TER BESLISSING
Datum
12 mei 2022

Aan
Van

Minister en staatssecretaris
Directie ASA

Definitief Beleidsprogramma IenW

Onze referentie
IENW/BSK-2022/101983

Beslistermijn
16 mei 2022
Bijlage(n)
1

Aanleiding
Het Coalitieakkoord is integraal uitgewerkt in het Beleidsprogramma IenW. Naar
aanleiding van de RFL zijn nog enkele wijzigingen doorgevoerd. Hierbij ontvangt u
de definitieve versie van het beleidsprogramma, de aanbiedingsbrief en de
bijlagen: uitvoerbaarKHLGVWRHWVHQ KDQGKDDIEDDUKHLGVWRHWV HQ EHOHLGVQRWD¶V RS
basis waarvan we het Beleidsprogramma IenW met u besproken hebben.
Voor de MR van 13 mei 2022 staat het Beleidsprogramma IenW als hamerstuk
geagendeerd. Publicatie en verzending is beoogd op dinsdag 17 mei om 17:30uur.
Geadviseerd besluit
Instemmen met het beleidsprogramma IenW en bijlagen, en verzending hiervan
aan de Eerste Kamer en de Tweede Kamer.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 1 van 1

TER BESLISSING
Datum
4 mei 2022

Aan
Van

Minister en Staatssecretaris
Directie ASA

Aanbiedingsbrief Beleidsprogramma IenW aan Tweede
Kamer

Onze referentie
IENW/BSK-2022/98343

Beslistermijn
9 mei 2022
Bijlage(n)
1

Aanleiding
Het Coalitieakkoord is integraal uitgewerkt in het Beleidsprogramma IenW. Dit is
in de CFL besproken en wordt op 10 mei in de RFL behandeld. In deze nota wordt
u gevraagd in te stemmen met de aanbiedingsbrief aan de TK.
Geadviseerd besluit
Instemmen met de aanbiedingsbrief voor de TK, ofwel met ofwel zonder
de samenvatting en/of samenwerkingsparagraaf
Kernpunten
Voor uw reces heeft u een versie van de aanbiedingsbrief aan de Tweede
Kamer geaccordeerd.
Op verzoek van de Minister hebben wij een korte samenvatting en ook
een paragraaf over samenwerking geformuleerd en toegevoegd aan de
aanbiedingsbrief.
U wordt gevraagd of uw de brief met of zonder deze paragrafen wilt
versturen.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Pagina 1 van 1

Aan: Minister en Staatssecretaris
Van: Directie ASA

Bestuurskern
Kennis, Innovatie en
Strategie Cluster
Directie Algemeen Strategisch
Advies
Den Haag

Beleidsprogramma IenW (uitwerking Coalitieakkoord)
t.b.v. bewindsliedenstaf 9 mei

Datum
4 mei 2022

Aanleiding
Het Coalitieakkoord is integraal uitgewerkt in het Beleidsprogramma IenW. U heeft
voor uw reces een versie ontvangen en akkoord gegeven op doorgeleiding naar de
CFL/RFL/MR. Tijdens het reces heeft de CFL plaatsgevonden en daaruit is nog een
aantal opmerkingen van andere departementen gekomen. Deze hebben wij in
afstemming met betreffende DG’s verwerkt. In deze nota en bijbehorende bijlagen
geven wij aan welke wijzigingen doorgevoerd zijn en welke discussiepunten nog
openstaan voor discussie in de RFL.
Geadviseerd besluit
1. Kennisnemen van tekstwijzigingen sinds de laatste versie van voor uw reces
2. Uitsluitsel geven over een aantal openstaande opmerkingen van u beiden
3. Kennisnemen van de annotatie RFL met de openstaande interdepartementale
discussiepunten
4. Akkoord gaan met het uitnodigen van in ieder geval IPO, VNG en de Unie van
Waterschappen na verzending op 13 mei om te reflecteren op het
Beleidsprogramma. Dat kan met een brief of in een gesprek met u en
bestuurlijke vertegenwoordigers van deze koepels.
5. Kennisnemen van de voorbeeldversie van de opmaak van het
beleidsprogramma in de IenW-huisstijl voor verzending aan de TK en dat
daarnaast een versie uitgebreider opgemaakt wordt incl. afbeeldingen voor
verdere communicatiedoeleinden (bijv. stakeholderbijeenkomsten)
6. NB: In een parallelle nota wordt u gevraagd akkoord te gaan met
o De definitieve versie van het Beleidsprogramma IenW voor
besluitvorming in de MR van 13 mei en verzending aan de TK
o De aanbiedingsbrief waarmee het Beleidsprogramma IenW
aangeboden wordt aan de TK – hierin heeft u de keuze tussen een
versie met samenvatting en/of samenwerkingsparagraaf en een versie
zonder
Kernpunten
Ad 1.
x
Op 21 april heeft u beiden de versie van het beleidsprogramma ontvangen en
akkoord bevonden voor de CFL. Uw opmerkingen op deze versie (m.u.v. van
een aantal, zie hieronder) en punten n.a.v. de CFL hebben wij verwerkt. De
tekstwijzigingen zijn weergegeven in het beleidsprogramma in bijgevoegd stuk
‘Revisies 21-29 apr’. Op 29 april heeft de Minister deze nieuwe versie
ontvangen en geaccordeerd voor verzending aan de RFL.
x
Sinds 29 april zijn er nog enkele wijzigingen doorgevoerd n.a.v. commentaar
van andere departementen in navolging op de CFL. De tekstwijzigingen t.o.v.
Pagina 1 van 3

de versie van 29 april, zijn in het beleidsprogramma weergegeven in
bijgevoegd stuk ‘Revisies 29 apr-4 mei’. Een aantal wijzigingen heeft
plaatsgevonden na verzending aan de RFL, deze staan in uw annotatie RFL.
Ad 2.
x
Vrijwel alle opmerkingen van de Minister op de versie van 21 april en 29 april
en van de Staatssecretaris op de versie van 21 april zijn verwerkt. Een aantal
opmerkingen is nog niet verwerkt, die bespreken we graag met u:
o De Staatssecretaris maakte een opmerking over hoofdstuk 3.
Toekomstbestendigheid: Ze vindt het veel tekst in vergelijking met
andere onderdelen en vraagt om dat meer met elkaar in balans
brengen.
Wij hebben dit vooralsnog niet aangepast, omdat het niet
mogelijk was hierover tijdens het reces met u beiden af te
stemmen. Graag uitsluitsel hierover.
o De Minister schrapt bij grensoverschrijdende samenwerking (p. 4) de
zin “Vanuit nationaal oogpunt liggen deze gebieden vaak in de
periferie van ons land, maar vanuit Europees perspectief bekeken zijn
het kernregio’s”. De Staatssecretaris maakt hier juist de opmerking
dat ze dit een goede zin vindt.
Graag uitsluitsel hierover.
o De Staatssecretaris maakte een opmerking dat ze een aantal keren
leest: ‘we werken eraan’, wat niet zo stevig overkomt. Ze zoekt graag
een actievere formulering, waarin ook meer benadrukt wordt wat ik,
en daarmee wij, nou concreet gaan doen.
We hebben op een aantal plekken de formulering gewijzigd,
maar niet structureel door de hele tekst. We horen graag of dit
op deze manier voldoende is.
Ad 3.
x
Over een aantal discussiepunten n.a.v. de CFL is geen ambtelijke
overeenstemming bereikt. Deze worden waarschijnlijk opgebracht in de
RFL. Zie hiervoor bijgevoegd stuk met de (voorlopige) annotatie voor de
RFL.
Ad 4.
x
Oorspronkelijk was het plan om, conform het Kompas IenW, het volledige
beleidsprogramma ter consultatie voor te leggen aan IPO, VNG, Unie van
Waterschappen, G40 en G5 en eventueel breder aan VNONCW, MKB
Nederland en Bouwend Nederland. Echter na overleg met de
Staatssecretaris is besloten dit niet te doen i.v.m. het meireces en de
korte deadlines, waardoor dit wellicht juist averechts zou werken.
x
Collega’s hebben ambtelijk in bilaterale gesprekken delen van het
beleidsprogramma met stakeholders besproken. Dit gebeurde ad hoc en
waar nodig. Daarin is de externe consultatie wel benoemd en we krijgen
signalen dat er daarom wellicht onvrede bij partijen is ontstaan dat ze niet
geconsulteerd zijn.
x
Ons advies is om de consultatie vooraf, om te zetten naar een uitnodiging
op reflectie achteraf.
Ad 5.
x
DCO zorgt dat het definitieve Beleidsprogramma wordt opgemaakt in de
IenW-huisstijl voor verzending aan de TK. Bijgevoegd stuk ‘Voorbeeld
opgemaakte versie’ bevat een oude versie opgemaakt om een goede
indruk te krijgen.

Bestuurskern
Kennis, Innovatie en
Strategie Cluster
Directie Algemeen Strategisch
Advies
Datum
4 mei 2022

Pagina 2 van 3

x

Daarnaast maakt DCO een uitgebreider opgemaakte versie op inclusief
afbeeldingen. Deze is voor eigen gebruik, bijvoorbeeld voor communicatie,
publicatie op de website en bij stakeholderbijeenkomsten (ook geprint).

Planning
Datum
Maandag 9 mei
Dinsdag 10 mei
Vrijdag 13 mei

Onderwerp
Bespreking beleidsprogramma met bewindspersonen,
BSR en ASA in bewindsliedenstaf
Bespreking beleidsprogramma RFL (tegelijkertijd met
RO-brief van minVRO)
Besluitvorming in MR en verzending naar TK (eveneens
tegelijk met RO-brief)

Bestuurskern
Kennis, Innovatie en
Strategie Cluster
Directie Algemeen Strategisch
Advies
Datum
4 mei 2022

Pagina 3 van 3

TER BESLISSING
Datum
21 april 2022

Aan
Van

Minister en staatssecretaris
ASA

Nota bij IenW-beleidsprogramma

Onze referentie
IENW/BSK-2022/85184

Kenmerk:
IENW/BSK-2022/86973

Aanleiding
Het coalitieakkoord is integraal uitgewerkt in het Beleidsprogramma IenW. Hierbij
sturen we u de finale versie. Deze wordt op 26 april besproken in de CFL en
vervolgens doorgeleid naar de RFL van 10 mei en de MR van 13 mei. Dit loopt
parallel met de behandeling van de Ruimtelijke Ordeningsbrief (RO-brief) van de
minister VRO.
Geadviseerd besluit
x
Voor het mei-reces instemmen met het Beleidsprogramma IenW en
doorgeleiding hiervan naar de CFL/RFL/MR.
x
Eventuele grote discussiepunten uit de CFL worden voorbereid voor
bespreking in de RFL en met u besproken tijdens de bewindsliedenstaf op 9
mei.
Kernpunten
x
DCO heeft meegekeken op de leesbaarheid en de consistentie van het
beleidsprogramma. Het Beleidsprogramma wordt nog opgemaakt in de IenWhuisstijl voor verzending aan de Tweede Kamer.
x
Het Beleidsprogramma wordt aan de Tweede Kamer aangeboden door middel
van een aanbiedingsbrief en wordt vergezeld door uitvoerbaarheidstoetsen
van RWS, ProRail en RVO en een handhaafbaarheidstoets van de ILT.
x
Belangrijkste punt van deze toetsen is dat de uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid afhangt van de verdere uitwerking van het
Beleidsprogramma. In de aanbiedingsbrief aan de Tweede Kamer is daarom
opgenomen dat de aandachtspunten worden betrokken bij de verdere
uitvoering van het Beleidsprogramma IenW. Hieronder vind u de tekst die zal
worden toegevoegd aan het aanbiedingsbrief voor de Tweede Kamer:
De toets op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van beleidsvoorstellen is
een essentiële stap in het beleidsproces. In dit stadium van de
beleidsontwikkeling hebben nog geen concrete uitvoerbaarheids- en
handhaafbaarheidstoetsen plaatsgevonden, maar is wel door de uitvoering en
inspectie van IenW gereflecteerd op de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
van het beleidsprogramma. De uitvoeringsorganisaties ProRail en
Rijkswaterstaat en de Inspectie Leefomgeving en Transport hebben hun
reflecties in bijgevoegde brieven verwoord. De reflecties in de brieven bieden
belangrijke aanknopingspunten voor de verdere uitwerking. Andere
uitvoeringsorganisaties van IenW hebben in gesprekken gereflecteerd op de
Pagina 1 van 2

beleidsvoorstellen. Waar nu al mogelijk zijn punten uit de reflecties verwerkt
in het Beleidsprogramma. Op het moment dat de beleidsvoorstellen uit het
programma concreet genoeg zijn om te toetsen, kunnen aan de hand van de
resultaten nog wijzigingen (in bijvoorbeeld planning of budgetten) worden
doorgevoerd.

Planning
Datum
Dinsdag 26 april
Maandag 9 mei
Dinsdag 10 mei
13 mei

Datum
21 april 2022
Kenmerk:
IENW/BSK-2022/86973
Aan
minister en staatssecretaris
Van
ASA

Onderwerp
Ambtelijke afstemming in CFL (tegelijkertijd met RObrief van minVRO)
Bespreking beleidsprogramma met bewindspersonen,
BSR en ASA in bewindsliedenstaf.
Bespreking beleidsprogramma RFL (tegelijkertijd met
RO-brief van minVRO)
Besluitvorming in MR en verzending naar TK (eveneens
tegelijk met RO-brief)

Toelichting
Beantwoording vragen uit de vorige commentaarronde:
x
U vroeg om een toelichting bij het nieuwe geluidstelsel waaraan wordt
gewerkt.
In de Luchtvaartnota is aangekondigd dat het doel is om te komen tot een
stelsel van normen en maatregelen dat gezamenlijk de hinder rond de
luchthavens aantoonbaar vermindert en goed aansluit bij de ervaren hinder
van de omwonenden. De komende jaren wordt daarom stapsgewijs gewerkt
aan een nieuw geluidstelsel dat hier invulling aan geeft. De eerste stap wordt
al gezet met de komende luchthavenbesluiten over Schiphol (het LVB) en de
regionale luchthavens van nationale betekenis. Eind dit jaar ligt er een
voorstel voor een nieuw beleidsstelsel op hoofdlijnen. Hierbij kunnen
bijvoorbeeld ook aanpassingen in de Wet aan de orde komen waarvoor een
langere periode nodig is om dit te implementeren.
x
U vroeg naar de herkomst van het standpunt dat Nederland in Brussel pleit
voor een Europese vliegticketbelasting.
De passage die u las is foutief. De zin is reeds uit het beleidsprogramma
geschrapt, maar dat was nog niet gebeurd in de conceptversie die u heeft
gezien. Nederland pleit dus niet voor een Europese vliegticketbelasting en er
is geen voornemen om bij de introductie van een Europese
vliegticketbelasting de nationale vliegticketbelasting tegen het licht te houden.

Pagina 2 van 2

TER BESLISSING
Datum
7 april 2022

Aan
Van

minister en staatssecretaris
ASA

Onze referentie
IENW/BSK-2022/76684

85% versie beleidsprogramma IenW

Beslistermijn
12-04-2022

Uiterlijk bij
12 april 2022
Kenmerk:

Aanleiding
Het coalitieakkoord wordt integraal uitgewerkt in het beleidsprogramma IenW.
Bijgevoegd vindt u de 85% versie van dit beleidsprogramma.

IENW/BSK-2022/78079
Bijlage(n)
1

Geadviseerd besluit
1. Het beleidsprogramma IenW grondig lezen en uw commentaar mee te geven,
zodat op basis hiervan vervolgens de 95% versie kan worden opgemaakt.
2. Het beleidsprogramma in de Commissie Fysieke Leefomgeving (CFL) van 26
april te agenderen. De inzet is om deze vervolgens niet via de ministerraad
naar de TK te zenden, maar de CFL te gebruiken als interdepartementale
afstemming. De kans is aanwezig dat, als er discussie ontstaat in de CFL,
alsnog bespreking in de RFL nodig is. Dit zou dan plaatsvinden op 17 mei en
besluitvorming in ministerraad vindt dan plaats op 20 mei.
Kernpunten
x
Het beleidsprogramma IenW is als volgt opgebouwd:
o Inleidende teksten:

Basis voor IenW: de inzet op bereikbaarheid, leefbaarheid en
veiligheid

Kern van het coalitieakkoord voor IenW, en overige voor IenW
relevante aandachtspunten uit het coalitieakkoord

Maatschappelijke ontwikkelingen als Oekraïne en IPPC.
o Prioriteiten

Beschrijving van de prioriteiten van IenW in dezelfde indeling
als door u gekozen bij de hoofdlijnenbrief: ‘Basis op orde’,
‘Toekomstbestendig beleid’ en ‘Ambities waarmaken’.

Voor elk van de prioriteiten zijn doelstelling, instrumentatie en
planning uitgewerkt.
o Slotparagrafen

Randvoorwaarden voor effectief IenW-beleid (samenwerking
en transparantie, digitalisering, cyber security, kennis en
innovatie en stikstof)

Governance op nationaal en internationaal vlak

Vooruitblik naar 2022 (in lijn met het verzoek van de vaste TK
commissie IenW om alsnog de planningsbrief 2022 te
ontvangen).

Pagina 1 van 3

x

x

x
x

Het doel van deze schriftelijke ronde is tweeledig:
o Focus op inhoud: waarmee uw voorkeuren voor wat u wel en niet
onderdeel wilt maken van dit beleidsprogramma kunnen worden
verwerkt. Dit zal de tegelijkertijd helpen om de teksten nog verder in
te korten.
o Voorkeur voor structuur en indeling: waarmee het stuk ook echt uw
verhaal wordt richting de Tweede Kamer
Een aantal teksten in het beleidsprogramma IenW is momenteel nog dagelijks
in beweging. In de komende twee weken wordt voor verschillende thema’s
nog toegewerkt naar een aantal besluiten. In overleg met u wordt besloten
welke besluiten nog moeten landen in het beleidsprogramma IenW, en welke
besluiten worden aangekondigd voor een later moment.
Na verwerking van uw opmerkingen door ASA en de beleidsdirecties, zal ook
DCO/woordvoering nog een check doen op het gehele beleidsprogramma.
Separaat wordt een integrale IenW planning voor het jaar 2022 opgemaakt.
Deze wordt bij een volgende versie van het beleidsprogramma toegevoegd.
Dit komt tegemoet aan de wens van de Tweede Kamer om zo snel mogelijk
een planningsbrief IenW te ontvangen. U heeft hier eerder over
gecommuniceerd dat deze planningsbrief voor 2022 onderdeel wordt van het
beleidsprogramma IenW.

Datum
7 april 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/76684
Uiterlijk bij
12 april 2022
Bijlage(n)
1
Aan
minister en staatssecretaris
Van
ASA

Interdepartementale afstemming
x
Ons voorstel is om het beleidsprogramma IenW interdepartementaal voor te
leggen in de CFL om te zorgen voor degelijke ambtelijke interdepartementale
afstemming.
x
Aangezien het om een IenW beleidsprogramma gaat, is het niet noodzakelijk
om de brief daarna door te geleiden naar de MR. Tegelijkertijd is de kans
aanwezig dat dit alsnog nodig is als de bespreking in de CFL daartoe
aanleiding geeft. Indien bespreking in de RFL en besluitvorming in de MR
nodig blijkt, zal dit plaatsvinden op 17 mei (RFL) en 20 mei (MR).
x
De stikstofbrief (verzonden op 1 april) is via de CFL en de RFL/MR naar de
Tweede Kamer verstuurd. De planning is dat de Ruimtelijke ordeningsbrief
ook via de CFL (12 april)/RFL (26 april)/MR (29 april) naar de Tweede Kamer
wordt verstuurd. Beide brieven hebben echter directe gevolgen voor andere
beleidsterreinen.
x
Voorstel is om voor het IenW beleidsprogramma een iets andere routering te
kiezen, maar tegelijkertijd bespreking in de RFL/MR niet uit te sluiten mocht
de bespreking in de CFL daartoe aanleiding geven.
Planning
Datum
Donderdag 14 april
20 of 21 april
22 april

Maandag 25 april
Dinsdag 26 april

Onderwerp
Nota + Beleidsprogramma IenW 95% in uw tas ter
voorbereiding op gesprek met u beiden op 20 of 21 april
Gesprek met u beiden, BSR-leden en ASA over
Beleidsprogramma IenW 95% versie
U ontvangt een opgemaakte versie van het
beleidsprogramma in uw tas voor het reces. Op die
versie heeft ook DCO/woordvoering een check gedaan.
Bestuursraad over Beleidsprogramma IenW 99%
Interdepartementale afstemming in Commissie Fysieke
Leefomgeving (CFL)
Pagina 2 van 3

Maandag 9 mei

Bestuursraad over afronding en verzending
Beleidsprogramma IenW
9-13 mei
Voorleggen Beleidsprogramma IenW finale versie aan u
beiden, en waar nodig laatste gesprekken met u.
[Indien nodig na bespreking in CFL]
17 mei
Bespreking in RFL
20 mei
Besluitvorming in MR en verzending naar TK
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
Niet van toepassing.

Datum
7 april 2022
Onze referentie
IENW/BSK-2022/76684
Uiterlijk bij
12 april 2022
Bijlage(n)
1
Aan
minister en staatssecretaris
Van
ASA

Pagina 3 van 3

Minister

ASA
Den Haag
Postbus 20906
2500 EX Den Haag

Datum
28 maart 2022

Beleidsprogramma IenW

Kenmerk
IENW/BSK-2022/71584

Inleiding
Ter uitwerking van het Coalitieakkoord werkt ASA in samenwerking met de
beleidsdg’s aan het beleidsprogramma IenW. Aan de Tweede Kamer is
toegezegd dat dit beleidsprogramma medio mei aan de Kamer wordt
aangeboden. Op 5 april is een sessie gepland om inhoudelijk met u door te
praten over de thema’s in het beleidsprogramma. In deze nota vindt u de
belangrijkste bespreekpunten.
Samenvatting, kern of boodschap
De planning is dat het beleidsprogramma op 13 mei aan de Tweede Kamer
wordt aangeboden en dat deze vooraf interdepartementaal wordt afgestemd
via de CFL van 26 april. Ook zal dit concept worden voorgelegd aan de koepels
IPO, VNG, G5, G40 en VNO-NCW. Het doel daarvan is dat eventuele
aandachtspunten worden genomen in het vervolgproces. De planning is om de
stukken na bespreking met u onderhands met de koepels te delen. Hieronder
vindt u een korte samenvatting van de stand van zaken per thema en
eventuele bespreekpunten.
Instandhouding
Afgelopen week heeft u gesproken met de minister van Financiën over de
overheveling van middelen naar het mobiliteitsfonds. Ook is een gespreksnota
met een voorstel voor de verdeling van de CA-middelen in de periode 20222025 opgesteld. Deze ontvangt u op zeer korte termijn of is reeds in uw bezit.
Voor de langere termijn wordt gewerkt aan een proces om te komen tot een
nieuw (basis)kwaliteitsniveau voor de periode vanaf 2026, waarbij prestaties,
budget en risico’s in evenwicht worden gebracht. Dit is input voor de
Kamerbrief met het IenW-beleidsprogramma dat in mei aan de Kamer wordt
gestuurd.
Bespreekpunt
Î Heeft u nog aanvullende aandachtspunten voor dit onderwerp?

Pagina 1 van 7

Betalen naar gebruik
Over betalen naar gebruik heeft u recent gesproken met de staatssecretaris
van Financiën en gezamenlijk de uitgangspunten vastgesteld. De passage over
Betalen naar gebruik in het beleidsprogramma IenW wordt mogelijk nog op
een later moment aangepast om niet vooruit te lopen op de gezamenlijke
hoofdlijnenbrief van Financiën. De verzending van die brief aan de Tweede
Kamer staat gepland op 1 juli 2022. Dit om te voorkomen dat het IenW
beleidsprogramma voor dit onderwerp de status krijgt van referentiedocument, wat niet past bij de gezamenlijke verantwoordelijkheid van
Financiën en IenW en omdat we met het beleidsprogramma geen aanleiding
willen geven tot vragen die pas met de hoofdlijnenbrief beantwoord worden.
Bespreekpunt
Î Heeft u aanvullende aandachtspunten bij dit onderwerp?
Woningbouw, Noord-Zuidlijn, Oude Lijn en A27
Samen met BZK wordt gewerkt aan de uitwerking van de opgave rond
woningbouw. Op dit moment werkt BZK aan een Ruimtelijke ordeningsbrief
(voorheen 100-dagenbrief). De planning is dat deze medio mei naar de Tweede
Kamer wordt verstuurd, ongeveer gelijktijdig of na het IenW
beleidsprogramma. De timing zullen wij in de gaten houden en ervoor zorgen
dat beide stukken consistent met elkaar zijn.
Afweegkader
Over het afweegkader is tot nu toe op ambtelijk niveau tussen IenW en BZK
overleg geweest. Eerste stappen die gezet zijn: Het is de intentie om afspraken
te maken met de gebieden die vanuit een verantwoorde propositie zowel
woningwaarde als mobiliteitswaarde kunnen bieden, binnen contouren als
snelheid realisatie woningen, kosteneffectiviteit van investeringen, marktvraag
naar woningen, toegevoegde bereikbaarheid, ruimte-efficiency en duurzame
ontwikkelpotentie en stabiliteit voor de lange termijn. Kortweg: De proposities
die snel en toekomstbestendig zijn, daar gaan we mee aan de slag. Daarmee
draagt IenW bij aan zowel bereikbaarheid, rekening houdend met de
randvoorwaarden vanuit klimaat- en stikstofdoelstellingen van het kabinet. De
keuzes voor inzet van de middelen baseren we op een afweegkader dat we
conform coalitieakkoord afstemmen met de regio. Het gesprek met IPO en VNG
zullen we na de MIRT kennismakingsgesprekken opstarten.
Voorstel inhoudelijke contouren
Het is ons voorstel om eerst een ‘grove’ schifting te maken om de
aantrekkelijkste proposities van woningbouwlocaties en benodigde
mobiliteitsmaatregelen naar boven te laten komen. De schifting baseren we op
robuustheid van bestaande plannen en afspraken en de toets of de proposities
kunnen voldoen aan wettelijke eisen op gebied van luchtkwaliteit, stikstof,
natuur, externe veiligheid en geluid. In de overgebleven proposities kunnen we
meer de diepte in gaan en inhoudelijker afwegen en ook aan ‘de andere kant
van de afspraak’, bij de gemeente of regio ondersteunende beleidsmaatregelen
voorstellen danwel voorwaardelijk stellen.
Criteria vanuit (multimodale) bereikbaarheid, kosten-effectiviteit, welke impact
hebben de locaties op reeds bekende IMA bereikbaarheidsopgaven en wat is de
(mobiliteits)investering in euro per woning? We kijken expliciet naar of er

Pagina 2 van 7

combinaties te maken zijn met reeds geprogrammeerde MIRTprojecten, die
een relatie hebben met woningbouw, zodat we ‘werk met werk’ kunnen maken.
Voor alle afspraken geldt dat ze moeten leiden tot versnelling van de
woningbouw in de periode tot 2030. Ook toetsen we of er geen (toekomstige)
knelpunten zijn vanuit ruimtelijke kwaliteit, zoals water & bodem, evenwichtige
balans wonen-werken-economie, klimaatadaptatie, duurzaamheid, groen,
natuur-inclusief.
Programmering Middelen
De eerste tranche versnellingsafspraken willen we al op korte termijn maken in
het BO Leefomgeving (juni 2022). Hierin concentreren wij ons omwille van de
gewenste snelheid op kleinschalige locaties die worden beoordeeld op
inhoudelijke criteria vanuit woningbouw en bereikbaarheid. In de
kennismakingsgesprekken in het kader van MIRT heeft u reeds aangegeven in
het najaar 2022 een programmering van de rest van de middelen te kunnen
doen.
Bespreekpunt
Î Heeft u aanvullende wensen/vragen bij de uitwerking van ontsluiting
woningbouw?
Î Expliciete vraag aan u is of u de afspraken uit het coalitieakkoord ten
aanzien van multimodale hubs en fiets wil toevoegen aan de afspraken die
in het kader van woningbouw met provincies/regio’s/gemeenten zullen
worden gemaakt. Voor nu stellen wij voor om binnen de afspraken die we
gaan maken in het kader van woningbouw en ontsluiting daarvan, een
breder pakket aan stedelijke mobiliteitstransitie maatregelen voor te
stellen. Fiets en hubs maken daar onderdeel van uit.
Noord Zuidlijn en Oude Lijn
Vanuit het coalitieakkoord zijn onvoldoende middelen gereserveerd voor de bekostiging van
100% van de opgave en de beheersbaarheid; dit wordt nu verder uitgewerkt.

Pagina 3 van 7

Stikstof
Het grootste issue op dit moment bij de uitwerking van het coalitieakkoord met
betrekking tot stikstof is het ontbreken van ontwikkelruimte voor de komende
jaren.
Richting de hoofdlijnenbrief van M N&S en M LNV, het transitiefonds en het
NPLG is de huidige IenW inzet m.b.t. ontwikkelruimte erop gericht om de
mogelijkheid open te houden om op een later moment, als dit juridisch
onderbouwd kan worden, reductieopbrengsten uit de 25 miljard maatregelen in
te kunnen zetten als ontwikkelruimte voor nationale opgaven. Dat vraagt wel
dat er sneller, meer maatregelen tot uitvoering komen die leiden tot concrete
reducties.
Voorstel voor het IenW beleidsprogramma is dat we kort aangeven dat ruimte
op korte termijn niet vanzelf ontstaat en dat deze kabinetsperiode daarom ook
gericht gezocht zal moeten worden naar stikstofruimte, waarbij
overeenkomsten sluiten met ondernemers die vrijwillig (een deel van) hun
activiteiten beëindigen tot de weinige mogelijkheden behoort. Daarbij geven
we aan dat IenW het wenselijk vindt bij extern salderen feitelijke
depositiestijgingen zoveel mogelijk te voorkomen en met de andere bevoegde
gezagen overleg zal voeren over aanpassing van de beleidskaders op dit punt. 1
Tevens bezien we met andere departementen, provincies en initiatiefnemers op
welke wijze resterende salderingsruimte ingezet kan worden voor andere
opgaven, bijvoorbeeld via stikstofbanken. Als ‘tegenhanger’ van de roep om
ruimte beschrijven we in het IenW beleidsprogramma welke
reductiemaatregelen er vanuit mobiliteit en bouw reeds worden
getroffen/gepland zijn. Daarnaast geven we aan dat er een hoge urgentie is
om de stikstofdepositie zo laag mogelijk te houden en dat IenW de komende
jaren rondetafelgesprekken zal organiseren met kennisinstellingen,
stakeholders, maatschappelijke organisaties om in relatie tot de eigen opgaven
denkkracht te bundelen over eventuele extra stappen die hierin gezet zouden
kunnen worden. Dit laatste is nog geen staande praktijk.
Ondertussen bereiden we ons intern IenW voor op hoe en in welke mate we
ons kunnen voorbereiden op de komende jaren, waarin stikstofruimte hoe dan
ook schaars zal blijven. Daarbij speelt de vraag in hoeverre we ons nu al
voorbereiden op een plan B of plan C: in welke mate laten we stikstof
bijvoorbeeld meewegen in de programmering van projecten en middelen, moet
stikstof randvoorwaardelijk of sturend worden in de werkwijze van projecten
(ontwerpkeuzes, alternatieven, natuurinclusieve scope) en kunnen/willen we
meer werk maken van het creëren van (beperkte) stikstofruimte binnen én
voor de sector mobiliteit? Binnen DGMo zullen we in samenwerking met de

1 Huidige interbestuurlijke afspraak is dat de saldonemer 70% van de van een

saldogever ‘overgenomen’ stikstofdepositie mag benutten; de overige 30%
komt ten gunste aan de natuur. Er wordt uitgegaan van de ‘feitelijk
gerealiseerde capaciteit’ en niet de vergunde capaciteit. In praktijk blijkt dat
extern salderen ondanks deze beleidsafspraken in bepaalde situaties kan leiden
tot feitelijke depositiestijgingen.
Pagina 4 van 7

andere beleids-DG’s verkennen welke mogelijkheden we hiertoe zien. Daar
gaan we op een nader te bepalen moment graag het gesprek met u over aan.
Bespreekpunt
Î Deelt u bovenstaande IenW lijn qua inzet richting LNV en het NPLG en in
relatie tot de eigen ambities/opgaven (mainports, MIRT-projecten,
bereikbaarheid woningbouw etc.)?
Î Heeft u nog aanvullende vragen of aandachtspunten?
Verkeersveiligheid
Het coalitieakkoord geeft aan dat het thema verkeersveiligheid een speerpunt
in beleid blijft. Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid op Rijks-N-wegen
is €200 miljoen gereserveerd. Verder is aangegeven dat samen met de
gemeenten wordt bezien waar binnen de bebouwde kom de maximumsnelheid
zinvol verlaagd kan worden naar 30 km/uur. Verkeersveiligheid is als prioriteit
opgenomen in het beleidsprogramma. De risicogestuurde aanpak uit het
Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV) is hierbij leidend. Onderwerpen
die, naast Rijks-N-wegen en 30 km/u, in het beleidsprogramma zijn
opgenomen: Landelijk actieplan verkeersveiligheid (LAP) 2022-2025;
2e tranche investeringsimpuls en 1e tranche innovatiegelden; Uitwerking LEVkader en start beleidskader nieuwe voertuigen; Van Rijles tot rijonderwijs
Integrale aanpak Rijden onder invloed.
Verkeersveiligheid is een emotioneel beladen politiek onderwerp. De ambitie in
het SPV is 0 verkeersslachtoffers in 2050. Tegelijkertijd zien we het aantal
verkeersdoden stagneren en blijft het aantal verkeersgewonden stijgen. De
langjarige trends en prognoses (IMA ) laten zien dat het aantal
verkeersongevallen zal stijgen, zowel door een groei in mobiliteit als een groei
van het risico voor ouderen (65+), fietsers, bestuurders van scootmobielen en
gemotoriseerde tweewielers (brom-, snor- en motorfietsen). De kamer vraagt
via de motie Geurts om halvering van het aantal verkeersslachtoffers in 2030
(t.o.v. 2020).
Het SPV zet in op een integrale aanpak (infrastructuur, educatie en
handhaving), maar er is geen brede financiering voor verkeersveiligheid. Er is
een investeringsimpuls (€500 miljoen tot 2030) voor infrastructurele
maatregelen door mede-overheden (€450 miljoen + co-financiering) en
innovatie (€50 miljoen, niet voor infrastructuur). JenV is verantwoordelijk voor
verkeershandhaving (sluitstuk), maar ziet dit niet als prioriteit en heeft
aangegeven beperkt budget en beperkte inzet van politiecapaciteit te zien voor
komende jaren.
Om echt tot een trendbreuk of een halvering van het aantal verkeerslachtoffers
in 2030 te komen zal veel meer moeten worden geïnvesteerd in zowel
infrastructuur, educatie als handhaving. In de communicatie naar de Kamer is
een realistischer beeld gewenst. De boodschap voor de komende
kabinetsperiode kan vooral in het teken staan van de verdere uitwerking van
het risicogestuurde beleid van het SPV op basis van risico-indicatoren. Hierbij
kan worden benadrukt dat verkeersveiligheid iets is wat we vanuit IenW alleen
gezamenlijk, met andere partijen en alle verkeersdeelnemers, ieder vanuit zijn
eigen verantwoordelijkheid, een stap verder kunnen brengen. Daarnaast
kunnen concrete onderwerpen verder worden gebracht, zoals bijvoorbeeld
Rijden onder invloed, lichte elektrische voertuigen (LEV) of meer gebruik
maken van data.

Pagina 5 van 7

Bespreekpunt
Î Waar wilt u zich in uw communicatie over verkeersveiligheid op richten?
Luchtvaart
Het beleidsprogramma luchtvaart is gebaseerd op de Luchtvaartnota. Er wordt
separaat van dit traject met u gesproken over het proces inzake de
natuurvergunning Schiphol en de integrale besluitvorming Schiphol-Lelystad.
Water en bodem sturend
Met oog op de leefbaarheid en de veiligheid van onze samenleving is er een
omslag nodig in het denken over water en bodem. Waar het beleid voorheen
vooral gericht was op zoveel mogelijk accommoderen van andere functies gaan
we nu noodgedwongen terugduwen op een aantal fronten, omdat we anders
onze eigen doelen voor water en bodem niet halen. Met alle consequenties van
dien. Dit betekent dat we voorwaarden gaan stellen, bepaalde activiteiten (op
termijn) niet meer gaan doen, en andere activiteiten juist op gaan pakken. We
maken inzichtelijk hoe groot de schade nu al is, zodat ook stevig neergezet kan
worden wat er wel kan, wat er onder voorwaarden kan, en wat er (voorlopig)
niet meer kan. We presenteren alle voorwaarden en aanpassingen met een
duidelijke tijdshorizon. Zo weten alle betrokkenen waar ze zich op welke
termijn op voor moeten bereiden. We realiseren ons dat er onzekerheden zijn
in de tijd, en dat voortschrijdende inzichten (denk aan klimaatscenario’s) in de
komende jaren kunnen leiden tot bijstellen van voorwaarden en inzet. Dat wil
niet zeggen dat we daarop wachten, maar wel dat we beleid en uitvoering zo
inrichten dat er voldoende flexibiliteit is voor aanpassingen.
Realisatie
Beleid voor Water en Bodem wordt vanaf nu centraal neergezet in termen van
haar eigen doelen, waarbij concreet wordt aangegeven welke randvoorwaarden
dit voor andere functies heeft. U richt samen met de staatssecretaris een
programma ‘water en bodem sturend’ in van waaruit beleid en uitvoering voor
water en bodem in samenhang worden uitgewerkt. Hiermee kan ook de
capaciteit en flexibiliteit worden gerealiseerd die nodig is om met
ontwikkelingen en onzekerheden om te gaan. Samen met de staatssecretaris
neemt u de coördinerende rol op u voor het interdepartementaal oplossen van
de oorzaken en effecten van bodemdaling.
Bespreekpunt
Kunt u zich vinden in bovenstaande uitwerking van water en bodem
sturend? In de uitwerking zal inzicht gegeven worden in de consequenties
voor andere (IenW) terreinen. Wilt u hiervoor al aandachtspunten
meegeven?
Hittestress
Over hittestress heeft u zojuist een aparte nota ontvangen (IENW/BSK2022/65992), waarin u wordt geïnformeerd over de aanpak en waarin een
voorstel voor een tekst voor het beleidsprogramma IenW staat. Kern daarvan
is dat de regering werk maakt van de aanpak van hittestress door het
bevorderen van ruimtelijke maatregelen, aanpassingen aan gebouwen en
aandacht voor gedrag. De klimaatbestendigheid van het stedelijk gebied en
(nieuwe) gebouwen worden steviger verankerd door de ontwikkeling van een

Pagina 6 van 7

landelijke maatlat klimaatadaptatie. Gedragsaspecten krijgen aandacht via het
hittebeleid van VWS, RIVM en GGD’en.
Bespreekpunt
Î Heeft u naar aanleiding van de nota over hittestress nog aandachtspunten
die u wilt meegeven?
Mobiliteit verduurzamen
In het Coalitieakkoord is een additionele bijdrage van het wegvervoer aan de
aangescherpte Nederlandse klimaatdoelstelling voor 2030 opgenomen. Het
betreft het invoeren van een Betalen Naar Gebruik-systeem, het afbouwen van
de bpm-vrijstelling voor fossiele bestelauto’s en een subsidie vergroening
personenvervoer en reisgedrag zijn de maatregelen die invulling geven aan
deze extra opgave. Dit draagt ook bij aan gezondheidswinst door schonere
lucht.
Bespreekpunt (wordt ook met de staatssecretaris besproken)
Î Op dit moment wordt beleid vooral gefocust op het schoner/duurzamer
maken van bestaande voertuigen, zoals een fossiele auto met een
elektrische vervangen. De duurzaamste mobiliteitskeuze is niet reizen. Zou
u – naast het stimuleren van thuiswerken, het gedragseffect van BNG en
het terugdringen van de uitstoot van zakelijk verkeer – opties willen
verkennen om hier concreet beleid op te ontwikkelen? Bijvoorbeeld beleid
voor minder auto's? Combineren van ritten en mensen anders laten reizen
middels deelauto’s/OV.

Pagina 7 van 7

ASA
Den Haag
Postbus 20906
2500 EX Den Haag

Datum
28 maart 2022

Prioriteiten en borging in beleidsprogramma IenW

Kenmerk
IENW/BSK-2022/71594

Aanleiding
In de afgelopen weken heeft u in verschillende gesprekken met de leden van
de bestuursraad en de stafdirecties DCO, DBO en ASA gesproken over uw
profiel, uw prioriteiten en ‘het verhaal’ waar u deze kabinetsperiode aan wilt
werken. U heeft eerder al een profielschets ontvangen van DCO, op basis
waarvan uw communicatiemomenten worden voorbereid.
In deze notitie wordt in het verlengde hiervan meer duiding gegeven aan uw
prioriteiten, en de concrete stappen die u kunt zetten om tot doelbereik te
komen. De uitkomsten van dit gesprek worden direct ook geborgd in het
beleidsprogramma IenW dat medio mei aan de Tweede Kamer gezonden
wordt.
Uitgangspunten
x
U wilt de afstand tussen mensen en politiek Den Haag verkleinen door
te verbinden en transparant te zijn. U redeneert vanuit mensen, en wat
zij concreet ervaren van de besluiten die u in Den Haag neemt.
x
U wilt altijd eerlijk en helder zijn over het proces en mensen daarin
meenemen, ook al is het besluit niet populair. Dit geldt voor uw
omgang zowel met de Tweede Kamer als met mensen buiten het
Haagse circuit.
x
U vindt het belangrijk om doelen te realiseren voor heel Nederland,
zowel de Randstad als de gebieden daar buiten.
x
Hierbij wilt u ook graag concreet de verbinding leggen met de
grensgebieden van Nederland, om zo het land te ‘vergroten’. U ziet hier
de oplossing voor een aantal maatschappelijke opgaven, zoals het
verder bevorderen van duurzame mobiliteit en economische groei via
de ontwikkeling van internationale spoorverbindingen.

Pagina 1 van 8

Prioriteiten
1. Toekomstbestendig ov en spoor
Doelstelling
Mobiliteit is van essentieel belang, omdat het mensen met elkaar en met werk,
school en voorzieningen verbindt en omdat consumenten en producenten van
goederen voorziet. Bereikbaarheid, beschikbaarheid en betrouwbaarheid van
ov speelt hierbij een grote rol. Daarnaast is het een duurzame vorm van reizen
en kan het zorgen voor een verbetering van de deur-tot -deurreis als er ook
voldoende aandacht is voor de fietsvoorzieningen. Hierbij is het van belang dat
de basis op orde is en de verbindingen in het hele land en ook over onze
grenzen heen goed zijn.
Realisatie
Ik stel de reiziger in het hele land centraal, werk aan een robuuste en veilige
basis, versterk de internationale verbondenheid op een duurzame manier en
maak woningen bereikbaar. Dit doe ik door samen met regionale overheden,
reizigers en omwonenden krachten te bundelen en in een open en transparant
proces stappen te zetten.
In deze kabinetsperiode werken we daarom samen om het spoor beter achter
te laten voor de volgende generaties. Concreet werken we aan:
x
Een goede dienstverlening nu en in de toekomst door een besluit over
de beschikbaarheidsvergoeding ov en de nieuwe vervoerconcessie.
Werken aan een robuuste en veilige basis, door onder andere het
huidige Programma Niet Actief Beveiligde Overwegen (NABO) af te
ronden en een integrale weging van opgaven.
x
Het uitvoeren van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport (MIRT) en het verbeteren van grensoverschrijdende
verbindingen zoals de Drielandentrein van Aken/Maastricht naar Luik.
x
Het bijdragen aan de woningbouwopgave door het ontsluiten van
woningen met goed ov- en spoor in combinatie met
(fiets)knooppunten. Concreet door te starten met vervolgonderzoek
naar de Lelylijn, Noord/Zuidlijn en Oude lijn.
x
Voor de langere termijn ontwikkel ik een strategie voor het personenen goederenvervoer, waarin de op termijn gewenste stappen en de
bijbehorende keuzes worden beschreven.
Openstaande bespreekpunten
x
Maatschappelijke wensen t.a.v. spoor- en ov zijn groot. Er zijn buiten
de middelen voor instandhouding en woningbouw geen of beperkte
middelen voor ‘robuuste en veilige basis’ (denk aan baanstabiliteit,
energievoorziening, overwegen, etc.) en voor internationaal vervoer.
Welke prioriteiten (zowel t.a.v. budget als in volgorde) zou u hierbij
willen stellen? U heeft bijvoorbeeld eerder aangegeven dat u een plan
wilt maken voor hoe om te gaan met de resterende NABO’s. Hier zijn
ook nog geen financiële middelen voor. Is dit iets wat voor u prioriteit
zou moeten krijgen?
x
In het coalitieakkoord is opgenomen dat het verplaatsen van
goederenvervoer van de weg naar spoor en water gestimuleerd moet
worden. Welke ambities heeft u op dit terrein?
x
Ontwikkeling van spoorverbindingen zullen zorgen voor trillingen en
geluidsoverlast. U wilt samen met omwonenden komen tot werkende
en gedragen oplossingen voor het tegengaan van omgevingshinder.

Pagina 2 van 8

x

Heeft u concrete beelden bij de wijze waarop u dit zou willen doen?
Welke waarden en afwegingen zijn hierin van primair belang?
Klimaatverandering en de energietransitie hebben ook hun impact op
het OV en spoor. Hoe ziet u de koppeling van OV en spoor met de
invulling van de klimaat- en energietransitie?

2. Duurzame mobiliteit
Doelstelling
Conform het coalitieakkoord werken we toe naar een mobiliteitssector zonder
uitstoot in 2050. In 2030 is de CO2-uitstoot van alle sectoren tezamen met ten
minste 55% gereduceerd (ten opzichte van 1990). Beleid wordt gericht op 60%
zodat we zeker weten dat de 55% reductie wordt behaald. Duurzame mobiliteit
kan ook bijdragen aan reductie luchtverontreiniging en hiermee leiden tot
gezondheidswinst.
Realisatie
x
In deze kabinetsperiode draag ik, samen met de partijen uit het
Klimaatakkoord, zorg dat de reeds gemaakte afspraken uit dit akkoord
worden uitgevoerd.
x
Ten tweede draag ik zorg dat de reeds door het kabinet voorziene
maatregelen uit het coalitieakkoord, worden uitgewerkt en waar
mogelijk uitgevoerd.
x
Ten derde zet ik mij in Brussel in op het aanscherpen van normen waar
mogelijk en draag ik vervolgens zorg voor de nationale vertaling en
implementatie van de aangenomen Europese voorstellen die voor de
verdere verduurzaming van mobiliteit zorgen.
x
In het Coalitieakkoord is een additionele bijdrage van het wegvervoer
aan de aangescherpte Nederlandse klimaatdoelstelling voor 2030
opgenomen. Het betreft het invoeren van een Betalen Naar Gebruiksysteem, het afbouwen van de bpm-vrijstelling voor fossiele
bestelauto’s en een subsidie vergroening personenvervoer en
reisgedrag zijn de maatregelen die invulling geven aan deze extra
opgave. Dit draagt ook bij aan gezondheidswinst door schonere lucht.
x
Let op: In de februaribrief van Jetten is per klimaatsector een
indicatieve restemissie in 2030 benoemd. Voor mobiliteit is het 23,7 à
24,9 Mton CO2. Dat is circa 25 procent minder uitstoot dan in 1990.
Mobiliteit is daarmee een relatief kleine bijdrager aan de -55/60%
ambitie van het kabinet.
Inhoudelijke bespreekpunten
Bespreekpunten waar u reeds akkoord op hebt gegeven (in het klimaat- en
transitiefonds overleg samen met de minister op 24 maart):
x
Inzetten op laad- en tankinfrastructuur. Dit is nodig om de afgesproken
doelstellingen (Mtonnen) van het Klimaatakkoord en het
coalitieakkoord te halen. Het PBL heeft in de laatste KEV nadrukkelijk
aandacht gevraagd voor de groeiende laadbehoefte en bijbehorende
energie infrastructuur.
x
Verduurzaming logistiek. In het Coalitieakkoord is aangegeven dat
ingezet wordt op de verdere verduurzaming van de (stads)logistiek.
Afrekenbaar CO2-doel is het afbouwen van de BPM-vrijstelling voor de
dieselbestelbus.
x
Onderzoeken van de mogelijkheden om de ambitie dat 100% van de
nieuwverkoop van auto’s per 2030 elektrisch is. Het huidige

Pagina 3 van 8

(fiscale)systeem werkt de verduurzaming eigenlijk tegen. Een politieke
opdracht dit anders te benaderen kan leiden tot nieuwe oplossingen.
Concreet is al afgesproken dat u in gesprek gaat met de minister van
FIN om te komen tot een voorstel voor een batterijcorrectie in de MRB.
Nieuwe bespreekpunten:
x
Op welke manier kan verduurzaming mobiliteit (via parkeernormen,
fietsinfrastructuur, deeleconomie, hubs, slimme logistiek en het OV)
bijdragen aan de woningsbouwopgave en stedelijke verdichting? Hoe
wilt u zich in dit debat mengen?
x
Op dit moment wordt beleid vooral gefocust op het schoner/duurzamer
maken van bestaande voertuigen, zoals een fossiele auto met een
elektrische vervangen. De duurzaamste mobiliteitskeuze is niet reizen.
Zou u – naast het stimuleren van thuiswerken, het gedragseffect van
BNG en het terugdringen van de uitstoot van zakelijk verkeer – opties
willen verkennen om hier concreet beleid op te ontwikkelen?
Bijvoorbeeld beleid voor minder auto's, waarbij gedacht kan worden
aan het combineren van ritten en het stimuleren van mensen om
anders te gaan reizen middels deelauto’s/OV.
3. Circulaire economie
Doelstelling
We moeten zuinig omgaan met de grondstoffen die we hebben op aarde. De
transitie naar een circulaire economie (CE) zorgt ervoor dat we minder
grondstoffen gebruiken en meer hergebruiken. Daarmee draagt een circulaire
economie bij aan vier maatschappelijke opgaven: klimaatverandering,
vervuiling, biodiversiteitsverlies en leveringsrisico’s van grondstoffen.
Aan het einde van deze kabinetsperiode zijn er stappen gezet richting een CE
in 2050, is de halveringsdoelstelling geconcretiseerd voor geselecteerde
productgroepen en is begonnen met de uitvoering van de roadmaps. Daarnaast
is er voor CE een ambitieus klimaatdoel vastgesteld, hebben circulaire
maatregelen zichtbaar bijgedragen aan 2 tot 4 Megaton aan CO2-reductie en
zijn CE-beleid en klimaatbeleid beter op elkaar afgestemd. En weten burgers
en bedrijven welk handelingsperspectief zij hebben, waar we naartoe op weg
zijn en hoe we daar willen komen.
Realisatie
x
Ik ontwikkel een evenwichtig pakket maatregelen met stimulerende
maatregelen (stimuleringsprogramma recycling en subsidieregeling
ketenprojecten), normerende en beprijzende maatregelen (wordt
gedacht aan een vorm van beprijzing van fossiele grondstoffen,
uitbreiding van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV)
en het stellen van eisen ten aanzien van circulariteit bij aanbestedingen
door de overheid).
x
Ik voeg alle maatregelen samen tot een Nationaal Programma CE,
zoals genoemd in het coalitieakkoord. Dit NPCE bevat geconcretiseerde
richtinggevende doelen, en gaat verder in op beschikbare middelen en
instrumenten, monitoring, de wijze van uitvoering en organisatie
(governance) en herijkingsmomenten. Hiermee bouw ik voort op het
fundament dat gelegd is met het Uitvoeringsprogramma CE 20192023.
x
Ik stel dit NPCE op samen met medeoverheden, bedrijfsleven, kennisen onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. In het
najaar van 2022 is het NPCE gereed voor verzending aan de Tweede

Pagina 4 van 8

x
x

x

Kamer, voorafgegaan door een beleidsbrief over concretisering van de
CE-doelen in het tweede kwartaal van 2022.
Ik sluit aan bij EU-beleid wat komende jaren wordt vormgegeven. De
EU zet in op stringenter beleid om grondstoffengebruik te verminderen.
Ik creëer met de ontwikkeling van CE een concreet positief effect voor
zowel burgers als bedrijven. Profijt voor Nederlandse bedrijven in de
circulaire economie, voortbouwend op onze internationale koppositie.
Ik zal er ook voor zorgen dat zichtbaar is wat er al kan, zodat bedrijven
en burgers weten wat zij kunnen doen om bij te dragen aan een CE.
Tegelijkertijd is een verandering niet altijd gemakkelijk. Ik zet me
ervoor in dat zo veel mogelijk mensen en bedrijven mee kunnen
komen in deze verandering.

Openstaande bespreekpunten
x
Voorzieningszekerheid voor grondstoffen (ook voor de energietransitie)
en vergroten van economische zekerheid door vermindering
afhankelijkheid van import uit onbetrouwbare landen is een snel
belangrijker wordend politiek thema, ook door de oorlog in Oekraïne.
Wilt u deze window benutten om, samen met EZK en BZ, het CE-beleid
(nationaal en Europees) verder te brengen of accenten te verschuiven?
x
Bij deze transitie zal sprake zijn van opbouw van circulaire
economische onderdelen en van ombouw van lineaire bedrijven naar
circulaire businessmodellen. Er zal op een gegeven moment ook
afbouw plaatsvinden van bedrijven die niet om willen bouwen of die
niet kunnen bestaan in een circulaire economie. Dat kan leiden tot
verzet van bedrijven als we meer in gaan zetten op drang en dwang in
de transitie naar een circulaire economie en als er zaken verboden
worden. Op dit moment hebben we hier vanuit de rijksoverheid beperkt
aandacht voor gehad. Wilt u dit benoemen? Wilt u hier een strategische
inzet voor gaan bepalen?
4. Milieuschade voorkomen met beter toezicht en handhaving
(versterking VTH stelsel)
Doelstelling
De commissie Van Aartsen heeft geconcludeerd dat het VTH-stelsel voor het
milieudomein niet goed functioneert en wordt gekenmerkt door fragmentatie
en vrijblijvendheid. Hierdoor ontstaat vermijdbare milieuschade. Dit staat
haaks op het doel om te zorgen voor een schoon, veilig en gezond Nederland.
Aan het einde van deze kabinetsperiode zijn de aanbevelingen van de
commissie Van Aartsen en de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
inzake milieucriminaliteit opgevolgd en is het VTH-stelsel versterkt. De
genoemde fragmentatie en vrijblijvendheid behoort dan tot het verleden en
niet naleving van milieuregels wordt eerder aangepakt.
Realisatie
x
Regierol: samen met partners in het VTH-stelsel in een interbestuurlijk
programma de aanbevelingen uit de rapporten van commissie van
Aartsen en de Algemene Rekenkamer vormgeven:
o robuuste, deskundige en vernieuwende omgevingsdiensten;
o informatiehuishouding tussen alle partijen in de keten op orde;
o onafhankelijke uitvoering van toezicht en handhaving.
x
Stelselverantwoordelijkheid van de staatssecretaris van IenW:

Pagina 5 van 8

o

wettelijke waarborgen voor het stelsel om te stimuleren en
faciliteren waar mogelijk, en aanspreken en ingrijpen waar
nodig.

5. Gezonde, schone en veilige leefomgeving
Doelstelling
IenW werkt aan een gezonde leefomgeving met schone lucht, een schone
bodem, schone rivieren en een schone zee. Met name het voorkomen van een
slechte luchtkwaliteit, geluidhinder en contact met schadelijke stoffen levert
concrete gezondheidswinst op.
Realisatie
x
Ik zal de ambities ten aanzien van een gezonde, schone en veilige
leefomgeving vastleggen in een Nationaal Milieuprogramma (NMP), en
dit medio 2023 presenteren. Het NMP zal beschrijven hoe ik de
ambities wil gaan realiseren. Bij de totstandkoming zoek ik het gesprek
met de samenleving d.m.v. een duidelijke participatiestrategie.
x
Ik zet me in voor een permanente verbetering van de luchtkwaliteit, ik
zet gezondheid centraal en ga verder met de uitvoering en
bestendiging van het schone luchtakkoord, samen met decentrale
overheden gericht op 50% gezondheidswinst in 2030. Daarbij betrek ik
ook de nieuwe WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit.
x
Ook voor geluid zet ik me tegen de achtergrond van
gezondheidskundige advieswaarden van de WHO in voor het realiseren
van een structurele verbetering.
x
Ik geef samen met de minister van EZK vorm aan stevige, bindende
maatwerkafspraken met de 10 tot 20 grootste uitstoters van
broeikasgassen, waarmee de Nederlandse industrie in Europa en
wereldwijd de duurzame norm kan stellen.
x
We maken deze maatwerkafspraken in wederkerigheid met de
betrokken partijen. Dat betekent in de praktijk dat EZK de nieuwe
energie infrastructuur faciliteert en afspraken maakt over ambitieuze
verduurzaming en daarin ook de kwaliteit van de leefomgeving
meeneemt.
x
Na het afsluiten van de maatwerkafspraken zal een omvangrijk
verduurzamingsprogramma starten bij de verschillende bedrijven. Dit
heeft ook zijn weerslag op de bevoegde gezagen: de gemeenten en
provincies die verantwoordelijk zijn voor vergunningverlening, toezicht
en handhaving. Zij moeten tijdig gesteld staan voor het afhandelen van
de hiervoor benodigde vergunningaanvragen.
x
Ik zet me ervoor in dat decentrale overheden, als bevoegde gezagen,
hun taken kunnen uitvoeren en hiermee stevig inzetten op naleving
van milieuregels
x
Bij het realiseren van woningbouw, de klimaat en energie transitie en
stikstofopgave vormen de normen en ambities voor geluid,
luchtkwaliteit en externe veiligheid harde randvoorwaarden.
6. Water en bodem als Basis
Doelstelling
x
Met oog op de leefbaarheid en de veiligheid van onze samenleving is er
een omslag nodig in het denken over water en bodem.
x
Waar het beleid voorheen vooral gericht was op zoveel mogelijk
accommoderen van ruimtelijke functies: zoals: woningbouw en
landbouw, gaan we nu noodgedwongen terugduwen op een aantal

Pagina 6 van 8

x

x

x

x

fronten omdat we anders noodzakelijke doelen voor water en bodem
niet halen. Met alle consequenties van dien.
Een toekomstbestendig bodem- en watersysteem is hierbij een
randvoorwaarde. Dit betekent dat we voorwaarden gaan stellen aan
landgebruik, bepaalde activiteiten (op termijn) niet meer gaan doen,
en andere activiteiten juist op gaan pakken.
We maken inzichtelijk hoe groot de schade nu al is, zodat ook stevig
neergezet kan worden wat er wel kan, wat er onder voorwaarden kan,
en wat er (voorlopig) niet meer kan.
We presenteren alle voorwaarden en aanpassingen met een duidelijke
tijdshorizon. Zo weten alle betrokkenen waar ze zich op welke termijn
op voor moeten bereiden.
We realiseren ons dat er onzekerheden zijn in de tijd, en dat
voortschrijdende inzichten (denk aan klimaatscenario’s) in de komende
jaren kunnen leiden tot het bijstellen van voorwaarden en inzet. Dat wil
niet zeggen dat we daarop wachten, maar wel dat we beleid en
uitvoering zo inrichten dat er voldoende flexibiliteit is voor
aanpassingen.

Realisatie
x
Beleid voor Water en Bodem wordt vanaf nu centraal neergezet in
termen van haar eigen doelen, waarbij concreet wordt aangegeven
welke randvoorwaarden dit voor andere functies heeft.
x
Ik richt samen met de minister een programma ‘water en bodem
sturend’ in van waaruit beleid en uitvoering voor water en bodem in
samenhang worden uitgewerkt. Hiermee kan ook de capaciteit en
flexibiliteit worden gerealiseerd die nodig is om met ontwikkelingen en
onzekerheden om te gaan.
x
Ik neem samen met de minister de coördinerende rol op me voor het
interdepartementaal oplossen van de oorzaken en effecten van
bodemdaling.
x
Ik neem de regie ten aanzien van bodem- en watergebruik,
bijvoorbeeld als blijkt dat problemen de grenzen van decentrale
overheden overschrijden.
Openstaand bespreekpunt
Doelen water en bodem: voor het behalen van de eigen doelstellingen wordt
per gebiedstype concreet aangegeven welke aanpassingen in beleid, uitvoering
en inspectie gedaan worden. Voor andere functies worden randvoorwaarden
geformuleerd.
7.Programma Bodem en Ondergrond
Doelstelling
In het uitvoeringsprogramma van de NOVI is vastgelegd dat er een programma
Bodem en Ondergrond ontwikkeld wordt. Samen met medeoverheden wordt
een samenhangend beleid voor het gebruik van bodem en ondergrond
gerealiseerd worden. Het programma heeft als doel het duurzaam, veilig en
efficiënt gebruik van bodem, ondergrond en grondwater te bevorderen.
Daarbij is het bieden van overzicht en een platform voor continu verbetering
van beleid voor bodem en ondergrond een doel.
Realisatie
Eind 2021 is een beleidsinventarisatie opgesteld en zijn interviews gevoerd met
onder meer ministeries, decentrale overheden en kennisinstellingen. In 2022

Pagina 7 van 8

wordt de kwartiermakersfase van het programma verder uitgerold, om te
komen tot een volwassen programma in 2023.
Uit de interviews komen de volgende primaire onderwerpen naar voren,
onderwerpen waar onmiskenbaar actie op ondernomen wordt:
x
Grondwater en energietransitie, optimale bescherming van grondwater
en ondersteuning van de energietransitie.
x
Ordening in stadsbodem, er worden teveel functies in dezelfde
ondergrondse ruimte gepland waardoor maatschappelijke doelen niet
gerealiseerd worden.
x
Bodemdaling, zowel in steden als landelijk gebied.
x
Circulariteit, hergebruik van bouwstoffen en grond is belangrijk, maar
hergebruik heeft ook het risico van bodemverontreiniging in zich.
x
Visie op bodem en ondergrond (toegezegd aan de kamer voor het
derde kwartaal van 2022), waarmee de ‘systeemverantwoordelijkheid’
van IenW ingevuld wordt.
Openstaande bespreekpunten
x
Opstellen van visie en koers, waarmee duidelijkheid wordt geboden aan
decentrale overheden en -uitvoerende partijen in het beleidsveld
bodem.
x
Koppeling met de EU Bodemstrategie, Nationaal
Milieubeleidprogramma en Bodem en Water als basis.

Pagina 8 van 8