad 2008

325

5