S

B

Sociale Verzekeringsbank

Raad van Bcstuur
Van Heuven Goedhartlaan 1
Postbus 1100
1180 511 Amstelveen
Telefoon (020) 656 56 56
Internet www.svbnL

Aan de Minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
de heer mr. Ut. L.F. Asscher
Postbus 90801
2509 LV Den Haag

datum

ons kenmerk

23 mei 2016

telefoonnummer

RvB.90/16/RvE/ptb

020 656 48 09

Betreft: Uitvoeringstoets opname van een grondsiag voor beeindiging van uitkeringen, studiefinanciering
en tegemoetkoming bij deelname aan een terroristische organisatie

Mijnheer de Minister,
Met uw brief van fl april 2016, kenmerk 2016-0000098182, heeft u mu verzocht om Ue beoordeling op
uitvoerbaarheid van het conceptvoorstel van wet tot wijziging van de socialezekerheidswetgeving, de Wet
structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, de Wet studiefinanciering 2000, de Wet
studiefinanciering BES, de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten en de Algemene wet
inkomensafhankelijke regeling in verband met opname van een grondsiag voor beeindiging van
uitkeringen, studiefinanciering en tegemoetkoming bij deelname aan een terroristische organisatie, te
hervatten, Met Ueze brief voldoe ik aan uw verzoek.
Inleiding
De initiële gevraagde zienswijze op 22 juni 2015 is aanleiding geweest voor intensief overleg met
verschillende partners welke heeft geleid tot opschorting van de utoets. De beoordeling heeft
plaatsgevonden over het gewijzigde wetsvoorstel waarin een gewijzigde definitie van uitreiziger is
opgenomen. Tevens is er een wettelijke grondsiag opgenomen ten behoeve van de gegevensuitwisseling
van ISZW, DUO en de ROD met de Contraterrorisme infobox.
in een overleg met medewerkers van SZW is aangegeven dat de grondsiag niet voor de V&O wetten is
opgenomen en dat deze mogeiijk op een later tijdstip ais nog wordt toegevoegd. Eventuele consequenties
voor de V&O wetten zijn daarom niet meegenomen in de beoordeling.
Uitvoerbaarheid
De SVB acht het concept wetsvoorstel uitvoerbaar. Wel willen wij een aantal opmerkingen plaatsen ter
overweging.
Marginale toets SVB
Om op grond van het voorliggende wetsvoorstel een uitkering te kunnen beeindigen krijgt de SVB allereerst
een melding van de AIVD of Nationale Politie middels een ambtsbericht dan wel een proces verbaal. Hierop
wordt van de SVB een marginale toets verwacht alvorens de uitkering te beeindigen.

C

‘/3

Sociae

Het is niet mogelijk voor de SVB om na te gaan of de beëindiging gronden voor sociale zekerheidswetten
door de A)VD en of Nationale Politie grondig zijn getoetst. Hierop zal de SVB moeten vertrouwen op het
ambtsbericht of het proces verbaal.
Indien de gerechtigde in bezwaar gaat bij de SVB tegen de beslissingsgrond van ‘uitreiziger’ kan de SVB zich
niet beroepen op gronden die zij zelf heeft vastgesteld. De SVB loopt hiermee het risico dat de
bestuursrechter de SVB zal wijzen op haar zelfstandige en onafhankelijke rol als uitvoerder. De verwachting
is dat binnen de kleine groep voor wie de wijziging bedoeld is, de kans op een bezwaar -en
beroepsprocedure dermate klein is dat het risico voor de SVB aanvaardbaar is.
Wet bescherming persoonsgegevens
Het concept wetsvoorstel geeft in zijn huidige vorm geen uitdrukkelijke wettelijke grondsiag voor het
verwerken van de informatie die de SVB via het ambtsbericht of het proces verbaal van de AIVD of
Nationale Politie krijgt. Indien wij deze berichten willen opnemen in ons bestaande Document
Management Systeem dan we) de meldingen in een bestand (papier dan we) digitaal) willen opnemen die
volgens bepaalde criteria geordend zijn, is de Wet bescherming persoonsbescherming van toepassing.
Hiermee lopen wij tegen het verbod aan op verwerking van bijzondere gegevens.
Voor de marginale toets die de SVB op het ambtsbericht of proces verbaal moet verrichten en ook om te
kunnen beoordelen of het recht herleeft bij hernieuwde aanvraag moeten de berichten traceerbaar zijn.
Voor de SVB is de beste oplossing als de wetgever voornemens is als nog een formele grondslag te regelen.
Met dit voornemen kan de SVB een tijdelijke ontheffing bij de Autoriteit persoonsgegevens aanvragen
zodat deze berichten kunnen worden opgenomen in een bestand. Indien de wetgever het opnemen van
deze berichten in een bestand onwenselijk acht zal de SVB kijken hoe zij deze intern op een andere wijze
kan oplossen. Gezien het verwachte kleine aantal meldingen is dit geen onoverkomelijk probleem voor de
uitvoering.
Recht op uitkering of herleven recht
Indien een als ‘uitreiziger’ aangemerkt persoon (opnieuw) in aanmerking wil komen voor een uitkering
moet deze persoon aantonen dat hij of zij niet langer buiten Nederland verblijft en/of niet langer de
intentie heeft zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie. Hiervoor dient hij of zij zich in persoon
aan een loket bij de SVB te melden. Hiermee kan vastgesteld worden dat de persoon niet langer meer
buiten Nederland verblijft. Het is echtec niet mogelijk voor de SVB om op enigerlei wijze vast te stellen dat
iemand niet langer de intentie heeft om zich aan te sluiten bij een terroristische organisatie.
Handhaafbaarheid
Het concept wetsvoorstel beheist een grondsiag voor het beëindigen van het recht. Hierdoor is een
handhaafbaarheidstoets niet van toepassing op dit wetsvoorstel.
Haalbaarheid beoogde invoeringsdatum
Gezien de minimale aanpassingen voor de interne processen en systemen en het verwachte kielne aantal
klanten waarop de wet van toepassing zal zijn, voorziet de SVB geen probleem in de haalbaarheid van de
beoogde invoeringsdatum.
Effecten voor de kiant
Voor klanten die als ‘uitreiziger’ worden aangemerkt zal het recht op pensioen, uitkering of kinderbijslag
vervallen. Het is aannemelijk dat het hier om een zeer beperkte groep klanten gaat. Gezien het doe) van het
wetsvoorstel en het om een zeer beperkte groep kianten gaat achten wij het niet raadzaam om in de
klantproducten aandacht te besteden aan de beperking van rechten door deze wetswijziging.
C

2/3

y) B

Sociale Verzekeringsbank

Effecten op de benodigde capaciteit
Er moeten een tweetal processen worden ingericht die sterk lijken op de processen die wij reeds hebben
ingericht. Daarnaast moeten er aanpassingen in de systemen plaatsvinden. Deze aanpassingen zijn
eenmalig.
Gezien de aard van het wetsvoorstel welke voorziet in een aanvuHende beeindiging grond voor bestaande
wetgeving, vormen de reguliere werkzaamheden die ult de wet zullen voortvloeien een onderdeel van de
reeds bestaande uitvoering van de SVB. Het eidt hierdoor niet tot extra benodigde capaciteit in de
uitvoering.
Eenmalige en structurele effecten op de uitvoeringskosten
Eenmalige uitvoeringskosten
De proces- en systeemaanpassingen zijn beperkt. Welke aanpassingen voor Paradocs en de klantproducten
nodig zijn helder. De aanpassingen voor de systemen zijn weliswaar beperkt maar is athankelijk van de
wijze waarop meldingen van de ambtsberichten/processen verbaal zullen worden verwerkt. WiJ maken
hiervoor een ruime inschatting.

Aanpassing Paradocs en klantproducten

100 uur a € 54,- mcI. BTW

5.400,00

Aanpassing systemen

500 uur € 122,- mcI. BTW

61.000,00

Totaal eenmalige uitvoeringskosten

66.400,00

Structurele uitvoeringskosten
De structurele uitvoeringskosten zijn afhankelijk van het aantal aangemelde uitreizigers. De verwachting is
dat dit om een zeer beperkt aantal gaat en hierdoor zullen deze kosten verwaarloosbaar zijn.
Voor vragen over of een toelichting op de uitvoeringstoets kan contact opgenomen worden met
mw. S. Schuurman (sschuurman2@svb.nl / 020 656 4904).
-

1k vertrouw erop u hiermee van dienst te zijn geweest en stel het op prijs binnen 6 weken uw reactie te
ontvangen.

SodazekeriØaZ

van Bestuur

Bijiagen:
iuridische analyse opname grondsiag voor beeindiging uitkering uitreiziger
-

C

3/3

$ ‘

\

B

voor het leven
Sociale Verzekeringsbank

Bijiage I

iuridische analyse opname grondslag voor beëindiging uitkering uitreiziger

1

Inleiding

Deze bijdrage van juridische zaken heeft betrekking op de uitvoeringstoets Beperking rechten uitreizigers.
Het doel van de wet is het stopzetten van uitkeringen, toeslagen en studiefinanciering van ultreizigers.
Uitreizigers zijn personen die buiten Nederland verblijven met als doel zich aan te sluiten bij een
terroristische organisatie. De reden voor de wet is dat de Nederlandse staat op geen enkele wijze
terrorisme wil financieren. Elke mogelijke vorm van een financiële (overheids)bijdrage aan een
terroristische organisatie moet worden voorkomen of beeindigd. Uitkeringen kunnen bijdragen aan het
(voort)bestaan van de terroristische organisatie en daarmee dus ook bijdragen aan het voortduren van de
dreiging die uitgaat vanuit de organisatie richting het westen, waaronder Nederland. Oft gebeurt door
middel van het vrijwillig afdragen van geld ten behoeve van de terroristische strijd, het financieel
ondersteunen van strijders en/of hun familieleden in het gebied, maar ook door middel van de
‘belastingen’ die worden geheven door de organisatie.

2

Algemene opmerkingen

De term ‘uitreiziger’ heeft een connotatie die niet gedekt wordt door de definitie. Volgens de definitie is
het een persoon die zich buiten Nederland bevindt en niet zozeer iemand die uit Nederland vertrekt. Een
persoon die een Remigratie-uitkering ontvangt woont al in het buitenland. De term ‘uitreiziger’ past daar
niet goed bij.

In de definitie van het begrip uitreiziger is de zinsnede ‘met het doel om zich aan te sluiten’ vaag. Blijkens
de memorie van toelichting wordt daarmee bedoeld ‘de intentie zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie’. Naar lemands intentie kun je moeilijk gissen.

115

cs

)

V
Sociale Verzekeringsbank

Uit het enkele felt dat lemand afreist naar strijdgebied kun je nog niet de intentie aflezen dat hij zich wil
aansluiten bij een terroristische organisatie. Misschien wil hij daar als verpleegkundige werken of
objectieve versiaggeving doen. Zijn intentie zal met name moeten blijken uit uitingen van de persoon zeif.
Het gevaar bestaat dat vooroordelen dan eerder het corded bepalen dan de blote feiten. Voor een
medewerker zal de beoordeling of een persoon uitreiziger is, dan ook niet eenvoudig zijn.

Wat als personen kunnen aantonen dat niet de volledige uitkering naar een terroristische organisatie
stroomt, maar dat zij bepaalde vaste lasten in Nederland nog steeds dragen? Moet dan toch onverkort
toepassing worden gegeven aan deze nieuwe bepalingen en de uitkering worden beeindigd? Volgens de
wettekst wel, maar as je naar de bedoeling van de wet kijkt, dan zou je daarover kunnen twijfelen. Wordt
het onverkort beeindigen van de uitkering dan niet eerder een soort bestraffende sanctie?

De aanname is dat de SVB op basis van een melding het recht op uitkering kan beeindigen en dat een elgen
onderzoek niet nodig is. De SVB zal soms toch nog onderzoek moeten doen naar andere
beeindigingsgronden of herzieningsgronden (verzekering, export), omdat een wijziging in de verblijfplaats
een indicatie kan zijn voor een verandering van de woonplaats. Dat kan betekenen dat het recht op
uitkering al op een eerder moment moet worden herzien of beeindigd, dan het moment waarop de
ultreizigers-melding is ontvangen.
Wanneer de uitkeringsgerechtigde gemotiveerd bestrijdt dat hij ultreiziger is, moet de SVB een nader
onderzoek verrichten vanwege het zorgvuldigheidsvereiste (zie bijv. ECLI:NL:CRVB:2012:1127 en
ECLI:NL:CRVB:2012:BY3507). Dat zal in beginsel alleen spelen, indien betrokkene in bezwaar gaat tegen het
besluit.

Om het recht op uitkering te doen ontstaan of herleven, moet betrokkene een aanvraag doen. Het
ministerie stelt zich op het standpunt dat een persoon geen uitreiziger meet is indien hij in Nederland
verblijft. Hij moet zich op zijn minst in Nederland aan het loket melden. Pas dan heeft het oude
ambtsbericht of proces-verbaal geen geldigheid meer.

215

S

V

B

voor bet leven
Sociale Verzekeringsbank

Len rechter zou daarover anders kunnen oordelen. Om aan de definitie te voldoen moet de persoon
tenslotte buiten Nederland verblijven met de intentie zich aan te sluiten bij een terroristische otganisatie.
Ook als betrokkene niet terugkeert naar Nederland kan het zo zijn dat hij niet langer aangesloten is bij een
terroristische organisatie en ook niet langer de intentie heeft zich aan te sluiten bij een terroristische
organisatie. De SVB heeft echter niet de instrumenten om deze beoordeling te maken.

Het wetsvoorstel geeft flu geen uitdrukkelijke wettelijke grondslag voor het verwerken van de informatie
die de SVB van de AIVD of de Nationale Politie ontvangt. Dat is geen probleem zolang de Wet bescherming
persoonsgegevens (Wbp) niet van toepassing is. De Wbp is van toepassing indien de SVB de melding
opneemt in een Document Management Systeem (di. geautomatiseerde verwerking). Dat zijn we niet
voornemens. De Wbp is ook van toepassing indien de SVB een bestand aanlegt van de papieren meldingen.
D.w.z. dat de meldingen dan volgens bepaalde criteria geordend zijn die het doorzoeken vereenvoudigen.
Als de Wbp van toepassing is dan lopen we aan tegen het verbod op verwerking van bijzondere gegevens.
En dan hebben we een bepaling in een formele wet nodig om de gegevens te mogen verwerken,
bijvoorbeeld de Wet SUWI. Waarom zijn het bijzondere gegevens? Er wordt een verband gelegd tussen
een persoon en het vermoeden dat de persoon deel wil gaan nemen aan een terroristische organisatie die
op de lijst staat. Kan daaruit dan niet een politieke overtuiging, godsdienst en/of het ras worden afgeleid?
Dat zijn allemaal bijzondere gegevens.
In de toelichting ontbreekt aandacht voor dit onderwerp. Waarschijnlijk vindt het ministerie het
onwenselijk om de meldingen in een papieren bestand of een Document Management Systeem op te
nemen. In dat geval kan dat standpunt beter expliciet geadresseerd worden in de toelichting.

3

Technische opmerkingen

AKW
In Artikel I, onderdeel C wordt geregeld dat de stand van zaken op de eerste dag van het kalenderkwartaal
bepalend is. We hebben een aantal wetstechnische opmerkingen. De zin in het nieuwe artikel 11, lid 4 AKW
loopt niet. Bovendien wordt een deel van het eerste lid herhaald en niet het volledige eerste lid.

3/5

voor bet leven
Sociale Verzekeringsbank

Wat vaor betekenis heeft lid 4 voor iemand die niet verzekerd is, maar die wel voldoet aan de voarwaarden
van artikel 7c? Is het niet eenvoudiger om naar analogie van art. 7b AKW de peildatumsystematiek in de
beperkingsregel zelf fart. 7d) op te nemen?

AOW
Dat het recht eindigt op de eerste dag dat de persoon uitreiziger is, zou in de memorie van toelichting
verduidelijkt kunnen warden, net als is gedaan voor de voortvluchtigen, zie kamerstukdossier 32520, nr. 6.
Zoals bij de personen die zich onttrekken aan vrijheidsontneming, lijkt het de bedoeling am te beeindigen
met ingang van de dag dat de persoan als uitreiziger kan warden aangemerkt. Bij gebreke van een datum
van uitreizen in bet ambtsbericht/proces-verbaal moet de SVB daarbij uitgaan van de datum van de
melding.

Anw

•

In bet nieuwe art. 32h, lid 2 Anw wordt expliciet geregeld dat een beeindigde
nabestaandenuitkering of wezen uitkering niet herleeft indien artikel 32d of 32f Anw van
toepassing is. Bij toepassing van artikel 32d Anw wardt het recht pas beëindigd, indien de persoon
een maand lang rechtens zijn vrijheid is ontnomen. Wat als een uitreiziger bij aankomst in
Nederland direct gedetineerd wordt (bij verstek veroordeeld)? Dan herleeft het recht vaor een
maand. Kan de wet niet zo gemaakt worden dat bet recht niet herleeft, indien bij terugkamst in
Nederland.

•

In artikel 32g, lid 2 wardt geregeld wanneer bet recht op nabestaandenuitkering of wezen uitkering
alsnog ontstaat. Volgens die bepaling zou bet recht oak kunnen antstaan, als betrakkene rechtens
zijn vrijheid is ontnamen of zich juist onttrekt aan vrijheidsontneming (voortvluchtige). Zau het niet
duidelijker zijn als in artikel 32g Anw expliciet geregeld wordt dat het recht in dat geval niet
ontstaat? In bet voorgestelde art. 32h, lid 2 Anw wardt dat tenslatte oak expliciet geregeld.

4/5

(S

‘

)

voor bet leven
Sociale Verzekeringsbank

Participatiewet
In Artikel IV Participatiewet, onderdeel A, wordt in de definitie van uitreiziger flu alleen het college
genoemd. Er is geen bepaling die regelt dat daarvoor in de plaatst de Sociale Verzekeringsbank gelezen
moet worden. Het noemen van de organisatie aan wie de melding wordt gestuurd Iijkt overbodig.

5/5