Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

372
Vragen van het lid Lodders (VVD) aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid over het bericht dat Pensioen 1-2-3 niet leidt tot meer
duidelijkheid (ingezonden 29 september 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 3 november 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat Pensioen 1-2-3 niet leidt tot meer
duidelijkheid?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Wat vindt u van dit onderzoek van Netspar waaruit blijkt dat Pensioen 1-2-3,
het nieuwe model voor pensioencommunicatie, nog niet direct leidt tot beter
vindbare informatie over pensioenen?
Antwoord 2
Het onderzoek van Netspar bevat nuttige aanbevelingen over het Pensioen
1-2-3. Het onderzoek richt zich op de vindbaarheid, oriëntatie en navigatiemogelijkheden van Pensioen 1-2-3 op de websites van de twintig grootste
pensioenfondsen in Nederland. Sinds 1 juli 2016 moeten pensioenuitvoerders
een eigen Pensioen 1-2-3 met informatie over de pensioenregeling aanbieden
op hun website. Dit vloeit voort uit de Wet Pensioencommunicatie. Het
onderzoek van Netspar is niet gericht geweest op de vraag of de deelnemer
nu een beter inzicht heeft in zijn of haar pensioenregeling.
De onderzoekers concluderen dat de vindbaarheid van Pensioen 1-2-3 via
Google redelijk goed is, maar op de eigen websites van de fondsen niet altijd
direct zichtbaar is. De gebruiksvriendelijkheid van Pensioen 1-2-3, onderzocht
op basis van oriëntatie op de website en het kunnen navigeren binnen en
tussen lagen, kan bij de meeste fondsen nog verder verbeterd worden. Ik
onderschrijf de conclusie dat er verbeteringen mogelijk en nodig zijn, maar
wil ook benadrukken dat het om een relatief nieuwe verplichting gaat waar de
sector nog maar net mee is gestart. Zowel de Pensioenfederatie als het

1

ah-tk-20162017-372
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

https://www.netspar.nl/publicatie/nieuwe-regels-pensioencommunicatie-praktijk/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Verbond van Verzekeraars achten het onderzoek van Netspar nuttig en stellen
dat het goede aandachtspunten bevat voor de implementatie en verdere
vormgeving van Pensioen 1-2-3.
Een nuttige website die de vindbaarheid van Pensioen 1-2-3»s verhoogt, is
www.bekijkjepensioenregeling.nl. Op deze website, ontwikkeld door «Wijzer
in geldzaken» en de Pensioenfederatie, staan momenteel 220 pensioenuitvoerders vermeld. Per uitvoerder wordt doorverwezen naar de betreffende
Pensioen 1-2-3-webpagina’s.
Daarnaast beperkt de informatieverstrekking via het Pensioen 1-2-3 zich niet
tot de website van pensioenuitvoerders. Laag 1 met de belangrijkste
elementen van de regeling moet bijvoorbeeld binnen drie maanden toegestuurd worden aan nieuwe deelnemers ter vervanging van de startbrief.
Verder worden er in het kader van bewustwording van de deelnemer nog
andere activiteiten ontplooit zoals de Pensioen3daagse. Dit is een drie daags
evenement georganiseerd door het platform «Wijzer in geldzaken» van het
Ministerie van Financien. «Wijzer in geldzaken» is een initiatief van het
Ministerie van Financiën, waarin partners uit de financiële sector, de
wetenschap, de overheid en onderwijs-, voorlichtings- en consumentenorganisaties hun krachten bundelen om verantwoord financieel gedrag in
Nederland te bevorderen. Het platform organiseert in combinatie met de
verschillende partners drie dagen lang op diverse locaties pensioenvoorlichting.
Vraag 3
Deelt u de mening dat duidelijkheid en vindbaarheid van groot belang zijn
voor de deelnemer? Zo ja, bent u bereid in gesprek te gaan met de pensioenuitvoerders om de pensioencommunicatie te verbeteren? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 3
Ja, ik vind het van groot belang dat deelnemers duidelijk, tijdig, correct en
evenwichtig worden geïnformeerd over hun pensioen. Deze normen zijn ook
opgenomen in de Wet Pensioencommunicatie. Ik ben bereid om een vinger
aan de pols te houden over de voortgang en in gesprek te gaan met de
pensioenuitvoerders. Dit onderzoek en de aanbevelingen zullen een stimulans
zijn voor de sector om te werken aan verbetering van de vindbaarheid. De
genoemde tool geeft aan dat pensioenfondsen daar werk van maken.
Vraag 4
Kunt u aangeven in hoeverre het pensioenbewustzijn gestegen of gedaald is
bij de deelnemers en gepensioneerden?
Antwoord 4
«Wijzer in geldzaken» doet elke twee jaar onderzoek onder de Nederlandse
beroepsbevolking naar pensioenbewustzijn. Uit de Pensioenmonitor 2016
blijkt dat kennis, houding en gedrag rondom pensioenen weinig verschilt met
de uitkomsten uit de pensioenmonitor 2014. Men is niet meer of minder gaan
nadenken of zich zorgen gaan maken over het inkomen na pensionering ten
opzichte van 2013 en 2014. Drie kwart van de beroepsbevolking maakt zich
weinig of helemaal geen zorgen of er na pensionering voldoende geld is om
normaal van te leven (73%). Zes op de tien hebben wel eens nagedacht over
inkomsten en/of uitgaven na pensionering. Ruim twee op de vijf (41%) is
«bewust onbezorgd»: deze groep heeft nagedacht over inkomsten en/of
uitgaven en maakt zich weinig/geen zorgen over de levensstandaard na
pensionering. Ongeveer 30% is «onbewust onbezorgd». 50-plussers zijn
relatief vaker «bewust onbezorgd» (59%) en minder vaak «onbewust
onbezorgd» (15%).
Er zijn wel minder mensen die zeggen goed op de hoogte te zijn van het
pensioenstelsel in Nederland, 26% nu tegen 32% twee jaar geleden. Ook het
aantal mensen dat zegt goed op de hoogte te zijn van de mogelijkheden om
meer pensioen op te bouwen is iets gedaald, van 36% twee jaar gelden naar
29% nu.
Hierbij moet wel vermeld worden dat de Pensioenmonitor niet de effectiviteit
van specifieke informatiebronnen meet. Op basis van de onderzoeksgegevens
kunnen dus geen uitspraken worden gedaan over het effect van Pensioen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

1-2-3. Er zijn immers andere factoren denkbaar die de stagnatie van het
kennisniveau kunnen veroorzaken.
Vraag 5
Bent u bereid de bekendheid van pensioen 1-2-3 periodiek te meten? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 5
Pensioen 1-2-3 is een communicatie-instrument waarmee informatie over de
pensioenregeling op een gelaagde manier aan de deelnemer beschikbaar
wordt gesteld. Bekendheid van het Pensioen 1-2-3 is daarmee geen doel op
zich, maar een middel om de deelnemer te informeren. Het initiatief van het
Pensioen 1-2-3 komt uit de pensioensector en heeft een wettelijke basis
gekregen in de Wet Pensioencommunicatie. De sector heeft aangegeven het
instrument twee jaar na inwerkingtreding te gaan evalueren.
Vraag 6
Wat zijn volgens u de belangrijkste elementen die een deelnemer en/of
gepensioneerde in een oogopslag moet kunnen zien over zijn of haar
pensioen?
Antwoord 6
De belangrijkste elementen van een pensioenregeling zijn opgenomen in laag
1 van Pensioen 1-2-3. De deelnemer ziet wat hij of zij in de betreffende
regeling krijgt, en wat hij of zij niet krijgt. Daarnaast bevat laag 1 informatie
over hoe het pensioen wordt opgebouwd, welk keuzes de deelnemer heeft,
hoe zeker het pensioen is en wanneer de deelnemer in actie moet komen. De
pensioenuitvoerder geeft ook aan welke kosten er worden gemaakt.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoe het staat met het voornemen (o.a. op basis van de
motie Lodders c.s., Kamerstuk 34 008, nr. 19) om de diverse informatiekanalen met betrekking tot pensioenen (UPO, pensioen 1-2-3, pensioenregister) te
harmoniseren?
Antwoord 7
Hier is en wordt nog steeds druk aan gewerkt. Inmiddels hanteren het
Pensioen 1-2-3 en MijnPensioenoverzicht al dezelfde beeldtaal (iconen). Vanaf
2017 wordt deze beeldtaal ook op het UPO doorgevoerd. Dat vergroot de
herkenbaarheid en werkt bovendien drempelverlagend.
Door de informatie te scheiden – generieke informatie over de regeling staat
op het Pensioen1-2-3, persoonlijke informatie over de pensioenopbouw staat
op het UPO en op MijnPensioenoverzicht – maar wel onderling te verbinden,
wordt de deelnemer geholpen om van persoonlijke informatie naar regelinginformatie te switchen, en omgekeerd. Bij de harmonisatie blijken de ruimere
wettelijke mogelijkheden van digitalisering zeer behulpzaam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3