Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2792
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de financiële situatie van studenten (ingezonden
14 april 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 15 mei 2020).
Vraag 1
Ontvangt u ook signalen dat studenten in financiële problemen zijn gekomen
vanwege de coronacrisis?
Antwoord 1
Ja, onder andere via de studentenbonden ontvang ik signalen dat daar
zorgen over zijn.
Vraag 2
Is het aantal studenten dat hiervoor geen lening had lopen bij DUO, maar
daar nu wel voor heeft gekozen, afgelopen 30 dagen toegenomen? Zo ja,
over welke getallen hebben we het dan?
Antwoord 2
Dagelijks doen ook normaliter gemiddeld meer dan honderd studenten een
eerste aanvraag voor de studielening. De aantallen fluctueren per dag, maar
ook per maand, waardoor het niet zo eenvoudig is cijfers van de afgelopen
corona-periode te vergelijken met de periode daarvoor. In de beschikbare
cijfers tot nu toe is er geen stijging in de aantallen zichtbaar. In de periode
van 16 maart tot en met 22 april waren er gemiddeld 114 eerste aanvragen
van de studielening per dag. In februari waren dit gemiddeld 165 eerste
aanvragen per dag.
Vraag 3
Met hoeveel procent is het leenbedrag van studenten afgelopen 30 dagen
toegenomen, volgens de gegevens van DUO?
Antwoord 3
Het maandelijkse leenbedrag dat DUO aan studenten heeft overgemaakt was
in februari € 217,8 miljoen. In maart was dit € 216,6 miljoen en in april is het
€ 214,4 miljoen. Er is dus geen sprake van een toename in deze bedragen.
Studenten kunnen ook een leenbedrag aanvragen met terugwerkende kracht.

ah-tk-20192020-2792
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

De betalingen van deze bedragen staan los van de maandbetalingen en
worden wekelijks door DUO uitgevoerd. De leenbedragen met terugwerkende
kracht zijn wel wat gestegen in de corona-periode. In de eerste vijf weken van
de corona-periode ging het om € 8,6 miljoen waar het in de vijf weken
daarvoor ging om € 8,1 miljoen.
Vraag 4
Kunt u zich voorstellen dat de coronacrisis een grote financiële strop kan
betekenen voor studenten die net niet in aanmerking komen voor een
aanvullende beurs, maar waarvan de ouders financieel niet kunnen bijspringen?
Antwoord 4
Ik kan mij voorstellen dat sommige ouders meer mogelijkheden hebben om
bij te springen dan anderen. Alle studenten beschikken vanuit de studiefinanciering wel over dezelfde financiële middelen. De aanvullende beurs en de
leenruimte zijn namelijk communicerende vaten. Een student die net niet in
aanmerking komt voor de aanvullende beurs kan net zoveel geld ontvangen
van DUO als iemand met een maximale aanvullende beurs. Het bedrag van
de aanvullende beurs kan in dat geval namelijk geleend worden. Dit kan
resulteren in een hogere studieschuld, maar hoeft niet tot problemen te
leiden aangezien de terugbetaalvoorwaarden zeer sociaal zijn.
Vraag 5
Kunt u een overzicht met de Kamer delen van de verschillende inkomensgroepen van ouders met studerende kinderen in het hoger onderwijs? Wat is
het gemiddelde gezinsinkomen van studenten in het hoger onderwijs? Hoe
groot is het aandeel van studenten met ouders met een gezinsinkomen van
tenminste drie keer modaal (>€ 108.000 p.j.), tenminste tweeënhalf keer
modaal (>€ 90.000 p.j.), tenminste twee keer modaal (>€ 72.000 p.j.),
tenminste anderhalf keer modaal (>€ 54.000 p.j.), tenminste een keer modaal
(>€ 36.000 p.j.) en minder dan een keer modaal (<€ 36.000 p.j.)?
Antwoord 5
ResearchNed heeft deze gegevens kunnen verzamelen door een bestandkoppeling met DUO-data en CBS-gegevens. De analyse is uitgevoerd op
studenten uit 2018/2019 en inkomens uit 2017 omdat recentere inkomensgegevens niet voorhanden waren. Het gemiddelde gezinsinkomen in het hoger
onderwijs is ongeveer € 89 duizend. Onderstaande tabel laat de verdeling
zien naar de gevraagde inkomensklassen.

Aandeel studenten in het hoger onderwijs naar gezinsinkomen
Tenminste drie keer modaal

18%

Tenminste tweeënhalf keer modaal

9%

Tenminste twee keer modaal

14%

Tenminste anderhalf keer modaal

16%

Tenminste één keer modaal

13%

Minder dan één keer modaal

15%

Inkomen onbekend

15%

Vraag 6
Zijn voornoemde inkomensgegevens ook bekend voor studerende kinderen in
het middelbaar beroepsonderwijs of kunt u daarvan een inschatting met de
Kamer delen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het gemiddelde gezinsinkomen in het middelbaar beroepsonderwijs is
ongeveer € 57 duizend. Onderstaande tabel laat de verdeling zien naar de
gevraagde inkomensklassen.

Aandeel studenten in het middelbaar beroepsonderwijs naar
gezinsinkomen
Tenminste drie keer modaal

7%

Tenminste tweeënhalf keer modaal

5%

Tenminste twee keer modaal

11%

Tenminste anderhalf keer modaal

20%

Tenminste één keer modaal

23%

Minder dan één keer modaal

30%

Inkomen onbekend

4%

Vraag 7
Zijn er gegevens bekend van het gemiddelde aantal kinderen per gezinssituatie dat gelijktijdig studeert? Zo ja, kunt u deze met de Kamer delen?
Antwoord 7
Dit gegeven is bij DUO niet voor alle studenten beschikbaar. DUO heeft alleen
gegevens over aantallen kinderen in het gezin wanneer er sprake is van een
aanvullende beurs, omdat het aantal kinderen per gezin bepalend is bij de
berekening daarvan. Uit deze gegevens blijkt dat er gemiddeld sprake is van
1,17 studerende kinderen per gezin.
Vraag 8
Zijn er gegevens bekend van het gemiddelde vermogen van ouders van
studerende kinderen? Zo ja, kunt u deze met de Kamer delen?
Antwoord 8
Nee, deze gegevens zijn mij niet bekend. Het vermogen van ouders heeft
geen directe invloed op de studiefinancieringsbedragen en zijn derhalve ook
niet bij DUO bekend.
Vraag 9
Wat is, naar benadering, de omvang van de verschillende opleidings- en
ontwikkelingsfondsen? Hoe groot zijn de reserves van deze fondsen?
Antwoord 9
Opleidings- en ontwikkelingsfondsen vallen onder de zogenoemde caofondsen, waarin werkgevers- en werknemersorganisaties door premieheffing
middelen reserveren voor verschillende doelen. De rapportage van het
Ministerie van SZW, CAO afspraken 2018, geeft een beeld van baten, lasten
en reserves van 75 algemeen verbindend verklaarde cao-fondsen, op basis
van de financiële jaarverslagen over 2017. In 2017 waren de baten van de
onderzochte fondsen € 355,4 miljoen, voornamelijk uit premieheffing. De
lasten bedroegen € 339,8 miljoen, waarvan 34% uitgaven aan opleiding en
ontwikkeling betrof. Andere uitgaven zijn gericht op verbeteren werkgelegenheid, arbeidsomstandigheden en cao gerelateerde uitgaven. De reserves van
de onderzochte fondsen bedroegen eind 2017 in totaal € 473,6 miljoen,
waarvan ruim driekwart valt onder 11 van de 75 fondsen. Reserves zijn nodig
voor periodes waarin geen premies worden ontvangen, maar wel vaste lasten
en activiteiten moeten worden gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 10
Kunt u een overzicht delen met de Kamer over het gemiddelde totale
leenbedrag van studenten gecategoriseerd op basis van het inkomen van hun
ouders? Zijn er grote verschillen in het te lenen bedrag tussen studenten
wiens ouders één of twee keer modaal verdienen en studenten wiens ouders
drie keer modaal of meer verdienen?
Antwoord 10
In onderstaande tabel zijn de jaarbedragen van lenende studenten opgenomen, uitgesplitst naar de inkomensklassen die ook bij de vijfde en zesde
vraag zijn gebruikt. Uit deze gegevens blijkt dat hoe hoger het gezinsinkomen
is, hoe meer gemiddeld door de student geleend wordt. Voor een groot deel
wordt dit verklaard doordat in gezinnen met hogere inkomens relatief meer
studenten uit het hoger onderwijs aanwezig zijn, die gemiddeld meer lenen
dan studenten uit het middelbaar beroepsonderwijs. Volledigheidshalve,
studenten uit gezinnen met lagere inkomens lenen wel vaker, dan uit
gezinnen met hogere inkomens, maar lagere bedragen. Als beiden worden
gecombineerd (hoe vaak geleend wordt en hoeveel geleend wordt) lenen
studenten uit hogere en lagere inkomens ongeveer evenveel.

Jaarbedrag lening van lenende studenten naar inkomensklasse gezin
Tenminste drie keer modaal

6.864

Tenminste tweeënhalf keer modaal

6.602

Tenminste twee keer modaal

6.399

Tenminste anderhalf keer modaal

6.208

Tenminste één keer modaal

5.780

Minder dan één keer modaal

5.300

Inkomen onbekend

5.840

Vraag 11
Kunt u de toekenningssystematiek van de aanvullende beurs met de Kamer
delen, op basis waarvan beoordeeld wordt tot welk gezinsinkomen je als
student in aanmerking komt voor een volledige aanvullende beurs en de
afbouw hiervan?
Antwoord 11
De aanvullende beurs wordt berekend op basis van het verzamelinkomen van
de ouders van twee jaar geleden (bij grote wijzigingen in het inkomen kan op
verzoek naar recentere gegevens worden gekeken). Ook wordt rekening
gehouden met het aantal schoolgaande of studerende kinderen in een gezin
en met een eventuele studieschuld van de ouders. De maximale hoogte van
de aanvullende beurs bedraagt in het hoger onderwijs 403,17 euro per
maand. In het middelbaar beroepsonderwijs is dat 371,10 euro per maand.
Naarmate het inkomen toeneemt, neemt de hoogte van de aanvullende beurs
af. De aanvullende beurs is in het hoger onderwijs maximaal tot een
verzamelinkomen van bijna 33.000 euro. Vanaf een inkomen van ruim 51.000
euro is er geen recht meer op de aanvullende beurs. Deze grenzen gelden in
een situatie van één studerend kind, geen andere kinderen, twee ouders en
geen aanwezige studieschuld bij de ouders. In artikelen 3.8 tot en met 3.13
van de Wet Studiefinanciering 2000 wordt in detail beschreven hoe de
veronderstelde ouderlijke bijdrage en de aanvullende beurs worden berekend.
In de grafiek hieronder zijn een aantal voorbeelden getoond. Het betreffen
voorbeelden van de hoogte van de aanvullende beurs naar inkomen van
studenten in het hoger onderwijs. In de basis is sprake van één studerend
kind. Daarnaast worden voorbeelden getoond voor de situatie met twee
studerende kinderen en voor één studerend kind en een niet-studerend kind.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Vraag 12
Kunt u een overzicht delen met de Kamer over de studieduur van studenten
in het middelbaar beroepsonderwijs en hoger onderwijs? Dat wil zeggen, wat
is het aandeel van studenten dat vier, vijf of zes (et cetera) jaar over de studie
doet?
Antwoord 12
Om dit inzichtelijk te maken is van instroomcohort 2011/2012 de groep
studenten genomen waarvan inmiddels bekend is dat zij een diploma hebben
gehaald. Deze groep is uitgesplitst naar het aantal jaren dat zij erover hebben
gedaan om het diploma te halen. Onderstaande tabellen geven deze
informatie voor respectievelijk studenten die een voltijd bol opleiding hebben
gedaan en studenten die een opleiding in het hoger onderwijs hebben
gevolgd.

Percentage gediplomeerde bol-studenten uitgesplitst naar het aantal
jaren waarin het diploma is behaald.
1 jaar

12%

2 jaar
3 jaar
4 jaar
5 jaar
>5 jaar

29%
31%
23%
4%
1%

Percentage gediplomeerde ho-studenten uitgesplitst naar het aantal
jaren waarin het diploma is behaald.
<3 jaar

4%

4 jaar
5 jaar
6 jaar
7 jaar
8 jaar

30%
26%
19%
13%
8%

Vraag 13
Kunt u bovenstaande vragen één voor één uiterlijk op maandag 20 april
beantwoorden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Antwoord 13
Helaas is het niet gelukt deze vragen uiterlijk 20 april te beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6