Werkprogramma 2013

Inspectie Veiligheid en Justitie

Werkprogramma 2013

Inspectie Veiligheid en Justitie

Januari 2013

Inhoudsopgave
Voorwoord

5

1

Inleiding

9

2

Nationale Politie

13

3

Nederland veiliger
3.1 Lokale veiligheid
3.2 Fysieke veiligheid

17
17
18

4

Sanctietoepassing

23

5

BES-eilanden

25

6

Ontwikkelingen
6.1 Ontwikkelingen toezichtdomein
6.2 Organisatieontwikkeling

27
27
28

Bijlagen		

30

I

Hoofdlijnen programmering 2013

31

II

Matrix relatie Werkprogramma 2013 Inspectie VenJ en kernthema’s Veiligheid
en Justitie 2012-2017

35

Voorwoord
Voor u ligt het eerste werkprogramma van de Inspectie Veiligheid en Justitie (Inspectie
VenJ). De Inspectie VenJ is in 2012 opgericht en houdt onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister van VenJ toezicht op de organisaties binnen het gehele domein van
veiligheid en justitie, inclusief de uitvoerende diensten en de ketens die onder het ministerie van VenJ vallen. De minister van Veiligheid en Justitie heeft aangegeven werk te maken
van een veiliger samenleving ingebed in een sterke rechtsstaat. Daartoe zijn voor de periode
2012-2107 zeven kernthema’s geformuleerd: Versterking prestatie strafrechtketen, Nederland
veiliger, Bestendiging en versterking rechtsstaat, Nationale Politie, het slachtoffer centraal,
Immigratie en asiel en Kansspelen. De Inspectie voert op vrijwel al deze thema’s onderzoeken uit. Daarnaast verricht de Inspectie andere onderzoeken in het kader van haar wettelijke
taak. Het toezicht van de Inspectie is er op gericht om in de praktijk te toetsen of datgene
wat is afgesproken daadwerkelijk ook is uitgevoerd en of het werkt. Het kan ook signalen
opleveren die om aanpassing of ontwikkeling van beleid en wetgeving of beheer vragen.
Het toezicht is gericht op een continue verbetering van de kwaliteit van de taakuitvoering
en het vertrouwen van burgers in het functioneren van organisaties en instellingen binnen
het domein veiligheid en justitie.
De Inspectie voert haar toezicht op verschillende wijzen uit: doorlichtingen, thematisch
onderzoek, vervolgonderzoek en toezicht naar aanleiding van incidenten. Dit werkprogramma laat zien welke onderzoeken in 2013 worden uitgevoerd. De programmering is
onder meer gebaseerd op risicoanalyse, toezeggingen en wettelijke taken. Het werkprogramma past in de ambitie om stapsgewijs goed toezicht te ontwikkelen voor het gehele
domein van veiligheid en justitie. In dit eerste werkprogramma zijn de concrete stappen
naar de invulling van deze brede toezichtrol zichtbaar gemaakt. In 2013 zet de Inspectie de
verbreding met name in op de kernthema’s Nationale politie en Nederland veiliger. De
eerste resultaten worden onder meer zichtbaar in de onderzoeken: Overvalcriminaliteit,
Stelsel Bewaken en Beveiligen, Meldkamers en Realisatie reorganisatie- en operationele
doelen Nationale politie en de Staat van de rampenbestrijding.
Ter ondersteuning van haar taak en ambitie investeert de Inspectie VenJ in het verder
ontwikkelen en professionaliseren van het toezicht, een effectieve en efficiënte aanpak van
onderzoeken, verbetering van kwaliteit en minder last. Zo zijn er met diverse partijen in het
domein veiligheid en justitie afspraken gemaakt over werkverdeling en samenwerking bij
de uitvoering van onderzoeken. Dit wordt in 2013 voortgezet.
Het werkprogramma 2013 heeft een flexibel karakter. Incidenten en ontwikkelingen rond de
organisatie en de inrichting van het toezicht binnen het ministerie van VenJ kunnen leiden
tot herprioritering. Bovendien is 2013 een ontwikkeljaar. Zo is bij de nationale politie nog
veel in ontwikkeling dat gevolgen kan hebben voor de uitwerking van het toezicht.

5

Daarom zal de Inspectie na het eerste kwartaal van 2013 de voorgenomen activiteiten die
in dit werkprogramma zijn beschreven herijken. Dit kan leiden tot een herordening van
onderzoeken.
Door een slimme inzet van capaciteit en samenwerking met onder meer rijksinspecties,
voert de Inspectie haar toezicht zo effectief en efficiënt mogelijk uit. Met de inzet van
onderzoeken, feitenkennis en een praktijkgerichte benadering draagt de Inspectie bij aan
een veiliger en rechtvaardiger samenleving.

Het hoofd van de Inspectie Veiligheid en Justitie,
J.G. Bos

6

7

1
8

Inleiding
Veiligheid is een van de belangrijkste kernwaarden in onze samenleving. Burgers, bedrijven
en instellingen hebben daarin een eigen verantwoordelijkheid, maar zij moeten daarbij wel
op de overheid en samenwerkende overheidsinstellingen kunnen vertrouwen.
De Inspectie VenJ is de dienst die onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister
van Veiligheid en Justitie toezicht houdt. Het werkterrein van de Inspectie VenJ omvat het
gehele domein veiligheid en justitie, inclusief de uitvoerende diensten en de ketens die
onder het ministerie van VenJ vallen. Doel van het toezicht van de Inspectie is:
• onderzoeken of in de praktijk gebeurt wat is afgesproken;
• signalen te kunnen geven over risico’s;
• bewerkstelligen van het verbeteren van de kwaliteit van de taakuitvoering van het
functioneren van organisaties en ketens in het VenJ-domein.
De Inspectie doet dit door doorlichtingen, thematisch, vervolg- en incidentonderzoek uit te
voeren, expertise en informatie te delen en signalen en prikkels te geven. Zij vervult
daarmee een belangrijke oog- en oorfunctie voor het departement.
De minister van Veiligheid en Justitie heeft aangegeven de komende vier jaar werk te maken
van een veiliger samenleving ingebed in een sterke rechtsstaat. De verschillende activiteiten
zijn gegroepeerd in zeven kernthema’s: Versterking prestatie strafrechtketen, Nederland
veiliger, Bestendiging en versterking rechtsstaat, Nationale Politie, Het slachtoffer centraal,
Immigratie en asiel en Kansspelen. Het werkprogramma is langs de lijnen van de kernthema’s opgebouwd. Daarnaast bevat het werkprogramma onderwerpen die de Inspectie
vanuit haar wettelijke taken moet uitvoeren. In bijlage II is weergegeven op welke thema’s
de onderzoeken betrekking hebben.
Doel van het toezicht
De Inspectie ziet toe op de taakuitvoering van organisaties en besturen die actief zijn op het
terrein van veiligheid en justitie door de uitvoering te toetsen aan naleving van wet- en
regelgeving en beleidsregels. De Inspectie maakt hiermee voor de bewindslieden, burgers,
bedrijven en instellingen in haar toezichtdomein inzichtelijk op welke wijze de verantwoordelijke bestuursorganen en organisaties invulling geven aan hun taken. Bovendien biedt
het toezicht van de Inspectie de mogelijkheid om kennis en best practices te delen in het
domein. Toezicht is gericht op een continue verbetering van de kwaliteit van de taakuitvoering en het vertrouwen van burgers in het functioneren van organisaties en instellingen
binnen het domein veiligheid en justitie. De Inspectie richt zich primair op de taakuitvoering. Het beheer, beleid en wetgeving kan aan de orde komen wanneer uit de taakuitvoering
blijkt dat daar aanleiding toe is.
Naast rapportages over thema- of incidentonderzoeken stelt de Inspectie periodiek
overzichtsrapportages op, de ‘Staat van…’ genoemd. Met de ‘Staat van…’ wordt op regelmatige basis een beeld van de kwaliteit van de taakuitvoering in het veiligheidsdomein
9

gegeven. Zo wordt begin 2013 de tweede ‘Staat van de rampenbestrijding’ gepubliceerd. Ook op andere
terreinen in het toezichtdomein wordt een ‘Staat van…’ uitgebracht, zoals de Staat van het politieonderwijs.
Mede in het licht van de afspraken in de Inspectieraad over het verbeteren en ontwikkelen van diverse
Staten worden de ‘Staten van…’ van de Inspectie VenJ verder vormgegeven.
Internationale toezichttaak
De Inspectie VenJ is in het kader van het VN-verdrag tegen Foltering en andere Wrede, Onmenselijke of
Onterende Behandeling of Bestraffing (OPCAT) benoemd als coördinerend ‘national preventive mechanism’
(NPM). De aanwijzing als NPM brengt een nieuwe en grotere toezichttaak met zich mee. De Inspectie zal,
naast het gevangeniswezen, de situatie in politiecellen, ophoudkamers en gerechtscellen structureel
moeten inspecteren.
Incidenten en actualiteiten
Het domein veiligheid en justitie is in hoge mate incidentgevoelig. Deze incidenten worden zeer wisselend
opgepakt, zo worden interne en externe (commerciële) partijen ingezet bij evaluaties. De minister heeft
baat bij onderzoek in het kader van de politieke verantwoording van belangrijke incidenten. De Inspectie
VenJ kan conform haar wettelijke taak gevraagd en ongevraagd incidentonderzoek doen. Bij incidentonderzoek gaat de Inspectie na of er lessen te trekken zijn in meer algemene zin. De Inspectie zal ook in 2013
incidentonderzoek uitvoeren.
Samenwerking
In lijn met het regeerakkoord Rutte II en de Hervormingsagenda Rijksdienst zet de Inspectie zich in voor
een effectieve en efficiënte aanpak van onderzoeken, een verbetering van kwaliteit en minder last. De
Inspectie heeft in dat kader met meerdere partijen binnen het domein veiligheid en justitie concrete
afspraken gemaakt over werkverdeling en samenwerking bij de uitvoering van onderzoeken, alsmede de
meerjarige ambities. Dit zijn onder andere de Algemene Rekenkamer, de Onderzoeksraad voor Veiligheid,
de Politieacademie, de Rijksauditdienst, de Commissie Beheer Politie i.o. en andere rijksinspecties.
In het kader van efficiënter en effectiever toezicht zijn er afspraken met de Inspectie SZW over gecoördineerd optreden bij onderzoeken op de terreinen politie en brandweer. Daarnaast heeft de Inspectie een
coördinerende rol bij sterfgevallen in detentie1. Alle meldingen van sterfgevallen komen voortaan binnen
bij de Inspectie VenJ. Indien de melding van een sterfgeval vanuit de inrichting daartoe aanleiding geeft,
vraagt de Inspectie VenJ de IGZ2 het sterfgeval te onderzoeken. De nieuwe werkwijze wordt medio 2013
ingevoerd.
Op het gebied van jeugd houdt de Inspectie VenJ al enkele jaren binnen het samenwerkingsverband
Samenwerkend Toezicht Jeugd3 met vier andere Inspecties4 toezicht op (lokale) organisaties en voorzieningen voor jongeren.

Reactie Staatssecretaris VenJ op de constatering van de Nationale Ombudsman dat de onderzoeken die nu plaatsvinden na
een overlijden in detentie onvoldoende samenhang hebben, onderzoeksrapport Nationale Ombudsman “Overlijden in
detentie”.
2
Inspectie voor de Gezondheidszorg.
3
Voorheen Integraal Toezicht Jeugdzaken.
4
De Inspectie voor de Gezondheidszorg, de Inspectie van het Onderwijs, de Inspectie Jeugdzorg en de Inspectie Sociale Zaken
en Werkgelegenheid.
1

10

Bij de uitvoering van thematische onderzoeken in 2013 wordt kennis en expertise van
andere inspecties gebundeld ingezet. Zo wordt het onderzoek Kwetsbaarheidsanalyse
spionage in samenwerking met het Agentschap Telecom, de Inspectie voor het Onderwijs,
de AIVD en Defensie uitgevoerd. De eindmeting Civiel-militaire samenwerking wordt in
samenwerking met de Auditdienst Defensie uitgevoerd. Ook wordt gebruik gemaakt van
expertise in het kader van de samenwerkende rijksinspecties, zoals opgenomen in het
werkprogramma van de Inspectieraad5.

5

Werkprogramma Samenwerkende rijksinspecties 2012-2013, http://www.inspectieloket.nl/

11

2
12

Nationale Politie
Per 1 januari 2013 zijn de politiekorpsen opgegaan in één nationaal politiekorps. Met de
komst van een nationaal politiekorps is de minister rechtstreeks verantwoordelijk en
aanspreekbaar voor het functioneren van de Nationale Politie. Om die verantwoordelijkheid, en de verantwoordelijkheid van het OM en de burgemeesters, te ondersteunen is er
toezicht. Toezicht geeft zicht op de kwaliteit en het functioneren van de nationale politie.
De Inspectie VenJ heeft conform de Politiewet 2012 een wettelijke toezichttaak op de
nationale politie. Het toezicht is enerzijds gericht op de vraag of de Nationale Politie, zoals
voorgenomen, daadwerkelijk tot stand komt. Anderzijds is het er op gericht om vast te
stellen of de Nationale Politie de taakuitvoering levert die ook in de ogen van de samenleving, gezagsdragers en personeel wordt verwacht. Hiermee levert het toezicht belangrijke
input voor de sturing met betrekking tot de stapsgewijze invoering van de Nationale Politie
en voor de op termijn uit te voeren evaluatie van het politiebestel.
Toezicht Nationale Politie
De overgang naar een nationale politie die als één korps functioneert is een meerjarig
proces6. De Inspectie vult haar toezicht de komende jaren daarom mede vanuit deze
overgang in. Het toezicht en de aanpak worden ook regelmatig met het veld en deskundigen besproken.
Het jaar 2013 is een ontwikkeljaar. Tijdens de reorganisatie toetst de Inspectie enkele
cruciale onderdelen van de taakuitvoering waarvan de kwaliteit tijdens de reorganisatie
zeker op peil moet blijven, omdat burgers erop moeten kunnen vertrouwen dat de politie
haar taken goed uitvoert. Ook heeft de Inspectie aansluiting gezocht bij de Landelijke
Prioriteiten 2011-2014, waaronder ‘Verbetering intake & afhandeling aangifte’ en
‘Verbeteren heterdaadkracht’. In 2013 ligt de nadruk op onderdelen waar burgers en
bedrijven een groot belang bij hebben: intake en noodhulp. Dit wordt de komende jaren
verder uitgebreid naar de overige delen van de taakuitvoering. De Inspectie onderzoekt
- mede naar aanleiding van de toezegging van de minister van VenJ aan de bonden - de
komende twee jaar of een aantal reorganisatie- en operationele doelen is behaald, te weten:
• robuuste en multidisciplinaire basisteams;
• meer eenduidige dienstverlening;
• meer operationeel leiderschap;
• beter informatiegestuurd werken;
• vermindering van de administratieve lastendruk;
• meer vakmanschap en grotere weerbaarheid van de medewerkers en een scherp
sturingsconcept;
• de oprichting van het Politie Diensten Centrum.

6

Dit is beschreven in het Realisatieplan nationale politie, december 2012, Kamerstukken II 2012-2013,
29628, nr. 346.

13

Bovendien onderzoekt de Inspectie ook meerjarig de cultuurtransitie van de nationale
politie, zoals toegezegd door de minister van Veiligheid en Justitie.
In de afgelopen jaren heeft de Inspectie een aantal knelpunten in de taakuitvoering van de
politie vastgesteld waar de Inspectie VenJ in 2013 vervolgonderzoek naar uitvoert.
De integriteit van de politie moet boven alle twijfel verheven zijn. De Inspectie rapporteert
in 2013 daarom op verzoek van de minister van VenJ over de laatste stand van zaken van de
afhandeling van in beslag genomen vuurwapens en munitie en in beslag genomen drugs
door de politie.
Het schietincident in Alphen aan den Rijn op 9 april 2011 heeft vragen opgeworpen over de
vergunningverlening voor wapens door de politie. Op verzoek van de minister van VenJ
rapporteert de Inspectie tweejaarlijks, startend in 2013, over de werking van het stelsel van
vergunningverlening voor wapens en de uitoefening van de taak die de politie heeft op
grond van de Wet wapens en munitie bij de vergunningverlening voor wapens.
Daarnaast zal de Inspectie in het kader van het intensiveren van de aanpak van cybercrime
(Nederland veiliger) een onderzoek verrichten naar de intake en opvolging van veel
voorkomende incidenten en de ketengericht aanpak van deze vorm van criminaliteit.
Opleiding en vakbekwaamheid
De competenties die een agent opdoet en onderhoudt tijdens opleidingen en trainingen is
bepalend voor de kwaliteit van de taken die de agent in de praktijk uitvoert. De Inspectie
VenJ houdt toezicht op de kwaliteit van de politieopleidingen en de examinering bij de
Politieacademie. Basis voor dit toezicht is het Toezichtkader Politieonderwijs. De Inspectie
past in 2013 haar werkwijze aan op basis van de evaluatie en doorontwikkeling van dit
toezichtkader. Daarnaast voert de Inspectie een onderzoek uit naar de kwaliteit van de
opleidingen niveau 5 en 6.
De Inspectie VenJ rapporteert periodiek over de staat van het Nederlandse politieonderwijs,
zoals recent in 20127. De Inspectie zal in 2015 opnieuw een Staat van het Nederlandse
politieonderwijs uitbrengen. Om een breed beeld van de staat van het politieonderwijs te
kunnen vormen, worden de verschillende activiteiten van de Inspectie (zoals (vervolg)
onderzoeken) zodanig geprogrammeerd dat de Inspectie informatie verzamelt over alle
onderdelen van het politieonderwijs. In 2013 richt de Inspectie zich onder andere op de
invoering van het nieuwe politieonderwijs8.
Ook zal de Inspectie vaker de relatie leggen tussen de kwaliteit van de taakuitvoering en het
onderwijs. De samenhang blijkt van grote betekenis voor de kwaliteit van de werking in de
praktijk.

7
8

14

De Staat van het Nederlandse politieonderwijs 2011, Kamerstukken II, 2011-2012, 29628, nr. 323.
Het politieonderwijs 2.0 kenmerkt zich onder meer door een ander ritme in de schoolperiodes en de
periodes van werkend leren en door een andere rol van de docenten.

15

3
16

Nederland veiliger
3.1

Lokale veiligheid

Gemeenten en het Openbaar Ministerie zijn binnen hun eigen grondgebied verantwoordelijk voor het vergroten van de lokale veiligheid en leefbaarheid. Hierbij is vaak sprake van
samenwerking met de politie en andere maatschappelijke en private partijen.
De minister stelt in het kader ‘Nederland veiliger’ – met beleid en regelgeving – instrumenten beschikbaar ter versterking van de bestuurlijke aanpak, zoals de Wet bevordering
integriteitsbeoordelingen openbaar bestuur (Wet Bibob). De Inspectie onderzoekt de inzet
en werking van deze instrumenten in de praktijk. Op basis van deze inspectieonderzoeken
kan de minister, als daar aanleiding toe is, bepalen of het nodig is het beschikbare instrumentarium bij te stellen of uit te breiden. Naar aanleiding van de uitbreiding van de Wet
Bibob en zorgen van de Tweede Kamer hierover voert de Inspectie in 2014 een eerste
onderzoek uit naar de uitvoering van de toepassing van deze wet. In 2013 worden de nodige
gegevens verzameld.
In 2015 worden alle onderdelen van de jeugdzorg gedecentraliseerd naar gemeenten.
Specifiek op het gebied van jeugd houdt de Inspectie VenJ al enkele jaren binnen het
samenwerkingsverband Samenwerkend Toezicht Jeugd9 met vier andere Inspecties10 toezicht
op (lokale) organisaties en voorzieningen voor jongeren. Speciale nadruk ligt hierbij op het
toetsen van de kwaliteit van de ketensamenwerking.
In 2013 vindt binnen Samenwerkend Toezicht Jeugd onder andere onderzoek plaats naar:
• De gemeentelijke aanpak van kinderen jonger dan 12 jaar die ernstig normoverschrijdend, overlastgevend of delictgedrag laten zien. Overlastgevend gedrag kan gemakkelijk
overgaan in crimineel gedrag. De aanpak van deze groepen is één van de speerpunten van
het kabinet.
• De verbetering van de zorgcoördinatie naar aanleiding van het onderzoek naar de
samenwerking in de hulpverlening aan het meisje Gessica (‘Maasmeisje’) en haar gezin11
en een vervolgonderzoek naar de stand van zaken rond zorgcoördinatie.
• De samenwerking en samenloop van verschillende lokale netwerken zoals het
Veiligheidshuis, het Centrum voor Jeugd en Gezin, Zorg- en Adviesteams en de samenwerkingsverbanden van passend onderwijs.
Ontwikkeling toezicht Halt
Halt Nederland voert de Halt-afdoening uit onder verantwoordelijkheid van de minister
van Veiligheid en Justitie. Momenteel is er geen passend toezicht op Halt Nederland. De
Voorheen Integraal Toezicht Jeugdzaken.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg, de Inspectie van het Onderwijs, de Inspectie Jeugdzorg en de
Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
11
‘Brede zorgcoördinatie noodzakelijk. Onderzoek naar de hulpverlening rond het meisje Gessica’, 2007.
9

10

17

staatssecretaris van Veiligheid en Justitie heeft in een brief aan de Tweede Kamer aangegeven dat hij wil komen tot een adequate invulling van het externe toezicht op de Haltsector. In 2013 wordt in overleg met het ministerie van VenJ, Halt Nederland en de Inspectie
Jeugdzorg vastgesteld hoe het toezicht door de Inspectie VenJ inhoud wordt gegeven.
Regionale en nationale aanpak van criminaliteit
Het Openbaar Ministerie, politie en de burgemeester zijn verantwoordelijk voor de aanpak
van lokale veiligheid. Gezien het grote aantal betrokken ketenpartners, de complexiteit van
de problematiek, het grote belang dat aan het onderwerp wordt gehecht of het regionale of
landelijke karakter van de veiligheidsproblematiek worden daarom ook op regionaal en
nationaal niveau verschillende initiatieven genomen om criminaliteit tegen te gaan, zoals
de aanpak van overvalcriminaliteit. Kenmerkend aan deze regionale of landelijke initiatieven is een integrale aanpak, zowel bestuurs- als strafrechtelijk. Van alle relevante partijen
wordt een inzet gevraagd om (in samenwerking met elkaar) het probleem terug te dringen.
In 2013 doet de Inspectie VenJ onderzoek naar de aanpak van overvalcriminaliteit en de
kwaliteit van de ketensamenwerking op regionaal niveau.

3.2 Fysieke veiligheid
Mede in het kader van het verbeteren van de slagkracht van de crisisbeheersing en rampenbestrijding (Nederland veiliger) houdt de Inspectie toezicht op de rampenbestrijding, de
crisisbeheersing en de brandweer. Met name het toezicht op de rampenbestrijding en
crisisbeheersing heeft in de loop der jaren steeds meer vorm en draagkracht gekregen.
Na de kabinetsreactie op de vuurwerkramp in Enschede12 en het tot stand komen van de
veiligheidsregio’s is er sinds 2003 sprake van ononderbroken toezicht op de kwaliteit van
de rampenbestrijding in de Nederland. Inmiddels staat er een stevig toezichtinstrument
waarmee de Inspectie periodiek rapporteert over het niveau van de rampenbestrijding in
Nederland: de Staat van de rampenbestrijding. De Inspectie start in 2013 met een traject om
te komen tot een zelfde instrument voor het toezicht op de brandweer.
Toezicht rampenbestrijding en crisisbeheersing
De Inspectie toetst op systematische wijze (doorlichtingen) het niveau van de voorbereiding
op rampen en crises. Aanvankelijk deed zij dit door zelf realistische praktijkoefeningen te
organiseren, waarin zij de werking van de rampenbestrijdingsorganisatie in de praktijk
toetste. Hiervoor maakte zij gebruik van het Rampenbestrijdingsdoorlichtingsarrangement
(RADAR). De resultaten van deze doorlichtingen zijn in 2010 gebundeld in de eerste
overzichtsrapportage ‘Staat van de rampenbestrijding’.
Met de inwerkingtreding van de Wet en het Besluit veiligheidsregio’s zijn de veiligheidsregio’s verplicht jaarlijks een oefening te organiseren waarmee de gehele rampenbestrijdingsorganisatie in samenhang wordt getoetst. De Inspectie heeft haar toezichtmethodiek
12

18

Kamerstukken II, 27157, nr. 20.

daarop aangepast en volgt de veiligheidsregio’s inmiddels meer op afstand. Zij verzamelt
structureel informatie over de kwaliteit van de rampenbestrijding en de crisisbeheersing in

Nederland. Dit doet zij onder andere door de prestaties te toetsen aan de hand van de
evaluatieverslagen die veiligheidsregio’s zelf opstellen. Deze evaluaties hebben betrekking
op systeemoefeningen of daadwerkelijke incidenten op GRIP3- of 4-niveau. De Inspectie
ondersteunt de veiligheidsregio’s bij het voorbereiden, uitvoeren en evalueren van de
systeemoefeningen en het evalueren van de GRIP3- of 4-incidenten. Zo heeft de Inspectie
een zelfevaluatie-instrument beschikbaar gesteld dat veiligheidsregio’s kunnen gebruiken
bij hun evaluaties. Hiermee waarborgt de Inspectie dat er voldoende betrouwbare informatie is voor de oordeelsvorming van de Inspectie en dat de evaluaties waardevolle leereffecten voor de veiligheidsregio opleveren.
Daarnaast wordt in samenspraak met de veiligheidsregio’s in 2013 een aantal deskundigen
uit de veiligheidsregio’s ingezet om samen met de Inspectie VenJ in voorkomende gevallen
incidenten en oefeningen te evalueren. Op deze manier wil de Inspectie de kennis veel meer
binnen de organisaties brengen.
Staat van de rampenbestrijding
Begin 2013 brengt de Inspectie opnieuw een ‘Staat van de rampenbestrijding’ uit. Deze is
gebaseerd op de uitkomsten van de doorlichtingen. De uitkomsten worden verrijkt met de
resultaten van thematisch en incidentonderzoek. Ook de ontwikkeling van de GHOR13 en
de deelname van de politie in de rampenbestrijdingsorganisatie worden meegenomen.
De resultaten van deze tweede ‘Staat van de rampenbestrijding’ vormen input voor de
evaluatie van de Wet veiligheidsregio’s, die door de Evaluatiecommissie Wet veiligheidsregio’s wordt uitgevoerd. De Inspectie gebruikt de uitkomsten van de wetsevaluatie op haar
beurt om haar eigen toetsingskader – indien nodig – aan te passen.
Doorontwikkeling toezicht rampenbestrijding en crisisbeheersing
Uit de eerste ‘Staat van de rampenbestrijding’ (2010) en de ‘Tussenrapportage Rampenbestrijding op orde’ (2012) bleek dat er grote verschillen bestaan in de ontwikkeling in de
prestaties van de veiligheidsregio’s. De Inspectie kiest voor haar toezicht in 2013 daarom
voor een maatwerkaanpak.
Er zijn regio’s die in staat zijn om het zelfevaluatie-instrument succesvol te gebruiken en
verbeterpunten op te pakken. Deze categorie volgt de Inspectie meer op afstand. Op basis
van steekproeven blijft de Inspectie op de hoogte van de vorderingen van die veiligheidsregio’s. De tweede categorie zijn regio’s die nog niet in staat zijn om zelfstandig de oefen- en
verbetercyclus te doorlopen. Hier zal de Inspectie intensief contact hebben door middel van
toetsen en het intensief volgen van verbeteringen op zowel bestuurlijk als op operationeel
niveau.

13

Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio.

19

Afstemming en samenwerking met partners bij rampen en crises
Rampen en crises trekken zich weinig aan van organisatie- en regiogrenzen. Daarom
moeten de veiligheidsregio’s samenwerken met andere partijen, publiek èn privaat. De
Inspectie hanteert in haar toezicht steeds vaker een integrale benadering waarbij ook de
samenwerking met deze partijen wordt betrokken. Zo onderzoekt de Inspectie in 2013 voor
de derde keer de samenwerking tussen Defensie en de veiligheidsregio’s, door een eindmeting uit te voeren naar de civiel-militaire samenwerking. Hierbij is ook aandacht zijn
voor de effecten van de bezuinigingen op Defensie.
Daarnaast onderzoekt de Inspectie de samenwerking met vitale partners. De Inspectie heeft
in 201214 geconstateerd dat veiligheidsregio’s hier nog onvoldoende aandacht voor hebben.
Er zijn bijvoorbeeld nog onvoldoende convenanten afgesloten op basis waarvan de
samenwerking kan worden vorm gegeven. Een incident als de brand bij Chemie-Pack
Moerdijk laat zien hoe belangrijk het is om deze partners actief te betrekken. Bij hetzelfde
incident bleek dat de afstemming tussen veiligheidsregio’s onderling en tussen veiligheidsregio’s en het nationale niveau verbetering behoeft15. Aspecten als samenwerking en
afstemming tussen regio’s, met het nationale niveau, met vitale en andere partners16
worden in de ‘Staat van de rampenbestrijding’ opgenomen.
Staat van de brandweer
Naast doorlichtingen van de rampenbestrijding gaat de Inspectie deze vorm van toezicht
ook toepassen op de brandweer. De Inspectie ontwikkelt een kwaliteitstoets voor de
brandweer en de brandweerzorg in Nederland, waarin het veld zich herkent en dat bijdraagt
aan de ontwikkelingen binnen het veld. Dit resulteert in het publiceren van de ‘Staat van de
brandweer’. Hierin zal ook aandacht zijn voor de opkomsttijden van de brandweer. Na haar
onderzoek in 201217 houdt de Inspectie de vinger aan de pols. Per regio brengt de Inspectie
in kaart welke ontwikkelingen er hebben plaatsgevonden of nog in uitvoering zijn en tot
welke verbeteringen deze leiden. Dit kunnen verbeteringen zijn op het gebied van de
opkomsttijden zelf, maar ook op het gebied van brandveiligheid in het algemeen. In elk
geval wordt bezien in hoeverre de regio’s over een adequaat dekkingsplan beschikken dat
aan de eisen van het Besluit veiligheidsregio’s voldoet.
De ‘Staat van de brandweer’ bevat niet enkel indicatoren zoals opkomsttijd en de kwaliteit
van de preventieve advisering, maar er is ook nadrukkelijk aandacht voor minder meetbare
elementen zoals het lerend en innovatief vermogen en cultuur. De Inspectie werkt begin
2013 dit toezicht op de brandweer verder uit. In 2014 wordt de eerste ‘Staat van de brandweer’ uitgebracht.

Tussenrapportage Rampenbestrijding op orde.
Brand Chemie-Pack Moerdijk; Een onderzoek naar de bestrijding van (de effecten van) het grootschalig
incident.
16
Denk hierbij bijvoorbeeld ook aan de rol van het Openbaar Ministerie bij crises en rampen (zie bijvoorbeeld het rapport ‘Schietincident in De Ridderhof, Alphen aan den Rijn’.
17
Ter Plaatse, onderzoek naar opkomsttijden brandweer.
14
15

20

21

4
22

Sanctietoepassing
Het kabinet richt zich niet alleen op het strenger straffen van daders, maar ook op een
betere tenuitvoerlegging van de opgelegde straf. Een van de kernthema’s van de minister
van VenJ is het versterken van de prestaties van de strafrechtketen. De Inspectie houdt
toezicht op reclassering, justitiële inrichtingen en andere locaties waar sancties ten uitvoer
worden gebracht. Het toezicht strekt zich ook uit tot de vreemdelingenbewaring en taken
van de reclassering die strikt genomen niet tot de sanctietoepassing gerekend kunnen
worden. Het toezicht van de Inspectie maakt de prestaties in de praktijk van de uitvoeringsketen (van strafrechtelijke beslissingen) inzichtelijk.
De kwaliteit van het sanctiestelsel
De Inspectie VenJ richt zich bij het onderzoek op de organisaties binnen het sanctiestelsel
op de naleving van de gestelde regels en de kwaliteit van de uitvoering. De omgang met en
zorg voor justitiabelen en vreemdelingen en de beveiliging hebben hierbinnen speciale
aandacht. Na de uitvoering van een sanctie, is het belangrijk dat justitiabelen ook weer in
de samenleving kunnen functioneren. De Inspectie richt zich daarom ook op de samenwerking bij resocialisatie en nazorg.
Doorlichtingen en tussentijds toezicht
De Inspectie heeft de afgelopen jaren alle penitentiaire inrichtingen (PI’s) minimaal één
keer doorgelicht. Ook alle forensisch psychiatrische centra (FPC) zijn bezocht. De komende
jaren richt het toezicht zich meer op de ontwikkelingen en risico’s. De Inspectie zal zich in
2013 meer richten op doorlichtingen van justitiële jeugdinrichtingen (JJI’s) en reclasseringsorganisaties. Er worden twee reclasseringsregio’s en twee JJI’s doorgelicht. De doorlichtingen van de JJI’s vinden plaats binnen het samenwerkingsverband Samenwerkend Toezicht
Jeugd. Daarnaast vindt tussentijds toezicht plaats bij alle inrichtingen die in 2012 zijn
doorgelicht.
Vervolgonderzoeken
De Inspectie voert komend jaar vier vervolgonderzoeken uit. Een vervolgonderzoek vindt
plaats, als de inspectie tijdens de initiële doorlichting op meerdere onderdelen een kritisch
beeld heeft van een inrichting. Ook kan een vervolgonderzoek plaatsvinden naar aanleiding
van een tussentijds toezicht, als knelpunten in het tussenliggende jaar onvoldoende zijn
opgelost. In het vervolgonderzoek wordt nagegaan in hoeverre de inrichting de verbeterpunten die de Inspectie destijds signaleerde, heeft aangepakt. In 2013 voert de IVenJ
vervolgonderzoek uit bij PI Wolvenplein, PI Amsterdam Over-Amstel, JJI Den Hey-Acker en
DC Zeist.

23

5
24

BES-eilanden
De BES-eilanden zijn per 10 oktober 2010 opgenomen in het Nederlandse staatsbestel.
De Inspectie is op grond van de Veiligheidswet BES en de Rijkswet Raad voor de rechtshandhaving verantwoordelijk respectievelijk betrokken bij de uitvoering van het toezicht. Zij
voert op meerdere kernthema’s van Veiligheid en Justitie onderzoeken uit in Caribisch
Nederland, te weten Versterking prestatie strafrechtketen en Nederland veiliger.
Toezicht op rechtshandhaving
Het toezicht op de rechtshandhaving op de Openbare Lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (BES-eilanden), Curaçao en Sint Maarten is belegd bij de Raad voor de
Rechtshandhaving. Wat betreft haar toezichthoudende taken op de BES-eilanden dient de
Raad gebruik te maken van de inzet en expertise van de Inspectie VenJ. In 2013 verricht de
Inspectie de volgende onderzoeken:
• Onderzoek naar de wijze waarop bestrijding van complexe land overstijgende vormen
van criminaliteit plaats vindt.
• Detentie inrichtingen en detentiecapaciteit.
• Sturing en toezicht op de opsporing en verwerking van strafzaken door het OM.
• Reclassering.
Veiligheidswet BES
Op grond van de Veiligheidswet BES ligt het toezicht op de rampenbestrijding en de
crisisbeheersing op de BES-eilanden bij zowel de Inspectie VenJ als bij de
Rijksvertegenwoordiger. De Rijksvertegenwoordiger is belast met de plantoetsing en
beschikt over een aanwijzingsbevoegdheid richting bestuursorganen indien deze tekortschieten in de taakuitvoering. De Inspectie ziet toe op de taakuitvoering door de verantwoordelijke bestuursorganen en de hulpverleningsdiensten. Beide partijen stemmen hun
toezicht op elkaar af. In 2012 hebben de Inspectie en de Rijksvertegenwoordiger in een
convenant nadere afspraken vastgelegd over samenwerking en werkwijze en de rol van de
Inspectie, ook bij incidenten. De Inspectie adviseert de Rijksvertegenwoordiger in 2013 bij
zijn toezicht op de plannen. De Inspectie voert in 2013 een nulmeting uit om vast te stellen
of de bestuurlijk vastgestelde plannen in de praktijk kunnen worden uitgevoerd.

25

6
26

Ontwikkelingen
6.1

Ontwikkelingen toezichtdomein

Veiligheidsvraagstukken worden steeds complexer en omvattender. Toenemende digitalisering, internationalisering en technologische ontwikkelingen zorgen voor nieuwe
criminaliteitsvormen, zoals internetdiefstal en creditcardfraude. Bovendien kunnen burgers
en media sneller informatie verspreiden en verdelen. Deze ontwikkelingen vragen om een
continue aanpassing van de aanpak van veiligheidsvraagstukken en de taken van de
organisaties op het terrein van veiligheid en justitie.
Verder beperken veiligheidsvraagstukken zich al lang niet meer tot de traditionele veiligheidsorganisaties. Veel vaker gaat het om een keten of een netwerk van verschillende
organisaties die zich, met eigen verantwoordelijkheden, op verschillende beleidsterreinen
bevinden. Op tal van terreinen is sprake van een gezamenlijke inspanning en verantwoordelijkheid van rijksoverheid, gemeenten en lokale partners. Het is vaak niet meer voldoende
als een enkele organisatie haar taken goed uitvoert; de kwaliteit en de samenwerking
binnen de hele keten van organisaties dient op orde te zijn om daadwerkelijk resultaat op te
leveren. De keten is immers zo sterk als de zwakste schakel. De Inspectie zal daarom steeds
vaker veiligheidsvraagstukken en ketens integraal benaderen. De waarde van toezicht
neemt toe indien het toezicht zich uitstrekt tot (aspecten van) de taakuitvoering van
verschillende ketenpartners.
Het positioneren van de Inspectie als dé toezichtorganisatie op het VenJ-domein zal leiden
tot een helder stelsel (beleid-uitvoering-toezicht), waarbij de Inspectie als onafhankelijke
toezichthouder vanuit de praktijk zaken agendeert en verbetervoorstellen doet. De
stelselverantwoordelijkheid van de minister van Veiligheid en Justitie vraagt voorts van de
Inspectie onderzoek of wet- en regelgeving die verantwoordelijkheden en bevoegdheden bij
andere bestuurslagen belegt, in de praktijk ook werkt. De Inspectie vult de uitvoering van
deze verbreding de komende jaren stapsgewijs in. Bij de verdere verbreding van het toezicht
naar het gehele VenJ-domein worden de prioriteiten van de minister nadrukkelijk
betrokken.
De verbreding van het toezicht van de Inspectie heeft al uitwerking gekregen in onderzoeken op het domein van lokale veiligheid, zoals het onderzoek naar de toepassing van de Wet
Maatregelen bestrijding voetbalvandalisme en ernstige overlast. Daarnaast is de verbreding
van de toezichttaak terug te zien in onderzoeken als Kwetsbaarheidsanalyse spionage
(KWAS) en de toegekende rol bij het doen van incidentonderzoek in het kader van beveiliging burgerluchtvaart.
Daarnaast wordt het toezicht op de klassieke domeinen brandweer, politie, veiligheidsregio’s en sanctietoepassing doorontwikkeld. Uitgangspunt blijft dat de Inspectie die
onderzoeken doet die bijdragen aan verbetering van de prestaties en het functioneren van
organisaties in het VenJ-domein. In 2013 zet de Inspectie de verbreding van haar toezicht
met name in op de kernthema’s Nationale politie en Nederland veiliger.
27

De eerste resultaten worden zichtbaar in de onderzoeken: Overvalcriminaliteit, Halt
Nederland, Stelsel Bewaken en Beveiligen, Meldkamers, Realisatie reorganisatie- en
operationele doelen Nationale politie en de Staat van de rampenbestrijding.

6.2 Organisatieontwikkeling
Professionalisering en innovatie
De Inspectie heeft in haar ontwikkelprogramma acties geformuleerd voor het verbeteren en
vernieuwen van werkmethodieken, informatiehuishouding, communicatiestrategie,
kwaliteitssysteem en de professionalisering van medewerkers. De bestaande toezichtarrangementen op de diverse domeinen en ketens worden geëvalueerd en waar nodig aangepast.
Ook worden er met andere toezichthouders afspraken gemaakt over doelmatige taakverdeling, samenwerking en informatie- en expertise-uitwisseling.
De Inspectie draagt bij en maakt gebruik van de ontwikkelingen van het toezicht die in het
kader van de samenwerkende rijksinspecties, de Inspectieraad, worden opgepakt. Zo levert
de Inspectie een bijdrage aan de brede ontwikkeling van strategische communicatie, de
toepassing van ICT in het kader van efficiënt toezicht en het beperken van administratieve
lasten en de verdere professionalisering van de toezichthouder. Daarnaast draagt de
Inspectie vanuit haar eigen ervaring en wensen bij aan de ontwikkeling van risicogestuurd
toezicht. In het kader van het opleiden en ontwikkelen van medewerkers maakt de Inspectie
gebruik van in-company opleidingen en expertise bij andere inspecties, maar ook van het
aanbod van de samenwerkende rijksinspecties.
Raad van Advies
De Inspectie wil een stevige gesprekspartner zijn binnen het veiligheidsveld en met het
departement. Gezien de ambitie en ontwikkelopgave wil de Inspectie een kritische en
constructieve blik van buiten. Onlangs is daartoe een Raad van Advies ingesteld die de
Inspectie VenJ voorziet van inhoudelijk deskundig advies over het toezicht, de organisatie
en de positie van de Inspectie ten opzichte van het ministerie, het veld en de samenleving.

28

29

Bijlagen
30

Bijlage I
Hoofdlijnen
programmering 2013
Ontwikkeling toezichtdomein VenJ

Onderzoeken

Korte omschrijving

Aanpak overvalcriminaliteit

Onderzoek naar de kwaliteit van de ketensamenwerking

Stelsel Bewaken en Beveiligen

Onderzoek naar de werking van het stelsel in de afgelopen
tien jaar

Meldkamers

Onderzoek naar de continuïteit van het functioneren van
de meldkamers in het kader van de komende reorganisatie

Halt Nederland

Ontwikkeling toezichtkader

Wet BIBOB

In 2013 voorbereidingen voor een onderzoek naar
toepassing evaluatie en uitbreidingswet BIBOB (uitvoering in 2014)

Kwetsbaarheidsanalyse Spionage II

Onderzoek naar de werking en uitvoering van de door de
departementen getroffen maatregelen voor de weerbaarheid tegen spionage.

Politiecellen

Doorontwikkeling toetsingskader en enkele doorlichtingen

31

Nationale Politie

Onderzoeken

Korte omschrijving

Nationale Politie

• Uitvoeren van een proefdoorlichting op enkele cruciale onderdelen
van de taakuitvoering
• Vormgeven van toezicht op zeven operationele doelen uit het
Realisatieplan NP
• Meerjarig onderzoek naar de cultuurtransitie
• Voorbereiden breder toezichtkader

Politieonderwijs

• Opleiding niveau 5 en 6
• Herziening toetsingskader

Stelsel ter beheersing van legaal

Onderzoek naar de taakuitvoering van de korpschef in het kader van de

wapenbezit

Wet Wapens en Munitie

In beslagname en beheer vuurwapens

Vervolgonderzoek naar de invoering en de werking van de afgesproken

en drugs

maatregelen

Cybercrime

Onderzoek naar de intake en opvolging van veel voorkomende
incidenten en de ketengerichte aanpak

32

Nederland veiliger

Onderzoeken
Staat van de rampenbestrijding

Korte omschrijving
In de Staat van de rampenbestrijding wordt gerapporteerd of veiligheidsregio’s voldoen aan de Wet
veiligheidsregio’s. Bovendien worden ontwikkelingen
en trends weergegeven en de samenwerking met
andere (vitale) partners

C2000

Nagaan of de verbetermaatregelen worden doorgevoerd en in de praktijk werken

Slachtofferregistratie en gewonden-

Onderzoek naar de uitvoering van landelijke verbeter-

spreiding

maatregelen naar aanleiding van de onderzoeken
‘Schietincident Alphen a/d Rijn’ en ‘Poldercrash, Turkish
Airlines’ over (bovenregionale) afspraken tussen de
GHOR en ziekenhuizen

Civiel-militaire samenwerking

In het kader van eerdere metingen wordt in 2013 een
eindmeting uitgevoerd ism met de Auditdienst
Defensie

Ontwikkeling Staat van de brandweer

De Inspectie ontwikkelt een kwaliteitstoets voor de
brandweer en de brandweerzorg in Nederland.

Incidentonderzoek 112-storingen

In 2012 zijn er meerdere storingen geweest in het
112-netwerk. Onderzoek naar de incidenten, de
oorzaken van de storingen en de organisatie en
opbouw van de gehele 112-keten.

33

Sanctietoepassing

Onderzoeken

Korte omschrijving

Doorlichtingen Penitiaire inrichtingen

• DC Zeist (vervolgonderzoek)
• Wolvenplein (vervolgonderzoek)
• Over-Amstel (vervolgonderzoek)

Doorlichtingen Justitiële Jeugdinrich-

• Den Heyacker (vervolgonderzoek)
• Twee JJI’s

tingen
Reclassering

• Regio Maastricht-Sittard
• Regio nnb

Inrichtingen Stelselmatige Daders

Vervolgonderzoek

Incidentonderzoek

• PI Vught naar aanleiding van zelfmoorden
• Incidentonderzoek Dolmatov

BES-eilanden

Onderzoeken

Korte omschrijving

Deelname aan onderzoeken Raad

• Onderzoek naar de wijze waarop bestrijding van
complexe land overstijgende vormen van criminaliteit plaats vindt
• Detentie inrichtingen en detentiecapaciteit
• Sturing en toezicht op de opsporing en verwerking
van strafzaken door het OM
• Reclassering

voor de rechtshandhaving

Veiligheidswet BES

De Inspectie VenJ adviseert de Rijksvertegenwoordiger
bij de toetsing van de planvorming (cf. convenant)

34

Bijlage II
Matrix relatie
Werkprogramma 2013
Inspectie VenJ en
kernthema’s Veiligheid
en Justitie 2012-2017

35

36

legaal wapenbezit

beheersing van

X

X

Politieonderwijs

Stelsel ter

X

Nationale Politie

Nationale
politie

X

X

X

Bestendiging
en versterking
rechtstaat

Politiecellen

analyse Spionage II

Kwetsbaarheids-

Wet BIBOB

keten (STJ)

Toezicht jeugd-

Nederland

Toezicht Halt

X

Meldkamers

X

X

X

X

Nederland
Veiliger

Beveiligen

Stelsel Bewaken en

criminaliteit

Aanpak overval-

Versterking
prestatie
strafrechtketen

Het slachtoffer
centraal

Immigratie en
asiel

Kansspelen

37

(zelfmoorden)

PI Vught

Incidentonderzoek

Dolmatov

Incidentonderzoek

Daders

Stelselmatige

Inrichtingen

Reclassering

Jeugdinrichtingen

Justitiële

Doorlichtingen

inrichtingen

Penitentiaire

Doorlichtingen

Cybercrime

wapens en drugs

beheer vuur-

In beslagname en

X

X

X

X

X

X

Versterking
prestatie
strafrechtketen

X

Nederland
Veiliger

Bestendiging
en versterking
rechtstaat

X

Nationale
politie

Het slachtoffer
centraal

X

Immigratie en
asiel

Kansspelen

38

criminaliteit (RvdR)

vormen van

landoverstijgende

complexe

bestrijding van

BES: Wijze

van de brandweer

Ontwikkeling Staat

112-storingen

Incidentonderzoek

samenwerking

Civiel-militaire

spreiding

gewonden-

registratie en

Slachtoffer-

C2000

rampenbestrijding

Staat van de

Versterking
prestatie
strafrechtketen

X

X

X

X

X

X

X

Nederland
Veiliger

Bestendiging
en versterking
rechtstaat

Nationale
politie

Het slachtoffer
centraal

Immigratie en
asiel

Kansspelen

39

vorming

toetsing plan-

woordiging bij

Rijksvertegen-

BES; advisering

Veiligheidswet

(RvdR)

Reclassering

het OM en

strafzaken door

verwerking van

opsporing en

toezicht op de

BES: Sturing en

(RvdR)

detentiecapaciteit

inrichtingen en

BES: Detentie

X

X

Versterking
prestatie
strafrechtketen

X

Nederland
Veiliger

Bestendiging
en versterking
rechtstaat

Nationale
politie

Het slachtoffer
centraal

Immigratie en
asiel

Kansspelen

40

Missie Inspectie Veiligheid en Justitie
“De Inspectie Veiligheid en Justitie houdt toezicht op
instellingen en organen die actief zijn op het terrein van
veiligheid en justitie.
Hierdoor draagt de Inspectie VenJ bij aan verbetering van de
kwaliteit van de taakuitvoering binnen haar toezichtdomein en
aan een veilige samenleving.”

Dit is een uitgave van:
Inspectie Veiligheid en Justitie
Ministerie van Veiligheid en Justitie
Turfmarkt 147 | 2511 DP Den Haag
Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag
www.ivenj.nl
Januari 2013 | j-18241
Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden
ontleend. Vermenigvuldigen van informatie uit
deze publicatie is toegestaan, mits deze uitgave als
bron wordt vermeld.