Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 305

Mobiliteitsbeleid

Nr. 97

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VERKEER EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 november 2008
Hierbij bied ik u aan de publicatie van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM): Psychologie en prijsbeleid.1
In het rapport is op basis van een literatuuronderzoek gekeken naar de
invloed van psychologische gedragsmechanismen op de acceptatie en
effectiviteit van prijsbeleid. De analyse laat zien dat de mate van acceptatie en de effectiviteit afhankelijk is van de manier waarop het beprijzingssysteem wordt vormgegeven. De precieze wijze van betalen, de tariefstructuur, de hoogte van de tarieven en de veranderlijkheid daarvan,
alsmede de informatie en communicatie over het systeem, zijn van
invloed op de acceptatie en effectiviteit van het beprijzen.

1

De belangrijkste conclusies zijn:
• indien te weinig of onjuiste informatie over de kilometerprijs ter
beschikking wordt gesteld aan de automobilist, dan zou dit kunnen
leiden tot onwetendheid, wantrouwen en foutieve of selectieve interpretatie van beschikbare kennis. Door het verschaffen van gerichte
communicatie en informatie kan hierop worden ingespeeld;
• anticiperen op de vraag wat de kilometerprijs betekent voor de
persoonlijke situatie kan bevorderlijk zijn voor de acceptatie en de
effectiviteit. Bijvoorbeeld aan de hand van een kieswijzer («kilometercalculator»);
• de acceptatie en effectiviteit varieert naar persoonskenmerken:
mensen die veel rijden, bewoners van het platteland en jongeren zijn
minder te spreken over de kilometerprijs; mensen die weinig autorijden, in de steden wonen, en ouderen zijn positiever;
• op korte termijn zal men vermoedelijk conservatief en afwachtend
reageren, zeker als men nog niet over voldoende informatie beschikt
om afgewogen beslissingen te nemen. Pas op (middel)langere termijn
gaan mogelijk echte gedragsveranderingen optreden. Meest ingrijpend
zijn de veranderingen van woonlocatie en/of werklocatie. Maar ook een
andere auto, een ander activiteitenpatroon of andere verplaatsingspatronen kunnen gevolgen hebben voor de mobiliteit en uithuizigheid;

KST125134
0809tkkst31305-97
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 305, nr. 97

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

1

•

•

per keer direct betalen is waarschijnlijk zeer effectief in termen van
bewuste keuzes en verandering van gedrag, maar is niet bevorderlijk
voor de acceptatie van de kilometerprijs. Directe feedback is een goed
alternatief. Evenals direct betalen creëert dit immers een directe link
tussen oorzaak (autorijden) en gevolg (betalen), waardoor de bewustwording over de kosten voor mobiliteit kan worden vergroot;
door de variabilisering van de vaste kosten voor autobezit en gebruik
zal zich een verschuiving voordoen van onbewust naar bewust betalen
voor mobiliteit. Het effect van bewustwording zal vermoedelijk resulteren in een subjectieve kostenstijging (ook al is daar objectief gezien
geen sprake van).

De minister van Verkeer en Waterstaat,
C. M. P. S. Eurlings

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 305, nr. 97

2