Bijlage 2: herbeoordelingen landen eerste tranche
Inleiding
Bij brief van 3 november 2015 is aangegeven dat de volgende landen worden aangemerkt als veilig
land van herkomst:
Landen in de Westelijke Balkan (Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kosovo, Montenegro, NoordMacedonië1 en Servië),
Lidstaten van de EER (EU-lidstaten plus Liechtenstein, Noorwegen en IJsland), en
Andorra, Monaco, San Marino, Vaticaanstad, Zwitserland, Australië, Canada, Japan, NieuwZeeland en de Verenigde Staten.
In onderstaand overzicht wordt van deze landen, met uitzondering van Servië, een tweede
herbeoordeling gegeven met betrekking tot de vraag of ze nog steeds kunnen worden aangemerkt
als veilige landen van herkomst. De herbeoordeling van Servië is neergelegd in bijlage 2.

1 Toen nog aangeduid als ‘Macedonië’

Landen in de Westelijke Balkan
Albanië
Freedom House23 en het US State Departement4 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op het
gebied van democratisch bestuur en de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de
persoon. De ratings van Freedom House zijn in ‘Freedom in the world 2018’ dezelfde als in de drie
voorgaande jaren.
Het US State Department en Freedom House beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op de
gebieden van vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vereniging en toegang tot onafhankelijk
onderzoek.
Op het gebied van bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden schrijft de Europese
Commissie in het Commission working staff5 document on Albania dat er vooruitgang wordt
geboekt op het gebied van basisonderwijs, medische zorg en arbeid van Roma en BalkanEgyptenaren, mede dankzij het lopende nationale actieplan voor de integratie voor deze groepen.
Uit het rapport komt desalniettemin naar voren dat de integratie nog niet is voltooid. De Europese
Commissie beschrijft eveneens dat er nog onvoldoende middelen zijn voor het 2016- 2020
nationale actieplan voor LHBTI‘s en dat het nog ontbreekt aan zichtbare resultaten. Onder andere
politieambtenaren en officieren van justitie hebben training gekregen om discriminatie te
voorkomen. De maatschappelijke acceptatie blijft echter laag en er was in 2019 sprake van
haatzaaien en discriminerende uitlatingen via de sociale media, waaraan ook parlementsleden
deelnamen. De zesde editie van de Tirana Gay Pride vond plaats zonder incidenten.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. Commission on international religious freedom van 20176 Albanië niet noemt als land waar op
dit gebied redenen zijn tot zorg.
Met betrekking tot toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot
rechtsmiddelen beschrijft het US State Department geen aanmerkelijke wijziging.
Conclusie
De situatie in Albanië is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is geen
sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Albanië als veilig land van herkomst
wordt voortgezet.

Bosnië en Herzegovina
Freedom House78 en het US State Departement9 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op het
gebied van democratisch bestuur. De rating van Freedom House op de dimensie ‘political rights’ is
in ‘Freedom in the world’ 2019 en 2018 dezelfde als in de twee voorgaande jaren. In 2019 is de
totale score voor Bosnië en Herzegovina wel iets achteruit gegaan, van 55 naar 53.

2 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/albania

3 https://freedomhouse.org/report/countries-world-freedom-2019

4 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/albania/
5

https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20190529-albania-report.pdf
6 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/albania/
7 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/bosnia-and-herzegovina
8 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/bosnia-and-herzegovina
9 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/bosnia-and-herzegovina/

Voor wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon geeft
Freedom House Bosnië en Herzegovina in haar rapportage ‘Freedom in the world’ in 2019 een
rating van 4 uit 7. Over 2017 en 2018 gaf Freedom House Bosnië en Herzegovina eveneens een
rating van 4 uit 7 op deze dimensie, over 2016 was dit een rating van 3 uit 7. De beoordeling heeft
zich, na de achteruitgang in 2017, dus niet hersteld.
Het US State Department schrijft dat de vervolging van geweld en andere misdrijven begaan
tegenover LHBTI’s vertraagd en vaak niet adequaat was. Lokale ngo’s meldden toenemend geweld
door burgers tegen LHBTI’s in 2017.
De omstandigheden van gedetineerden zijn sinds de vorige beoordeling niet aanmerkelijk
gewijzigd. In 2016 meldde het Europees comité ter voorkoming van foltering van de Raad van
Europa (CPT) dat er sprake was van een aanzienlijk aantal beschuldigingen van wijdverspreide
ernstige mishandelingen van gedetineerden door de politie in onder andere Sarajevo en Bijeljina,
alsmede in de gevangenis van Mostar. Het US State Departement meldt in het rapport over 2018
dat de ministeries van Binnenlandse Zaken van zowel de Federatie als van de Republika Srpska

hebben aangegeven dat zij het klachtensysteem hebben verbeterd. Aanklagers zijn verplicht om
instructies tegen misbruik, foltering en onmenselijke behandeling op te volgen.

Over de vrijheid van meningsuiting schrijft het US State Department dat intimidatie en bedreiging
van journalisten gedurende 2018 is toegenomen bij het naderen van de verkiezingen in oktober. Er
waren ook gevallen van geweld tegen journalisten.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201710 Bosnië en Herzegovina niet noemt
als land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van bescherming
tegen discriminatie en vervolging door derden. Roma blijven de meest kwetsbare en achtergestelde
bevolkingsgroep. Een aanzienlijk deel is dakloos of heeft geen water of elektriciteit in huis. Er is
sprake van frequente discriminatie door de autoriteiten. De Europese Commissie schrijft in het
Commission working staff document - Bosnia and Herzegovina van 17 april 201811 dat het herziene
actieplan 2017-2020 voor de integratie van Roma eind 2017 werd aangenomen, maar nog
onvoldoende is gefinancierd. Uit het rapport van 29 mei 2019 komt naar voren dat discriminatie en
werkloosheid onder Roma nog steeds veel voorkomen.12 ILGA13 schrijft dat er in 2018 nauwelijks
vooruitgang is geboekt voor wat betreft de rechten van LHBTI’s. De minister voor mensenrechten
en vluchtelingen heeft een “Action Plan for Equality of LGBTI People in BiH (2018-2020)” opgesteld.
Dit plan werd verwelkomd door de regering van de Federatie, maar kan alleen op landelijk niveau
worden doorgevoerd als ook de Republika Srpska ermee instemt.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van toegang tot
een onafhankelijke rechterlijke macht, toegang tot rechtsmiddelen en toegang tot onafhankelijk
onderzoek.
Conclusie
Sinds de vorige beoordeling is in Bosnië en Herzegovina geen sprake van een aanmerkelijke
achteruitgang op het criterium democratisch bestuur.
Ten aanzien van het criterium bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid is de rating van
Freedom House in 2018 één punt achteruit gegaan. De bevindingen van het CPT met betrekking tot
mishandelingen van gedetineerden en gevangenen geven nog steeds aanleiding tot zorg, maar de
10 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/bosnia-and-herzegovina/

11 https://www.eerstekamer.nl/eu/europeesvoorstel/swd_2018_155_bosnia_and/document/f=/vkokks8l0ufa.pdf

12 https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20190529-bosnia-and-herzegovina-analytical-

report.pdf
13 https://www.ilga-europe.org/sites/default/files/bosnia_and_herzegovina.pdf

overheid heeft hierop actie ondernomen. Alles afwegende trekt de regering de conclusie dat uit de
verschillende berichten niet blijkt van een aanmerkelijke achteruitgang op dit punt. Dit criterium
vraagt bij toekomstige beoordelingen wel bijzondere aandacht.
De incidenten op het gebied van vrijheid van meningsuiting zijn zorgelijk, maar vooralsnog beperkt
van aard en worden daarom niet aangemerkt als een aanmerkelijke achteruitgang.
Er is geen sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria.
Een uitgebreidere beoordeling is niet aangewezen. De aanwijzing van Bosnië en Herzegovina als
veilig land van herkomst wordt voortgezet.

Kosovo
Freedom House1415 en het US State Departement16 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur. De rating van Freedom House op de dimensie ‘political
rights’ is in ‘Freedom in the world 2019’ een 3 uit 7. In 2017 en 2018 gaf Freedom House op deze
dimensie dezelfde score. De totaalscore van Kosovo is in 2019 twee punten omhoog gegaan: van
52 naar 54 op 100.
Wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon geeft Freedom
House Kosovo in haar rapportage ‘Freedom in the world 2019’ een rating van 4 uit 7 op de
dimensie ‘civil liberties’. In de twee voorafgaande jaren gaf Freedom House Kosovo dezelfde rating
op deze dimensie.
Het US State Department schrijft verder dat de politie in zeven gemeentes invallen deed bij het
Servische Rode kruis, naar eigen zeggen om een illegale volkstelling tegen te gaan. Enkele
medewerkers werden gearresteerd. Aanklagers en politie konden geen specifieke bepaling uit het
Kosovaarse wetboek van strafrecht noemen die het Servische Rode Kruis had overtreden.
Op het gebied van vrijheid van meningsuiting schrijft het US State Department dat het ministerie
van Justitie een wetsvoorstel heeft ingediend om belediging en belastering van onder andere de
president strafbaar te stellen. Na kritiek vanuit de maatschappij, de media en de internationale
gemeenschap werd dit voorstel weer ingetrokken.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201617 en 201718 Kosovo niet noemt als
land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Wat betreft vrijheid van vereniging merk ik op dat het US State Department geen aanmerkelijke
wijzigingen beschrijft op dit gebied.
Op het gebied van bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden beschrijft het US
State Department geen aanmerkelijke wijzigingen. De Europese Commissie zegt in het
‘Commission working staff document on Kosovo’ van 17 april 201819 dat de situatie van Roma en
Ashkali moeilijk blijft. De strategie en het actieplan 2017-2021 voor de integratie van deze
bevolkingsgroepen werden pas in april 2017 aanvaard, zestien maanden nadat de vorige strategie
was verlopen. Vlak voor de aanvaarding van het plan werd besloten het niet toe te passen op
Balkan-Egyptenaren. In het rapport van 29 mei 2019 meldt de Commissie dat de implementatie
van het actieplan achterblijft en dat er meer moet worden gedaan om de rechten van deze

14 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/kosovo
15 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/kosovo

16 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/kosovo/
17 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/kosovo/
18 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/kosovo/

19 https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20180417-kosovo-report.pdf

groeperingen te waarborgen.20
ILGA schrijft in het jaarrapport over Kosovo21 dat verschillende publieke figuren zich haatdragend
hebben uitgelaten over LHBTI’s gedurende de Pride Week in oktober 2018, ook leden van
verschillende politieke partijen. De mars zelf verliep zonder incidenten. Een aantal
vertegenwoordigers van regeringsinstanties liep mee.
Met betrekking tot toegang tot onafhankelijk onderzoek schrijft het US State Department dat de
ngo Kosovo Rehabilitation Center for Torture Victims meldt dat er nog steeds klachten binnen
komen betreffende fysiek en verbaal geweld door gevangenispersoneel.
Het US State Department beschrijft op het gebied van toegang tot een onafhankelijke rechterlijke
macht en toegang tot rechtsmiddelen geen aanmerkelijke wijziging.
Conclusie
De situatie in Kosovo is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Enkele
punten vragen aandacht, maar er zijn geen aanwijzingen dat er sprake is van een aanmerkelijke
achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur, bescherming van het recht op vrijheid
en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting. Evenmin is sprake van achteruitgang
op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere beoordeling is derhalve niet aangewezen. De
aanwijzing van Kosovo als veilig land van herkomst wordt voortgezet.

Montenegro
Voor wat betreft democratisch bestuur is de rating van Freedom House2223 op de dimensie ‘political
rights’ in ‘Freedom in the world 2019’ een punt achteruit gegaan (van 3 naar 4 op 7, waarbij 7 de
slechtste score is). Freedom House noemt als belangrijke ontwikkelingen dat Milo Đukanović in
april tot president werd gekozen, waardoor zijn controle over de regering werd verstevigd, terwijl
hij al twee decennia in functie is als premier. In juni werd de directeur van de omroeporganisatie
RTCG ontslagen. Dit ontslag werd door rechtenorganisaties gezien als een poging van
regeringspartij DPS om meer controle te krijgen, nadat de organisatie objectiever en
onafhankelijker werd.
Het US State Department24 beschrijft dat de verkiezingen in oktober 2016 kalm en ordelijk
verliepen, waarbij de fundamentele vrijheden in het algemeen werden gerespecteerd. Er was
sprake van enkele onregelmatigheden.
Wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating van
Freedom House een 3,5 uit 7. In de twee voorafgaande jaren gaf Freedom House Montenegro 3 uit
7 op deze dimensie.
Het US State Department schrijft dat de vervolging van georganiseerde misdaad is toegenomen.
Het Constitutionele Hof oordeelde dat het verbod op een pride parade in Niksic, vanwege
veiligheidsrisico’s, een inbreuk vormde op het recht van vreedzame vereniging.
Op het gebied van vrijheid van meningsuiting meldt het US State Department dat de Europese
Commissie in haar rapport van 2018 heeft geoordeeld dat er op dit gebied geen vooruitgang is
geboekt en dat er sprake is van overheidsdruk op de media. Deze situatie is sinds voorgaande
jaren niet wezenlijk gewijzigd.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201725 Montenegro niet noemt als land
waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
20 https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20190529-kosovo-report.pdf
21 https://www.ilga-europe.org/sites/default/files/kosovo.pdf

22 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/montenegro
23 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/montenegro

24 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/montenegro/
25 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/montenegro/

Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging en toegang tot rechtsmiddelen.
Over bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden schrijft de Europese Commissie in
het Commission working staff document on Montenegro26 van 17 april 2018 dat in maart 2017 een
actieplan is aangenomen voor de sociale participatie van Roma en Balkan-Egyptenaren, onder
andere op het gebied van wettelijke status, onderwijs, werk, huisvesting en gezondheid. Ondanks
enige vooruitgang blijven Roma de meest kwetsbare en gediscrimineerde groep in het land.27 ILGA
schrijft dat de nationale LHBT-strategie 2013-2018 in december afliep, maar dat veel geplande
activiteiten niet waren voltooid. De zesde Pride March, die op 27 november 2018 plaatshad in
Podgorica, verliep zonder incidenten. De samenwerking met de politie was “zeer succesvol”.28
Wat betreft toegang tot onafhankelijk onderzoek en toegang tot een onafhankelijke rechterlijke
macht beschrijft het US State Department geen aanmerkelijke wijziging.
Conclusie
De situatie in Montenegro is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd.
De meldingen op het gebied van vrijheid van meningsuiting laten zien dat op dit gebied geen
vooruitgang is geboekt, maar zijn beperkt van aard en geven daardoor geen aanleiding voor de
veronderstelling dat sprake is van een aanmerkelijke achteruitgang.
Er is geen sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria.
Een uitgebreidere beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Montenegro als
veilig land van herkomst wordt voortgezet.

Noord-Macedonië
Op 12 februari 2019 is de naamswijziging van voorheen Macedonië van kracht geworden, waarmee
de naam van het land is veranderd in Noord-Macedonië. De naamswijziging vloeit voort uit het
zogenaamde Prespa-akkoord dat het land met buurland Griekenland heeft gesloten, en dat door
beide parlementen is geratificeerd.
Met betrekking tot democratisch bestuur geeft Freedom House2930 Noord-Macedonië in ‘Freedom in
the world 2019’ op de dimensie ‘political rights’ dezelfde rating als in de twee voorgaande jaren. De
totaalscore van Noord-Macedonië is in 2019 een punt gestegen, van 58 naar 59 op 100.
Het US State Department31 schrijft dat de Europese Commissie in haar rapport van 17 april 2018
heeft gemeld dat er een wettelijk en institutioneel raamwerk aanwezig is om corruptie te bestrijden
en dat er sprake is van voorkomen en vervolging van corruptie, al zijn er nog steeds
tekortkomingen. Op 23 mei 2018 is voormalig premier Nikola Gruevski veroordeeld tot een
gevangenisstraf van twee jaar wegens frauduleus handelen. Hij is echter gevlucht naar Hongarije,
waar hij asiel kreeg.
Wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid geeft Freedom House NoordMacedonië in zijn rapportage ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde score op deze dimensie als in de
twee voorafgaande jaren. Het US State Department verwijst naar rapporten van het Committee for

26 https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20180417-montenegro-report.pdf

27 Ook volgens het rapport van 29 mei 2019, https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20190529-

montenegro-report.pdf
28 https://www.ilga-europe.org/sites/default/files/montenegro_.pdf
29 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/macedonia
30 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/macedonia
31 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/north-macedonia/

the Prevention of Torture en van het European Roma Rights Center, waarin wordt gesproken over
erg slechte voorzieningen in de gevangenissen en over ‘geïnstitutionaliseerd geweld’ tegen Roma.
Wat betreft vrijheid van meningsuiting beschrijven het US State Department en Freedom House
een verbetering van het klimaat van persvrijheid en vrijheid van meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201632 en 201733 Noord-Macedonië niet
noemt als land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Wat betreft vrijheid van vereniging schrijft het US State Department enkele incidenten, die niet
kunnen worden aangemerkt als een aanmerkelijke wijziging.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van bescherming
tegen discriminatie en vervolging door derden. De Europese Commissie schrijft in het Commission
working staff document on the former Yugoslav Republic of Macedonia van 17 april 201834 dat er
nog steeds veel te doen is op het gebied van integratie van Roma.35 De uitvoering van het
actieplan voor Roma-integratie 2014-2020 is mager. Het ILGA-jaarverslag over Noord-Macedonië
in 201836 vermeldt dat het Pride Weekend Skopje in juni 2018 en de ERA-conferentie in oktober
2018 plaats vonden zonder incidenten. Een homofobe aanval vond plaats op Pich Preach, een
feministisch evenement. De organisatie LGBT United Tetovo wilde een “Queer Iftar” organiseren,
maar moest die annuleren vanwege bedreigingen.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van toegang tot
onafhankelijk onderzoek.
Wat betreft toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen
schrijft het US State Department dat het rapport van de Europese Commissie van 17 april 2018
meldt dat het rechtssysteem in het land enige vooruitgang heeft geboekt waardoor de rechterlijke
onafhankelijkheid is verbeterd, door het aannemen van een hervormingsstrategie.
Conclusie
De situatie in Noord-Macedonië is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd.
Op de gebieden democratisch bestuur en bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van
de persoon zijn er meldingen, die echter niet in de richting van een aanmerkelijke achteruitgang
wijzen. Over de omstandigheden in de gevangenissen zijn ook in eerdere rapporten van US State
Department meldingen te vinden. De ratings van Freedom House zijn op dit onderdeel ook dit jaar
ongewijzigd gebleven. Dit aspect blijft bij toekomstige beoordelingen wel bijzondere aandacht
eisen.
Wat betreft de vrijheid van meningsuiting, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en
toegang tot rechtsmiddelen is er sprake van enige verbetering.
Er is geen sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria.
Een uitgebreidere beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Noord-Macedonië
als veilig land van herkomst wordt voortgezet.

32 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/macedonia/
33 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/macedonia/
34 https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=SWD:2018:0154:FIN:EN:PDF

35 Zo ook het rapport van 29 mei 2019, https://ec.europa.eu/neighbourhood-enlargement/sites/near/files/20190529-

north-macedonia-report.pdf
36 https://www.ilga-europe.org/sites/default/files/north_macedonia.pdf

Lidstaten van de EER
Liechtenstein
Met betrekking tot democratisch bestuur geeft Freedom House3738 Liechtenstein in ‘Freedom in the
world 2019’ een rating van 2 uit 7 op de dimensie ‘political rights’. Over 2017 en 2018 gaf Freedom
House Liechtenstein op deze dimensie dezelfde score. Het US State Department39 beschrijft geen
aanmerkelijke wijzigingen.
Wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating van
Freedom House in ‘Freedom in the world 2018’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren. Het US
State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op dit gebied.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201740 Liechtenstein niet noemt als land
waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden, toegang tot onafhankelijk
onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Liechtenstein is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd.
Er is geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch
bestuur, bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van
meningsuiting. Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria.
Een uitgebreidere beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Liechtenstein als
veilig land van herkomst wordt voortgezet.

Noorwegen
De score van Noorwegen van Freedom House is uitstekend: 100/100, 2e achter Finland.
Freedom House4142 en het US State Departement43 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur. De ratings van Freedom House zijn in ‘Freedom in the world
2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Voor wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating
van Freedom House in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.

37 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/liechtenstein
38 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/liechtenstein

39 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/liechtenstein/
40 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/liechtenstein/
41 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/norway
42 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/norway

43 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/norway/

Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst merk ik op dat het Annual report of the U.S.
commission on international religious freedom over 201744 net als in het voorafgaande rapport over
201645 vermeld dat in Noorwegen alle slacht zonder verdoving, inclusief koosjer en halal slacht,
verboden is.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden, toegang tot onafhankelijk
onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Noorwegen is sinds de eerste beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is
geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Noorwegen als veilig land van
herkomst wordt voortgezet.

IJsland
Freedom House4647 en het US State Departement48 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur en de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van
de persoon. De ratings van Freedom House zijn in ‘Freedom in the world 2019’ vrijwel dezelfde als
in de twee voorgaande jaren. Wel is de totaalscore is een punt achteruitgegaan, van 95 naar 94 op
een schaal van 100.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting. Freedom House 2018 geeft IJsland 4 uit 4 punten voor persoonlijke en academische
vrijheid van meningsuiting. Op het gebied van persvrijheid scoort IJsland 3 uit 4 punten. In dit
opzicht is het land sinds 2016 een punt gezakt. Freedom House geeft aan dat dit te maken heeft
met beperkingen die aan de media werden opgelegd om te berichten over verdachte financiële
transacties door de eerste minister.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst merk ik op dat in het Annual Report of the U.S.
Commission on international religious freedom van 201649 en 201750 schrijft dat alle slacht zonder
verdoving verboden is, inclusief koosjer of halal slacht. In het Annual report of the U.S. commission
on international religious freedom over 2018 wordt IJsland niet genoemd.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden en toegang tot
onafhankelijk onderzoek.
Op het gebied van toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot
rechtsmiddelen is van belang dat de score van Freedom House op de dimensie ‘rule of law’ in 2018
een punt naar beneden gegaan, van 16 uit 16 naar 15 uit 16. Uit de toelichting van Freedom House
blijkt niet goed waarop dit is gebaseerd. Opgemerkt wordt dat het hier nog steeds gaat om een
zeer hoge score. Er is geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang.

44 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/norway/
45 http://www.uscirf.gov/sites/default/files/USCIRF%202016%20Annual%20Report.pdf
46 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/iceland
47 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/iceland

48 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/iceland/
49 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/iceland/
50 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/iceland/

Conclusie
De situatie in IJsland is sinds de eerste beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is geen
sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van IJsland als veilig land van herkomst
wordt voortgezet.

Overige landen
Binnen Europa:
Andorra
Freedom House5152 en het US State Departement53 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur en de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van
de persoon. De ratings van Freedom House zijn in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de
twee voorgaande jaren. De algemene score op het onderwerp vrijheid is twee punten achteruit
gegaan, van 96 naar 94 op 100. Vorig jaar was deze score juist een punt verbeterd (van 95 naar
96 op 100).
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op de gebieden van vrijheid
van meningsuiting, toegang tot onafhankelijk onderzoek, toegang tot een onafhankelijke
rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201754 Andorra niet noemt als land waar
op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Op het gebied van bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden is geen
aanmerkelijke wijziging.
Conclusie
De situatie in Andorra is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is geen
sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Andorra als veilig land van herkomst
wordt voortgezet.

Monaco
Wat betreft democratisch bestuur geeft Freedom House5556 Monaco in ‘Freedom in the world 2019’
een rating van 3 uit 7 op de dimensie ‘political rights’. Deze score is dezelfde als die van de vorige
twee jaren. In 2015 en 2016 gaf Freedom House Monaco nog een score van 2 op 7 op deze
dimensie. De algemene score die Freedom House geeft aan Monaco op het onderwerp ‘vrijheid’ is
82 van 100 punten (oftewel 2 uit 7,waarbij 7 de slechtste score is).
Wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon geeft Freedom
House Monaco in ‘Freedom in the world 2019’ een rating van 1 uit 7 op de dimensie ‘civil liberties’.
Dit is dezelfde score als in de vorige twee jaren. Het US State Department beschrijft geen
aanmerkelijk wijzigingen op dit gebied.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.

51 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/andorra
52 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2017/andorra

53 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/andorra/
54 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/andorra/
55 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/monaco
56 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/monaco

Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201657 en 201758 Monaco niet noemt als
land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden, toegang tot onafhankelijk
onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Monaco is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd.
Er is geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria bescherming van het
recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting. Evenmin is sprake
van achteruitgang op de meerderheid van de criteria.
Een uitgebreidere beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Monaco als veilig
land van herkomst wordt voortgezet.

San Marino
Freedom House5960 en het US State Departement61 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur en de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van
de persoon. De ratings van Freedom House zijn in ‘Freedom in the world 2018’ dezelfde als in de
twee voorgaande jaren. De totaalscore is twee punten achteruit gegaan, van 97 naar 95 op 100.
De reden hiervoor is nog niet gepubliceerd.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201662 en 201763 San Marino niet noemt
als land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden, toegang tot onafhankelijk
onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in San Marino is sinds de eerste beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is
geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van San Marino als veilig land van
herkomst wordt voortgezet.

Vaticaanstad
Het US State Department en Freedom House hebben geen rapporten uitgebracht over
Vaticaanstad. Uit overige bronnen zijn geen aanmerkelijke wijzigingen bekend op het gebied van
57 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/monaco/
58 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/monaco/
59 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/san-marino
60 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/san-marino

61 https://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/humanrightsreport/index.htm?year=2016&dlid=265468#wrapper
62 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/san-marino/
63 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/san-marino/

democratisch bestuur, de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en
vrijheid van meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201664 en 201765 Vaticaanstad niet noemt
als land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Er zijn geen aanmerkelijke wijzigingen bekend op het gebied van bescherming tegen discriminatie
en vervolging door derden, toegang tot onafhankelijk onderzoek, toegang tot een onafhankelijke
rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Vaticaanstad is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Een
uitgebreidere beoordeling is niet aangewezen. De aanwijzing van Vaticaanstad als veilig land van
herkomst wordt voortgezet.

Zwitserland
Freedom House6667 en het US State Departement68 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur. De rating van Freedom House is in ‘Freedom in the world
2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Voor wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating
van Freedom House in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren. Het
US State Department beschrijft net als vorig jaar situaties waarin de politie (buitensporig) geweld
hanteerde tijdens aanhoudingen en uitzettingen.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst merk ik op dat de U.S. commission on international
religious freedom 2018 geen informatie geeft over Zwitserland. Het Annual report van 2017 doet
dat wel. Hierin wordt, net als in het voorafgaande rapport over 2016, vermeld dat in Zwitserland
sinds 2009 een verbod geldt op het bouwen van een minaret en dat iedere slacht zonder
verdoving, inclusief kosher en halal slacht, verboden is. Het zichtbaar dragen van religieuze
symbolen op school is verboden.
Freedom House 2018 geeft Zwitserland 3 uit 4 punten op het gebied van vrijheid van religie. Op
het gebied van vrijheid van meningsuiting en religie is dat 15 uit 16 punten. Dat is dezelfde score
als in de twee voorgaande jaren.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden. Er is wel sprake van een
toename van rechts-extremistische activiteiten en antisemitische incidenten.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van toegang tot
onafhankelijk onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot
rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Zwitserland is sinds de eerste beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is
geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
64 http://www.uscirf.gov/sites/default/files/USCIRF%202016%20Annual%20Report.pdf
65 http://www.uscirf.gov/sites/default/files/2017.USCIRFAnnualReport.pdf
66 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/switzerland
67 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/switzerland

68 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/switzerland/

bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Zwitserland als veilig land van
herkomst wordt voortgezet.

Buiten Europa:
Australië
Freedom House6970 en het US State Departement71 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur. De rating van Freedom House is in ‘Freedom in the world
2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Voor wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating
van Freedom House in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren. Het
US State Departement meldt verder overbezetting van detentiefaciliteiten in enkele deelstaten.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201772 Australië niet noemt als land waar
op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Voor wat betreft de bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden schrijft het US
State Department dat de ngo Executive Council of Australian Jewry in de periode oktober 2014 –
september 2015 190 meldingen van antisemitische incidenten heeft ontvangen. Het ging om
vandalisme, intimidatie en fysieke en verbale aanvallen. De Human Rights Commission ontving
enkele honderden klachten met betrekking tot seksuele intimidatie en discriminatie, waarvan de
meeste konden worden opgelost.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van toegang tot
onafhankelijk onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot
rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Australië is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is geen
sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Er is geen sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Australië als veilig land van herkomst
wordt voortgezet.

Canada
Freedom House7374 en het US State Departement75 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur en de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van
de persoon. De ratings van Freedom House zijn in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de
drie voorgaande jaren. Het US State Department meldt dat oorspronkelijke bewoners vaker
69 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/australia
70 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/australia

71 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/australia/
72 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/australia/
73 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/canada
74 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/canada

75 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/canada/

slachtoffer zijn van misdrijven dan niet-oorspronkelijke bewoners. Freedom House onderkent wel
dat de federale overheid stappen onderneemt om maatregelen te nemen.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201676 en 201777 Canada niet noemt als
land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van bescherming
tegen discriminatie en vervolging door derden.
Over de toegang tot onafhankelijk onderzoek, beschrijft het US State Department geen
aanmerkelijke wijziging.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van toegang tot
een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Canada is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is geen
sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Canada als veilig land van herkomst
wordt voortgezet.

Japan
Freedom House7879 en het US State Departement80 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur. De rating van Freedom House op de dimensie ‘political
rights’ is in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating van
Freedom House in ‘Freedom in the world 2018’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Het US State Department schrijft wat betreft vrijheid van meningsuiting dat in 2016 meerdere
incidenten aanleiding gaven om bezorgd te zijn over de toegenomen druk van de regering op
kritische en onafhankelijke media. In 2017 meldde de Speciale VN-rapporteur voor de vrijheid van
meningsuiting belangrijke verontrustende signalen dat druk van de autoriteiten leidde tot
zelfcensuur van journalisten. Reporters without Borders meldde in 2018 dat het systeem van
‘kisha’ kan leiden tot zelfcensuur. Tegelijkertijd meldt US State Department dat de media zonder
duidelijke belemmeringen veel verschillende meningen hebben gepubliceerd, waaronder enkele
sterk kritische stukken over leden van de regering.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201681 en 201782 Japan niet noemen als
land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.

76 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/

77 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/canada/
78 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/japan
79 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/japan

80 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/japan/
81 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/japan/
82 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/japan/

Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden, toegang tot onafhankelijk
onderzoek, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Japan is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er is geen
sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Japan als veilig land van herkomst
wordt voortgezet.

Nieuw-Zeeland
Freedom House8384 en het US State Departement85 beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op
het gebied van democratisch bestuur. De ratings van Freedom House op de dimensie ‘political
rights’ zijn in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Voor wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon is de rating
van Freedom House in ‘Freedom in the world 2018’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren. Het
US State Department schrijft dat de regering wetgeving heeft vastgesteld waarin zeven aanspraken
van inheemse groepen zijn afgehandeld. Voorts heeft de regering actief de onderhandelingen
voortgezet met bijna alle inheemse groepen.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van vrijheid van
meningsuiting.
Met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en vereniging merk ik op dat het Annual report of the
U.S. commission on international religious freedom van 201686 en 201787 Nieuw-Zeeland niet
noemt als land waar op dit gebied redenen zijn tot zorg.
Het US State Department beschrijft geen aanmerkelijke wijzigingen op het gebied van toegang tot
onafhankelijk onderzoek, vrijheid van vereniging, bescherming tegen discriminatie en vervolging
door derden, toegang tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen.
Conclusie
De situatie in Nieuw-Zeeland is sinds de vorige beoordeling niet in aanmerkelijke zin gewijzigd. Er
is geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria democratisch bestuur,
bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en vrijheid van meningsuiting.
Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de criteria. Een uitgebreidere
beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van Nieuw-Zeeland als veilig land van
herkomst wordt voortgezet.

Verenigde Staten van Amerika
Het US State Department heeft geen rapporten uitgebracht over de Verenigde Staten van Amerika.
Freedom House8889 en het Amnesty International Report90 beschrijven geen aanmerkelijke
wijzigingen op het gebied van democratisch bestuur. De algemene score die Freedom House in

83 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/new-zealand
84 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/new-zealand

85 https://www.state.gov/reports/2018-country-reports-on-human-rights-practices/new-zealand/
86 https://www.state.gov/reports/2016-report-on-international-religious-freedom/new-zealand/
87 https://www.state.gov/reports/2017-report-on-international-religious-freedom/new-zealand/
88 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2018/united-states
89 https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2019/united-states

90 https://www.amnesty.org/en/countries/americas/united-states-of-america/report-united-states-of-america/

2019 geeft aan de VS op het onderwerp ‘vrijheid’ is 86 van 100 punten. In 2018 was dit ook 86 en
in 2017 gaf het Freedom House de Verenigde Staten een score van 89. Freedom House geeft de
Verenigde Staten in ‘Freedom in the world 2019’ een rating van 2 uit 7 op de dimensie ‘political
rights’, waarbij een score van 7 de slechtste score is. In 2018 gaf Freedom House de VS dezelfde
score op deze dimensie, in 2017 kreeg het een 1.
De rating van Freedom House wat betreft de bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid
van de persoon is in ‘Freedom in the world 2019’ dezelfde als in de twee voorgaande jaren.
Voor wat betreft de vrijheid van meningsuiting is van belang dat Freedom House de Verenigde
Staten in 2019 op het gebied van persvrijheid een score geeft van 16 uit 16, waarbij 1 de slechtste
score is. In 2018 en 2017 gaf Freedom House de Verenigde Staten dezelfde score op deze
dimensie. Freedom House noemt wel de ruwe kritiek die president Trump sinds zijn
verkiezingscampagne heeft op de media, waarbij gebruik werd gemaakt van opruiende taal om de
media te beschuldigen van vooringenomenheid. Eerdere dreigingen om wetgeving tegen smaad te
verscherpen of vergunningen te herzien zijn niet ten uitvoer gebracht.
Freedom House kent de Verenigde Staten in 2018 een score van 16 uit 16 toe op het gebied van
Freedom of Expression and Belief. Dezelfde score als in 2018. Andere rapporten beschrijven geen
aanmerkelijke wijzigingen.
Voor wat betreft de vrijheid van vereniging kent Freedom House de Verenigde Staten in 2018 een
score van 11 uit 12 toe op het gebied van Associational and Organizational Rights. Dit is een punt
hoger dan in 2018.
Amnesty International en Human Rights Watch beschrijven geen aanmerkelijke wijzigingen op het
gebied van bescherming tegen discriminatie en vervolging door derden. Human Rights Watch meldt
wel dat van de personen die gedood werden door politiegeweld, en van wie het ras bekend is, 22%
zwart was. Van de ongewapende personen die door de politie werden gedood, was 39% zwart. In
2017 kondigde president Trump aan een verbod in te stellen voor transgenders om bij het leger in
dienst te treden. Dit verbod was nog niet van kracht doordat het werd aangevochten bij het
federale Hof. Inmiddels heeft het Constitutionele Hof in januari 2019 bepaald dat het verbod wel
alvast hangende de procedure mag worden toegepast.
Met betrekking tot een onafhankelijke rechterlijke macht en toegang tot rechtsmiddelen geeft
Freedom House de Verenigde Staten een score van 11 uit 16 op het gebied van Rule of Law. Dit is
een punt lager dan in 2018. Freedom House geeft als uitleg voor de lagere score het
overheidsbeleid ten aanzien van asielzoekers.
Conclusie
De situatie in de Verenigde Staten van Amerika is sinds de eerste beoordeling niet in aanmerkelijke
zin gewijzigd. Er is geen sprake van een aanmerkelijke achteruitgang op één van de criteria
democratisch bestuur, bescherming van het recht op vrijheid en veiligheid van de persoon en
vrijheid van meningsuiting. Evenmin is sprake van achteruitgang op de meerderheid van de
criteria. Een uitgebreidere beoordeling is derhalve niet aangewezen. De aanwijzing van de
Verenigde Staten van Amerika als veilig land van herkomst wordt voortgezet.