EUROPESE
COMMISSIE

Brussel, 30.11.2016
COM(2016) 863 final
2016/0378 (COD)

Voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen
energieregulators (herschikking)

(Voor de EER relevante tekst)
{SWD(2016) 410 final}
{SWD(2016) 411 final}
{SWD(2016) 412 final}
{SWD(2016) 413 final}

NL

NL

TOELICHTING
1.

ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•

Motivering en doel van het voorstel

Beleidscontext
De Europese burgers besteden een aanzienlijk deel van hun inkomen aan energie, en energie is
een belangrijke input voor de industrie in Europa. De energiesector speelt ook een essentiële
rol bij de verplichting om broeikasgasemissies in de Unie tot 2030 met ten minste 40 % te
reduceren, waarbij het aandeel van hernieuwbare energie tegen 2030 naar verwachting 50 %
bedraagt.
De voorstellen voor een herschikking van de richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels
voor de interne markt voor elektriciteit, de verordening betreffende de elektriciteitsmarkt en
de verordening tot oprichting van een Agentschap voor de samenwerking tussen
energieregulators maken deel uit van het bredere pakket initiatieven van de Commissie
("Schone energie voor alle Europeanen"). Het pakket "Schone energie voor alle Europeanen"
omvat de belangrijkste Commissievoorstellen voor de totstandbrenging van de energie-unie,
als voorzien in het stappenplan voor de energie-unie1. Het pakket omvat zowel
wetgevingsvoorstellen als niet-wetgevende initiatieven voor de totstandbrenging van een
kader waarmee tastbare voordelen voor de burgers, werkgelegenheid, groei en investeringen
worden gecreëerd, waarbij een bijdrage wordt geleverd aan alle vijf dimensies van de energieunie. De belangrijkste prioriteiten met betrekking tot het pakket zijn dus in de eerste plaats
energie-efficiëntie, een wereldwijd toonaangevende rol voor de EU op het gebied van
hernieuwbare energie en waar voor hun geld voor de energieverbruikers.
De Europese Raad2 en het Europees Parlement3 hebben er herhaaldelijk op gewezen dat een
goed werkende geïntegreerde energiemarkt het beste instrument is om betaalbare energie te
garanderen, de levering van energie te waarborgen en de integratie en ontwikkeling van
grotere volumes uit hernieuwbare energiebronnen opgewekte elektriciteit op kostenefficiënte
wijze mogelijk te maken. Concurrerende prijzen zijn essentieel voor de totstandbrenging van
groei en welzijn van de consumenten in de Europese Unie en staan daarom centraal in het
energiebeleid van de EU. De huidige opzet van de elektriciteitsmarkt is gebaseerd op de
voorschriften van het "derde energiepakket"4 dat in 2009 is vastgesteld. Deze voorschriften
1

2

3

4

NL

Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en
Sociaal Comité, het Comité van de Regio's en de Europese Investeringsbank: Een kaderstrategie voor
een schokbestendige energie-unie met een toekomstgericht beleid inzake klimaatverandering
(COM(2015) 080 final).
Resultaten van de 3429ste zitting van de Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie op 26 november
2015 (14632/15); resultaten van de 3472ste zitting Raad Vervoer, Telecommunicatie en Energie op
6 juni 2016 (9736/16).
Resolutie van het Europees Parlement van 13 september 2016 over het onderwerp "Naar een nieuwe
opzet van de energiemarkt" (P8_T A(2016) 0333).
Richtlijn 2009/72/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en tot intrekking van Richtlijn
2003/54/EG, PB L 211 van 14.8.2009, blz. 55 (hierna "de elektriciteitsrichtlijn" genoemd); Verordening
(EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden
voor toegang tot het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit en tot intrekking van
Verordening (EG) nr. 1228/2003, PB L 211 van 14.8.2009, blz. 15, (hierna "de
elektriciteitsverordening" genoemd); Verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de
Raad van 13 juli 2009 tot oprichting van een Agentschap voor de samenwerking tussen
energieregulators, PB L 211 van 14.8.2009, blz. 1 (hierna "de ACER-verordening" genoemd).

2

NL

zijn vervolgens aangevuld met wetgeving tegen marktmisbruik5 en uitvoeringswetgeving met
betrekking tot voorschriften inzake elektriciteitshandel en netwerkbeheer6. De interne
energiemarkt van de EU is gegrondvest op gevestigde beginselen, zoals het recht van derden
op toegang tot elektriciteitsnetten, de vrije keuze van leverancier voor verbruikers, robuuste
voorschriften inzake ontvlechting, het verwijderen van belemmeringen voor de
grensoverschrijdende handel, markttoezicht door onafhankelijke energieregulator en de EUbrede samenwerking tussen regulators en netexploitanten in het kader van het Agentschap
voor de samenwerking tussen energieregulators (ACER) en het Europees netwerk van
transmissiesysteembeheerders (ENTSB).
Het derde energiepakket heeft tastbare resultaten voor de verbruikers opgeleverd Door het
pakket is de liquiditeit van de Europese elektriciteitsmarkten verhoogd en is de
grensoverschrijdende handel aanzienlijk toegenomen. De verbruikers in veel lidstaten hebben
nu meer keuze. De scherpere concurrentie, met name op de wholesalemarkten, heeft ertoe
bijdragen dat de wholesaleprijzen onder controle worden gehouden. In het kader van het derde
energiepakket zijn nieuwe consumentenrechten ingevoerd, waardoor de positie van de
consument op de energiemarkten duidelijk is verbeterd.
Nieuwe ontwikkelingen hebben tot fundamentele wijzigingen op de Europese
elektriciteitsmarkten geleid. Het aandeel van uit hernieuwbare energiebronnen opgewekte
elektriciteit (HE-E) is sterk gestegen. De verschuiving in de richting van HE-E zal aanhouden,
aangezien dit een belangrijke voorwaarde is voor de naleving van de verplichtingen van de
Unie in het kader van de Klimaatovereenkomst van Parijs. De fysieke eigenschappen van HEE – variabeler, minder voorspelbaar en gedecentraliseerd in vergelijking met traditionele
opwekking – vereisen een aanpassing van de markt- en netbeheersvoorschriften aan de
flexibelere aard van de markt. Tegelijkertijd hebben overheidsmaatregelen, waarvan de opzet
vaak ongecoördineerd is, geleid tot verstoringen van de wholesalemarkt voor elektriciteit, met
negatieve gevolgen voor investeringen en grensoverschrijdende handel7. Ook op het gebied
5

6

7

NL

Verordening (EU) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011
betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (PB L 326 van
8.12.2011, blz. 1); Uitvoeringsverordening (EU) nr. 1348/2014 van de Commissie van 17 december
2014 inzake de informatieverstrekking overeenkomstig artikel 8, leden 2 en 6, van Verordening (EU)
nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 363 van 18.12.2014, blz. 121).
Verordening (EU) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011
betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (PB L 326 van
8.12.2011, blz. 1); Verordening (EU) nr. 543/2013 van de Commissie van 14 juni 2013 betreffende de
toezending en publicatie van gegevens inzake de elektriciteitsmarkten en houdende wijziging van
bijlage I bij Verordening (EG) nr. 714/2009 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 163 van
15.6.2013, blz. 1); Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van
richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (PB L 197 van 25.7.2015, blz. 24);
Verordening (EU) 2016/631 van de Commissie van 14 april 2016 tot vaststelling van een netcode
betreffende eisen voor de aansluiting van elektriciteitsproducenten op het net (PB L 112 van 27.4.2016,
blz. 1); Verordening (EU) 2016/1388 van de Commissie van 17 augustus 2016 tot vaststelling van een
netcode voor aansluiting van verbruikers (PB L 223 van 18.8.2016, blz. 10); Verordening (EU)
2016/1447 van de Commissie van 26 augustus 2016 tot vaststelling van een netcode betreffende eisen
voor de aansluiting op het net van hoogspanningsgelijkstroomsystemen en op gelijkstroom aangesloten
power park modules (PB L 241 van 8.9.2016, blz. 1); Verordening (EU) 2016/1719 van de Commissie
van 26 september 2016 tot vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing op de langere
termijn (PB L 259 van 27.9.2016, blz. 42); andere richtsnoeren en netcodes zijn door de lidstaten
goedgekeurd en moeten nog worden vastgesteld.
Zie mededeling van de Commissie "De interne elektriciteitsmarkt tot stand brengen en daarbij
overheidsinterventie zo goed mogelijk inzetten", C(2013) 7243 final van 5.11.2013.

3

NL

van de technologie vinden significante veranderingen plaats. Handel in elektriciteit vindt
vrijwel Europabreed plaats via zogeheten "marktkoppeling", gezamenlijk georganiseerd door
elektriciteitsbeurzen en transmissiesysteembeheerders. Door de digitalisering en de snelle
ontwikkeling van internetgebaseerde oplossingen op het gebied van meters en handel kunnen
de industrie, het bedrijfsleven en zelfs huishoudens elektriciteit opwekken en opslaan alsmede
deelnemen aan elektriciteitsmarkten via zogeheten "vraagrespons"-oplossingen. De
elektriciteitsmarkt van het volgende decennium zal worden gekenmerkt door een variabelere
en meer gedecentraliseerde elektriciteitsproductie, toegenomen onderlinge afhankelijkheid
van de lidstaten en nieuwe technologische mogelijkheden, waardoor de elektriciteitsrekening
van de verbruikers lager wordt en hij actief kan deelnemen aan de elektriciteitsmarkten door
middel van vraagrespons en elektriciteitsproductie of opslag voor de eigen behoefte.
Het initiatief betreffende de opzet van de elektriciteitsmarkt is er derhalve op gericht de
marktvoorschriften aan te passen aan de nieuwe realiteit van de markt doordat elektriciteit de
mogelijkheid krijgt zich vrijelijk te bewegen naar waar die het meest nodig is wanneer die het
meest nodig is, met gebruikmaking van onvervalste prijssignalen, waarbij de consumenten
mondiger worden gemaakt en de samenleving optimaal kan profiteren van
grensoverschrijdende mededinging en de juiste signalen en prikkels worden gegeven om
ervoor te zorgen dat de nodige investeringen worden gedaan om ons energiesysteem
koolstofarm te maken. Bovendien wordt prioriteit gegeven aan oplossingen op het gebied van
energie-efficiëntie en bijgedragen tot de doelstelling de wereldtop te bereiken wat betreft de
productie van energie uit hernieuwbare bronnen, waardoor ook wordt bijgedragen tot de
doelstelling van de Unie om werkgelegenheid en groei tot stand te brengen en investeringen
aan te trekken.
Aanpassen van de marktvoorschriften
De
bestaande
marktvoorschriften
zijn
gebaseerd
op
de
overheersende
opwekkingstechnologieën van het laatste decennium, dat wil zeggen gecentraliseerde,
grootschalige brandstofgestookte elektriciteitscentrales met een beperkte deelname van de
consument. Aangezien variabele HE-E in de toekomst een steeds grotere rol in de
opwekkingsmix zal spelen en de consumenten in staat moeten worden gesteld om deel te
nemen aan de markten indien zijn dat willen, moeten de voorschriften worden aangepast.
Kortetermijnmarkten voor elektriciteit waarop grensoverschrijdende handel in HE-E kan
plaatsvinden, zijn essentieel voor de geslaagde integratie van HE-E in de markt. De meeste
opwekking uit hernieuwbare bronnen kan tenslotte door onzekere weersomstandigheden pas
vlak voor de daadwerkelijke productie nauwkeurig worden voorspeld. De totstandbrenging
van markten waarop deelname op korte termijn voorafgaand aan de daadwerkelijke levering
mogelijk is (zogeheten "intradaymarkten" of "balanceringsmarkten"), is een cruciale stap die
moet worden gezet om producenten van HE-E in staat te stellen hun energie tegen billijke
voorwaarden te verkopen; tevens wordt hierdoor de liquiditeiten op de markt verhoogd.
Kortetermijnmarkten bieden nieuwe zakelijke mogelijkheden op basis waarvan deelnemers
"back-up"-energie-oplossingen kunnen aanbieden bij grote vraag en schaarse opwekking uit
hernieuwbare bronnen. Hiertoe behoren verbruikers die hun vraag kunnen verplaatsen
("vraagrespons"), beheerders van opslagcapaciteit en flexibele elektriciteitsproducenten.
Reageren op variabiliteit kan in kleine regio's zeer hoge kosten met zich meebrengen, maar
door bundeling van variabele productie in grotere gebieden kunnen de kosten voor de
verbruikers aanzienlijk worden teruggedrongen. Geïntegreerde kortetermijnmarkten zijn
echter nog steeds niet beschikbaar.

NL

4

NL

Door de tekortkomingen van de huidige marktregelingen zijn investeringen in de
energiesector minder aantrekkelijk. Een op adequate wijze gekoppeld, marktgebaseerd
energiesysteem, waarin de prijzen marktsignalen volgen, bevordert de nodige investeringen in
opwekking en transmissie op doeltreffende wijze en waarborgt dat investeringen plaatsvinden
waar de markt die het meest nodig heeft, waardoor zo min mogelijk door de overheid
geplande investeringen nodig zijn.
Door nationale marktvoorschriften (bijv. prijsplafonds) en overheidsmaatregelen geven de
prijzen momenteel niet weer wanneer elektriciteit schaars is. Bovendien geven prijszones niet
altijd daadwerkelijke schaarste weer, indien deze slecht zijn geconfigureerd. In plaats daarvan
worden politieke grenzen aangehouden. De nieuwe opzet van de markt is gericht op
verbetering van de prijssignalen teneinde investeringen te bevorderen waar die het meest
nodig zijn, waarbij rekening wordt gehouden met netbeperkingen en vraagcentra en niet met
nationale grenzen. Prijssignalen moeten ook een adequate vergoeding van flexibele bronnen
(inclusief vraagrespons en opslag) mogelijk maken, aangezien deze bronnen afhankelijk zijn
van beloningen voor kortere periodes (bijv. moderne gascentrales die alleen tijdens piekuren
worden gebruikt of de reductie van de vraag van de industrie tijdens piekbelasting of
systeemstress). Doeltreffende prijssignalen zorgen ook voor de efficiënte dispatching van
bestaande productie-assets. Het is derhalve essentieel dat bestaande voorschriften die de
prijsvorming verstoren (zoals voorschriften die prioriteit geven aan de dispatching van
bepaalde installaties), worden herzien teneinde de mogelijke flexibiliteit die de vraagzijde te
bieden heeft ten vollen te activeren en benutten.
Ervoor zorgen dat de consumenten centraal staan op de energiemarkt
Door industriële, commerciële en residentiële verbruikers volledig in het energiesysteem te
integreren, kunnen aanzienlijke kosten voor "backup"-opwekking worden vermeden die
anders door de verbruikers zouden worden betaald. Bovendien kunnen de verbruikers van
prijsschommelingen profiteren en geld verdienen door aan de markt deel te nemen. Ervoor
zorgen dat de verbruikers deelnemen aan de markt is van essentieel belang met het oog op een
geslaagde en kosteneffectieve energietransitie.
Een "new deal" voor energieconsumenten is een belangrijke verbintenis in het kader van de
energie-unie. Als gevolg van de huidige marktvoorschriften kunnen de consumenten dikwijls
niet van deze nieuwe mogelijkheden profiteren. Hoewel het nog nooit zo gemakkelijk was
voor consumenten om elektriciteit op te wekken en op te slaan alsmede hun energieverbruik
te beheren, zorgt de huidige opzet van de retailmarkt ervoor dat zij niet optimaal van
dergelijke mogelijkheden kunnen profiteren.
In de meeste lidstaten zijn er weinig of geen prikkels die ervoor zorgen dat zij hun verbruik
wijzigen naar aanleiding van veranderende prijzen op de markten: realtime prijssignalen
worden immers niet doorgegeven aan de eindverbruikers. Het pakket inzake de opzet van de
markt biedt een mogelijkheid om deze verbintenis te verwezenlijken. Transparantere realtime
prijssignalen zullen de participatie van de consumenten stimuleren, hetzij op individuele
basis, hetzij via bundeling, en het elektriciteitssysteem flexibeler maken, waardoor de
integratie van elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen wordt vergemakkelijkt.
Technologische ontwikkelingen zorgen er niet alleen voor dat huishoudens veel energie
kunnen besparen, maar ook dat toestellen en systemen, zoals slim witgoed, elektrische
voertuigen, elektrische verwarming, airconditioning en warmtepompen in geïsoleerde
gebouwen alsmede stadsverwarming en -koeling, automatisch prijsschommelingen kunnen
volgen en op grote schaal een significante en flexibele bijdrage aan het elektriciteitsnet
kunnen leveren. Om consumenten in staat te stellen financieel van deze nieuwe
mogelijkheden te profiteren, moeten zij toegang hebben tot geschikte slimme systemen en

NL

5

NL

elektriciteitsleveringsovereenkomsten met dynamische prijzen die aan de spotmarkt zijn
gekoppeld. De consumenten kunnen hun verbruik aanpassen aan prijssignalen, maar er
ontstaan momenteel ook nieuwe vraagdiensten: nieuwe marktspelers bieden aan het
elektriciteitsverbruik van een aantal consumenten te beheren en hen te compenseren voor hun
flexibiliteit. Hoewel dergelijke diensten in het kader van bestaande wetgeving al worden
aangemoedigd, is gebleken dat deze bepalingen niet op doeltreffende wijze hebben bijdragen
tot het verwijderen van de primaire belemmeringen voor markttoegang van deze
dienstverleners. De desbetreffende bepalingen moeten worden versterkt teneinde dergelijke
nieuwe diensten verder aan te moedigen.
In veel lidstaten worden de elektriciteitsprijzen niet bepaald door vraag en aanbod, maar
worden deze gereguleerd door de overheid. Tariefregulering kan de ontwikkeling van
daadwerkelijke mededinging belemmeren en ontmoedigend werken op investeringen en het
ontstaan van nieuwe marktspelers. Daarom heeft de Commissie zich er in de kaderstrategie
van de energie-unie8 toe verbonden gereguleerde, beneden de kostprijs liggende tarieven
geleidelijk uit te bannen en de lidstaten aan te moedigen een stappenplan uit te werken voor
het uitfaseren van alle gereguleerde tarieven. Deze nieuwe opzet van de markt is erop gericht
te waarborgen dat de energievoorzieningsprijzen vrij zijn van elke vorm van
overheidsingrijpen en dat elke uitzondering daarop naar behoren wordt gerechtvaardigd.
De kosten van technologie dalen snel, waardoor steeds meer consumenten in staat zijn er door
middel van technologieën als zonnepanelen op het dak en batterijen voor te zorgen dat hun
energierekening lager uitvalt. Het zelf opwekken van energie wordt echter nog steeds
belemmerd doordat gemeenschappelijke voorschriften voor "prosumenten" ontbreken. Met
behulp van passende voorschriften kunnen deze belemmering worden weggenomen,
bijvoorbeeld door de rechten van consumenten te garanderen om energie voor eigen gebruik
op te wekken en het overschot aan het net te verkopen, waarbij rekening wordt gehouden met
de kosten en baten voor het systeem als geheel (bijvoorbeeld betalen van een passend deel van
de netkosten).
Lokale energiegemeenschappen kunnen een efficiënte manier zijn om energie op het niveau
van de gemeenschap te beheren door de energie die zij opwekken rechtstreeks te verbruiken
in de vorm van elektriciteit of voor (stads)verwarming en (stads)koeling, met of zonder
aansluiting op distributiesystemen. Teneinde te waarborgen dat dergelijke initiatieven vrijelijk
tot ontwikkeling kunnen komen, moeten de lidstaten in het kader van de nieuwe opzet van de
markt passende juridische kaders vaststellen die de desbetreffende activiteiten mogelijk
maken.
Momenteel is meer dan 90 % van de variabele hernieuwbare elektriciteitsbronnen aangesloten
op distributienetten. De integratie van lokale opwekking heeft feitelijk bijgedragen tot een
significante stijging van de nettarieven voor huishoudelijke verbruikers. Bovendien heeft een
drastische stijging van de belastingen en heffingen ter financiering van uitbreidingen van
netten en investeringen in hernieuwbare bronnen plaatsgevonden. De nieuwe opzet van de
markt en de herziening van de richtlijn hernieuwbare energie bieden de mogelijkheid om deze
tekortkomingen aan te pakken die op onevenredige wijze bepaalde huishoudelijke verbruikers
kunnen treffen.
Als de distributiesysteembeheerders (DSB's) in staat worden gesteld om sommige problemen
in verband met variabele opwekking meer op lokaal niveau aan te pakken (bijvoorbeeld via
het beheer van lokale flexibiliteitsbronnen), kunnen de netkosten aanzienlijk worden
8

NL

Zie de mededeling "Een kaderstrategie voor een schokbestendige energie-unie met een toekomstgericht
beleid inzake klimaatverandering", (COM(2015) 080 final).

6

NL

gereduceerd. Aangezien veel DSB's echter deel uitmaken van verticaal geïntegreerde
bedrijven die ook in de leveringssector actief zijn, zijn regelgevende waarborgen noodzakelijk
om de neutraliteit van de DSB's in hun nieuwe functies te garanderen, bijvoorbeeld wat
betreft het beheer van gegevens en het gebruik van flexibiliteit bij het beheer van lokale
congestie.
Een andere belangrijke factor bij het bevorderen van de mededinging en de participatie van de
consument is informatie. Uit voorafgaande, door de Commissie uitgevoerde raadplegingen en
studies is gebleken dat de consumenten ontevreden zijn over het gebrek aan transparantie op
de elektriciteitsmarkten, waardoor zij minder in staat zijn om te profiteren van mededinging
en actief aan de markten deel te nemen. De consumenten vinden zij dat niet genoeg worden
ingelicht over alternatieve leveranciers en de beschikbaarheid van nieuwe energiediensten en
zijn ontevreden over het complexe karakter van aanbiedingen en procedures voor het
overstappen naar een andere leverancier. De hervorming voorziet ook in de
gegevensbescherming die nodig is aangezien door het toegenomen gebruik van nieuwe
technologieën (met name slimme metersystemen) een grote hoeveelheid energiegegevens
wordt gegenereerd die van grote commerciële waarde is.
In de nieuwe opzet van de markt staat de consument wat betreft de energiemarkt centraal. Een
essentieel element van die opzet is dan ook dat ervoor wordt gezorgd dat de meest kwetsbaren
in de samenleving worden beschermd en het totale aantal huishoudens dat door
energiearmoede wordt getroffen niet meer stijgt. Aangezien cijfers betreffende
energiearmoede stijgen en niet duidelijk is op welke manier de kwetsbaarheid van
consumenten en de energiearmoede het best kunnen worden aangepakt, zijn de lidstaten in het
kader van het voorstel betreffende de nieuwe opzet van de markt verplicht de energiearmoede
naar behoren te meten en er stelselmatig toezicht op te houden, waarbij gebruik wordt
gemaakt van op EU-niveau vastgestelde beginselen. De herziene richtlijn energie-efficiëntie
en de herziene richtlijn betreffende energieprestatie van gebouwen bieden verdere
maatregelen voor de bestrijding van energiearmoede.
Zekerheid van de elektriciteitsvoorziening
Zekerheid van de elektriciteitsvoorziening is onontbeerlijk in een moderne samenleving die
grotendeels afhankelijk is van op elektriciteit en internet gebaseerde systemen. Het is daarom
noodzakelijk te beoordelen in hoeverre het Europese elektriciteitssysteem in staat is tot
voldoende opwekking en flexibiliteit teneinde te allen tijde een betrouwbare
elektriciteitsvoorziening te bieden (langetermijntoereikendheid van hulpbronnen). Het
waarborgen van de voorzieningszekerheid is niet alleen een nationale verplichting, maar ook
een belangrijke pijler van het Europese energiebeleid9. In een volledig geïnterconnecteerd en
gesynchroniseerd net met goed werkende markten kan de voorzieningszekerheid tenslotte
veel efficiënter worden georganiseerd dan op louter nationale basis. De netstabiliteit in
afzonderlijke lidstaten is dikwijls in hoge mate afhankelijk van elektriciteitsstromen uit
aangrenzende landen, waardoor potentiële problemen op het gebied van de
voorzieningszekerheid meestal een regionale impact hebben. De meest efficiënte maatregelen
in verband met nationale opwekkingstekorten zijn daarom vaak van regionale aard en geven
de lidstaten de mogelijkheid om te profiteren van opwekkingsoverschotten in andere landen.
Er moet daarom een gecoördineerde Europese beoordeling van de toereikendheid worden
ingevoerd, waarbij gebruik wordt gemaakt van een gezamenlijk overeengekomen
methodologie, om mogelijke opwekkingsbehoeften realistisch in kaart te brengen, rekening
houdend met de integratie van de elektriciteitsmarkten en potentiële stromen uit andere
9

NL

Zie artikel 194, lid 1, onder b), VWEU.

7

NL

landen. Indien uit de gecoördineerde beoordeling van de toereikendheid blijkt dat
capaciteitsmechanismen in bepaalde landen of regio's nodig zijn, dienen dergelijke
mechanismen zodanig te zijn opgezet dat de interne markt zo min mogelijk wordt verstoord.
Er moeten duidelijke en transparante criteria worden vastgesteld met betrekking tot het
minimaliseren van de verstoring van de grensoverschrijdende handel, het maximaliseren van
het gebruik van vraagrespons en het reduceren van de gevolgen met betrekking tot het
koolstofarm maken, zodat versnippering als gevolg van nationale capaciteitsmechanismen,
met als gevolg nieuwe marktbarrières en minder mededinging, wordt voorkomen10.
Versterking van de regionale samenwerking
De hoge mate van interconnectie van de EU-lidstaten door middel van het trans-Europese net
is uniek in de wereld en is een belangrijke factor voor een efficiënte omgang met de
energietransitie. Zonder de capaciteit om te vertrouwen op opwekkings- of vraagmiddelen van
andere lidstaten, zouden de kosten van de energietransitie voor de consumenten aanzienlijk
stijgen. Momenteel is de onderlinge samenhang van het grensoverschrijdende systeembeheer
veel sterker dan in het verleden. Dit is te danken aan de toename van variabele en
gedecentraliseerde opwekking in combinatie met een hogere mate van marktintegratie, met
name in kortere markttijdsintervallen. Dit houdt ook in dat nationale acties van regulators of
netbeheerders een onmiddellijk effect op andere lidstaten kunnen hebben. Uit ervaring is
gebleken dat ongecoördineerde nationale beslissingen tot significante kosten voor de
Europese consumenten kunnen leiden.
Het feit dat in sommige gevallen slechts 25 % van de capaciteiten van interconnectoren wordt
gebruikt, vaak als gevolg van ongecoördineerde nationale beperkingen, en dat lidstaten geen
overeenstemming hebben bereikt over passende prijszones, toont aan dat er behoefte is aan
meer coördinatie tussen de transmissiesysteembeheerders (TSB's) en de regulators. Geslaagde
voorbeelden van vrijwillige en verplichte samenwerking tussen de TSB's, regulators en
overheden hebben aangetoond dat dankzij regionale samenwerking de werking van de markt
kan worden verbeterd en de kosten aanzienlijk kunnen worden teruggedrongen. Op bepaalde
gebieden, bijvoorbeeld wat betreft het EU-brede marktkoppelingsmechanisme, is
samenwerking tussen de TSB's al verplicht, en het systeem van stemming bij meerderheid
over bepaalde zaken is succesvol gebleken wanneer vrijwillige samenwerking (waarbij elke
TSB vetorecht heeft) geen efficiënte oplossingen voor regionale problemen heeft opgeleverd.
In overeenstemming met dit geslaagde voorbeeld moet verplichte samenwerking ook worden
toegepast op andere gebieden van het regelgevingskader. De TSB's kunnen dan in "regionale
operationele centra" (ROC's) beslissingen nemen met betrekking tot zaken waarbij
versnipperde en ongecoördineerde nationale acties een negatief effect op de markten en de
consumenten zouden hebben (bijvoorbeeld op het gebied van systeembeheer,
capaciteitsberekening voor interconnectoren, voorzieningszekerheid en risicoparaatheid).
Regelgevend toezicht aanpassen aan regionale markten
Het lijkt passend ook het regelgevend toezicht aan te passen aan de nieuwe realiteit van de
markt. Alle belangrijke beslissingen op regelgevingsgebied worden momenteel door de
nationale regulators genomen, zelfs wanneer een gemeenschappelijke regionale oplossing
nodig is. ACER heeft weliswaar als nuttig forum gediend voor de coördinatie van nationale
regulators met uiteenlopende belangen, maar de voornaamste rol van ACER is momenteel
beperkt tot coördinatie, advisering en toezicht. In toenemende mate werken marktspelers
10

NL

Zie in dit verband ook het voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
betreffende risicoparaatheid in de elektriciteitssector, met betrekking tot risico's voor de
voorzieningszekerheid in verband met de beheersing van elektriciteitscrisissituaties.

8

NL

weliswaar grensoverschrijdend samen en nemen zij beslissingen over bepaalde zaken in
verband met netbeheer en de handel in elektriciteit met een gekwalificeerde meerderheid op
regionaal niveau of zelfs op EU-niveau11, maar op regelgevingsniveau bestaat er geen
equivalent voor deze regionale besluitvormingsprocedures. Het regelgevend toezicht blijft
daarom versnipperd, waardoor besluiten uiteen kunnen lopen en zich onnodige vertragingen
kunnen voordoen. Versterking van de bevoegdheden van ACER met betrekking tot deze
grensoverschrijdende zaken die een gecoördineerd regionaal besluit vereisen, zou bijdragen
tot snellere en meer doeltreffende besluitvorming betreffende grensoverschrijdende kwesties.
De nationale regulators die binnen ACER met betrekking tot die kwesties door middel van
stemming bij meerderheid besluiten nemen, zouden volledig bij het proces betrokken blijven.
Het lijkt ook passend de rol van ENTSB-E duidelijker te definiëren teneinde de coördinerende
rol te versterken en het besluitvormingsproces transparanter te maken.
Verduidelijking van teksten
Tot slot zal de herschikking van de elektriciteitsverordening, de verordening betreffende het
Agentschap en de elektriciteitsrichtlijn worden gebruikt voor een aantal redactionele
verduidelijkingen met betrekking tot een aantal bestaande voorschriften en voor de
herstructurering ervan, teneinde de uitermate technische voorschriften van de drie
handelingen begrijpelijker te maken, waarbij de inhoud van de bepalingen onverlet wordt
gelaten.
•

Samenhang met andere bepalingen en voorstellen op het beleidsterrein

Het initiatief betreffende de opzet van de markt is nauw verbonden met andere
wetgevingsvoorstellen inzake energie en klimaat die tegelijkertijd worden ingediend. Daartoe
behoren met name initiatieven om de energie-efficiëntie van Europa te verbeteren, een pakket
betreffende hernieuwbare energie en het overkoepelende initiatief betreffende governance- en
verslagleggingsmechanismen voor de energie-unie. Al deze initiatieven zijn gericht op de
implementatie van de nodige maatregelen ter verwezenlijking van de doelstelling van een
concurrerende, zekere en duurzame energie-unie. De verschillende initiatieven die uit
meerdere wetgevende en niet-wetgevende hefbomen bestaan, zijn samengevoegd tot
pakketten teneinde een zo groot mogelijk mate van samenhang tussen de verschillende, maar
nauw verbonden beleidsvoorstellen te waarborgen.
Het onderhavig voorstel is weliswaar gericht op het bijwerken van de marktvoorschriften
teneinde te waarborgen dat de transitie naar schone energie in economisch opzicht voordelig
is, maar er vinden synergie-effecten plaats tussen deze bepalingen en het bredere EUbeleidskader inzake klimaat en energie. Dat verband wordt nader verklaar in de
effectbeoordeling van de Commissie12.
Het voorstel hangt nauw samen met het voorstel voor een herziene richtlijn hernieuwbare
energie en biedt een kader ter verwezenlijking van de doestelling betreffende hernieuwbare
energie voor 2030, waartoe ook beginselen behoren die verband houden met
ondersteuningsregelingen voor hernieuwbare energiebronnen waardoor deze meer
marktgericht, kostenefficiënt en geregionaliseerd wat betreft de werkingssfeer worden in
gevallen waarin de lidstaten besluiten de ondersteuningsregelingen te handhaven. Dergelijke
11

12

NL

Zie bijvoorbeeld artikel 9 van Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot
vaststelling van richtsnoeren betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (PB L 197 van
25.7.2015, blz. 24).
[PB: verwijzing naar effectbeoordeling invoegen]

9

NL

maatregelen die zijn gericht op de integratie van hernieuwbare energie in de markt, zoals
bepalingen
betreffende
dispatching,
marktgerelateerde
belemmeringen
voor
elektriciteitsproductie voor de eigen behoefte en andere voorschriften inzake de toegang tot de
markt, die voorheen deel uitmaakten van de richtlijn hernieuwbare energie, zijn nu
geïntegreerd in de elektriciteitsverordening en de elektriciteitsrichtlijn.
Het voorstel voor een verordening inzake de governance van de energie-unie zal bijdragen tot
de samenhang van het beleid, doordat de verplichtingen betreffende planning en
verslaglegging door de lidstaten worden gestroomlijnd en daardoor de convergentie in de
richting van de op EU-niveau vastgestelde energie- en klimaatdoelstellingen wordt bevorderd.
De verordening is een nieuw plannings-, verslagleggings- en toezichtsinstrument waarmee in
het oog wordt gehouden welke vorderingen een lidstaat maakt wat betreft de implementatie
van Europabrede marktvereisten die krachtens de onderhavige handelingen worden
vastgesteld.
Het voorstel voor een verordening betreffende risicoparaatheid in de elektriciteitssector vult
het onderhavige voorstel aan en is in het bijzonder gericht op overheidsmaatregelen ter
beheersing van elektriciteitscrisissituaties en ter preventie van kortetermijnrisico's voor het
elektriciteitssysteem.
Het onderhavige voorstel sluit nauw aan bij het mededingingsbeleid van de Commissie op het
gebied van energie. In het voorstel zijn met name de resultaten van het sectoronderzoek van
de Commissie naar capaciteitsmechanismen geïntegreerd, waardoor volledige
overeenstemming met het beleid van de Commissie inzake de handhaving van de
staatssteunregelgeving betreffende energie wordt gewaarborgd.
•

Samenhang met andere beleidsgebieden van de Unie

Het voorstel is gericht op de verwezenlijking van de belangrijkste doelstellingen van de
energie-unie die deel uitmaken van de kaderstrategie voor een schokbestendige energie-unie
met een toekomstgericht beleid inzake klimaatverandering. Zoals reeds vermeld, sluiten de
details van het pakket ook aan bij de recente wereldwijde verbintenis van de Unie betreffende
het behalen van ambitieuze klimaatdoelstellingen krachtens de op de 21e VN-Conferentie van
de Partijen (COP21) in Parijs gesloten klimaatovereenkomst. Het onderhavige voorstel en het
voorstel voor de herziening van de EU-regeling voor de emissiehandel dat in juli 2015 is
gedaan, versterken elkaar en vullen elkaar aan.
Het voorstel draagt ook bij tot de verwezenlijking van de EU-doelstellingen betreffende de
totstandbrenging van werkgelegenheid en groei, aangezien de herziening van de opzet van de
elektriciteitsmarkt erop is gericht de energiemarkt van Europa concurrerender en
toegankelijker voor nieuwe energietechnologieën te maken. Door het voorstel ontstaan
mogelijkheden op de markt ten aanzien van nieuwe technologieën, waardoor de
ingebruikname van een aantal diensten en producten wordt bevorderd. Daardoor krijgen
Europese ondernemingen een pioniersvoordeel naarmate de energietransitie wereldwijd
vordert.
2.

RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•

Rechtsgrondslag

De rechtsgrondslag voor de voorgestelde maatregelen is artikel 194 van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) dat zorgt voor geconsolideerde en
duidelijkere bevoegdheden van de EU op het gebied van energie. Overeenkomstig artikel 194

NL

10

NL

VWEU zijn de belangrijkste doelstellingen van het energiebeleid van de EU de werking van
de energiemarkt te waarborgen, de continuïteit van de energievoorziening in de Unie te
waarborgen, energie-efficiëntie, energiebesparing en de ontwikkeling van nieuwe en
duurzame energie te stimuleren en de interconnectie van energienetwerken te bevorderen.
Het onderhavige initiatief bouwt tevens voort op een uitgebreide reeks rechtshandelingen die
gedurende de afgelopen twintig jaar zijn vastgesteld en bijgewerkt. Teneinde een interne
energiemarkt tot stand te brengen, heeft de EU tussen 1996 en 2009 drie opeenvolgende
wetgevingspakketten vastgesteld, met als overkoepelende doelstelling de integratie van de
markten en de liberalisering van de nationale elektriciteits- en gasmarkten. De bepalingen
daarvan hebben betrekking op uiteenlopende aspecten, variërend van markttoegang en
transparantie tot consumentenrechten en de onafhankelijkheid van regelgevende instanties.
Gezien de bestaande wetgeving en de stijgende tendens die de integratie van de energiemarkt
vertoont, moet het onderhavige initiatief ook worden beschouwd als onderdeel van de
aanhoudende inspanning om de integratie en het doeltreffende beheer van de energiemarkten
van Europa te waarborgen.
Ook recente oproepen van de Europese Raad13 en het Europees Parlement om op EU-niveau
actie te ondernemen teneinde een Europese energiemarkt tot stand te brengen, geven
aanleiding om maatregelen te treffen.
•

Subsidiariteit

De voorgestelde veranderingen van de verordening betreffende elektriciteitsmarkten, de
richtlijn betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit en de
verordening tot oprichting van een Agentschap voor de samenwerking tussen
energieregulators zijn nodig voor de verwezenlijking van een geïntegreerde EUelektriciteitsmarkt en kunnen op nationaal niveau niet op een even efficiënte manier tot stand
worden gebracht. Zoals gedetailleerd uiteengezet in de evaluatie van de herschikking van de
wetgevingshandelingen14, is gebleken dat geïsoleerde nationale benaderingen hebben geleid
tot vertragingen bij de totstandbrenging van de interne energiemarkt en tot suboptimale en
onverenigbare regelgevende maatregelen, onnodige overlapping van interventies en
vertragingen bij het corrigeren van marktinefficiënties. De totstandbrenging van een interne
energiemarkt die concurrerende en duurzame energie aan iedereen biedt, kan niet worden
bereikt op basis van versnipperde nationale voorschriften die betrekking hebben op de handel
in energie, het beheer van het gezamenlijk gebruikte net en een bepaalde mate van
productstandaardisering.
De toenemende interconnectie van de EU-elektriciteitsmarkten vereist een grotere mate van
coördinatie van de nationale actoren. Vanwege de onderlinge afhankelijkheid op het gebied
van energie en de netinterconnecties hebben beleidsinterventies in de elektriciteitssector een
rechtstreeks effect op aangrenzende lidstaten. Het wordt steeds moeilijker om de stabiliteit
van het net en het efficiënt beheer ervan uitsluitend op nationaal niveau te waarborgen,
aangezien het risico op overloopeffecten groter wordt door de toenemende
grensoverschrijdende handel, de ingebruikname van gedecentraliseerde opwekking en de
13

14

NL

In februari 2011 heeft de Europese Raad de doelstelling vastgelegd de interne energiemarkt tegen 2014
te voltooien en interconnectie tot stand te brengen om tegen 2015 een einde te maken aan de geïsoleerde
positie van de netten van bepaalde lidstaten. In juni 2016 heeft de Europese Raad verder opgeroepen tot
een strategie voor de eengemaakte markt voor energie, waarbij de Commissie actieplannen tegen 2018
moet voorstellen en deze moeten worden uitgevoerd.
[PB: verwijzing naar gedeelte van de effectbeoordeling over de evaluatie toevoegen].

11

NL

versterkte participatie van de consumenten. Geen enkel land kan zelfstandig doeltreffend
handelen en de consequenties van unilaterale actie zijn gaandeweg duidelijker geworden. Dit
algemene beginsel is van toepassing op alle maatregelen die in het onderhavige voorstel zijn
opgenomen, variërend van maatregelen met betrekking tot de energiehandel tot het beheer van
het en de doeltreffende participatie van de consumenten.
Gemeenschappelijke regionale kwesties die een gecoördineerd besluit vereisen, hebben vaak
een significante economische impact op afzonderlijke lidstaten, maar het is gebleken dat
vrijwillige samenwerking, hoe nuttig deze ook mag zijn op vele gebieden van samenwerking
tussen de lidstaten, vaak niet afdoende is wanneer zich in technisch opzicht complexe
conflicten met significante distributieve effecten tussen lidstaten voordoen15. Bestaande
initiatieven op vrijwillige basis, zoals het Pentalateraal Energieforum, hebben bovendien een
beperkt geografisch bereik, aangezien zij slechts betrekking hebben op delen van de EUelektriciteitsmarkt en niet noodzakelijkerwijs op een combinatie van alle landen die in fysieke
zin de hoogste mate van interconnectie hebben.
Een concreet voorbeeld is dat ongecoördineerd nationaal beleid betreffende de beginselen die
aan distributietarieven ten grondslag liggen, de interne markt zodanig kunnen verstoren dat er
grote verschillen zijn tussen de manieren waarop de marktdeelname van diensten inzake
gedistribueerde opwekking of energieopslag wordt gestimuleerd. Met het oog op de
ingebruikname van nieuwe technologieën en energiediensten die steeds meer over grenzen
heen worden verhandeld, is EU-actie van groot belang om een gelijk speelveld en efficiëntere
marktresultaten voor alle betrokken partijen te waarborgen.
De coördinerende functie van ACER is aangepast aan de nieuwe ontwikkelingen op de
energiemarkten, zoals de toegenomen behoefte aan coördinatie vanwege grotere
energiestromen over de grenzen heen en de grotere energieproductie uit vluchtige HE-E. De
onafhankelijke nationale regulerende instanties (NRI's) zijn van groot belang voor het
regelgevend toezicht op hun nationale energiesector. Een systeem waarbij de onderlinge
afhankelijkheid van de lidstaten wat betreft markttransacties en systeembeheer steeds
toeneemt, vergt regelgevend toezicht dat verder reikt dan nationale grenzen. Het orgaan
ACER is opgericht om te voorzien in dergelijk regelgevend toezicht wat betreft situaties
waarbij meer dan twee lidstaten zijn betrokken. De belangrijkste rol van ACER als
coördinator van de acties van de nationale regulators wordt gehandhaafd; verder zijn aan
ACER beperkte aanvullende bevoegdheden toegekend op gebieden waarop versnipperde
nationale besluitvorming inzake kwesties met grensoverschrijdende relevantie zou leiden tot
problemen of inconsistenties wat betreft de interne markt. De oprichting van regionale
operationele centra (ROC's) in het kader van de [herschikking van Verordening (EG)
nr. 714/2009 als voorgesteld bij COM(2016) 861/2] vereist bijvoorbeeld supranationaal
toezicht dat door ACER moet worden uitgevoerd, aangezien meerdere lidstaten onder de
ROC's vallen. Verder zijn bij de invoering van een EU-brede gecoördineerde beoordeling van
de toereikendheid in het kader van de [herschikking van Verordening (EG) nr. 714/2009 als
voorgesteld bij COM(2016) 861/2] regelgevende goedkeuring van de bijbehorende
methodologie en berekeningen nodig die alleen door ACER kunnen worden verricht,
aangezien de beoordeling van de toereikendheid in alle lidstaten moet worden uitgevoerd.
Door de toewijzing van nieuwe taken heeft ACER weliswaar meer personeel nodig, maar
door de coördinerende rol van ACER worden de lasten voor de nationale overheden verlaagd,
15

NL

Zie bijvoorbeeld de discussie over congestiebeheer in Midden-Europa, waar uiteenlopende nationale
belangen hebben geleid tot significante vertragingen met betrekking tot het verhogen van de
marktintegratie.

12

NL

zodat er op nationaal niveau administratieve middelen vrijkomen. De voorgestelde benadering
zorgt ervoor dat de regelgevingsprocedures worden gestroomlijnd (bijvoorbeeld doordat
ACER rechtstreeks goedkeuring verleent en dit niet 28 keer afzonderlijk hoeft plaats te
vinden). Door de gecoördineerde ontwikkeling van methodologieën (bijvoorbeeld met
betrekking tot de beoordeling van de toereikendheid) wordt de werklast voor de nationale
autoriteiten verlaagd en hoeven er geen extra werkzaamheden te worden verricht als gevolg
van potentiële problemen door nationale regelgevende acties die niet op elkaar aansluiten.
•

Evenredigheid

Met de in de elektriciteitsverordening, de elektriciteitsrichtlijn en de verordening betreffende
het Agentschap opgenomen beleidskeuzen wordt gestreefd naar aanpassing van de opzet van
de elektriciteitsmarkt aan het toenemende aandeel van gedecentraliseerde opwekking en aan
voortschrijdende technologische ontwikkelingen.
De voorgestelde hervormingen zijn uitsluitend gericht op hetgeen noodzakelijk is om de
nodige vooruitgang voor de interne markt tot stand te brengen, waarbij de lidstaten, de
nationale regulators en de nationale actoren zo veel mogelijk bevoegdheden en
verantwoordelijkheden hebben.
De opties waarbij een grotere mate van harmonisering plaatsvindt, bijvoorbeeld de invoering
van een enkele onafhankelijke Europese energieregulator, een enkele geïntegreerde Europese
transmissiesysteembeheerder of een eenvoudig verbod op overheidsmaatregelen zonder
mogelijkheden tot vrijstelling, zijn in de effectbeoordeling stuk voor stuk terzijde geschoven.
Met de voorstellen wordt in plaats daarvan gestreefd naar evenwichtige oplossingen waarmee
de nationale werkingssfeer betreffende regelgevende maatregelen enkel wordt beperkt
wanneer gecoördineerde maatregelen duidelijk meer voordelen voor de consumenten
opleveren.
De aangenomen beleidsopties zijn erop gericht een gelijk speelveld te creëren voor alle
opwekkingstechnologieën en verstoringen van de markt weg te werken, waardoor er onder
meer voor wordt gezorgd dat hernieuwbare energiebronnen op gelijke voet de concurrentie op
de energiemarkt kunnen aangaan. Bovendien zouden alle marktdeelnemers er in financieel
opzicht verantwoordelijkheid voor dragen dat het net in evenwicht blijft. Belemmeringen voor
diensten die het net van flexibiliteit voorzien, zoals vraagresponsdiensten, zullen worden
verwijderd. Daarnaast zijn de maatregelen erop gericht de liquiditeit van de kortetermijnmarkt
te verhogen, zodat schaarste naar behoren invloed heeft op prijsschommelingen en die
schommelingen passende prikkels voor een flexibel net bieden.
Verder zullen de lidstaten op retailmarktniveau worden aangemoedigd om allesomvattende
prijsregulering geleidelijk af te schaffen, te beginnen met beneden de kostprijs liggende
tarieven. Kwetsbare afnemers kunnen worden beschermd door middel van een
overgangsregeling met betrekking tot prijsregulering. Om de concurrentie aan te scherpen en
overstappen aan te moedigen, zal het gebruik van opzegvergoedingen aan banden worden
gelegd. Daarnaast zullen overkoepelende beginselen worden vastgesteld om te waarborgen
dat energierekeningen duidelijk en gemakkelijk te begrijpen zijn, en zal op nietdiscriminerende basis toegang tot consumentengegevens worden verleend, waarbij algemene
privacybepalingen worden nageleefd.
Overeenkomstig de ontwikkeling van de grensoverschrijdende handel in elektriciteit en de
geleidelijke integratie van de markt, zal het institutionele kader zodanig worden aangepast dat
het tegemoetkomt aan de behoefte aan aanvullende samenwerking op regelgevingsgebied en
aan nieuwe taken voor ACER. ACER krijgt aanvullende taken, met name met betrekking tot

NL

13

NL

regionale samenwerking inzake het energiesysteem, waarbij de nationale regulators hun
centrale rol bij de regelgeving op energiegebied blijven spelen.
Alle opties zijn in het kader van de effectbeoordeling bij dit voorstel grondig onderzocht om
vast te stellen of zij aan de evenredigheidseisen voldoen. Er moet op worden gewezen dat het
voorgestelde beleid is gebaseerd op een compromis tussen bottom-up initiatieven en top-down
sturing van de markt. In het kader van de evenredigheid zijn de maatregelen op geen enkele
wijze een vervanging van de rol die de nationale overheden, de NRI's en de TSB's spelen bij
de uitvoering van uiteenlopende kritieke functies. De nationale regulators worden zelfs
aangemoedigd op een meer doeltreffende wijze op regionaal niveau zowel formeel als
informeel bijeen te komen teneinde kwesties in verband met het beheer van het
elektriciteitssysteem aan te pakken op een schaal die overeenkomt met de schaal van het
desbetreffende probleem.
De maatregelen zijn geenszins gericht op een benadering met "volledige harmonisering",
maar streven ernaar een gelijk speelveld voor alle marktspelers te creëren, met name wanneer
de mogelijkheden van de markt verder reiken dan de nationale grenzen. Uiteindelijk is een
bepaalde mate van standaardisering van voorschriften en producten essentieel voor
doeltreffende elektriciteitshandel over de grenzen heen. Beslissingen betreffende het beheer
van het net zouden daarentegen leiden tot suboptimale marktresultaten indien deze worden
overgelaten aan de lidstaten afzonderlijk en aan geïsoleerd handelende regulators. Uit de
ervaringen die zijn opgedaan met het opstellen en vaststellen van gemeenschappelijke net- en
handelsvoorschriften (zogeheten "netcodes" en "richtsnoeren") sinds het derde energiepakket
van 2009 is gebleken dat het samenbrengen van regulators en nationale autoriteiten teneinde
tot overeenstemming te komen over gemeenschappelijke voorschriften en methodologieën,
zowel op hoog niveau als betreffende technische beginselen, een duidelijke meerwaarde
oplevert.
Wat betreft het concurrentievermogen is er een steeds diepere kloof tussen de retail- en
wholesalemarkten: de retailmarkten schieten nog steeds te kort wat betreft het dienstenaanbod
en tastbare voordelen voor de consumenten. De voorgestelde maatregelen zijn gericht op het
toezicht op energiearmoede, de transparantie en duidelijkheid in verband met informatie voor
consumenten en de toegang tot gegevens, en leiden derhalve niet tot een onnodige beperking
van nationale bevoegdheden.
•

Keuze van het rechtsinstrument

Met het voorstel worden de belangrijkste rechtshandelingen van het derde energiepakket
gewijzigd. Daartoe behoren de elektriciteitsverordening (Verordening (EG) nr. 714/2009), de
elektriciteitsrichtlijn (Richtlijn 2009/72/EG) en de verordening tot oprichting van ACER
(Verordening (EG) nr. 713/2009). Door de keuze voor een herschikking van de genoemde
rechtshandelingen zal de rechtszekerheid worden verbeterd. Een wijzigingshandeling was
wellicht niet afdoende geweest met het oog op een brede reeks nieuwe bepalingen. De keuze
van het instrument zorgt derhalve voor een herziening van reeds vastgestelde en ten uitvoer
gelegde voorschriften als natuurlijke ontwikkeling van de huidige wetgeving.
3.

RESULTATEN VAN EX-POSTEVALUATIES, RAADPLEGINGEN VAN
BELANGHEBBENDEN EN EFFECTBEOORDELINGEN

•

Ex-postevaluaties/geschiktheidscontroles van bestaande wetgeving

De diensten van de Commissie hebben de prestaties van het huidige wetgevingskader (het
derde energiepakket) op vijf punten beoordeeld: relevantie, doeltreffendheid, efficiëntie,
coherentie en toegevoegde waarde voor de EU. Naast de effectbeoordeling is een op zichzelf

NL

14

NL

staande evaluatie uitgevoerd en de resultaten daarvan zijn opgenomen in de probleemanalyse
van de effectbeoordeling.
Uit de evaluatie is gebleken dat de doelstellingen van het derde energiepakket, versterken van
de concurrentie en verwijden van belemmeringen voor grensoverschrijdende concurrentie op
de elektriciteitsmarkten, al met al zijn verwezenlijkt. De actieve versterking van de wetgeving
heeft positieve resultaten voor de elektriciteitsmarkten en de consumenten opgeleverd en in
het algemeen zijn de markten minder geconcentreerd en meer geïntegreerd dan in 2009. Wat
betreft de retailmarkten zijn in het kader van het derde energiepakket nieuwe
consumentenrechten ingevoerd, waardoor de positie van de consument op de energiemarkten
duidelijk is verbeterd.
Op een aantal gebieden, zowel op wholesale- als op retailniveau, hebben de voorschriften van
het derde energiepakket echter slechts in beperkte mate bijgedragen tot de ontwikkeling van
de interne elektriciteitsmarkt. In het algemeen is uit de evaluatie gebleken dat nog veel
vorderingen kunnen worden gemaakt door het kader voor de opzet van de markt te verbeteren.
Zo zijn de algemene welvaart en de uiteindelijke voordelen voor de consument voor
verbetering vatbaar. Op het niveau van de wholesalemarkten zijn er nog steeds
belemmeringen voor de grensoverschrijdende handel en worden de interconnectorcapaciteiten
zelden ten volle benut. Dit is onder meer te wijten aan onvoldoende samenwerking tussen de
nationale netbeheerders en de regulators wat betreft het gedeeld gebruik van interconnectoren.
In veel gevallen worden doeltreffende grensoverschrijdende oplossingen nog steeds
belemmerd door het nationale perspectief van de betrokken partijen, waardoor
grensoverschrijdende stromen uiteindelijk worden beperkt. Dit beeld geldt niet voor alle
markten en tijdsbestekken: de mate van integratie van de day-ahead-, intraday- en
balanceringsmarkten varieert.
Wat betreft de retailmarkten kunnen de prestaties op het gebied van concurrentie aanzienlijk
worden verbeterd. De elektriciteitsprijzen variëren nog sterk van lidstaat tot lidstaat om nietmarktgerelateerde redenen, en de prijzen voor huishoudens zijn gestaag gestegen als gevolg
van significante stijgingen van de onbetwistbare tarieven (dat wil zeggen netwerkkosten,
belastingen en heffingen) die de afgelopen jaren hebben plaatsgevonden. Wat betreft de
consumentenbescherming zijn de stijgende energiearmoede en de onduidelijkheid betreffende
de manier waarop de kwetsbaarheid van consumenten en de energiearmoede het best kunnen
worden aangepakt nadelig geweest voor het verdiepen van de interne energiemarkt.
Overstapgerelateerde tarieven, waaronder opzegvergoedingen, vormen nog steeds een
significante financiële belemmering voor de betrokkenheid van de consument. Daarnaast
blijkt uit het grote aantal klachten in verband met de facturering16 dat de vergelijkbaarheid en
de duidelijkheid van factureringsinformatie nog aanzienlijk kunnen worden verbeterd.
Niet alleen zijn er tekortkomingen wat betreft de verwezenlijking van de oorspronkelijke
doelstellingen van het derde energiepakket, er is ook een nieuwe reeks uitdagingen waarmee
geen rekening is gehouden tijdens het opstellen van dat pakket. Zoals reed vermeld, behoren
daartoe de zeer sterke toename van hernieuwbare bronnen voor de elektriciteitsopwekking, de
toename van het aantal overheidsmaatregelen betreffende de elektriciteitsmarkten met het oog
op de voorzieningszekerheid en de wijzigingen die op technologisch vlak plaatsvinden. Dit
heeft geleid tot significante veranderingen wat betreft de manier waarop markten werken, met
16

NL

Europese Commissie (2016), "Second Consumer Market Study on the functioning of retail electricity
markets for consumers in the EU" ("Tweede consumentenmarktonderzoek naar de werking van
retailelektriciteitsmarkten voor consumenten in de EU").

15

NL

name de afgelopen vijf jaar, tot een vermindering van het positieve effect van de
hervormingen voor de consument en tot een onvolledige benutting van het potentieel van
modernisering. De bestaande wetgeving kan derhalve niet goed op deze ontwikkelingen
reageren.
In overeenstemming met de resultaten van de evaluatie en de daarmee samenhangende
effectbeoordeling streeft het onderhavige voorstel ernaar deze lacune weg te werken en een
kader voor te stellen dat het mogelijk maakt rekening te houden met de technologische
ontwikkelingen in de sector, terwijl in onze energiesystemen een transitie plaatsvindt in de
richting van nieuwe productie- en verbruiksmodellen.
•

Raadpleging van belanghebbenden

Ter voorbereiding op het onderhavige initiatief heeft de Commissie meerdere openbare
raadplegingen uitgevoerd. Deze stonden open voor EU-burgers, autoriteiten van de lidstaten,
deelnemers aan de energiemarkt en organisaties die hun belangen behartigen alsmede andere
relevante belanghebbenden, waaronder het mkb en energieverbruikers.
Hier komen met name drie raadplegingen en de resultaten daarvan aan bod:
1) Kwesties in verband met de toereikendheid van hulpbronnen waren het onderwerp van een
openbare raadpleging17 die plaatsvond van 15 november 2012 tot 7 februari 2013
("Consultation on generation adequacy, capacity mechanisms, and the internal market in
electricity", "Raadpleging over de toereikendheid van de opwekking, controlemechanismen en
de interne markt voor elektriciteit"). Deze raadpleging was gericht op het inwinnen van de
meningen van belanghebbenden over het waarborgen van de toereikendheid van de
hulpbronnen en de zekerheid van de elektriciteitsvoorziening op de interne markt.
Er zijn 148 afzonderlijke antwoorden van overheidsinstanties, de industrie (zowel van de
productie- als van de verbruikszijde) en de academische wereld ontvangen. Gedetailleerde
diagrammen over de reacties op de raadpleging zijn online beschikbaar18, evenals alle
afzonderlijke bijdragen en een samenvatting van de resultaten van de raadpleging19.
2) Een openbare raadpleging over retailmarkten voor elektriciteit en eindverbruikers20 vond
plaats van 22 januari 2014 tot 17 april 2014. De Commissie ontving 237 reacties op de
raadpleging, waarbij 20 % van de antwoorden afkomstig was van energieleveranciers, 14 %
van DSB's, 7 % van consumentenorganisaties en 4 % van NRI's. Bovendien nam een groot

17

Europese Commissie (2012), "Consultation Paper on generation adequacy, capacity mechanisms and
the internal market in electricity" ("Raadplegingsdocument over de toereikendheid van de opwekking,
controlemechanismen en de interne markt voor elektriciteit")
https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/20130207_generation_adequacy_consultation_do
cument.pdf.

18

19

20

NL

https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/Charts_Public%20Consultation%20Reta
il%20Energy%20Market.pdf
Europese Commissie (2012), "Consultation Paper on generation adequacy, capacity mechanisms and
the internal market in electricity" ("Raadpleging over de toereikendheid van de opwekking,
controlemechanismen en de interne markt voor elektriciteit").
https://ec.europa.eu/energy/en/consultations/consultation-generation-adequacy-capacity-mechanismsand-internal-market-electricity
Europese Commissie (2014), raadpleging over de retailmarkt voor energie
https://ec.europa.eu/energy/en/consultations/consultation-retail-energy-market

16

NL

aantal afzonderlijke burgers deel aan de raadpleging. Een samenvatting van de reacties is
beschikbaar op de website van de Commissie21.
3) Een uitgebreide openbare raadpleging over een nieuwe opzet van de energiemarkt22 vond
plaats van 15 juli 2015 tot 9 oktober 2015.
De Commissie heeft 320 antwoord op deze raadpleging ontvangen. Ongeveer 50 % van de
reacties was afkomstig van nationale of EU-brede brancheorganisaties. 26 % van de
antwoorden was afkomstig van bedrijven die actief zijn in de energiesector (leveranciers,
tussenpersonen, verbruikers) en 9 % van netbeheerders. Verder reageerden 17 nationale
overheden en meerdere NRI's op de raadpleging. Bovendien nam een groot aantal
afzonderlijke burgers en academische instellingen deel aan de raadpleging. Een gedetailleerde
beschrijving van de standpunten van de belanghebbenden over alle specifieke beleidsopties is
opgenomen in de effectbeoordeling bij dit wetgevingsinitiatief.
•

Bijeenbrengen en benutten van deskundigheid

Bij de voorbereiding van de voorgestelde verordening en de effectbeoordeling is
gebruikgemaakt van een grote hoeveelheid materiaal waarnaar wordt verwezen in de
voetnoten in de effectbeoordeling. Daartoe behoren bijna 30 studies en
modelleringshulpmiddelen die voornamelijk door onafhankelijke externe partijen zijn
gebruikt om de specifieke opties met betrekking tot het onderhavige voorstel te beoordelen.
Bijlage V van de effectbeoordeling omvat een volledige opsomming hiervan. Bij de studies
zijn uiteenlopende methodologieën toegepast, waarbij het accent op kwantitatieve ramingen in
het kader van economische en sociale kosten-batenanalyses lag.
Daarnaast heeft de Commissie een sectoronderzoek verricht naar nationale
capaciteitsmechanismen. Van de tussentijdse resultaten daarvan is gebruikgemaakt tijdens de
voorbereidingsfase van het onderhavige voorstel23. De resultaten van deze studies vormden
een aanvulling op de hierboven vermelde uitgebreide reacties van de belanghebbenden. De
Commissie beschikte dan ook over uitgebreide basisgegevens ter onderbouwing van de
huidige voorstellen.
•

Effectbeoordeling

Alle voorgestelde maatregelen worden ondersteund door de effectbeoordeling. Op 7
november 2016 heeft de Raad voor regelgevingstoetsing een gunstig advies uitgebracht. In
bijlage I van de effectbeoordeling is uiteengezet op welke manier rekening is gehouden met
de standpunten van de Raad voor regelgevingstoetsing.
In de effectbeoordeling is een aantal beleidsopties voor elke geconstateerd reeks problemen
onderzocht. Hieronder worden deze reeksen problemen en de alternatieve trajecten met
betrekking tot maatregelen opgesomd:
De opzet van de markt aanpassen aan de toename van hernieuwbare energie en de
technologische ontwikkeling
De effectbeoordeling ondersteunt de versterking van de huidige marktvoorschriften teneinde
de bestaande verstoringen van de markt weg te werken en daardoor een gelijk speelveld voor
21

22

23

NL

https://ec.europa.eu/energy/sites/ener/files/documents/Charts_Public%20Consultation%20Reta
il%20Energy%20Market.pdf
Europese Commissie (2015), raadpleging over de nieuwe opzet van de energiemarkt COM(2015) 340
final https://ec.europa.eu/energy/en/consultations/public-consultation-new-energy-market-design.
Tussentijds verslag over het sectoronderzoek naar capaciteitsmechanismen, C(2016) 2107 final.

17

NL

alle opwekkingstechnologieën en hulpbronnen tot stand te brengen. Voorschriften die zorgen
voor discriminatie van bepaalde hulpbronnen en die de toegang van bepaalde technologieën
tot het elektriciteitsnet beperken of bevorderen, worden aangepakt. Daarnaast zouden alle
marktdeelnemers financiële verantwoordelijkheid dragen voor op het net veroorzaakte
onevenwichtigheden en zouden alle hulpbronnen op de markt op gelijke voorwaarden worden
vergoed. Belemmeringen voor de vraagrespons zouden worden weggenomen. Met de gekozen
optie zouden verder de kortetermijnmarkten worden versterkt door deze dichter bij realtime te
brengen, waardoor optimale mogelijkheden worden geboden om aan flexibiliteitsbehoeften te
voldoen, en door de balanceringsmarkten efficiënter te maken. De gekozen optie omvat
maatregelen die zouden helpen om alle flexibele gedistribueerde hulpbronnen met betrekking
tot opwekking, vraag en opslag bij de markt te betrekken door middel van passende
stimulansen, een marktkader dat hierbij beter aansluit en maatregelen om de stimulansen voor
de DSB's te versterken.
Een niet-regelgevende benadering werd van de hand gewezen, aangezien hierdoor weinig
mogelijkheden worden geboden voor het verbeteren van de markt en het waarborgen van een
gelijk speelveld voor alle hulpbronnen. Het huidige EU-regelgevingskader is op de betrokken
gebieden beperkt en op andere gebieden ontbreekt het volledig. Daarnaast werd ervan
uitgegaan dat door vrijwillige samenwerking niet kon worden voorzien in het passende niveau
van harmonisering of zekerheid voor de markt. Ook de optie met volledige harmonisering van
de marktvoorschriften werd van de hand gewezen, aangezien de desbetreffende veranderingen
zouden kunnen indruisen tegen het evenredigheidsbeginsel en deze veranderingen al met al
onnodig zouden zijn gezien de toestand waarin de Europese energiemarkten momenteel
verkeren.
Toekomstige
investeringen
in
capaciteitsmechanismen aanpakken

opwekking

bevorderen

en

ongecoördineerde

Er zijn meerdere beleidsopties beoordeeld die verder gaan dan het basisscenario, waarbij bij
elke optie in een bepaalde mate afstemming en coördinatie op EU-niveau tussen de lidstaten
werd voorgesteld alsmede een bepaalde mate waarin de marktdeelnemers afhankelijk zouden
zijn van energiemarktbetalingen.
Bij een optie betreffende de zogeheten "energy-only-markt" zouden de Europese markten
zodanig worden verbeterd en gekoppeld dat wordt voorzien in de nodige prijssignalen om
investeringen in nieuwe hulpbronnen en op de juiste plekken te stimuleren. Bij een dergelijk
scenario zouden capaciteitsmechanismen niet meer nodig zijn.
De gekozen optie bouwt voort op dit "energy-only-market"-scenario, maar wijst niet van de
hand dat lidstaten capaciteitsmechanismen kunnen gebruiken mits deze zijn gebaseerd op een
gezamenlijke methodologie voor de beoordeling van de langetermijntoereikendheid van
hulpbronnen die op basis van volledige transparantie wordt uitgevoerd door ENTSB-E en
ACER en mits deze beschikken over gemeenschappelijke ontwerpkenmerken met het oog op
een hogere mate van verenigbaarheid tussen nationale capaciteitsmechanismen en
geharmoniseerde grensoverschrijdende samenwerking. Deze optie bouwt voort op de
richtsnoeren van de Europese Commissie inzake staatssteun voor milieubescherming en
energie 2014-2020 en op het sectoronderzoek naar capaciteitsmechanismen.
Een niet-regelgevende aanpak werd afgewezen, aangezien de bestaande bepalingen krachtens
de EU-wetgeving niet duidelijk en robuust genoeg zijn om het hoofd te bieden aan de
uitdagingen waarmee het Europese elektriciteitssysteem wordt geconfronteerd. Bovendien
kan door vrijwillige samenwerking wellicht niet worden voorzien in het passende niveau van
harmonisering of zekerheid voor de markt. Er moet op dit gebied wetgeving worden
vastgesteld teneinde de kwesties op samenhangende wijze aan te pakken. De optie waarbij op

NL

18

NL

basis van regionale of EU-brede beoordelingen van de toereikendheid van de opwekking
gehele regio's of uiteindelijk alle EU-lidstaten verplicht zouden worden om
capaciteitsmechanismen uit te rollen, is van de hand gewezen als buitenproportioneel.
Onbevredigende prestaties van de retailmarkten: langzame uitvoering en laag niveau van
dienstverlening
Bij de voorkeursoptie schaffen de lidstaten allesomvattende prijsregulering geleidelijk af, te
beginnen met beneden de kostprijs liggende tarieven, waarbij een in EU-wetgeving
vastgestelde termijn geldt. Bij deze optie is een tariefregulering voor kwetsbare afnemers in
het kader van een overgangsregeling toegestaan. Om de participatie van de consumenten te
versterken, wordt het gebruik van opzegvergoedingen aan banden gelegd. Het vertrouwen van
de consument in vergelijkende websites moet worden bevorderd door middel van een
certificeringsinstrument dat door de nationale autoriteiten wordt geïmplementeerd. Bovendien
zal door middel van overkoepelende beginselen worden gewaarborgd dat energierekeningen
duidelijk en gemakkelijk te begrijpen zijn, waarbij minimumeisen aan de inhoud worden
gesteld. Verder moeten de lidstaten controleren hoeveel huishoudens onder energiearmoede
lijden. Om de ontwikkeling van nieuwe diensten door nieuwe marktdeelnemers en
energiedienstverleners mogelijk te maken, wordt tot slot niet-discriminerende toegang tot
consumentengegevens gewaarborgd.
Tot de andere opties die in overweging zijn genomen, maar van de hand zijn gewezen,
behoren volledige harmonisering van de consumentenwetgeving met uitgebreide waarborgen
voor de consumenten, op EU-niveau vastgestelde uitzonderingen op de prijsregulering op
basis
van
een
verbruiksdrempel
of
een
prijsdrempel,
een
standaard
gegevensverwerkingsmodel dat wordt gehandhaafd door een neutrale marktspeler, zoals een
TSB, die tevens de verantwoordelijkheid ervoor draagt, een verbod op alle
overstapvergoedingen, inclusief opzegvergoedingen, alsmede gedeeltelijke harmonisering van
de inhoud van energiefacturen, en tot slot een EU-kader voor het controleren van de
energiearmoede op basis van een door de lidstaten uitgevoerd onderzoek naar de energieefficiëntie van de woningvoorraad alsmede invoering van preventieve maatregelen waarmee
afsluitingen worden voorkomen. Al deze opties zijn afgewezen, omdat ze niet voldoen aan de
beginselen van subsidiariteit en evenredigheid. Handhaven van de status quo werd door
nagenoeg alle geraadpleegde belanghebbenden evenmin als haalbare optie beschouwd.
Versterking van het institutionele kader en de rol van het Agentschap
Het institutionele kader van het derde pakket is erop gericht de samenwerking tussen de NRI's
en tussen de TSB's te bevorderen. ACER en de ENTSB's hebben sinds hun oprichting een
belangrijke rol gespeeld bij de vorderingen die zijn gemaakt in de richting van een werkende
interne energiemarkt. Door de recente ontwikkelingen op de Europese energiemarkten die in
de effectbeoordeling aan bod zijn gekomen en de daaropvolgende voorstellen betreffende het
initiatief inzake de opzet van de markt, is een aanpassing van het institutionele kader echter
noodzakelijk. Bovendien is uit de tenuitvoerlegging van het derde pakket gebleken dat
sommige gebieden voor verbetering vatbaar zijn wat betreft het kader dat van toepassing is op
ACER en de ENTSB's. Wat betreft de overwogen opties voor de hervorming van het
institutionele kader is een scenario met ongewijzigd beleid afgewezen, aangezien hierdoor
lacunes op het gebied van regelgeving en markttoezicht zouden ontstaan, in overeenstemming
met zich ontwikkelende marktbepalingen die elders in dit voorstel aan bod komen en met de
vooruitgang inzake secundaire wetgeving die op EU-niveau wordt geboekt.
Een niet-regelgevende aanpak betreffende "strengere handhaving" en vrijwillige
samenwerking zonder nieuwe, aanvullende maatregelen ter aanpassing van het institutionele
kader is in overweging genomen. Versterkte handhaving van bestaande wetgeving omvat

NL

19

NL

voortzetting van de tenuitvoerlegging van het derde pakket en volledige tenuitvoerlegging van
de netcodes en richtsnoeren – als beschreven bij de optie "ongewijzigd beleid" – in
combinatie met strengere handhaving. Door strengere handhaving zou het huidige
institutionele kader echter niet worden verbeterd.
Een wetgevende optie, waardoor ACER zou veranderen in een soort pan-Europese regulator,
is eveneens in overweging genomen, maar uiteindelijk van de hand gewezen. Om ervoor te
zorgen dat het Agentschap een dergelijke rol kan vervullen, zou het over een ruim aantal
deskundigen moeten beschikken, waardoor het budget en het personeel van ACER aanzienlijk
moeten worden opgeschroefd. Het lijkt verder passend om de betrokkenheid van de nationale
regulators bij de besluitvorming van het Agentschap te handhaven en meerderheidsbesluiten
door de nationale regulators niet stelselmatig te vervangen door besluiten door de directeur.
Dientengevolge zijn wetgevende opties om ACER op basis van het bestaande kader te
versterken in overweging genomen. Met de in de effectbeoordeling ondersteunde optie wordt
de aanpassing van het institutionele EU-kader aan de nieuwe werkelijkheid van het
elektriciteitssysteem mogelijk gemaakt. Bovendien wordt tegemoetgekomen aan de daaruit
voortvloeiende behoefte aan aanvullende regionale samenwerking en de bestaande en
verwachte lacunes in de regelgeving inzake de energiemarkt, en wordt voorzien in flexibiliteit
door middel van een combinatie van bottom-up en top-down benaderingen.
Teneinde de bestaande lacunes in de regelgeving wat betreft de regelgevende functies van de
NRI's op regionaal niveau aan te pakken, wordt bij de beleidsinitiatieven in het kader van
deze optie bovendien een flexibel regionaal regelgevingskader vastgesteld waarmee de
regionale coördinatie en de besluitvorming door de NRI's worden versterkt. Bij deze optie
wordt een stelsel van gecoördineerde regionale besluiten en toezicht op bepaalde kwesties
door de NRI's van de regio ingevoerd (bijv. ROC's en anderen, uitgaande van de voorgestelde
initiatieven inzake de opzet van de markt) en speelt ACER een rol bij het waarborgen van de
belangen van de EU.
Grondrechten
Het onderhavige voorstel kan gevolgen hebben met betrekking tot een aantal grondrechten die
zijn vastgesteld bij het EU-Handvest van de grondrechten, met name: het recht op
eerbiediging van privéleven, familie-en gezinsleven (artikel 7), het recht op bescherming van
persoonsgegevens (artikel 8), het verbod van discriminatie (artikel 21), het recht op sociale
bijstand (artikel 34), toegang tot diensten van algemeen economisch belang (artikel 36), het
recht op een hoog niveau van milieubescherming (artikel 37) en het recht op een doeltreffende
voorziening in rechte (artikel 47).
Hieraan komt het voorstel in het bijzonder tegemoet door middel van een aantal bepalingen
inzake consumentenbescherming, energiearmoede, bescherming van kwetsbare afnemers,
toegang tot diensten van algemeen economisch belang, gegevensbescherming en privacy.
Een samenvatting van de effectbeoordeling is beschikbaar op de website van de Commissie24,
evenals het gunstige advies van de Raad voor regelgevingstoetsing.
•

Gezonde regelgeving en vereenvoudiging

Door het voorstel kunnen de administratieve vereisten in beperkte mate toenemen. Doordat
een gelijk speelveld voor alle technologieën tot stand wordt gebracht, zodat deze optimaal aan
de energiemarkten kunnen deelnemen, moeten deze technologieën bijvoorbeeld voldoen aan

24

NL

[PB: verwijzing naar effectbeoordeling invoegen]

20

NL

een aantal nalevingseisen inzake de markt, waardoor de administratieve werkbelasting
enigszins kan toenemen.
De beoogde maatregelen ter verbetering van de liquiditeit en de integratie van de
energiemarkten kunnen voor bedrijven ook enig effect op de korte termijn hebben, aangezien
zij zich moeten aanpassen aan nieuwe regelingen inzake de energiehandel. Ten opzicht van
het basisscenario (ongewijzigd beleid) blijkt dit effect echter minimaal te zijn, aangezien de
economische voordelen van de hervorming ruimschoots opwegen tegen enige administratieve
reorganisatie op de korte of lange termijn.
Bij de geleidelijke afschaffing van gereguleerde prijzen op lidstaatniveau moeten de NRI's
verder meer inspanningen leveren wat betreft het toezien op de markten, het zorgen voor
doeltreffende mededinging en het waarborgen van consumentenbescherming. Deze effecten
kunnen worden opgevangen door een grotere mate van participatie van de consumenten,
waardoor de mededinging op de markt op natuurlijke wijze wordt bevorderd.
Door de reeks activiteiten die moeten worden uitgevoerd op grond van het bijgewerkte
institutionele kader wordt er ook een nieuwe reeks eisen tot stand gebracht betreffende
betrokkenheid op administratief niveau van de nationale regulators en
transmissiesysteembeheerders. Hiertoe behoort participatie binnen ACER en via de
besluitvormingsprocessen met het oog het bereiken van overeenstemming over
methodologieën en praktijken voor de soepele handel in energie aan de grens.
Een gedetailleerde beschrijving van de administratieve en economische impact van elke
overwogen beleidsoptie op het bedrijfsleven en overheidsinstanties is opgenomen in
hoofdstuk 6 van de effectbeoordeling.
4.

GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

De gevolgen voor de begroting in verband met het voorstel in het kader van dit pakket hebben
betrekking op de middelen van het Agentschap voor de samenwerking tussen
energieregulators (ACER) die zijn beschreven in het financieel memorandum bij het voorstel
van de Commissie voor een herschikking van de verordening tot oprichting van ACER. In
wezen moeten vanwege de door ACER uit te voeren nieuwe taken, met name wat betreft de
beoordeling van de toereikendheid van het systeem en de oprichting van regionale
operationele centra, in het Agentschap tot 2020 tot 18 aanvullende FTE's worden gecreëerd en
moeten de daarvoor noodzakelijke financiële middelen ter beschikking worden gesteld.
5.

OVERIGE ELEMENTEN

•

Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

De Commissie zal toezicht houden op de omzetting en de naleving door de lidstaten en andere
actoren van alle maatregelen die uiteindelijk worden aangenomen, en neemt
handhavingsmaatregelen wanneer dat nodig is. De Commissie brengt richtsnoeren uit ter
ondersteuning van de uitvoering van de goedgekeurde maatregelen, zoals zij eerder heeft
gedaan in het kader van de tenuitvoerlegging van het derde energiepakket.
Wat het toezicht en de uitvoering betreft, zal de Commissie worden ondersteund door ACER.
De jaarlijkse rapportage door het Agentschap en de parallelle door de Commissie uitgevoerde
evaluaties alsmede de rapportage door de Coördinatiegroep voor elektriciteit maken allemaal
deel uit van de bepalingen van het huidige initiatief. Het agentschap wordt verzocht om de
toezichtindicatoren verder te herzien om ervoor te zorgen dat ze relevant blijven voor de
toetsing van de vooruitgang van de doelstellingen van de onderhavige voorstellen, zodat

NL

21

NL

daarmee rekening kan worden gehouden, onder meer via het jaarlijkse markttoezichtverslag
van ACER.
Parallel aan de voorgestelde initiatieven komt de Commissie met een initiatief betreffende de
governance van de energie-unie, waarmee de planning, de rapportage en het toezicht worden
vereenvoudigd. Op basis van dat initiatief betreffende de governance van de energie-unie
worden de huidige bewakings- en rapportageverplichtingen van de Commissie en de lidstaten
in het derde energiepakket geïntegreerd in horizontale voortgangs- en toezichtverslagen. Meer
informatie over de stroomlijning van de toezicht- en rapportageverplichtingen is te vinden in
de effectbeoordeling betreffende de governance van de Europese Unie.
Een uitgebreidere behandeling van toezichtmechanismen en benchmarkindicatoren is te
vinden in hoofdstuk 8 van de effectbeoordeling.
6.

TOELICHTING BIJ DE SPECIFIEKE BEPALINGEN VAN DE VOORSTELLEN

•

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit
(herschikking)

In hoofdstuk I van de voorgestelde richtlijn worden de werkingssfeer en het onderwerp van de
richtlijn verduidelijkt, waarbij de nadruk wordt gelegd op de consumenten en het belang van
de interne markt en de belangrijkste beginselen daarvan. Daarnaast worden de belangrijkste,
in de richtlijn gebruikte definities bijgewerkt.
Hoofdstuk II van de voorgestelde richtlijn omvat het algemene beginsel dat de lidstaten
moeten waarborgen dat de EU-elektriciteitsmarkt concurrerend, op de consument gericht,
flexibel en niet-discriminerend is. Er wordt benadrukt dat nationale maatregelen geen
ongerechtvaardigde belemmering voor grensoverschrijdende stromen, participatie van de
consument of investeringen mogen vormen. Daarnaast wordt het beginsel vastgesteld dat
energievoorzieningsprijzen marktgebaseerd zijn, waarbij naar behoren gerechtvaardigde
uitzonderingen mogelijk zijn. In dit hoofdstuk worden tevens bepaalde beginselen betreffende
de werking van de EU-elektriciteitsmarkten verduidelijkt, zoals het recht om een leverancier
te kiezen. Bovendien omvat het bijgewerkte voorschriften inzake mogelijke
openbaredienstverplichtingen die de lidstaten onder bepaalde omstandigheden aan
energiebedrijven kunnen opleggen.
In hoofdstuk III van de voorgestelde richtlijn worden bestaande consumentenrechten versterkt
en worden nieuwe rechten vastgesteld waarmee naar een centrale positie voor consumenten
op de energiemarkten wordt gestreefd door hen daartoe in staat te stellen en hen betere
bescherming te bieden. Er worden voorschriften vastgesteld inzake duidelijkere
factureringsinformatie en gecertificeerde vergelijkingsinstrumenten. Het hoofdstuk omvat
bepalingen waarmee wordt gewaarborgd dat de consumenten in staat zijn vrijelijk
leveranciers of aankoopgroeperingen te kiezen en over te stappen, dat zij recht hebben op een
dynamische-prijscontract en dat zij in staat zijn deel te nemen aan vraagrespons alsmede
elektriciteitsproductie en -verbruik voor de eigen behoefte. Elke consument krijgt het recht
om om een slimme meter te verzoeken die is uitgerust met een minimumreeks van
functionaliteiten. Tevens vindt een verbetering plaats van bestaande voorschriften inzake de
mogelijkheden van consumenten om hun gegevens te delen met leveranciers en
dienstverleners, doordat de rol van de voor het gegevensbeheer verantwoordelijke partijen
wordt verduidelijkt en doordat door middel van een uitvoeringshandeling een
gemeenschappelijk Europees gegevensformaat wordt vastgesteld dat door de Commissie is
ontwikkeld. Bovendien wordt ernaar gestreefd dat de energiearmoede door de lidstaten wordt
aangepakt. Verder worden de lidstaten verplicht kaders vast te stellen voor onafhankelijke

NL

22

NL

aankoopgroeperingen en voor vraagrespons alsmede beginselen waarmee zij volledig op de
markt kunnen participeren. Er wordt een kader vastgesteld op basis waarvan lokale
energiegemeenschappen kunnen deelnemen aan lokale diensten inzake energieopwekking, distributie, -bundeling, -opslag, -voorziening of -efficiëntie. Daarnaast worden in het
hoofdstuk bestaande bepalingen verduidelijkt die betrekking hebben op slimme meters en
centrale contactpunten alsmede op rechten inzake buitengerechtelijke geschillenprocedures,
universele dienstverlening en kwetsbare afnemers.
In hoofdstuk IV van de voorgestelde richtlijn worden de taken van de DSB's verduidelijkt,
met name in verband met de activiteiten van de DSB's op het gebied van de aanbesteding van
netwerkdiensten ter waarborging van flexibiliteit, de integratie van elektrische voertuigen en
gegevensbeheer. Daarnaast wordt de rol van de DSB's verduidelijkt wat betreft opslag- en
oplaadpunten voor elektrische voertuigen.
Hoofdstuk V van de voorgestelde richtlijn omvat een samenvatting van de algemene
voorschriften die van toepassing zijn op TSB's, waarbij voornamelijk gebruik wordt gemaakt
van bestaande tekst en slechts het een en ander wordt verduidelijkt met betrekking tot
ondersteunende diensten en de nieuwe regionale operationele centra.
Hoofdstuk VI van de voorgestelde richtlijn omvat de voorschriften inzake ontvlechting
overeenkomstig het derde energiepakket en blijft ongewijzigd wat betreft de voornaamste
materiële voorschriften inzake ontvlechting, met name met betrekking tot de drie regelingen
voor TSB's (ontvlechting van eigendom, onafhankelijke systeembeheerder en onafhankelijke
transmissiesysteembeheerder) en tot de bepalingen inzake de aanwijzing en certificering van
TSB's. Het hoofdstuk omvat slecht een verduidelijking betreffende de mogelijkheden
waarover de TSB's beschikken om eigenaar te zijn van opslagvoorzieningen of om
ondersteunende diensten aan te bieden.
Hoofdstuk VII van de voorgestelde richtlijn omvat voorschriften inzake de vaststelling, het
bereik van de bevoegdheden en taken alsmede de werking van de onafhankelijke nationale
energieregulators. In het voorstel wordt met name nadruk gelegd op de verplichting van
regulators om met aangrenzende regulators en ACER samen te werken bij kwesties van
grensoverschrijdend belang, en wordt de lijst met taken van de regulators bijgewerkt, onder
meer wat betreft het toezicht op de nieuw opgerichte regionale operationele centra.
Bij hoofdstuk VIII van de voorgestelde richtlijn worden sommige algemene bepalingen
gewijzigd, onder meer wat betreft afwijkingen van de richtlijn, de uitoefening van
gedelegeerde bevoegdheden door de Commissie en het krachtens Verordening (EU) nr.
182/2011 overeenkomstig de comitologieregels opgerichte comité.
In de nieuwe bijlagen bij de voorgestelde richtlijn worden meer vereisten vastgesteld
betreffende vergelijkingsinstrumenten alsmede facturering en factureringsinformatie en
worden bestaande vereisten betreffende slimme meters en de uitrol daarvan gewijzigd.
•
Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad
betreffende de interne elektriciteitsmarkt (herschikking)
Hoofdstuk I van de voorgestelde verordening omvat de werkingssfeer en het onderwerp
alsmede de definitie van de termen die erin worden gebruikt. Er wordt gewezen op het belang
van onvervalste marktsignalen waarmee meer flexibiliteit, CO2-reductie en innovatie tot stand
worden gebracht. Daarnaast worden de voornaamste, in de verordening gebruikte definities
bijgewerkt en aangevuld.

NL

23

NL

Hoofdstuk II van de voorgestelde verordening omvat een nieuw artikel waarin de
voornaamste beginselen worden vastgesteld waaraan nationale energiewetgeving moet
voldoen teneinde een goed werkende interne elektriciteitsmarkt mogelijk te maken.
Bovendien worden de voornaamste juridische beginselen met betrekking tot de voorschriften
voor de elektriciteitshandel in verschillende handelstijdsbestekken vastgesteld (balancering-,
intraday-, day-ahead- en termijnmarkten), waaronder beginselen betreffende prijsvorming.
Het beginsel van de balanceringstaken wordt verduidelijkt en er wordt voorzien in een kader
voor meer marktcompatibele voorschriften voor de dispatching en beperking van opwekking
en vraagrespons, met inbegrip van voorwaarden betreffende eventuele uitzonderingen daarop.
In hoofdstuk III van de voorgestelde verordening wordt het proces omschreven waarmee de
biedzones op gecoördineerde wijze worden vastgesteld, in overeenstemming met het proces
van herziening dat is vastgesteld bij Verordening 1222/2015 tot vaststelling van richtsnoeren
betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer25. Teneinde het aanhoudende probleem
van significante nationale beperkingen van grensoverschrijdende elektriciteitsstromen aan te
pakken, worden de voorwaarden voor dergelijke uitzonderlijke beperkingen verduidelijkt, met
name door middel van voorschriften waarmee wordt gewaarborgd dat nationale actoren de
invoer en uitvoer van elektriciteit niet om economische redenen beperken. Verder omvat dit
hoofdstuk wijzigingen van bestaande beginselen betreffende transmissie- en
distributienetwerktarieven en wordt een procedure vastgesteld voor de bevordering van de
geleidelijke convergentie van methodologieën inzake transmissie- en distributietarieven.
Bovendien worden gewijzigde voorschriften voor het gebruik van congestieheffingen
vastgesteld.
In hoofdstuk IV van de voorgestelde verordening worden nieuwe beginselen vastgesteld
waarmee op gecoördineerde wijze tegemoet wordt gekomen aan de bezorgdheid van de
lidstaten met betrekking tot de toereikendheid van hulpbronnen. Er worden beginselen en een
procedure vastgesteld voor de ontwikkeling van een Europese beoordeling van de
toereikendheid van hulpbronnen waarmee de behoefte aan controlemechanismen beter kan
worden bepaald en indien nodig een betrouwbaarheidsnorm door de lidstaten kan worden
vastgesteld. Tevens wordt verduidelijkt hoe en onder welke omstandigheden
capaciteitsmechanismen op marktcompatibele wijze kunnen worden ingevoerd. Daarnaast
worden marktcompatibele beginselen inzake de opzet van capaciteitsmechanismen
verduidelijkt, met inbegrip van voorschriften betreffende de participatie van capaciteit die
zich in andere lidstaat bevindt en betreffende het gebruik van interconnectie. Er wordt
vastgesteld hoe de regionale operationele centra, de nationale TSB's, het ENTSB voor
elektriciteit en de nationale regulators via ACER worden betrokken bij de ontwikkeling van
technische parameters voor de participatie van capaciteit die zich in een andere lidstaat
bevindt, en er worden operationele voorschriften voor de participatie ervan vastgesteld.
In hoofdstuk V van de voorgestelde verordening worden de taken en plichten van het ENTSB
voor elektriciteit en de toezichttaken van ACER op dat gebied vastgesteld, waarbij wordt
verduidelijkt dat ACER onafhankelijk en in het Europees belang te werk moet gaan. De taken
van de regionale operationele centra worden vastgesteld en er worden criteria alsmede een
procedure vastgesteld met betrekking tot het afbakenen van systeembeheersregio's die onder
elk regionaal operationeel centrum vallen en tot de coördinerende functies die deze centra
vervullen. Verder worden werkregelingen en organisatorische regelingen, eisen inzake
raadpleging, eisen en procedures betreffende de vaststelling van besluiten en aanbevelingen
alsmede de evaluatie daarvan vastgesteld. Tevens worden de samenstelling en de
25

NL

Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren
betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (PB L 197 van 25.7.2015, blz. 24)

24

NL

verantwoordelijkheden van de raad van beheer alsmede de aansprakelijkheidsregelingen van
de regionale operationele centra vastgesteld. Daarnaast omvat het hoofdstuk voorschriften
inzake de aansluiting van warmtekrachtkoppelingseenheden die voorheen deel uitmaakten van
Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012
betreffende
energie-efficiëntie.
De
voorschriften
betreffende
een
tienjarig
netontwikkelingsplan, het vergoedingsmechanisme tussen transmissiesysteembeheerder, de
uitwisseling van informatie en certificering blijven grotendeels ongewijzigd.
Bij hoofdstuk VI van de voorgestelde verordening wordt een Europese entiteit voor DSB's
opgericht. wordt een procedure voor de oprichting ervan vastgesteld en worden de taken
ervan vastgesteld, onder meer wat betreft de raadpleging van belanghebbenden. Bovendien
wordt voorzien in gedetailleerde voorschriften betreffende de samenwerking tussen DSB's en
TSB's ten aanzien van de planning en het beheer van hun netten.
Hoofdstuk VII van de voorgestelde verordening omvat de bestaande bevoegdheden en
voorschriften op basis waarvan de Commissie gedelegeerde handelingen kan vaststellen in de
vorm van netcodes of richtsnoeren. Het hoofdstuk omvat verduidelijkingen betreffende het
juridische karakter en de vaststelling van netcodes en richtsnoeren en zorgt ervoor dat de
mogelijke inhoud ervan wordt uitgebreid tot gebieden als distributietariefstructuren,
voorschriften voor de voorziening van niet-frequentiegerelateerde ondersteunende diensten,
voorschriften inzake vraagrespons, energieopslag en beperking van de vraag, voorschriften
inzake cyberbeveiliging, voorschriften inzake regionale operationele centra alsmede de
beperking van opwekking en de redispatching van opwekking en vraag. De procedure voor de
uitwerking van netcodes betreffende elektriciteit wordt vereenvoudigd en gestroomlijnd en de
nationale regulators worden in staat gesteld om in het kader van ACER besluiten te nemen
over kwesties met betrekking tot de tenuitvoerlegging van netcodes en richtsnoeren.
Bovendien worden de Europese entiteit voor DSB's en andere belanghebbenden nauwer
betrokken bij de procedure inzake de ontwikkeling van voorstellen voor netcodes betreffende
elektriciteit.
Hoofdstuk VIII van de voorgestelde verordening omvat de slotbepalingen. Het omvat verder
de bestaande voorschriften voor de vrijstelling van nieuwe gelijkstroominterconnectoren van
bepaalde eisen van de elektriciteitsrichtlijn en de elektriciteitsverordening, waarbij de
procedure voor daaropvolgende wijzigingen daarvan door de NRI's wordt verduidelijkt.
In de bijlage bij de voorgestelde verordening worden de functies van de krachtens de
verordening opgerichte regionale operationele centra gedetailleerd omschreven.
•

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad tot
oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking
tussen energieregulators (herschikking)

In het algemeen worden de regels betreffende ACER voorgesteld om te worden aangepast aan
de “gezamenlijke aanpak” voor gedecentraliseerde agentschappen van de EU die is
overeengekomen tussen het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese
Commissie (“gezamenlijke aanpak”)26. Het is in het geval van ACER op dit moment echter
gerechtvaardigd in beperkte mate af te wijken van de gezamenlijke aanpak.
Hoofdstuk I van de voorgestelde verordening beschrijft de rol, doelstellingen en taken van
ACER en de aard van de handelingen die zij kan vaststellen, en voorziet in regels betreffende
raadplegingen en toezicht. De lijst van taken is geactualiseerd en uitgebreid met de taken van
26

NL

Zie: Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese
Commissie over de gedecentraliseerde agentschappen van 19.7.2012.

25

NL

ACER op het gebied van het toezicht op de groothandelsmarkt en de grensoverschrijdende
infrastructuur die na de vaststelling van de verordening aan ACER werd toevertrouwd.
ACER krijgt meer verantwoordelijkheid voor de aanneming van netcodes voor elektriciteit bij
het opstellen en indienen van het definitieve voorstel voor een netcode aan de Commissie
onder handhaving van de rol van ENTSB-E als technisch deskundige. Het voorstel geeft de
DSB’s ook een officiële vertegenwoordiging op EU-niveau, met name bij de ontwikkeling
van voorstellen voor netcodes, in overeenstemming met een verruiming van hun
verantwoordelijkheden. Het agentschap krijgt de bevoegdheid om te besluiten over de
voorwaarden, methoden en algoritmen voor de uitvoering van de netcodes en richtsnoeren op
het gebied van elektriciteit.
Voor de regionale taken die slechts een beperkt aantal nationale regulators betreffen, wordt
een regionaal besluitvormingsproces geïntroduceerd. De directeur moet dan ook advies geven
over de vraag of de betrokken kwestie in de eerste plaats van regionaal belang is. Als de raad
van regulators het hiermee eens is, moet een regionaal subcomité van de raad van regulators
het betrokken besluit opstellen, dat uiteindelijk door de raad van regulators zelf wordt
genomen of verworpen. Anders zou de raad van regulators een besluit nemen zonder
tussenkomst van een regionaal subcomité.
In dat hoofdstuk worden ook een aantal nieuwe taken van ACER vastgesteld met betrekking
tot bepaalde functies in verband met de regionale operationele centra binnen het agentschap,
betreffende het toezicht op de benoemde elektriciteitsmarktbeheerders en in verband met de
goedkeuring van de methoden en voorstellen op het gebied van de toereikendheid van de
opwekking en de risicoparaatheid.
Hoofdstuk II van de voorgestelde verordening bevat regels over de raad van bestuur, de raad
van regulators, de directeur, de raad van beroep en, als nieuwe bepaling, over de werkgroepen
van het agentschap. Verschillende individuele bepalingen worden weliswaar aangepast aan de
gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde agentschappen van de EU of aan de
nieuwe stemmingsvoorschriften van de Raad, maar de voornaamste eigenschappen van de
bestaande governancestructuur, met name de raad van regulators, worden behouden.
De afwijking van ACER van de gemeenschappelijke aanpak wordt als volgt gerechtvaardigd:
De voornaamste doelstellingen van het Europese elektriciteitsbeleid, voorzieningszekerheid,
betaalbaarheid van elektriciteit en CO2-reductie, kunnen het meest doeltreffend worden
bereikt in een geïntegreerde Europese elektriciteitsmarkt. Dienovereenkomstig wordt de
elektriciteitstransmissie-infrastructuur geleidelijk gekoppeld en nemen de over grenzen heen
verhandelde hoeveelheden elektriciteit toe, worden opwekkingscapaciteiten op Europese
schaal gedeeld en wordt bij het beheer van het transmissiesysteem rekening gehouden met
regionale, grensoverschrijdende aspecten. Door de huidige wetgevingspakketten worden deze
tendensen verder versterkt, waardoor de efficiëntie naar verwachting wordt verbeterd, ten bate
van de Europese klanten.
Een voorwaarde voor de totstandbrenging van een interne elektriciteitsmarkt is dat de sector
wordt opengesteld voor mededinging. Net als in andere sectoren was voor de openstelling van
de elektriciteitsmarkt nieuwe regelgeving nodig, met name met betrekking tot het transmissieen distributiesysteem en het regelgevend toezicht. Daartoe zijn onafhankelijke regulerende
instanties opgezet. Deze entiteiten dragen een bijzondere verantwoordelijkheid wat betreft het
toezicht op de nationale en Europese voorschriften die van toepassing zijn op de
elektriciteitssector.
Gezien de toename van de grensoverschrijdende handel en het grensoverschrijdende
systeembeheer, waarbij rekening wordt gehouden met de regionale en Europese context,

NL

26

NL

moesten de NRI's hun werkwijze echter in toenemende coördineren met de NRI's van andere
lidstaten. ACER is bedoeld als platform voor deze interactie en vervult deze taak sinds de
oprichting in 2011. Het orgaan binnen het Agentschap dat de meeste adviezen, aanbevelingen
en besluiten van het Agentschap in samenwerking met het personeel van ACER voorbereidt,
is dientengevolge de raad van regulators die bestaat uit hoge vertegenwoordigers van de NRI's
en een vertegenwoordiger van de Commissie zonder stemrecht. Tijdens de eerste jaren waarin
het Agentschap bestond, is gebleken dat de raad van regulators een doeltreffende bijdrage
heeft geleverd aan de uitvoering van de taken van het Agentschap.
Aangezien de regulering van de energiemarkten nog steeds grotendeels op nationaal niveau
plaatsvindt, zijn de nationale regulators actoren die een belangrijke rol met betrekking tot de
energiemarkten spelen. De voornaamste rol van ACER is niet de uitvoering van gedelegeerde
bevoegdheden van de Commissie wat betreft regelgeving, maar de coördinatie van de
regelgevende besluiten van de onafhankelijke nationale regulators. In het kader van het
onderhavige wetgevingsvoorstel blijft deze rolverdeling grotendeels intact. In de huidige
structuur zijn de bevoegdheden van de verschillende actoren nauwkeurig uitgebalanceerd,
waarbij rekening wordt gehouden met de bijzondere kenmerken van de zich ontwikkelende
interne energiemarkt. Indien dit evenwicht in deze fase wordt gewijzigd, kan de
tenuitvoerlegging van de beleidsinitiatieven van de wetgevingsvoorstellen in het gedrang
komen, hetgeen zou leiden tot belemmeringen voor het belangrijkste doel van het onderhavige
voorstel, namelijk de verdere integratie van de energiemarkt. Het lijkt daarom voorbarig om
beslissingsbevoegdheden over te dragen aan een raad van beheer, als voorzien in de
gemeenschappelijke aanpak. Het lijkt eerder passend om de huidige structuur in stand te
houden, waardoor wordt gewaarborgd dat de nationale regulators te werk gaan zonder directe
inmenging van EU-instellingen of lidstaten in specifieke kwesties. Tegelijkertijd moeten de
werkzaamheden van de regulators door de EU-instellingen worden goedgekeurd door middel
van programmerings-, begrotings- en strategiedocumenten. Bovendien zijn de EU-instellingen
betrokken bij administratieve zaken. Daarom wordt niet voorgesteld om de opzet en de
werking van de bestaande raad van regulators te wijzigen.
Evenmin wordt voorgesteld om het concept van de raad van bestuur aan te passen aan het
model van de raad van beheer als voorzien in de gemeenschappelijke aanpak. De raad van
bestuur van het Agentschap is in zijn huidige samenstelling de laatste jaren uiterst
doeltreffend en efficiënt gebleken. De werking ervan wordt gewaarborgd door
vertegenwoordigers van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie.
Hoewel de Commissie in dit stadium van mening is dat het niet passend is om de
governancestructuur van het Agentschap volledig aan te passen aan de gemeenschappelijke
aanpak, zal de Commissie blijven beoordelen of de genoemde afwijkingen van de
gemeenschappelijke aanpak nog gerechtvaardigd zijn. De volgende evaluatie vindt plaats in
2021, waarbij niet alleen de doelstellingen, mandaten en taken van het Agentschap worden
beoordeeld, maar met name wordt gekeken naar de governancestructuur van het Agentschap.
Hoofdstuk III van de voorgestelde verordening omvat financiële bepalingen. Er wordt
voorgesteld om verschillende afzonderlijke bepalingen aan te passen aan de
gemeenschappelijke aanpak voor gedecentraliseerde agentschappen.
In hoofdstuk IV van de voorgestelde verordening worden meerdere afzonderlijke bepalingen
bijgewerkt overeenkomstig de gemeenschappelijke aanpak, waarbij de bepalingen inzake
personeel en aansprakelijkheid grotendeels ongewijzigd blijven.

NL

27

NL

713/2009 (aangepast)
2016/0378 (COD)
Voorstel voor een
VERORDENING VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
tot oprichting van een Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen
energieregulators (herschikking)
(Voor de EER relevante tekst)

HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gelet op Gezien het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap ⌦ betreffende de
werking van de Europese Unie ⌫, en met name op artikel 95 ⌦ 194, lid 2 ⌫,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,
Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité,
Gezien het advies van het Comité van de Regio’s,
Handelend volgens de gewone wetgevingsprocedure,
Overwegende hetgeen volgt:

nieuw
(1)

Verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de Raad27 is ingrijpend
gewijzigd. Aangezien nieuwe wijzigingen nodig zijn, moet die verordening
duidelijkheidshalve worden herschikt.

713/2009
(aangepast)

overweging

1

In de mededeling van de Commissie van 10 januari 2007 met als titel „Een
energiebeleid voor Europa” is benadrukt hoe belangrijk het is de interne markten
voor elektriciteit en aardgas te voltooien. Daarbij is een verbetering van het
regelgevingskader op Gemeenschapsniveau als een van de belangrijkste
voorwaarden aangemerkt.

27

NL

Verordening (EG) nr. 713/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 tot oprichting
van een Agentschap voor de samenwerking tussen energieregulators (PB L 211 van 14.8.2009, blz. 1).

28

NL

713/2009
(aangepast)

overweging

2

Bij Besluit 2003/796/EG van de Commissie 28 is een onafhankelijke adviesgroep op
het gebied van elektriciteit en gas, de „Europese Groep van regulerende instanties
voor elektriciteit en gas” („ERGEG”) opgericht om de raadpleging, coördinatie en
samenwerking tussen de regulerende organen in de lidstaten en tussen deze organen
en de Commissie te vergemakkelijken, met het oog op consolidering van de interne
markten voor elektriciteit en aardgas. Deze groep bestaat uit vertegenwoordigers van
de nationale regulerende instanties die zijn ingesteld krachtens Richtlijn 2003/54/EG
van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003 betreffende
gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor elektriciteit29 en krachtens
Richtlijn 2003/55/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 juni 2003
betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne markt voor aardgas30.

713/2009
(aangepast)

overweging

3

De werkzaamheden die de ERGEG sinds haar oprichting heeft verricht, hebben een
positieve bijdrage geleverd tot de interne markten voor elektriciteit en aardgas.
Binnen de sector wordt echter algemeen onderkend dat de vrijwillige samenwerking
tussen de nationale regulerende instanties thans zou moeten plaatsvinden binnen een
communautaire structuur met duidelijke bevoegdheden, waaronder de bevoegdheid
om in een aantal specifieke gevallen zelf een individuele reguleringsbeslissing te
nemen. Dit is ook voorgesteld door de ERGEG.

713/2009
(aangepast)

overweging

4

De Europese Raad van 8 en 9 maart 2007 heeft de Commissie verzocht een voorstel
in te dienen voor maatregelen om een onafhankelijk samenwerkingsmechanisme
voor de nationale regulerende instanties op te zetten.

nieuw
(2)

De oprichting van het agentschap heeft de coördinatie tussen de regulerende instanties
over grensoverschrijdende aangelegenheden duidelijk verbeterd. Sinds zijn oprichting
heeft het agentschap op grond van Verordening (EU) nr. 1227/2011 van het Europees
Parlement en de Raad31 belangrijke nieuwe taken gekregen op het gebied van het

28

PB L 296 van 14.11.2003, blz. 34.
PB L 176 van 15.7.2003, blz. 37.
PB L 176 van 15.7.2003, blz. 57.
Verordening (EG) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011
betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (PB L 326 van
8.12.2011, blz. 1).

29
30
31

NL

29

NL

toezicht op groothandelsmarkten en op grond van Verordening (EU) nr. 347/2013 van
het Europees Parlement en de Raad32 op het gebied van grensoverschrijdende energieinfrastructuur.

NL

(3)

Verwacht wordt dat de behoefte aan coördinatie van de nationale regelgeving de
komende jaren verder zal toenemen. Het energiesysteem van Europa ondergaat
momenteel zijn meest diepgaande verandering in tientallen jaren. Meer marktintegratie
en de verandering naar een meer variabele elektriciteitsproductie vereist meer
inspanningen om het nationale energiebeleid te coördineren met dat van buurlanden en
om de kansen van de grensoverschrijdende verkoop van elektriciteit te benutten.

(4)

Uit de ervaring met de tenuitvoerlegging van de regels van de interne markt blijkt dat
ongecoördineerde nationale maatregelen kunnen leiden tot ernstige marktproblemen,
met name op gebieden met veel interconnecties waar de besluiten van de lidstaten
vaak een voelbaar effect hebben op hun buurlanden. Om de positieve effecten van de
interne elektriciteitsmarkt voor het welzijn van de consument, de
voorzieningszekerheid en het koolstofvrij maken te bereiken, moeten de lidstaten, en
met name de onafhankelijke nationale regulerende instanties, samenwerken op het
gebied van regelgeving met een grensoverschrijdend effect.

(5)

Gefragmenteerde nationale staatsinterventies in de energiemarkt vormen een
toenemend risico voor het goed functioneren van de grensoverschrijdende
elektriciteitsmarkt. Het agentschap moet daarom een rol krijgen bij de ontwikkeling
van een gecoördineerde Europese beoordeling van de toereikendheid, in nauwe
samenwerking met het Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders (“ENTSB
voor elektriciteit”), om de problemen van gefragmenteerde nationale beoordelingen
die verschillende ongecoördineerde methoden volgen en waarbij onvoldoende
rekening wordt gehouden met de situatie in buurlanden, te vermijden. Het agentschap
moet ook toezicht houden op de technische parameters die door de ENTSB voor
elektriciteit zijn ontwikkeld voor een efficiënte deelname van grensoverschrijdende
capaciteiten en andere technische eigenschappen van capaciteitsmechanismen.

(6)

De zekerheid van de elektriciteitsvoorziening vereist een gecoördineerde aanpak om
zich voor te bereiden op onverwachte voorzieningencrises. Het agentschap moet
derhalve de nationale acties in verband met risicoparaatheid coördineren, in
overeenstemming
met
[de
bij
COM(2016) 862
voorgestelde
risicoparaatheidsverordening].

(7)

Als gevolg van de sterke interconnectie van het elektriciteitsnet van de Unie en de
toenemende noodzaak om samen te werken met buurlanden om netstabiliteit te
behouden en grote hoeveelheden hernieuwbare energie in het net op te nemen, zullen
regionale operationele centra een belangrijke rol spelen bij de coördinatie van
transmissiesysteembeheerders. Het agentschap moet ervoor zorgen dat er, waar nodig,
regelgevend toezicht is op de regionale operationele centra.

(8)

Aangezien grote delen van de nieuwe elektriciteitsopwekking op lokaal niveau zullen
worden aangesloten, zullen distributiesysteembeheerders een belangrijke rol spelen bij
de exploitatie van het Europese elektriciteitssysteem op flexibele en doeltreffende
wijze.

32

Verordening (EU) Nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad | van 17 april 2013 betreffende
richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Beschikking nr.
1364/2006/EG en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 713/2009, (EG) nr. 714/2009 en (EG)
nr. 715/2009, (PB L 115 van 25.4.2013, blz. 39).

30

NL

713/2009
(aangepast)
(9)

5

De lidstaten moeten nauw samenwerken en de obstakels uit de weg ruimen voor
grensoverschrijdende handel in elektriciteit en aardgas, ten einde de doelstellingen van
het communautaire energiebeleid ⌦ van de Unie ⌫ te bereiken. Uit de
effectbeoordeling van de voor een centraal orgaan benodigde middelen is gebleken dat
een onafhankelijk centraal orgaan op termijn een aantal voordelen biedt ten opzichte
van andere opties. ⌦ Bij Verordening (EG) nr. 713/2009 is ⌫Eeen Agentschap
⌦ van de Europese Unie ⌫ voor de samenwerking tussen energieregulators („het
agentschap”) moet worden opgericht om de regelgevingskloof op communautair het
niveau ⌦ van de Unie ⌫ te dichten en bij te dragen tot een efficiënte werking van de
interne markten voor elektriciteit en aardgas. Het agentschap moet tevens ⌦ stelt ⌫
nationale regulerende instanties in staat stellen intensiever op het communautairniveau
⌦ van de Unie ⌫ samen te werken en op wederzijdse basis aan de uitvoering van
communautaire taken ⌦ van de Unie ⌫ deel te nemen.

713/2009
(aangepast)
(10)

overweging

overweging

6

Het agentschap moet ervoor zorgen dat de reguleringstaken die de nationale
regulerende instanties overeenkomstig [de herschikte elektriciteitsrichtlijn, zoals
voorgesteld door COM(2016) 864/2] de Richtlijn 2009/72/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de
interne markt voor elektriciteit33 en Richtlijn 2009/73/EG van het Europees Parlement
en de Raad34 van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor de interne
markt voor aardgas op nationaal niveau verrichten, op Gemeenschapsniveau ⌦ het
niveau van de Unie ⌫ naar behoren worden gecoördineerd en zo nodig aangevuld.
Daartoe moet zijnde onafhankelijkheid van het Aagentschap van elektriciteits- en
gasproducenten, publieke of particuliere transmissie- en distributiesysteembeheerders
en consumenten gewaarborgd worden, moet verzekerd worden dat zijn optreden met
het Gemeenschapsrecht ⌦ van de Unie ⌫ strookt en moeten zijn technische en
regulerende capaciteiten, transparantie, ontvankelijkheid voor democratische controle
en efficiëntie gewaarborgd zijn.

713/2009 overweging 7
nieuw
(11)

Het agentschap moet toezicht uitoefenen op de regionale samenwerking tussen
transmissiesysteembeheerders in de elektriciteit- en de gassector en op de uitvoering
van de taken van het Europees netwerk van transmissiesysteembeheerders voor
elektriciteit („ENTSB voor elektriciteit”) en het Europees netwerk van
transmissiesysteembeheerders voor gas („ENTSB voor gas”). Het agentschap moet
ook toezicht houden op de uitvoering van de taken van andere entiteiten met

33

Zie bladzijde 55 van dit Publicatieblad.
Zie bladzijde 94 van dit Publicatieblad.

34

NL

31

NL

gereguleerde functies met een Uniebrede dimensie, zoals energiebeurzen.  De
betrokkenheid van het agentschap is van essentieel belang om te zorgen voor een
efficiënte en transparante samenwerking tussen transmissiesysteembeheerders en het
functioneren van andere entiteiten met Uniebrede functies in het belang van de
interne markten voor elektriciteit en aardgas.

713/2009 overweging 8
(12)

Het agentschap moet in samenwerking met de Commissie, de lidstaten en de
betreffende nationale instanties toezien op de interne markten voor elektriciteit en
aardgas, en het Europees Parlement, de Commissie en de nationale instanties zo nodig
van zijn bevindingen op de hoogte stellen. Deze toezichtstaken van het agentschap
moeten niet het toezicht door de Commissie of nationale instanties, in het bijzonder
nationale mededingingsautoriteiten, Commissie overlappen of hinderen.

713/2009
(aangepast)
nieuw
(13)

NL

10

Er moet ⌦ Het agentschap biedt ⌫ een geïntegreerd kader worden geboden
waarbinnen dat nationale regelgevende instanties kunnen ⌦ in staat stelt ⌫ deel te
nemen en samen te werken. Dit kader moet bevordert de uniforme toepassing van de
wetgeving inzake de interne markten voor elektriciteit en gas in de gehele
Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ bevorderen. In bepaalde zaken waarbij meer dan een
lidstaat is betrokken, moet heeft het agentschap de bevoegdheid krijgen
⌦ gekregen ⌫ zelf een individuele beslissing te nemen. Deze bevoegdheid moet
onder
duidelijk gespecificeerde  bepaalde voorwaarden gelden voor technische
en regulerings kwesties die regionaal gecoördineerd moeten worden, met name
ten aanzien van de uitvoering van netcodes en richtsnoeren, samenwerking binnen
regionale operationele centra , de regulering sbesluiten die nodig zijn om
doeltreffend toezicht te houden op de integriteit en de transparantie van de
groothandelsmarkt, besluiten betreffende van de infrastructuur voor elektriciteit en
aardgas die ten minste twee lidstaten verbindt of kan verbinden, en ten slotte voor
vrijstellingen
van
de
internemarktregelgeving
voor
nieuwe
elektriciteitsinterconnectoren en voor nieuwe gasinfrastructuur die ligt in meer dan een
lidstaat.

713/2009
(aangepast)
nieuw
(14)

overweging

overweging

9

Het agentschap speelt een belangrijke rol bij de uitwerking van kaderrichtsnoeren
(„kaderrichtsnoeren”) die naar hun aard niet-bindend zijn. , waarmee dDe netcodes
moeten overeenstemmen ⌦met die kaderrichtsnoeren⌫. Het wordt tevens passend
geacht dat het agentschap, in overeenstemming met het doel ervan, een rol speelt bij
de beoordeling van de
ontwerp netcodes (zowel bij de opstelling als bij de
wijziging ervan), teneinde te garanderen dat deze overeenstemmen met de

32

NL

kaderrichtsnoeren
en te zorgen voor de nodige mate van harmonisatie , voordat
het deze ter de aanneming ervan aan de Commissie aanbeveelt ⌦voorlegt⌫.

nieuw
(15)

Met de goedkeuring van een reeks netcodes en richtsnoeren die een stapsgewijze
invoering en verdere verfijning van gemeenschappelijke regionale en Uniebrede regels
bieden, heeft het agentschap een grotere rol gekregen bij het toezicht en de uitvoering
van de netcodes en richtsnoeren. Doeltreffend toezicht op netcodes en richtsnoeren is
een belangrijke functie van het agentschap en is cruciaal voor de uitvoering van de
internemarktregels.

(16)

Uit de ervaring met de invoering van netcodes en richtsnoeren is gebleken dat het
nuttig is de procedure voor de formele goedkeuring van regionale of voor de hele Unie
geldende voorwaarden of methoden die in het kader van de richtsnoeren en de
netcodes moeten worden ontwikkeld, te stroomlijnen, door ze rechtstreeks in te dienen
bij het agentschap, zodat de nationale regulerende instanties daarover een besluit
kunnen nemen.

(17)

Sinds voor de stapsgewijze harmonisatie van de energiemarkten van de Unie
regelmatig regionale oplossingen moeten worden gevonden als tussentijdse maatregel,
is het passend dat de regionale dimensie van de interne markt daarin doorklinkt en dat
voor passende governancemechanismen wordt gezorgd. Regulerende instanties die
verantwoordelijk zijn voor gecoördineerde regionale goedkeuring, moeten in staat zijn
besluiten van de raad van regulators die van regionaal belang zijn, op te stellen in een
regionaal subcomité van de raad van regulators, tenzij die aangelegenheden van
algemeen belang voor de Unie zijn.

713/2009
(aangepast)
(18)

overweging

11

Aangezien het agentschap overzicht heeft over de nationale regulerende instanties,
moet het de taak krijgen om de Commissie, andere Gemeenschapsinstellingen ⌦ van
de Unie ⌫ en nationale regulerende instanties advies uit te brengen over alle kwesties
die in verband staan met het doel waarvoor het is opgericht. Ook moet het de
Commissie informeren wanneer het van oordeel is dat de samenwerking tussen
transmissiesysteembeheerders niet het gewenste resultaat oplevert of wanneer een
nationale regulerende instantie een beslissing heeft genomen die niet in
overeenstemming is met de richtsnoeren, en het advies, de aanbeveling of het besluit
van het agentschap niet adequaat uitvoert.

713/2009 overweging 12
(19)

NL

Het agentschap moet ook aanbevelingen kunnen doen om de uitwisseling van
deugdelijke werkmethoden tussen de regulerende autoriteiten en de marktpartijen te
bevorderen.

33

NL

713/2009 overweging 13
(20)

Het agentschap moet zo nodig overleg plegen met belanghebbende partijen en hun in
redelijke mate de mogelijkheid bieden commentaar te leveren op de voorgestelde
maatregelen, zoals netcodes en voorschriften.

713/2009
(aangepast)
(21)

overweging

14

Het agentschap moet bijdragen aan de tenuitvoerlegging van de richtsnoeren inzake
trans-Europese energienetwerken, zoals vermeld in Verordening (EU) nr. 347/2013
van het Europees Parlement en de Raad35 Beschikking nr. 1364/2006/EG van het
Europees Parlement en de Raad van 6 september 2006 tot opstelling van richtsnoeren
voor trans-Europese netwerken in de energiesector36, met name wanneer het in
overeenstemming met artikel 46, lid 3, van deze verordening advies uitbrengt over de
niet-bindende tienjarige ⌦ Uniebrede ⌫ netontwikkelingsplannen die de gehele
Gemeenschap dekken.

713/2009 overweging 15
(22)

Het agentschap moet bijdragen aan de inspanningen om de zekerheid van de
energievoorziening te vergroten.

713/2009 overweging 16
nieuw
(23)

Om ervoor te zorgen dat het kader van het agentschap efficiënt is en samenhangt
met andere gedecentraliseerde agentschappen, moeten de regels die voor het
agentschap gelden worden afgestemd op de gezamenlijke aanpak voor
gedecentraliseerde agentschappen die is overeengekomen tussen het Europees
Parlement, de Raad van de EU en de Europese Commissie37. Voor zover nodig moet
d De structuur van het agentschap moet zijn
echter  worden afgestemd op de
specifieke vereisten van de regulering op energiegebied. Met name moet ten volle

35

Verordening (EU) Nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad | van 17 april 2013 betreffende
richtsnoeren voor de trans-Europese energie-infrastructuur en tot intrekking van Beschikking nr.
1364/2006/EG en tot wijziging van de Verordeningen (EG) nr. 713/2009, (EG) nr. 714/2009 en (EG)
nr. 715/2009, (PB L 115 van 25.4.2013, blz. 39).
PB L 262 van 22.9.2006, blz. 1.
Gezamenlijke verklaring van het Europees Parlement, de Raad van de EU en de Europese Commissie
over de gedecentraliseerde agentschappen van 19.7.2012.

36
37

NL

34

NL

rekening worden gehouden met de specifieke rol van de nationale regelgevende
instanties en moet hun onafhankelijkheid worden gegarandeerd.

nieuw
(24)

Aanvullende wijzigingen bij deze verordening kunnen in de toekomst worden
overwogen om de verordening volledig in overeenstemming te brengen met de
gemeenschappelijke aanpak inzake de gedecentraliseerde agentschappen. Gezien de
huidige behoeften aan regulering op energiegebied zijn afwijkingen van de
gemeenschappelijke aanpak nodig. Dit voorstel loopt daarom niet vooruit op verdere
wijzigingen van de oprichtingsverordening van het agentschap die de Commissie na
verdere evaluatie eventueel overeenkomstig deze verordening of op eigen initiatief zou
willen voorstellen.

713/2009 overweging 17
(25)

De raad van bestuur moet de nodige bevoegdheden krijgen om de begroting vast te
stellen, op de uitvoering daarvan toe te zien, een huishoudelijk reglement op te stellen,
een financiële regeling vast te stellen en een directeur te benoemen. Er dient te worden
voorzien in een regeling betreffende de rotatie van door de Raad benoemde leden van
de raad van bestuur, om over langere tijd gezien een evenwichtige deelname door de
lidstaten mogelijk te maken. De raad van bestuur moet onafhankelijk en op objectieve
wijze optreden, in het algemeen belang, en mag geen politieke instructies verlangen of
volgen.

713/2009
(aangepast)
nieuw
(26)

NL

overweging

18

Het agentschap moet de benodigde bevoegdheden krijgen om zijn regelgevingstaken
efficiënt, transparant, onderbouwd en vooral onafhankelijk te vervullen. De
onafhankelijkheid van het agentschap van energieproducenten en transmissie- en
distributiesysteembeheerders is niet alleen een basisbeginsel van goed bestuur, maar
ook van essentieel belang voor het marktvertrouwen. Onverminderd het feit dat zijn
leden namens hun respectieve nationale autoriteiten optreden, moet de raad van
regulators daarom onafhankelijk van de belangen van de markt opereren, moet
belangenverstrengeling vermijden en mag hij geen instructies verlangen of volgen
noch aanbevelingen aanvaarden van een regering van een lidstaat,
de instellingen
van de Unie  de Commissie of een andere publieke of particuliere entiteit. De
beslissingen van de raad van regulators moeten tegelijkertijd in overeenstemming zijn
met het Gemeenschapsrecht van ⌦ de Unie ⌫ inzake energie, zoals de interne
energiemarkt, het milieu en mededinging. De raad van regulators moet verslag
uitbrengen aan de Gemeenschapsinstellingen ⌦ van de Unie ⌫ over zijn adviezen,
aanbevelingen en besluiten.

35

NL

713/2009
(aangepast)
nieuw

19

(27)

In gevallen waarin het agentschap beslissingsbevoegdheden heeft, moeten de
betrokken partijen om redenen van proceseconomie het recht krijgen om in beroep te
gaan bij een raad van beroep, die deel moet uitmaken van het agentschap, maar wel
onafhankelijk moet zijn van zijn bestuurlijke en reguleringsstructuur.
Om het
functioneren en de volledige onafhankelijkheid van de raad van beroep te garanderen,
moet deze raad in de begroting van het agentschap een afzonderlijke begrotingslijn
hebben.  Met het oog op de continuïteit zou de raad van beroep bij de benoeming of
verlenging van de ambtstermijn van zijn leden, gedeeltelijk moeten kunnen worden
vervangen. Tegen de beslissingen van de raad van beroep ⌦ kan ⌫ moet bij het
Gerecht van eerste aanleg of het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
⌦ Unie ⌫ beroep kunnen worden aangetekend.

(28)

Het agentschap moet zijn beslissingsbevoegdheden uitoefenen overeenkomstig de
beginselen van billijke, transparante en redelijke besluitvorming. Alle procedurele
regels van het agentschap moeten worden vastgelegd in zijn reglement van orde. 

713/2009
(aangepast)
nieuw

overweging

20

(29)

Het agentschap moet voornamelijk worden gefinancierd uit de algemene begroting van
de Europese Unie, uit vergoedingen en uit vrijwillige bijdragen. Met name moeten de
middelen die de regulerende instanties momenteel beschikbaar stellen voor hun
samenwerking op communautair het niveau ⌦ van de Unie ⌫, beschikbaar blijven
voor het agentschap. Voor subsidies ten laste van de algemene begroting van de
Europese Unie moet de communautaire begrotingsprocedure ⌦ van de Unie ⌫
blijven gelden. Bovendien moet
een onafhankelijke externe auditeur  de
Rekenkamer de rekeningen controleren overeenkomstig artikel 91 ⌦ 107 ⌫
van ⌦ Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1271/2013 van de Commissie38 ⌫
Verordening (EG, Euratom) nr. 2343/2002 van de Commissie van 19 november 2002
houdende de financiële kaderregeling van de organen, bedoeld in artikel 185 van
Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 van de Raad houdende het Financieel
Reglement van toepassing op de algemene begroting van de Europese
Gemeenschappen39.

38

Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1271/2013 van de Commissie van 30 september 2013 houdende de
financiële kaderregeling van de organen, bedoeld in artikel 208 van Verordening (EU, Euratom)
nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad (PB L 328 van 7.12.2013, blz. 42).
PB L 357 van 31.12.2002, blz. 72.

39

NL

overweging

36

NL

713/2009
(aangepast)
(30)

21

Na het opzetten van het agentschap dient dDe begroting ervan ⌦ het agentschap ⌫
dient doorlopend geëvalueerd te worden door de begrotingsautoriteit op basis van de
werklast en resultaten van het agentschap. De begrotingsautoriteit moet waarborgen
dat wordt voldaan aan de beste normen op het gebied van doeltreffendheid.

713/2009
(aangepast)
(31)

overweging

overweging

22

Het agentschap moet over hooggekwalificeerd personeel beschikken. Met name moet
het kunnen profiteren van de bekwaamheid en ervaring van het door de nationale
regulerende instanties, de Commissie en de lidstaten gedetacheerde personeel. Het
Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen („het statuut”) en de
regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese
Gemeenschappen („de „regeling”), neergelegd in Verordening (EEG, Euratom,
EGKS) nr. 259/6840 en de regels die de instellingen van de Europese Gemeenschap
⌦ Unie ⌫ gezamenlijk hebben vastgesteld met het oog op de toepassing van dit
statuut en deze regeling, moeten van toepassing zijn op het personeel van het
agentschap. De raad van bestuur moet in overleg met de Commissie de nodige
uitvoeringsmaatregelen vaststellen.

nieuw
(32)

De regulerende werkzaamheden van de directeur en de raad van regulators
overeenkomstig deze verordening kunnen door werkgroepen worden ondersteund.

713/2009
(aangepast)

NL

overweging

23

(33)

Het agentschap moet de algemene voorschriften voor de toegang van het publiek tot
documenten van communautaire organen ⌦ van de Unie ⌫ toepassen. De raad van
bestuur moet de praktische maatregelen tot bescherming van commercieel gevoelige
en persoonsgegevens vaststellen.

40

Verordening (EEG, Euratom, EGKS) nr. 259/68 van de Raad van 29 februari 1968 tot vaststelling van
het Statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en de regeling welke van toepassing
is op de andere personeelsleden van deze Gemeenschappen, alsmede van bijzondere maatregelen welke
tijdelijk op de ambtenaren van de Commissie van toepassing zijn (PB L 56 van 4.3.1968, blz. 1).

37

NL

nieuw
(34)

Via de samenwerking tussen nationale regelgevende instanties binnen het agentschap
blijkt dat meerderheidsbesluiten een essentiële voorwaarde zijn om vooruitgang te
boeken ten aanzien van aangelegenheden betreffende de interne energiemarkt die in
verschillende lidstaten aanzienlijke economische gevolgen hebben. De nationale
regelgevende instanties moeten derhalve in de raad van regulators bij gewone
meerderheid stemmen.

713/2009 overweging 24
Het agentschap moet indien nodig verantwoording afleggen aan het Europees
Parlement, de Raad en de Commissie.

713/2009
(aangepast)
(35)

overweging

25

Overeenkomstig door de Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ te sluiten relevante
overeenkomsten moet deelname van derde landen die geen lid zijn van de
Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ aan de werkzaamheden van het agentschap mogelijk zijn.

713/2009 overweging 26
De voor de uitvoering van deze verordening vereiste maatregelen moeten worden
vastgesteld overeenkomstig Besluit 1999/468/EG van de Raad van 28 juni 1999 tot
vaststelling van de voorwaarden voor de uitoefening van de aan de Commissie
verleende uitvoeringsbevoegdheden41.

713/2009 overweging 27
In het bijzonder moet aan de Commissie de bevoegdheid worden gegeven om de
richtsnoeren aan te nemen die nodig zijn in situaties waarin het agentschap bevoegd
wordt om te beslissen over de voorwaarden voor toegang tot en de operationele
veiligheid van grensoverschrijdende infrastructuur. Aangezien het maatregelen van
algemene strekking betreft tot wijziging van niet-essentiële onderdelen van deze
verordening door haar aan te vullen met nieuwe niet-essentiële onderdelen, moeten
zij worden vastgesteld volgens de in artikel 5 bis van Besluit 1999/468/EG bepaalde
regelgevingsprocedure met toetsing.

41

NL

PB L 184 van 17.7.1999, blz. 23.

38

NL

713/2009
(aangepast)
(36)

28

De Commissie moet bij het Europees Parlement en de Raad uiterlijk drie jaar nadat de
eerste directeur van het agentschap in functie is getreden, en daarna om de vier jaar,
een verslag indienen over de specifieke taken en bereikte resultaten van het
agentschap, vergezeld van passende voorstellen. In dat verslag moet de Commissie
voorstellen doen over aanvullende taken voor het agentschap.

713/2009
(aangepast)
(37)

overweging

overweging

29

Aangezien de doelstellingen van deze verordening, namelijk de deelname van en
samenwerking tussen de nationale regulerende instanties op het Gemeenschapsniveau
⌦ van de Unie ⌫, niet voldoende door de lidstaten kan worden verwezenlijkt en
derhalve beter door de Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ kan worden bereikt, kan de
Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag
neergelegde subsidiariteitsbeginsel, maatregelen nemen. Overeenkomstig het
evenredigheidsbeginsel, dat ook in dat artikel is neergelegd, gaat deze verordening niet
verder dan wat nodig is om die doelstellingen te verwezenlijken.

nieuw
(38)

De lidstaten van vestiging van het agentschap dienen de gunstigst mogelijke
voorwaarden voor de soepele en efficiënte werking van het agentschap te bieden,
waaronder meertalig, op Europa gericht onderwijs en passende vervoersverbindingen.

713/2009 (aangepast)
nieuw

HEBBEN DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD:

HOOFDSTUK I
OPRICHTING EN JURIDISCHE STATUS
⌦ DOELSTELLINGEN EN TAKEN ⌫

Artikel 1
Oprichting ⌦ Oprichting en doelstellingen ⌫

NL

39

NL

1.

Er wordt een Agentschap ⌦ van de Europese Unie ⌫ voor de samenwerking
tussen energieregulators, hierna „het agentschap” te noemen, opgericht.

2.

Het doel van het agentschap is de in artikel 57 35 van [de bij COM(2016) 864/2
voorgestelde herschikte elektriciteitsrichtlijn] Richtlijn 2009/72/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke regels voor
de interne markt voor elektriciteit 42 en artikel 39 van Richtlijn 2009/73/EG van het
Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende gemeenschappelijke
regels voor de interne markt voor aardgas 43 bedoelde regulerende instanties bij te
staan bij het op het Gemeenschapsniveau ⌦ van de Unie ⌫uitoefenen van de in de
lidstaten vervulde reguleringstaken, en coördineert zo nodig hun optreden te
coördineren.

3. Totdat de huisvesting van het agentschap gereed is, biedt de Commissie het agentschap een
onderkomen in haar gebouwen.
Artikel 42
Handelingen van het agentschap
Het agentschap:
(a)

brengt advies uit en doet aanbevelingen aan transmissiesysteembeheerders
regionale operationele centra en benoemde elektriciteitsmarktbeheerders ;

(b)

brengt advies uit en doet aanbevelingen aan regulerende instanties;

(c)

brengt advies uit en doet aanbevelingen aan het Europees Parlement, de Raad of de
Commissie;

(d)

neemt in de in de artikelen 6, 7, 8 en 11 9 ⌦ van deze verordening ⌫ genoemde
specifieke gevallen zelf een individuele beslissing;

(e)

legt de Commissie niet-bindende kaderrichtsnoeren („kaderrichtsnoeren”) voor in
overeenstemming met artikel 556 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening]44 Verordening (EG) nr 861/2 van het Europees
Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot
het net voor grensoverschrijdende handel in elektriciteit45 en artikel 6 van
Verordening (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad46 van 13 juli
2009 betreffende de voorwaarden voor toegang tot aardgastransmissienetten.

42

Zie bladzijde 55 van dit Publicatieblad.
Zie bladzijde 94 van dit Publicatieblad.
Zie bladzijde 15 van dit Publicatieblad.
Zie bladzijde 15 van dit Publicatieblad.
Verordening (EG) nr. 715/2009 van het Europees Parlement en de Raad van 13 juli 2009 betreffende de
voorwaarden voor de toegang tot aardgastransmissienetten en tot intrekking van Verordening (EG) nr.
1775/2005 (PB L 211 van 14.8.2009, blz. 36).

43
44
45
46

NL

40

,

NL

HOOFDSTUK II
TAKEN
Artikel 53
Algemene taken
Het agentschap mag op verzoek van het Europees Parlement, de Raad of de Commissie of op
eigen initiatief aan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie advies uitbrengen of
aanbevelingen doen over alle aangelegenheden die verband houden met de doelstellingen
waarvoor het is opgericht.
Artikel 64
Taken ⌦ van het agentschap ⌫ in verband met de samenwerking van
transmissiesysteembeheerders

NL

1.

Het agentschap brengt de Commissie advies uit over de ontwerpstatuten, de ledenlijst
en het ontwerpreglement van orde van het ENTSB voor elektriciteit, en van het
ENTSB voor gas, overeenkomstig respectievelijk artikel 265, lid 2, van Verordening
(EG) nr. 715/2009 [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening] en artikel 5, lid 2, van Verordening (EG) nr. 715/2009.

2.

Het agentschap oefent toezicht uit op de uitvoering van de taken van het ENTSB
voor elektriciteit, en van het ENTSB voor gas, overeenkomstig respectievelijk artikel
29 9 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening]
en artikel 9 van Verordening (EG) nr. 715/2009.

3.

Het agentschap brengt kanadvies uit

(a)

het ENTSB voor elektriciteit en aan het ENTSB voor gas overeenkomstig
respectievelijk artikel 8, lid 2, 27, lid 1, onder a), van [de bij COM(2016) 861/2
voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 8, lid 2, van Verordening
(EG) nr. 715/2009 over de netcodes; en

(b)

het ENTSB voor elektriciteit en aan het ENTSB voor gas overeenkomstig
respectievelijk artikel 27, lid 1, onder b) en h), 9, lid 2, van [de bij COM(2016) 861/2
voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 9, lid 2, eerste alinea van
Verordening (EG) nr. 715/2009 over de ontwerpversie van het jaarlijkse
werkprogramma en van het ontwerp van tienjarige netontwikkelingsplan dat de
gehele Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ dekt, en andere relevante documenten als
genoemd in artikel 27, lid 1, 8, lid 3, van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 8, lid 3, van Verordening (EG) nr.
715/2009, daarbij rekening houdend met de doelstellingen van afwezigheid van
discriminatie, de daadwerkelijke mededinging en de efficiënte en zekere werking van
de interne markten voor elektriciteit en aardgas.

4.

Het agentschap brengt een naar behoren met redenen omkleed advies, op feitelijke
gronden, alsmede aanbevelingen uit aan het ENTSB voor elektriciteit, het ENTSB
voor gas, het Europees Parlement, de Raad en de Commissie als het van oordeel is
dat de ontwerpversie van het jaarlijkse werkprogramma of van het ontwerp van het
tienjarige netontwikkelingsplan dat de gehele Gemeenschap ⌦ Unie ⌫dekt, die
overeenkomstig artikel 27, lid 1, tweede alinea, 9, lid 2, van [de bij COM(2016)

brengen  aan:

41

NL

861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening], respectievelijk artikel 9, lid
2, tweede alinea, van Verordening (EG) nr. 715/2009 bij hem is ingediend, niet
bijdraagt tot de afwezigheid van discriminatie, de daadwerkelijke mededinging en de
efficiënte en zekere werking van de markt of een voldoende niveau van voor derde
partijen toegankelijke grensoverschrijdende interconnectie, of niet voldoet aan de
desbetreffende bepalingen van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening, en de bij COM(2016) 864/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsrichtlijn] of Richtlijn 2009/73/EG en Verordening (EG) nr. 715/2009.
Artikel 5
⌦ Taken van het agentschap ten aanzien van de totstandbrenging en tenuitvoerlegging
van netcodes en richtsnoeren ⌫

NL

1.

Het agentschap neemt deel aan de ontwikkeling van netcodes in overeenstemming
met artikel 55 6 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening] en artikel 6 van Verordening (EG) nr. 715/2009. ⌦ Het
moet met name: ⌫

(a)

Het agentschap dient een niet-bindende kaderrichtsnoer⌦ richtsnoeren ⌫ bij de
Commissie indienen wanneer het hierom wordt verzocht uit hoofde van artikel 6, lid
2,55, lid 3, van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening] of artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 715/2009. Het
agentschap beziet het niet-bindende kaderrichtsnoer en dient het opnieuw bij de
Commissie in wanneer het hierom wordt verzocht uit hoofde van artikel 6, lid 4, 55,
lid
6,
van
[de
bij
COM(2016)
861/2
voorgestelde
herschikte
elektriciteitsverordening] of artikel 6, lid 4, van Verordening (EG) nr. 715/2009. ;

(b)

Het agentschap dient een naar behoren met redenen omkleed advies over de netcode
indienen bij het ENTSB voor elektriciteit of het ENTSB voor gas overeenkomstig
artikel 6, lid 7, van Verordening (EG) nr. 714/2009 of artikel 6, lid 7, van
Verordening (EG) nr. 715/2009.;

(c)

Het agentschap dient de
herziene  netcode bij de Commissie indienen en kan
aanbevelen deze aan te nemen overeenkomstig artikel 6, lid 9, 55, lid 10, van [de bij
COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] of artikel 6, lid
9, van Verordening (EG) nr. 715/2009. Het agentschap stelt een ontwerpnetcode op
en dient deze bij de Commissie in wanneer het hiertoeom wordt verzocht uit hoofde
van artikel 55, lid 11, 6, lid 10, van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening] of artikel 6, lid 10, van Verordening (EG) nr.
715/2009. ;

(d)

5. Het agentschap brengt overeenkomstig artikel 55, lid 13, 9, lid 1, van [de bij
COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] of artikel 9, lid
1, van Verordening (EG) nr. 715/2009 een naar behoren met redenen omkleed advies
uitbrengen aan de Commissie wanneer het ENTSB voor elektriciteit en het ENTSB
voor gas geen uitvoering geeft aan een van de netcodes die zijn opgesteld uit hoofde
van artikel 27, lid 1, onder a), 8, lid 2, van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening] of artikel 8, lid 2, van Verordening (EG) nr.
715/2009 of aan een netcode die is vastgesteld overeenkomstig artikel 55, leden 26,
leden 1 tot en met 10, van die verordeningen[de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 6, leden 1 tot en met 10 van
Verordening (EG’ nr. 715/2009 maar die door de Commissie niet is aangenomen uit
hoofde van artikel 6, lid 11, van die verordeningen 55, lid 12 van [de bij COM(2016)

42

NL

861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 6, lid 11 van
Verordening (EG) nr. 715/2009.
(e)

6. Het agentschap oefent toezicht uitoefenen op en analyseert de implementatie
analyseren van de netcodes en de door de Commissie overeenkomstig in artikel 55,
lid 12 6, lid 11, van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening] en artikel 6, lid 11, van Verordening (EG) nr. 715/2009
aangenomen richtsnoeren, alsmede de weerslag ervan op de harmonisatie van de
toepasselijke voorschriften die gericht zijn op het vergemakkelijken van de
marktintegratie, alsmede nietnon-discriminatie, daadwerkelijke mededinging en het
efficiënt functioneren van de markt;, en het brengtverslag uitbrengen aan de
Commissie.

nieuw
2.

In gevallen waarin de netcodes en richtsnoeren die zijn ontwikkeld overeenkomstig
hoofdstuk VII van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening], zorgen voor de opstelling van voorstellen voor
voorwaarden of methoden voor de tenuitvoerlegging van die netcodes en
richtsnoeren die een formele goedkeuring door alle regulerende instanties of door
alle regulators van de betrokken regio behoeven, worden de voorwaarden of
methoden ter beoordeling en goedkeuring voorgelegd aan het agentschap.
Voorafgaand aan de goedkeuring van de voorwaarden of methoden, worden ze door
het agentschap aangepast en zo nodig veranderd om ervoor te zorgen dat ze in
overeenstemming zijn met het doel van de netcode of de richtsnoeren en bijdragen
tot marktintegratie, non-discriminatie en de doeltreffende werking van de markt. De
procedure voor de coördinatie van regionale taken overeenkomstig artikel 7 is van
toepassing.

3.

In het kader van de herziening van de biedzone, keurt het agentschap de methode en
de aannames goed die zullen worden gebruikt in het proces van herziening van de
biedzone overeenkomstig artikel 13, lid 3, van [de bij COM(2016) 861/2
voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening], en mag het om wijziging daarvan
vragen.

713/2009 (aangepast)

7. Het agentschap houdt toezicht op de vorderingen bij de uitvoering van projecten
om nieuwe interconnectiecapaciteit te scheppen.
8.
Het
agentschap
houdt
toezicht
op
de
uitvoering
van
de
netwerkontwikkelingsplannen die de gehele Gemeenschap dekken. Indien het
constateert dat de uitvoering niet strookt met het plan, onderzoekt het de redenen van
deze
inconsistenties
en
doet
aanbevelingen
aan
de
betrokken
transmissiesysteembeheerders, de nationale regulerende instanties of andere
bevoegde organen met het oog op de uitvoering van de investeringen volgens de
netontwikkelingsplannen die de gehele Gemeenschap dekken.

NL

43

NL

4.

9.Het agentschap oefent toezicht uit op de regionale samenwerking tussen
transmissiesysteembeheerders, zulks overeenkomstig artikel 3112 van [de bij
COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 12
van Verordening (EG) nr. 715/2009, en houdt, wanneer het adviezen, aanbevelingen
en besluiten opstelt, terdege rekening met het resultaat van deze samenwerking.

713/2009 (aangepast)
nieuw
Artikel 67
Taken ⌦ van het agentschap ⌫ in verband met de nationale regulerende instanties

NL

1.

Het agentschap neemt de individuele beslissingen over technische aangelegenheden
die vereist zijn krachtens [de bij COM(2016) 864/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsrichtlijn], Richtlijn 2009/73/EG, [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening] of Verordening (EG) nr. 715/2009.

2.

Het agentschap mag op basis van zijn werkprogramma, of op verzoek van de
Commissie of op eigen initatief aanbevelingen doen om de uitwisseling van
deugdelijke werkmethoden onder regulerende instanties en marktpartijen te
bevorderen.

3.

Het agentschap zorgt voor een kader waarbinnen nationale regulerende instanties
kunnen samenwerken. Het bevordert de samenwerking tussen de nationale
regulerende instanties en tussen de regulerende instanties op regionaal en
communautair niveau ⌦ en op het niveau van de Unie ⌫
om te zorgen voor
interoperabiliteit, communicatie en toezicht van regionale prestaties op die gebieden
die nog niet geharmoniseerd zijn op het niveau van de Unie en houdt, wanneer het
adviezen, aanbevelingen en besluiten opstelt, terdege rekening met het resultaat van
deze samenwerking. Wanneer het agentschap bindende voorschriften voor een
dergelijke samenwerking nodig acht, richt het tot de Commissie aanbevelingen ter
zake.

4.

Het agentschap brengt op verzoek van een regulerende instantie of de Commissie
⌦ een feitelijk ⌫ advies uit, op feitelijke gronden, over de vraag of een besluit van
een regulerende instantie in overeenstemming is met de richtsnoeren als bedoeld in
[de bij COM(2016) 864/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsrichtlijn], Richtlijn
2009/73/EG,
[de
bij
COM(2016)
861/2
voorgestelde
herschikte
elektriciteitsverordening] of Verordening (EG) nr. 715/2009 of met andere relevante
bepalingen van deze richtlijnen of verordeningen.

5.

Wanneer een nationale regulerende instantie niet binnen vier maanden na de
ontvangst van het in lid 4 bedoelde advies van het agentschap hieraan voldoet, stelt
het agentschap de Commissie en de betreffende lidstaat daarvan in kennis.

6.

Wanneer een nationale regulerende instantie in een concrete situatie niet goed weet
hoe zij de richtsnoeren als bedoeld in [de bij COM(2016) 864/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsrichtlijn], Richtlijn 2009/73/EG, [de bij COM(2016) 861/2
voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] of Verordening (EG) nr. 715/2009
moet toepassen, kan zij het agentschap om advies vragen. Na advies van de
Commissie brengt het agentschap binnen drie maanden na ontvangst van dergelijke
vraag advies uit.

44

NL

7.

Het agentschap neemt overeenkomstig artikel lid 8 een besluit inzake de
voorwaarden voor toegang tot en de operationele veiligheid van infrastructuur voor
elektriciteit en gas die ten minste twee lidstaten verbindt of kan verbinden
(„grensoverschrijdende infrastructuur”).

Artikel 8
Voorwaarden inzake de toegang tot en de operationele veiligheid van
grensoverschrijdende infrastructuur
8.

1. Voor⌦ Ten aanzien van ⌫ regelgevingskwesties van  grensoverschrijdende
belang infrastructuur neemt het agentschap uitsluitend besluiten over
reguleringskwesties die vallen onder de bevoegdheid van de nationale regulerende
instanties, waartoe de voorwaarden voor toegang en operationele veiligheid of
methoden die van belang zijn voor de grensoverschrijdende handel of operationele
veiligheid of andere regelgevingskwesties van grensoverschrijdend belang, kunnen
behoren:
a) indien de bevoegde nationale regulerende instanties niet in staat zijn gebleken
binnen een periode van zes maanden na de datum waarop het geval naar de laatste
van deze regulerende instanties is verwezen, overeenstemming te bereiken; of
b) in reactie op een gezamenlijk verzoek van de bevoegde nationale regulerende
instanties.
De bevoegde nationale regulerende instanties kunnen gezamenlijk verzoeken
dat⌦ om verlenging van ⌫ de onder a) bedoelde periode met maximaal zes
maanden wordt verlengd.
Bij de voorbereiding van zijn beslissing raadpleegt het agentschap de betrokken
nationale regulerende instanties en transmissiesysteembeheerders en wordt het
ingelicht over de voorstellen en opmerkingen van alle betrokken
transmissiesysteembeheerders.

2.

De toegangsvoorwaarden voor de grensoverschrijdende infrastructuur omvatten:
a) een procedure voor de toewijzing van capaciteit;
b) een tijdschema’s voor de toewijzing;
c) het delen van ontvangsten uit congestie; en
d) het aanrekenen van tarieven bij de gebruikers van de infrastructuur, bedoeld in
artikel 17, lid 1, onder d), van Verordening (EG) nr. 714/2009 of artikel 36, lid 1,
onder d), van Richtlijn 2009/73/EG.

9.

3. Indien een geval krachtens lid 8 1 naar het agentschap is verwezen, neemt het
agentschap:

(a)

binnen zes maanden vanaf de datum van de verwijzing een besluit; en

(b)

indien noodzakelijk een voorlopig besluit om de voorzieningszekerheid of de
operationele veiligheid van de desbetreffende infrastructuurvoorziening te
waarborgen.
4. De Commissie kan richtsnoeren vaststellen ten aanzien van die situaties waarin het
agentschap de bevoegdheid krijgt om te besluiten over de voorwaarden inzake

NL

45

NL

toegang tot en operationele veiligheid van de grensoverschrijdende infrastructuur.
Deze maatregelen, die niet-essentiële onderdelen van deze verordening beogen te
wijzigen door haar aan te vullen, worden vastgesteld volgens de in artikel 32, lid 2,
van deze verordening bedoelde regelgevingsprocedure met toetsing.
10.

5. Indien de in lid 81 bedoelde reguleringskwesties tevens betrekking hebben op
vrijstellingen in de zin van artikel 59 17 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening] of ontheffingen in de zin van artikel 36 van
Richtlijn 2009/73/EG, is geen cumulatie mogelijk van de termijn van de onderhavige
verordening en de in die bepalingen voorziene termijnen.

nieuw
Artikel 7
Coördinatie van regionale taken binnen het agentschap

NL

1.

Voor besluiten op grond van artikel 5, lid 2, laatste zin, van de onderhavige
verordening, betreffende te ontwikkelen gezamenlijke regionale voorwaarden of
methoden uit hoofde van netcodes en richtsnoeren overeenkomstig hoofdstuk VII
van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] die
regelmatig betrekking hebben op een beperkt aantal lidstaten en waarvoor een
gezamenlijk regelgevend besluit op regionaal niveau nodig is, kan het agentschap
worden bijgestaan door een groep van de raad van regulators, die uitsluitend bestaan
uit de regulerende instanties van de betrokken regio, volgens de procedure van de
leden 2 tot en met 4 van dit artikel.

2.

De directeur beoordeelt de mogelijke effecten van het gezamenlijke voorstel inzake
de interne markt en brengt een advies uit indien het gezamenlijke voorstel
voornamelijk van regionaal belang is of indien het een tastbaar effect heeft op de
interne markt, met name in gevallen waarin de betrokken kwestie ook buiten de
betrokken regio van significant belang is.

3.

De raad van regulators zet zo nodig, en met name rekening houdend met het advies
van de directeur, een regionale subgroep op, bestaande uit de betrokken leden van de
raad van regulators, om het voorstel te herzien en een aanbeveling te doen aan de
raad van regulators over de goedkeuring, met inbegrip van mogelijke wijzigingen.

4.

Wanneer de raad van regulators een besluit neemt over zijn advies over het voorstel,
houdt het terdege rekening met de aanbeveling van de regionale subgroep.

5.

De regulerende instanties van de regio wijzen gezamenlijk één coördinerende
nationale regulerende instantie aan die verantwoordelijk is voor de coördinatie van
de regionale subgroepen van de nationale regulerende instanties. De functie van de
coördinerende nationale regulerende instantie roteert iedere twee jaar. De
coördinerende nationale regulerende instantie doet dienst als contactpunt voor alle
betrokken partijen, met inbegrip van het agentschap. Zij kan, op eigen initiatief of op
verzoek van een andere nationale regulerende instantie of de autoriteiten van de
regio, van alle betrokken partijen informatie vragen die relevant is voor de uitvoering
van de regulerende functies op regionaal niveau en verstrekt het agentschap
informatie betreffende de regionale activiteiten van de nationale regulerende
autoriteiten van de regio. Regelgevende autoriteiten die in regionale subgroepen of in

46

NL

de raad van regulators actief zijn, stellen voldoende middelen beschikbaar om de
groep in staat te stellen zijn functies uit te oefenen.
Artikel 8
Taken van het agentschap ten aanzien van de regionale operationele centra
1.

In nauwe samenwerking met de nationale regulerende instanties en het ENTSB voor
elektriciteit houdt het agentschap toezicht op en verricht het onderzoek naar het
functioneren van de regionale operationele centra, rekening houdend met de
verslagen als bedoeld in [artikel 43, lid 4, van de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde
herschikte elektriciteitsverordening].

2.

Om de in lid 1 bedoelde taken efficiënt en vlot uit te voeren, moet het agentschap
met name:

(a)

besluiten over de configuratie van systeembeheerregio’s overeenkomstig artikel 33,
lid
1,
van
[de
bij
COM(2016)
861/2
voorgestelde
herschikte
elektriciteitsverordening];

(b)

waar nodig informatie vragen van regionale operationele centra overeenkomstig
artikel 43 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening];

(c)

advies uitbrengen en aanbevelingen doen aan de Europese Commissie, de Raad en
het Europees Parlement;

(d)

advies uitbrengen en aanbevelingen doen aan regionale operationele centra.
Artikel 9

Taken van het agentschap ten aanzien van de benoemde elektriciteitsmarktbeheerders
Om ervoor te zorgen dat de benoemde elektriciteitsmarktbeheerders hun functies in het kader
van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] en
Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 201547 kunnen uitoefenen, moet
het agentschap:
(a)

toezicht houden op de voortgang die de benoemde elektriciteitsmarktbeheerders
maken bij het opzetten van de functies op grond van Verordening (EU) 2015/1222;

(b)

de Commissie aanbevelingen doen overeenkomstig artikel 7, lid 5, van Verordening
(EU) 2015/1222;

(c)

zo nodig informatie opvragen van de benoemde elektriciteitsmarktbeheerders.
Artikel 10
Taken van het agentschap ten aanzien van de toereikendheid van de
elektriciteitsopwekking en de risicoparaatheid

1.

47

NL

Het agentschap keurt goed en wijzigt zo nodig:

Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie van 24 juli 2015 tot vaststelling van richtsnoeren
betreffende capaciteitstoewijzing en congestiebeheer (PB L 197 van 25.7.2015, blz. 24).

47

NL

(a)

de voorstellen voor methoden en berekeningen in verband met de Europese
beoordeling van de toereikendheid van de middelen overeenkomstig artikel 19, leden
2, 3 en 5, van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening];

(b)

de voorstellen voor technische specificaties voor grensoverschrijdende deelname aan
capaciteitsmechanismen overeenkomstig artikel 21, lid 10, van [de bij COM(2016)
861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening];

2.

Het agentschap keurt goed en wijzigt zo nodig de methoden:

(a)

om elektriciteitscrisisscenario’s op regionaal niveau vast te stellen als beschreven in
artikel 5 van [de bij COM(2016) 862 voorgestelde risicoparaatheidsverordening];

(b)

om kortetermijnbeoordelingen van de toereikendheid te maken als beschreven in
artikel 8 van [de bij COM(2016) 862 voorgestelde risicoparaatheidsverordening];

713/2009 (aangepast)
Artikel 119
Overige taken ⌦ Taken van het agentschap ten aanzien van vrijstellings-, ontheffingsen certificeringsbesluiten ⌫
1. Het agentschap mag de vrijstellingen verlenen als bedoeld in artikel 5917, lid 5, van [de bij
COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening]. Het mag ook
ontheffingen verlenen als bedoeld in artikel 36, lid 4, van Richtlijn 2009/73/EG wanneer de
infrastructuur in kwestie op het grondgebied van meer dan een lidstaat gelegen is.
2. Het agentschap brengt, op verzoek van de Commissie overeenkomstig artikel 3, lid 1,
tweede alinea, van Verordening (EG) nr. 714/2009 of artikel 3, lid 1, tweede alinea, van
Verordening (EG) nr. 715/2009, advies uit over besluiten van de nationale regulerende
instanties betreffende certificering.

713/2009 (aangepast)
nieuw
Artikel 12
⌦ Taken van het agentschap ten aanzien van de infrastructuur ⌫
Wat de trans-Europese energie-infrastructuur betreft, moet het agentschap, in nauwe
samenwerking met de regulerende instanties en de ENTSB’s: 

NL

(a)

7. Het agentschap houdttoezicht houden op de vorderingen bij de uitvoering van
projecten om nieuwe interconnectiecapaciteit te scheppen. ;

(b)

8. Het agentschap houdt toezicht houden op de uitvoering van de
netwerkontwikkelingsplannen die de gehele Gemeenschap⌦ Unie ⌫ dekken.
Indien het constateert dat de uitvoering niet strookt met het ⌦ die ⌫ plannen,
onderzoekt het de redenen van deze inconsistenties en doet aanbevelingen aan de
betrokken transmissiesysteembeheerders, de nationale regulerende instanties of

48

NL

andere bevoegde organen met het oog op de uitvoering van de investeringen volgens
de netontwikkelingsplannen die de gehele Gemeenschap ⌦ Unie ⌫ dekken.;

nieuw
(c)

de in de artikelen 5, 11, 12 en 13 van Verordening (EU) nr. 347/2013 vastgestelde
verplichtingen uitvoeren.
Artikel 13
Taken van het agentschap ten aanzien van de integriteit en de transparantie van de
groothandelsmarkt

Met het oog op effectief toezicht op de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt
moet het Agentschap, in nauwe samenwerking met de regelgevende instanties en andere
nationale autoriteiten:
(a)

toezicht houden op groothandelsmarkten, gegevens verzamelen en de
marktdeelnemers registreren overeenkomstig artikel 7 tot en met 9 van Verordening
(EU) nr. 1227/201148;

(b)

de Commissie aanbevelingen doen overeenkomstig artikel 7 van Verordening (EU)
nr. 1227/2011;

(c)

onderzoek verrichten overeenkomstig artikel 16, lid 4, van Verordening (EU) nr.
1227/2011.

713/2009 (aangepast)
nieuw
Artikel 149
⌦ Toekenning van nieuwe taken aan het agentschap ⌫
Het agentschap kan onder duidelijk omschreven voorwaarden, die door de Commissie zijn
vastgesteld in richtsnoeren aangenomen krachtens artikel 57 18 van [de bij COM(2016) 861/2
voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] of artikel 23 van Verordening (EG) nr.
715/2009, over kwesties in verband met het doel waarvoor het is opgericht, belast worden met
aanvullende taken
waarbij de grenzen van de overdracht van uitvoeringsbevoegdheden
naar agentschappen van de Unie in acht worden genomen  die geen
beslissingsbevoegdheden inhouden.
Artikel 1510
Raadplegingen en transparantie

NL

1.

Bij de uitvoering van zijn taken, in het bijzonder bij de opstelling van
kaderrichtsnoeren overeenkomstig artikel 55 6 van [de bij COM(2016) 861/2

48

Verordening (EG) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011
betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie (PB L 326 van
8.12.2011, blz. 1).

49

NL

voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] en artikel 6 van Verordening (EG)
nr. 715/2009, alsmede bij het voorstellen van wijzigingen van netcodes uit hoofde
van ⌦ artikel 56 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening] of ⌫ artikel 7 van ⌦ Verordening (EG) nr. 715/2009 ⌫
elk van deze verordeningen, raadpleegt het agentschap uitvoerig en in een vroeg
stadium, marktspelers, transmissiesysteembeheerders, consumenten, eindgebruikers,
en in voorkomend geval mededingingsautoriteiten ongeacht hun respectieve
bevoegdheden, waarbij het, in het bijzonder bij de uitvoering van taken betreffende
de transmissiesysteembeheerders, op een open en doorzichtige wijze opereert.
2.

Het agentschap zorgt ervoor dat het publiek en alle belanghebbenden zo nodig van
objectieve, betrouwbare en gemakkelijk toegankelijke informatie worden voorzien,
in het bijzonder met betrekking tot de resultaten van zijn werkzaamheden.
Alle documenten en notulen van raadplegingsvergaderingen die zijn gehoudens
gedurende de uitwerking van kaderrichtsnoeren overeenkomstig artikel 55 6 van [de
bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsverordening] of artikel 6
van Verordening (EG) nr. 715/2009, alsmede gedurende de wijziging van ⌦ de in
lid 1 bedoelde ⌫ netwerkcodes uit hoofde van artikel 7 van elk van deze
verordeningen, worden openbaar gemaakt.

3.

Vóór de goedkeuring van kaderrichtsnoeren overeenkomstig artikel 556 van
Verordening (EG) nr. 714/2009 of artikel 6 van Verordening (EG) nr. 715/2009,
alsmede vóór de indiening van voorstellen voor ⌦ de in lid 1 bedoelde ⌫ netcodes
uit hoofde van artikel 7 van elk van deze verordeningen, geeft het agentschap aan
hoe met de opmerkingen die het heeft ontvangen tijdens de raadpleging, rekening is
gehouden. Waar geen rekening is gehouden met opmerkingen, wordt dit
gemotiveerd.

4.

Het agentschap publiceert op zijn website ten minste de agenda, de
achtergrondinformatie en, indien van toepassing, de notulen van alle vergaderingen
van de raad van bestuur, de raad van regulators en de raad van beroep.
Artikel 1611
Toezicht op en verslaglegging inzake de elektriciteits- en aardgassector

1.

NL

Het agentschap ziet, in nauwe samenwerking met de Commissie, de lidstaten en
relevante nationale instanties, met inbegrip van de nationale regulerende instanties,
en onverminderd de bevoegdheden van de mededingingsautoriteiten, toe op de
groothandels- en kleinhandels  interne markten voor elektriciteit en aardgas, met
name op de consumptieprijzen van aardgas en elektriciteit,
de naleving van de in
[de bij COM(2016) 864/2 voorgestelde herschikte elektriciteitsrichtlijn] en Richtlijn
2009/73/EG vastgestelde consumentenrechten,  de toegang tot hetde netten, met
inbegrip van de toegang van energieelektriciteit uit hernieuwbare bronnen,
potentiële belemmeringen van grensoverschrijdende handel, staatsinterventies die
voorkomen dat prijzen de werkelijke schaarste weergeven, de prestaties van de
lidstaten op het gebied van zekerheid van de elektriciteitsvoorziening, op basis van
de resultaten van de Europese beoordeling van de toereikendheid van de middelen,
zoals bedoeld in artikel 19 van [de bij COM(2016) 861/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsverordening], met name rekening houdend met de in artikel 16 van [de
bij COM(2016) 862 voorgestelde risicoparaatheidsverordening] bedoelde evaluatie
achteraf  en de inachtneming van de rechten van de consument, zoals vastgelegd in
Richtlijn 2009/72/EG en Richtlijn 2009/73/EG.

50

NL

2.

Het agentschap publiceert ⌦ jaarlijks ⌫ een jaarlijks verslag over de resultaten van
zijn toezichtsactiviteiten als bedoeld in lid 1. In dat verslag geeft het aan welke
obstakels eventueel de voltooiing van de interne markten voor elektriciteit en aardgas
in de weg staan.

3.

Bij het publiceren van zijn jaarverslag kan het agentschap aan het Europees
Parlement en de Commissie een advies ⌦ uitbrengen ⌫ indienen over de
⌦ mogelijke ⌫ maatregelen die genomen kunnen worden om eventuele obstakels
als bedoeld in lid 2 weg te nemen.

HOOFDSTUK IIIII
ORGANISATIE ⌦ VAN HET AGENTSCHAP ⌫
Artikel 172
Juridische status
communautair

orgaan

⌦ van de Unie ⌫

1.

Het agentschap is een
rechtspersoonlijkheid.

met

2.

In elke lidstaat heeft het de ruimste handelingsbevoegdheid welke door de nationale
wetgeving aan rechtspersonen wordt toegekend. Het kan met name roerende en
onroerende goederen verwerven en vervreemden, en in rechte optreden.

3.

Het wordt vertegenwoordigd door zijn directeur.

nieuw
4.

De zetel van het agentschap is Ljubljana, Slovenië.
Het agentschap kan plaatselijke bureaus opzetten in de lidstaten, mits die daarmee
instemmen en mits wordt voldaan aan artikel 25, onder j),.

713/2009 (aangepast)
nieuw

Artikel 183
Samenstelling ⌦ Administratieve en beheersstructuur ⌫
Het agentschap bestaat uit:

NL

(a)

een raad van bestuur, die de in artikel 13 20 vermelde taken vervult;

(b)

een raad van regulators, die de in artikel 2315 vermelde taken vervult;

(c)

een directeur, die de in artikel 2517 vermelde taken vervult; en

51

NL

(d)

een raad van beroep, die de in artikel 2919 vermelde taken vervult.

Artikel 1912
⌦ Samenstelling van de ⌫ Rraad van bestuur

NL

1.

De raad van bestuur bestaat uit negen leden. Elk lid heeft een plaatsvervanger. Twee
leden en hun plaatsvervangers worden benoemd door de Commissie, twee leden en
hun plaatsvervangers worden benoemd door het Europees Parlement en vijf leden en
hun plaatsvervangers worden benoemd door de Raad. Een lid van het Europees
Parlement kan geen lid zijn van de raad van bestuur.

2.

De ambtstermijn van de leden van de raad van bestuur en van hun plaatsvervangers
bedraagt vier jaar en kan eenmaal worden verlengd. De eerste ambtstermijn bedraagt
voor de helft van de leden van de raad van bestuur en hun vervangers evenwel zes
jaar.

3.

2. De raad van bestuur kiest uit zijn midden een voorzitter en een vicevoorzitter
met een meerderheid van twee derde van de stemmen . De vicevoorzitter
vervangt automatisch de voorzitter als deze zijn of haar taken niet kan uitoefenen. De
ambtstermijn van de voorzitter en de vicevoorzitter bedraagt twee jaar en kan
eenmaal worden verlengd. De ambtstermijn van de voorzitter en dat van de
vicevoorzitter loopt af wanneer zij geen lid meer zijn van de raad van bestuur.

4.

3. De voorzitter roept de raad van bestuur in vergadering bijeen. Tenzij de raad van
bestuur ten aanzien van de directeur anders beslist, nemen de voorzitter van de raad
van regulators, of de door de raad van regulators uit zijn midden benoemde persoon,
en de directeur, zonder stemrecht, deel aan de vergadering. De raad van bestuur komt
ten minste tweemaal per jaar in gewone zitting bijeen. Hij komt ook bijeen op
initiatief van zijn voorzitter, op verzoek van de Commissie of op verzoek van ten
minste een derde van zijn leden. De raad van bestuur kan iedereen wiens advies van
belang kan zijn uitnodigen om als waarnemer aan de vergaderingen deel te nemen.
De leden van de raad van bestuur kunnen zich op de door het reglement van orde van
de raad bepaalde wijze laten bijstaan door adviseurs of deskundigen. Het agentschap
verzorgt het secretariaat van de raad van bestuur.

5.

4. De besluiten van de raad van bestuur worden met een gewone  meerderheid
van twee derde van de aanwezige leden genomen, tenzij in deze verordening anders
is bepaald. Elk lid van de raad van bestuur of zijn plaatsvervanger heeft één stem.

6.

5. In het reglement van orde worden nader bepaald:

(a)

de regeling voor de stemming, met name de voorwaarden waaronder een lid namens
een ander lid kan handelen, alsmede de eventuele voorschriften inzake quorum; en

(b)

de regeling betreffende de rotatie die van toepassing is op de door de Raad benoemde
leden van de raad van bestuur en die ten doel heeft over langere tijd gezien een
evenwichtige deelname door de lidstaten mogelijk te maken.

7.

6. Een lid van de raad van bestuur is geen lid van de raad van regulators.

8.

7. De leden van de raad van bestuur verbinden zich ertoe in het openbaar belang
onafhankelijk en op objectieve wijze op te treden, en verlangen of volgen daarbij
geen politieke instructies. Daartoe legt ieder lid een schriftelijke

52

NL

verbintenisverklaring af alsmede een verklaring omtrent hun belangen, waarin zij
hetzij verklaren dat zij geen belangen hebben die geacht zouden kunnen worden
afbreuk te doen aan hun onafhankelijkheid, hetzij al hun directe en indirecte
belangen vermelden die geacht zouden kunnen worden afbreuk te doen aan hun
onafhankelijkheid. Deze verklaringen worden jaarlijks openbaar gemaakt.
Artikel 2013
Taken ⌦ Functies ⌫ van de raad van bestuur
1.

De raad van bestuur moet:

(a)

Nna de raad van regulators te hebben geraadpleegd en een gunstig advies te hebben
verkregen overeenkomstig artikel 23, onder b),15 lid 2,, benoemt de raad van bestuur
de directeur benoemen overeenkomstig artikel 24, lid 2,16, lid 2
en, in
voorkomend geval, zijn ambtstermijn verlengen of hem van zijn functie ontheffen; 

(b)

2. De raad van bestuur benoemt formeel de leden van de raad van regulators
benoemen overeenkomstig artikel 22 14, lid 1.

(c)

3. De raad van bestuur benoemt formeel de leden van de raad van beroep benoemen
overeenkomstig artikel 26, lid 2,18, leden 1 en 2.;

(d)

4. De raad van bestuur ziet erop toeerop toezien dat de Autoriteit haar opdracht
vervult en de haar opgedragen werkzaamheden verricht overeenkomstig de in deze
verordening vastgelegde voorwaarden.;

(e)

5. De raad van bestuur stelt vóór 30 september van elk jaar
het in artikel 21
bedoelde ontwerp-programmeringsdocument vaststellen voordat het aan de
Commissie wordt voorgelegd voor haar advies, en na raadpleging van
in
aansluiting op het advies van  de Commissie, en na goedkeuring overeenkomstig
artikel 23, lid 5, 15, lid 3, van de raad van regulators, het werkprogramma
programmeringsdocument  van het agentschap voor het volgende jaar vast
met een meerderheid van twee derde van zijn leden vaststellen  en zendt het toe
aan het Europees Parlement, de Raad en de Commissie toezenden. Het
werkprogramma wordt vastgesteld onverminderd de jaarlijkse begrotingsprocedure
en wordt openbaar gemaakt.;
6. De raad van bestuur keurt een meerjarenprogramma goed en herziet dit indien
nodig. Deze herziening geschiedt aan de hand van een evaluatieverslag dat op
verzoek van de raad van bestuur door een onafhankelijke externe deskundige wordt
opgesteld. Deze documenten worden openbaar gemaakt.

NL

(f)

7. De raad van bestuur oefent
de begroting van het agentschap met twee derde
meerderheid goedkeuren en  zijn
andere  begrotingsbevoegdheden
functies  uitoefenen volgens de artikelen 31 tot en met 35 21 tot en met 24.;

(g)

8. De raad van bestuur beslist, na akkoord van de Commissie, besluiten over de
aanvaarding van alle legaten, schenkingen en subsidies die afkomstig zijn uit andere
bronnen van de ⌦ Unie ⌫ Gemeenschap of een vrijwillige bijdrage van de
lidstaten of de regulerende instanties. In het overeenkomstig artikel 35 24, lid 5, door
de raad van bestuur uit te brengen⌦ uitgebrachte ⌫ advies wordt uitdrukkelijk
ingegaan op de in de lijst in dit lid genoemde financieringsbronnen.;

(h)

9. De raad van bestuur oefent in overleg met de raad van regulators, tuchtrechtelijk
gezag uitoefenen over de directeur.
Bovendien oefent hij, ten aanzien van het

53

NL

personeel van het agentschap, de bevoegdheden uit die bij het statuut aan het tot
aanstelling bevoegde gezag en bij de regeling die van toepassing is op de andere
personeelsleden aan het tot het aangaan van de overeenkomst bevoegd gezag zijn
verleend; 
(i)

10. De raad van bestuur bepaalt waar nodig het personeelsbeleid bepalen van het
agentschap ter uitvoering van het statuut en de regeling die van toepassing is op de
andere personeelsleden krachtens artikel 110 van het statuut overeenkomstig
artikel 3928, lid 2.;

(j)

11. De raad van bestuur stelt de praktische maatregelen vaststellen inzake het recht
van toegang tot de documenten van het agentschap, zulks overeenkomstig artikel
4130. ;

(k)

12. De raad van bestuur keurt het bedoelde jaarverslag over de activiteiten van het
agentschap goedkeuren op basis van het in artikel 25, onder h), genoemde
ontwerpjaarverslag en maakt dit bekendmaken, en doet dat verslag uiterlijk op 15
juni 1 juli  van elk jaar doen toekomen aan het Europees Parlement, de Raad, de
Commissie⌦ en ⌫ de Rekenkamer, het Europees Economisch en Sociaal Comité
en het Comité van de Regio’s. Het jaarverslag over de activiteiten van het agentschap
bevat een door de raad van regulators goedgekeurd afzonderlijk hoofdstuk over de
reguleringswerkzaamheden van het agentschap in het ⌦ dat ⌫ verslagjaar.

(l)

13. De raad van bestuur stelt zijn reglement van orde vaststellen en maakt dit
bekendmaken.

nieuw

NL

(m)

overeenkomstig artikel 36 de financiële regels vaststellen die van toepassing zijn op
het agentschap;

(n)

een fraudebestrijdingsstrategie vaststellen die evenredig is met de frauderisico’s en
daarbij rekening houden met de kosten en baten van de uit te voeren maatregelen;

(o)

regels vaststellen voor de voorkoming en beheersing van belangenconflicten met
betrekking tot zijn leden, en met betrekking tot de leden van de kamer van beroep;

(p)

de in artikel 41 bedoelde communicatie- en verspreidingsplannen vaststellen en ze
up-to-date houden;

(q)

een rekenplichtige benoemen die onderworpen is aan het statuut en de regeling die
van toepassing is op de andere personeelsleden, en die volledig onafhankelijk is bij
de uitvoering van zijn taken;

(r)

voor een passende follow-up zorgen van de resultaten en aanbevelingen in de interne
en externe auditverslagen en beoordelingen, alsook van de resultaten en
aanbevelingen die voortvloeien uit de onderzoeken van het Europees Bureau voor
fraudebestrijding (OLAF);

(s)

machtiging geven tot het sluiten van werkovereenkomsten overeenkomstig artikel
43.

2.

De raad van bestuur neemt overeenkomstig artikel 110 van het statuut een besluit dat
is gebaseerd op artikel 2, lid 1, van het statuut en artikel 6 van de regeling welke van
toepassing is op de andere personeelsleden, waarin hij de nodige bevoegdheden van
het tot aanstelling bevoegde gezag delegeert aan de directeur en de voorwaarden

54

NL

vastlegt voor de opschorting van deze gedelegeerde bevoegdheden. De directeur kan
deze bevoegdheden op zijn beurt delegeren.
3.

Wanneer uitzonderlijke omstandigheden dat vereisen, kan de raad van bestuur door
middel van een besluit de delegatie van de bevoegdheden van het tot aanstelling
bevoegde gezag aan de directeur en de bevoegdheden die deze laatste op zijn beurt
heeft gedelegeerd, tijdelijk opschorten en deze bevoegdheden zelf uitoefenen of
delegeren aan een van zijn leden of aan een ander personeelslid dan de uitvoerend
directeur.

nieuw
Artikel 21
Jaarlijkse en meerjarige programmering
1.

Elk jaar stelt de raad van bestuur een programmeringsdocument vast dat de
meerjarige en de jaarlijkse programmering bevat, op basis van een ontwerpvoorstel
van de directeur, met inachtneming van het advies van de Commissie en in verband
met de meerjarige programmering, na raadpleging van het Europees Parlement. Hij
stuurt het elk jaar uiterlijk op 31 januari door naar het Europees Parlement, de Raad
en de Commissie.
Het programmeringsdocument wordt definitief na de definitieve vaststelling van de
algemene begroting en wordt, indien nodig, dienovereenkomstig aangepast.

2.

Het jaarlijkse werkprogramma bevat gedetailleerde doelstellingen en beoogde
resultaten, met inbegrip van prestatie-indicatoren. Het bevat voorts een beschrijving
van de te financieren acties en een indicatie van de financiële en personele middelen
die aan iedere actie worden toegewezen overeenkomstig de beginselen die gelden
voor activiteitsgestuurde begroting en beheer. Het jaarlijkse werkprogramma is in
overeenstemming met het meerjarige werkprogramma waarvan sprake is in lid 4. Het
vermeldt duidelijk de taken die zijn toegevoegd, gewijzigd of geschrapt ten opzichte
van het vorige begrotingsjaar. In de jaarlijkse en/of meerjarige programmering wordt
de strategie opgenomen voor de betrekkingen met derde landen of internationale
organisaties, zoals bedoeld in artikel 43, en de maatregelen in verband met die
strategie.

3.

De raad van bestuur past het vastgestelde jaarlijkse werkprogramma aan wanneer het
agentschap een nieuwe taak krijgt toegewezen.
Iedere wezenlijke verandering van het jaarlijkse werkprogramma wordt vastgesteld
door middel van dezelfde procedure als die welke voor het oorspronkelijke jaarlijkse
werkprogramma geldt. De raad van bestuur kan aan de uitvoerend directeur de
bevoegdheid delegeren om niet-wezenlijke veranderingen door te voeren in het
jaarlijkse werkprogramma.

4.

NL

Het meerjarige werkprogramma omvat een beschrijving van de algemene
strategische programmering, met inbegrip van de doelstellingen, beoogde resultaten
en prestatie-indicatoren. Het behelst ook de programmering van de middelen, met
inbegrip van de meerjarige begroting en de personele middelen.

55

NL

Deze programmering van de middelen wordt jaarlijks bijgewerkt. De strategische
programmering wordt in voorkomend geval geactualiseerd, met name om rekening te
houden met de resultaten van de in artikel 45 bedoelde evaluatie.

713/2009 (aangepast)
nieuw
Artikel 2214
⌦ Samenstelling van de ⌫ raad van regulators
1.

De raad van regulators bestaat uit:

(a)

hooggeplaatste vertegenwoordigers van de regulerende instanties overeenkomstig
artikel 56, lid 1, van [de bij COM(2016) 864/2 voorgestelde herschikte
elektriciteitsrichtlijn] en artikel 39, lid 1, van Richtlijn 2009/73/EG, alsmede per
lidstaat een plaatsvervanger die thans een hoge functie bij deze instanties vervult ,
beide benoemd door de nationale regulerende instantie ;

(b)

een vertegenwoordiger, zonder stemrecht, van de Commissie.
Slechts één vertegenwoordiger per lidstaat van de nationale regulerende instantie
mag worden toegelaten tot de raad van regulators.
Elke nationale regulerende instantie is verantwoordelijk voor de benoeming van de
plaatsvervanger uit het huidige personeel van de nationale regulerende instantie.

2.

De raad van regulators kiest uit zijn midden een voorzitter en een vicevoorzitter. De
vicevoorzitter vervangt de voorzitter als deze zijn of haar taken niet kan uitoefenen.
De ambtstermijn van de voorzitter en de vicevoorzitter bedraagt tweeënhalf jaar en
kan worden verlengd. De ambtstermijn van de voorzitter en dat van de vicevoorzitter
loopt echter in ieder geval af wanneer zij geen lid meer zijn van de raad van
regulators.
Artikel 23
⌦ Functies van de raad van regulators ⌫

NL

1.

3. De raad van regulators
en de subcomités uit hoofde van artikel 7 beslist
beslissen met een
gewone  meerderheid van twee derde van zijn aanwezige
leden waarbij elk lid één stem heeft, behalve voor het in lid 5, onder b), bedoelde
advies, dat met een meerderheid van twee derde van zijn aanwezige leden wordt
vastgesteld. Elk lid of diens plaatsvervanger heeft één stem.

2.

4. De raad van regulators stelt zijn reglement van orde vast en maakt dit bekend. Het
reglement van orde bepaalt; daarin worden de nadere bijzonderheden van de
stemming vastgesteld, met name de voorwaarden waaronder een lid namens een
ander lid kan handelen, alsmede de eventuele quorumvoorschriften. Het reglement
van orde kan specifieke werkmethoden omvatten voor de bespreking van punten die
zich voordoen in het kader van regionale samenwerkingsinitiatieven.

3.

5. Bij de uitoefening van de taken die hem bij deze verordening worden toebedeeld
en onverminderd het feit dat zijn leden namens hun respectieve regulerende instantie
optreden, is de raad van regulators onafhankelijk en verlangt of volgt hij geen

56

NL

instructies van enige regering van een lidstaat, de Commissie of van andere publieke
of particuliere entiteiten.
4.

6. Het agentschap verzorgt het secretariaat van de raad van regulators.

Artikel 15
Taken van de raad van regulators
5.

1. De raad van regulators:

(a)

De raad van regulators brengt aan de directeur advies uit over de in de artikelen 4 tot
en met 145 tot en met 9 bedoelde adviezen, aanbevelingen en besluiten waarvan de
aanneming wordt overwogen. Voorts geeft de raad van regulators de directeur bij de
uitoefening van zijn taken richtsnoeren op de gebieden die binnen zijn bevoegdheid
vallen , met uitzondering van besluiten die worden genomen uit hoofde van artikel
16, lid 6, van Verordening (EG) nr. 1227/201149.;

(b)

2. Obrengt overeenkomstig artikel 2013, lid 1, onder a), en artikel 2416, lid 2, brengt
de raad van regulators advies uit bij de raad van bestuur over de kandidaat die
voorgedragen wordt als directeur.; Hij neemt dit besluit met een meerderheid van
drie vierde van zijn leden.

(c)

3. De raad van regulators keurt overeenkomstig artikel 20, lid 1, onder e), 13, lid 5,
en artikel 25, onder f), 17, lid 6, en in overeenstemming met de overeenkomstig
artikel 33, lid 3,23, lid 1, opgestelde voorlopige ontwerpbegroting het
werkprogramma van het agentschap voor het volgende jaar goed en dient het vóór 1
september van elk jaar ter goedkeuring in bij de raad van bestuur.;

(d)

4. De raad van regulators keurt het afzonderlijke hoofdstuk over de
reguleringswerkzaamheden in het jaarverslag overeenkomstig artikel 20, lid 1, onder
k), 13, lid 12, en artikel 25, onder g),17, lid 8, goed.

6.

5. Het Europees Parlement kan, met volledige inachtneming van diens
onafhankelijkheid, de voorzitter van de raad van regulators, of de vicevoorzitter,
verzoeken om voor zijn bevoegde commissie een verklaring af te leggen en vragen
van leden van die commissie te beantwoorden.
Artikel 2416
De directeur

NL

1.

Het agentschap wordt geleid door een directeur, die optreedt overeenkomstig de in
artikel artikel 23, lid 5, onder a), 15, lid 1, tweede zin, bedoelde richtsnoeren
alsmede, waar in deze richtlijn vermeld, overeenkomstig het advies van de raad van
regulators. Onverminderd de respectieve rollen van de raad van bestuur en de raad
van regulators met betrekking tot de taken van de directeur, verlangt of volgt de
directeur geen instructies van enige regering, noch van de Commissie instellingen

49

Verordening (EG) nr. 1227/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011
betreffende de integriteit en transparantie van de groothandelsmarkt voor energie, PB L 326 van
8.12.2011, blz. 1.

57

NL

van de Unie  of van enige andere publieke of private entiteit
of persoon. De
directeur legt verantwoording af aan de raad van bestuur. De directeur mag de
vergaderingen van de raad van regulators als waarnemer bijwonen .
2.

De directeur wordt, na een
open en transparante selectieprocedure  openbare
oproep tot het indienen van blijken van belangstelling, op grond van zijn verdiensten,
bekwaamheden en ervaring die relevant zijn voor de energiesector, door de raad van
bestuur benoemd uit ten minste drie door de Commissie voorgedragen kandidaten, na
gunstig advies van de raad van regulators. Vóór de benoeming kan de door de raad
van bestuur gekozen kandidaat worden verzocht een verklaring voor de bevoegde
commissie van het Europees Parlement af te leggen en vragen van de
commissieleden te beantwoorden.
Voor het sluiten van de arbeidsovereenkomst
met de directeur wordt het agentschap vertegenwoordigd door de voorzitter van de
raad van bestuur. 

3.

De ambtstermijn van de directeur bedraagt vijf jaar. In de loop van de negen
maanden voordat deze periode afloopt, verricht de Commissie een beoordeling.
Daarin kijkt de Commissie met name naar:

(a)

de prestaties van de directeur;

(b)

de taken en verplichtingen van het agentschap in de volgende jaren.
De onder b) bedoelde beoordeling wordt uitgevoerd met bijstand van een
onafhankelijke, externe deskundige.

NL

4.

De raad van bestuur kan op voorstel van de Commissie, na raadpleging van en met
grondige aandacht voor het beoordelingsverslag en het advies van de raad van
regulators over deze beoordeling de ambtstermijn van de directeur eenmaal met ten
hoogste drie vijf  jaar verlengen, maar alleen indien zulks op grond van de taken
en verplichtingen van het agentschap kan worden verantwoord.
Een uitvoerend
directeur wiens ambtstermijn is verlengd, mag na afloop van de verlengde
ambtstermijn niet deelnemen aan een andere selectieprocedure voor hetzelfde
ambt. 

5.

De raad van bestuur stelt het Europees Parlement in kennis van zijn voornemen om
de ambtstermijn van de directeur te verlengen. In de maand die voorafgaat aan de
verlenging van zijn of haar ambtstermijn kan de directeur worden gevraagd een
verklaring voor de bevoegde commissie van het Europees Parlement af te leggen en
vragen van de commissieleden te beantwoorden.

6.

Indien de ambtstermijn van de directeur niet wordt verlengd, blijft hij zijn ambt
uitoefenen totdat zijn vervanger is aangewezen.

7.

De directeur kan alleen uit zijn ambt worden ontzet nadat de raad van bestuur na
gunstig advies van de raad van regulators daartoe heeft besloten. De raad van bestuur
neemt dit besluit met een meerderheid van drie vierde
twee derde  van zijn
leden.

8.

Het Europees Parlement en de Raad kunnen de directeur verzoeken verslag uit te
brengen over de uitvoering van zijn taken. Het Europees Parlement kan de directeur
tevens verzoeken om voor zijn bevoegde commissie een verklaring af te leggen en
vragen van leden van die commissie te beantwoorden.

58

NL

Artikel 2517
Taken van de directeur
⌦ De directeur: ⌫
(a)

1. De directeur treedt op als ⌦ is de wettelijke ⌫vertegenwoordiger van het
agentschap en is met de ⌦ dagelijkse ⌫ leiding ervan belast.

(b)

2. De directeur bereidt de werkzaamheden van de raad van bestuur voor. Hij of zij
neemt, zonder stemrecht, deel aan de werkzaamheden van de raad van bestuur. De
directeur is verantwoordelijk voor de uitvoering van de door de raad van bestuur
genomen besluiten; 

(c)

3. De directeur stelt de in de artikelen 5 tot en met 9 bedoelde adviezen,
aanbevelingen en besluiten op, stelt deze vast en maakt deze bekend.  vast, die
⌦ De in de artikelen 3 tot en met 11 en artikel 14 bedoelde adviezen, aanbevelingen
en besluiten ⌫
worden alleen vastgesteld als zij een gunstig advies van de
raad van regulators hebben gekregen, en hij maakt deze bekend..;

(d)

4. De directeur zorgt voor de tenuitvoerlegging van het jaarlijkse werkprogramma
van het agentschap, zulks volgens de aanwijzingen van de raad van regulators en
onder het administratief toezicht van de raad van bestuur. ;

(e)

5. De directeur neemt de nodige maatregelen, met name met betrekking tot de
vaststelling van interne administratieve instructies en de publicatie van nota’s, om
ervoor te zorgen dat het agentschap werkt overeenkomstig deze verordening. ;

(f)

6. De directeur stelt jaarlijks een ontwerpwerkprogramma van het agentschap voor
het volgende jaar op en dient het , na goedkeuring van het ontwerp door de raad
van bestuur,  uiterlijk op 30 juni van dat ⌦ elk ⌫ jaar op 31 januari  in bij
de raad van regulators, het Europees Parlement en de Commissie. De directeur is
verantwoordelijk voor de uitvoering van het programmeringsdocument en voor de
rapportage aan de raad van bestuur; 

(g)

7. De directeur stelt een voorlopige ontwerpbegroting van het agentschap op
ingevolge artikel 3323, lid 1, en voert de begroting van het agentschap uit
⌦ overeenkomstig de ⌫ ingevolge artikel artikelen 34 and 3524.;

(h)

8. De directeur stelt jaarlijks een ontwerpjaarverslag op met ⌦ waarin ⌫ een apart
hoofdstuk over de reguleringswerkzaamheden van het agentschap en een hoofdstuk
over financiële en administratieve aangelegenheden⌦ is opgenomen ⌫ , en legt
dit voor aan de raad van bestuur  op.;

(i)

9. De directeur oefent jegens het personeel van het agentschap de bevoegdheden uit
als bedoeld in artikel 3928, lid 3, uit.;

nieuw

NL

(j)

stelt een actieplan op voor de follow-up van de conclusies van interne of externe
auditverslagen en evaluaties, alsmede onderzoeken van het Europees Bureau voor
fraudebestrijding (OLAF) en rapporteert tweemaal per jaar aan de Commissie en
regelmatig aan de raad van bestuur over de geboekte vooruitgang;

(k)

is verantwoordelijk voor het besluit of het, om de taken van het agentschap op een
efficiënte en effectieve manier uit te voeren, nodig is een of meer personeelsleden in

59

NL

een of meer lidstaten te vestigen. Het besluit om een plaatselijk kantoor op te zetten
vereist de toestemming vooraf van de Commissie, de raad van bestuur en de
betrokken lidstaat of lidstaten. In die besluiten wordt het toepassingsgebied
gespecificeerd van de activiteiten die in dat lokale kantoor moeten worden
uitgevoerd, op zodanige wijze dat onnodige kosten en verdubbeling van
administratieve functies van het agentschap worden vermeden.

713/2009 (aangepast)
Artikel 2618
⌦ Instelling en samenstelling van de ⌫ Rraad van beroep

nieuw

1.

Het agentschap richt een raad van beroep op.

713/2009 (aangepast)
nieuw
2.

1. De raad van beroep bestaat uit zes leden en zes plaatsvervangers die gekozen
worden uit het huidige of voormalige hogere personeel van de nationale regulerende
instanties, mededingingsautoriteiten of andere nationale of communautaire
instellingen ⌦ of instellingen van de Unie ⌫ met relevante ervaring in de
energiesector. De raad van beroep wijst zelf zijn voorzitter aan. De besluiten van de
raad van beroep worden genomen met een gekwalificeerde meerderheid van
stemmen van ten minste vier van de zes leden ervan. De raad van beroep komt bijeen
wanneer dit noodzakelijk is.
2. Na een openbare oproep tot het indienen van blijken van belangstelling benoemt
de raad van bestuur formeel de leden van de raad van beroep op voorstel van de
Commissie en na raadpleging van de raad van regulators.

3.

6. ⌦ De raad van beroep stelt zijn reglement van orde vast en maakt dit bekend. ⌫
In dat reglement van orde worden de voorschriften vastgesteld voor de organisatie
en het functioneren van de raad van beroep en de regels die van toepassing zijn op de
overeenkomstig dit artikel bij de raad aanhangig gemaakte beroepen. De raad van
beroep legt het ontwerp van zijn reglement van orde voor aan de Commissie. De
Commissie brengt advies uit over het ontwerp van reglement van orde binnen drie
maanden na de datum van ontvangst daarvan. De raad van beroep stelt zijn reglement
van orde vast binnen twee maanden na ontvangst van het advies van de Commissie.
Eventuele latere substantiële wijzigingen van het reglement van orde worden ter
kennis van de Commissie gebracht. De Commissie brengt vervolgens een advies uit
over die wijzigingen.
De begroting van het agentschap omvat een aparte begrotingslijn voor de
financiering van de werking van de griffie van de raad van beroep. 

NL

60

NL

4.

⌦ De besluiten van de raad van beroep worden genomen met een gekwalificeerde
meerderheid van stemmen van ten minste vier van de zes leden ervan. De raad van
beroep komt bijeen wanneer dit noodzakelijk is ⌫ .
Artikel 27
⌦ Leden van de raad van beroep ⌫

1.

3. De ambtstermijn van de leden van de raad van beroep bedraagt vijf jaar. Deze
termijn kan eenmaal  worden verlengd.

2.

De leden van de raad van beroep zijn onafhankelijk bij het nemen van hun besluiten.
Zij zijn niet gebonden aan enige instructie. Zij verrichten geen enkele andere taak in
het agentschap zelf of in de raad van bestuur of de raad van regulators van het
agentschap noch in een van de werkgroepen daarvan.  Ook wordt een lid van de
raad van beroep niet uit zijn ambt ontzet, tenzij het op ernstige wijze tekort is
geschoten en de raad van bestuur na raadpleging van de raad van regulators daartoe
besluit.

Artikel 28
⌦ Uitsluiting en wraking in de raad van beroep ⌫

NL

1.

4. De leden van de raad van beroep nemen niet deel aan de behandeling van een
beroepsprocedure als zij daarbij een persoonlijk belang hebben, als zij eerder als
vertegenwoordiger van een van de partijen bij de behandeling betrokken zijn geweest
of als zij een rol hebben gespeeld bij het besluit waartegen het beroep is ingesteld.

2.

5. Indien een lid van de raad van beroep om een van de in lid 1 genoemde redenen of
om enige andere reden meent dat een medelid niet aan een beroepsprocedure zou
mogen deelnemen, stelt dat lid de raad van beroep daarvan in kennis. Een lid van de
raad van beroep kan om een van de in lid 4 genoemde redenen of als aan zijn
onpartijdigheid wordt getwijfeld, door een partij in de beroepsprocedure worden
gewraakt. Zulke wraking is onontvankelijk indien gegrond op de nationaliteit van
een lid of indien de wrakende partij in de beroepsprocedure, terwijl zij op de hoogte
was van een reden tot het maken van de wraking, toch reeds een andere
procedurehandeling in de beroepsprocedure heeft verricht dan het maken van
bezwaar tegen de samenstelling van de raad van beroep.

3.

6. De raad van beroep beslist in de in de leden 1 en 24 en 5 bedoelde gevallen
zonder deelname van het betrokken lid over de te nemen maatregelen. Voor het
nemen van deze beslissing wordt het betrokken lid in de raad van beroep vervangen
door zijn plaatsvervanger. Indien de plaatsvervanger in een met deze ⌦ die ⌫ van
het lid vergelijkbare situatie verkeert, wijst de voorzitter een van de andere
beschikbare plaatsvervangers aan.

4.

7. De leden van de raad van beroep verbinden zich ertoe in het openbaar belang en
onafhankelijk op te treden. Daartoe leggen zij een schriftelijke verbintenisverklaring
af alsmede een schriftelijke verklaring omtrent hun belangen, waarin zij hetzij
verklaren dat zij geen belangen hebben die geacht zouden kunnen worden afbreuk te
doen aan hun onafhankelijkheid, hetzij al hun directe en indirecte belangen
vermelden die geacht zouden kunnen worden afbreuk te doen aan hun
onafhankelijkheid. Deze verklaringen worden jaarlijks openbaar gemaakt.

61

NL

713/2009 (aangepast)
nieuw
Artikel 2919
Rechtsmiddelen ⌦ Besluiten waartegen beroep kan worden ingesteld ⌫
1.

Een natuurlijke of rechtspersoon, met inbegrip van de nationale regulerende
instanties, kan beroep instellen tegen een tot hem gericht besluit als bedoeld in de
artikelen 4 tot en met 14 7, 8 of 9, van deze verordening en in artikel 12, lid 6,
van Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees Parlement en de Raad,
alsmede in artikel 9, lid 11, van Verordening (EU) 2015/1222 van de Commissie
of tegen een besluit dat, ofschoon in de vorm van een besluit gericht tot een andere
persoon, hem rechtstreeks en individueel raakt.

2.

Het beroep wordt tezamen met ⌦ en ⌫ de uiteenzetting van de gronden voor het
beroep ⌦ worden ⌫ binnen twee maanden na de kennisgeving van het besluit aan
de betrokken persoon, dan wel bij gebreke daarvan, binnen twee maanden na de dag
van publicatie van het besluit door het agentschap, schriftelijk bij het agentschap
ingediend. De raad van beroep neemt binnen twee vier  maanden na instelling
van het beroep een besluit ter zake.

3.

Een ingevolge lid 1 van dit artikel ingesteld beroep heeft geen schorsende werking.
De raad van beroep kan echter, indien hij van oordeel is dat de omstandigheden dit
vereisen, de toepassing van het bestreden besluit opschorten.

4.

Indien het beroep ontvankelijk is, onderzoekt de raad van beroep of het gegrond is.
Hij nodigt de partijen in de beroepsprocedure zo vaak als noodzakelijk is uit om
binnen een bepaalde termijn opmerkingen te maken naar aanleiding van de
kennisgevingen van de raad zelf of de mededelingen van de andere partijen in de
beroepsprocedure. Het is partijen in de beroepsprocedure toegestaan een mondelinge
uiteenzettingen te geven.

5.

De raad van beroep kan overeenkomstig dit artikel elke bevoegdheid uitoefenen die
binnen de bevoegdheid van het agentschap valt, dan wel de zaak terugverwijzen naar
het bevoegde orgaan van het agentschap. Dit orgaan is gebonden aan de beslissing
van de kamer van beroep.

6.

7. De door de raad van beroep genomen besluiten worden door het agentschap
bekendgemaakt.
Artikel 20
Beroep bij het Gerecht van eerste aanleg en het Hof van Justitie
1. Overeenkomstig artikel 230 van het Verdrag kan bij het Gerecht van eerste aanleg
of bij het Hof van Justitie beroep worden ingesteld tegen besluiten van de raad van
beroep of, bij ontbreken van recht op beroep bij de raad van beroep, tegen besluiten
van het agentschap.
2. Indien het agentschap nalaat een besluit te nemen, kan overeenkomstig artikel 232
van het Verdrag bij het Gerecht van eerste aanleg of bij het Hof van Justitie beroep
wegens nalaten worden ingesteld.

NL

62

NL

3. Het agentschap moet de noodzakelijke maatregelen treffen ter uitvoering van het
arrest van het Gerecht van eerste aanleg of het Hof van Justitie.

nieuw
Artikel 30
Werkgroepen
1.

Wanneer dat gerechtvaardigd is, en met name om de regelgevende werkzaamheden
van de directeur en de raad van regelgevers op het gebied van regelgevingskwesties
te ondersteunen, kan de raad van bestuur werkgroepen instellen.

2.

De werkgroepen bestaan uit deskundigen van het personeel van het agentschap, van
de nationale regulerende instanties en van de Commissie, indien nodig. Het
agentschap behoeft de kosten van de deelname van deskundigen van het personeel
van de nationale regulerende instanties in de werkgroepen van het agentschap niet te
dragen.

3.

De raad van bestuur stelt een intern reglement van orde vast voor de werking van de
werkgroepen.

713/2009 (aangepast)

HOOFDSTUK IVIII
FINANCIËLE BEPALINGEN ⌦ OPSTELLING EN
STRUCTUUR VAN DE BEGROTING ⌫
Artikel 3121
⌦ Structuur van de ⌫ Bbegroting van het agentschap

NL

1.

⌦Onverminderd eventuele andere middelen ⌫ ⌦ bestaan ⌫ Dde ontvangsten
van het agentschap bestaan met name uit:

(a)

een subsidie ⌦ bijdrage ⌫ van de ⌦ Unie ⌫ Gemeenschap, die in de algemene
begroting van de Europese Unie (afdeling Commissie) wordt opgenomen;

(b)

vergoedingen die overeenkomstig artikel 3222 aan het agentschap betaald worden;

(c)

vrijwillige bijdragen van de lidstaten of de regulerende instanties, uit hoofde van
artikel 20, lid 1, onder g)13, lid 8; en

(d)

legaten, schenkingen of subsidies uit hoofde van artikel 20, lid 1, onder g)13, lid 8.

2.

De uitgaven van het agentschap bestaan uit ⌦ omvatten ⌫ administratieve,
infrastructurele, werkings- en personeelskosten.

3.

De ontvangsten en uitgaven van het agentschap moeten in evenwicht zijn.

63

NL

4.

Van alle ontvangsten en uitgaven van het agentschap wordt een raming gemaakt voor
elk boekjaar, dat samenvalt met een kalenderjaar; d. Deze ontvangsten en uitgaven
worden in de begroting van het agentschap opgenomen.

713/2009
Artikel 3222
Vergoedingen

347/2013 overweging 20
1.

Aan het agentschap is een vergoeding verschuldigd voor het aanvragen van een
vrijstellingsbesluit overeenkomstig artikel 119, lid 1, en voor besluiten inzake
grensoverschrijdende kostenverdeling die door het agentschapworden genomen
overeenkomstig artikel 12 van Verordening (EU) nr. 347/2013 van het Europees
Parlement en de Raad van 17 april 2013 inzake richtsnoeren voor trans-Europese
energie-infrastructuur50.

713/2009 (aangepast)
nieuw
2.

De in lid 1 bedoelde vergoedingen worden vastgesteld door de Commissie.
Artikel 3323
Opstelling van de begroting

1.

De directeur stelt jaarlijks uiterlijk op 15 februari een ⌦ voorlopige
ontwerpraming ⌫ voorontwerp van begroting op voor de operationele uitgaven en
het werkprogramma voor het volgende boekjaar en zendt deze ontwerpramingdit
voorontwerp aan de raad van bestuur, tezamen met een voorlopige
personeelsformatie.

2.

De raad van bestuur maakt ⌦ stelt ⌫ jaarlijks op basis van ⌦ de voorlopige
ontwerpraming ⌫ het ontwerp van de directeur een ⌦ voorlopige
ontwerp ⌫raming van de ontvangsten en uitgaven van het agentschap voor het
volgende boekjaar ⌦ vast ⌫.

3.

De raad van bestuur dient deze de ⌦ voorlopige ontwerp ⌫raming, die tevens een
ontwerppersoneelsformatie bevat, ⌦ elk jaar uiterlijk op 31 januari ⌫ uiterlijk op
31 maart bij de Commissie in. Vóór de definitieve vaststelling van de raming wordt
het ontwerp van de directeur eerst ingediend bij de raad van regelgevers, die daarover
een met redenen omkleed advies mag uitbrengen.

50

NL

PB L 115 van 25.4.2013, blz. 39.

64

NL

4.

De Commissie dient de in lid 21 vermelde raming tezamen met het voorontwerp van
de algemene begroting van de Europese Unie in bij het Europees Parlement en de
Raad („de begrotingsautoriteit”).

5.

Op basis van de ⌦ ontwerp ⌫ramingen voert de Commissie in het voor ontwerp
van de algemene begroting van de Europese Unie de ⌦ ramingen ⌫ vooruitzichten
in die zij noodzakelijk acht met betrekking tot de personeelsformatie en het bedrag
van de subsidie ten laste van de algemene begroting overeenkomstig ⌦ artikel 313
en volgende ⌫ 272 van het Verdrag.

6.

De ⌦ Raad stelt in zijn rol van ⌫ begrotingsautoriteit stelt de personeelsformatie
voor het agentschap vast.

7.

De raad van bestuur stelt de begroting van het agentschap ⌦ vast ⌫ op. Deze
wordt definitief na de definitieve vaststelling van de algemene begroting van de
Europese Unie. Indien nodig wordt de begroting dienovereenkomstig aangepast.

8.

⌦ Voor elke wijziging van de begroting, met inbegrip van de personeelsformatie,
wordt dezelfde procedure gevolgd. ⌫

9.

8. De raad van bestuur stelt de begrotingsautoriteit onverwijld in kennis van de
projecten die hij voornemens is te realiseren en die aanzienlijke financiële gevolgen
voor de financiering van de begroting van het agentschap kunnen hebben, met name
vastgoedprojecten zoals de huur of aankoop van gebouwen. De raad van bestuur licht
tevens de Commissie hierover in. Als een van de takken van de begrotingsautoriteit
voornemens is advies uit te brengen, stelt deze het agentschap binnen twee weken na
ontvangst van de informatie over het project in kennis van zijn voornemen om een
dergelijk advies uit te brengen. Indien het agentschap geen antwoord ontvangt, kan
het doorgaan met het geplande project.
Artikel 3424
Uitvoering van en toezicht op de begroting

1.

De directeur treedt op als ordonnateur en voert de begroting van het agentschap uit.

2.

Uiterlijk op 1 maart na afloop van het boekjaar deelt de rekenplichtige van het
agentschap de voorlopige rekeningen, vergezeld van het verslag over het financieel
en begrotingsbeheer in het boekjaar, mede aan de rekenplichtige van de Commissie
en aan de Rekenkamer. De rekenplichtige van het agentschap zendt het verslag over
het financieel en begrotingsbeheer uiterlijk 31 maart van het volgende jaar ook toe
aan het Europees Parlement en de Raad. De rekenplichtige van de Commissie
consolideert dan de voorlopige rekeningen van de instellingen en gedecentraliseerde
organen overeenkomstig artikel 128147 van Regulation (EU, Euratom) No 966/2012
of the European Parliament and of the Council51 Verordening (EG, Euratom) nr.
1605/2002 van de Raad van 25 juni 2002 houdende het Financieel Reglement van
toepassing op de algemene begroting van de Europese Gemeenschappen52 (het
„Financieel Reglement”).

51

Verordening (EU, Euratom) nr. 966/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012
tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene begroting van de Unie en tot
intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002 (PB L 298 van 26.10.2012, blz. 1).
PB L 248 van 16.9.2002, blz. 1.

52

NL

65

NL

Artikel 35
⌦ Indiening van de rekeningen en kwijting ⌫
1.

1. De rekenplichtige van het agentschap dient de voorlopige rekeningen van het
begrotingsjaar (jaar N) uiterlijk op 1 maart van het volgende begrotingsjaar
(jaar N+1) in bij de rekenplichtige van de Commissie en bij de Rekenkamer.

2.

2. ⌦ Het agentschap zendt uiterlijk 31 maart van het jaar N+1 een verslag over het
budgettair en financieel beheer voor het jaar N toe aan het Europees Parlement, de
Raad en de Rekenkamer. ⌫

3.

Uiterlijk op 31 maart ⌦ van het jaar N+1 ⌫ na afloop van het boekjaar zendt de
rekenplichtige van de Commissie de voorlopige rekeningen van het agentschap,
vergezeld van het verslag over het financieel en begrotingsbeheer in het boekjaar, toe
aan de Rekenkamer. Het verslag over het financieel en begrotingsbeheer tijdens het
boekjaar wordt ook toegezonden aan het Europees Parlement en de Raad.

4.

Na ontvangst van de door de Rekenkamer geformuleerde opmerkingen over de
voorlopige rekeningen van het agentschap ⌦ voor het jaar N ⌫ overeenkomstig
artikel 129 ⌦ 148 ⌫ van het Financieel Reglement stelt de
⌦ rekenplichtige ⌫directeur op eigen verantwoordelijkheid de definitieve
rekeningen van het agentschap op ⌦ voor dat jaar. De uitvoerend directeur ⌫ en
zendt hij zijze voor advies toe aan de raad van bestuur.

5.

De raad van bestuur brengt advies uit over de definitieve rekeningen van het
agentschap ⌦ voor het jaar N ⌫.

6.

De directeur ⌦ rekenkundige van het agentschap ⌫ zendt deze definitieve
rekeningen ⌦ voor het jaar N ⌫, vergezeld van het advies van de raad van bestuur,
uiterlijk op 1 juli ⌦ van het jaar N+1 ⌫ na afloop van het boekjaar toe aan het
Europees Parlement, de Raad, de Commissie en de Rekenkamer.

7.

De definitieve rekeningen worden ⌦ uiterlijk 15 november van het jaar N + 1 ⌫
bekendgemaakt ⌦ in het Publicatieblad van de Europese Unie ⌫.

8.

De directeur zendt de Rekenkamer uiterlijk op ⌦ 30 september van het jaar N+1 ⌫
15 oktober een antwoord op haar opmerkingen. Hij of zij zendt dit antwoord ook toe
aan de raad van bestuur en de Commissie.

9.

Overeenkomstig artikel 146, lid 3, van het Financieel Reglement verstrekt dDe
directeur verstrekt het Europees Parlement op verzoek alle inlichtingen die nodig zijn
voor een goed verloop van de kwijtingsprocedure voor het ⌦ jaar N ⌫betrokken
boekjaar ⌦ overeenkomstig artikel 109, lid 3, van Gedelegeerde Verordening (EU)
nr. 1271/2013 van de Commissie ⌫.

10.

Het Europees Parlement verleent op aanbeveling van de Raad, die bij
gekwalificeerde meerderheid van stemmen besluit, vóór 15 mei van het jaar N+2,
kwijting aan de directeur voor de uitvoering van de begroting van het boekjaar N.
Artikel 3625
Financiële voorschriften

Na raadpleging van de Commissie stelt de raad van bestuur de financiële voorschriften
⌦ vast ⌫ op die van toepassing zijn op het agentschap. Deze voorschriften mogen afwijken
van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 1271/2013 Verordening (EG, Euratom) nr.

NL

66

NL

2343/2002 indien de specifieke eisen van de werking van het agentschap dit noodzakelijk
maken en de Commissie vooraf toestemming heeft verleend.
Artikel 26
Fraudebestrijdingsmaatregelen
1.

Met het oog op de bestrijding van fraude, corruptie en andere onwettige handelingen
is Verordening (EG) nr. 1073/1999 van het Europees Parlement en de Raad van 25
mei 1999 betreffende onderzoeken door het Europees Bureau voor fraudebestrijding
(OLAF)53 zonder enige beperking van toepassing op het agentschap.

2.

Het agentschap treedt toe tot het Interinstitutioneel Akkoord van 25 mei 1999 tussen
het Europees Parlement, de Raad van de Europese Unie en de Commissie van de
Europese Gemeenschappen betreffende de interne onderzoeken verricht door het
Europees Bureau voor fraudebestrijding (OLAF)54 en treft onverwijld passende
voorzieningen die op alle werknemers van het agentschap van toepassing zijn.

3.

De financieringsbesluiten, akkoorden en toepassingsinstrumenten die daaruit
voortvloeien, bepalen uitdrukkelijk dat de Rekenkamer en OLAF voor zover nodig
een controle ter plekke kunnen uitvoeren bij de begunstigden van de kredieten van
het agentschap en bij de personeelsleden die bevoegd zijn voor de toekenning van
deze kredieten.

nieuw
Artikel 37
Fraudebestrijding
1.

Om de bestrijding van fraude, corruptie en andere illegale handelingen als bedoeld in
Verordening (EG) nr. 883/2013 te bevorderen, treedt het agentschap binnen zes
maanden na de datum waarop het operationeel is geworden toe tot het
Interinstitutioneel Akkoord van 25 mei 1999 betreffende de interne onderzoeken
verricht door OLAF en stelt het de geschikte, voor alle werknemers van het
agentschap geldende bepalingen vast volgens het model van de bijlage bij dat
akkoord.

2.

De Europese Rekenkamer is bevoegd voor het uitvoeren van een audit ter plaatse en
audits op basis van documenten bij alle begunstigden van subsidies, contractanten en
subcontractanten die van het agentschap middelen van de Unie hebben ontvangen.

3.

OLAF kan overeenkomstig de bepalingen en procedures van Verordening (EG)
nr. 1073/1999 en Verordening (EG, Euratom) nr. 2185/96 onderzoeken verrichten,
waaronder controles en inspecties ter plaatse, om vast te stellen of er sprake is van
fraude, corruptie of andere onwettige activiteiten waardoor de financiële belangen
van de Unie worden geschaad in verband met een subsidie of een door het
agentschap gefinancierde overeenkomst.

53
54

NL

PB L 136 van 31.5.1999, blz. 1.
PB L 136 van 31.5.1999, blz. 15.

67

NL

4.

Onverminderd de leden 1, 2 en 3 omvatten de samenwerkingsovereenkomsten met
derde
landen
en
internationale
organisaties,
de
contracten,
de
subsidieovereenkomsten en de subsidiebesluiten van het agentschap bepalingen die
de Europese Rekenkamer en OLAF uitdrukkelijk de bevoegdheid verlenen dergelijke
controles en onderzoeken te verrichten overeenkomstig hun respectieve
bevoegdheden.

713/2009 (aangepast)
nieuw

HOOFDSTUK V
ALGEMENE BEPALINGEN ⌦ EN SLOTBEPALINGEN ⌫
Artikel 3827
Voorrechten en immuniteiten
1.

en zetelovereenkomst 

Het Protocol inzake voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen
is van toepassing op het agentschap.

nieuw
2.

De regelingen betreffende de huisvesting van het agentschap in de lidstaat van
vestiging en de voorzieningen die deze lidstaat moet treffen, alsmede de bijzondere
regels die in de lidstaat van vestiging van toepassing zijn op de directeur, de leden
van de raad van bestuur, de werknemers van het agentschap en hun gezinsleden,
worden vastgelegd in een zetelovereenkomst tussen het agentschap en de lidstaat
waar de zetel is gevestigd. Deze overeenkomst wordt gesloten na goedkeuring door
de raad van bestuur.

713/2009 (aangepast)
Artikel 3928
Personeel
1.

NL

Het Statuut ⌦ van de ambtenaren van de Europese Unie ("het statuut") en ⌫ de
regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden ⌦ van de Europese
Unie ("de regeling die van toepassing is op de andere personeelsleden") ⌫ en de
regels die de instellingen van de Europese ⌦ Unie ⌫ Gemeenschap gezamenlijk
hebben vastgesteld met het oog op de toepassing van dit statuut en deze regeling, zijn
van toepassing op ⌦ al ⌫ het personeel van het agentschap, met inbegrip van de
directeur.

68

NL

2.

De raad van bestuur stelt in overleg met de Commissie de nodige
uitvoeringsmaatregelen vast volgens de regelingen van artikel 110 van het statuut
van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen.

3.

Het agentschap oefent ten aanzien van zijn personeel de bevoegdheden uit die
krachtens het sStatuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen zijn
verleend aan het tot aanstelling bevoegde gezag, alsook die welke krachtens de
rRegeling die van toepassing is op de andere personeelsleden van de Europese
Gemeenschappen zijn verleend aan het tot het aangaan van overeenkomsten
bevoegde gezag.

4.

De raad van bestuur kan bepalingen vaststellen waardoor uit de lidstaten
gedetacheerde nationale deskundigen voor het agentschap kunnen werken.
Artikel 4029
Aansprakelijkheid van het agentschap

nieuw
1.

De contractuele aansprakelijkheid van het agentschap wordt beheerst door de wet die
op het betrokken contract van toepassing is.
Arbitrageclausules in een door het agentschap gesloten contract zijn onderworpen
aan de jurisdictie van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

713/2009 (aangepast)
2.

1. In geval van niet-contractuele aansprakelijkheid vergoedt het agentschap
overeenkomstig de algemene beginselen die de wetgevingen van de lidstaten gemeen
hebben, alle schade die het agentschap zelf of het personeel ervan bij de uitoefening
van hun taken hebben veroorzaakt.

3.

Het Hof van Justitie ⌦ van de Europese Unie ⌫ heeft rechtsbevoegdheid in
geschillen over de vergoeding van dergelijke ⌦ de in lid 2 bedoelde ⌫ schade.

4.

2. De persoonlijke geldelijke en tuchtrechtelijke aansprakelijkheid van de
personeelsleden van het agentschap ten aanzien van het agentschap valt onder de
desbetreffende voor het personeel van het agentschap geldende voorschriften.
Artikel 4130
Toegang tot documenten ⌦ Transparantie en communicatie ⌫

NL

1.

Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei
2001 inzake de toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement,
de Raad en de Commissie55 is van toepassing op de documenten van het agentschap.

55

Verordening (EG) nr. 1049/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 30 mei 2001 inzake de
toegang van het publiek tot documenten van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie (PB L
145 van 31.5.2001, blz. 43).

69

NL

2.

De raad van bestuur stelt de praktische maatregelen voor de toepassing van
Verordening (EG) nr. 1049/2001 uiterlijk op 3 maart 2010 vast.

3.

Tegen de besluiten van het agentschap ingevolge artikel 8 van Verordening (EG) nr.
1049/2001 kan een klacht worden ingediend bij de Ombudsman of beroep worden
ingesteld bij het Hof van Justitie onder de voorwaarden als bedoeld in respectievelijk
artikel ⌦ 228 ⌫ 195 en artikel ⌦ 263 ⌫ 230 van het Verdrag.

nieuw
4.

Op de verwerking van persoonsgegevens door het agentschap is Verordening (EG)
nr. 45/200156 van toepassing. De raad van bestuur stelt maatregelen vast voor de
toepassing van Verordening (EG) nr. 45/2001 door het agentschap, onder meer
betreffende de benoeming van de functionaris voor gegevensbescherming van het
agentschap. Deze maatregel worden vastgesteld na raadpleging van de Europese
Toezichthouder voor gegevensbescherming.

5.

Het agentschap mag op eigen initiatief communicatieactiviteiten op zijn
bevoegdheidsgebied
uitvoeren.
De
toewijzing
van
middelen
voor
communicatieactiviteiten mag niet nadelig zijn voor de effectieve uitvoering van de
taken als bedoeld in de artikelen 3 tot en met 14. De communicatieactiviteiten
worden uitgevoerd in overeenstemming met de betrokken, door de raad van bestuur
vastgestelde communicatie- en verspreidingsplannen.
Artikel 42
Bescherming van gerubriceerde gegevens en gevoelige niet-gerubriceerde gegevens

1.

Het agentschap stelt eigen veiligheidsvoorschriften vast die gelijkwaardig zijn aan de
veiligheidsvoorschriften van de Commissie voor de bescherming van gerubriceerde
EU-informatie (EUCI) en gevoelige niet-gerubriceerde informatie, onder meer
voorschriften betreffende de uitwisseling, verwerking en opslag van dergelijke
informatie, zoals omschreven in Besluiten (EU, Euratom) 2015/44357 en 15/44458.

2.

Het agentschap kan ook besluiten de in lid 1 bedoelde besluiten van de Commissie
mutatis mutandis toe te passen. De beveiligingsvoorschriften van het agentschap
hebben onder andere betrekking op bepalingen voor de uitwisseling, de verwerking
en de opslag van gerubriceerde EU-informatie en gevoelige niet-gerubriceerde
informatie.

56

Verordening (EG) nr. 45/2001 van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2000
betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van
persoonsgegevens door de communautaire instellingen en organen en betreffende het vrije verkeer van
die gegevens (PB L 8 van 12.1.2001, blz. 1).
Besluit (EU, Euratom) 2015/443 van de Commissie van 13 maart 2015 betreffende veiligheid binnen de
Commissie (PB L 72 van 17.3.2015, blz. 41).
Besluit (EU, Euratom) 2015/444 van de Commissie van 13 maart 2015 betreffende de
veiligheidsvoorschriften voor de bescherming van gerubriceerde EU-informatie (PB L 72 van
17.3.2015, blz. 53).

57

58

NL

70

NL

713/2009 (aangepast)
Artikel 4331
Deelneming van derde landen ⌦ Samenwerkingsovereenkomsten ⌫
1.

Het agentschap staat open voor deelname van derde landen die met de ⌦ Unie ⌫
Gemeenschap overeenkomsten hebben gesloten op grond waarvan zij ⌦ en die ⌫
Gemeenschapswetgeving ⌦ van de Unie ⌫ op het gebied van energie en, voor
zover van toepassing, milieu en mededinging, hebben aangenomen en toepassen.

2.

Op basis van de desbetreffende bepalingen van deze overeenkomsten worden
afspraken gemaakt over met name de aard, omvang en procedurele aspecten van de
betrokkenheid van deze landen bij de werkzaamheden van het agentschap, waaronder
afspraken over de financiële en personele bijdrage.

nieuw
3.

De raad van bestuur stelt een strategie vast voor betrekkingen met derde landen en
internationale organisaties waarvoor het Bureau bevoegd is. De Commissie zorgt
ervoor dat het agentschap binnen zijn mandaat en het bestaande institutionele kader
opereert door het sluiten van een passende werkovereenkomst met de directeur van
het agentschap.

Artikel 32
Comité
1.

De Commissie wordt bijgestaan door een comité.

2.

Wanneer naar dit lid wordt verwezen, zijn artikel 5 bis, leden 1 tot en met 4, en
artikel 7 van Besluit 1999/468/EG van toepassing, met inachtneming van artikel 8
van dat besluit.

713/2009 (aangepast)
nieuw
Artikel 4433
Talenregeling

NL

59

1.

Verordening nr. 1 van de Raad van 15 april 1958 tot regeling van het taalgebruik in
de Europese Economische Gemeenschap is op het agentschap van toepassing.

59

Verordening nr. 1 van 15 april 1958 tot regeling van het taalgebruik in de Europese Economische
Gemeenschap (PB 17 van 6.10.1958, blz. 385).

71

NL

2.

De raad van bestuur beslist over de interne talenregeling van het agentschap.

3.

De voor het functioneren van het agentschap vereiste vertaaldiensten worden
geleverd door het Vertaalbureau voor de organen van de Europese Unie.

HOOFDSTUK VI
SLOTBEPALINGEN
Artikel 4534
Beoordeling
1.

Uiterlijk vijf jaar na de inwerkingtreding van de onderhavige verordening en
daarna om de vijf jaar,  voert dDe Commissie verricht, bijgestaan door een externe,
onafhankelijke deskundige, een evaluatie uit om de prestaties van het agentschap
ten aanzien zijn doelstellingen, mandaat en taken te beoordelen. In de evaluatie
wordt met name nagegaan of het noodzakelijk is om het mandaat van het agentschap
te wijzigen, alsmede de financiële implicaties van zo’n wijziging  van de
activiteiten van het agentschap. Bij deze evaluatie worden de resultaten van het
agentschap en zijn aanpak getoetst aan zijn doelstelling, mandaat en taken zoals
vastgelegd in deze verordening en in zijn jaarlijkse werkprogramma’s. De evaluatie
vindt plaats op basis van een uitvoerige raadpleging in overeenstemming met artikel
10.

nieuw

2.

Wanneer de Commissie van oordeel is dat het voortbestaan van het agentschap niet
langer gerechtvaardigd is in het licht van zijn doelstellingen, mandaat en taken, kan
zij voorstellen om deze verordening dienovereenkomstig te wijzigen of in te trekken.

713/2009 (aangepast)
nieuw

NL

3.

2. De Commissie dient ⌦ de bevindingen van ⌫ de in lid 1 bedoelde evaluatie in
bij ⌦ tezamen met de conclusies in bij het Europees Parlement, de Raad en bij ⌫
de raad van regulators van het agentschap.
De bevindingen van de evaluatie
moeten openbaar worden gemaakt.  De raad van regulators doet aanbevelingen
betreffende wijzigingen van deze verordening, het agentschap en zijn werkmethoden
aan de Commissie, die deze aanbevelingen, vergezeld van haar advies en passende
voorstellen, aan het Europees Parlement en de Raad kan doorgeven.

4.

Binnen drie jaar nadat de eerste directeur in functie is getreden, dient de Commissie
de eerste evaluatie in bij het Europees Parlement en de Raad. Daarna komt zijdient
de Commissie ten minste om de vier vijf  jaar met een nieuwe evaluatie ⌦ in
bij het Europees Parlement en de Raad ⌫.

72

NL

nieuw
Artikel 46
Intrekking
Verordening (EG) nr. 713/2009 wordt ingetrokken.
Verwijzingen naar de ingetrokken verordening gelden als verwijzingen naar de onderhavige
verordening en moeten worden gelezen volgens de in bijlage II opgenomen
concordantietabel.

713/2009 (aangepast)
Artikel 4735
Inwerkingtreding en overgangsmaatregelen
1. Deze verordening treedt in werking op de twintigste dag volgende opna die van haarde
bekendmaking ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie.
2. De artikelen 5 tot en met 11 zijn van toepassing met ingang van 3 maart 2011.
Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke
lidstaat.
Gedaan te Brussel,

Voor het Europees Parlement
De voorzitter

NL

Voor de Raad
De voorzitter

73

NL

FINANCIEEL MEMORANDUM
1.

KADER VAN HET VOORSTEL/INITIATIEF

1.1.

Benaming van het voorstel/initiatief
Voorstel voor een Verordening van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een
Agentschap van de Europese Unie voor de samenwerking tussen energieregulators

1.2.

Betrokken beleidsterrein(en) in de ABM/ABB-structuur60
Beleidsterrein: ENERGIE
Activiteit: 32.02 Conventionele en duurzame energiebronnen

1.3.

Aard van het voorstel/initiatief
Het voorstel/initiatief betreft een nieuwe actie
Het voorstel/initiatief betreft een nieuwe actie na een proefproject/een voorbereidende
actie61
Het voorstel/initiatief betreft de verlenging van een bestaande actie
Het voorstel/initiatief betreft een actie die wordt omgebogen naar een nieuwe actie

1.4.

Doelstelling(en)

1.4.1.

De met het voorstel/initiatief beoogde strategische meerjarendoelstelling(en) van de
Commissie
In het strategisch plan van de Europese Commissie voor de periode 2016-2020 zijn de
strategische meerjarendoelstellingen tot het einde van het decennium vastgesteld. In het kader
van het strategisch plan heeft het onderhavige voorstel betrekking op: “algemene doelstelling
A: Een nieuwe impuls voor banen, groei en investeringen”.
Door het institutionele kader dat ten grondslag ligt aan de werking van de Europese
energiemarkt te hervormen, voorzien we de markten van de juiste governancemechanismen
om duurzame en concurrerende energie voor iedereen te leveren.
Een steeds sterker onderling verbonden energiemarkt kan alleen doeltreffend functioneren, als
er passende besluitvormingsforums bestaan waarin de nationale regulators samenkomen. Om
de Europese energiemarkt te kunnen integreren moet ACER een dergelijke rol krijgen,
alsmede de middelen om de aan hem toegewezen taken te kunnen vervullen.

1.4.2.

Specifieke doelstelling(en) en betrokken ABM/ABB-activiteit(en)
Betrokken ABM/ABB-activiteit(en)
Het initiatief valt onder begrotingsonderdeel 32 02 10: Agentschap voor de samenwerking
tussen energieregulators (ACER)
Specifieke doelstelling nr.

60

61

NL

ABM: activiteitsgestuurd beheer (activity-based management); ABB: activiteitsgestuurde begroting (activity-based
budgeting).
In de zin van artikel 54, lid 2, onder a) of b), van het Financieel Reglement.

74

NL

Naast de werkzaamheden die reeds zijn verricht door het Agentschap beoogt het huidige
initiatief de taken van ACER uit te breiden om te voorzien in een aantal aanvullende
doelstellingen, waarvan het belang voor de welvaart van de Europese energiemarkten niet
genoeg kan worden benadrukt.
Dit onderzoek van de taken van het agentschap is derhalve verre van marginaal, aangezien
ACER invulling moet geven aan nieuwe taken met een groot toepassingsgebied. Deze
omvatten met name de nieuwe taken in verband met de beoordeling van de veiligheid van het
systeem voor de evaluatie van de invoering van mechanismen voor capaciteitsvergoeding,
alsmede de opstelling van en het toezicht op de regionale operationele centra. Voor het
agentschap zijn dit afwijkingen van de gebruikelijke gang van zaken, hetgeen de vraag om de
aanvullende posten, die in dit financieel memorandum zijn opgesomd, rechtvaardigt.
Voor zover dergelijke nieuwe doelstellingen van invloed zijn op de financiële middelen die
aan het agentschap zijn toegewezen, worden zij hieronder integraal opgenomen. Het
onderstaande omvat ook verwijzingen naar de verordeningen waaruit de taken voortvloeien
(de elektriciteitsverordening of de risicoparaatheidsverordening) en waarin de taken ofwel
worden weergegeven of uitsluitend toegewezen in het ACER-verordeningsvoorstel.
1) Goedkeuring en wijziging van methoden die verband houden met de nieuwe Europese
beoordeling van de opwekkingstoereikendheid, alsmede de uitvoering van een beoordeling
van voorstellen voor de introductie van dergelijke nieuwe mechanismen op nationaal niveau.
Deze taak vormt de kern van de versterkte aanpak van capaciteitsmechanismen op Europees
niveau, wordt gerechtvaardigd door de elektriciteitsverordening en komt tot uitdrukking in
artikel 9 van de ACER-verordening. Wij schatten dat er op volle sterkte in totaal 7 fte
(voltijdequivalent) voor deze taak nodig is.
2) Toezicht houden op de marktprestaties, en met name op de "flexibiliteitsbelemmeringen" op
het niveau van de lidstaten, met inbegrip van prijsinterventies. Bovendien moet ACER een
methode opzetten voor marktprestaties afgezet tegen voorzieningszekerheidsindicatoren.
Markttoezicht en ontwikkeling van de methode is van eminent belang om te komen tot
marktintegratie en mededinging op deze gebieden. De elektriciteitsverordening en artikel 11
van de ACER-verordening omschrijven dit, en de benodigde personeelsformatie hiervoor is
0,5 fte.
3) Besluiten nemen over de samenstelling van nieuwe regionale operationele centra (ROC’s)
en een regelmatige toezicht en analyse van de prestaties daarvan uitvoeren. Dit omvat ook het
op regelmatige basis geven van adviezen en aanbevelingen, naarmate de behoefte daaraan zich
voordoet. De opzet van ROC’s is een pijler van de regionaliseringsbenadering; daarvoor is
volgens raming 1,5 fte nodig. Artikel 6 van de ACER-verordening omschrijft deze taak.
4) Zorgen voor de interoperabiliteit, de communicatie en het toezicht op regionale prestaties
buiten gebieden die niet op EU-niveau zijn geharmoniseerd en die niet onder bovenstaand
punt 3) vallen. Dit omvat onder meer de ondersteuning en de coördinatie van de nationale
regulerende instanties (NRA’s) die op regionaal niveau samenwerken. Deze activiteiten
vergen 1 fte en zijn nodig om volledig van de voordelen van de regionalisatiebenadering te
profiteren, zoals bedoeld in artikel 7 van de ACER-verordening.
5) Verbetering van de efficiëntie van de groothandelsmarkt door onder meer: goedkeuring en
wijziging van methoden die relevant zijn voor de grensoverschrijdende handel in elektriciteit
en andere regelgevingskwesties met grensoverschrijdende relevantie; vaststellings- en
uitvoeringsregels voor het gebruik van congestie-inkomsten met het doel om te investeren in
het net; vaststellingsregels voor de herverdeling van de bedoelde inkomsten en mogelijke

NL

75

NL

geschillen tussen actoren; toezicht op de intra-daymarkt om verstoringen weg te nemen en een
meer liquide handel tot stand te brengen. Al met al denken we 3 fte nodig te hebben, speciaal
voor deze nieuwe taak, zoals bepaald in de artikelen 9 en 17 van de elektriciteitsverordening
en artikel 7 van de ACER-verordening.
6) Besluiten nemen over geschillen tussen NRA’s via een versterkte raad van beroep
aangezien meer zaken voor die raad worden gebracht naar aanleiding van de gelijktijdige
uitbreiding van de werkingssfeer van de besluiten van ACER en in het licht van een versterkt
regionaal kader. Voor deze taken is 1 fte nodig overeenkomstig artikel 19 van de ACERverordening.
7) Oprichting van een EU-entiteit van distributiesysteembeheerders (EU DSO), die moet
zorgen voor een soepele werking en samenwerking tussen EU DSB en de
transmissiesysteembeheerders (TSB’s). Evenals de oprichting van regionale operationele
centra (ROC’s) is de oprichting van een EU DSO van cruciaal belang om de uitdagingen die
samenhangen met een meer decentraal energiesysteem aan te pakken. Overeenkomstig artikel
50 van de elektriciteitsverordening zijn hiervoor 2 fte nodig.
8) Goedkeuring en wijziging voor de vaststelling van elektriciteitscrisisscenario’s op regionaal
niveau, waarbij de methode regelmatig wordt geanalyseerd en gewijzigd. Deze taken zijn van
cruciaal belang voor de uitvoering van de in de risicoparaatheidsverordening vastgestelde
Europese risicoparaatheidsbenadering; voor deze taken zijn 2 fte nodig.
Wij willen onder de aandacht brengen dat de bovengenoemde lijst met taken samenhangt met
de meer algemene ramingen voor nieuwe taken en de daarmee samenhangende behoeften aan
personeel, die in de effectbeoordeling te vinden zijn – specifiek in de bijlage over de
hervorming van het institutionele kader (hoofdstuk 3.4 van de bedoelde bijlage bij de
effectbeoordeling).
De oorspronkelijke raming bood een grove ondergrens van ongeveer 18 extra personeelsleden
op grond van de voorgestelde beleidsoptie, wat overeenkomt met de 18 voltijdequivalenten,
zoals in dit memorandum gespecificeerd. De beoordeling van dit memorandum moet echter
beter worden geacht, wat betreft zowel de mate van gedetailleerdheid van de gespecificeerde
taken als de nauwkeurigheid van de ramingen, aangezien deze zijn uitgevoerd tegen de
achtergrond van de concrete wetgevingsvoorstellen, hetgeen ten tijde van de opstelling van de
effectbeoordeling om overduidelijke redenen niet mogelijk was.
Ook moet erop worden gewezen dat, zoals uitvoeriger is uiteengezet in de begeleidende
toelichting bij de bovengenoemde wetgevingsvoorstellen, de aanvullende taken die ACER
gaat uitvoeren, aan het subsidiariteitsbeginsel zullen voldoen, ook wat betreft de vraag in
hoeverre zij middelen op nationaal niveau zullen vrijmaken voor vergelijkbare taken.

NL

76

NL

1.4.3.

Verwachte resulta(a)t(en) en gevolg(en)
Vermeld de gevolgen die het voorstel/initiatief zou moeten hebben op de begunstigden/doelgroepen.

Het totale effect van het voorstel is dat de werking van de groothandels- en
kleinhandelsenergiemarkten wordt versterkt.
De nettobijdrage van de rol van ACER in alle nieuwe taken tezamen zal , indien doeltreffend
uitgevoerd, zeer grote effecten hebben via de efficiëntieverbeteringen en de algemene
economische en sociale welvaart. In de effectbeoordeling bij het pakket voorstellen in het
kader van het initiatief met betrekking tot de opzet van de markt, wordt geraamd dat de
invoering van ROC’s en de optimalisering van de netwerkfuncties op regionaal niveau
jaarlijks kan leiden tot ongeveer 1 miljard EUR extra, terwijl grensoverschrijdende deelname
aan capaciteitsmechanismen zullen leiden tot besparingen van 2 miljard EUR in 2030.
Het toezicht van de Europese toereikendheidsbeoordeling zal leiden tot een efficiëntere
regionale coördinatie van het capaciteitsmechanisme om de zekerheid van de
elektriciteitsvoorziening te garanderen, en daardoor kosten te besparen voor de
energieconsumenten. Deze mechanismen worden momenteel grotendeels gefinancierd via
nationale heffingen en belastingen, met consumenten die hoge, onnodige kosten op zich
moeten nemen voor ongecoördineerde maatregelen die gericht zijn op het waarborgen van de
voorzieningszekerheid.
De methoden voor de handel in elektriciteit en de exploitatie van het net die door ACER
moeten worden ontwikkeld, leiden tevens tot een hoger percentage energiemarktkoppeling,
door het gebruik van capaciteit aan de grens te verbeteren, de congestie terug te dringen en de
prijsverstoringen te beperken.
De begunstigden van het initiatief zijn onder meer de marktpartijen in de hele keten, alsmede
marktdeelnemers en consumenten. Wanneer de effectievere methoden eenmaal worden
toegepast, zal de concurrentie in de groothandels- en kleinhandelsmarkten eveneens een
positieve impuls krijgen.
Markttoezicht en het stimuleren van samenwerking in regelgevingskwesties moet er in feite
uiteindelijk toe leiden dat de prijzen de onderliggende marktrealiteiten beter weergeven en dat
de dalende groothandelsprijzen voor energie beter tot uitdrukking komen op
kleinhandelsniveau.
De oprichting van regionale operationele entiteiten verkleint eveneens de noodzaak dat een
beroep moet worden gedaan op nationale elektriciteitswaarborgen, waarvoor de kosten worden
gedragen door het systeem als geheel en in laatste instantie door de consumenten.
Nauwere internationale samenwerking op regelgevingsgebied moet ook de
voorzieningszekerheid in de hele EU sterk verbeteren, waarvan de systeembeheerders en het
systeem als geheel profiteren.
De ontwikkeling van methoden om de markt flexibeler te maken is tevens profijtelijk voor
marktdeelnemers die voldoende flexibiliteitsdiensten bieden, alsmede voor aanbieders van
nieuwe technologieën die gericht zijn op een flexibeler energienet.
1.4.4.

Resultaat- en effectindicatoren
Vermeld de indicatoren aan de hand waarvan kan worden nagegaan in hoeverre het voorstel/initiatief is
uitgevoerd.

NL

77

NL

De prestaties van het Agentschap zijn al onderworpen aan door de Commissie uitgevoerde
evaluaties die op gezette tijden door externe instanties worden uitgevoerd ter waarborging van
de neutraliteit van de beoordeling.
Bovendien voorziet het jaarlijks werkprogramma, dat onderworpen is aan toezicht en advies
door de Europese Commissie, in essentiële prestatie-indicatoren van ACER ten opzichte van
vastgestelde streefdoelen.
Indicatoren omvatten bijvoorbeeld de tijdige levering van overeengekomen methoden,
aangezien die op grond van de voorgestelde verordening verplicht zijn; naast doeltreffende
samenwerking tussen NRA’s en de snelle afhandeling van beroepen worden deze ingesteld bij
de raad van beroep van ACER. Andere prestatie-indicatoren op het niveau van het agentschap
omvatten, op grond van de eis van markttransparantie, dat het agentschap per
beoordelingscyclus een analyse uitvoert van een bepaald aantal marktgegevenspunten.
Rekening houdend met de uiteindelijke doelstelling van integratie van de energiemarkten en
de rol van ACER bij het samenbrengen van nationale instanties, transmissie- en
distributiesysteembeheerders, kan de doeltreffendheid van de maatregelen van ACER worden
afgemeten aan betere marktprestaties.
Die marktprestaties worden behandeld in een uitgebreid, door het agentschap uitgevoerd
jaarlijks markttoezichtverslag, waarin onder meer verslag wordt gedaan van de tarieven voor
het gebruik van interconnecties, de prestaties van de marktkoppeling, de winstmarges op de
markt, alsmede een aantal andere marktindicatoren die rechtstreeks samenhangen met de
methoden en activiteiten van het agentschap.
1.5.

Motivering van het voorstel/initiatief

1.5.1.

Behoefte(n) waarin op korte of lange termijn moet worden voorzien
ACER in staat stellen nieuwe activiteiten te starten wanneer deze door de verordening worden
vastgesteld, overeenkomstig de ontwikkelingen op de energiemarkt; bijdragen tot een
concurrerende, duurzame en veilige energie-unie.

1.5.2.

Toegevoegde waarde van de deelname van de EU
De noodzaak van optreden door de EU is gebaseerd op aanwijzingen dat afzonderlijke
nationale benaderingen kunnen leiden tot suboptimale maatregelen, onnodig dubbel werk,
marktinefficiënties en “ieder-voor-zich”-beleid. Kortom, de totstandbrenging van een interne
energiemarkt die zorgt voor concurrerende en duurzame energie voor iedereen, zou
onmogelijk zijn zonder duidelijke, gemeenschappelijke voorschriften inzake de handel in
energie, de werking van het net en een zekere mate van productstandaardisering. ACER biedt
een forum voor nationale regulators om gezamenlijk overeenstemming te bereiken over
gedeelde beginselen en methoden.
De toegenomen interconnectie van de EU-elektriciteitsmarkt biedt kansen, maar levert ook
problemen op. Bij gebrek aan gecoördineerde maatregelen inzake kwesties die directe
gevolgen hebben voor de grensoverschrijdende elektriciteitsmarkten, zou de totstandbrenging
van een interne energiemarkt een utopie blijven. Nationale beleidsinterventies in de
elektriciteitssector hebben rechtstreekse gevolgen voor naburige lidstaten, vanwege de
onderlinge energieafhankelijkheid en de netinterconnecties. Het waarborgen van de stabiliteit
van het net en de efficiënte werking ervan kan steeds moeilijker op nationaal niveau alleen
worden gedaan, aangezien de toegenomen grensoverschrijdende handel, het van de grond
komen van gedecentraliseerde elektriciteitsopwekking en de toegenomen deelname van

NL

78

NL

consumenten het potentieel voor overloopeffecten versterken. Geen enkele lidstaat kan alleen
doeltreffend handelen en de externe gevolgen van unilaterale maatregelen zijn mettertijd
groter geworden.
Terwijl de lidstaten in zekere mate vrijwillig reeds samenwerken om enkele van de
bovengenoemde problemen aan te pakken, bijvoorbeeld via regionale initiatieven zoals het
Pentalateraal Energieforum, werken deze forums als politieke coördinatie-instanties en kunnen
zij geen bindende besluiten nemen over detailkwesties waarover een besluit moet worden
genomen om de bestaande fragmentering van de werking van het systeem te vermijden,
toezicht te houden op de regelgeving en overheidsinterventie in de elektriciteitsmarkten te
voorkomen.
1.5.3.

Nuttige ervaring die bij soortgelijke activiteiten in het verleden is opgedaan
Een evaluatie van de Commissie over de activiteiten van het agentschap is bekendgemaakt op
22.1.2014 [C(2014) 242 final]. Bij die evaluatie is gebleken dat ACER sinds de oprichting
ervan een geloofwaardige en gerespecteerde instelling is geworden die een prominente rol
speelt op het gebied van energieregelgeving In het algemeen houdt ACER zich bezig met de
juiste prioriteiten, die zijn vastgesteld in de oprichtingsverordening en in het jaarlijkse
programmeringsdocument. Het agentschap heeft zich echter beklaagd over een gebrek aan
middelen om haar taken te vervullen en, om de statutaire doelstellingen te bereiken, was een
zekere mate van herverdeling nodig. In dit verband is het van bijzonder belang dat ten behoeve
van de nieuwe taken die in het kader van het onderhavige voorstel aan het agentschap worden
opgedragen voldoende en evenredige budgettaire en personele middelen worden uitgetrokken
om een ware energie-unie te kunnen opbouwen.

1.5.4.

Verenigbaarheid en eventuele synergie met andere passende instrumenten
Het voorstel is in overeenstemming met de politieke richtsnoeren van de Commissie Juncker,
aangezien de totstandbrenging van een schokbestendige energie-unie met een toekomstgericht
klimaatbeleid daarin tot een van de strategische doelstellingen is uitgeroepen.
Deze ambitie is bevestigd in het werkprogramma van de Commissie voor 2015 en verder
uitgewerkt in de kaderstrategie van de Commissie voor een schokbestendige energie-unie
[COM(2015) 80 final van 25.2.2015]. Een verdere stimulans voor de totstandbrenging van een
duurzame en concurrerende Europese energie-unie was de ratificatie van de overeenkomst van
de Verenigde Naties tijdens de 21e Conferentie van de partijen (COP21) in Parijs.
Bovendien wordt in de klimaat- en energiedoelstellingen van de EU voor 2020 en 2030
voorzien in de integratie van een groter aandeel hernieuwbare elektriciteitsopwekking,
waardoor een grotere behoefte aan een flexibel netbeheer ontstaat om te zorgen voor een
kostenefficiënte omschakeling naar schone energie. Betere samenwerking op
regelgevingsgebied binnen ACER is een voorwaarde om deze doelstellingen te bereiken.

NL

79

NL

1.6.

Duur en financiële gevolgen
Voorstel/initiatief met een beperkte geldigheidsduur
–

Voorstel/initiatief is van kracht vanaf [DD/MM]JJJJ tot en met [DD/MM]JJJJ

–

Financiële gevolgen vanaf JJJJ tot en met JJJJ
Voorstel/initiatief met een onbeperkte geldigheidsduur

– Uitvoering met een opstartperiode vanaf 2018 tot en met 2019,
– gevolgd door een volledige uitvoering.
1.7.

Beheersvorm(en)62
Direct beheer door de Commissie
–

uitvoerende agentschappen;
Gedeeld beheer met lidstaten
Indirect beheer door begrotingsuitvoeringstaken te delegeren aan:
internationale organisaties en hun agentschappen (geef aan welke);
de EIB en het Europees Investeringsfonds;
de in de artikelen 208 en 209 bedoelde organen;
publiekrechtelijke organen;

privaatrechtelijke organen met een openbaredienstverleningstaak, voor zover zij voldoende
financiële garanties bieden;
privaatrechtelijke organen van een lidstaat, waaraan de uitvoering van een publiek-privaat
partnerschap is toevertrouwd en die voldoende financiële garanties bieden;
personen aan wie de uitvoering van specifieke maatregelen op het gebied van het GBVB in
het kader van titel V van het VEU is toevertrouwd en die worden genoemd in de betrokken
basishandeling.
Opmerkingen
Geen.

62

NL

Nadere gegevens over de beheersvormen en verwijzingen naar het Financieel Reglement zijn beschikbaar op
BudgWeb: https://myintracomm.ec.europa.eu/budgweb/EN/man/budgmanag/Pages/budgmanag.aspx.

80

NL

2.

BEHEERSMAATREGELEN

2.1.

Regels inzake het toezicht en de verslagen
Vermeld frequentie en voorwaarden.

Alle agentschappen van de EU werken onder een strikt controlesysteem met een interne
auditdienst, de dienst Interne audit van de Commissie, de raad van bestuur van ACER, de
Rekenkamer en de Begrotingsautoriteit. Dit systeem is vastgelegd in de verordening tot
oprichting van het ACER van 2009, en blijft van toepassing.
2.2.

Beheers- en controlesysteem

2.2.1.

Mogelijke risico's
Geen.

2.2.2.

Controlemiddel(en)
Niet van toepassing.

2.3.

Maatregelen ter voorkoming van fraude en onregelmatigheden
Vermeld de bestaande en geplande preventie- en beschermingsmaatregelen.

Reeds sinds de oprichting van ACER gelden er fraudebestrijdingsmaatregelen; deze blijven
van kracht. Daarin wordt met name gesteld dat de Rekenkamer en OLAF voor zover nodig een
controle ter plekke kunnen uitvoeren bij de begunstigden van de kredieten van het agentschap
en bij de personeelsleden die bevoegd zijn voor de toekenning van deze kredieten. Deze
bepalingen maakten deel uit van artikel 26 van de oprichtingsverordening van ACER, en
blijven gelden.

NL

81

NL

3.

GERAAMDE FINANCIËLE GEVOLGEN VAN HET VOORSTEL/INITIATIEF

3.1.

Rubriek(en) van het meerjarige financiële kader en betrokken begrotingsonderde(e)l(en)
voor uitgaven
•

Bestaande begrotingsonderdelen

In volgorde van de rubrieken van het meerjarige financiële kader en de begrotingsonderdelen.
Rubriek
van het
meerjarige
financiële
kader

Begrotingsonderdeel

Soort
krediet

Omschrijving……1A…………………...……
……

GK/
NGK63

van EVAlanden64

van
kandidaatlidstaten65

van derde
landen

in de zin van
artikel 21, lid 2,
onder b), van het
Financieel
Reglement

32.02.10: Agentschap voor de
samenwerking
tussen
energieregulators (ACER)

GK

NEE

NEE

NEE

JA

•

Bijdrage

Te creëren nieuwe begrotingsonderdelen

In volgorde van de rubrieken van het meerjarige financiële kader en de begrotingsonderdelen.
Rubriek
van het
meerjarige
financiële
kader

Soort
krediet

Begrotingsonderdeel

Nummer
[Omschrijving……………………………]

GK/ NGK

[XX.YY.YY.YY]

63
64
65

NL

Bijdrage

van EVAlanden

van
kandidaatlidstaten

van derde
landen

in de zin van
artikel 21, lid 2,
onder b), van het
Financieel
Reglement

JA/NE
E

JA/NEE

JA/NE
E

JA/NEE

GK = gesplitste kredieten/NGK = niet-gesplitste kredieten.
EVA: Europese Vrijhandelsassociatie.
Kandidaat-lidstaten en, in voorkomend geval, potentiële kandidaat-lidstaten van de Westelijke Balkan.

82

NL

3.2.

Geraamde gevolgen voor de uitgaven

3.2.1.

Samenvatting van de geraamde gevolgen voor de uitgaven
in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)

Rubriek van het meerjarige financiële
kader

Nummer

ACER (alleen nieuwe taken)
Titel 1:
Titel 2:
Titel 3:

Vastleggingen
Betalingen

(2)

Vastleggingen

(1a)

Betalingen

(2a)

Vastleggingen

(3a)

Betalingen

(3b)

Vastleggingen

TOTAAL kredieten
voor ACER

(1)

=1+1a +3
=2+2a

Betalingen

+3b

Rubriek 1A

2019

2020

280 000
280 000

992 000
992 000
46 000
46 000

280 000

1 038 000

280 000

1 038 000

Merk op dat de bovenstaande begrotingscijfers zijn gebaseerd op de veronderstelling van een geleidelijk tijdschema voor de
personeelswerving, waarbij wordt uitgegaan van gemiddeld zes maanden aanwezigheid van personeel dat in het eerste jaar in dienst moet
worden genomen.

NL

83

N

Rubriek van het meerjarige financiële
kader

"Administratieve uitgaven"

5

in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)
2019

2020

DG: uitsluitend toezicht op nieuwe taken ENER
Personele middelen

0

0

Andere administratieve uitgaven

0

0

0

0

TOTAAL DG ENER

TOTAAL kredieten
voor RUBRIEK 5
van het meerjarige financiële kader

Kredieten

(totaal vastleggingen =
totaal betalingen)

0

0

in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)

TOTAAL kredieten
onder de RUBRIEKEN 1 tot en met 5
van het meerjarige financiële kader

NL

2019

2020

Vastleggingen

280 000

1 038 000

Betalingen

280 000

1 038 000

84

N

3.2.2.

Geraamde gevolgen voor de kredieten voor ACER
–

Voor het voorstel zijn geen beleidskredieten nodig

–

Voor het voorstel/initiatief zijn beleidskredieten nodig, zoals hieronder nader wordt beschreven:

– Vastleggingskredieten, in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)
Jaar
N+1

Jaar
N

Vermeld
doelstellingen
en outputs

Jaar
N+2

Jaar
N+3

Vul in: zoveel jaren als nodig om de duur van
de gevolgen weer te geven (zie punt 1.6)

TOTAAL

Koste
n

Koste
n

Koste
n

Aantal

Koste
n

Aantal

Koste
n

Aantal

Koste
n

Aantal

Gem.
kosten

Aantal

66

Aantal

Soort

Aantal

OUTPUTS

Koste
n

Totaal
aantal

Totale
kosten

SPECIFIEKE DOELSTELLING
NR. 167…
- Output
- Output
- Output
Subtotaal voor specifieke
doelstelling nr. 1
SPECIFIEKE DOELSTELLING
NR. 2…
- Output
Subtotaal voor specifieke
doelstelling nr. 2

66
67

NL

Outputs zijn de te verstrekken producten en diensten (bv. aantal gefinancierde studentenuitwisselingen, aantal km aangelegde wegen enz.).
Zoals beschreven in punt 1.4.2. "Specifieke doelstelling(en)…".

85

NL

NL

TOTALE KOSTEN

86

NL

3.2.3.

Geraamde gevolgen voor de personele middelen van ACER

3.2.3.1. Samenvatting
–
–

Voor het voorstel/initiatief zijn geen administratieve kredieten nodig
Voor het voorstel/initiatief zijn administratieve kredieten nodig, zoals
hieronder nader wordt beschreven:

in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)
2019

2020

Arbeidscontractante
n

8

14

Tijdelijke
functionarissen

0

4

Gedetacheerde
nationale deskundigen

0

0

TOTAAL

8

18

Ambtenaren (AD)

Ambtenaren (AST)

Geraamde gevolgen voor het personeel (aanvullende fte) – personeelsformatie
Functiegroep en rang

2019

2020

AD16
AD15
AD14
AD13
AD12
AD11
AD10

2

AD9

2

AD8
AD7

NL

87

NL

AD6
AD5

AD Totaal

0

4

0

4

AST11
AST10
AST9
AST8
AST7
AST6
AST5
AST4
AST3
AST2
AST1
AD Totaal
AST/SC 6
AST/SC 5
AST/SC 4
AST/SC 3
AST/SC 2
AST/SC 1
AST/SC Totaal
EINDTOTAAL

Geraamde gevolgen voor het personeel (extra) - extern personeel
Arbeidscontractanten

NL

2019

2020

88

NL

Functiegroep IV

8

14

Totaal

8

14

Gedetacheerde nationale
deskundigen

2019

2020

Totaal

0

0

Functiegroep III
Functiegroep II
Functiegroep I

Merk op dat de eerste indienstneming is gepland voor begin 2019, als voorbereiding op de
uitvoering van de verordening. De goedkeuring moet zo mogelijk eind 2018, en liefst vóór de
verkiezingen van het Europees Parlement in mei 2019 plaatsvinden.
De samenstelling van het personeel op kruissnelheid (18 fte in 2020, moet wellicht worden
herzien in het licht van de uitkomst van de wetgevingsprocedure, om te zorgen voor een
passend evenwicht tussen functieprofielen en uit te voeren nieuwe taken. De Commissie zal
de personele en budgettaire behoeften voor het volgende jaar derhalve op tijd opnieuw
beoordelen.

NL

89

NL

3.2.3.2. Geraamde personeelsbehoeften van het verantwoordelijke DG
–
–

Voor het voorstel/initiatief zijn geen personele middelen nodig
Voor het voorstel/initiatief zijn personele middelen nodig, zoals hieronder
nader wordt beschreven:
Raming in een geheel getal (of met hoogstens 1 decimaal)
Jaar
N

Jaar
N+1

Jaar
N+2

Jaar N+3

Vul in: zoveel jaren als nodig
om de duur van de gevolgen
weer te geven (zie punt 1.6)

• Posten opgenomen in de lijst van het
aantal ambten (ambtenaren en tijdelijke
functionarissen)
XX 01 01 01 (zetel en
vertegenwoordigingen van de
Commissie)
XX 01 01 02 (delegaties)
XX 01 05 01 (onderzoek door
derden)
10 01 05 01 (eigen onderzoek)

Extern personeel (in voltijdequivalenten
fte)68
XX 01 02 01 (AC, END, INT van
de "totale financiële middelen")
XX 01 02 02 (AC, AL, END, INT
en JED in de delegaties)
XX 01 04
jj69

- zetel70
- delegaties

XX 01 05 02 (AC, END, INT –
onderzoek door derden)
10 01 05 02 (AC, END, SNE –
eigen onderzoek)
Ander begrotingsonderdeel (te
vermelden)
TOTAAL

XX is het beleidsterrein of de begrotingstitel.
Voor de benodigde personele middelen zal een beroep worden gedaan op het personeel van
het DG dat reeds voor het beheer van deze actie is toegewezen en/of binnen het DG is
68

69
70

NL

AC = Agent Contractuel (arbeidscontractant); AL = Agent Local (plaatselijk functionaris); END =
Expert National Détaché (gedetacheerd nationaal deskundige); INT= Intérimaire (uitzendkracht); JED=
Jeune Expert en Délégation (jonge deskundige in delegaties).
Subplafond voor extern personeel uit beleidskredieten (vroegere "BA"-onderdelen).
Voornamelijk voor de structuurfondsen, het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling
(Elfpo) en het Europees Visserijfonds (EVF).

90

NL

herverdeeld, eventueel aangevuld met middelen die in het kader van de jaarlijkse
toewijzingsprocedure met inachtneming van de budgettaire beperkingen aan het beherende
DG kunnen worden toegewezen.
Beschrijving van de uit te voeren taken:
Ambtenaren en tijdelijk personeel
Extern personeel

De beschrijving van de berekening van de kosten per voltijdequivalent dient in bijlage V, punt
3, te worden opgenomen.

NL

91

NL

3.2.4.

Verenigbaarheid met het huidige meerjarige financiële kader
–

Het voorstel/initiatief is verenigbaar met het huidige meerjarige financiële
kader

–

Het voorstel/initiatief vergt herprogrammering van de betrokken rubriek van
het meerjarige financiële kader

Zet uiteen welke herprogrammering nodig is,
begrotingsonderdelen en de desbetreffende bedragen.

onder

vermelding

van

de

betrokken

De begrotingslijn van ACER (032010) moet worden verhoogd met het in tabel 3.2.1
vermelde jaarlijkse bedrag.
–

Het voorstel/initiatief vergt toepassing van het flexibiliteitsinstrument of
herziening van het meerjarige financiële kader71

Zet uiteen wat nodig is, onder vermelding van de betrokken rubrieken en begrotingsonderdelen en de
desbetreffende bedragen.

3.2.5.

Bijdragen van derden
– Het voorstel/initiatief voorziet niet in medefinanciering door derden
– Het voorstel/initiatief voorziet in medefinanciering, zoals hieronder wordt
geraamd:
in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)
Jaar
N

Jaar
N+1

Jaar
N+2

Jaar
N+3

Vul in: zoveel jaren als nodig om
de duur van de gevolgen weer te
geven (zie punt 1.6)

Totaal

Medefinancieringsbron
TOTAAL
medegefinancierde
kredieten

71

NL

Zie de artikelen 11 en 17 van Verordening (EU, Euratom) nr. 1311/2013 van de Raad tot bepaling van
het meerjarig financieel kader voor de jaren 2014-2020.

92

NL

3.3.

Geraamde gevolgen voor de ontvangsten
–

Het voorstel/initiatief heeft geen financiële gevolgen voor de ontvangsten.

–

Het voorstel/initiatief heeft de hieronder beschreven financiële gevolgen:
voor de eigen middelen
voor de diverse ontvangsten
in miljoenen euro's (tot op drie decimalen)

Begrotingsonderdeel voor
ontvangsten:

Voor het
lopende
begrotingsjaar
beschikbare
kredieten

Gevolgen van het voorstel/initiatief72

2018

2019

2020

Jaar
N+3

Vul in: zoveel jaren als nodig om de duur
van de gevolgen weer te geven (zie punt
1.6)

ACER
begrotingsonderdeel
32 02 10 ………….

Voor
de
diverse
ontvangsten
die
worden
betrokken begrotingsonderde(e)l(en) voor uitgaven.

"toegewezen",

vermeld

het

(de)

Vermeld de wijze van berekening van de gevolgen voor de ontvangsten.

72

NL

Voor traditionele eigen middelen (douanerechten en suikerheffingen) moeten nettobedragen worden
vermeld, d.w.z. na aftrek van 25% aan inningskosten.

93

NL