Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

32 855

Modernisering regelingen voor verlof en
arbeidstijden

Nr. 18

NADER VERSLAG
Vastgesteld 5 juni 2014
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft naar
aanleiding van de nota van wijzing van 28 april 2014 en de brief waarmee
deze is aangeboden, besloten tot het uitbrengen van een nader verslag
over het wetsvoorstel.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
Algemeen
Partnerverlof/ouderschapsverlof
Personenkring van het kortdurend en langdurend zorgverlof
Werkingssfeer van het langduren zorgverlof
Regeldruk
Artikelsgewijs

1
2
6
8
9
9

Algemeen
De leden van de VVD-fractie constateren dat met de tweede nota van
wijziging het wetsvoorstel modernisering regelingen voor verlof en
arbeidstijden op drie punten wordt aangepast. Deze leden zijn van mening
dat verlof kan bijdragen aan het combineren van arbeid en zorgtaken. Zij
hebben nog de volgende vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de tweede nota van wijziging bij de wet modernisering regelingen
voor verlof en arbeidstijden. Deze leden zijn positief over de drie
aanpassingen die met de tweede nota van wijziging worden doorgevoerd,
namelijk de introductie van een recht op partnerverlof, de uitbreiding van
de personenkring voor het kort- en langdurend zorgverlof en de
verbreding van de werkingssfeer van het langdurend zorgverlof. Deze

kst-32855-18
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

1

leden zijn van mening dat deze belangrijke aanpassingen mensen beter in
staat stellen om zorgtaken op zich te nemen en om deze te combineren
met hun werk. De leden van de PvdA-fractie hebben nog wel een aantal
vragen en opmerkingen die zij graag aan de regering willen voorleggen.
De leden van de SP-fractie hebben het wetsvoorstel bestudeerd en
hebben hierover de volgende vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de tweede nota van wijziging betreffende het wetsvoorstel Modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden. Deze leden hechten veel
waarde aan de flexibilisering van verlofregelingen. Dit biedt werknemers
en werkgevers meer vrijheid om samen tot de gewenste regeling te
komen. Mensen maken bij het combineren van werk en zorg hun eigen
keuzes, daar moeten dan ook de mogelijkheden voor komen. Deze leden
hebben nog enkele vragen die zij aan de regering willen voorleggen.
De leden van de D66-fractie hebben verheugd vernomen dat er een
additionele nota van wijziging zal volgen, waarin de regering in zal gaan
op een wettelijke regeling voor overdracht van bevallingsverlof in het
geval van overlijden van de moeder bij de geboorte van een kind. De
leden kijken met interesse uit naar deze nota van wijziging en zijn van
mening dat het kind in deze situatie moet kunnen rekenen op zorg van een
ouder.
De leden stellen vast dat de Tweede Kamer een eerste voorstel voor deze
wet modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden ontving op
8 augustus 2011, nu ruim 2 jaar en 9 maanden geleden. Het is bovendien
niet duidelijk wat de beoogde inwerkingstredingsdatum is van het
wetsvoorstel. De leden vernemen graag van de regering welke hoofdpunten vertraging veroorzaken en vinden het belangrijk dat de regering
nu echt prioriteit geeft aan dit wetsvoorstel, gezien het belang voor
werknemers dat de voorzieningen flexibeler kunnen worden ingezet.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennis genomen van de
tweede nota van wijziging bij het wetsvoorstel Modernisering regelingen
voor verlof en arbeidstijden. Genoemde leden willen graag de onderstaande vragen ter beantwoording aan de regering voorleggen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van de tweede nota van wijziging bij het wetsvoorstel Modernisering regelingen voor verlof en arbeidstijden. Zij zien hierin een
verbetering voor de mogelijkheden voor verlof en het combineren van
zorg en werk ten opzichte van de oorspronkelijke voorstellen. Toegankelijke verlofregelingen zijn voor de GroenLinksfractie een voorwaarde voor
het ontspannen kunnen combineren van werk en zorgtaken.
De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het
wetsvoorstel. Deze leden onderkennen het belang van voldoende
flexibiliteit, maar willen er wel voor waken dat deze behoefte tot een
disproportionele belasting van werkgevers leidt. Zij vragen of het
criterium van het zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang kan worden
volstaan om recht te doen aan de positie van die van de werkgever.
Partnerverlof/ouderschapsverlof
De leden van de VVD-fractie merken op dat met deze tweede nota van
wijziging het vaderschapsverlof wordt uitgebreid met het recht op drie
dagen partnerverlof.
Het kabinet geeft aan dat uit het SCP-onderzoek «Werkt verlof?» blijkt dat
het merendeel van de partners in staat is in de kraamperiode enige tijd bij
de moeder en kind te zijn. Het onderzoek stamt uit 2004. Hoe is de situatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

2

anno 2014 als het gaat om vaderschapsverlof? Is er reden voor de
regering om aan te nemen dat werkgevers er onderling met hun
werknemers niet uitkomen als het gaat om extra dagen bovenop het
huidige vaderschapsverlof, zo vragen de VVD-leden. Is er met werkgeversorganisaties over dit voorstel gesproken? Zo nee, waarom niet? En zo ja,
wat was hun reactie op dit wetsvoorstel?
Bovenop de twee betaalde dagen kraamverlof, wordt een onvoorwaardelijk recht geïntroduceerd op drie onbetaalde verlofdagen uit het
ouderschapsverlof. Dit partnerverlof hoeft niet aaneensluitend op de twee
dagen kraamverlof te worden opgenomen, maar mag ook later worden
opgenomen binnen een periode van vier weken vanaf de eerste dag dat
het kind op hetzelfde adres als de moeder woont. Indien de werknemer de
drie dagen partnerverlof op een later moment wil opnemen en niet direct
na de bevalling, moet de partner dit dan ook van tevoren, doch uiterlijk
twee maanden van tevoren bij de werkgever aangeven? Moeten de drie
dagen partnerverlof aaneensluitend aan elkaar worden opgenomen, zo
vragen de leden van de VVD-fractie. En waarom kiest de regering er niet
voor om deze 3 dagen aansluitend aan de twee dagen kraamverlof te
laten opnemen?
«Een wettelijk geregeld partnerverlof bij de geboorte van een kind kan
eraan bijdragen dat het binnen de arbeidsomgeving meer geaccepteerd
raakt dat werknemers ook daadwerkelijk gebruik maken van die mogelijkheden», zo staat te lezen in de toelichting op de tweede nota van
wijziging. Op welke wijze draagt de voorgestelde wettelijke regeling bij
aan het meer geaccepteerd raken van het gebruik maken van verlofmogelijkheden, zo vragen de VVD-leden.
De regering geeft aan dat van de werknemer verwacht mag worden dat hij
zijn werk zodanig inricht dat de organisatorische gevolgen zo beperkt
mogelijk zijn. Is dit ook een plicht, zo vragen de VVD-leden. En wanneer
werknemers dit niet doen, wat betekent dit dan?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat met de tweede nota van
wijziging een onvoorwaardelijk recht op opname van drie dagen
ouderschapsverlof wordt geïntroduceerd in aanvulling op het kraamverlof. Dient het partnerverlof aangesloten te worden opgenomen of kan
het bijvoorbeeld ook gespreid worden over de vier weken vanaf de eerste
dag dat het kind thuis bij de moeder woont? Het voornemen tot opname
van het verlof dient tenminste twee maanden van te voren te worden
gemeld. Dient de werknemer dan ook al aan te geven op welk moment hij
of zij dit verlof wenst op te nemen, bijvoorbeeld direct aansluitend aan het
kraamverlof dan wel later?
Op dit moment wordt er een termijn van vier maanden gehanteerd
waarvoor een verzoek moet zijn ingediend bij de werkgever over het
aanpassen van de arbeidsduur. Deze termijn dient om de werkgever de
tijd te geven om te onderzoeken of er aan het verzoek van de werknemer
voldaan kan worden. De regering schrijft in antwoord op eerdere vragen
van de aan het woord zijnde leden geen voorstander te zijn van het
verkorten van deze periode. Wel creëert het wetsvoorstel de mogelijkheid
om in het geval van onvoorziene omstandigheden de termijn van vier
maanden niet te hanteren. Wat moet worden verstaan onder deze
onvoorziene omstandigheden? Aan welke situaties denkt de regering hier
en op welke wijze is dit ingekaderd? Wat zijn de consequenties als er
hierover een meningsverschil bestaat tussen de werkgever en de
werknemer? Heeft de werkgever in deze altijd het laatste woord? Op welke
wijze kan de werknemer bezwaar maken als hij het niet eens is met de
beslissing van de werkgever?
Onder de voorgestelde nieuwe systematiek voor het opnemen van
ouderschapsverlof komt het wettelijk recht van werknemers op een
aaneensluitende periode van 50-procent deeltijdverlof over een aaneengesloten periode te vervallen. Ziet de regering mogelijkheden om dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

3

wettelijke recht te behouden en de in het wetsvoorstel voorgestelde
uitbreiding van de flexibele mogelijkheden tot opname aan de regeling
toe te voegen? Is de regering hier voorstander van?
De regering geeft in de nota naar aanleiding van het verslag aan geen
aanleiding te zien om ouders met kinderen ouder dan 8 jaar ook ouderschapsverlof te kunnen laten aanvragen. Kan nader toegelicht worden
waarom de regering hiervoor geen aanleiding ziet? Deelt de regering de
mening van de leden van de PvdA-fractie niet dat het bijvoorbeeld nodig
kan zijn om een kind dat veel problemen heeft in de puberteit bij te staan?
De leden van de PvdA-fractie hebben eerder een keuzemogelijkheid in het
ouderschapsverlof voorgesteld. Dit houdt een keuzeverlof in van 26 weken
tegen betaling van 50 procent van het wettelijk minimumloon of 13 weken
tegen betaling van 100 procent. De leden van de PvdA-fractie hebben
begrepen dat de regering hier geen voorstander van is vanwege de grote
uitvoeringslasten bij de Belastingdienst en een grote toename van gebruik
van verlof die extra belastinguitgaven met zich meebrengt. Op welke
informatie is de veronderstelling gebaseerd dat er een grote toename van
gebruik van verlof plaats zou vinden? Kan de vrees voor een toenemende
uitvoeringslast bij de Belastingdienst nader toegelicht worden? Is het niet
zo dat de verwachting van toenemend gebruik laat zien dat er grote
behoefte is aan keuzeverlof? In hoeverre staat de behoefte van ouders aan
keuzeverlof volgens de regering in proportie ten opzichte van de
uitvoeringslast die er tegenover staat? Is de regering bereid om deze optie
alsnog serieus in overweging te nemen? Zo niet, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel en de nota van wijziging. Zoals al eerder aangegeven in de inbreng voor het verslag vinden deze leden het van groot
belang dat er een goed werkend verlofstelsel is voor gezinnen met
kinderen en mantelzorgers. Verlof kan nodig zijn op het moment dat de
balans tussen werk en zorgtaken om welke reden dan ook uit het lood
dreigt te raken en zorg en/of werk hierdoor onder druk komen te staan.
Voorkomen moet worden dat (mantel)zorgers overbelast raken en niet
meer goed kunnen functioneren of ziek worden.
Het uitgangspunt van de leden van de CDA-fractie is dat het verlof primair
geregeld moet worden tussen werkgevers en werknemers in het
arbeidsvoorwaardelijke overleg en/of CAO.
In de praktijk blijken werknemers slechts in beperkte mate afspraken met
hun werkgevers te maken om werk en zorg beter te kunnen combineren,
terwijl de behoefte er wel is. De leden van de CDA-fractie steunen dan ook
de voorstellen tot uitbreiding van het zorgverlof en stellen daarbij met
genoegen vast dat een aantal voorstellen van deze leden, zoals uitbreiding
van het bevallingsverlof bij vroeggeboorte en uitbreiding van het
vaderverlof van 2 naar 5 dagen, door de regering in dit wetsvoorstel zijn
overgenomen.
Verwijzend naar de kritiek van de Raad van State over het in stand houden
van aparte verlofregelingen vragen deze leden de regering om aan te
geven waarom er voor de onderhavige beperkte bundeling van verlofregelingen is gekozen en niet voor een meer overkoepelende bundeling van
verlofregelingen.
De leden van de CDA-fractie kunnen instemmen met het recht op
ouderschapsverlof voor elk kind afzonderlijk, maar vinden het jammer dat
er geen voorstel wordt gedaan voor een langer zwangerschaps- en
bevallingverlof voor moeders met meerlingen, zoals reeds diverse malen
door deze leden is bepleit. Waarom is hier niet voor gekozen? Moeders
met meerlingen melden zich nu vaak noodgedwongen ziek, omdat hun
zwangerschapsverlof niet toereikend is.
Verder hebben zij nog een vraag over de leeftijd van het kind en het
kunnen opnemen van ouderschapsverlof. Ouderschapsverlof kan nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

4

alleen worden opgenomen, zolang het kind de leeftijd van 8 jaar nog niet
heeft bereikt. Kan de regering aangeven waarom er niet voor is gekozen
om deze leeftijd te verhogen tot 18 jaar? Ook tieners kunnen immers extra
begeleiding nodig hebben?
De leden van de D66-fractie onderkennen de behoefte van de partner aan
een uitgebreider verlof bij de geboorte van een kind dan de huidige twee
dagen kraamverlof die wettelijk zijn geregeld. De regering verwijst daarbij
naar het SCP-rapport «Werkt verlof?», waarin wordt aangegeven dat het
merendeel van de partners al in staat is in die periode enige tijd bij de
moeder en het kind te zijn. Beschikt de regering over een kwantitatieve
inschatting van het aantal partners waarbij de verlofaanvraag voor de
dagen na de geboorte van kind wordt afgewezen door de werkgever,
teneinde de omvang van de groep belanghebbende van deze wijziging
inzichtelijk te maken? Als de regering verwacht dat het partnerverlof er
aan zal bijdragen dat binnen de arbeidsomgeving meer geaccepteerd
raakt dat werknemers ook daadwerkelijk gebruik maken van de mogelijkheden, kan de regering dan een inschatting geven van het aantal extra
aanvragen? Daarnaast vragen de leden of het partnerverlof aaneengesloten dient te worden opgenomen of gespreid mag worden over de vier
weken vanaf de eerste dag dat het kind thuis bij de moeder is? Indien
spreiding toegestaan is, dient de werkgever dan ook tenminste twee
maanden van te voren aan te geven op welk moment hij of zij dit verlof
wenst op te nemen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de regering er niet
voor gekozen heeft om het wettelijk recht voor de werknemer op een
periode van 50-procent deeltijdverlof over een aaneengesloten periode te
behouden en de uitbreiding van de flexibele mogelijkheden tot opname
aan deze regeling toe te voegen. Wordt de positie van de werknemer zo
niet verzwakt ten opzichte van de huidige wetgeving, zo vragen deze
leden.
De leden van de ChristenUnie-fractie willen weten waarop de verwachting
van de regering gebaseerd is dat het partnerverlof zal bijdragen aan een
grotere acceptatie binnen de arbeidsomgeving dat werknemers ook
daadwerkelijk gebruik maken van de verlofmogelijkheden. Kan de
regering dit nader toelichten, zo vragen deze leden. Genoemde leden
vragen om verduidelijking of het partnerverlof aaneengesloten dient te
worden opgenomen of dat het ook verspreid kan worden opgenomen
binnen de vier weken vanaf de eerste dag dat het kind thuis bij de moeder
woont.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat uitbreiding van
het kraamverlof noodzakelijk is en hebben dan ook met interesse kennis
genomen van het voorstel van het kabinet voor een partnerverlof. De
voorgestelde regeling betekent vooral een verschuiving van het ouderschapsverlof en is daarmee niet direct een uitbreiding van de verlofmogelijkheden, zo constateren de leden van de GroenLinks-fractie. Waarom is
voor deze constructie gekozen? De voorgestelde wijziging betekent dat
drie dagen van het ouderschapsverlof naar voren gehaald kunnen
worden. De leden van de GroenLinks-fractie krijgen graag meer uitleg
over de afwijzingsgronden voor werkgevers. Heeft de voorgestelde
regeling nog consequenties voor latere aanvraag van het ouderschapsverlof? Of dient bij aanvraag van een langer kraamverlof al aangegeven te
worden of en wanneer de vader gebruik wil maken van het resterende
ouderschapsverlof? Wat zijn de consequenties wanneer de vader na het
kraamverlof Dat er behoefte is aan meer vrije dagen rondom de bevalling,
staat los van of en wanneer de betreffende vader ouderschapsverlof op
wil nemen. Wat betekent dit voor de aanvraag voor het ouderschapsverlof?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

5

De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de uitbreiding van het
vaderverlof een onbetaalde uitbreiding is, aangezien het ouderschapsverlof voor veel werknemers onbetaald is. Dit betekent dat alleen die
werknemers die dit financieel kunnen verantwoorden, ervoor kunnen
kiezen langer verlof op te nemen. De leden van de GroenLinks-fractie
hadden daarom liever gezien dat de huidige regeling werd uitgebreid, met
drie extra betaalde verlofdagen. Wat is de verwachting van de regering
over hoeveel partners van de voorgestelde uitbreiding gebruik zullen
maken? Hebben zij dezelfde zorgen als de leden van de GroenLinks-fractie
dat met het huidige voorstel de mogelijkheid tot langer verlof wel
gecreëerd wordt, maar door de wijze waarop dit is ingevuld, gebruik
ervan niet wordt aangemoedigd? Dit ook aangezien de regering ervoor
gekozen heeft de ouderschapsverlofkorting te schrappen.
Personenkring van het kortdurend en langdurend zorgverlof
De leden van de VVD-fractie constateren dat de kring van personen
waarvoor een werknemer zorgverlof kan aanvragen, wordt uitgebreid
naar o.a. personen met wie de werknemer een sociale relatie heeft. Deze
leden hebben daar over enkele vragen. Hoe toont de werknemer een
sociale relatie, een persoonlijke band aan? Als voorwaarde geldt ook dat
de werknemer moet aantonen dat de zorg redelijkerwijs door de
werknemer moet worden verleend. Hoe toont de werknemer dit aan? Wat
wordt bij het kortdurend zorgverlof verstaan onder noodzakelijke zorg, zo
vragen de leden van de VVD-fractie. Wat als er over de voorwaarden voor
het op kunnen nemen van kortdurend zorgverlof onduidelijkheid of
onenigheid ontstaat met de werkgever? In dit kader vragen deze leden
waarom de regering er – nu de kring wordt uitgebreid – niet voor kiest ook
voor kortdurend zorgverlof vooraf toestemming aan de werkgever te
vragen.
De leden van de VVD-fractie vragen - omdat in het wetsvoorstel steeds
gesproken wordt over een «sociale relatie» en «personen uit het sociale
netwerk» – of dit ook van toepassing is op huisgenoten die een commerciële relatie met elkaar hebben (bijv. iemand die een kamer huurt)?
Kan de regering aangeven in hoeveel gevallen in Cao’s is afgesproken dat
de loondoorbetaling (bovenop de wettelijke grens van 70%) wordt
aangevuld?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat het calamiteiten- en kort
verzuimverlof kan worden opgenomen voor zowel de werknemer zelf als
voor de begeleiding van naasten (huisgenoten en andere familieleden in
de eerste graad). Ligt het gezien de uitbreiding van de kring rechthebbenden op kort- en langdurend verlof in de tweede nota van wijziging niet
voor de hand om het recht op calamiteiten- en kort verzuimverlof op
eenzelfde manier uit te breiden? Een voorbeeld is een mantelzorger die
onvoorzien moet inspringen. Welke mogelijkheden ziet de regering
hiertoe?
De leden van de SP-fractie zijn positief dat voor zowel langdurend als
kortdurend zorgverlof de personenkring verder wordt uitgebreid naar
personen waarmee de werknemer een sociale relatie heeft. In dat geval
verleent dit voorstel het recht op kort- of langdurend zorgverlof indien
tevens sprake is van noodzakelijke verzorging door de werknemer.
Kan de regering toelichten op welke wijze de werknemer geacht wordt de
sociale relatie tussen de werknemer en de hulpbehoevende en de
noodzakelijkheid van de verzorging door de werknemer aan te tonen?
Dient de werknemer daartoe documenten of bewijzen te overleggen? Zo
ja, welke?
Het voorstel sluit het verlofrecht uit voor de zorg die in het kader van
vrijwilligerswerk wordt verricht. In de praktijk is dat onderscheid niet altijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

6

even scherp. Kan de regering toelichten of recht op zorgverlof ook
ontstaat op het moment dat zorgtaken die men reeds in het kader van
vrijwilligerswerk doet, ten dienste worden gesteld van een hulpbehoevende waarmee reeds een sociale relatie bestaat?
Bij de beoordeling of de zorg door de werknemer moet worden verleend
wordt het begrip «redelijkerwijs» gebruikt. Dit begrip staat echter open
voor eigen interpretaties. Kan de regering nader omschrijven onder welke
omstandigheden gesteld mag worden dat de zorg door de werknemer
verricht moet worden?
De leden van de CDA-fractie kunnen eveneens instemmen met de
uitbreiding van de personenkring van het kortdurend en langdurend
verlof. Zij hebben nog wel een vraag over de term «sociale relatie». Kan
de regering nader toelichten in welke gevallen er sprake kan zijn van een
sociale relatie? Hoe wordt beoordeeld of er door de werknemer redelijkerwijs een beroep daarop wordt gedaan? Hoe dient te worden gehandeld
bij een verschil in opvatting tussen werkgever en werknemer?
De uitbreiding van het kortdurend zorgverlof met de zorg voor tweedegraads familieleden en voor anderen met wie de werknemer een sociale
relatie heeft, brengt extra werkgeverslasten met zich mee, omdat er bij
kortdurend zorgverlof wordt doorbetaald. Kosten van de loondoorbetaling
voor de werkgever worden geraamd op maximaal 5 miljoen voor de zorg
ten behoeve van tweedegraads familieleden en maximaal 25 miljoen ten
behoeve van anderen. Kan nader worden aangeven waarop de aanname
van deze kosten is gebaseerd?
De leden van de D66-fractie juichen het toe dat met deze aanpassing de
wetgeving neutraler staat tegenover verschillende samenlevingsvormen
en daarmee aansluit bij de ontwikkeling van de maatschappij. Deze leden
lezen dat naast de uitbreiding tot de zorg aan huisgenoten, de kring van
rechthebbende nog verder wordt verbreed, waarbij als voorwaarde wordt
gesteld dat de zorgverlening rechtstreeks voortvloeit uit de sociale relatie
die de werknemer met de zorgbehoevende heeft. De regering spreekt de
verwachting uit dat de werknemer daarvan alleen gebruik zal maken als
de zorgverlening niet op andere wijze gerealiseerd kan worden. De
genoemde leden constateren dat de regering eerder aangaf dat in het
geval van niet-huisgenoten een objectief criterium ontbreekt voor de
werkgever om de aannemelijkheid van de noodzaak van het verlof te
kunnen vaststellen1. Daarom vragen deze leden zich af hoe de regering dit
probleem nu heeft ondervangen. De regering licht nader toe dat het gaat
om personen uit het sociale netwerk van de werknemer. Kan de regering
toelichten aan welke criteria voldaan moet zijn om als sociale relatie te
kwalificeren?
De leden van de D66-fractie constateren dat ten aanzien van de verbreding
van de kring van rechthebbende de regering er rekening mee houdt dat
werknemers voor de groep personen waarmee de werknemer een sociale
relatie heeft in dezelfde mate kortdurend zorgverlof zullen opnemen als
voor gezinsleden, andere familieleden in de eerste graad en huisgenoten,
tot wie het recht op zorgverlof momenteel beperkt is. De regering schat
dat dit zal leiden tot 20 à 25 miljoen euro extra kosten voor werkgevers
voor het kortdurend zorgverlof. Daarbij constateert de regering dat dit
naar verwachting in veel gevallen niet noodzakelijk zal zijn, omdat het
werk bijvoorbeeld door collega’s kan worden overgenomen. Overwegende dat dit voor kleine bedrijven lastiger op te vangen is aangezien er
niet altijd collega’s beschikbaar zijn die het werk kunnen overnemen,
vragen deze leden zich af of de regering heeft gekeken naar de extra
lasten voor kleine bedrijven.

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 32 855, nr. 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

7

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om een nadere toelichting op
basis van welke criteria vastgesteld dient te worden of er een sociale
relatie is tussen de werknemer en zorgbehoevende.
Kan de regering verder concretiseren aan de hand van welke criteria
werkgevers dienen te beoordelen wanneer er al dan niet sprake is van
zodanige omstandigheden dat het redelijk is dat de werknemer de zorg op
zich neemt, zo willen deze leden weten.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met grote interesse kennis
genomen van de plannen voor verdere uitbreiding van de kring van
rechthebbenden voor het zorgverlof. Het is goed dat de regering de kring
van mensen voor wie zorgverlof kan worden aangevraagd, uitbreidt. Ook
wordt de aard van de zorg waarvoor het zorgverlof kan worden aangevraagd uitgebreid. Beide zijn wat de GroenLinks-fractie betreft een stap in
de goede richting en noodzakelijk om mensen de mogelijkheid te geven
voor hun naasten te zorgen. Zij krijgen graag meer duidelijkheid over hoe
wordt vastgesteld dat er een sociale relatie is. Wie heeft daarin het laatste
woord?
De leden van de SGP-fractie vragen waarom alle waarborgen voor de
werkgever behalve het zwaarwegend belang vervallen. Wordt de
werkgever niet te veel verantwoordelijkheid toegemeten wanneer op
generlei wijze beperkingen worden aangebracht aan tijd en duur in
situaties waarin niet direct sprake is van zwaarwegende belangen.
De leden van de SGP-fractie vragen hoe de regering het risico beoordeelt
dat de uitbreiding tot andere willekeurige personen in het huishouden
voor werkgevers oncontroleerbaar wordt en dus tot misbruik kan leiden.
Werkingssfeer van het langdurend zorgverlof
De leden van de VVD-fractie constateren dat de werkingssfeer van het
langdurend zorgverlof wordt verbreed van zorg in verband met een
levensbedreigende ziekte naar zorg voor langdurig zieken en hulpbehoevenden.
Kan de regering de categorie langdurig ziek nader afbakenen en
toelichten: wat wordt hieronder verstaan, zo vragen de leden van de
VVD-fractie. Op welke wijze sluit dit al dan niet aan bij de werkingssfeer
van het kortdurend zorgverlof waarin sprake moet zijn van noodzakelijke
zorg?
De leden van de SP-fractie merken op dat de werkgever ingevolge dit
voorstel gemachtigd is om langdurig zorgverlof te weigeren op grond van
zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Kan de regering beamen dat
uitsluitend het argument zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang niet
toereikend is om op grond daarvan langdurig zorgverlof te weigeren? De
leden van de SP fractie lezen in het voorstel dat ook of allereerst gezocht
kan of moet worden naar mogelijkheden het zorgverlof te combineren
met werk, onder andere door tijdelijke aanpassing van arbeidstijden of
-patronen.
Meent de regering met dit voorstel dat een eventueel beroep van de
werkgever op het zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang voorafgegaan
moet worden door een voorstel tot wijziging van arbeidstijden of -patroon
waarmee zowel het bedrijfsbelang als de noodzakelijke zorg aan een
hulpbehoevende wordt gediend? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waaruit
blijkt deze voorwaarde?
De leden van de CDA-fractie merken op dat werknemers nu alleen
langdurend zorgverlof kunnen opnemen bij zorg voor iemand met een
levensbedreigende ziekte. Volgens dit wetsvoorstel kan dit straks bij alle
noodzakelijke zorg. Wat moet onder noodzakelijke zorg worden verstaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

8

en hoe wordt voorkomen dat hier straks onduidelijkheid en/of discussie
tussen werknemer en werkgever over ontstaat? Kan de regering hier
nader op in gaan?
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering zowel de termijn
voor het indienen van een nieuwe aanvraag verkort als de mogelijkheid
creëert om bij onvoorziene omstandigheden een verzoek tot wijziging te
doen. Waarom kan niet worden volstaan met de mogelijkheid om bij
onvoorziene omstandigheden om wijziging te verzoeken, zo vragen zij.
Regeldruk
De leden van de VVD-fractie merken op dat ten aanzien van de aard van
de uitbreidingen van het langdurend zorgverlof een toename van gebruik
van 20% wordt verwacht. Waarop wordt deze verwachting gebaseerd? En
welke procentuele toename wordt verwacht bij het gebruik van het
kortdurend zorgverlof als gevolg van de uitbreiding van de personenkring?
Kan de regering aangeven wat zij vindt van de lastenverzwaring van 25–30
miljoen euro voor het bedrijfsleven? Is hierover met werkgeversorganisaties gesproken? Zo ja, wat was de reactie op deze verwachte lastenverzwaring? Zo nee, waarom niet?
Op welke wijze zullen werkgevers over de voorgenomen wijzigingen
worden geïnformeerd?
Artikelsgewijs
Onderdeel 1
De leden van de VVD-fractie constateren dat aan de definitie van
hulpbehoevendheid, zoals beschreven in de Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo) 2015, wordt toegevoegd dat er sprake moet zijn van
meer hulp dan gebruikelijke hulp. Hoe moet een werkgever beoordelen of
er sprake is van meer dan gebruikelijke hulp en er dus aan de voorwaarde
voor het opnemen van langdurend zorgverlof is voldaan, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.
Waarom is deze toevoeging opgenomen bovenop de toevoeging van de
categorieën langdurig ziek en hulpbehoevend? Maken deze drie verschillende categorieën bovenop het verschil tussen zorg voor huisgenoten en
niet-huisgenoten de definitie niet nodeloos complex en daarmee lastig
werkbaar voor werkgevers?
Artikel I, onderdeel P
De leden van de SGP-fractie vragen wat de meerwaarde is van het
voorgestelde onderdeel a naast het huidige onderdeel a. Deze leden
constateren dat onvoorziene omstandigheden die onmiddellijke onderbreking van de arbeid vereisen ook zijn aan te merken als zeer bijzondere
persoonlijke omstandigheden.
Onderdeel T
De leden van de SGP-fractie vragen waarom het criterium van het
zwaarwegend belang in het voorgestelde artikel niet meer voorkomt. Zij
vragen of het de bedoeling is dat werkgevers geen mogelijkheid meer
krijgen verzoeken af te wijzen die voor de werkgever onwerkbaar zijn of
tot grote moeilijkheden leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

9

Overig
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering de tweede nota van
wijziging heeft voorgelegd aan de sociale partners of hebben de sociale
partners zelf gereageerd. Zo ja, wat was hun reactie?
Daarnaast vragen deze leden wat de voortgang is van de herziening van
richtlijn 2003/88/EG.
Kan de regering aangeven hoe het staat met de gesprekken met de sociale
partners en een mogelijke 3de nota van wijziging? Wanneer kan de Kamer
de separate nota van wijziging inzake de overdracht van het bevallingsverlof aan de vader bij overlijden van de moeder verwachten zoals reeds
aangekondigd door de regering?
Tot slot hechten de leden van de PvdA-fractie aan een spoedige verdere
behandeling van dit wetsvoorstel, daar het hele traject om de verlofregelingen te moderniseren al gaande is sinds 2008. Deze leden hopen dan
ook dat de derde nota van wijziging op korte termijn naar de Kamer komt.
Wanneer denkt de regering de derde nota van wijziging naar de Kamer te
kunnen sturen? Kan de regering nader toelichten wat de beoogde
inwerkingtredingsdatum van het wetsvoorstel is?
De leden van de CDA-fractie constateren dat om allerlei redenen de laatste
jaren steeds meer flexcontracten worden gesloten in plaats van vaste
contracten. Hoe schat de regering het risico in dat door onderhavige
wetgeving nog meer werkgevers, met name in het MKB, hun toevlucht
zullen nemen tot flexcontracten?
De leden van de CDA-fractie stellen nog een vraag over de overdraagbaarheid van het bevallingsverlof van de moeder naar de vader, als zij
overlijdt bij de geboorte van hun kind. Wanneer komt een voorstel
hierover naar de Kamer?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering een overzicht
kan geven van de maatregelen uit het gewijzigde wetsvoorstel die
doorwerken in cao-bepalingen. Wat is de stand van zaken van het overleg
hierover met de sociale partners, zo willen deze leden weten. Deze leden
vragen of er ondertussen al inzicht is of een verdere aanpassing van het
wetsvoorstel noodzakelijk is, en zo ja op welke punten dit dan dient te
gebeuren. Zo niet, wanneer verwacht de regering dan hierover meer
duidelijkheid te kunnen geven?
Kan de regering concreter aangeven wanneer de separate nota van
wijziging over de overdracht van het bevallingsverlof aan de vader ingeval
van sterfte van de moeder komt, zo vragen de leden van de ChristenUniefractie.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering kan toelichten
wat de beoogde inwerkingtredingsdatum van het wetsvoorstel is.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in voorliggende nota van
wijziging niets over de overdraagbaarheid van het bevallingsverlof bij
overlijden van de moeder. Dit is wel één van de zaken die naar aanleiding
van de Arbeid en Zorg-top aangepast zou worden en wat de leden van de
GroenLinks-fractie betreft moet dit ook zo snel mogelijk worden doorgevoerd. Wat is de reden dat hierover niets in voorliggende nota van
wijziging of de toelichting daarop is opgenomen? Wanneer wordt het
mogelijk het bevallingsverlof over te dragen aan de partner en welke
wijzigingen in wet- en regelgeving zijn daarvoor nodig? Zijn aan het
overnemen van het bevallingsverlof nog bepaalde voorwaarden
verbonden? In de berichtgeving wordt gesproken over overdragen aan de
vader, de leden van de GroenLinks-fractie krijgen graag meer duidelijkheid
over de situatie waarin de partner van de overleden moeder een vrouw is.
Kan ook aan een vrouwelijke partner het bevallingsverlof worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

10

overgedragen? Ook daarbij geldt immers dat het gaat om de zorg van een
ouder in de eerste levensperiode. De leden van de GroenLinks-fractie
krijgen hier graag meer duidelijkheid over.
De voorzitter van de commissie,
Van der Burg
De griffier van de commissie,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 855, nr. 18

11