Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

643
Vragen van de leden Recourt en Wolbert (beiden PvdA) aan de
staatssecretaris van Veiligheid en Justitie en de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de NODO-procedure in de praktijk (ingezonden
10 oktober 2012).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie), mede namens
de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen 28 november
2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 426.
Vraag 1
Bent u op de hoogte van wijzigingen ten opzichte van de oorspronkelijke
plannen voor de NODO-procedure (Nader Onderzoek DoodsOorzaak
minderjarigen) die nu eindelijk van start is gegaan?1
Antwoord 1
Ja, daarvan ben ik op de hoogte.
Vraag 2
Waarom is de zogeheten Child Death Review (CDR) achterwege gelaten? Op
basis van welke overwegingen is deze beslissing tot stand gekomen? Wat zijn
de kosten van CDR? Wat zijn de (voorlopige) resultaten van het project dat
TNO samen met de Universiteit Twente uitvoert inzake CDR en de preventie
van kindersterfte, waarbij de haalbaarheid wordt onderzocht van het
installeren van speciale teams die een multidisciplinaire evaluatie uitvoeren in
alle gevallen van het overlijden van een kind?
Antwoord 2
Het voornemen bestond om na iedere NODO-procedure een zogeheten Child
Death Review (CDR) te laten plaatsvinden. De CDR heeft als doel een brede
audit uit te voeren voor alle gevallen van sterfte bij minderjarigen, waarbij
het overlijdensgeval van de minderjarige wordt beoordeeld. Gekeken wordt
of er factoren zijn rond het overlijden, die aanwijzingen geven voor preventie
van overlijden en verbetering van zorg. De CDR zou plaatsvinden nadat de
NODO-procedure was afgerond en de doodsoorzaak bekend is, aan de hand
van het dossier van de overleden minderjarige én bij een aantal overige
overlijdensgevallen van minderjarigen.

1

ah-tk-20122013-643
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Medisch Contact 67 nr. 39, 28 september 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

De CDR is geen onderdeel van de NODO-procedure, maar een aanvulling
hierop. Zoals aangegeven in de brief aan uw Kamer d.d. 4 september 20122 is
het niet haalbaar gebleken de CDR op dit moment in te voeren, dit gezien de
noodzakelijk te maken financiële afspraken over de kosten van de twee
NODO-centra, de kosten van de GGD en de beperkte beschikbare middelen.
Het beschikbare budget is ingezet om de NODO-procedure in te voeren.
Wat betreft uw vraag over het project dat TNO samen met de Universiteit
Twente uitvoert, ga ik er vanuit dat u het SERRAFIM project bedoelt, dat
ondermeer gefinancierd wordt door het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport.
Het doel van dit project is de afname van zuigelingensterfte. Onderdeel
hiervan is het uitvoeren van de CDR bij overleden kinderen onder de twee
jaar in Oost-Nederland.
Er zijn nog geen formele resultaten bekend van het project waar u op doelt.
Er loopt een proefimplementatietraject waarin tot op heden te weinig
gevallen zijn behandeld om algemene conclusies te kunnen trekken.
Vraag 3
Bent u ervan op de hoogte dat door CDR preventieadviezen ten aanzien van
wiegendood tot stand zijn gekomen en daarmee een enorme daling in het
aantal gevallen van wiegendood? Bent u van mening dat door CDR sterfgevallen voorkomen kunnen worden en dat CDR een rol kan spelen in de
preventie van kindersterfte? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Ik ben op de hoogte van de bijdrage van de CDR methodiek aan het
verkrijgen van inzicht in de risicofactoren van wiegendood. De CDR richt zich
op preventie van overlijden en verbetering van zorg. Dit is vanuit medisch
inhoudelijk perspectief zeker van belang. De CDR methodiek is echter één van
de vele onderzoeksmethoden die meer inzicht kunnen geven in de risicofactoren die een rol spelen rond het overlijden van kinderen. Gezamenlijk zal dit
inzicht leiden tot mogelijkheden voor beïnvloeding van de risicofactoren. Dat
zal vervolgens naar verwachting resulteren in het terugdringen van het aantal
sterfgevallen bij kinderen.
Vraag 4
Waarom is besloten dat er twee NODO-centra komen in plaats van vijf? Bent
u zich bewust van de gevolgen hiervan voor de ouders van het overleden
kind? Wat zijn de kosten van de drie extra NODO-centra die zijn geschrapt?
Vindt u dat deze besparing opweegt tegen de gevolgen voor de ouders?
Antwoord 4
Het voornemen bestond inderdaad om vijf NODO-centra in te richten. Op
basis van inhoudelijke en financiële overwegingen is dit, in overleg met de
betrokken medische instellingen, teruggebracht naar twee NODO-centra.
Per jaar wordt uitgegaan van vijftig NODO-gevallen. Om de expertise te
waarborgen en de NODO-procedure op zorgvuldige wijze uit te voeren bleek
het aantal van vijf NODO-centra te groot voor het aantal geschatte gevallen.
Bij een gemiddeld aantal van slechts tien NODO-gevallen per centrum per
jaar, is het niet mogelijk de noodzakelijke expertise op te bouwen.
Tevens bleek, gezien de noodzakelijk te maken financiële afspraken over de
kosten van de NODO-centra en de beperkte beschikbare middelen, het
inrichten van vijf NODO-centra niet haalbaar. Uit onderzoek naar de kosten
van de NODO-procedure is gebleken dat bij de uitvoering van de NODOprocedure de bereikbaarheidsdiensten van kinderartsen, radiologen en
pathologen de grootste kostenposten zijn. Door de NODO-procedure in twee
in plaats van vijf centra uit te voeren liggen deze kosten aanzienlijk lager.
Het inrichten van twee in plaats van vijf NODO-centra kan voor ouders
betekenen dat zij met hun overleden kind langer moeten reizen naar het
NODO-centrum. De reis en het verblijf van ouders en hun overleden kind zijn
meegenomen in de subsidiëring van de NODO-centra en worden dan ook
vanuit deze centra georganiseerd en bekostigd.
Ik acht het van groot belang dat de NODO-procedure op zorgvuldige en
efficiënte wijze wordt uitgevoerd.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 000 VI, nr. 113.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Op deze wijze wordt in de twee NODO-centra expertise opgebouwd en kan de
procedure, ondanks de beperkte beschikbare middelen, toch worden
ingevoerd. Goede communicatie met ouders is hierbij erg belangrijk en daar
wordt dan ook de nodige aandacht aan besteed.
Gezien de gevoeligheid en complexiteit van het onderwerp wordt aangevangen met een startfase die op 1 oktober j.l. is begonnen. De startfase heeft een
looptijd tot 1 oktober 2013 en wordt begeleid door een evaluatieonderzoek.
Daarna zal op basis van de uitkomsten van het evaluatieonderzoek een
beslissing worden genomen over het vervolg.
Vraag 5
Herinnert u zich uw antwoorden op eerdere vragen waarin u stelt dat er een
kennisachterstand is bij artsen ten aanzien van het begrip «niet-natuurlijke
dood»en dat het Openbaar Ministerie (OM) deze kennisachterstand zal
dichten?3 Op welke wijze wordt dit aangepakt door het OM en wat is de stand
van zaken nu? Zijn er inmiddels voldoende forensisch artsen en zijn deze
voldoende gekwalificeerd? Betekent dit dat in de toekomst, wanneer de
kennisachterstand is weggewerkt, méér kinderen die overlijden naar een
NODO-centrum zullen worden vervoerd en voor meer ouders de gevolgen
van het schrappen van drie centra voelbaar zullen zijn? Wat is hierover uw
mening?
Antwoord 5
Ja, de antwoorden waar u op doelt herinner ik mij. De Inspectie voor de
Gezondheidszorg, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering
der Geneeskunst, het Forensisch Medisch Genootschap en het Openbaar
Ministerie zijn doende samen een informatiebrochure te ontwikkelen ter
voorlichting van artsen.
Per 1 januari 2013 zullen alle gemeentelijk lijkschouwers de opleiding tot
forensisch arts moeten hebben gevolgd, willen zij hun functie mogen (blijven)
uitvoeren. De invoering van de wettelijke regeling heeft geleid tot een
bewustzijn dat forensisch artsen goed gekwalificeerd moeten zijn. Navraag bij
Forensisch Medisch Genootschap levert op dat een groot aantal lijkschouwers
nu is opgeleid tot en is geregistreerd als forensisch arts, waardoor voldoende
gekwalificeerde forensisch artsen beschikbaar zijn.
Het wegwerken van kennisachterstand heeft tot op heden geen zichtbare
invloed op het aantal onverklaarde en onverwachte gevallen van overleden
minderjarigen waarbij geen vermoeden bestaat van een niet-natuurlijke dood
en heeft dus geen effect op het aantal NODO-gevallen.

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012 nr. 2233

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3