Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

193
Vragen van de leden Ploumen en Nijboer (beiden PvdA) aan de Minister van
Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris van Financiën over vermogen van
het Wit-Russische regime bij Nederlandse brievenbusfirma’s (ingezonden
17 augustus 2020).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën), mede namens de Minister van
Buitenlandse Zaken (ontvangen 28 september 2020).
Vraag 1
Is het u bekend of het regime van de Wit-Russische president Loekasjenko
vermogen heeft in belastingparadijs Nederland?
Antwoord 1
Nee, dat is mij niet bekend.
Vraag 2 en 3
Acht u het ook onwenselijk dat Nederland via brievenbusmaatschappijen
bijdraagt aan dictatoriale regimes als dat in Wit-Rusland?
Deelt u de mening dat zo snel mogelijk onderzoek moet worden gedaan naar
het vermogen van het Loekasjenko-regime bij Nederlandse brievenbusfirma’s?
Antwoord 2 en 3
Brievenbusmaatschappijen kunnen zowel een fiscale als een niet-fiscale
achtergrond hebben. Als er sprake is van belastingontwijking- en ontduiking
via brievenbusmaatschappijen dan is dat inderdaad onwenselijk en worden
daar maatregelen tegen genomen.1 Over individuele gevallen kan ik geen
uitspraken doen, zolang er geen sprake is van sancties die van toepassing zijn
op die personen of regimes.
Daarnaast vindt het kabinet het van groot belang dat voorkomen wordt dat
de diensten van (financiële) instellingen worden gebruikt voor witwassen en
terrorismefinanciering en de onderliggende delicten, waaronder corruptie en
fraude. Het cliëntenonderzoek en de doorlopende monitoring van transacties
door poortwachters van het financiële stelsel is daarbij van groot belang. Het
verhogen van de effectiviteit van het cliëntenonderzoek en het toezicht

1

ah-tk-20202021-193
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Zie Kamerstuk 25 087, nr. 188.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

daarop is een van de pijlers in het plan van aanpak witwassen.2 Daarbij heeft
het kabinet ook bijzondere aandacht voor de integriteitrisico’s die spelen bij
de dienstverlening door trustkantoren. Zij beheren doelvennootschappen
waarbij internationale geldstromen betrokken zijn. Het regelgevend kader
voor trustkantoren is recent al aanzienlijk aangescherpt met de Wet toezicht
trustkantoren 2018. Op enkele punten zal deze wetgeving op korte termijn
verder worden aangescherpt, onder andere met een verbod om diensten te
verlenen als de cliënt of de uiteindelijk belanghebbende van de cliënt
woonachtig of gevestigd is in een derde land met hoge risico’s op witwassen.
Vraag 4
Vindt u ook dat deze tegoeden bevroren moeten worden? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 4
Mede op aandringen van het kabinet, zijn de lidstaten van de Unie onmiddellijk na de bespreking in de ingelaste Raad Buitenlandse Zaken van 14 augustus gestart met de voorbereiding van gerichte sancties tegen personen die
verantwoordelijk zijn voor de verkiezingsfraude en het geweld tegen
demonstranten. Zodra de Raad hierover overeenstemming heeft bereikt,
dienen de lidstaten maatregelen te nemen die garanderen dat beperkende
maatregelen worden nageleefd. Het kabinet hecht groot belang aan zorgvuldige implementatie van overeengekomen sancties, waaronder de bevriezing
van eventueel gestalde tegoeden van de betreffende personen.
Vraag 5
Is het u bekend of andere dictatoriale regimes hun vermogen via Nederlandse
brievenbusfirma’s hebben weggezet?
Antwoord 5
Op het moment dat de Raad besluit dat een buitenlandse overheid moet
komen te vallen onder een Europees sanctieregime, dan wordt het vermogen
van specifiek aangewezen personen of entiteiten die onderdeel zijn van die
buitenlandse overheid bevroren. Dat betekent dat zij niet meer bij hun
financiële tegoeden kunnen. Hiermee zorgt Nederland en de EU als geheel
ervoor dat dergelijke gesanctioneerde buitenlandse overheden hun geld niet
in Nederland kunnen wegzetten. De EU heeft op dit moment meer dan
veertig van zulke sanctieregimes in werking. Een overzicht is te vinden via de
EU sanctions map.3 Dit overzicht wordt zeer regelmatig geactualiseerd.
Vraag 6
Bent u bereid om maatregelen te nemen om vermogens van dictatoriale
regimes, zoals dat van Loekasjenko, te weren uit Nederland?
Antwoord 6
Ik verwijs u graag naar de beantwoording van vraag 3. Dergelijke maatregelen worden in EU-verband genomen. Op dit moment is het onder Nederlandse wetgeving niet mogelijk om unilateraal dergelijke maatregelen te
nemen.
Daarnaast is het, zoals in antwoord op vraag 2 aangegeven, van groot belang
dat de poortwachters van het financiële stelsel onderzoek doen naar hun
cliënt, de zakelijke relatie doorlopend monitoren en ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland. Daarbij is van belang dat geen zakelijke
relaties aangegaan kunnen worden als vermoedens van witwassen, waaronder middelen uit corruptie of fraude, bestaan, en dat bestaande zakelijke
relaties bij dergelijke vermoedens moeten worden beëindigd. De dienstverlening door trustkantoren heeft daarbij bijzondere aandacht van het kabinet. In
Nederland geldt al de strengste wetgeving binnen de Europese Unie voor
trustdiensten en deze zal nog verder aangescherpt worden.

2
3

Kamerstuk 31 477, nr. 41.
https://sanctionsmap.eu/#/main.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2