Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

21 501-20

Europese Raad

Nr. 1740

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 oktober 2021
Hierbij bied ik u, mede namens de minister-president, het verslag aan van
de informele Europese Raad en de Westelijke Balkan Top van 5 en
6 oktober 2021.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.P.M. Knapen

kst-21501-20-1740
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1740

1

VERSLAG VAN DE INFORMELE EUROPESE RAAD EN DE WESTELIJKE BALKANTOP VAN 5 EN 6 OKTOBER 2021
Op dinsdag 5 en woensdag 6 oktober 2021 vonden een informele
Europese Raad (ER) en een EU-Westelijke Balkantop plaats in Slovenië. De
informele ER sprak over de rol van de EU in de wereld, migratie en de
stijgende energieprijzen. De minister-president nam deel aan beide
vergaderingen.
Europese Raad
De rol van de EU in de wereld
De leden van de ER spraken in brede zin over de rol van de EU in de
wereld. De regeringsleiders benadrukten dat de EU door een sterkere en
prominentere rol in de wereld te spelen, ook een aantrekkelijkere partner
en bondgenoot wordt, waarbij het van belang is dat partners weten wat zij
van de EU kunnen verwachten. Het is daarom nodig om concrete invulling
te geven aan die rol, op het gebied van veiligheid en defensie, politiek en
economie. In de discussie kwam ook het belang van EU-engagement in de
Indo-Pacific regio naar voren, mede in de context van het recent door de
VS, Australië en het VK aangekondigde AUKUS-veiligheidspact.
Als uitkomst van de discussie benadrukte ER-voorzitter Charles Michel in
mondelinge conclusies dat de EU zich blijft committeren aan multilateralisme via o.a. de Verenigde Naties, de G20 en de G7 en de op regels
gebaseerde internationale orde zal blijven beschermen. Ook onderstreepte hij het belang van samenwerking met bondgenoten, in het
bijzonder de VS, en de NAVO als hoeksteen van onze veiligheid. In lijn met
de kabinetsinzet op het gebied van open strategische autonomie
bevestigden de conclusies het belang van een effectieve en assertieve
opstelling van de EU op het internationale toneel, waarbij het noodzakelijk
is dat de EU zelfredzamer kan opereren door kritische afhankelijkheden te
verminderen op zowel het gebied van veiligheid en defensie als op het
economische vlak, onder andere als het gaat om energie, digitaal, cyber
security, halfgeleiders, industrie, handel en de interne markt.
Specifiek op het gebied van veiligheid en defensie bespraken de leden van
de Europese Raad het belang van de voorbereidingen van het Strategisch
Kompas, dat voor de komende vijf tot tien jaar richting dient te geven aan
de ontwikkeling en implementatie van de verschillende EU-initiatieven
inzake veiligheid en defensie. De Hoge Vertegenwoordiger zal het concept
van het Strategisch Kompas naar verwachting in november presenteren.
De ER zal er vervolgens in december over spreken. Daarnaast werd, in lijn
met de Nederlandse inzet, herbevestigd dat de EU samen met de NAVO
zal werken aan een nieuwe EU-NAVO-verklaring in aanloop naar de
NAVO-top van juni 2022.
Binnen de discussie over de rol van de EU in de wereld werd ook
stilgestaan bij de relatie tussen de EU en China. Verschillende lidstaten
wezen op het risico dat het Chinese handelen de EU-eenheid ondermijnt.
Daarom onderstreepten lidstaten de noodzaak om zoveel mogelijk als blok
te opereren en te werken aan krachtige en eenduidige boodschappen ten
aanzien van China.
Migratie
Tevens werd door enkele lidstaten kort stilgestaan bij migratie. Nederland
heeft daarbij specifiek aandacht gevraagd voor het door kunnen gaan van
Dublin-overdrachten gelet op reisrestricties die vanwege COVID-19 zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1740

2

ingesteld en heeft het belang benadrukt van een sterke link tussen
Schengen en Asiel in de herziening van de Schengengrenscode, die dit
najaar wordt verwacht. Het onderwerp migratie zal uitgebreider worden
besproken tijdens de ER van 21 en 22 oktober a.s.1
Hoge energieprijzen
De hoge energieprijzen kwamen kort aan de orde, waarbij vooruit werd
gekeken naar de ER van 21 en 22 oktober a.s., waar het onderwerp
uitgebreider ter tafel zal komen. De Europese Commissie kondigde tijdens
de informele Energieraad van 22 september jl. (Kamerstuk 21 501-33,
nr. 876) een gereedschapskist met maatregelen aan die lidstaten kunnen
nemen binnen de huidige Europese regelgeving. De mededeling hierover
verschijnt naar verwachting op 13 oktober a.s. De Kamer wordt hier zo
spoedig mogelijk over geïnformeerd.
EU-Westelijke Balkantop
De regeringsleiders van de EU en de landen in de Westelijke Balkan
spraken over het belang van nauwe samenwerking met en tussen de
Westelijke Balkan-landen. Na afloop van de top is er een gezamenlijke
verklaring uitgebracht waarin het EU-perspectief van de Westelijke
Balkan-landen wordt herbevestigd en waarin het belang van de rechtsstaat, mensenrechten en democratie in de regio benadrukt wordt. Tijdens
de top is er verder gesproken over prioritaire thema’s waar intensieve
samenwerking van belang is, zoals migratie en de strijd tegen de
georganiseerde misdaad en corruptie. Het belang van goed nabuurschap,
verzoening en regionale samenwerking op de Balkan is daarbij ook
genoemd. De EU en de landen van de Westelijke Balkan hebben
gezamenlijk benadrukt dat de EU veruit de belangrijkste partner is voor de
landen van de Westelijke Balkan.
Nederland heeft tijdens de top duidelijk gemaakt dat het belang hecht aan
samenwerking met en tussen de Westelijke Balkan-landen op het terrein
van de rechtsstaat, connectiviteit, migratie, veiligheid, stabiliteit en
klimaat. Voortdurende aandacht voor hervorming van de rechtsstaat,
alsmede de strijd tegen de georganiseerde misdaad en corruptie, wordt
hierbij gezien als een essentiële voorwaarde voor economische
vooruitgang. Goed nabuurschap, verzoening en het afzien van polariserend taalgebruik blijven van groot belang voor stabiliteit in de regio.
Daarnaast heeft Nederland, vanuit het standpunt van een strikte, faire en
betrokken benadering ten aanzien van uitbreiding, het Europees
perspectief van de landen van de Westelijke Balkan ondersteund en
daarbij aangegeven dat deze landen bilateraal en via de EU ondersteuning
kunnen krijgen om de noodzakelijke stappen in het hervormingsproces
door te voeren. Tot slot heeft Nederland zich uitgesproken tegen de
huidige blokkade van de onderhandelingsraamwerken voor Albanië en
Noord-Macedonië en steun uitgesproken voor de inspanningen van het
Sloveens voorzitterschap om tot een oplossing te komen.

1

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1727

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 21 501-20, nr. 1740

3