Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 350

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 december 2011
Bijgaand doe ik u het verslag toekomen van de Energieraad van
24 november jl. De Raad heeft raadsconclusies aangenomen over het
externe EU energiebeleid. Daarnaast heeft de Raad nota genomen van het
voortgangsrapport over de richtlijn energie-efficiënte en de follow-up van
de Europese Raad van 4 februari jl. die zich toespitste op energie. De Raad
nam tevens nota van het nieuwe Commissievoorstel over de veiligheid
van de olie- en gasactiviteiten op zee. Over de verordening energieinfrastructuur werd uitgebreid van gedachten gewisseld. Onder het punt
diversen kreeg de Raad informatie over de prioriteiten van het inkomende
Deense voorzitterschap.
Tijdens de lunch werd gesproken over de coördinatie van nationaal beleid
met grensoverschrijdende gevolgen, in navolging van de kernuitstap van
Duitsland. Hierover werd tijdens een werkontbijt op de informele
Energieraad ook reeds gesproken (Kamerstuk 21 501-33, nr. 340). De
kernuitstap van Duitsland leert dat de Europese doelen van voorzieningszekerheid en redelijke energieprijzen in gevaar kunnen komen indien
lidstaten keuzes maken enkel gebaseerd op hun binnenlandse situatie. De
lidstaten waren het erover eens dat meer coördinatie rond de brandstofmix van lidstaten nodig is, zonder echter aan de competentieverdeling
te komen. Met name de ontwikkelingen van de elektriciteitsmarkt
behoeven aandacht: onvolledige netinfrastructuur, netspanning die
onvoldoende stabiel is en ten slotte het opvangen van grotere hoeveelheden elektriciteit uit wind op zee. Daarnaast zal een early warning
mechanisme nodig zijn waarbij lidstaten vroegtijdig stappen met
betrekking tot de energiemix aankondigen. De op te richten Europese
coördinatiegroep voor elektriciteit zal hiertoe 2 december a.s. voor een
eerste keer bij elkaar komen. De lunch werd voorafgegaan door een
presentatie van de kernboodschappen van het «IEA World Energy Outlook
2011» door uitvoerend directeur van het Internationaal Energie Agentschap, Maria van der Hoeven.

kst-21501-33-350
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 350

1

De eerstvolgende Energieraad vindt plaats op 14 februari 2012 in Brussel.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 350

2

VERSLAG ENERGIERAAD 24 NOVEMBER 2011
Energie-efficiëntie
De Raad nam nota van het voorliggende voortgangsrapport.
Commissaris Oettinger hield een pleidooi voor meer energie-efficiëntie en
benoemde de voordelen ervan. Naast een reductie van energie-import zag
hij het als een investering in de Europese economie en zelfs als een van
de oplossingen voor de staatsschuldproblematiek. Voor wat betreft de
2020-energiedoelen ligt de EU volgens de Commissie op koers voor de
broeikasgasreductie- en het hernieuwbare energiedoel. Voor het energieefficiëntiedoel zal de EU volgens de Commissie bij de voortzetting van het
bestaande beleid niet verder komen dan tussen de 10% en 14%, extra
inspanningen zijn dus noodzakelijk. Volgens Oettinger is uit onderzoek
gebleken dat de CO2 doelen makkelijker te halen zijn als het energie
efficiëntie doel gehaald wordt.
Het Europees Parlement is voorstander van bindende doelen. Commissaris Oettinger gaf nogmaals aan een voorkeur te hebben voor een
bindende doelstelling met flexibiliteit voor de lidstaten in plaats van
bindende maatregelen. De bindende maatregel om jaarlijks 3% van het
vloeroppervlak van publieke gebouwen te renoveren is volgens de
Commissie reeds laag, maar voortgekomen uit een kostenbaten analyse.
Een enkele lidstaat ondersteunde de 20% doelstelling en gaf aan al met
huidig beleid op dit spoor te zitten. Deze lidstaat zag daarom weinig heil in
de 3% renovatienorm die zou leiden tot kostenineffectieve maatregelen,
terwijl de opbrengst verwaarloosbaar klein is. Daarnaast heeft deze
lidstaat ook moeite met de besparingsverplichting van energiebedrijven
bij eindgebruikers en met de subsidiariteit van de eisen die worden
gesteld aan restwarmteprojecten.
Nederland heeft, conform de motie van het lid Leegte, aangegeven geen
voorstander van subdoelen en verplichtende maatregelen te zijn en stelde
dat de bindende doelen voor hernieuwbare energie en broeikasgas
leidend zijn. Investeringen in energie-efficiënte moeten daarbij rendabel
zijn en rendabel blijven. Nederland is daarom tegen de 3% renovatieverplichting, de 1,5% besparingverplichting bij eindgebruikers en de
verplichting voor restwarmtebenutting. Geen enkele andere lidstaat
maakte verder van de gelegenheid gebruik om zijn/haar zorgen te uiten.
Het inkomende Deense voorzitterschap steunde de Commissielijn en wees
op het verbeteren van de concurrentiepositie door meer energieefficiëntie. Het aankomende voorzitterschap sprak de wens uit zo snel
mogelijk voortgang te maken met de conceptrichtlijn. Volgens het
inkomende Deense voorzitterschap moet de publieke sector de leiding
nemen, maar moet er tegelijkertijd wel meer flexibiliteit mogelijk zijn om
nationale condities mee te nemen.
Nederland zal blijven benadrukken geen voorstander te zijn van
subdoelen en verplichtende maatregelen en zal zich blijven inzetten om
het draagvlak hiervoor te vergroten. Aangezien de steun van andere
lidstaten voor ons standpunt beperkt is, zal dit echter niet gemakkelijk zijn.
Energie-infrastructuur
De Raad hield een gedachtewisseling over de verordening over het
faciliteren van investeringen in de Europese energie-infrastructuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 350

3

Commissaris Oettinger stelde dat de huidige Europese energieinfrastructuur verouderd is en moet worden aangepast aan de moderne
eisen. Dit vormt anders een belemmering voor de interne markt.
Adequate infrastructuur is bovendien een vereiste voor solidariteit in het
geval van een crisis. Daarnaast moeten netten slimmer worden en moet
er in de toekomst voldoende duurzame energie op kunnen worden
aangesloten. Daarvoor is Europese financiering nodig. Volgens de
Commissaris kan 95% van de financiering door de markt worden
opgebracht, maar het resterende percentage niet. Bijvoorbeeld in het
geval infrastructuur bijdraagt aan de voorzieningszekerheid of de
inpassing van duurzame energie.
Commissaris Oettinger gaf aan dat een vergunningstermijn van 3 jaar
ambitieus is, maar haalbaar. Hij pleitte voor voorrangprocedures, onder
andere in de rechtspraak, om processen niet nodeloos op te houden.
Tevens gaf hij aan dat de aansluiting van de Baltische Staten op
EU-netwerken steun behoeft.
In de Raad bestond brede steun voor de stappen naar een meer Europese
energie infrastructuur. Drie lidstaten, waaronder Nederland, benadrukken
dat lidstaten betrokken moeten worden bij de besluitvorming over het
vaststellen van projecten van algemeen belang. Een aantal lidstaten pleit
voor de toegang van derde landen tot de projecten van algemeen belang.
Een tweetal lidstaten bepleit dat het ontsluiten van geïsoleerde eilanden in
de EU een belangrijk doel moet zijn en als zodanig in de criteria voor de
projecten van algemeen belang moet worden opgenomen. Ook bij de
uitwerking van het mechanisme voor de kostenallocatie zal volgens deze
lidstaten expliciet akkoord moeten worden gegeven.
Voor het versnellen en stroomlijnen van vergunningverleningprocedures
bestond een breed draagvlak bij de lidstaten. Wel werden er opvallend
veel zorgen geuit over de invulling ervan (subsidiariteit en termijnen). Het
voorstel voor de «one stop shop» werd wisselend beoordeeld. Ondanks
de voordelen van stroomlijning werd er getwijfeld of een dergelijk loket
wel de problemen van draagvlak bij de bevolking kan wegnemen. Zes
lidstaten waren kritisch op de subsidiariteit indien zo’n centrale
(bevoegde) autoriteit lokale en nationale overheden kan overrulen.
Ten aanzien van de financiering van energie-infrastructuur stelden een
negental lidstaten dat de markt het niet alleen kan. Verschillende lidstaten,
waaronder Nederland, pleiten voor een goede implementatie van het
derde interne energiemarktpakket en het verbeteren van de marktcondities in plaats van het aanwenden van financiële steuninstrumenten.
Hierbij waren een aantal lidstaten kritisch over de hoogte van het
energiedeel van de Connecting Europe Facility (9.1 miljard euro).
Nederland gaf aan voorstander te zijn van een Europese strategie voor
energie-infrastructuur en ondersteunt de voorstellen die de Commissie
doet gericht op het verbeteren van het investeringsklimaat door
versnelling van vergunningverleningprocedures, het gebruik van
regionale initiatieven en een verbeterde kostenallocatie. Tegelijkertijd blijft
Nederland kritisch over de financiering van energie-infrastructuur door de
(Europese) overheid, omdat dit marktverstorend kan werken. Daarnaast
ziet Nederland bij het vaststellen van de projecten van gemeenschappelijk
belang en bij het vaststellen van de methodiek voor de kostenallocatie een
grotere rol weggelegd voor de lidstaten. Ten slotte, gaf Nederland aan bij
de stroomlijning van de vergunningverleningprocedures voldoende
ruimte te wensen voor lidstaten om zelf invulling te kunnen geven aan
specifiek de periodes en termijnen binnen de gestelde 3-jaars periode.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 350

4

Veiligheid van olie- en gasactiviteiten op zee
De Raad nam nota van het nieuwe Commissievoorstel over de veiligheid
van de olie- en gasactiviteiten op zee.
Het voorzitterschap vergat dit onderwerp bijna te behandelen met als
gevolg dat Commissaris Oettinger, evenals de Britse Minister, al weg
waren en er geen presentatie van de nieuwe verordening werd gegeven.
De Britse delegatie gaf aan samen met andere noordelijke landen reeds
wetgeving te hebben die als world class wordt bestempeld en wenst om
die reden geen verordening. Een verordening zou betekenen dat de
nationale wetgeving moet worden ingetrokken. Daarnaast maakt het VK
zich zorgen over de gedelegeerde handelingen en pleit het voor het
gebruik van bestaande vormen van regionale samenwerking.
Ook Nederland gaf aan voorkeur te hebben voor een richtlijn boven een
verordening en steunde de Britse interventie. Daarnaast wil Nederland
voldoende flexibiliteit bij het organiseren van de toezichthoudende taken,
zodat rekening wordt gehouden met nationale omstandigheden.
Follow-up Europese Raad
De Raad nam nota van het voorliggende voortgangsrapport.
Commissaris Oettinger gaf aan dat er veel voortgang is gemaakt op de
verschillende dossiers, zoals weergegeven in het voorliggende voortgangsrapport. De Commissaris gaf daarbij aan dat de nucleaire stresstests
op schema liggen.
Een tweetal lidstaten ging hier nader op in en benadrukten het belang van
een onafhankelijke toezichthouder. Een enkele lidstaat gaf aan dat er
stappen zijn gezet om veiligheidseisen te verhogen, onder andere door de
hoogste veiligheidsnormen toe te passen en door kennisuitwisseling. Een
andere lidstaat vond het te vroeg om nu al met nieuwe wetgeving te
komen rond nucleaire veiligheidseisen. Commissaris Oettinger gaf hierop
aan dat eerst de uitkomsten van de stresstesten afgewacht moeten
worden.
Extern EU energiebeleid/Internationale energierelaties
De Raad nam conclusies aan over de Commissiemededeling energievoorzieningszekerheid en internationale samenwerking. In de raadsconclusies
wordt het belang onderstreept van betere coördinatie van de externe
dimensie van het EU energiebeleid.
Alvorens hiertoe over te gaan, benadrukte Commissaris Oettinger een
aantal kernthema’s ten aanzien van de internationale energierelaties: 1) De
energiegemeenschap en het belang voor de EU om buurlanden (Balkan,
Noord-Afrika, Zwarte Zee) te betrekken bij de Europese energiemarkt. 2)
Het belang van de Zuidoostelijke corridor, vanuit Azerbeidzjan en
Turkmenistan is op termijn via verschillende routes gasimport mogelijk.
Het creëren van de juiste voorwaarden is daarbij een lastig traject dat veel
aandacht vraagt. 3) De relatie met Rusland is essentieel. Rusland heeft
problemen met het derde interne energiemarkt pakket en met de
EU-inspanningen om gas uit Turkmenistan te importeren. Commissaris
Oettinger gaat ervan uit dat dit op termijn oplosbaar is en dat Rusland de
voorwaarden van het derde pakket, net als Noorwegen en Algerije, zullen
accepteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 350

5

Diversen
Cyprus gaf aan over twee weken de eerste resultaten van de proefboringen in de exclusieve economische zone van Cyprus te verwachten.
Daarnaast gaf Cyprus aan zich te moeten beroepen op staatssteun als
gevolg van het ongeluk vlakbij de Vassilikos krachtcentrale in juli van dit
jaar en vroeg daarvoor begrip van de EU.
Het inkomende Deense voorzitterschap (eerste helft 2012) lichtte haar
voorzitterschapprogramma toe en noemde daarbij vijf onderwerpen: 1)
Op het gebied van energie-efficiëntie willen ze zoveel mogelijk
vooruitgang boeken bij de onderhandelingen over de richtlijn. 2) De
onderhandelingen over de verordening energie-infrastructuur zullen
zoveel mogelijk op gang worden gebracht. 3) Over de mededeling
roadmap 2050 hopen ze vruchtvolle discussies te voeren. 4) De verordening over de veiligheid van olie- en gasactiviteiten op zee zal tevens op
de agenda staan. 5) Ten slotte, zal verder worden onderhandeld over het
Commissiebesluit over intergouvernementele akkoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-33, nr. 350

6