Wetgeving en Juridische
Zaken

TER ONDERTEKENING

Aan: MOCW en MPVO

Van

Tweede nota van wijziging wetsvoorstel leeruitkomsten

Aanleiding
Op 14 juni jl. zijn de nota naar aanleiding van het verslag en een nota van
wijziging op het wetsvoorstel leeruitkomsten ingediend bij de Tweede Kamer.
Nadien is gebleken van een omissie in de bepalingen van het wetsvoorstel met
betrekking tot de medezeggenschap. Bovendien wordt een wetstechnische
verbetering wenselijk geacht die betrekking heeft op de aanwijzing van voltijdse
opleidingen met een substantiële praktijkcomponent. De bijgevoegde tweede nota
van wijziging herstelt de omissie en voorziet in de wetstechnische verbetering.

Datum
14 augustus 2023
Referentie
40164504
Bijlagen
1. Tweede nota van wijziging
2. Aanbiedingsbrief
3. Gelakte beslisnota
Intern OCW afgestemd
HOenS

De plenaire behandeling van het wetsvoorstel wordt verwacht in week 39 (week
van 26 september a.s.). Of de plenaire behandeling van het wetsvoorstel op korte
termijn door gaat hangt af van de door de vaste commissie van OCW op te stellen
lijst van controversiële onderwerpen en de stemming van de Tweede Kamer over
deze lijst. Deze stemming vindt medio september plaats.
Geadviseerd besluit
Indien u akkoord bent met de bijgevoegde tweede nota van wijziging, verzoek ik
u (beiden) de toelichting onder de nota van wijziging en de begeleidende
brief te ondertekenen.
Tevens verzoek ik u in te stemmen met openbaarmaking van deze beslisnota. De
persoonsgegevens in deze nota worden zoals gebruikelijk niet openbaar gemaakt.
Kernpunten
•

•

•

Het wetsvoorstel strekt ertoe het experiment leeruitkomsten, dat betrekking
heeft op deeltijdse en duale opleidingen, permanent in de Wet op het hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek te regelen en uit te breiden naar
het wetenschappelijk onderwijs.
Tevens is met de (eerste) nota van wijziging een bepaling in het wetsvoorstel
opgenomen, die regelt dat ook bij ministeriële regeling aangewezen voltijdse
opleidingen met een substantiële praktijkcomponent mogen worden
aangeboden op basis van eenheden van leeruitkomsten.
Met de tweede nota van wijziging wordt de formulering van laatstgenoemde
bepaling aangepast. Het betreft een wetstechnische aanpassing; het
verduidelijkt dat de regeling niet louter een opsomming van opleidingen bevat
en tevens dat ook de vaststelling dat deze opleidingen mogen bestaan uit
eenheden van leeruitkomsten in de regeling zelf wordt neergelegd.

Pagina 1 van 4

Datum
14 augustus 2023

Hiermee wordt een mogelijke discussie over de vraag of de aanwijzing
van de opleidingen moet worden aangemerkt als een besluit,
waartegen bezwaar en beroep open staat, voorkomen.
Daarnaast herstelt de tweede nota van wijziging een omissie op het punt van
de medezeggenschap. Als gevolg van dit wetsvoorstel heeft (enkel) de
opleidingscommissie instemmingsrecht op de onderwerpen ‘de wijze van
totstandkoming en de duur van het studieplan’ in de OER. De faculteitsraad
(universiteit) en de medezeggenschapsraad (hogeschool) hebben geen
instemmingsrecht op deze onderwerpen. Dit is reeds specifiek in de wet
geregeld. Per abuis is niet geregeld dat ook de universiteitsraad van de Open
Universiteit, de gezamenlijke vergadering van de ondernemingsraad en het op
grond van de medezeggenschapsregeling ingestelde
medezeggenschapsorgaan (op universiteiten/hogescholen) geen
instemmingsrecht hebben. Dit wordt met de tweede nota van wijziging
hersteld.
o

•

Toelichting
Achtergrond wetsvoorstel
Het wetsvoorstel creëert de mogelijkheid voor instellingen om te kiezen voor het
openstellen van een gepersonaliseerde leerroute binnen een opleiding op basis
van eenheden van leeruitkomsten, afgestemd op de specifieke situatie,
kenmerken en behoeften van studenten (flexibel onderwijs). Hiermee wordt
beoogd de toegankelijkheid en kwaliteit van het hoger onderwijs te vergroten
door tegemoet te komen aan de specifieke behoeften, kenmerken en
eigenschappen van studenten en de arbeidsmarkt.
Met het wetsvoorstel wordt de term ‘eenheid van leeruitkomsten’ verankerd in de
WHW. Een eenheid van leeruitkomsten is een outputgerichte en specifieke vorm
van een onderwijseenheid gericht op het resultaat van een leerproces. Via
eenheden van leeruitkomsten worden leerwegonafhankelijke leerroutes mogelijk,
waardoor studenten meer ruimte en keuze hebben om een eenheid van
leeruitkomsten op een leerwegonafhankelijke manier te verwerven en aan te
tonen. Bijvoorbeeld door de inzet van stage- of werkervaring.
De implicaties van het wetsvoorstel zijn beperkt, in die zin dat instellingen niet
verplicht zijn om hun opleiding in te richten op basis van eenheden van
leeruitkomsten. Indien de instelling er voor kiest te werken met eenheden van
leeruitkomsten, hebben studenten bovendien altijd de mogelijkheid om te kiezen
voor de gefaciliteerde leerroute. Een instelling blijft verplicht om deze aan te

Pagina 2 van 4

Datum
14 augustus 2023

ieden, ook als zij hun opleiding inrichten op basis van eenheden van
leeruitkomsten.
Studenten die kiezen voor (enige mate van) leerwegonafhankelijkheid, leggen dit
samen met hun begeleider vast in een studieplan dat gemonitord en geëvalueerd
wordt.
Voltijdse opleidingen met een substantiële praktijkcomponent
Het wetsvoorstel heeft betrekking op deeltijdse en duale opleidingen. Daarnaast is
met de (eerste) nota van wijziging een bepaling in het wetsvoorstel opgenomen
die regelt dat het wetsvoorstel ook betrekking heeft op bij ministeriële regeling
aan te wijzen voltijdse opleidingen met een substantiële praktijkcomponent. Voor
deze laatste opleidingen geldt dat de impact van het werken met leeruitkomsten
op het stelsel beperkt is en het flexibel invullen van het praktijkgedeelte van de
voltijdse opleiding op basis van eenheden van leeruitkomsten die voor alle
studenten gelden goed past bij deze voltijdse opleidingen.
Met de tweede nota van wijziging wordt de formulering van de hiervoor
genoemde bepaling aangepast. Het betreft een wetstechnische aanpassing,
teneinde te verduidelijken dat de regeling niet louter een opsomming van
opleidingen bevat, maar dat ook de vaststelling dat deze opleidingen mogen
bestaan uit eenheden van leeruitkomsten in de regeling zelf wordt neergelegd.
De ministeriële regeling dient de transparantie en rechtszekerheid en maakt het
bovendien mogelijk om, in geval van een wijziging van de praktijkcomponent, de
regels tijdig aan te passen.
Medezeggenschap opleidingscommissie
In de onderwijs- en examenregeling (OER) moet de wijze van totstandkoming en
de duur van het studieplan worden opgenomen. Gezien de verantwoordelijkheid
van de opleidingscommissie voor het waarborgen van de kwaliteit van de
opleiding, is medezeggenschap door de opleidingscommissie aangewezen. Om die
reden is met de (eerste) nota van wijziging geregeld dat de opleidingscommissie
instemmingsrecht heeft op de wijze van totstandkoming en de duur van het
studieplan. Om te voorkomen dat er meerdere medezeggenschapsgremia zijn die
een instemmingsrecht hebben op eenzelfde onderwerp, stelt het wetsvoorstel
voor om het instemmingsrecht enkel aan de opleidingscommissie toe te kennen.
Om die reden hebben de faculteitsraad (universiteit) en de
medezeggenschapsraad (hogeschool) geen instemmingsrecht.
Per abuis is vergeten te regelen dat ook de universiteitsraad van de open
universiteit en de gezamenlijke vergadering van de ondernemingsraad en het op
grond van de medezeggenschapsregeling ingestelde medezeggenschapsorgaan
geen instemmingsrecht hebben (dit laatste is aan de orde als het college van
Pagina 3 van 4

Datum
14 augustus 2023

bestuur heeft besloten dat de Wet op de ondernemingsraden van toepassing is op
de hogeschool). Deze omissie wordt met de tweede nota van wijziging hersteld.
Daarbij wordt ook een omissie uit het verleden hersteld. Deze heeft betrekking op
twee andere onderdelen uit de OER, te weten de wijze waarop de selectie van
studenten voor een speciaal traject binnen een opleiding plaats vindt en de
doorstroom van studenten met een graad associate degree naar een
bacheloropleiding, Met betrekking tot deze onderdelen is de medezeggenschap op
precies dezelfde wijze vorm gegeven (ook hier is de medezeggenschap bij de
opleidingscommissie belegd) en is ook per abuis niet geregeld dat de
universiteitsraad van de open universiteit en de gezamenlijke vergadering geen
instemmingsrecht hebben.

Pagina 4 van 4