Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 552

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2017)

Nr. 13

VERSLAG
Vastgesteld 12 oktober 2016
De vaste commissie voor Financiën belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
3.1.
3.2.
3.3.
3.4.
4.
5.
6.
6.1.

6.2.
6.3.
7.
8.
9.
10.
11.

kst-34552-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Inleiding
Inkomensbeleid
Constructiebestrijding en aanpak belastingontwijking
Maatregelen box 2-beleggen in vrijgestelde beleggingsinstellingen
Beperking reikwijdte toerekeningsstop afgezonderde
particuliere vermogens
Innovatiebox
Wijziging van enkele specifieke renteaftrekbeperkingen
Stimulering start-ups
Verlenging van de eerste tariefschijf van de vennootschapsbelasting
Maatregelen als gevolg van jurisprudentie
Teruggaaf dividendbelasting voor niet-ingezetenen en
heffingvrij vermogen voor buitenlands belastingplichtigen
Bouwterreinen in de btw
Wijziging btw-vrijstelling voor watersportorganisaties
Exportheffing afvalstoffenbelasting
Budgettaire aspecten
EU-aspecten
Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
Overig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

3
6
11
12
15
16
20
21
23
24

24
24
25
26
27
27
27
27

1

De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
De adjunct-griffier van de commissie,
Van den Eeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

2

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het Belastingplan 2017. Verder hebben de leden van de VVD-fractie
over het Belastingplan 2017 nog een aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie complimenteren de regering met zijn
onvermoeibare dadendrang ook in het laatste jaar van deze regeerperiode. Deze leden zijn in het bijzonder tevreden dat de bestrijding van
(internationale) belastingfraude en ontwijking nu eindelijk serieus ter hand
wordt genomen. Ook de voorgestelde vereenvoudigingen kunnen
grotendeels op steun van deze leden rekenen. De leden van de
PvdA-fractie menen echter dat er nog een lange weg is te gaan en dat
meer rigoureuze ingrepen gewenst zijn, met name als het gaat om het
ontmoedigen van zogenoemde «brievenbusfirma’s» en het tot stand
brengen van een betere balans tussen belasting op arbeid en op kapitaal
(vermogens en winst). Deelt de regering deze opvatting?
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het Belastingplan
2017.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het Belastingplan 2017. Deze leden menen dat het Belastingplanpakket van dit jaar,
weliswaar zeer omvangrijk is, maar toch minder grote effecten heeft dan
andere jaren. De grootste fiscale hoofdpijndossiers zitten niet eens in het
Belastingplan. De leden van de CDA-fractie denken dan in de eerste plaats
aan box 3. Terwijl de rente op een spaarrekening jaar na jaar verdampt als
sneeuw voor de zon, moeten belastingplichtigen het doen met een doekje
voor het bloeden (vermogens tot € 100.000) of een nog hogere vermogensrendementsheffing (vermogens vanaf € 100.000). Vanaf 1 januari
2017 zijn er drie fictieve rendementen voor de vermogensrendementsheffing, maar ze zijn alle drie te hoog. Vorig jaar beloofde de regering nog
dat de vermogensrendementsheffing meer toegespitst zou worden op het
werkelijk behaalde rendement. Voor wie na het zien van de zeer ingewikkelde en bijna willekeurige formule daar nog vertrouwen in had, is dat na
dit jaar zeker vervlogen. Terwijl de rente op een spaarrente gedaald is van
1% naar 0,3% (daling 70%), is het fictieve rendement voor vermogens tot
€ 100.000 gedaald van 2,91% naar 2,87% (daling 1,4%). Eigenlijk is het
nog erger, want het rendement op het spaardeel in de formule is nog
exact gelijk aan vorig jaar. De daling tot 2,87% komt volledig doordat het
rendement op het beleggingsdeel is verlaagd. De wijziging van de
vermogensrendementsheffing in drie percentages heeft dan ook niets te
maken met een betere aansluiting op het werkelijke rendement.
Een andere fiscale kater uit het belastingplan van vorig jaar is het
overgangsrecht van de schenkvrijstelling voor de eigen woning. Per jaar is
er nu verschillend overgangsrecht met verschillende gevolgen voor
kinderen die een schenking krijgen om hun eigenwoningschuld mee af te
lossen. Schenken de ouders niet aan alle kinderen in hetzelfde jaar, maar
bijvoorbeeld wanneer ze 18 of 25 worden of wanneer ze hun eerste huis
kopen, dan betaalt het ene kind geen schenkbelasting en de andere wel.
Omdat er geen wijziging in het Belastingplan is opgenomen, verwijzen de
leden van de CDA-fractie naar hun vragen hierover bij het wetsvoorstel
Overige Fiscale Maatregelen 2017.
De leden van de CDA-fractie constateren dat ook dit jaar aan heel veel
fiscale knoppen gedraaid wordt. In tegenstelling tot vorig jaar verandert er
niet zo heel veel. Er gaan bijvoorbeeld wel honderden miljoenen bij de
algemene heffingskorting, maar per belastingplichtige gaat het maar om
€ 18 per jaar. De leden van de CDA-fractie hebben instemmend kennisge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

3

nomen van de compensatie voor eenverdieners met een chronisch zieke
partner. Deze leden danken de regering dat zij eindelijk erkent dat er een
probleem is met eenverdieners met een zieke partner. Dat was bijvoorbeeld al duidelijk bij de berekeningen van het NIBUD («Traditioneel
kostwinnersgezin met modaal inkomen heeft het financieel gezien zwaar»,
maart 2015) en bij de berekeningen van het CPB van vorig jaar. Deze leden
zien dan ook als geen ander de absolute noodzaak om de eigen bijdragen
voor de WMO voor zo’n gezin fors te verlagen. Nu doet de regering dat
maar half. Na veel vragen gaf de Minister van Financiën bij de Algemene
Financiële Beschouwingen toe dat het alleen gaat om de maatwerkvoorzieningen en niet de algemene voorzieningen. Voor die laatste blijft dus
een hoge bijdrage. De leden van de CDA-fractie waren verbaasd te horen
dat de regering van mening is dat dat ook niet hoefde.
Deze leden begrijpen niet dat gezegd wordt € 50 miljoen voor alle mensen
met een zieke partner is wel voldoende, terwijl er € 500 miljoen ongeautoriseerd wordt uitgegeven aan de eigen dienst. Is de regering nu wel in
staat om een berekening te geven wat het kost om ook de WMO-bijdrage
voor algemene voorzieningen voor deze gezinnen fors te verlagen en is zij
bereid om daarvoor een methode te vinden?
Kan de regering overigens aangeven wat in haar ogen eenverdienerhuishoudens zijn, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Is dat wanneer een
van de twee partners helemaal geen inkomen heeft of ook als de tweede
partner een zeer laag inkomen heeft?
Voor andere eenverdieners geldt dat ze er wel in koopkracht op vooruit
gaan, maar minder dan tweeverdieners of alleenstaande ouders. De leden
van de CDA-fractie moeten dan ook helaas constateren dat het draagkrachtbeginsel steeds minder leidend wordt in onze inkomstenbelasting.
Om de belastingdruk overzichtelijk in beeld te krijgen, willen de leden van
de CDA-fractie de regering verzoeken op een rij te zetten hoeveel
loonbelasting/inkomstenbelasting (incl. volksverzekeringen) de volgende
personen, met ieder een inkomen van € 35.000 bruto, betalen in 2017:
1.
Een alleenstaande werkende zonder kinderen;
2.
Een alleenstaande werkende met een kind onder de 12 jaar;
3.
Een alleenstaande werkende met een kind boven de 12 jaar;
4.
Een uitkeringsgerechtigde, bijvoorbeeld een arbeidsongeschikte
met een WIA-uitkering, met een kind onder de 12 jaar;
5.
Een kostwinner met een kind onder de 12 jaar en een niet-werkende,
zieke partner zonder inkomen;
6.
Een meestverdienende tweeverdiener met een kind onder de 12
jaar, waarvan de partner € 34.999 verdient;
7.
Een minstverdienende tweeverdiener met een kind onder de 12 jaar,
waarvan de partner € 35.001 verdient;
8.
Een zzp’er;
9.
Een startende zzp’er (recht op startersaftrek) met een kind onder de
12 jaar en een partner met een hoger inkomen;
10. Een alleenstaande gepensioneerde;
11. Een gehuwde gepensioneerde.
Het verder aandraaien van steeds dezelfde knoppen heeft nog een ander
nadeel: de mogelijkheden tot effectueren houden een keer op. Bijna
600.000 ouderen kunnen bijvoorbeeld niet de heffingskortingen effectueren waar ze recht op hebben.
Het probleem met het aan knoppen draaien voor gunstige koopkrachtplaatjes is dat deze gestileerde werkelijkheid voor mensen niets zegt. Je
kan er in een grafiek of een tabel een paar procent op vooruit gaan, maar
individuele gebeurtenissen of wetswijzigingen hebben veel meer invloed
op de koopkracht van mensen. Een kind krijgen kost bijvoorbeeld 14% van
de koopkracht van het gezin. Gezinnen die het onderhoud van hun
monumentenwoning niet meer af kunnen trekken, gaan er vele procenten
op achteruit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

4

Twee positieve ontwikkelingen die de leden van de CDA-fractie zien zijn de
vereenvoudigingswet en de vele geconsulteerde wetsvoorstellen.
Vereenvoudiging is een jaarlijks terugkerend thema bij het belastingplan.
Maar eerdere jaren waren er slechts een aantal maatregelen in het
belastingplan die voor vereenvoudiging moesten zorgen. De leden van de
CDA-fractie zijn blij dat de regering dit jaar een wet heeft ingediend met
een heel aantal vereenvoudigingsmaatregelen. Dit is een stap voorwaarts
ten opzichte van eerdere jaren. Toch overheerst het beeld dat er naast de
vereenvoudigingen in de vereenvoudigingswet ook een behoorlijk aantal
nieuwe regels staan in het belastingplan.
Doordat vele wijzigingen uit dit belastingplan reeds geconsulteerd zijn, is
het belastingplan misschien minder verrassend. Maar de consultaties
komen de kwaliteit van wetgeving ten goede en zorgen ervoor dat
belastingplichtigen zich langer kunnen voorbereiden op komende
wetswijzigingen. Deze ontwikkeling kunnen de leden van de CDA-fractie
dan ook van harte toejuichen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het Belastingplan 2017.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het Belastingplan
2017. De leden van de D66-fractie hebben veel vragen over voorliggend
Belastingplan, met name ten aanzien van de lastenverzwaring voor
werkenden en het uitblijven van fiscale vergroening. Daarnaast vragen
deze leden de regering om in te gaan op de concrete vragen en opmerkingen uit de commentaren op het Belastingplan 2017 en bijbehorende
wetten (Fiscale vereenvoudigingswet 2017; Wet overige fiscale maatregelen 2017; Wet tijdelijk verlaagd tarief laadpalen met een zelfstandige
aansluiting; Wet uitfasering pensioen in eigen beheer en overige fiscale
pensioenmaatregelen; Wet fiscale maatregelen rijksmonumenten en
scholing) van de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs en van het
Register Belasting
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben met belangstelling
kennisgenomen van het Belastingplan 2017 en zien uit naar het debat
hierover met de regering. Vooruitlopend hierop maken zij graag gebruik
van de mogelijkheid om een aantal vragen aan de regering voor te
leggen.
Allereerst zijn deze leden benieuwd naar de reactie op het pleidooi van
Leo Stevens en Arjan Lejour om meer dan nu geloofwaardig belasting te
gaan heffen en het huidige belastingstelsel te hervormen. Volgens
Stevens leidt het belastingstelsel, zoals het er nu bijligt, tot een aantal
tweedelingen, tot polarisatie: tussen eenverdiener en tweeverdiener,
tussen jong en oud, tussen werknemer en zzp’er en tussen huurder in de
vrije sector en woningeigenaar. Deze leden onderkennen dat deze
regering niet meer met een voorstel tot stelselherziening komt, maar zij
zijn wel benieuwd of de regering de analyses en oplossingsrichtingen van
Stevens en Lejour delen, in het bijzonder betreffende de vier genoemde
tweedelingen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van het
Belastingplan 2017.
De leden van de SGP-fractie hebben met gemengde gevoelens kennisgenomen van het Belastingplan 2017. Het is bemoedigend dat er opnieuw
financiële ruimte is gevonden om een gedeelte van de lastenverzwaring
weer terug te draaien nu Nederland er financieel beter voorstaat.
Tegelijkertijd zijn de leden van de SGP-fractie teleurgesteld dat met het
voorliggende belastingplan vrijwilligerswerk, mantelzorg en de zorg voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

5

kinderen niet gestimuleerd, maar ontmoedigd worden en de kloof tussen
een- en tweeverdieners nog meer vergroot wordt. Diezelfde dubbelheid
aan gevoelens geldt ook de gepresenteerde vereenvoudigingsplannen. De
leden van de SGP-fractie vinden het goed dat er stappen worden gezet,
maar de leden van de SGP-fractie missen ambitie. Na dit gemarkeerd te
hebben, willen de leden van de SGP van de gelegenheid gebruik maken
om enkele vragen te stellen over het voorliggende wetsvoorstel.
De 50PLUS-fractie heeft met belangstelling kennisgenomen van het
Belastingplan 2017.
Het lid Van Vliet dankt de regering voor een degelijk Belastingplan 2017 en
specifiek ook voor het cijfervoorbeeld inzake de innovatiebox.
De ambitie spat er volgens het lid Van Vliet niet vanaf, ook gezien alle
externe commentaren op het Belastingplan, maar er worden toch enkele
vervelende fiscale knelpunten opgelost. Binnen het kader van de
belastinguitgaven en andere faciliteiten bestaat er naar de mening van dit
lid veel meer ruimte om op korte termijn al te komen tot aanzienlijke
stelselvereenvoudigingen. Helaas geeft de politieke realiteit daarvoor op
dit moment, met de Tweede Kamerverkiezingen in aantocht, relatief
weinig speelruimte.
2. Inkomensbeleid
Kan een totaaloverzicht gegeven worden van alle maatregelen gericht op
reparatie van de koopkracht? Dat wil inclusief aanpassingen in toeslagen
en een toelichting daarop, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Kan er een toelichting (nut, noodzaak, aanleiding) gegeven worden op de
technische correctie van de tarieven in de eerste en tweede schijf van de
loon- en inkomstenbelasting vanwege een corresponderende verlaging
van de premie voor de Algemene Nabestaandenwet?
De verwerking van de beperking in de hypotheekrenteaftrek zou
budgettair neutraal gebeuren door compensatie in de schijven van de
inkomstenbelasting. Hoe is dit nu nog terug te vinden in de voorstellen, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich vinden in het streven naar een
evenwichtig koopkrachtbeeld in 2017 voor alle groepen in de samenleving
en de daartoe getroffen fiscale maatregelen. Deze leden zijn zich er van
bewust dat de beperking van de eerder voorgenomen verhoging van de
arbeidskorting negatief doorwerkt in de werkgelegenheid. Dit is een prijs
die voor meer gelijkheid moet worden betaald. Kan de regering aangeven
hoeveel banen hiermee volgens de spoorboekjes van het CPB mee
gemoeid zijn?
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
fiscale maatregelen op het vlak van het inkomensbeleid. Wel vragen de
leden waarom eerder genomen maatregelen nu weer gedeeltelijk worden
teruggedraaid. Is dit alleen voor de koopkrachteffecten of zijn er nog
andere redenen? Wat is het effect van de fiscale maatregelen op de
arbeidsparticipatie? Hoe werkt de verkorting van de derde schijf door op
de arbeidsparticipatie? En voor de algemene heffingskorting en de
arbeidskorting? Bij welke hoogtes van de algemene heffingskorting en de
arbeidskorting vindt er de verzilveringsproblematiek plaats? Kan daarbij
een overzicht worden geven met de standaardhuishoudens en de
mogelijke verzilveringsproblemen? Vindt er bij de huidige hoogtes van de
algemene heffingskorting (€ 2.206) en de arbeidskorting (€ 3.233) al een
verzilveringsprobleem plaats? Zo ja, bij welke inkomens, zo vragen de
leden van de SP-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

6

De leden van de CDA-fractie constateren dat het inkomensbeleid voor
2017 begint met een gebroken belofte: de hypotheekrente zou stapsgewijs
worden afgebouwd en in ruil daarvoor wordt de derde schijf in de
inkomstenbelasting stapsgewijs verhoogd. Maar zodra de regering de
kans heeft, wordt deze belofte gebroken en wordt een deel van de
verhoging van de derde schijf weer teruggenomen. Wat is hiervan de
reden, vragen de leden van de CDA-fractie. De hoogste en laagste tarieven
van de inkomstenbelasting blijven gelijk, maar de tweede en derde schijf
worden licht verhoogd. Waarom is gekozen om de tarieven voor middeninkomens specifiek te verhogen?
De regering vermeldt de hoogte van de schijfgrens na inflatiecorrectie. Is
het gebruikelijk dat parameters die in het belastingplan gewijzigd worden
dat jaar niet voor inflatie worden gecorrigeerd? Is de genoemde grens van
€ 67.472, de oorspronkelijke hoogte van de derde schijf, een bedrag voor
of na inflatie?
Wat is de ratio achter het verhogen van de maximale algemene heffingskorting met welgeteld € 12? Hoeveel zouden de algemene heffingskorting,
de arbeidskorting en de ouderenkorting bedragen als zij gelijk zouden
blijven ten opzichte van 2016 en de bedragen alleen voor inflatie
gecorrigeerd zouden worden?
Waarom heeft de regering ervoor gekozen om het startpunt voor de
afbouw van de arbeidskorting te verlagen? Een modaal inkomen is
€ 36.000, maar de afbouw begint al bij € 32.444. Acht de regering het
logisch om de heffingskorting reeds voor een modaal inkomen af te
bouwen?
Door al die kleine of grote wijzigingen in de hoogte van de heffingskortingen die per euro inkomen verschilt, weet niemand meer hoeveel hij
extra aan de schatkist moet afdragen als hij meer gaat verdienen. Kan de
regering een overzicht geven van de marginale druk in inkomensklassen
van € 1.000?
De leden van de CDA-fractie ontvangen tevens graag de witte tabellen
voor bijzondere beloningen voor 2012 en 2017, zodat zij de effectieve
belastingdruk tussen deze twee jaren kunnen vergelijken. Is de regering
bereid deze aan de Kamer te doen toekomen?
De leden van de CDA-fractie zijn positief over de verhoging van de
ouderenkorting. In tijden waarin pensioenen onder druk staan, is het goed
dat ouderen fiscaal enigszins tegemoetgekomen worden. Maar is het ook
effectief, zo vragen de leden van de CDA-fractie. Hoeveel ouderen vallen
in de eerste schijf van de ouderenkorting? En hoeveel van deze ouderen
kunnen de ouderenkorting geheel verzilveren? Voor ouderen met een laag
inkomen wordt de ouderenkorting verhoogd, maar het zijn juist de
ouderen met een hoger inkomen die er qua koopkracht ronduit het minst
op vooruit gaan of er zelfs op achteruit gaan. Kan de regering bevestigen
dat dit bijna geheel komt door de wijziging van het regime in box 3, zo
vragen de leden van de CDA-fractie.
De leden van de PVV- fractie hebben diverse vragen over het inkomensbeleid.
Beperking van de verlenging van de derde schijf van de loon- en
inkomstenbelasting: In 2016 was de bovengrens van de derde schijf van
de loonbelasting en inkomstenbelasting € 66.421. Op grond van de Wet
maatregelen woningmarkt 2014 II, het Belastingplan 2016 en de inflatiecorrectie zou deze bovengrens per 2017 worden verhoogd naar € 67.472.
Voorgesteld wordt om deze bovengrens, met € 400 te verlagen naar
€ 67.072.
Met de hypotheekrenteaftrek-maatregel uit 2014 is duidelijk afgesproken
dat de geleidelijke afbouw zou worden gecompenseerd met een
verlenging van de 3e schijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

7

Deze afspraak wordt nu met € 400 geschonden. Wat is deze afspraak nog
waard?
Verhoging ouderenkorting: Op grond van het Belastingplan 2016 wordt de
verhoging van de ouderenkorting per 2016 van € 222 per 2017 grotendeels teruggedraaid. Het Belastingplan 2016 bevat namelijk een verlaging
van de ouderenkorting per 2017 van € 114. Voorgesteld wordt om de
ouderenkorting met € 215 te verhogen. En zo komt de ouderenkorting per
2017 op € 1.292 (in 2016: € 1.187) bij een verzamelinkomen van niet meer
dan € 36.057. Hier mee wordt de koopkracht van pensioengerechtigden
structureel verbeterd.
De algemene heffingskorting wordt in 2017 niet met € 48 verhoogd, maar
met € 12 ten opzichte van 2016. De ouderenkorting wordt niet met € 215
verhoogd maar met € 105 ten opzichte van 2016.
Waarom werden/worden in het Belastingplan fiscale maatregelen
aangekondigd over het jaar t+1.
Welke maatregelen (overzicht) in dit belastingplan treden pas in werking
vanaf 2018 en later en wat is hiervoor de reden, zo vragen de leden van de
PVV-fractie.
De leden van de D66-fractie constateren dat de verhoging van de
arbeidskorting, die vastgesteld is in het Belastingplan 2016, nu in het
Belastingplan 2017 weer wordt verlaagd. Ook wordt de derde schijf
minder verhoogd dan was vastgesteld. Klopt het dat de lasten voor
werkenden ten op zichtte van het Belastingplan 2016 op drie manieren
omhoog gaan: namelijk het verlagen van de arbeidskorting, het eerder
afbouwen van de arbeidskorting en het inkorten van de derde schijf?
Waarom kiest de regering voor deze lastenverzwaringen voor werkenden?
Kan de regering toelichten waarom gekozen wordt voor een verhoging
van de algemene heffingskorting in plaats van een verhoging van de
arbeidskorting zodat werken meer loont? Kan de regering toelichten
waarom wordt afgeweken van eerdere vaststellingen, zo vragen de leden
van de D66-fractie.
De leden van de ChristenUnie-fractie begrijpen de inspanningen en
maatregelen om tot een evenwichtig koopkrachtbeeld te komen. Tegelijk
constateren deze leden dat om dit doel te verwezenlijken de opeenvolgende belastingplannen van dit kabinet meer gelijkenis lijken te vertonen
met een jojo dan dat sprake is van een consistente en stabiele koers.
Nadat vorig jaar de lengte van de derde schijf werd verlengd, wordt deze
nu beperkt. Nadat vorig jaar de arbeidskorting fors werd verhoogd, wordt
deze nu weer verlaagd. Nadat vorig jaar alles op alles werd gezet om
35.000 banen te creëren, worden nu zonder dat iemand met de ogen
knippert 21.000 banen vernietigd. En dat met een koopkrachtpakket dat
bijna een factor 5 kleiner is dan het 5 miljard pakket van afgelopen jaar.
Deze leden zien graag een grondige reflectie op deze constateringen
tegemoet.
Nadat vorig jaar is besloten de algemene heffingskorting geheel af te
bouwen, wordt nu voorgesteld de algemene heffingskorting voor de
lagere inkomens te verhogen. Met het inkomensafhankelijk maken van de
algemene heffingskorting enkele jaren geleden, het volledig afbouwen
afgelopen jaar en nu weer de gedeeltelijke verhoging van deze belastingkorting, heeft deze heffingskorting niet meer het karakter van een
algemene heffingskorting, laat staat dat deze korting nog mag worden
beschouwd als een vrijstelling voor het eerste deel van je inkomen. Hoe
taxeert de regering deze ontwikkeling? Dient voor de duidelijkheid geen
andere naam aan deze heffingskorting te worden gegeven? Hoe ziet het
marginale tarief in de inkomstenbelasting er voor de verschillende
inkomensgroepen in 2017 uit? Wat kost het om de algemene heffings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

8

korting opnieuw inkomensonafhankelijk te maken? Hoeveel moeten de
belastingtarieven in box 1 omhoog van die groepen die zouden profiteren
van het inkomensonafhankelijk maken van de algemene heffingskorting
om het inkomensonafhankelijk maken te bekostigen? Wat zijn de
koopkrachteffecten als het inkomensonafhankelijk maken van deze korting
budgetneutraal gebeurt? Hoe hoog wordt de algemene heffingskorting in
dat geval? Kunnen de verschillende varianten in een tabel worden
gepresenteerd?
In het Belastingplan 2017 worden veel maatregelen genomen die direct of
indirect de belastingdruk beïnvloeden. Graag willen de leden van de
SGP-fractie van de regering weten wat de invloed van het belastingplan is
op de marginale belastingdruk voor werknemers? Hoe verhoudt zich dat
tot de belastingdruk vóór het Belastingplan 2017? De leden van de
SGP-fractie zouden graag een update ontvangen van de gepresenteerde
tabellen bij de nota naar aanleiding van het verslag Belastingplan 20161
bijlage 1 tabel met marginale druk voor de jaren 2012 tot en met 2016 met
het jaar 2017, zowel inclusief als exclusief belastingplan, bijlage 2 en
bijlage 3. Tevens willen de leden van de SGP-fractie de vraag stellen wat
het aantal werkende tweede partners met een inkomen tot circa 20.000
euro, met recht op inkomensafhankelijke combinatiekorting is?
Opnieuw zijn eenverdieners de groep die er het minste op vooruit gaan in
de koopkrachtplaatjes. De leden van de SGP-fractie maken zich zorgen dat
deze groep er zelfs op achteruit gaat als de zorgpremies sterker stijgen
dan door het Ministerie van VWS werd ingeschat. Kan de regering
bevestigen dat eenverdieners met een modaal inkomen niet gecompenseerd worden via de zorgtoeslag, terwijl hun nettoloon nauwelijks hoger
is dan dat van een gezin met € 22.000 aan inkomsten?
Het lid van de 50PLUS-fractie constateert dat voorgesteld wordt de
bovengrens van de derde schijf van de loon- en inkomstenbelasting, de
algemene heffingskorting, de arbeidskorting en de ouderenkorting aan te
passen. In bepaalde gevallen is sprake van aanpassingen op eerdere
aanpassingen. Dit komt de duidelijkheid van de fiscale structuur en de
rechtszekerheid van de burger geenszins ten goede. Er is géén eenduidig,
en een ondoorzichtig beeld, waar het gaat om tarieven en heffingskortingen.
Is het juist, dat de inkomensafhankelijke heffingskortingen verhullen, dat
het effectieve toptarief voor velen geen 52%, maar maar liefst 55,6%
bedraagt? Het lid van de 50PLUS-fractie deelt de mening van de Nederlandse Orde voor Belastingadviseurs, dat de ondoorzichtigheid van de
tariefstructuur nadelig uitwerkt voor het vestigingsklimaat en de begrijpelijkheid en hanteerbaarheid van het systeem voor de burger.
Op grond van het Belastingplan 2016 wordt de in die wet opgenomen
verhoging van de Ouderenkorting per 2016 van € 222 per 2017 grotendeels teruggedraaid. Het Belastingplan 2016 bevat namelijk een verlaging
van de ouderenkorting per 2017 van € 114. Voorgesteld wordt om de
ouderenkorting, nadat de hiervoor genoemde verlaging is aangebracht en
de indexatie heeft plaatsgevonden, met € 215 te verhogen. In dat geval
wordt de ouderenkorting per 2017 € 1.292 (in 2016: € 1.187) voor
pensioengerechtigden met een verzamelinkomen van niet meer dan
€ 36.057. Met deze verhoging van de ouderenkorting wordt de koopkracht

1

https://www.rijksoverheid.nl/binaries/rijksoverheid/documenten/publicaties/2015/10/16/tabellenbij-nota-naar-aanleiding-van-verslag-over-belastingplan-2016/tabellen-bij-nota-naar-aanleidingvan-verslag-over-belastingplan-2016.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

9

van pensioengerechtigden volgens het belastingplan structureel
verbeterd.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt voor de jaren 2015, 2016 en 2017 een
duidelijk volgtijdelijk overzicht te geven van alle tussentijdse verlagingen,
verhogingen en (indexatie)bijstellingen van de ouderenkorting. Oók wordt
gevraagd in dit overzicht aan te geven wanneer, waar en op welke wijze
uitvoering is gegeven aan de motie-Van Rooijen c.s. over het structureel
handhaven van de ouderenkorting in het Belastingplan 2017 (EK 34.302 /
34.303 / 34.304 / 34.305 / 34.306 / 34.276 / 34.360, L).
Volgens de regering leidt het Belastingplan voor 2017 wederom tot een
«evenwichtige» verbetering van de koopkracht. Ouderen, jongeren,
eenverdieners, tweeverdieners, gezinnen en alleenstaanden zijn in 2017
over het algemeen weer beter af dan in 2016.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt wat de regering principieel verstaat
onder een evenwichtige koopkrachtontwikkeling. Wanneer is deze
evenwichtig en wanneer niet? Waar ligt de grens? Is daar in algemene zin
een uitspraak over te doen? Zo niet, waarom niet?
In 2017 kunnen werkenden en uitkeringsgerechtigden (mediaan) een
positieve koopkrachtontwikkeling tegemoet zien van ruim 1%; voor
ouderen is dat 0,7%. Is dat evenwichtig in de ogen van de regering, zo ja,
waarom? Graag een toelichting.
In 2017 zullen 9% van de werkenden te maken krijgen met een (statische)
koopkrachtontwikkeling van tussen de 0% tot meer dan –5%; voor
gepensioneerden is dat cijfer 23%. Is dat evenwichtig in de ogen van de
regering, zo ja waarom? Graag een toelichting.
Kijkend naar de koopkrachtontwikkeling 2008–2015 (cijfers CPB/Rabobank)
zag een echtpaar, gepensioneerd met alleen AOW de koopkracht stijgen
met ongeveer 1%, terwijl een echtpaar tweeverdieners zonder kinderen, 2
x modaal, de koopkracht zag stijgen met ongeveer 7%. Is dat volgens de
regering evenwichtig, en zo ja waarom? Graag een toelichting.
Kijkend naar de mediane koopkrachtontwikkeling bij gelijkblijvende
inkomensbron over de periode 2000 – 2015 (cijfers CBS) zagen werkenden
hun koopkracht stijgen van 100 (indexcijfer in het jaar 2000) naar 130 in
2015; voor gepensioneerden ging de ontwikkeling van 100 (indexcijfer in
het jaar 2000) naar 100 in 2015. Een verschil oplopend tot 30% koopkrachtverschil in het nadeel van gepensioneerden. Is dat volgens de regering
«evenwichtig», en zo ja, waarom? Graag een toelichting.
De historisch meerjarig nadelige koopkrachtontwikkeling voor gepensioneerden is deels te verklaren uit het korten en niet kunnen indexeren van
pensioenen in de tweede pijler. Door de renteontwikkeling van de laatste
tijd is de kans op pensioenkortingen in 2017 opnieuw sterk toegenomen.
Kan de regering exact en uitputtend aangeven op welke manieren en met
welke middelen het voor de regering theoretisch mogelijk is pensioenfondsen minder gevoelig te maken voor de lage rente-ontwikkeling, zo
vraagt het lid van de 50PLUS-fractie.
Het lid Van Vliet maakt zich zorgen over de ondoorzichtige tariefstructuur
in box 1. Het voorliggende belastingplan maakt daar nog geen einde aan,
integendeel. Het lid Van Vliet constateert dat de afbouw van heffingskortingen het vestigingsklimaat aantast, de transparantie van de inkomstenbelasting verslechterd en dat de doelstelling, met name op het gebied van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

10

rechtvaardigheid, geweld wordt aangedaan. Immers, de hogere marginale
druk als gevolg van de afbouw van heffingskortingen, is alleen van
toepassing voor inkomens tot het einde van de afbouwtrajecten.
Inkomens boven de € 121.972 ervaren geen afbouw en betalen dus
maximaal 52%, terwijl de inkomens daaronder met fors hogere marginale
tarieven te maken hebben. Net als de Nederlandse Orde van Belastingadviseurs, is het lid Van Vliet van mening dat inkomensafhankelijke
heffingskortingen een onjuist instrumentarium bieden om inkomens en/of
tariefspolitiek vorm te geven. Het lid Van Vliet heeft hieraan in zijn
tegenbegroting 2017 ook gevolg gegeven, door de afbouw van de
arbeidskorting geheel te schrappen.
3. Constructiebestrijding en aanpak belastingontwijking
De leden van de CDA-fractie zien de regering dweilen terwijl de kraan die
ze zelf opengezet hebben nog wijd openstaat. De regering heeft het in de
memorie van toelichting over «nieuwe ontwijkingsconstructies» en
«ondermijning van de belastingmoraal». Deze leden vinden het vreselijk
dat box 3 nu al een jaar leegloopt richting box 2, maar daar is maar één
reden voor: de wijziging van het regime in box 3 en de introductie van
twee schijven boven de huidige 4%. Voor de aankondiging was nauwelijks
sprake van vermogenden die box 3 verruilden voor box 2. En sinds de
presentatie van het belastingplan van vorig jaar vragen vermogenden
advies om de box-3-heffing te ontwijken maken vele adviesbedrijven
reclame met vele manieren om vermogen uit box 3 te verplaatsen. Dit is
vermogen dat niet snel weer terugkeert. En dus een leegte in de schatkist
gedurende zeker de komende jaren. De regering weigerde vorig jaar om
de ontwijking van box-3-heffing zelfs maar moreel te veroordelen. De
kraan is wijd opengezet. Nu legt de regering een doekje neer in het
waterballet door de VBI onaantrekkelijk te maken. Maar waarom zou je
überhaupt een VBI gebruiken als je vermogen van box 3 naar box 2 wil
verplaatsen als het ook met een simpele bv kan, vragen de leden van de
CDA-fractie de regering. De vraag is of het omleggen van de VBI, in de
vakliteratuur ook wel de vermoorde beleggingsinstelling genoemd, wel
een doekje voor het bloeden is of dat het de kraan nog verder openzet. De
VBI is immers in het leven geroepen om kapitaalvlucht naar andere
landen, met name Luxemburg, te voorkomen. Nu de VBI dat doel niet
meer kan bereiken, is er een gerede kans dat de kapitaalvlucht naar het
buitenland weer toeneemt. Kan de regering hier nader op ingaan? Wat is
er gebeurd met het enthousiasme waarmee de VBI is ingevoerd? Waarom
acht de regering het nodig nu de dga weer uit Nederland te jagen, zo
vragen de leden van de CDA-fractie.
Wat zijn de oorzaken die aanleiding geven tot dergelijke constructies,
vragen de leden van de PVV-fractie. Zijn dat de tariefverschillen? Zijn dat
de verschillen in de wijze waarop de grondslag (op forfaitaire wijze) wordt
berekend? Zijn deze constructies niet inherent aan de wijze waarop de
belastingwetgeving voor gelijk soortige situaties verschillende regimes
mogelijk maakt?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn in algemene zin benieuwd naar de
verwachte economische effecten van de maatregelen tegen constructiebestrijding. Hoeveel van de huidige ontweken belasting wordt hiermee
afgevangen, en bij welke soorten ontwijking grijpen deze maatregelen
vooral aan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

11

3.1. Maatregelen box 2-beleggen in vrijgestelde beleggingsinstellingen
De leden van de VVD-fractie vragen wat de gevolgen zijn en wie er
worden geraakt door de eerste maatregel dat voortaan in box 2
afgerekend moet worden over de positieve ab-claim als een lichaam
waarin de belastingplichtige een aanmerkelijk belang heeft de VBI-status
verkrijgt»?
Hoe vaak wordt op dit moment de mogelijkheid van een flits-VBI in de
praktijk gebruikt?
Waarom heeft dit terugwerkende kracht tot en met Prinsjesdag 2016, 15.15
uur? In hoeverre worden bestaande aanvragen (dus die voor die datum
zijn ingediend) gerespecteerd? En in hoeverre worden entiteiten die voor
die datum al vergaande stappen hebben gezet nog toegelaten als VBI,
zodat lopende reorganisaties niet worden getroffen door de voorgenomen
wijzigingen?
Waarom is er eerder bij amendement voor gekozen om het forfaitaire
rendement te koppelen aan het voor dat jaar geldende percentage van de
hoogste schijf?
Wat is de invloed van de voorgestelde fictieve vervreemding op de
doorschuiving bij afsplitsing (artikel 4.41, tweede lid, Wet IB 2001)?
In hoeverre wordt het VBI-regime vooral gebruikt door dga’s en in
beperkte mate door professionele instellingen? Hoe worden dga’s geraakt
door deze nieuwe wetgeving?
In hoeverre kan Nederland het heffingsrecht over de fictieve
vervreemding effectueren onder de bestaande belastingverdragen?
Kan de regering voorbeelden geven van situaties waarin de belastingplichtige wel of niet aannemelijk heeft gemaakt dat aan zijn handelingen
zakelijke overwegingen ten grondslag liggen?
De leden van de VVD-fractie krijgen signalen dat de voorgestelde heffing
in artikel 4.16, eerste lid, onderdeel k van de Wet IB 200,1 in strijd is met
de vrijheid van kapitaalverkeer indien de entiteit, waarin de aanmerkelijk
belanghouder aandelen houdt, wordt verplaatst naar een andere
EU-lidstaat, ongeacht het effectieve winstbelastingtarief. Hierbij wordt
gerefereerd aan jurisprudentie van het Hof van Justitie in Luxemburg
onder andere. aan de arresten Lasteyrie du Saillant, N en National Grid
Indus, waaruit kan worden afgeleid dat een afrekening ineens niet is
toegestaan. Wat is het standpunt van de regering hierover? Is het mogelijk
om de afrekening te beperken tot verplaatsingen naar jurisdicties gelegen
buiten de EU, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat de zogenoemde. Flits-bv
eindelijk wordt aangepakt. Het is deze leden een doorn in het oog dat
dga’s naar hartenlust belasting kunnen ontwijken door te schuiven met
vermogen tussen box 3 en een beleggingsbv rond de peildatum voor box
3. Om dit tegen te gaan blijft vermogen dat in een VBI is ondergebracht
belast in box 3 als dit binnen 18 maanden weer terugkomt naar box 3. De
leden van de PvdA-fractie vragen om toelichting waarom is gekozen voor
18 maanden en niet voor bijvoorbeeld 22 of 25 maanden? En kan de
regering voorbeelden geven van een «zakelijke reden» die geldig
tegenbewijs zou opleveren voor geschuif met vermogen tussen box 2 en
box 3?
Ook zijn de leden van de PvdA-fractie blij dat voortaan over de ab-claim
moet worden afgerekend bij overgang naar een VBI. Zij roepen de
regering op om conform de motie Groot/Bashir te blijven zoeken naar
sluiproutes in box 2 en 3 om dit soort ongewenste sluiproutes te dichten.
Het Register Belastingadviseurs (RB) wijst in dit verband op het besluit
van 10 maart 2008, nr. CPP2008/291M, waarin de Staatssecretaris expliciet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

12

heeft goedgekeurd dat een splitsing in het kader van het VBI-regime niet
is gericht op het ontgaan of uitstellen van belastingheffing. De leden van
de PvdA-fractie vragen in navolging van het RB wat de invloed is van de
voorgestelde fictieve vervreemding op de doorschuiving bij afsplitsing
(artikel 4.41 lid 2 Wet inkomstenbelasting 2001).
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
uitvoering van de motie van de leden Bashir en Groot over dichten van
sluiproutes voor het ontlopen van box 2- of box 3-heffingen. Zij zijn de
regering erkentelijk voor het feit dat hij in het Belastingplan 2017
maatregelen heeft opgenomen die bepaalde sluiproutes dichten.
Wel vragen de leden van de SP-fractie zich af in hoeverre de genoemde
motie nu is uitgevoerd. Kan de regering daarop reflecteren? Naar de
mening van deze leden is één bepaalde sluiproute waarmee box 2-heffing
kan worden ontlopen nu gedicht maar blijven andere sluiproutes bestaan.
Zeker voor huishoudens met grote vermogens wordt het vanaf 2017
aantrekkelijk om te kijken naar manieren om belastingheffing (deels) te
ontlopen. De leden vragen de regering aan te geven waarom enkel de
sluiproute door gebruik van een VBI is gedicht? Is door de regering
onderzoek gedaan naar andere mogelijke sluiproutes? Heeft de regering
deze in het vizier? Is de regering bereid deze met de Kamer te delen?
Erkent de regering dat sluiproutes blijven bestaan, ook na invoering van
de maatregelen in Belastingplan 2017?
De leden van de SP-fractie hebben zeer specifiek in de genoemde motie
ook het ontlopen van box 3-heffing genoemd. Waarom zijn geen
maatregelen in dit Belastingplan 2017 opgenomen die het ontlopen van
box 3-heffing tegengaan? Welke invloed hebben deze voorstellen op het
bestaan van zogenaamde spaargeld-bv’s? de leden van de SP-fractie
beseffen dat de term spaargeld-bv geen juridische term is. Toch vragen zij
de regering welke stappen zouden kunnen worden ondernemen om, via
een spaargeld-bv, box 3-heffing te ontlopen. Veel fiscaal adviseurs raden
deze route aan hun klanten aan en de leden van de SP-fractie vragen dan
ook waarom hier geen stappen tegen zijn gezet. Denkt de regering, net als
deze leden, dat een vlucht in het aantal spaargeld-bv’s de opbrengst van
de box 3-heffing kan laten dalen? Kan het antwoord worden toegelicht?
De leden van de SP-fractie vragen de regering aan te geven op welke
schaal belasting wordt ontlopen door beleggingen in VBI’s of flits-VBI’s.
Kan worden aangegeven hoeveel box 3-vermogen en hoeveel box
2-vermogen in 2016 in VBI’s is geplaatst? Hoe verhoudt dit zich tot andere
jaren?
Kan de regering aangeven op welke wijze door het Ministerie van
Financiën en/of de Belastingdienst wordt gezocht naar dergelijke
constructies, vragen de leden van de SP-fractie?
De leden van de SP-fractie zijn in algemene zin tevreden over de maatregelen die zijn opgenomen ten aanzien van VBI’s. Wel vragen zij zich af
waarom voor een termijn van 18 maanden is gekozen. Kan de regering de
voor- en nadelen van een langere termijn schetsen? Kan ook worden
aangegeven of de tegenbewijsregel een groot beslag op de capaciteit van
de belastingdienst zal leggen? De leden van de SP-fractie zouden ook
graag willen weten welke noodzaak er bestaan voor de tegenbewijsregel.
Kan de regering dit toelichten? Welke zakelijke reden kan er bestaan om
vermogen naar een VBI te verplaatsen en dit er binnen achttien weer uit te
halen? Is een VBI nodig om dit zakelijke belang te dienen of kan dit ook
zonder VBI?
De leden van de SP-fractie vragen welke reden er is voor het bestaan van
twee fiscale beleggingsregimes, te weten de VBI en de fiscale beleggingsinstelling. Kan de regering op die vraag ingaan? Waarom wordt er niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

13

één regime gehanteerd? Zou het hanteren van één regime de nodige
uitvoeringskosten kunnen besparen, vragen deze leden?
De leden van de SP-fractie vragen de regering aan te geven of het juist is
dat het beleggen in VBI’s door de regering wordt gezien als belastingontwijking. Deze leden vragen de regering ook welke andere landen een
dergelijke regime kennen en of de regering de tarieven winstbelasting in
deze regimes eens kan vergelijken. Kan de regering toelichten met welke
redenen de VBI in 2007 mogelijk is gemaakt? Zijn deze redenen nog
steeds onverkort geldig? Waarom is niet gekozen voor het verbieden van
het hebben van een aanmerkelijk belang in een VBI?
Kan de regering aangeven op welke schaal het fenomeen flits-VBI zich
voordoet, vragen de leden van de SP-fractie?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering exact aan te geven, graag
met een rekenvoorbeeld, op welke wijze belasting kan ontweken met de
VBI. Immers voor de VBI geldt een forfaitair tarief, maar feitelijke
rendementen daarboven worden ook belast. En in een VBI kunnen
bronheffingen niet verrekend worden en zijn verlaagde verdragstarieven
niet van toepassing. Het zogenoemde «onshoren», een buitenlandse
beleggingsinstelling naar Nederland halen, wordt door deze maatregel
heel onaantrekkelijk. Hoe heeft de regering dit gewogen?
Daarnaast constateren de leden van de CDA-fractie dat de
VBI-maatregelen materieel terugwerkende kracht hebben. Belastingplichtigen die voor de publieke aankondiging al een aanvraag voor een VBI
hebben ingediend, vallen er ook onder. Kan de regering dat rechtvaardigen? Klopt het, zo vragen de leden van de CDA-fractie, dat een VBI met
beleggingen in een ander land met een reële heffing, door grondslagverschillen bijvoorbeeld in de deelnemingsvrijstelling, in een bepaald jaar
niet meer aan de voorwaarden hoeft te voldoen en dan in het fictieve
rendement valt?
De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat een Nederlandse dga
die zijn bv omzet in een VBI meteen moet afrekenen, terwijl een geëmigreerde dga niet direct hoeft af te rekenen? En klopt het dat een dga die
remigreert, direct moet afrekenen? Kan de dga dit voorkomen door eerst
de laagbelaste winst van de beleggingsinstelling om te zetten, zodat
sprake is van een reële heffing, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Klopt het dat de verschillende berekeningswijzen van de heffingsgrondslag hier aanleiding geeft tot deze constructie? Is het dan niet zaak
aan die verschillen wat te doen? In hoeverre speelt hier nog tariefarbitrage, zo vragen de leden van de PVV-fractie.
De leden van de D66-fractie vragen de regering toe te lichten of het klopt
dat het doel was van de mogelijkheid om vermogen af te splitsen naar
een VBI, dat vermogen in Nederland zou blijven? Kan de regering
toelichten of de regeling effectief is om dit doel na te streven? Kan de
regering toelichten waarom gekozen wordt om deze manier van
vermogen afsplitsen te beperken? Wat betekent deze beperking voor het
eventueel verplaatsen van vermogen naar het buitenland?
De leden van de D66-fractie constateren dat een vermogen ook belast
blijft in box 3 als het vermogen binnen 18 maanden weer terugkomt naar
box 3. Kan de regering toelichten waarom hier gekozen wordt voor 18
maanden? Kan de regering toelichten hoe de tegenbewijsregel wordt
vormgegeven, wat moet een belastingplichtige aandragen om te bewijzen
dat er een zakelijke reden was om het vermogen terug te verplaatsen naar
box 3?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

14

Ten aanzien van de maatregelen box 2 «beleggingen in vrijgestelde
beleggingsinstellingen» vraagt het lid Van Vliet zich sterk af aan welk
juridisch kader de voorgestelde terugwerkende kracht is getoetst? Kan de
regering garanderen dat deze toets juridisch houdbaar is? De wet verbind
immers alleen voor het toekomende.
3.2. Beperking reikwijdte toerekeningsstop afgezonderde particuliere
vermogens
Voorgesteld wordt om de reikwijdte van de toerekeningsstop te beperken.
De toerekeningsstop was bedoeld om dubbele belastingheffing te
voorkomen. De voorkoming van dubbele belasting wordt anders vorm
gegeven. Hoe verschillen de beide? Welke gevallen vielen wel onder de
eerste oplossing op dubbele belasting en straks niet onder de nieuwe
methode? In welke gevallen zal er straks eventueel wel sprake zijn van het
betalen van dubbele belasting, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie zijn geschokt te vernemen uit de gepresenteerde voorbeelden hoe kinderlijk eenvoudig het is om belastingheffing te
ontwijken via afzondering van particuliere vermogens. Als deze leden het
goed begrijpen heeft de Raad van State al in 2009 gewezen op de
fraudegevoeligheid van de toerekeningsstop. Waarom, zo vragen de leden
van de PvdA-fractie indringend, wordt er nu pas actie ondernomen?
De toerekeningsstop wordt alleen nog toegepast voor APV’s, zo lezen deze
leden, als er een «reële actieve onderneming» wordt gedreven. De leden
van de PvdA-fractie zijn er niet gerust op dat dit een voldoende dam
opwerpt tegen ongewenste praktijken. De goedwillende belastingbetalende burger mag toch hopen dat er forse substance-eisen worden
gesteld aan buitenlandse vennootschappen waarin APV’s zijn ondergebracht. Kan de regering dit nader toelichten? Het kan toch niet zo zijn dat
die eisen net zo slap zijn als de substance-eisen die worden gesteld aan
Nederlandse brievenbusfirma’s?
Deze leden hebben tenslotte een vraag bij de geringe budgettaire
opbrengst van structureel 5 miljoen euro van de APV-maatregelen. Kan de
regering dit toelichten of geeft de regering hiermee impliciet toe dat de
getroffen maatregelen in de praktijk weinig impact zullen hebben?
De leden van de PvdA-fractie vragen voorts naar voorbeelden van
APV-structuren. Wat voor type entiteiten worden hiervoor gebruikt? Door
wie worden dit soort entiteiten bestuurd en bij wie ligt de uiteindelijke
zeggenschap? Voorts vragen deze leden op welke wijze APV’s worden
gebruikt in de erfbelasting. Zijn er aanwijzingen dat APV’s worde gebruikt
om de successiewet te omzeilen, en welke maatregelen kunnen er
getroffen worden om dit te voorkomen?
De leden van de SP-fractie achten een beperking van de reikwijdte van de
toerekeningsstop een stap in de juiste richting. Echter, deze leden zijn nog
meer gecharmeerd van het advies van de Raad van State uit 2009, welke
luidde om de toerekeningsstop in het geheel niet in te voeren. De Raad
van State stelde dat dubbele belasting ook kan worden voorkomen door
bij degene aan wie het vermogen wordt toegerekend, de geheven
winstbelasting te verrekenen als ware deze belasting een belasting naar
het inkomen. Wat is de reactie van de regering op deze stelling van de
Raad, vragen de leden van de SP-fractie?
Waarom wordt dit advies niet alsnog in het geheel overgenomen, vragen
zij? Kan de regering aangeven hoeveel uitvoeringskosten dit zou schelen
ten opzichte van de voorstellen van de regering? Is het advies van de
Raad van State niet een betere route om dubbele belastingheffing te
voorkomen, ook in het licht van complexiteitsreductie? Is de regering het
eens met de stelling dat het niet zo’n makkelijke opgave – en dus wel een
tijdrovende opgave – is om te bepalen of en in hoeverre een onderneming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

15

wordt gedreven? Ontstaat hierdoor niet veel tijdrovende discussie tussen
de belastingdienst en belastingplichtige, vragen de leden van de
SP-fractie? Denkt de regering net als de leden van de SP-fractie dat slechts
een klein deel van de APV’s ondernemingsactiviteiten verricht? Zo nee,
welk deel van de APV’s verricht naar verwachting ondernemingsactiviteiten, zo vragen deze leden.
Deze maatregel zorgt ervoor dat een aantal onwenselijke structuren voor
de inkomstenbelasting fiscaal transparant worden. De combinatie van de
VBI-maatregelen en de beperking van de toerekeningsstop zorgt ervoor
dat vennootschappen die laagbelast zijn, per 1 januari direct moeten
afrekenen, omdat de vennootschap dan wordt toegerekend aan de dga. Is
dit effect door de regering beoogd, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
En zo ja, hoe rechtvaardigt zij deze samenloop? Op welke wijze kan de
belastingplichtige tegenbewijs leveren, omdat aan zijn handelen zakelijke
overwegingen ten grondslag liggen, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.
De leden van de D66-fractie vragen de regering toe te lichten waarom bij
deze beperking gekozen is om deze met terugwerkende kracht in te laten
gaan. Wat kunnen de gevolgen hiervan zijn voor belastingplichtigen?
3.3. Innovatiebox
Met betrekking tot de innovatiebox hebben de leden van de VVD-fractie de
hierna volgende vragen. Welke bedrijven komen nu nog wel in
aanmerking voor de innovatiebox en door de voorgestelde wijzigingen
straks niet meer? Welke gevolgen heeft dit, bijvoorbeeld voor de
werkgelegenheid bij die bedrijven? Waarom is geregistreerde knowhow
niet gelijk gesteld aan een octrooi? Welke gevolgen heeft het om dit niet te
doen?
De huidige innovatiebox kent nu al (internationaal gezien bovengemiddeld) maatregelen om belastingontwijking tegen te gaan. De
nexusbenadering komt er nu bij als aanvullend substance-criterium.
Waarom worden de andere maatregelen om belastingontwijking tegen te
gaan dan nu niet geschrapt? Wat zijn de voor- en nadelen van het
behouden van die maatregelen?
In OESO-verband is afgesproken de nexusbenadering op te nemen in
zogenaamde patentboxen. Hoe hard zijn die afspraken en wat zijn de
sanctie voor landen die het niet invoeren? Hebben andere EU-landen dit
ook al ingevoerd? Zo nee, waarom niet en wanneer gaan ze dit dan wel
doen? Hoe gaan ander EU-landen de nexusbenadering precies invoeren,
dan wel hoe hebben ze dit al gedaan? Of is Nederland straks weer het
beste jongetje van de klas in Europa?
De regering ziet vooralsnog geen kans het weerlegbaar vermoeden
(tegenbewijsregeling) te implementeren. Waarom niet? Hoe doen andere
EU-lidstaten dit? Indien het onredelijk uitpakt zal de regering de desbetreffende belastingplichtigen door middel van begunstigend beleid tegemoetkomen. Wat houdt dat precies in? Kan de regering de Tweede Kamer een
jaar na dato informeren over de ervaringen in de praktijk over dit
specifieke aspect?
Waarom wordt er voor grotere bedrijven voor de innovatiebox een
dubbele toegang geregeld, zowel een S&O-verklaring als een juridisch
ticket? Wat zijn de gevolgen als de grotere bedrijven alleen een juridisch
ticket mogen gebruiken? Bestaat het risico dat door het dubbele toegangsticket een aantal ondernemingen die wel technisch innovatief zijn? Zo

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

16

nee, waarom niet? Zo ja, welke en wat is daaraan te doen? Kan er een
tegenbewijsregeling komen specifiek voor deze bedrijven? Zo nee,
waarom niet?
Waarom worden er bijzondere administratieverplichtingen geïntroduceerd? Tot welke extra lasten voor het bedrijfsleven leidt dit?
Voor immateriële activa die uiterlijk op 30 juni 2016 zijn voortgebracht
gaat overgangsrecht gelden. Waarom geldt er geen overgangsrecht vanaf
1 januari 2017, wanneer de wetswijziging daadwerkelijk wordt ingevoerd?
Welke gevolgen heeft het overgangsrecht per 30 juni 2016 voor het
bedrijfsleven? Wat zijn de gevolgen als dit wordt aangepast naar 1 januari
2017?
In vaststellingsovereenkomsten (VSO’s) is de ontbindende voorwaarde
opgenomen dat bij relevante wetswijzigingen de VSO komt te vervallen.
Ondanks de inzet van extra capaciteit kan de Belastingdienst
waarschijnlijk niet alle nu bestaande VSO’s opnieuw afsluiten begin 2017.
Wanneer is dit dan wel mogelijk? Wat zijn de gevolgen voor het bedrijfsleven hiervan? Is er ook overwogen de wetgeving op dit punt daarom op
een later tijdstip in te laten gaan? Zo nee, waarom niet?
Waarom wordt niet aangesloten bij het OESO-begrip «zeer overheersende
zeggenschap» in plaats van het nu gebruikte begrip «verbonden
lichaam»? Wat is het verschil? Wat zou het gevolg zijn het OESO-begrip
gehanteerd gaat worden?
Welke bedrijven hebben baat bij het verruimen van de bestaande
forfaitaire regeling? Welke gevolgen zou dit hebben voor de administratieve lasten?
Vallen onder het zelf voortbrengen ook situaties waarbij (een deel van de
werkzaamheden) zijn uitbesteed aan andere partijen, maar de aansturing
over deze werkzaamheden duidelijk bij de belastingplichtige ligt? Zo nee,
waarom niet?
Hoe wordt omgegaan met inmiddels verlopen octrooien die nog wel
leiden tot omzet? In hoeverre vallen deze onder de innovatiebox? Vallen
onder een vergunning voor het in de handel brengen van een geneesmiddel, ook geneesmiddelen die worden gebruikt bij dieren of dierlijke
bijproducten of afgeleide producten? Wanneer is sprake van een «nieuwe
immaterieel activum»?
Kan in de toekomst direct onder de inbreng in de consultatie ook
aangegeven worden wat er wel en niet mee gedaan is, in plaats van in
afzonderlijke paragrafen? Dit bevordert namelijk de overzichtelijkheid, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie hebben, met het CPB overigens, zo hun
twijfels bij de doelmatigheid van de innovatiebox. Zij zijn benieuwd
waaruit de door de OESO afgedwongen besparingen van structureel 148
miljoen euro precies bestaan. Verder zijn deze leden benieuwd naar de
totale kosten van de innovatiebox die voor 2017 en voor latere jaren is
voorzien. Worden op het ministerie al voorbereidingen getroffen om deze
explosief groeiende open einde belastinguitgave budgettair beheersbaar
te maken? Zo ja, aan welke maatregelen wordt dan gedacht?
De leden van de PvdA-fractie zijn verder verontrust over de alinea op
pagina 18/19 in de MvT bij het Belastingplan. Daar lijkt te staan dat indien
een belastingplichtige beschikt over een octrooi, een vergelijkbaar recht of
«programmatuur», dat dan ook alle immateriële activa die daarmee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

17

enigerlei verband houden kwalificeren voor belastingvoordelen. En ook
lijkt het dat als een onderzoeksafdeling een octrooi ontwikkelt, alle
onderzoeksuitgaven van die afdeling automatisch kwalificeren voor de
innovatiebox omdat immers «de kosten en opbrengsten van de onderzoeksuitgaven die hebben geleid tot verschillende immateriële activa niet
goed te scheiden zijn.» Klopt dit zo vragen de leden van de PvdA-fractie
en zo ja, leidt dit niet tot grote risico’s van budgettaire onbeheersbaarheid?
De leden van de SP-fractie vragen de regering aan te geven waarom
uitbesteden binnen de groep wel leidt tot verminderd voordeel van de
innovatiebox en uitbesteden buiten de groep niet. Kan de regering dit
toelichten?
De leden van de SP-fractie begrijpen uit de memorie van toelichting dat
alle VSO’s inzake de innovatiebox komen te vervallen, maar dat de
innovatiebox voor kleinere belastingplichtigen in veel gevallen van
toepassing blijft. Kan de regering aangeven wat met kleinere belastingplichtigen wordt bedoeld? Kan de regering ook aangeven waar het op
baseert dat uiterlijk 31 december 2018 alle VSO’s met grote bedrijven zijn
vernieuwd? Kan worden gegarandeerd dat de kwaliteit van werken
hierdoor niet in het gedrang komt?
De leden van de SP-fractie vragen of het juist is dat de kwalificerende
uitgaven worden verhoogd met 30%, waardoor het nog steeds mogelijk is
een deel van het S&O-werk uit te besteden binnen de groep. Kan worden
uitgelegd waarom hiervoor is gekozen? Waarom is gekozen voor het
percentage van 30%? Vloeit dit rechtstreeks voort uit de OESO-afspraken
en zo ja, kan de regering uitleggen waarom hier in OESO-verband voor is
gekozen? Zijn andere percentages in de discussies overwogen? Is de
regering bereid de discussie hierover kort weer te geven?
De leden van de fractie van SP vragen of kleinere belastingplichtigen in
staat zullen zijn om van deze regeling juist gebruik te maken zonder het
inschakelen van dure adviseurs. Vind de regering ook niet dat de regeling
wel erg ingewikkeld oogt? Hoe kijkt de regering hiernaar? Is de Belastingdienst bereid de belastingplichtigen beter voor te lichten over de
innovatiebox, vragen de leden van de SP-fractie. Hoe gaat de voorlichting
eruit zien?
De leden van de CDA-fractie vraagt de regering een toelichting op de
punten die afwijken van de OESO BEPS actie 5.
Deze leden vinden het positief dat al vanaf de aanvraag van een octrooi of
kwekersrecht gebruik kan worden gemaakt van de innovatiebox. Waarom
heeft de regering ervoor gekozen de innovatiebox niet van toepassing te
laten zijn op kleine belastingplichtigen met alleen een octrooi of een
juridisch ticket? Waarom geldt voor grote belastingplichtigen een dubbele
eis? Waarom wordt niet aan de ondernemer overgelaten of hij wil
kwalificeren met een S&O-verklaring of een juridisch ticket? Heeft de
regering overwogen het aantal fte’s mee te wegen bij het onderscheid
tussen kleine en grote belastingplichtigen voor de innovatiebox om zo
wisselingen in de kwalificatie van groot of klein te voorkomen? Soms past
de ontwikkelde innovatie niet bij het bedrijf en dus wordt innovatie nog
wel eens door een groot concern aan een klein bedrijf verkocht of
andersom. Kan de regering uitleggen wanneer dit activum bij doorontwikkeling verandert in een eigen activum?
De leden van de CDA-fractie zien bezwaren bij de steeds toenemende
afhankelijkheid van S&O-verklaringen voor fiscale faciliteiten. De vraag is
dan namelijk of het instrument wel geschikt blijft als er steeds meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

18

toepassingen bijkomen en het belang van de verklaring steeds groter
wordt. De leden van de CDA-fractie kijken dan met name naar de
rechtsbescherming. Hoe is een belastingplichtige beschermd tegen de
afwijzing door een individuele RVO-ambtenaar? Op welke wijze wordt
door de RVO getoetst of sprake is van innovatie? En als je het niet eens
bent met een afwijzing, waarom kun je dan niet naar de fiscale rechter
voor een inhoudelijk oordeel over de innovatietoets? De algemene
bestuursrechter toetst immers alleen marginaal en dan met name of de
procedure goed gevolgd is. Bovendien is het ook vanuit staatssteunoverwegingen bezien goed om een objectieve toets te hebben van de
toegangverlening tot de innovatiebox.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven welke
soorten innovaties tot 1 januari 2017 wel in aanmerking komen voor de
innovatiebox en daarna niet meer. Wat moet verstaan worden onder
«overige activa die niet voor de hand liggen en nieuw en nuttig zijn»?
Deze categorie van overige activa geeft alleen toegang tot de innovatiebox voor kleine belastingplichtigen. Hoe verhoudt dat zich tot de eis
van kleine belastingplichtigen een S&O-verklaring nodig hebben voor
toegang tot de innovatiebox? Weesgeneesmiddelen is een nieuwe
categorie onder de juridische tickets voor de innovatiebox. Klopt het dat
fabrikanten van weesgeneesmiddelen momenteel geen toegang hebben
tot de innovatiebox en vanaf 1 januari 2017 wel, mits zij ook over een
S&O-verklaring beschikken? Kan een fabrikant van nieuwe soorten
antibiotica toegang krijgen tot de innovatiebox? En zo ja, op grond van
welke soorten tickets? Klopt het dat de innovatiebox door de voorgestelde
wijziging niet meer kan worden toegepast op innovatieve ontwikkelprogramma’s voor gewasbeschermingsmiddelen met een S&O-verklaring?
Klopt het ook dat de innovatiebox door de voorgestelde wijziging niet
meer kan worden toepast op innovatieve dierveredelingsprogramma’s (ter
verbetering van bijvoorbeeld voedselveiligheid, en de gezondheid van het
vee)? Indien deze programma’s straks niet meer onder de innovatiebox
vallen, verzoeken de leden van de CDA-fractie aan te geven wat hier de
reden van is.
De leden van de D66-fractie vragen de regering wat de gevolgen zijn voor
bedrijven van de aanpassing in de substance-eisen voor de innovatiebox.
Welk type bedrijven maakt nu gebruik van de innovatiebox en kan dit met
de nieuwe eisen niet meer doen? Wat zijn de gevolgen qua administratieve lasten voor bedrijven? Kan de regering toelichten of kleinere
ondernemers niet relatief veel nadeel aan de nieuwe eisen ondervinden?
Daarnaast vragen de leden de regering toe te lichten wat de gevolgen van
de wijziging zijn voor procesinnovaties. En hoe wordt omgegaan met de
winst van verlopen octrooien? Vallen deze winsten nog in de innovatiebox? Waarom wel, waarom niet?
Een immaterieel activum dat doorontwikkeld wordt, valt alleen onder de
innovatiebox indien een nieuw immaterieel activum ontstaat, wat wordt
onder «nieuw immaterieel activum» verstaan?
Met het voorliggende voorstel worden de nexusbenadering en de
toegangscriteria geïmplementeerd in de Nederlandse innovatiebox.
Hiermee blijft de innovatiebox in stand. Deze is voordeliger voor het
vestigingsklimaat dan voor innovatie, zoals het CPB constateert in zijn
studie «Kansrijk innovatiebeleid». Heeft de regering de beleidsoptie
«afschaffen innovatiebox» overwogen, vragen de leden van de
ChristenUnie-fractie. Hoe beoordeelt de regering de beoordeling van het
CPB van deze optie, zo vragen de leden van de ChristenUnie-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

19

Allereerst zijn de leden van de GroenLinks-fractie benieuwd naar de
rationale om de opbrengst van het tegengaan van belastingontwijking via
de innovatiebox, terug te sluizen naar een lager vpb-tarief. Is dit volgens
de regering niet in feite het belonen van ongewenst gedrag? De leden zijn
benieuwd naar een weging van opties voor verdere beperking van de
nieuwe innovatiebox. De leden zijn vooral benieuwd naar mogelijkheden
waarbij er meer nadruk komt te liggen op daadwerkelijke innovatieve
activiteiten, en niet op het verminderen van de belastingdruk. De
herziening die met dit voorstel wordt gedaan is immers ook gericht op het
beperken van belastingontwijking via innovatieboxen. De leden zijn dan
ook benieuwd of met deze nieuwe benadering voor een sterke inzet op
innovatieve activiteiten is gerealiseerd, waar geen ruimte meer is voor
belastingontwijking. Uit de evaluatie van de innovatiebox bleek immers
eerst nog dat de bijdrage aan innovatie zeer beperkt was, en de leden zijn
benieuwd of dit met het nieuwe voorstel verbeterd wordt. De leden zijn
benieuwd naar wat de motivatie achter de nexusbreuk is, en vragen
toelichting naar wat precies in OESO-verband is besloten, en waar nog
ruimte ligt voor lidstaten. Zo zijn de leden van de GroenLinks-fractie
bijvoorbeeld benieuwd naar waarom de kwalificerende uitgaven specifiek
met 1,3 vermenigvuldigd worden, en wat hierin de verschillende
afgewogen opties zijn.
3.4. Wijziging van enkele specifieke renteaftrekbeperkingen
De leden van de fractie van de VVD hebben een aantal vragen over de
specifieke renteaftrekbeperkingen. Wat wordt bedoeld met het begrip
«samenwerkende groep»? Er wordt in de consultatie aangegeven dat het
leidt tot rechtsonzekerheid. Is de regering bereid om een nadere definitie
geven van het begrip? Zo nee, waarom niet? Waarom is er geen tegenbewijsregeling opgenomen die voorkomt dat puur zakelijke situaties
getroffen worden?
Waarom is er in plaats van de huidige tegenbewijsregeling niet een
uitzonderingsbepaling opgenomen voor het mkb, een zogenaamde
mkb-drempel?
Welk type bedrijven worden door de maatregelen ten aanzien van artikel
10a Wet Vpb 1969 geraakt? Welk type bedrijven worden door de maatregelen met betrekking tot artikel 15ad Wet Vpb 1969 geraakt?
Klopt het dat door artikel 15ad Wet Vpb 1969 vooral buitenlandse private
equity-partijen worden geraakt? Zo ja, waarom? Zo nee, wat is dan de
situatie? Welke gevolgen heeft deze maatregel voor de investeringen van
buitenlandse private equity-partijen in Nederland? De leden van de fractie
van de VVD vinden namelijk investeringen van private equity-partijen
belangrijk voor de financiering van het bedrijfsleven. Is er ook met deze
partijen gesproken? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat is daar uitgekomen?
Worden bij de implementatie van de earnings-strippingmaatregelen uit de
ATAD-richtlijn de voorgestelde wijzigingen niet overbodig? Zo nee,
waarom niet? Wanneer wordt de implementatie van de ATAD-richtlijn
voorgelegd aan Tweede Kamer in wetgeving?
Voor 15 november 2011 tot stand gebracht fiscale eenheden vallen niet
onder renteaftrekbeperking van artikel 15 ad Wet Vpb 1969. Destijds is
toegezegd dat een dergelijk fiscale eenheid ook niet onder deze maatregel
zou vallen indien de fiscale eenheid later wordt verbroken en wordt
gevolgd door een aansluitende fiscale eenheid. Waarom wordt dit niet
gehandhaafd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

20

In hoeverre zouden misbruikgevallen ook gewoon bestreden kunnen
worden met het leerstuk «fraus legis»?
Waarom is er geen overgangsrecht bij de uitbreiding van het verbondenheidscriterium opgenomen voor bestaande situaties, zo vragen de leden
van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie zijn zeer verheugd met de wijzigingen in
artikel 15ad van de Wet Vpb 1969. Deze maatregelen vloeien voort uit de
initiatiefnota Private Equity van de leden Nijboer en Groot, en zorgen
ervoor dat artikel 15ad Wet Vpb 1969 minder makkelijk omzeild kan
worden. Daarnaast voorziet het belastingplan in een maatregel bij artikel
10a Wet Vpb 1969, om te voorkomen dat, vooral buitenlandse, private
equity bedrijven de regels rondom winstdrainage omzeilen. De leden van
de PvdA-fractie vragen hoe vaak dit soort structuren gebruikt worden.
Voorts vragen zij wanneer sprake is van een samenwerkende groep, op
welk niveau is coördinatie vereist? Kan de coördinatie ook gedaan worden
door personen of vennootschappen die niet direct of indirect aandeelhouder zijn?
De leden van de CDA-fractie achten het positief dat de regering het
ontwijken van de renteaftrekbeperkingen tegengaat.
Deze leden zijn echter niet enthousiast over de nieuwe open normen die
worden toegevoegd. Waarom is het begrip «samenwerkende groep» niet
in de wet gedefinieerd? Is juist ook voor controle door de Belastingdienst
van belang te weten hoe dit begrip moet worden uitgelegd? Wat moet
worden verstaan onder «controlerende zeggenschap» en «samenwerking
tussen investeerders»?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering of het vermeende
misbruik zich überhaupt kan voordoen met een samenwerkende groep in
het mkb? Zo ja, op welke wijze dan? Zo nee, is het mogelijk om het mkb
uit te zonderen van de aangescherpte renteaftrekbeperking?
De leden van de D66-fractie vragen de regering toe te lichten waarom
gekozen is voor een tegenbewijsregeling in plaats van een uitzonderingsbepaling voor het mkb, in het kader van onzekerheid en administratieve
lasten? Kan de regering een verdere toelichting geven bij het begrip
samenwerkende groep?
De leden van de fractie van GroenLinks zijn benieuwd naar de verwachte
economische effecten van deze maatregelen.
4. Stimulering start-ups
Heeft er overleg plaats gevonden over de maatregel stimulering start-ups
met belanghebbende partijen, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Zo
ja, wat is daar uitgekomen? Zo nee, waarom niet? Waarom is dit
onderdeel niet in consultatie geweest?
De regeling voor het gebruikelijk loon wordt aangepast, zodat de dga’s
zichzelf een lager loon mogen uitbetalen (minimaal het minimumloon).
Voor andere dga’s moet het bedrag tenminste € 44.000 zijn (bedrag 2016).
Komt daarbij dan ook alle andere voorwaarden te vervallen, zoals de
voorwaarde dat de dga meer moet verdienen dan de meest verdienende
werknemer? Zo nee, waarom niet?
Waarom is deze maatregel voorzien van een horizonbepaling op grond
waarvan de bepaling vervalt per 1 januari 2022, tenzij de maatregel voor
die datum positief wordt geëvalueerd? Hoe is een evaluatie voor deze
specifieke maatregel te doen, nu er voor het stimuleren van startups
daarnaast ook nog heel veel andere maatregelen zijn of worden genomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

21

in Nederland? Is het volgens de regering niet belangrijk voor het
startup-klimaat om zekerheid voor de lange termijn te geven? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waarom wordt dit dan niet gedaan, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel nieuwe ondernemingen
jaarlijks als starter voor de S&O afdrachtvermindering worden aangemerkt. Voorts vragen zij of het een open einde regeling betreft. Zo ja, dan
bestaat het risico dat dat het budget wordt overschreden bij een te grote
aanspraak op de regeling. Welke maatregelen zijn genomen om dit te
voorkomen?
De leden van de SP-fractie vragen wanneer een bedrijf als start-up
kwalificeert voor de Belastingdienst en hoe dit wordt gecontroleerd. Ook
vragen zij waarom enkel start-ups worden gestimuleerd en waarom niet
een maatregel wordt voorgesteld die voor het mkb in den brede effect kan
sorteren op de kapitaalpositie en de mogelijkheid om te innoveren. Kan de
regering hier ingaan?
De leden van de SP-fractie vragen of start-ups in algemene zin innovatiever zijn dan al bestaande bedrijven. Is hiervoor bewijs voorhanden?
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd hoe de regering aankijkt tegen
de suggestie om vermogenden te verleiden hun vermogen te investeren
middels bijvoorbeeld een aftrek of vrijstelling in box 3 voor vermogen dat
wordt geïnvesteerd in mkb-ondernemingen. Kan de regering daarnaast
ingaan op de vraag hoeveel investeringsruimte kan ontstaan wanneer het
budget dat nu wordt aangewend voor innovatieve start-ups zou worden
gebruikt om een aftrek of vrijstelling in box 3 te creëren voor investeringen in het mkb?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering aan te geven wat er
materieel gezien verandert? Is de verlaging van het gebruikelijkloon voor
innovatieve start-ups slechts een codificatie van een bestaande praktijk?
De regering stelt een wettelijke regeling voor, omdat overleg met de
Belastingdienst door startende ondernemers als tijdrovend en onzeker
kunnen worden gezien. Dat kunnen de leden van de CDA-fractie goed
begrijpen en codificatie van de praktijk levert dan snel duidelijkheid op.
Als echter slechts sprake is van codificatie, waarom is er dan € 29 miljoen
uitgetrokken voor de regeling, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
De leden van PVV-fractie hebben over dit onderwerp nog enkele vragen.
In de brief bij het Belastingplan 2016 is aangekondigd dat het kabinet
vanaf 2017 € 50 miljoen per jaar beschikbaar stelt voor de stimulering van
startups/mkb.
Startups die zich bezighouden met speur- en ontwikkelingswerk moeten
voor deze werkzaamheden extra investeringen doen. De regering stelt
voor een deel van het gereserveerde bedrag van € 50 miljoen te
bestemmen voor een gerichte verruiming van de zogenoemde gebruikelijkloonregeling voor innovatieve startups. Vanwege deze door de startup
sector ervaren knelpunten van de gebruikelijkloonregeling wordt
voorgesteld deze fiscale regeling te versoepelen. Vanaf 2017 mag het
belastbare loon van dga’s van innovatieve startups voor de toepassing
van de gebruikelijkloonregeling worden vastgesteld op het wettelijke
minimumloon.
Welk deel van het gereserveerde bedrag van € 50 miljoen wordt bestemd
voor een gerichte verruiming van de zogenoemde gebruikelijkloonregeling voor innovatieve startups. En waarvoor wordt de rest bestemd?
Wanneer kwalificeert een bedrijf als innovatieve start-up, zo vragen de
leden van de PVV-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

22

De leden van de D66-fractie vinden het goed dat de regering innovatie
start-ups tegemoet komt door verruiming van de gebruikelijkloonregeling.
Kan de regering toelichten waarom gekozen is om deze verruiming alleen
te laten gelden voor startups met een S&O-verklaring?
Kan de regering toelichten waarom er niet gekozen is voor een nieuwe
juridische rechtsvorm, zoals een startup-bv waarbij een startup verschillende voordelen automatisch krijgt, zoals een automatische
S&O-verklaring en daarmee toegang tot de WBSO en de innovatiebox?
Een zogenaamde startup-bv zou ook mogelijkheden bieden om startups
meer flexibiliteit te geven voor werkgeverspremies en tijdelijke
contracten. Op deze manier kan een onderneming zich vol richten op het
ondernemen. Kan de regering reageren op het idee van een dergelijke
juridische entiteit?
Heeft de regering al eens onderzocht of een programma als het Seed
Enterprise Investment Scheme (SEIS) zoals het Verenigd Koninkrijk kent,
mogelijk ook in Nederland ingezet zou kunnen worden? Zo niet, is de
regering bereid om dit te onderzoeken, zo vragen de leden van de
D66-fractie.
5. Verlenging van de eerste tariefschijf van de vennootschapsbelasting
De leden van de VVD-fractie zijn zeer content met de verlenging van de
eerste tariefschijf van de vennootschapsbelasting. Hierdoor gaan meer
mkb’ers minder belasting betalen. Het is een eerste stap in de verlaging
van het tarief voor de vennootschapsbelasting.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de verlenging van
de eerste tariefschijf van de vennootschapsbelasting. Zij vragen de
regering zo concreet mogelijk aan te geven wat het beoogde doel is van
deze maatregel. Hoeveel bedrijven zijn geholpen met deze maatregel? Wat
is het effect op de werkgelegenheid? Kan ook worden aangegeven wat het
effect op de werkgelegenheid is indien de eerste schijf van de vpb niet
wordt verlengd maar wordt verlaagd? Hoeveel bedrijven en zelfstandigen
zouden hierbij zijn gebaat? Waarom wordt de eerste schijf niet verlaagd
maar verlengd?
Hoe reageert de regering op de bewering dat het effect van de verlenging
eerste schijf van de vpb slechts een zeer beperkt effect zal hebben op het
fiscale vestigingsklimaat aangezien investeerders het nominale tarief in
algemene zin belangrijker vinden, zo vragen de leden van de SP-fractie.
De leden van de CDA-fractie zijn blij met de verlenging van het tariefsopstapje in de vennootschapsbelasting. Deze verlenging is positief voor het
mkb. De leden van de CDA-fractie zijn dan ook benieuwd of de regering
kan aangeven vanaf welk inkomen het na de verlenging voordeliger is om
via een bv te ondernemen in vergelijking met het IB-ondernemerschap.
De leden van de CDA-fractie vragen ook naar een andere positieve
maatregel voor het mkb, een fiscale durfkapitaalregeling. Investeren is
voor het mkb nog steeds lastig doordat het zo lastig is om, zelfs met de
huidige rente, risicokapitaal aan te trekken. Deelt de regering de mening
van de leden van de CDA-fractie dat een durfkapitaalregeling die
particulieren fiscaal stimuleert om te investeren in het mkb hiervoor een
oplossing zou zijn?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering of is overwogen
om ook de MKB-winstvrijstelling te verhogen om zo de balans in
evenwicht te houden met IB-ondernemers. En zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

23

De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af waarom de overdekking
van het aanpassen van de innovatiebox en de renteaftrekbeperkingen
specifiek worden teruggesluisd naar de eerste schijf vpb. Zij zijn benieuwd
wat het verwachte economische effect van deze terugsluis is, en waar dit
neerslaat.
6. Maatregelen als gevolg van jurisprudentie
6.1. Teruggaaf dividendbelasting voor niet-ingezetenen en heffingvrij
vermogen voor buitenlands belastingplichtigen
De drukvergelijkingstoets, die volgt uit het arrest, is niet opgenomen in de
wet. Waarom hoort zo’n essentieel onderdeel niet thuis in artikel 10a Wet
op de dividendbelasting 1965 (Wet DB 1965) zelf volgens de regering, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
De drukvergelijkingtoets is niet in de wet opgenomen. Kan de regering het
concept-uitvoeringsbesluit aan de Kamer doen toekomen, zo vragen de
leden van de CDA-fractie. Deze leden vragen of het klopt dat alle vermogensbestanddelen van de niet-ingezetene in deze drukvergelijking
meegenomen moeten worden. Hoe moet de drukvergelijkingtoets
uitgevoerd worden als een niet-ingezetene aandelen op 1 februari koopt
en op 1 november weer verkoopt en er dus op de peildata geen sprake is
van een aandelenbelang?
6.2. Bouwterreinen in de btw
Met deze wetswijziging implementeert de regering de ruimere uitleg van
het begrip bouwterrein in de nationale wetsbepaling. Wat zijn de gevolgen
hiervan in de praktijk, zo vragen de leden van de VVD-fractie. Tevens
stellen de leden van de VVD-fractie de hierna volgende vragen.
Wat zijn de gevolgen voor niet-aftrekgerechtigden voor de btw en/of
particulieren?
Waarom wordt tevens geregeld dat van een bouwterrein ook sprake is als
de leverancier van de grond waarop nog een gebouw staat, maar waarbij
hij zich ertoe heeft verbonden om dit gebouw in het kader van de levering
volledig te slopen? Wanneer is hier sprake van? Wat zijn de gevolgen van
deze aanpassing? Waarom is deze aanpassing nodig?
Er is onduidelijkheid hoe de nieuwe definitie moet worden uitgelegd.
VNO/NCW en mkb vragen om duidelijkheid in de volgende situatie:
Stel projectontwikkelaar B heeft van A onbebouwde grond gekocht met de
intentie die grond te bebouwen. Daartoe maakt B ontwikkelkosten. Omdat
sprake is van een bouwterrein voor de btw verwerft B de grond in de
btw-sfeer. Omdat het bestemmingsplan niet rond komt – een normaal
risico inherent aan projectontwikkeling – besluit B de grond te verkopen
aan C, een landbouwer. In de transactie B-C is geen sprake meer van een
intentie tot bouwen, waardoor de grond voor de btw niet meer als
bouwterrein wordt gekwalificeerd. Het gevolg is dat met betrekking tot de
transactie B aan C geen btw, maar overdrachtsbelasting is verschuldigd. Is
de aanname correct dat deze sfeerovergang van btw naar overdrachtsbelasting geen invloed heeft op de btw-aftrek ter zake van de transactie A-B
en dat die aftrek dus in stand blijft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

24

Waarom is er geen overgangsrecht opgenomen? Wat zijn de gevolgen
van het niet opnemen van een dergelijk overgangsrecht? Hoe zou zo’n
overgangsrecht is eruit kunnen zien, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
Door de wijziging zal een terrein eerder als bouwterrein worden aangewezen. Dit is nadelig voor gemeenten, woningstichtingen, onderwijsinstellingen, zorginstellingen, particulieren en anderen die de btw niet
kunnen verrekenen.
In het Besluit van 19 september 2013, nr. BLKB2013/1686M, Staatscourant
2013, nr. 26851, onderdeel 4.2, wordt gesteld dat als de grond door een
derde wordt geleverd en de bouw plaatsvindt door de aannemer of
meerdere aannemers, dat de grond nog wel tegen 6% overdrachtsbelasting kan worden geleverd (mits er uiteraard geen sprake is van een
bouwterrein voor de btw-heffing). De leden van de CDA-fractie vragen de
regering of dit onderdeel van het besluit van 19 september 2013 wordt
ingetrokken na aanname van het Belastingplan 2017.
Uit het Don Bosco-arrest blijkt dat voor de btw, in geval van het leveren
van grond waar nog een gebouw op staat, maar waarbij verbonden is het
gebouw in kader van de levering volledig te slopen, sprake is van één
handeling die ziet op de levering van een onbebouwd terrein, ongeacht
hoever de sloop op het moment van de levering is gevorderd. Wel is
uiteraard alleen sprake van een bouwterrein als de «onbebouwde grond»
op het moment van de levering bestemd was om te worden bebouwd.
Ook op dit punt is het de leden van de CDA-fractie niet geheel duidelijk
wat de gevolgen van onderhavige wijziging zijn ten opzichte van het
besluit van 19 september 2013.
Op grond van dit besluit wordt onderscheid gemaakt tussen drie
sloophandelingen: gedeeltelijk slopen, geheel slopen en het realiseren
van een nieuw gebouw. Bij gedeeltelijk slopen ontstaat er volgens dit
besluit geen bouwterrein, waardoor de grond waarop dit gedeeltelijk
gesloopte gebouw staat, niet wordt belast met btw. De inhoud van dit
arrest is niet overgenomen in het Belastingplan 2017. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering of ook op dit punt het besluit van
19 september 2013 wordt ingetrokken.
6.3. Wijziging btw-vrijstelling voor watersportorganisaties
In hoeverre is deze wijziging btw-vrijstelling voor watersportorganisaties
in de praktijk uitvoerbaar, want het is vrijwel onmogelijk om vast te stellen
of iets voor de sport of recreatief wordt gebruikt? Hoe hebben andere
EU-landen dit geregeld, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
In hoeverre is het voorliggende voorstel concurrentie- en/of marktverstorend?
Wanneer is het beleidsbesluit behorend bij de wetswijziging gereed c.q.
beschikbaar?
In hoeverre biedt het geschiktheidscriterium teveel ruimte, namelijk dat
het aanbieden van ligplaatsen van allerlei vaartuigen waarmee op
enigerlei wijze sport beoefend kan worden onder de vrijstelling gaan
vallen? Hoe kan dit probleem worden opgelost? Wat zijn de gevolgen als
het geschiktheidscriterium wordt geschrapt en in de wetstekst tot
uitdrukking komt dat de btw-vrijstelling niet geldt voor vaartuigen die
worden gebruikt voor recreatieve doeleinden, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering hoe ter beschikkingstellers van lig- en bergplaatsen voor vaartuigen, en de Belastingdienst,
zullen moeten beoordelen of vaartuigen gelet op hun objectieve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

25

kenmerken geschikt zijn voor de beoefening van sport of lichamelijke
oefening of niet.
In het kader van deze wijziging vragen de leden van de CDA-fractie tevens
naar het aantal ICP’s dat in Nederland wordt afgegeven. Deze leden
hebben vernomen dat veel buitenlanders, bijvoorbeeld Portugezen, de
lokale heffingen over hun vaartuig ontwijken door een Nederlandse ICP
aan te vragen. Deze ICP’s worden uitgegeven door de Nederlandse
watersportbond. Volgens de regels is dit allemaal legaal, want onder de
EU-regels kan elke ingezetene van een EU-land in Nederland een ICP
aanvragen. Maar het is natuurlijk niet conform de bedoeling van de
regelgeving dat Portugese boten met een Nederlandse vlag varen om
lokale belasting te ontwijken. De leden van de CDA-fractie zit het niet
lekker dat een Nederlandse registratie gebruikt wordt om in het
buitenland geen belasting te betalen. En dat Nederland daarom meewerkt
aan deze belastingontwijking. Deze leden vragen de regering te onderzoeken of de regeling van de uitgifte van ICP’s zo gewijzigd zou kunnen
worden, zonder Nederlandse vaarders in de weg te zitten, om belastingontwijking in andere lidstaten te voorkomen.
7. Exportheffing afvalstoffenbelasting
De leden van de fractie van de VVD hebben over deze exportheffing de
volgende vragen. Waarom is voor de dekking gekozen voor het verhogen
van de afvalstoffenbelasting? Welke andere mogelijkheden ziet de
regering voor een andere dekking, aangezien afvalverwerkers nu twee
keer worden benadeeld (door het schrappen de heffing en door verhoging
van de afvalstoffenbelasting)?
In samenwerking met de branche wordt onderzocht of het mogelijk is een
exportheffing in de afvalstoffenbelasting vorm te geven die zowel
Europees houdbaar als uitvoerbaar en handhaafbaar is. In welke richting
wordt de oplossing gezocht? Wanneer kan de uitkomst bekend zijn en met
de Tweede Kamer gedeeld worden, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld dat het niet is gelukt een
«Brussel proof» exportheffing op afval te ontwerpen. Die heffing was
bedoeld om een gelijk speelveld te creëren tussen binnenlandse en
buitenlandse afvalverwerkers. In plaats daarvan gaat nu de heffing voor
binnenlandse afvalverwerkers met ca 10% omhoog, waarmee een gelijk
speelveld verder buiten zicht raakt. Deze leden vragen de regering om een
schatting van de te verwachten gevolgen voor de afvalstromen en de
concurrentiepositie van binnenlandse afvalverwerkers.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
exportheffing afvalstoffenbelasting. Waarom wordt gekozen voor dekking
uit een algemene verhoging van het tarief van de afvalstoffenbelasting en
niet uit een verhoging van het tarief voor het verbranden? Met hoeveel
euro zou het tarief voor verbranden moeten worden verhoogd om
dezelfde structurele dekking te halen? Kan worden aangegeven op welke
termijn de resultaten uit het onderzoek naar een mogelijke exportheffing
in de afvalstoffenbelasting naar de Kamer wordt gestuurd? Is het mogelijk
om bij het Belastingplan 2018 een voorstel op te nemen voor een
uitvoerbare en handhaafbare exportheffing, zo vragen de leden van de
SP-fractie.
De leden van de fractie van GroenLinks zijn benieuwd naar het tijdspad
voor een houdbare invoering van de exportheffing voor afval.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

26

Kan de regering een toelichting geven waarom er structureel 8 miljoen
euro gedekt moet worden? Klopt het dat tijdens de behandeling van het
Belastingplan 2015 amendementen zijn ingediend ter waarde van 3
miljoen euro structureel (Kamerstuk 34 002, nrs. 69 en 70) en 5 miljoen
euro incidenteel (amendement 34 002, nr. 71), zo vragen de leden van de
SGP-fractie.
8. Budgettaire aspecten
Ten aanzien van de budgettaire aspecten hebben de leden van de
VVD-fractie de hierna volgende vragen. Kan een uitsplitsing van de
budgettaire effecten van de drie maatregelen gericht op de vrijgestelde
beleggingsinstellingen worden gegeven?
Kan een uitsplitsing van de budgettaire effecten worden gegeven van de
wijziging specifiek renteaftrekbeperkingen (uitgesplitst naar artikel 10a
Wet Vpb 1969 en artikel 15ad Wet Vpb 1969)?
Het resterende deel van de reservering voor startup-maatregelen wordt
aangewend ter dekking van een subsidieregeling. Over welke subsidieregeling gaat het, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de CDA-fractie merken op dat er € 0 miljoen aan opbrengst
wordt geraamd voor het box-2-beleggen in vrijgestelde beleggingsinstellingen. Zou de regering nader kunnen toelichten waarom deze maatregel
niets oplevert?
9. EU-aspecten
Waarom moet er in de wetstekst (incl. de artikelsgewijze toelichting) zo
specifiek iets opgenomen worden over staatssteun? Heeft hierover
overleg plaats gevonden met de Europese Commissie of hier wel sprake
is van staatssteun? Zo ja, wat was de uitkomst? Zo nee, waarom niet, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
10. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
Hoe zouden de administratieve lasten voor het bedrijfsleven bij de
innovatiebox, van 0,6 miljoen euro structureel, substantieel kunnen
worden verlaagd c.q. waar worden deze extra lasten door veroorzaakt, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
11. Overig
Commentaren
Kan de regering reageren op het commentaar van de NOB (Nederlandse
Orde van Belastingadviseurs) op de verschillende fiscale wetsvoorstellen
bij het pakket Belastingplan 2017, zo vragen de leden van de VVD-fractie,
de leden van de SP-fractie, de leden van de CDA-fractie en de leden van
de D66-fractie.
Ook het RB (Register Belastingadviseurs) heeft vragen en kanttekeningen
over de voorgestelde maatregelen. De leden van de SP-fractie, de leden
van de CDA-fractie en de leden van fractie van D66 vragen de regering om
deze vragen te beantwoorden.
Voorts vragen de leden van de CDA-fractie de regering te reageren op de
vragen en opmerkingen van de SRA en de Vereniging van Estate Planners
in het Notariaat in hun commentaren op onderhavig wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

27

Schenkingsvrijstelling eigen woning
Kunnen mensen die onder de oude schenkingsregeling al geschonken
hebben opnieuw schenken? Is de boetrente die mensen over hun
hypotheek betalen als zij meer dan toegestaan aflossen ook aftrekbaar? Zo
nee, waarom niet, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
BTW pensioenregelingen
Wat is de verklaring en de reden voor het feit dat de verschillende
pensioenregelingen in een verschillend btw-regime vallen (bijvoorbeeld
defined benefit en defined contribution), zo vragen de leden van de
VVD-fractie. Kan een overzicht worden gegeven welke pensioenregelingen
nu precies in welk btw-regime ze vallen? Wat is de stand van zaken van de
lopende procedure bij de Hoge Raad? Wanneer verwacht de regering een
uitspraak van de Hoge Raad? Klopt het dat het onderscheid wat gemaakt
is een politieke invalshoek kent? Waarom? Wat zijn de financiële consequenties als beide gelijk getrokken worden in beide situaties (dus wel en
geen btw)? Wat zijn de voorwaarden vanuit Europa waarom deze
maatregel genomen is? Graag uitgebreide toelichting, zo vragen de leden
van de VVD-fractie.
Tevens hebben de leden van de VVD-fractie nog een aantal vragen over de
hierna volgende onderwerpen.
Werknemersparticipatie
Er zijn werkgevers die betrokkenheid van werknemers bij het bedrijf willen
stimuleren door bijvoorbeeld door werknemers aandelen in het bedrijf te
geven. Dat er geen aftrek – in de vorm van loonkosten – in de vpb kan
worden toegestaan op het moment dat je eigen aandelen uitgeeft en deze
vervolgens aan het persoon geeft als beloning is logisch. Waarom maakt
de wet geen onderscheid tussen geëmitteerde aandelen en ingekochte
aandelen bij de toepassing van de aftrekbeperking? Wat zijn de financiële
gevolgen als je dit zou regelen voor ingekochte aandelen op de kapitaalmarkt die worden toegekend aan werknemers, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
Belastingverdragen
Per 1 januari 2015 is artikel 7.8 Wet IB 2001, kwalificerend belasting
plichtige, van kracht geworden. Het belasting verdrag met Zweden regelt
dat de AOW in Nederland moet worden belast en particuliere pensioenen
in Zweden. Tot 31 december 2014 was er het keuzerecht om behandeld te
worden als binnenlands belastingplichtige. Door inwerking treden van de
artikel 7.8 Wet IB 2001 en het vervallen van het keuzerecht wordt dan niet
meer voldaan aan de eis dat er over 90% van het inkomen belasting in
Nederland betaald moet worden. Voor inwerkingtreden van de wet zijn er
een aantal handelsverdragen aangepast op dit punt, voor een aantal ook
niet. Wat zijn de gevolgen voor de mensen in landen waar de handelsverdragen nog niet zijn aangepast aan deze wetswijziging? Voor welke
belastingverdragen heeft een dergelijke aanpassing plaats gevonden?
Voor welke niet? En wanneer gaat dit alsnog gebeuren, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

28

BTW
Als er een pakket met de post verstuurd wordt, kost dit Euro 6,95 met 0%
btw. Als deze portkosten doorberekend moeten worden, dan moet er 21%
btw berekend worden. Waarom is dit niet btw-neutraal, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.
Fiscale bijtelling auto
Voor de fiscale bijtelling van de auto wordt gekeken naar de nieuwwaarde.
Veel kleinere ondernemers gebruiken hun zakenauto ook privé, maar
rijden niet in een nieuwe auto. Stel iemand koopt een gebruikte auto voor
6.000 euro, de nieuwwaarde is 32.000 euro. De bijtelling gaat dan over die
32.000 euro ofwel 8.000 euro per jaar. De vraag is of dat dan een redelijke
bijtelling is. Na hoeveel jaar vervalt de bijtelling op de nieuwwaarde en
wordt over gegaan naar de dagwaarde? Is de regering bereid om in de
toekomst, bijvoorbeeld voor het Belastingplan 2018, nog eens te kijken
naar deze problematiek? Zo nee, waarom niet, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
Terugsluizen dieseltoeslag
Waarom is motie Neppérus (Kamerstuk 34 391, nr. 24) over het terugsluizen van de dieseltoeslag bij het Belastingplan 2017 niet uitgevoerd, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
Motorrijtuigenbelasting (MRB)
Bij het Belastingplan 2016 is in het kader van de vereenvoudiging besloten
om de jaarbetaling MRB af te schaffen. Het vervallen van de mogelijkheid
tot jaarbetaling leidt ertoe dat de motorrijtuigenbelasting alleen nog per
tijdvak van drie maanden vooruit kan worden betaald. Met een automatische incasso kunnen de administratieve lasten beperkt worden. Voor
vrachtauto’s kan dit echter niet per maand of per 3 maanden. Waarom is
dit niet mogelijk, want dat zou toch behoorlijke administratieve lasten
schelen? Voor hoeveel auto’s werd gebruik gemaakt van de mogelijkheid
van jaarbetaling? Wanneer is er wel de mogelijkheid om per automatische
incasso per tijdvak te betalen? Kan dit versneld worden? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, hoe en wanneer, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Interneteconomie
Op 6 september bericht de NOS dat de Belastingdienst worstelt met de
interneteconomie.2
Kan de regering een reactie geven op de geschetste problematiek? En ook
aangeven welke oplossingen daarvoor zijn of aan welke oplossingen
wordt gewerkt, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Accijnzen
In de Autobrief 2 is vastgelegd dat de teruggaveregeling voor LNG in 2018
wordt geëvalueerd. In hoeverre komen bedrijven met hun investeringen in
de problemen als er pas over twee jaar duidelijkheid komt? In hoeverre
zou een aanpassing van het evaluatiemoment voor meer zekerheid
kunnen zorgen?
In Nederland wordt accijns op bier geheven op basis van het systeem van
graden plato. Dat houdt in dat de accijns wordt geheven op het gehalte
suikers met de veronderstelling dat suikers omgezet worden in alcohol.
2

http://nos.nl/artikel/2130175-belastingdienst-worstelt-met-interneteconomie.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

29

Dus hoe meer suiker, hoe meer alcohol. Er zijn echter ook producten op de
markt die naast alcohol ook gewone suikers bevatten. Daarmee zijn deze
producten duurder in accijns dan bier met hetzelfde alcoholpercentage. In
hoeverre vindt de regering dit redelijk? In hoeverre kan deze systematiek
aangepast worden? Is de regering bereid hiernaar te kijken in aanloop van
het Belastingplan 2018? Welke andere landen in de EU zijn inmiddels
bezig om naar aanpassingen te kijken, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
Werkkostenregeling
Toen de werkkostenregeling is aangepast, was het de bedoeling dat de
regeling eenvoudiger zou worden, voor de overheid, maar zeker ook voor
de werkgevers. In hoeverre is dit geslaagd volgens de regering? Voor de
juiste toepassing van de werkkostenregeling met betrekking tot personeelsactiviteiten moet een administratie worden bijgehouden over de
aard van de activiteit (consumptief, geheel of deels zakelijk), de locatie (op
de werkplek of buiten de werkplek), de deelnemers (intern of extern),
maaltijden (zakelijk of consumptief). In hoeverre en voor wie heeft de
werkkostenregeling geleid tot een administratieve vereenvoudiging, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de fractie van de VVD krijgen signalen dat de werkkostenregeling, zeker voor het mkb, administratief gezien geen vereenvoudiging is
en de vrije ruimte onwerkbaar laag is. Herkent de regering deze signalen?
Hoe zouden deze knelpunten opgelost kunnen worden? In hoeverre is de
werkkostenregeling mkb-vriendelijk? Kan een indicatie gegeven worden in
hoeverre de werkkostenregeling voldoende vrije ruimte biedt voor
werkgevers van mkb-bedrijven om onbelaste vergoedingen aan hun
personeel te geven?
In hoeverre krijgt de regering ook signalen uit de recreatiesector dat de
nieuwe werkkostenregeling heeft geleid tot minder bedrijfsuitjes en de
recreatiesector dus negatieve gevolgen van ondervindt? Klopt het dat
RECRON en Koninklijke Horeca Nederland een afname zien van
opdrachten bij mkb-bedrijven omdat de regeling te ingewikkeld is, en de
vrije ruimte van bedrijven te beperkt is? Wanneer is de evaluatie van de
werkkostenregeling gepland? Is de regering bereid om deze evaluatie naar
voren te halen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om dan ook te
kijken naar de gevolgen voor de recreatie- en horecasector in relatie tot
bedrijfsuitjes, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Energiebelasting
Is de regering bekend met de problematiek van onder meer de Stadsverwarming Purmerend? Als stadsverwarming draait op een centrale die
enkel warmte opwekt, dan betaal je een hoger tarief aan energiebelasting
voor het aardgas dat je gebruikt in een hulpketel, dan wanneer de
stadsverwarming draait op restwarmte van een warmtekrachtinstallatie.
Dat is logisch, want zo wordt energiebesparing aangemoedigd. Echter, dat
geldt ook in geval de centrale die enkel warmte opwekt op een duurzame
bron als biomassa draait, terwijl de restwarmte-centrale op fossiele
brandstoffen draait. Wat vindt de regering van de geschetste problematiek? Welke oplossingen zouden daarvoor mogelijk zijn? En hoeveel
geld zou hier dan mee gemoeid zijn, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

30

Overdrachtsbelasting bij overdracht aan echtgenoot
Tot op heden is voor een boer of tuinder die het bedrijf wil overdragen
aan zijn opvolger, de verkrijging voor de opvolger alleen vrijgesteld van
overdrachtsbelasting als de opvolger zijn of haar kinderen, kleinkinderen,
broers en zussen of echtgenoten van de broers of zussen betreft. De
vrijstelling houdt in: een besparing van 6% aan belastingafdracht. De
vrijstelling geldt niet als de ondernemer het bedrijf wil overdragen aan
zijn echtgenoot. Als echtelieden in gemeenschap van goederen zijn
gehuwd levert dit geen problemen op: indien de helft wordt overgedragen
aan de echtgenoot wordt dit niet gezien als «verkrijgen» en levert het ook
geen heffing van overdrachtsbelasting op. Wanneer er sprake is van
huwelijkse voorwaarden, hetgeen steeds vaker het geval is, dan is er
volgens de wet wel sprake van belastbare verkrijging. Waarom kan een
ondernemer zijn/haar bedrijf vrij van overdrachtsbelasting overdragen aan
bijvoorbeeld een aangetrouwde schoonzus of zwager, maar niet aan de
eigen echtgenoot? Is de regering bereid dit punt op te pakken, nu steeds
meer huwelijken onder huwelijkse voorwaarden worden gesloten, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.
Fiscale behandeling onbenutte zelfstandigenaftrek in jaar van staking
Een doorgeschoven onbenutte zelfstandigenaftrek kan in het jaar van
staking niet (alsnog) worden benut wanneer de ondernemer in het jaar
van staking niet aan de urennorm voldoet. De onbenutte zelfstandigenaftrek is opgebouwd in jaren dat de ondernemer wel aan de voorwaarden
voor de zelfstandigenaftrek voldoet. Het beleid ziet enkel op samenloop in
een en hetzelfde jaar van staken én overlijden. In hoeverre is dit redelijk?
Zou ook niet het benutten van de zelfstandigenaftrek in het zicht van het
overlijden mogelijk moeten worden, zo vragen de leden van de
VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie hebben nog enkele andere vragen.
Energiebelasting op aardgas voor hulpketels bij stadsverwarming. Bij
stadsverwarming wordt doorgaans gebruik gemaakt van hulpketels die
gestookt worden met aardgas. Voor dat aardgas geldt het degressieve
belastingtarief, mits bij de stadsverwarming grotendeels gebruik gemaakt
wordt van restwarmte. Indien echter grotendeels warmte wordt opgewekt
met biomassa-installaties geldt dit lagere tarief niet. Dit bevreemdt de
leden van de PvdA-fractie en de vraag is dan ook waarom voor stadsverwarming met biomassa-installaties niet evenzeer het lage tarief voor
hulpketels kan worden toegepast. Deze leden vragen ook naar de
budgettaire gevolgen van een dergelijke versoepeling.
Vorig jaar is een amendement (kamerstuk 34 302, nr. 53) ingediend en
aangenomen strekkende tot een btw-vrijstelling voor leveringen en
diensten verricht door samenwerkingsverbanden op het gebied van
multidisciplinaire eerstelijns- en geboortezorg. De leden van de-PvdA
fractie bereiken geluiden dat de reikwijdte van deze vrijstelling onbedoeld
beperkt wordt. Zo lopen genoemde samenwerkingsverbanden tegen het
probleem aan dat slechts de organisatorische activiteiten van de
samenwerkingsverbanden onder de btw-vrijstelling vallen, terwijl de
diensten van de bij de samenwerkingsverbanden aangesloten eerstelijns
zorgverleners (kaderartsen) wèl in de heffing van 21% btw worden
betrokken.
Is de regering het met deze leden eens dat dit niet de bedoeling kan zijn
en dat het aldus creëren van belastingheffing op eerstelijns zorgverleners
haaks staat op het streven naar betere en kostenefficiëntere zorgverlening
door het aangaan van samenwerkingsverbanden? Is de regering bereid dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

31

knelpunt weg te nemen door aanpassing van het Uitvoeringsbesluit
Omzetbelasting 1968, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.
In de belastingadviespraktijk blijkt veel verwarring te bestaan over de
toepassing van artikel 10bis.11. in de Wet Inkomstenbelasting 2001, die
per 1 januari 2013 artikel 3.122 Wet IB 2001 heeft vervangen. Dit leidt tot
veel problemen bij het verkrijgen van hypothecaire leningen, onduidelijkheid over wat een juiste belastingaangifte is en problemen bij
echtscheiding.
Uit de memorie van toelichting en parlementaire behandeling blijkt niet
dat hiermee een wijziging in de werking van de imputatieregeling werd
beoogd. De oorspronkelijke bedoeling van artikel 3.122 Wet IB 2001 (nadat
een fiscale vrijstelling is benut wordt dit bedrag levenslang in mindering
gebracht op de maximale eigenwoningschuld) staat echter ter discussie
door de gekozen formulering in artikel 10bis.11, eerste lid, Wet IB 2001.
In artikel 10bis.11, eerste lid, Wet IB 2001, staat dat het bedrag van de
genoten vrijstelling in mindering komt op de bestaande eigenwoningschuld. Door de toevoeging van het woord «bestaande» vermindert de
genoten vrijstelling niet meer de maximale eigenwoningschuld maar nog
slechts het recht op het oud regime. Daarnaast ontstaat in geval van deze
letterlijke uitleg van dit artikel een samenloop met artikel 10bis.1, derde
lid, Wet IB 2001 (herstel recht op oud regime indien binnen het zelfde dan
wel volgend kalenderjaar na aflossing weer een verwerving plaatsvindt).
Ingeval de aflossing heeft plaatsgevonden, binnen de gestelde termijn een
verwerving plaatsvindt en er recht is geweest op een vrijstelling, is de
vraag of het herstel van de bestaande eigenwoningschuld (artikel 10bis.1,
derde lid, Wet IB 2001) en de imputatie van de bestaande eigenwoningschuld (artikel 10bis.11,l eerste lid, Wet IB 2001) elkaar opheffen of naast
elkaar moeten worden toegepast. De leden van de PvdA-fractie willen een
aantal voorbeelden geven.
Voorbeeld 1:
M verkoopt woning (€ 300.000 opbrengst, oude eigenwoningschuld
(EWS) € 275.000).
Spaarrekening Eigen Woning (SEW) € 50.000.
M gaat huren (recht op vrijstelling SEW op grond van versoepelingsregeling).
Eigenwoningreserve (EWR) bedraagt: € 300.000 – € 275.000 = € 25.000
Genoten vrijstelling SEW/imputatie: € 50.000
Situatie 1: M koopt na 4 jaar huren weer eigen woning voor € 350.000.
Maximale EWS voor 1-1-2013 (art. 3.122 Wet IB 2001): € 350.000 -/€ 50.000 = € 300.000
Maximale EWS na 1-1-2013 (art. 10bis.11, eerste lid, Wet IB 2001):
€ 350.000, volledig nieuw regime.
Recht op oud regime is vervallen, imputatieregeling heeft geen werking.
Situatie 2: M koopt na 1 jaar huren weer eigen woning voor € 350.000.
Maximale EWS voor 1-1-2013 (art. 3.122 Wet IB 2001):
Bijleenregeling: € 350.000 -/- € 25.000 (EWR) = € 325.000
Imputatieregeling (art. 3.122): € 350.000 -/- € 50.000 = € 300.000
Dus maximale EWS: € 300.000
Maximale EWS na 1-1-2013 (art. 10bis.11 lid 1):
Bijleenregeling: € 350.000 -/- € 25.000 (EWR) = € 325.000
Hoeveel bedraagt de bestaande EWS?
Uitwerking 1: oud regime (art. 10bis.1, lid 3, en art. 10bis.11, lid 1, Wet IB
2001, naast elkaar toepassen):
Art. 10bis.11, lid 1, Wet IB 2001: maximale bestaande EWS is € 350.000 -/€ 50.000 = € 300.000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

32

Art. 10bis.1, lid 3, Wet IB 2001: bestaande EWS was € 275.000, dus deze
herstelt.
Maximaal bestaande EWS/oud regime is laagste van de twee, dus
€ 275.000.
Uitwerking 2: oud regime (art. 10bis.11, lid 1, na art. 10bis.1, lid 3, Wet IB
2001 toepassen):
Recht op oud regime herstelt tot maximaal € 275.000. Wordt gekort met
genoten vrijstelling € 50.000, dus maximaal € 225.000 oud regime.
Voorbeeld 2:
M en V (gehuwd in wettelijke gemeenschap) gaan scheiden. De eigenwoning wordt voor een waarde van € 300.000 toegedeeld aan M. De
bestaande EWS bedraagt € 350.000. De SEW (op twee namen, saldo
€ 80.000) wordt voor toedeling afgelost op de EWS. Recht op vrijstelling
op grond van besluit vervallen tijdsklem. Resterende EWS op datum
toedeling € 270.000. V koopt een EW voor € 250.000.
Situatie M:
Maximale EWS: verwerving € 150.000 plus zijn oude EWS € 135.000 =
€ 285.000.
Hoeveel bedraagt zijn bestaande EWS?
Uitwerking 1: (meest in lijn met bedoeling van de wet)
Zijn bestaande EWS bedraagt maximaal € 175.000 (herstel op grond van
art. 10bis.1, lid 3, Wet IB 2001).
Art. 10bis.11, eerste lid, Wet IB 2001, heeft (nog) geen werking omdat de
EW/EWS waarop de aflossing van de SEW van de man heeft plaats
gevonden nog in zijn bezit is.
Uitwerking 2: (letterlijke toepassing wetsartikelen)
Zijn bestaande EWS bedraagt maximaal € 135.000 (herstel op grond van
art. 10bis.1, lid 3, Wet IB 2001, wordt teniet gedaan door imputatie op
grond van art. 10bis.11, eerste lid, Wet IB 2001).
Situatie V:
Maximale EWS voor 1-1-2013 (art. 3.122 Wet IB 2001):
Bijleenregeling: € 250.000 -/- € 15.000 (EWR) = € 235.000
Imputatieregeling (art. 3.122 Wet IB 2001): € 250.000 -/- € 40.000 =
€ 210.000
Dus maximale EWS: € 210.000
Maximale EWS na 1-1-2013 (art. 10bis.11, eerste lid, Wet IB 2001):
Bijleenregeling: € 250.000 -/- € 15.000 (EWR) = € 235.000
Hoeveel bedraagt de bestaande EWS?
Uitwerking 1: oud regime (10bis.1, lid 3, en 10bis.11, lid 1, Wet IB 2001,
naast elkaar toepassen):
Art. 10bis.11, lid 1, Wet IB 2001: maximale bestaande EWS is € 250.000 -/€ 40.000 = € 210.000.
Art. 10bis.1, lid 3, Wet IB 2001: bestaande EWS was € 175.000, dus deze
herstelt.
Maximaal bestaande EWS/oud regime is laagste van de twee, dus
€ 175.000.
Uitwerking 2: oud regime (art. 10bis.11, lid 1, na art. 10bis.1, lid 3, Wet IB
2001 toepassen):
Recht op oud regime herstelt tot maximaal € 175.000. Wordt gekort met
genoten vrijstelling € 40.000, dus maximaal € 135.000 oud regime.
Oplossing om weer terug te keren naar situatie van voor 1-1-2013:
Artikel 10bis.11, eerst lid, wijzigen.
– «bestaande» laten vervallen
– toevoegen: «en de eigen woning, waarvoor de met de uitkering
afgeloste eigenwoningschuld is aangegaan, is vervreemd»
Graag vernemen de leden van de PvdA-fractie een reactie op het
voorgaande.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

33

Uit de evaluatie van de Wet excessieve beloningsbestanddelen blijkt dat
die wet knellend werkt bij het aantrekken en verkopen van profvoetballers.
De leden van de PvdA-fractie menen dat deze wet niet bedoeld was voor
profvoetballers. Is reeds onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de
beperkingen voor betaald voetbalclubs en profvoetballers als gevolg van
deze wet weg te nemen?
Bij de toepassing van belastingverdragen wordt de heffing op pensioenuitkeringen doorgaans toegewezen aan het woonland, dat wil zeggen het
land waar de uitkeringsgerechtigde woont. Dit terwijl het pensioen is
opgebouwd in Nederland, en hier de pensioenpremies in aftrek zijn
genomen. Tegelijkertijd worden ABP-pensioenen doorgaans wel aan
Nederland toegewezen. Is dit onderscheid tussen ambtenarenpensioenen
en reguliere pensioenen nog wel te rechtvaardigen? Kan de regering
aangeven of het Nederlandse verdragsbeleid op dit punt nog wel van deze
tijd is, en de Kamer laten weten of zij wijzigingen op dit punt overweegt,
zo vragen de leden van de PvdA-fractie.
De leden van de PvdA-fractie hebben er moeite mee dat bij pensioenemigratie de Nederlandse belastingclaim doorgaans verloren gaat. Het
beginsel dat pensioenen in de woonstaat worden belast werkt sterk
nadelig uit voor landen met een hoogontwikkeld stelsel van kapitaaldekking en kan emigratie om oneigenlijke redenen in de hand werken.
Deelt de regering dit ongenoegen? Ziet de regering mogelijkheden om in
belastingverdragen vaker dan nu het geval is bronheffingen op te leggen
bij pensioenemigratie?
Kan de regering een reactie geven op het arrest van de Hoge Raad van
12 augustus 2016, V-N 2016/40.10, en daarbij aangeven of reparatiewetgeving naar aanleiding van dit arrest wordt voorbereid, zo vragen de
leden van de PvdA-fractie.
De leden van de PvdA-fractie krijgen signalen dat er nog altijd onredelijke
gevallen voorkomen in de toeslagenregeling bij scheiding. Doordat
partners in gevallen het gehele jaar als toeslagpartner aangemerkt
worden, kunnen zij de dupe worden van situatieveranderingen na
scheiding bij de partner. Zo kan het gebeuren dat de partner na scheiding
veel meer gaat verdienen. Indien de achterblijver de aanvrager van de
toeslag was moet diegene dit terugbetalen, ook al kon diegene niet weten
van de inkomensverandering, en mag de Belastingdienst haar kennis
hierover niet delen. Is de regering bekend met deze problematiek, en wat
kan de regering doen om dit soort situaties te voorkomen, zo vragen de
leden van de PvdA-fractie.
Ondanks de inspanningen om belasting- en toeslagfraude daadkrachtig
aan te pakken ontvangen de leden van de PvdA-fractie signalen over
oneigenlijk beroep op toeslagen en het kindgebonden budget. In het
bijzonder kan dit gebeuren doordat een van de partners zogenaamd
verhuist en zich bijvoorbeeld weer inschrijft bij het ouderlijk huis. Dat kan
duizenden euro’s aan toeslagen en kindgebonden budget opleveren. Is in
beeld bij de Belastingdienst/Toeslagen hoe vaak dit gebeurt en zijn er
signalen dat dergelijke vormen van oneigenlijk gebruik toeneemt? Is er
sprake van intensivering van de handhaving op dit punt, zo vragen de
leden van de PvdA-fractie.
Woningcorporaties zijn integraal onderworpen aan de vennootschapsbelasting. De logica hier achter lijkt echter vervallen nu de woningcorporaties hun bezit moeten splitsen in diensten van algemeen economisch
belang (daeb) en niet-daeb activiteiten. Is het niet wenselijk en ook
consistent met de vpb- plicht van andere sectoren, zo vragen de leden van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

34

de PvdA- fractie, om de vpb-plicht voor woningcorporaties te beperken tot
hun commerciële activiteiten? Welk budgettairbeslag is hiermee gemoeid?
De leden van de SP-fractie hebben nog enkele andere vragen.
De leden van de SP-fractie hebben een vraag over de rekenhulp lijfrentepremie op de website van de Belastingdienst. De leden van de SP-fractie
willen van de regering weten waarom de rekenhulp lijfrentepremie op de
website van de Belastingdienst niet meer bijgewerkt is? Deze leden wijzen
erop dat de rekenhulp een aantal jaren te laat wordt bijgewerkt. Het
Belastingplan 2016 is sinds Prinsjesdag 2015 bekend en nog steeds is de
rekenhulp voor de lijfrentepremie 2016 niet bijgewerkt. Hoe kan dit? En is
de regering bereid om dit alsnog te updaten? Tevens vragen deze leden
een toezegging van de regering om de rekenhulp, maar ook andere
informatie op de website van de Belastingdienst up-to-date te houden.
Btw-vrijstelling voor niet-ingezetenen
De leden van de fractie van de SP hebben een vraag over de
btw-vrijstelling voor niet-ingezetenen. Hoe vaak wordt gebruik gemaakt
van de regeling voor «niet-ingezetene» (bijvoorbeeld bij de douane op
Schiphol) om de btw terug te vragen. Hoeveel geld is met deze regeling
gemoeid? Hoe hebben deze kosten zich in de afgelopen jaren ontwikkeld?
Wat is de achtergrond van deze regeling? Hoeveel mensen houden zich
bezig met de uitvoering van deze regeling? Aan welke voorwaarden moet
voldaan worden om de btw terug te kunnen krijgen? Welke ingezetenen
van welke landen maken voornamelijk gebruik van deze regeling?
Klopt het dat een flink deel van de vrijstelling naar bedrijfjes gaat die de
btw-teruggave administratief regelen en het geld na een paar weken of
maanden op de rekening van de niet-ingezetene storten?
Is het juridisch mogelijk om de regeling voor niet-ingezetenen met een
Nederlands paspoort af te schaffen, vragen de leden van de SP-fractie?
Hoeveel zou de opbrengt van deze variant zijn?
Is het juridisch mogelijk om de regeling voor niet-ingezetenen zonder
Nederlands paspoort af te schaffen? Hoeveel zou de opbrengt van deze
variant zijn?
Ook vragen deze leden of het juridisch mogelijk is om deze regeling
volledig af te schaffen. Hoeveel zou de opbrengst van deze variant zijn?
Opgaaf intracommunautaire prestaties
De leden van de SP-fractie hebben enkele vragen over intracommunautaire prestaties (ICP). Hoe vaak is er de afgelopen jaren een aangifte ICP
gedaan? Hoe vaak is er een boete opgelegd in de afgelopen jaren? Kan de
regering dit in een overzicht weergeven, zo vragen de leden van de
SP-fractie?
Wat doet de Belastingdienst met deze aangiftes? Worden deze gecontroleerd dan wel betrokken bij een of andere controle? Hoe vaak is dit het
geval geweest en om welke controles gaat het?
Worden deze aangiftes ook uitgewisseld met andere landen? Hoe vaak is
de afgelopen jaren een uitvraag gedaan bij Nederland en om deze
gegevens gevraagd? Welke landen hebben deze gegevens gevraagd, zo
vragen de leden van de SP-fractie? Hoe vaak heeft Nederland om
informatie uit ICP-aangiftes gevraagd bij andere landen? In welke landen
is informatie gevraagd?
Welke functie hebben deze aangiftes? Wat is de reden dat deze aangiftes
gedaan moeten worden?
Is er nog een vereenvoudiging te halen door de groep die deze aangiftes
doet te verkleinen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

35

Kort telefonisch uitstel voor ondernemers
De leden van de SP-fractie hebben enkele vragen over het Kort telefonisch
uitstel voor ondernemers. Kan de regering cijfers geven van het gebruik
van kort telefonisch uitstel voor betalen van een aanslag door ondernemers, zo vragen de leden van de SP-fractie. Hoe vaak is gebruik
gemaakt van deze regeling in de afgelopen jaren?
Waarom moeten ondernemers eerst de boete afwachten voordat zij een
verzoek voor kort telefonisch uitstel kunnen indienen? Is het niet mogelijk
om het proces te vereenvoudigen zodat ondernemers niet eerst de
aanslag met boete hoeven af te wachten alvorens zij een verzoek voor kort
telefonisch uitstel kunnen vragen, vragen de leden van de SP-fractie.
Aftrek kosten van ondernemers
btw
Ook hebben de leden van de SP-fractie enkele vragen over aftrekbare
kosten voor ondernemers. Zij wijzen erop dat op internet (op fora) veel
discussie is over aftrekbaarheid van bepaalde kosten voor ondernemers.
Zo wordt er gesuggereerd dat de btw van eten gekocht in een horecagelegenheid niet aftrekbaar is en eten in een supermarkt wel. Wat klopt er van
deze informatie? Waarom is hier verschil in behandeling tussen eten uit
horeca en een supermarkt? Waarom mag een ondernemer de btw van
eten gekocht in een supermarkt aftrekken?
Winst
Verder wordt voor het bepalen van de winst op internetfora een onderscheid gemaakt tussen aftrekbaarheid van kosten voor eten gemaakt met
een klant, onderweg voor het werk en tijdens overwerk (allen voor 73,5%
aftrekbaar) en kosten voor eten & drinken regulier gemaakt tijdens
werktijd (niet aftrekbaar). Klopt deze informatie? Hoe ziet de Belastingdienst toe welke kosten tijdens overwerk worden gemaakt en welke
regulier zijn, vragen de leden van de SP-fractie?
De leden van de SP-fractie willen graag een juridische onderbouwing van
de aftrekbaarheid van eten onder verschillende omstandigheden. Ook
vragen deze leden waarom deze informatie niet gespecificeerd te vinden
is op de website van de Belastingdienst? En is het niet mogelijk hier
eenduidigheid in aan te brengen?
Box 3
De leden van de SP-fractie vragen de regering wat de opbrengst is
wanneer de vermogensrendementsheffing wordt omgezet in een
vermogenswinstbelasting met een tarief van 30% over gerealiseerde
vermogenswinsten. Wat is de opbrengst indien het tarief wordt verhoogd
naar 40%? En indien het tarief wordt verhoogd naar 50%?
De leden van de CDA-fractie hebben nog enkele andere vragen.
Bbz-leningen
De leden van de CDA-fractie missen in het belastingplan de implementatie
van de oplossing voor het probleem van de fiscale gevolgen van
omzetting van de bbz-leningen naar een gift. Waarom is deze oplossing
niet in het belastingplan opgenomen? Is de regering bereid om dit bij nota
van wijziging alsnog te doen, zodat geen tijd verloren wordt en dit
probleem in ieder geval per 1 januari 2017 kan worden opgelost?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

36

Nieuwe huwelijksvermogensrecht
De leden van de CDA-fractie merken op dat in het Belastingplan geen
wijzigingen zijn opgenomen met betrekking tot de fiscale gevolgen van
het nieuwe huwelijksvermogensrecht dat mogelijk per 1 januari 2017 in
werking treedt. Bij de wetsbehandeling hebben de leden van de
CDA-fractie veelvuldig op deze fiscale gevolgen en vraagpunten gewezen.
Zowel de indieners als de regering hebben aangegeven dat het
wetsvoorstel waarmee de beperkte gemeenschap de standaard wordt, zelf
geen fiscale gevolgen heeft. Dit mag dan zo zijn, maar de fiscale
problemen met de beperkte gemeenschap en het huwelijksvermogensrecht blijven wel bestaan. Dit Belastingplan zou dan ook een mooie
gelegenheid geweest zijn voor de regering om daarop terug te komen, zo
menen de leden van de CDA-fractie.
Ook als het fiscale recht niet direct geraakt wordt door wijzigingen in het
huwelijksvermogensrecht is het de vraag of het fiscale recht nog wel
aansluit bij de nieuwe praktijk. Daarom willen de leden van de CDA-fractie
graag twee knelpunten, zoals genoemd in het artikel van E. Heithuis in het
Weekblad Fiscaal Recht van 19 juli 2016 (E. Heithuis, «Nieuw huwelijksvermogensrecht per 01-01-2017: gemiste kans», WFR 2016/140), aan de
regering voorleggen. Allereerst vragen de leden van de CDA-fractie de
regering of het vergoedingsrecht van artikel 1:87 BW een bruto (voor
belasting) of netto (na belasting) vergoedingsrecht is? Acht de regering
deze uitkomst gewenst?
De leden van de CDA-fractie willen ook het volgende voorbeeld aan de
regering voorleggen. Stel dat mensen vanaf 1 januari 2017 standaard in
beperkte gemeenschap huwen, dan kunnen zij staande het huwelijk de
algehele gemeenschap van goederen opnemen in hun huwelijkse
voorwaarden. Deze beperkte wijziging heeft fiscaal tot gevolg dat de helft
van de aandelen zonder aanmerkelijkbelangheffing overgaan naar de
andere echtgenoot. Dit fiscale gevolg treedt wel op bij de ondernemer die
vennootschapsbelastingplichtig is, maar niet bij de ondernemer die onder
de inkomstenbelasting valt. Acht de regering dit fiscale gevolg tegen de
achtergrond van de beperkte gemeenschap van goederen nog wel
proportioneel? En acht de regering het verschil met de IB-ondernemer
rechtvaardig, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
Ook de samenloop met de eigenwoningregeling is de leden van de
CDA-fractie nog niet geheel duidelijk. Deze leden willen onder verwijzing
naar het artikel van R. Stam in het Vakblad Financiële Planning van
september 2016 (R. Stam, «De eigenwoningregeling onder het nieuwe
huwelijksvermogensrecht», VFP 2016/9) de volgende voorbeelden aan de
regering voorleggen.
Stel dat mensen vanaf 1 januari 2017 standaard in beperkte gemeenschap
huwen en samen een woning kopen. Een van de partners heeft een eigen
woning verkocht en reeds vijf jaar hypotheekrenteaftrek genoten. Blijft het
eigenwoningverleden van die partner zonder deels over te gaan naar de
andere partner?
Twee partners kopen samen een huis van € 200.000, gefinancierd met een
annuïteitenhypotheek van € 100.000, een aflossingsvrije hypotheek van
€ 50.000 en € 50.000 eigen vermogen. Een van de partners heeft de eigen
woning, waarop een schuld rustte van € 100.000, net verkocht en daarbij
een eigenwoningreserve van € 50.000 gerealiseerd. Kan de regering
uiteenzetten wat de gevolgen hiervan zijn voor de hypotheekrenteaftrek
als de partners 1) ongehuwd samenwonen en geen fiscaal partner zijn 2)
ongehuwd samenwonen en fiscaal partner zijn 3) in gemeenschap van
goederen getrouwd zijn en 4) vanaf 1 januari 2017 standaard in beperkte
gemeenschap gehuwd zijn?
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie naar het volgende voorbeeld.
Twee partners wonen ongehuwd samen. Zij kopen samen een woning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

37

voor € 200.000 en worden beiden voor de helft eigenaar. Een partner gaat
een familielening van € 100.000 aan die alleen op de eigen naam staat en
de andere partner financiert de € 100.000 uit eigen vermogen. Vervolgens
trouwen de beide partners onder het nieuwe huwelijksvermogensrecht in
beperkte gemeenschap van goederen. Aan wie behoort nu de voorhuwelijkse hypotheekschuld van € 100.000 toe betreffende «een goed dat reeds
voor de aanvang van de gemeenschap aan de echtgenoten gezamenlijk
toebehoorde»? Als de schuld door het huwelijk voor de helft overgaat
naar de partner die het eigen deel van de woning met eigen vermogen
gefinancierd had, wat zijn daar fiscaal dan de gevolgen van voor de
hypotheekrenteaftrek, zo vragen de leden van de CDA-fractie.
De leden van de fractie van D66 hebben nog enkele andere vragen.
30%-regeling
De leden van de D66-fractie vragen de regering hoeveel expats gebruik
maken van de 30% regeling met een inkomen boven de Balkenendenorm.
De leden vragen de regering ook uiteen te zetten wat de werkelijke kosten
zijn voor expats om zich in Nederland te vestigen. Kan de regering ook
een uitsplitsing maken naar verschillende inkomensgroepen van de
werkelijke kosten?
Vpb-tarief
De leden vragen de regering om de stelling in de brief over fiscaal
vestigingsklimaat dat het vpb-tarief verlaagd wordt naar een concurrerend
niveau. Wat verstaat de regering hieronder? En kan de regering nader
toelichten hoe een race-to-the-bottom wordt voorkomen. Kan de regering
toelichten of zij daarbij ook kiest voor een Europees minimumtarief en
waarom wel of niet? Waarom is de verlaging van het vpb-tarief niet
opgenomen in het belastingplan 2017?
Overdrachtsbelasting
De leden van de D66-fractie vragen of de regering bekend is met het feit
dat er bij kantoorgebouwen die omgebouwd zijn naar cascowoningen,
een hogere overdrachtsbelasting geldt dan voor bijvoorbeeld casco
nieuwbouwwoningen? De leden refereren aan een project in Rotterdam
waar uit een voormalig kantoorgebouw alle kantoorvoorzieningen zijn
verwijderd en alle basisvoorzieningen voor bewoning zijn aangebracht
maar waarbij de woningeigenaren zelf de afbouw moeten verzorgen. De
appartementen zijn al aangemerkt als woningen in de Gemeentelijke Basis
Administratie. Is de regering bekend met het feit dat de Belastingdienst de
woningen niet kwalificeert als woningen zolang niet alle voorzieningen
zoals toilet, douche en keuken aanwezig zijn? Klopt het dat er daardoor
sprake is van een overdrachtsbelasting van 6% in plaats van 2%? Kan de
regering toelichten waarom voor getransformeerde kantoorpanden een
andere overdrachtsbelasting geldt dan voor nieuwbouw woningen met
dezelfde status van leeg casco? Is de regering van mening dat dit een
onwenselijke situatie oplevert, juist door leegstand van kantoorgebouwen
en een tekort aan woningen?
Energiebelasting
De leden van de D66-fractie vragen daarnaast of het klopt dat de energiebelasting op aardgas voor hulpketels voor stadsverwarming hoger is als
het warmtenet gevoed wordt met warmte uit een biomassawarmtecentrale dan met warmte uit een gas-WKK? Zo ja, kan de regering toelichten
waarom? Wat zijn de budgettaire gevolgen als de huidige biomassawarm-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

38

tecentrales ook onder het verlaagde/degressieve tarief zouden vallen? Is
de regering bereid te onderzoeken of en onder welke voorwaarden het
mogelijk is, om deze biomassawarmtecentrales onder het degressieve
tarief te laten vallen?
Artikel 10 Wet Vpb 1969
De leden van de D66-fractie vragen de regering of het klopt dat op basis
van artikel 10, eerste lid, onderdeel j, van de Wet Vpb1969 wordt bepaald
dat de uitreiking of toekenning van niet aftrekbaar zijn van de winst en
hier ook de aandelen aan werknemers onder vallen? Klopt het dat
aandelen aan werknemers die op de markt zijn ingekocht, ook niet
aftrekbaar zijn voor de vpb? Zo ja, kan de regering toelichten waarom
hiervoor gekozen is? Kan de regering toelichten of de kosten wel
aftrekbaar van de vpb zouden zijn op het moment dat de onderneming de
werknemer loon uitkeert waarvan de werknemer de aandelen zelf
inkoopt? Is de regering bereid de wet aan te passen zodat op de markt
ingekochte aandelen die aan werknemers doorgegeven worden, ook
aftrekbaar worden voor de vpb?
WBSO
De leden van de D66-fractie vragen de regering de ervaringen tot nu toe
uiteen te zetten over het afschaffen van het plafond van de WBSO, bij het
samenvoegen van de S&O-afdrachtsvermindering en RDA per 2016. Welk
aandeel van het WBSO budget gaat nu naar kosten boven de € 20
miljoen? Is dit een groter deel dan eerder onder de RDA?
Raming zelfstandigenaftrek
De leden van de D66-fractie constateren dat er een grote bijstelling is in de
raming voor de zelfstandigenaftrek. De leden vragen om een verdere
toelichting van deze bijstelling, is deze puur administratief of heeft komt
het ook door beleidsmaatregelen, zoals de Wet DBA?
De leden van de SGP-fractie hebben nog enkele andere vragen.
Vermogensrendementsheffing
In de memorie van toelichting op het Belastingplan 2016 zijn voor de
nieuwe berekening van box 3 voortschrijdend gemiddelde rendementen
voorgesteld. Kan de regering een update geven van de voortschrijdende
gemiddelde rendementen op spaargeld, aandelen, onroerende zaken,
obligaties en andere vermogenstitels (tabel 7 en tabel 8 uit de memorie
van toelichting belastingplan 2016)?
WBSO
Sinds 1 januari 2016 is de RDA geïntegreerd in de WBSO. Wat is
momenteel de gerealiseerde verdeling over kleine, middelgrote en grote
bedrijven, zo vragen de leden van de SGP-fractie.
Kwalificerende belastingplichtige
Kan de regering toelichten waarom het pensioen van een ex-ambtenaar
die in het buitenland woont, verplicht belastbaar blijft in Nederland, in
tegenstelling tot andere pensioenen? Klopt het dat ex-ambtenaren door
deze regel slechter af zijn dat andere Nederlandse gepensioneerde
werknemers die in het buitenland wonen, omdat ze niet langer in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

39

aanmerking komen voor de status van kwalificerende buitenlandse
belastingplichtige, zo vragen de leden van de SGP-fractie.
Assurantiebelasting
Per 1 januari 2013 is de assurantiebelasting verhoogd van 9,7% naar 21%.
In Nederland valt de brede weersverzekering onder de assurantiebelasting. De brede weersverzekering stelt de agrarische ondernemer in
staat zijn risico’s tegen schade aan gewassen door extreme en ongunstige
weersomstandigheden te verzekeren. Agrarische ondernemers in
Nederland hebben in toenemende mate te maken met extreme weersomstandigheden. Door de verhoging van de assurantiebelasting naar 21%
zijn de kosten significant gestegen, terwijl de ondernemer deze kosten niet
in zijn afzetprijs kan doorberekenen. In andere Europese landen is de
belastingdruk op deze verzekeringsvorm veel lager. Klopt het dat het
Europeesrechtelijk mogelijk is om de brede weersverzekering van
assurantiebelasting vrij te stellen, zo vragen de leden van de SGP-fractie.
Kan de regering bevestigen dat onder andere. Spanje, Frankrijk, Italië en
Polen een algehele vrijstelling van assurantiebelasting voor de brede
weersverzekering hebben? Hoeveel kost het toevoegen van de brede
weersverzekering aan het rijtje met huidige vrijstellingen, zo vragen de
leden van de SGP-fractie.
Seniorenhulpprogramma UnieKBO
In het kader van het afscheid nemen van de blauwe envelop, achten de
leden van de SGP-fractie het van zeer groot belang dat ouderen zoveel
mogelijk toegang hebben tot hulp bij het doen van digitale aangifte. Eén
van de maatschappelijke initiatieven is het seniorenhulpprogramma van
de UnieKBO. Klopt het dat de subsidie voor dit seniorenhulpprogramma
per 1 januari 2017 wordt stopgezet? De UnieKBO geeft aan dat per
1 januari 2017 € 5,50 per aangifte betaald zal moeten worden, bovenop
een onkostenvergoeding. De leden van de SGP-fractie vrezen dat er een
verschuiving plaats gaat vinden van dit redelijk goedkope initiatief dat
draait op vrijwilligers, naar het dure alternatief van hulp door de Belastingdienst zelf. Hoe schat de Staatssecretaris dit in? Is hier rekening mee
gehouden bij het besluit om de subsidie niet te verlengen, zo vragen de
leden van de SGP-fractie.
Het lid van de 50PLUS-fractie heeft nog enkele andere vragen.
Btw-heffing pensioenfondsen
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt aandacht voor de toenemende
uitvoeringskosten als gevolg van btw-maatregelen voor pensioenfondsen.
Het lid vreest dat stijgende btw-lasten onherroepelijk leiden tot lagere
pensioenresultaten voor de deelnemers. De uitvoeringskosten per
deelnemer stijgen 10 tot 17% door hogere btw-lasten. Die ontwikkeling
staat in groot contrast met de inspanningen van pensioenfondsbesturen
om de kosten per deelnemer juist waar mogelijk te verlagen.
Het lid van de 50PLUS-fractie is van mening dat het niet wenselijk is om
deelnemers aan Defined benefit-regelingen van overheidswege met
steeds hogere kosten op te zadelen. Het is onwenselijk dat deelnemers
van Defined benefit-regelingen bij pensioenfondsen door de btw-heffing
worden benadeeld, zeker als dit niet rust op een Europese verplichting.
Het lid van de 50PLUS-fractie roept de regering nadrukkelijk op net als
meerdere andere EU-lidstaten ruimhartiger om te gaan met btw en het
vrijstellen van pensioenfondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

40

Eenmalig verhoogde schenkingsvrijstelling
De verhoogde schenkingsvrijstelling voor het jaar 2017 kan op warme
instemming van het lid van de 50PLUS-fractie rekenen. De nieuwe
vrijstelling geldt nu niet meer alleen voor ouders die aan kinderen
schenken. Dat is een goede zaak.
Het lid van de 50PLUS-fractie vindt de leeftijdsbegrenzing voor begunstigden – van 18 tot 40 jaar – te beperkt en arbitrair. Dit komt neer op een
vorm van leeftijdsdiscriminatie Waarom deze beperking? Waarom zouden
oudere kinderen en bekenden niet begunstigd mogen worden? Is een
dergelijke beperking niet discriminatoir? Wordt op deze manier niet de
kiem gelegd voor familieruzies? Het ene kind kan immers wél een fiscaal
gunstige schenking krijgen, het andere kind niet.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt wat het budgettaire effect zou zijn
van het geheel loslaten van de leeftijdsgrens van 40 jaar.
De verhoogde schenkingsvrijstelling mag alléén ingezet worden in
verband met de eigenwoning. Het lid van de 50PLUS-fractie zou het
verstandig vinden deze bestedingsbeperking te laten vervallen. Daarmee
zouden consumptieve bestedingen, en dus de economie méér gestimuleerd kunnen worden dan het geval is bij de huidige beperking van die
bestedingsmogelijkheid. Graag de visie van de regering.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt wat het budgettaire effect zou zijn
van het loslaten van de thans beperkte bestedingsmogelijkheid van de
verruimde schenkingsvrijstelling.
Het lid van de 50PLUS-fractie merkt voorts op, dat de verhoogde
schenkingsvrijstelling voor 2017 strikt éénmalig is. De schenking tot het
maximale bedrag € 100.000 (of een deel daarvan) kan dus maar éénmalig
benut worden. Gevraagd wordt waarom het niet mogelijk gemaakt wordt
over een langere periode in delen tot een totaal € 100.000,– te schenken.
Lang niet elke schenker kan immers in één keer € 100.000,– schenken.
Daardoor blijft mogelijk een groot deel van de theoretische maximale
schenkingsruimte onbenut. De huidige vrijstelling is immers een
eenmalige vrijstelling. Dit betekent dat de schenker deze mogelijkheid
maar één keer kan inzetten. Oók als deze niet het volledige maximale
bedrag schenkt. Zou een «periodevrijstelling» aan dit bezwaar niet
tegemoet kunnen komen? Graag de visie van de regering.
Uit ingekomen commentaren, onder meer van de NOB, blijken volgens dit
lid terecht zorgen over het overgangsrecht en de door hen genoemde
onrechtvaardigheden: er bestaan grote zorgen over het uiterst ingewikkelde overgangsrecht dat soms tot onrechtvaardige uitkomsten leidt. Het
overgangsrecht biedt, zoals voorbeelden van de NOB aantonen, lang niet
iedereen de mogelijkheid om tussen 18 en 40 jaar van dezelfde schenker
belastingvrij in totaal 100.000 euro te krijgen voor de eigen woning, wat in
strijd komt met de ratio van deze vrijstelling.
Het overgangsrecht van artikel 82a Successiewet 1956 zou vóór 1 januari
2017 sterk vereenvoudigd moeten worden. Hierbij denkt het lid van de
50PLUS-fractie met de NOB aan een algemene regel die erop neerkomt
dat de structureel verhoogde vrijstelling eigen woning van 100.000 euro
wordt verminderd met (eerdere) schenkingen die vóór 1 januari 2017 met
toepassing van een verhoogde vrijstelling schenkbelasting door de
begiftigde van dezelfde schenker zijn ontvangen, zodat de verhoogde
schenkingen van dezelfde schenker van vóór 1 januari 2017 steeds kunnen
worden aangevuld tot 100.000 euro. Graag een reactie van de regering.
Box 3
Het lid van de 50PLUS-fractie merkt met betrekking tot de brief van de
Staatssecretaris van Financiën d.d. 20 september jl. inzake de mogelijkheden in box 3 het werkelijke rendement te belasten, het volgende op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

41

De belasting van Box 3 vermogen moet volgens dit lid het werkelijk
genoten, verzilverde rendement zo spoedig en zo dicht mogelijk naderen.
Voor aandelen, obligaties en spaartegoeden zou dat toch geen enkel
probleem moeten zijn. Banken en vermogensbeheerders beschikken
geautomatiseerd over deze gegevens.
Het lid vindt, dat het huidige forfaitaire systeem, en ook het aangepaste
systeem per 1 januari 2017 met maar liefst drie tarieven moeilijk te
handhaven zijn. Zeker onder de huidige omstandigheden is het forfaitaire
rendement wel heel ver van het te behalen rendement af komen te staan.
Het verband tussen de rendementsfictie en het feitelijk rendement is
volkomen zoek. Strijdigheid met het eigendomsrecht, zoals vastgelegd in
het Eerste Protocol van het EVRM lijkt het lid van de 50PLUS-fractie steeds
waarschijnlijker te worden. Hoe ziet de regering dit?
Het lid van de 50PLUS-fracite vraagt zich dan ook af, of een tijdelijk
aangepast forfaitair systeem met drie tariefstellingen in afwachting van
een systematiek van heffing over het daadwerkelijk gerealiseerde
rendement nu nog wel verstandig is. Zeker nu heffing gebaseerd op
gerealiseerd rendement volgens de regering binnen afzienbare termijn
mogelijk zal zijn.
De voorgestelde aanpak met drie tariefstellingen lijkt in principe redelijk,
maar tast de rechtvaardigheidsbeleving van de belastingheffing aan, en
leidt ófwel tot een te hoge, ófwel en te lage heffing. Dat is strijdig met de
gelijkheid tussen belastingplichtigen. Graag het oordeel van de regering.
Is het, zo vraagt het lid van de 50PLUS-fractie, alles afwegende dus niet
verstandiger om de inwerkingtreding van het nieuwe box-3 systeem uit te
stellen per 1 januari 2017? De werkelijkheid is dat belastingplichtigen
rendementen realiseren van 0,5% of minder, terwijl het voorgestelde
systeem in de laagste schijf al een forfaitair rendement van ongeveer 2,9%
veronderstelt.
Uitstel van de voorgestelde regeling zou dan eventueel wél gepaard
moeten gaan met een verhoging van de nu geldende vrijstelling en/of
verlaging van het nu geldende forfaitaire rendement van 4%. Het kán toch
niet zo zijn dat de rente overal in de markt richting 0% daalt, maar niet bij
de rentefictie die de Belastingdienst hanteert? Oók is het mogelijk bij de
huidige forfaitaire rendementsheffing de nu gehanteerde lange referentieperiode te verkorten tot de afgelopen twee jaar. Zo zou ook meer
aangesloten kunnen worden bij het lage rendement dat veel spaarders nu
in de praktijk ervaren.
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt een reactie op de overweging van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs, dat de voorgestelde nieuwe
box 3 Europeesrechtelijk zeer kwetsbaar is, door drie nieuwe rendementsficties toe te voegen. Is het niet onverstandig om voor een relatief korte
periode van mogelijk 2 of 3 jaar een dergelijke ingrijpende wetswijziging
door te voeren?
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt het ambitieniveau voor een alternatief box 3-systeem te verhogen, en er zoveel mogelijk naar te streven
om het nieuwe systeem (heffing over het daadwerkelijk genoten
rendement) per 1 januari 2018 in werking te laten treden, zoals de motie
Bashir/Van Weyenberg/Grashoff ook verzoekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

42

Bedrijfsopvolging (BOR)
Het lid van de 50PLUS-fractie vraagt in te gaan op het commentaar van de
NOB met betrekking tot een wijzigingsvoorstel ten aanzien van de
Bedrijfsopvolging.
Het bevreemdt dit lid met VNO-NCW dat in de regeringsvoorstellen
indirect gehouden belangen van minder dan 5% in beginsel worden
uitgesloten van de toepassing van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR),
ook als deze belangen evident geen beleggingsvermogen vertegenwoordigen. Het belangrijkste uitgangspunt van de BOR (waarborgen van
continuïteit van de onderneming) wordt daarmee ondergraven. Graag een
reactie van de regering.
Bij invoering van het wetsvoorstel zal naar de mening een onwenselijk
verschil ontstaan tussen toepassing van de BOR bij ondernemingen in
privé (géén uitsluiting van belangen in een ander lichaam) en bij aandelen
in bv’s (wél uitsluiting).
Aldus wordt het principe van rechtsvormneutraliteit verlaten, rechtsvormneutraliteit die juist de bedoeling was bij invoering van de BOR en een
principe waarop de Hoge Raad uitdrukkelijk wijst in zijn arresten BNB
2010/286 (onderdeel 3.5.3) en BNB 2016/167 (onderdeel 2.3.2). Met de
Orde vraagt dit lid of de regering zich bewust is van deze inbreuk op de
rechtsvormneutraliteit en wat hier de rechtvaardiging voor is?
De voorgestelde wetsreparatie is volgens de NOB in door haar genoemde
vakliteratuur bijna unaniem afgekeurd. Gevraagd wordt door het lid van
de 50PLUS-fractie om een commentaar op dit oordeel van vakdeskundigen. Ook vraagt hij een reactie naar aanleiding van het ingebrachte
commentaar van FBNED ter zake.
Zoals FBNED terecht, volgens het lid van de 50PLUS-fractie, opmerkt is
met de BOR beoogd dat werkzaam ondernemingsvermogen beschikbaar
blijft om te ondernemen, te innoveren, werkgelegenheid te creëren en de
continuïteit van de onderneming te versterken. Met als doel dat familiebedrijven hun onderneming op een verantwoorde manier kunnen
overdragen van generatie op generatie. Met de voorgestelde aanpassingen van de regering komen deze zaken bij de eerder genoemde groep
familiebedrijven in groot gevaar. Dit lid vraagt de beoogde wetswijziging
in dit licht te herzien.
Het lid Van Vliet heeft nog enkele andere vragen.
Waarom wordt, in tegenstelling tot eerdere toezeggingen van de
Staatssecretaris, de stroomlijning van de btw-heffing op medische
hulpmiddelen niet geregeld in dit Belastingplan, ondanks zware noodzaak
daartoe vanuit de praktijk?
De gepubliceerde voortgangsrapportage «heffing Box 3 op basis van
werkelijk rendement», maakt duidelijk dat een dergelijke vormgeving van
de box-3 heffing reeds in 2019 kan worden ingevoerd. Er wordt echter
toch gekozen voor een tijdelijk regime waarbij er het forfaitair rendement
op arbitraire wijze wordt gedifferentieerd en het belastingstelsel toch weer
een beetje complexer wordt gemaakt. Het lid Van Vliet vraagt zich sterk af
of de politiek overeengekomen vermogensnivellering via box 3, niet op
een andere en veel eenvoudigere wijze kan worden gerealiseerd?
Bijvoorbeeld door de bestaande parameters aan te passen: het box 3
belastingtarief en de algemene vrijstelling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 552, nr. 13

43