Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1471
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelatie over stemmen per brief (ingezonden 22 januari 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 27 januari 2021).
Vraag 1
Kent u het artikel «Stemmen per brief kan voorkomen dat de verkiezingsdag
zich ontpopt als superspread-event»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 4
Deelt u de mening dat de meest recente inzichten en verwachtingen omtrent
het coronavirus erop duiden dat de risico’s op besmettingen tijdens de
verkiezingsdagen ook groter dreigen te worden? Zo ja, waarom? Zo nee,
waarom niet?
Deelt u de mening dat het stemmen per brief niet alleen voor kwetsbare
groepen maar voor alle kiezers het risico op besmetting bij de verkiezingen
wegneemt? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat gezien de toenemende risico’s op besmetting uw
eerdere bezwaren tegen het verruimen van de mogelijkheid tot briefstemmen
voor kiezers beneden de 70 jaar in een ander perspectief zijn komen te staan?
Zo ja, bent u dan alsnog van plan om briefstemmen voor grotere groepen
van kiezers mogelijk te maken en voor wie dan? Zo nee, waarom deelt u die
mening niet?
Antwoord 2, 3 en 4
Het stemmen per brief voor kiezers van 70 jaar en ouder wordt geregeld in de
wijziging van de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 (hierna: Tijdelijke wet).
De Tijdelijke wet is op 17 december 2020 in de Tweede Kamer behandeld en
aansluitend door de Tweede Kamer aangenomen.
In het debat over het wetsvoorstel is zeer uitvoerig stilgestaan bij de redenen
die ten grondslag liggen aan de keuze om alleen kiezers van 70 jaar en ouder
de mogelijkheid te geven per brief te stemmen. Ook in de memorie van

1

ah-tk-20202021-1471
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Volkskrant, 21 januari 2021, p. 29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

toelichting en in de nota naar aanleiding van het verslag is daar uitleg over
gegeven.
De regering heeft niet overwogen om briefstemmen voor alle kiesgerechtigden mogelijk te maken. Briefstemmen voor iedereen is naar de overtuiging
van de regering onwenselijk. Briefstemmen kent immers de nodige nadelen.
Zo zijn het stemgeheim en de stemvrijheid niet op dezelfde wijze te waarborgen als in het stemlokaal, net als dat het geval is bij het stemmen per
volmacht, waarbij kiezers hun stemgeheim moeten prijsgeven aan de
volmachtnemer. Net als bij de verhoging van het aantal volmachten van twee
naar drie in de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 (hierna: Tijdelijke wet) is
het bij het stemmen per brief zaak de risico’s af te wegen tegen het feit dat
deze alternatieve manieren van stemmen (per brief of per volmacht) een
vangnet zijn voor degenen die anders niet kunnen of willen stemmen in het
stemlokaal.2 Omdat het stemgeheim en de stemvrijheid niet op dezelfde wijze
zijn te waarborgen als in het stemlokaal, moet er een dringende noodzaak zijn
om briefstemmen voor iedereen mogelijk te maken. Die dringende noodzaak
ontbreekt naar de overtuiging van de regering.
Alleen de kiezers van 70 jaar en ouder zijn volgens het RIVM generiek extra
kwetsbaar voor het coronavirus. Bij alle andere kiezers is niet voor de
gemeenten te bepalen wie wel en wie niet tot de risicogroepen behoort. Zou
dus de mogelijkheid worden gecreëerd om alle kiezers die extra kwetsbaar
zijn per brief te laten stemmen dan betekent dat de facto dat alle kiezers per
brief kunnen stemmen en die stap wil het kabinet om de hiervoor aangegeven redenen niet nemen.
Daar komt bij dat het mogelijk maken van briefstemmen voor alle kiezers niet
haalbaar is binnen de huidige termijnen van de Kieswet. Bepalend voor wat
binnen de huidige termijnen mogelijk is, is de tijd die zit tussen de dag dat de
kandidatenlijsten onherroepelijk worden en de dag van de stemming.
Voor het stemmen in de stemlokalen zijn maatregelen getroffen in de
Tijdelijke wet. Al die maatregelen zijn erop gericht dat het stemmen in de
stemlokalen op een veilige manier kan verlopen. Kiezers lijken daar ook
vertrouwen in te hebben, zoals blijkt uit het onderzoek dat I&O Research in
opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in
de afgelopen twee weken heeft gedaan. De uitkomsten van dat onderzoek
heb ik 27 januari 2021 aan de Tweede Kamer gezonden.

2

Kamerstuk 35 590, nr. 6, p. 20.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2