Digitale minuut

Datum minuut

18-10-2022

Zaaknummer

1299781

BNC fiche EU Media Freedom Act

Zaakhouder

5.1.2.e

Directie

M&C

Onderwerp

Paraferen
5.1.2.e

Akkoord
12-10-2022 10:47:16

34250690-v1,34249672-v4

Paraferen
5.1.2.e

Akkoord
12-10-2022 16:39:48

34250690-v1,34249672-v5

Paraferen
5.1.2.e

Akkoord
13-10-2022 12:41:36

34250690-v2,34249672-v6

Adviseren
5.1.2.e

Akkoord
14-10-2022 11:52:53

34250690-v2,34249672-v7

Adviseren
5.1.2.e

Akkoord
14-10-2022 13:02:18

34250690-v2,34249672-v8

Paraferen

Akkoord
14-10-2022 13:33:50

34250690-v2,34249672-v8

Adviseren

Akkoord
14-10-2022 15:19:29

IN
34250690-v2,34249672-v8

Adviseren

Akkoord
17-10-2022 07:48:09

34250690-v2,34249672-v8

Accorderen

Akkoord
17-10-2022 16:42:55

34250690-v2,34249672-v8

Adviseren
5.1.2.e

Akkoord
17-10-2022 16:45:26

34250690-v2,34249672-v8

Toelichting
Graag uiterlijk akkoord van 5.1.2.e op dit BNC-fiche op 17 oktober i.v m. behandeling in CoCo-overleg op 18 oktober.
13/10 PvK - versiebeheer
•Takenlijn gestart op 11-10.
•bijgevoegde versie BNC fiche vervangen door versie na bespreking in BNC werkgroep.
•Bespreking in BNC heeft primair geleid tot

Documenten
Referentie
34250690
34249672

Titel
Concept-BNC-fiche voorstel EMFA en
aanbeveling versie voor akkoord S.doc
nota SCM bij BNC fiche EU Media
Freedom Act.docx

Opsteller

5.1.2.e
5.1.2.e

Media en Creatieve Industrie

TER BESLUITVORMING

Aan: SCM

Van

5.1.2.e
Datum
11 oktober 2022
Referentie
34247454
Bijlagen
1

BNC-fiche EU Media Freedom Act

Interdepartementaal
afgestemd
BZK, BuZA, EZK
Intern OCW afgestemd
IB, WJZ

Aanleiding
Op 16 september heeft de Europese Commissie (EC) gepubliceerd:
•
een voorstel voor een EU Media Freedom Act (EMFA);
•
een aanbeveling aan mediabedrijven en lidstaten over waarborgen voor
redactionele en transparantie van eigendom.
Met de Tweede Kamer is afgesproken dat het kabinetsstandpunt ten aanzien van
alle Commissievoorstellen binnen 6 weken met de Kamer gedeeld wordt. Dat
gebeurt in de vorm van een BNC-fiche, met vaste onderdelen.
OCW heeft een BNC-fiche over de EFMA opgesteld. Dit fiche zal woensdag 12
oktober worden besproken in het BNC-overleg en dinsdag 18 oktober in de CoCo.
Voorafgaand aan de CoCo ontvangen wij graag uw akkoord op de ambtelijke lijn
vanuit OCW.

Geadviseerd besluit
 MenC adviseert u om in te stemmen met het BNC-fiche.
Indien u akkoord gaat zal het fiche na bespreking en akkoord in de BNC en CoCo
worden geagendeerd in de MR van 21 oktober. Daarna zal het worden verzonden
aan de TK.

Kernpunten
In het fiche wordt eerst de achtergrond en inhoud van het voorstel samengevat.

•
•

•

De hoofdmoot van het voorstel is de versterking van de huidige
samenwerking tussen nationale mediatoezichthouders (ERGA) tot een EU
Board for Media Services.
Het voorstel bevat artikelen over rechten van consumenten, rechten van
mediaorganisaties (waaronder verplichting van lidstaten om hun
mediavrijheid te respecteren) en verplichtingen voor mediaorganisaties
(het hebben van waarborgen van redactionele onafhankelijkheid en
transparantie van eigendom).
Lidstaten worden geacht om (buiten mededingingsregels) regels te
hebben voor toetsing van marktconcentraties die een impact hebben op
pluralisme of redactionele onafhankelijkheid.
Pagina 1 van 6

Datum
11 oktober 2022

Hierna wordt de voorgestelde Nederlandse positie beschreven.
•
De reactie van het kabinet is op hoofdlijn positief. Er zijn wel nog vragen
bij de impact en uitvoering.
•
Het kabinet oordeelt positief over de gekozen grondslag, de subsidiariteit
en de proportionaliteit van het voorstel. Het kabinet acht het voorstel niet
strijdig met de Nederlandse Grondwet, zolang het voorstel of de
uitvoering daarvan niet leidt tot een vorm van preventief toezicht, en niet
als een impliciet vergunningensysteem functioneert.
•
Het voorstel heeft volgens de EC geen consequenties voor de EUbegroting. Voor toezichtstaken is door de EC per lidstaat tussen €80K en
€200.000 jaarlijks geraamd. Voor mediabedrijven is tussen €257 en €670
jaarlijks aan kosten geraamd.

Pagina 2 van 6

Datum
11 oktober 2022

Toelichting
Aard van het instrument
•
De voorgestelde EU Media Freedom Act is een Europese verordening. Een
verordening heeft rechtstreekse werking in alle EU-lidstaten.
•
Het is daarom van belang dat de definitieve tekst zoveel mogelijk in lijn is
met het Nederlandse beleid.
•
De grondslag van het voorstel is artikel 114 VWEU: 1 harmonisatie van
regelgeving in de Europese interne markt.
Planning en proces
BNC-fiche
•
Het fiche is geschreven door M&C, in samenwerking met IB en WJZ en er
is input ontvangen uit het veld.
•
Het fiche is op 12 oktober besproken in het BNC-overleg.
•
Na akkoord van de BNC zal het fiche doorgeleid worden naar de CoCo van
18 oktober a.s. om vervolgens besproken te worden in de MR van 21
oktober.
•
Indien uit dit interdepartementale overleg nog beleidsrelevante
wijzigingen voortkomen worden deze aan u voorgelegd voorafgaand aan
de CoCo/MR.
•
Na akkoord van de MR wordt het fiche aan de TK verzonden en zal het als
onderhandelingskader dienen in de gesprekken over de EMFA in Europees
verband.
EU-behandeling
•
De tekst van de voorgestelde verordening wordt de komende maanden
nog meerdere malen besproken tijdens de Raadswerkgroep AV/Media. Het
Tsjechische voorzitterschap wil nog dit jaar komen tot een positie van de
Raad, in de vorm van een Algemene Oriëntatie, op het voorstel voor de
verordening.
•
Het voorstel voor de verordening wordt gelijktijdig behandeld in het
Europees Parlement. Wanneer zij ook hun positie hebben bepaald, zullen
er zogenaamde trilogen plaatsvinden tussen de Raad, de Commissie en
het EP om tot een definitieve versie van de tekst te komen. Dit
wetgevingsproces neemt meestal wel twee jaar in beslag.
•
Wanneer de verordening wordt aangenomen, wordt deze gepubliceerd en
zal 6 maanden een gefaseerde inwerkingtreding plaatsvinden.

1

Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie .
Pagina 3 van 6

Datum
11 oktober 2022

Over media op EU niveau
Media op EU niveau = eengemaakte markt beleid
•
“Media” – d.w.z. de bevoegdheid om vanuit mediadoelstellingen (zoals
bescherming minderjarigen, transparantie van reclame, pluralisme) regels
te stellen aan mediaorganisaties of publieke omroepen te financieren is
een bevoegdheid van lidstaten. Dit verandert niet door het voorstel.
•
Mediadiensten zijn een “dienst” binnen de Europese Eengemaakte markt.
Elke nationale toezichthouder houdt toezicht op de mediadiensten die in
het eigen land gevestigd zijn. (land-van-oorsprong beginsel)
•
Voor audiovisuele mediadiensten wordt op nationaal niveau gewerkt met
een systeem van zendvergunningen die eenmaal uitgegeven in 1 lidstaat
binnen de gehele Unie gebruikt kunnen worden. Voor
grensoverschrijdende kwesties wordt samengewerkt tussen
toezichthouders. De EC heeft geen eigen regulerende bevoegdheid of
toezichthouders.
•
Om het functioneren van de Europese markt voor mediadiensten te
bevorderen wordt gewerkt met harmonisatie van nationale regels. Dit is
een gedeelde bevoegdheid van de EC en lidstaten.
•
De AVMSD ziet op audiovisuele media (TV, video-on-demand en
videosharingplatforms). Geschreven pers valt niet onder de AVMSD. Dit
vanwege grondrechtelijke bezwaren tegen het reguleren van de vrije
pers. Voor radio is, afgezien van frequentieverdeling, nooit harmonisatie
op EU niveau tot stand gekomen.
Overig relevant EU-beleid
•
Media kan niet los gezien worden van internationalisering en
platformisering. Daarom is op EU-niveau regelgeving opgesteld t.a.v. de
verantwoordelijkheden van online platforms (Digital Service Act) en
mededinging in de digitale markt (Digital Markets Act).
•
De Europese Unie is gevestigd op waarden zoals respect voor menselijke
waardigheid, vrijheid, democratie en rechtsstatelijkheid. Om lidstaten
hierop aan te spraken bestaat het rechtsstaatmechanisme. In dit kader
monitort de EC mediapluralisme binnen lidstaten.
•
Het voorstel richt zich niet op de bescherming van de grondrechten van
journalisten (en redacties) omdat deze rechten worden beschermd in het
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden en het Handvest van de grondrechten van de
Europese Unie.
•
Media heeft ook relaties met gezamenlijk buitenland en veiligheidsbeleid
van de EU (media-sancties) en beleid inzake hybride dreigingen
(tegengaan van online desinformatie).

Pagina 4 van 6

Datum
11 oktober 2022

Over het voorstel voor een EU Media Freedom Act
•
•

•

•

•

2

De grondslag voor het voorstel is artikel 114 VWEU: 2 harmonisatie van
regelgeving in de Europese interne markt.
De hoofdmoot van het voorstel is de versterking van de huidige
samenwerking tussen nationale mediatoezichthouders (ERGA) tot een EU
Board for Media Services.
o Deze krijgt bevoegdheid om over onderwerpen opinies af te
geven;
o om samenwerking tussen toezichthouders te organiseren; en
o om nationale maatregelen te coördineren inzake mediadiensten
van buiten de EU die een risico vormen voor veiligheid of
defensie.
In de Board zit per lidstaat 1 vertegenwoordiger van de nationale
mediatoezichthouder. Elke lidstaat heeft 1 stem en de Board besluit met
2/3 meerderheid. De EC is waarnemend lid en levert het secretariaat.
Enkele hoofdlijnen:
o In de verordening zijn opgenomen:

rechten van consumenten (op pluriform en onafhankelijk
geproduceerd aanbod van nieuws en actualiteiten),

rechten van mediaorganisaties (m.n. dat lidstaten
redactionele onafhankelijkheid respecteren),

plichten van mediaorganisaties (waarborgen van
redactionele onafhankelijkheid en transparantie van
eigendom).
o De verordening richt zich op ‘media services’ hiermee worden
naast AV-diensten ook radio / audio podcasts en geschreven pers
bedoeld. Deze worden niet onder de werking van de AVMSD
gebracht.
o Ten aanzien van de voorschriften voor nieuwsorganisaties
(transparantie eigendom, waarborgen redactionele
onafhankelijkheid) is geen bepaling over toezicht opgenomen in
het voorstel.
o De verordening bevat geen nieuwe sanctiebevoegdheden. Zo blijft
de EC voor het aanspreken van lidstaten aangewezen op
inbreukprocedures of het Rechtstaatmechanisme.
Enkele specifieke onderwerpen:
o Lidstaten worden geacht om (buiten mededingingsregels) regels
te hebben voor toetsing van marktconcentraties die een impact
hebben op pluralisme of redactionele onafhankelijkheid.

Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie .
Pagina 5 van 6

Datum
11 oktober 2022

o
o
o
o
o

Lidstaten moeten een autoriteit aanwijzen waar melding gemaakt
kan worden van schending van redactionele onafhankelijkheid
(gebruik van spyware wordt hier specifiek genoemd).
De Board kan nationale actie coördineren tegen mediadiensten die
een risico vormen voor publieke veiligheid of defensie.
Aan overheidsorganen (>€1M inwoners) en staatsdeelnemingen
wordt transparantie van bestedingen aan advertenties opgelegd.
Zeer grote online platforms moeten een meldpunt inrichten voor
nieuwsorganisaties en hun content niet ongemotiveerd of zonder
waarschuwing van hun platform verwijderen.
Gebruikers krijgen recht om zelf instellingen te bepalen op
apparaten en interfaces die toegang geven tot AV-media-aanbod.

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

•

Pagina 6 van 6