Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2008–2009

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2766
Vragen van het lid Van Dam (PvdA)
aan de staatssecretaris van
Economische Zaken over Europese
stappen tegen telecomaanbieders en
fabrikanten van smartphones om
gebruik van VOIP toe te staan op de
mobiel. (Ingezonden 17 april 2009)
1
Kent u de berichten over een
blokkade op gebruik van VOIP1 (via
mobiel internet) door
telecomaanbieders, mogelijk
ondersteund door fabrikanten van
smartphones als Apple, en het bericht
dat de EU stappen overweegt?2
2
Deelt u de mening van
Eurocommissaris Reding dat het
gebruik van internetdiensten door
telecomaanbieders niet geblokkeerd
mag worden? Bent u het er tevens
mee eens dat telecomaanbieders op
deze manier hun machtspositie als
aanbieder van internettoegang
misbruiken? En bent u het er tot slot
ook mee eens dat de consument bij
het afsluiten van een abonnement
ervan uit had mogen gaan dat hij met
het kopen van «onbeperkte toegang
tot internet» geen beperkingen zou
ervaren bij gebruik van
internetdiensten en dat derhalve
aanbieders van mobiel internet

KVR36363
2009Z07392
0809tkkvr2766
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

verplicht zijn gebruikers
daadwerkelijk onbeperkte toegang te
bieden?

het blokkeren van VOIP, dan wel
andere producenten die zich hier ook
aan schuldig maken?

3
Bent u het er in zijn algemeenheid
mee eens dat aanbieders van
internettoegang niet de vrijheid horen
te hebben te bepalen welke diensten
consumenten wel en niet kunnen
gebruiken op internet, omdat zij zich
anders een machtspositie verschaffen
ten opzichte van zowel consumenten
als dienstenaanbieders?

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op
eerdere vragen ter zake van de leden
Gesthuizen en Gerkens (beiden SP),
ingezonden 16 april 2009
(vraagnummer 2009Z07244).

4
Deelt u de mening dat derhalve niet
slechts gebruik van VOIP via mobiel
internet op het spel staat, maar dat
deze kwestie een precedent kan
hebben ten aanzien van de
machtspositie die aanbieders van
internettoegang kunnen spelen ten
aanzien van dienstenaanbieders en
consumenten?
5
Bent u bereid Eurocommissaris
Reding actief te ondersteunen in haar
inzet om in Europa een dergelijke
blokkade van internetdiensten door
aanbieders van internettoegang te
verbieden?
6
Bent u bereid de
Consumentenautoriteit te verzoeken
in Nederland op te treden tegen
Apple en/of T-Mobile voor hun rol in

1

VOIP: Voice over internet protocol (IP).
– Wired.com, 9 april 2009: «Open Mobile
Internet Now!»
http://blog.wired.com/business/
2009/04/open-mobile-int.html en
– TG Daily, 10 april 2009: «EU may force
wireless carriers to allow VoIP on cellphones»
http://www.tgdaily.com/html_tmp/
content-view-42003-118.html

2

Antwoord
Antwoord van staatssecretaris
Heemskerk (Economische Zaken)
(ontvangen 27 mei 2009)
1
Ja, ik ben bekend met de
berichtgeving van een blokkade op
gebruik van VoIP via mobiel internet.
Deze situatie speelt met name in de
VS, zoals ook blijkt uit het artikel waar
u naar verwijst. Daarin wordt gemeld
dat alle vier grote «US carriers»
beperkingen opleggen aan diensten
zoals VoIP. In ons eigen land ziet de
markt er echter anders uit en kan de
consument bij verschillende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5811

operators kiezen voor een mobiel
internetabonnement waarbij gebruik
van VoIP is toegestaan. Ik verwijs
daarbij naar mijn antwoord op vraag
1 van de leden Gesthuizen en
Gerkens (beiden SP) over de
beperking van VoIP. (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar
2008–2009, nr. 2765)
Ik ben ook bekend met de stappen die
de EU overweegt in het kader van het
«New Regulatory Framework (NRF)».
Ik verwijs daarvoor naar mijn
antwoord op vraag 6 van de leden
Gesthuizen en Gerkens.
2
Het gaat mij te ver om in algemene
zin te stellen dat het gebruik van
internetdiensten door
telecomaanbieders op geen enkele
wijze geblokkeerd zou mogen
worden. Algemeen wordt onderkend
dat er goede technische redenen
(zoals capaciteitsmanagement bij
overbelasting van het netwerk)
kunnen zijn waarom
netwerkmanagement door een
telecomaanbieder noodzakelijk is.
Verder kan het om reden van
productdifferentiatie wenselijk zijn
dat er verschillende proposities in de
markt zijn die aansluiten op de
wensen van verschillende
consumenten.
Voor zover mij bekend roept
Eurocommissaris Reding ook niet
direct op tot een algemeen verbod op
blokkade, maar doet zij een oproep
aan nationale autoriteiten om op
grond van de huidige
Telecommunicatie- en
Mededingingswetgeving goed te
kijken naar gevallen waar partijen
met aanmerkelijke marktmacht de
introductie van nieuwe innovatieve
diensten afremmen. Aangezien niet is
vastgesteld dat één van de mobiele
telecomaanbieders aanmerkelijke
marktmacht heeft op de betrokken
relevante markten en omdat iedere
consument een innovatieve dienst als
Skype kan afnemen, zie ik geen
aanleiding te concluderen dat er
sprake is van machtsmisbruik.
Ik deel uw mening dat een
consument bij de aankoop van een
mobiel internetabonnement goed
voorgelicht moet worden over de
voorwaarden die zijn verbonden aan
de te leveren diensten. Transparantie
is een vereiste voor goede
marktwerking. Ik steun uw pleidooi
dat een operator, die claimt
«onbeperkt toegang tot internet» te
verlenen, dat dan ook moet doen. In

voorkomend geval heeft de
Consumentenautoriteit
bevoegdheden om tegen oneerlijke
handelspraktijken op te treden.
3
Ik vind netneutraliteit belangrijk in de
zin dat gebruikers niet zonder goede
reden moeten worden beperkt in hun
gebruiksmogelijkheden. Tegelijkertijd
vind ik dat aanbieders in een
concurrerende markt in beginsel de
vrijheid moeten hebben om die
diensten aan te bieden die passen bij
de behoeften van gebruikers.
Toegespitst op de Nederlandse
mobiele internetmarkt constateer ik
dat er op dit moment geen aanbieder
van mobiele internettoegang is
aangewezen als partij met
aanmerkelijke marktmacht. Mocht er
op enig moment een aanbieder zijn
met aanmerkelijke marktmacht, en
die aanbieder zou zijn marktmacht
misbruiken, dan kunnen verschillende
toezichthoudende instanties hier
tegen optreden (zie beantwoording
vraag 6).
4
Ik deel de mening dat deze kwestie
niet slechts het gebruik van VoIP via
mobiel internet betreft, maar breder
gezien moet worden. Het betreft hier
het vraagstuk van netwerkneutraliteit,
de wijze waarop aanbieders van
internettoegang omgaan met het
verkeer dat over hun netwerk loopt.
Hierbij staan de begrippen
transparantie en keuzevrijheid voor
de consument centraal. Ik hecht zeer
aan deze begrippen. Vooruitlopend
op een transparantieverplichting in
het NRF ben ik reeds in gesprek met
de sector over hoe transparantie
beter vorm kan worden gegeven. Dat
kan namelijk beter, zoals ook naar
voren komt uit het in mijn opdracht
uitgevoerde onderzoek1 naar
netneutraliteit (het al dan niet
verschillend behandelen van
internetverkeer) door bureau
Dialogic. Daarnaast zal ik de markt
uiteraard goed in de gaten houden.
Op het moment dat blijkt dat
innovatieve diensten relatief moeilijk
toegang krijgen tot de Nederlandse
markt, zal ik overwegen minimum
kwaliteitseisen te stellen aan
telecomaanbieders, een maatregel
waarover ik na de implementatie van
het NRF beschik.

Reding dat op grond van de huidige
Telecommunicatie- en
Mededingingswetgeving goed
gekeken moet worden naar gevallen
waar partijen met marktmacht de
introductie van nieuwe innovatieve
diensten afremmen. Mocht mevrouw
Reding om een actieve ondersteuning
van deze inzet vragen, dan ben ik
uiteraard bereid die te geven.
6
Er zijn verschillende
toezichthoudende instanties die een
rol kunnen spelen als het beeld
ontstaat dat de Nederlandse
consument onvoldoende
keuzevrijheid heeft bij het afnemen
van mobiele internetdiensten. Naast
de Consumentenautoriteit, die toeziet
op oneerlijke handelspraktijken,
spelen OPTA en NMa een rol.
OPTA zal toezicht houden op de
in het NRF aangekondigde
transparantieverplichting en kan
verplichtingen opleggen indien er
sprake is van aanmerkelijke
marktmacht. De NMa speelt een rol
indien er sprake is van misbruik van
een economische machtspositie of
indien er tussen ondernemingen
mededingingsbeperkende afspraken
zijn gemaakt. In het geval van een
inbreuk op de relevante wet- en
regelgeving kunnen deze instanties
optreden.
1

Onderzoek als aangekondigd in mijn
beleidsbrief Convergentie (TK 2007–2008,
26643, nr.126). Dat onderzoek zal binnenkort
worden afgerond.

5
Zoals vermeld in antwoord 2 deel ik
de mening van Eurocommissaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel

5812