Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2962
Vragen van de leden Bergkamp en Paternotte (beiden D66) aan de Minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het artikel ««Dit is oorlog»: het
internationale netwerk van christelijke fundamentalisten achter het Poolse
abortusverbod» (ingezonden 30 november 2020).
Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap) (ontvangen 31 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2020–2021, nr. 1122.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel ««Dit is oorlog»: het internationale netwerk van
christelijke fundamentalisten achter het Poolse abortusverbod»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u bekend met de fundamentalistische organisaties zoals TFP en Ordo
Iuris en geldstromen achter de aanval op vrouwenrechten en de LHBTIbeweging in Europa, Rusland en de Verenigde Staten?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
In hoeverre vindt u dat sommige opvattingen van deze organisaties,
bijvoorbeeld waar het gaat om abortus, niet in lijn zijn met de kernwaarden
van onze samenleving?
Antwoord 3
Sommige opvattingen van de organisaties, zoals beschreven in het aangehaalde artikel, zijn in strijd met de kernwaarde van het zelfbeschikkingsrecht.
Er leven in ons land verschillende opvattingen over abortus. De Wet
afbreking zwangerschap, tot stand gekomen na intensieve politieke en

1

ah-tk-20202021-2962
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Mondiaal Nieuws, 14 november 2020, ««Dit is oorlog»: het internationale netwerk van christelijke fundamentalisten achter het Poolse abortusverbod», https://www.mo.be/interview/ditoorlog-internationale-netwerk-christelijke-fundamentalisten-poolse-abortusverbod

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

maatschappelijke debatten, doet recht aan het maatschappelijk draagvlak en
garandeert het recht van vrouwen op vrije toegang tot abortuszorg. Op grond
van de Wet afbreking zwangerschap is het de zwangere vrouw die uiteindelijk
zelf in vrijheid de beslissing neemt, uiteraard binnen de zorgvuldigheidsvereisten van de wet.
Vraag 4 en 5
In hoeverre zijn deze organisaties ook in Nederland actief?
Zijn er Nederlandse organisaties die banden hebben met deze internationale
fundamentalistische organisaties? Zo ja, welke organisaties?
Antwoord 4 en 5
Dergelijke organisaties zijn ook in Nederland actief en er bestaan internationale banden. Zo is de oprichting van de aan TFP gelieerde internationale
organisatie Pro Europa Christiana in 2009 gemeld op een conservatieve
Nederlandse website en zijn er ook in Nederland bijeenkomsten georganiseerd voor deze organisatie. Een meer direct verband wordt gevonden in de
in 2014 opgerichte conservatief-katholieke organisatie Civitas Christiana.
Civitas Christiana pleit voor het herstel van de christelijke waarden van voor
de Reformatie en, met de doorlopende campagne «Cultuur onder Vuur», voor
het behoud van de Nederlandse identiteit. Daarbij richt de organisatie zich
onder meer tegen abortus, homoseksualiteit en de islam.
Vraag 6
In hoeverre vloeit er geld vanuit het buitenland naar Nederland om deze
organisaties in Nederland te ondersteunen?
Antwoord 6
Uit openbare bronnen kan opgemaakt worden dat Civitas Christiana geld
vanuit het buitenland ontvangt.2
De maatschappelijke en politieke discussie over ongewenste buitenlandse
beïnvloeding via financieringsstromen loopt al geruime tijd. Buitenlandse
financiering van Nederlandse organisaties is toegestaan. Het kabinet acht
buitenlandse financiering ongewenst wanneer deze gedragingen teweegbrengt of stimuleert die op gespannen voet staan met de democratische
rechtsorde, ook wel problematisch gedrag genoemd.3 Om onwenselijke
beïnvloeding tegen te gaan, zet het kabinet een brede aanpak in waarover uw
Kamer geïnformeerd is in de beleidsreactie op Parlementaire Ondervragingscommissie ongewenste beïnvloeding uit onvrije landen4. Een van de
maatregelen uit de brede aanpak is het wetsvoorstel Transparantie maatschappelijke organisaties, welke op 23 november jl. bij uw Kamer is
ingediend. Het wetsvoorstel zorgt voor meer inzicht in financiële stromen
vanuit het buitenland naar maatschappelijke organisaties die in Nederland
actief zijn. Momenteel wordt er gewerkt aan de beantwoording van het door
uw Kamer verzonden verslag.
Vraag 7
In hoeverre is hier volgens u sprake van ongewenste beïnvloeding?
Antwoord 7
Bij ongewenste buitenlandse beïnvloeding is sprake van een direct aanwijsbare actor. Het gaat om beïnvloeding door buitenlandse actoren, statelijk én
niet-statelijk, die vanuit ideologische of politieke motieven in Nederland
bepaalde maatschappelijke effecten willen bewerkstelligen, die het kabinet
onwenselijk acht.
Omtrent Civitas Christiana zou sprake kunnen zijn van ongewenste beïnvloeding. Er zijn niet-statelijke buitenlandse actoren die deze Nederlandse
organisaties steunen om vanuit een ideologisch motief bepaalde maatschappelijke effecten te bewerkstellingen die dit kabinet onwenselijk acht. Zo lijkt
Civitas Christiana discriminatie op basis van religie en seksuele oriëntatie te
2

https://www.ftm.nl/artikelen/civitas-christiana-terug-naar-middeleeuwen?share=104DW07
ptCVXVx1MdUQZFErQ12VxPjCK3VlujgQU2%2FaeoySHr43R6Yp%2BDscHBpE%3D
3
Zie voor de volledige definitie van problematisch gedrag de beleidsreactie op de POCOB,
Kamerstuk 35 288, nr. 33.
4
Kamerstuk 35 288, nr. 33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

propageren, dit druist in tegen de principes van onze rechtstaat en alles waar
dit kabinet voor staat. Tegelijk kennen de opvattingen van Civitas Christiana
een zeer beperkt en stabiel draagvlak in de samenleving, lijken de organisaties geen noemenswaardige effecten te bewerkstellingen, lijkt de buitenlandse
steun beperkt te zijn én is de causale link tussen buitenlandse steun en de
activiteiten van Civitas Christiana niet direct zichtbaar.
Daarbij wijst het kabinet diegenen die discriminatie op basis van religie of
seksuele oriëntatie door deze organisatie ervaren op de mogelijkheid daarvan
melding en/of aangifte doen. Op de website van de rijksoverheid wordt meer
informatie gegeven over de mogelijkheden hiertoe.5
Vraag 8
Ondersteunt de Europese Unie ook de feministische bewegingen die
opkomen voor vrouwenrechten? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, wilt u zich
hiervoor inzetten?
Antwoord 8
Ja, eind 2020 is er een politiek akkoord bereikt over het EU programma
Rechten en Waarden (2021–2027). Het programma beschikt over een budget
van € 641,7 miljoen, aangevuld met maximaal € 912 miljoen en richt zich
onder andere op gendergelijkheid en anti-discriminatie. Het programma
ondersteunt het maatschappelijk middenveld en andere lokale, regionale,
nationale en transnationale belanghebbenden. Naar verwachting kunnen ook
de betreffende feministische bewegingen aanspraak maken op ondersteuning
vanuit dit programma. Het kabinet verkent nu de mogelijkheden om –
rechtstreeks of via Europese koepelorganisaties – organisaties gericht op
vrouwenrechten en LHBTI rechten in relevante lidstaten te assisteren in het
aanvragen van steun uit dit programma.

5

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/discriminatie/vraag-en-antwoord/wat-kan-ik-doenals-ik-gediscrimineerd-word

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3