Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 204

Wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001
om de berekening van het voordeel uit sparen
en beleggen in overeenstemming te brengen
met het arrest van de Hoge Raad van
24 december 2021 (Overbruggingswet box 3)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 3 oktober 2022
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag
uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen tijdig en
genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie de openbare
beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
I. ALGEMEEN
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom kostenaftrek en inflatie niet
zijn meegenomen in het onderhavige wetsvoorstel, terwijl beide
elementen mede bepalend zijn voor het werkelijk behaalde rendement.
Voorts vragen deze leden of de regering kan reageren op de suggestie om
tegemoet te komen aan de gesignaleerde effecten die zich zullen
voordoen bij een eventuele herallocatie van het vastgoed, bijvoorbeeld
door een tijdelijke vrijstelling overdrachtsbelasting, om zodoende
vastgoed over te dragen aan een eigen besloten vennootschap.
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Overbruggingswet box 3. Deze leden onderstrepen dat het belangrijk is
dat iedereen die hierop recht heeft, rechtsherstel dient te krijgen.
Daarnaast achten deze leden het belangrijk dat de route naar een stelsel
van daadwerkelijk rendement zo min mogelijk vertraging oploopt, ook
omdat dit stelsel bijdraagt aan het aanpakken van vermogensongelijkheid.
Deze leden hebben daarom nog enkele vragen.

kst-36204-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

1

De leden van de D66-fractie constateren dat de invoering van het stelsel
over daadwerkelijk rendement binnen een jaar tijd reeds is uitgesteld van
2025 naar 2026. Deze leden vragen of bij het maken van het rapport van
CapGemini van november 2021 het Kerstarrest en de daarmee samenhangende risico’s niet zijn betrokken bij de inschatting van het tijdpad voor
het stelsel over daadwerkelijk rendement. Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe
is het mogelijk dat het rechtsherstel als gevolg van het Kerstarrest ertoe
kan leiden dat invoering van het stelsel met een jaar wordt uitgesteld
binnen een half jaar nadat het beleidsvoornemen wordt genomen dit
stelsel in te voeren? Deze leden vragen in hoeverre waarborgen worden
ingebouwd zodat het tijdpad naar invoering van een stelsel over daadwerkelijk rendement niet ieder half jaar met een jaar naar achteren wordt
geschoven.
Deze leden lezen tevens dat een van de randvoorwaarden is dat er geen
aanvullende beleidsinitiatieven mogen worden genomen om het tijdpad
te halen. Deze leden vragen hoe ver deze politieke beperking strekt:
mogen er geen beleidsinitiatieven worden genomen in het box 3-domein,
in het inkomstenbelastingdomein of strekt de beperking nog verder dan
dat? Deze leden vragen of de regering het een werkbare werkhypothese
vindt dat de politiek helemaal niets meer mag besluiten op fiscale
beleidsterreinen enkel om een politieke wens te kunnen vervullen. Deze
leden vragen voorts of er niet impliciet om een beleidsvakantie is
gevraagd door de Belastingdienst om dit te kunnen vervullen. Deze leden
vragen daarnaast of de regering het zelf reëel vindt dat er enkel eens in de
vier jaar fiscaal beleid wordt gemaakt dat impact heeft op de IV-portfolio
(informatievoorziening) van de Belastingdienst.
De leden van de D66-fractie vragen tevens of de capaciteit voor het
IV-portfolio kan worden uitgebreid en waarom dit wel of niet kan.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel
en hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie hebben net als bij het wetsvoorstel Wet
rechtsherstel box 3 enkele vragen over de juridische houdbaarheid van
het wetsvoorstel en verwijzen daarom naar de inbreng van deze leden
voor de Wet rechtsherstel box 3. Kan de regering hierop nader ingaan?
Aanvullend hierop vragen de leden van de CDA-fractie of de regering
uitgebreid kan toelichten of de regering verwacht dat de keuze voor de
forfaitaire spaarvariant zal leiden tot veel bezwaarschriften en juridische
(massaal bezwaar)procedures en of de regering verwacht dat de onderhavige wet standhoudt bij de rechter.
Deze leden vragen tevens of de regering alle relevante juridische adviezen
ten aanzien van het ingediende wetsvoorstel met de Kamer wil delen,
indien dit nog niet is gedaan.
Vanuit de gedachte van het Kerstarrest dat een forfait een zo goed
mogelijke benadering van de werkelijkheid moet zijn, vragen de leden van
de CDA-fractie ten aanzien van een paar elementen in het ingediende
wetsvoorstel of daaraan in een aantal denkbare situaties wordt voldaan.
Hoe beoordeelt de regering in dat licht dat kostenaftrek en inflatie niet zijn
meegenomen in het onderhavige wetsvoorstel vanwege hun invloed op
werkelijk behaald rendement? Kan de regering hierbij ook nader
toelichten waarom is gekozen om één categorie overige bezittingen en
één rentepercentage voor schulden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

2

De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
Deze leden hebben hierover enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel en hebben nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
onderhavige wetsvoorstel.
De leden van de ChristenUnie-fractie wijzen erop dat voor
niet-bezwaarmakers in box 3 een rechtsmiddel openstaat, namelijk een
verzoek om ambtshalve vermindering van de aanslag. Hoe zal de
Belastingdienst hiermee omgaan, en welke juridische mogelijkheden heeft
een niet-bezwaarmaker als het verzoek om ambtshalve vermindering niet
wordt gehonoreerd door de Belastingdienst?
Voorts vragen de leden van de ChristenUnie-fractie naar de opvolging van
de motie Grinwis c.s. (Kamerstuknummer 32140–114) over het functioneren van de massaalbezwaarprocedure. Welke mogelijkheden ziet de
regering om de massaalbezwaarprocedure te verbeteren, ook in het licht
van de in deze motie genoemde overwegingen?
De leden van de SGP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Deze leden zijn verheugd te lezen dat er eindelijk
stappen worden gezet om de heffing in box 3 beter aan te laten sluiten bij
de werkelijkheid. Deze leden hebben nog wel enkele vragen. Daarbij
merken deze leden op dat het ingediende wetsvoorstel in grote lijnen
overeenkomt met het Wetsvoorstel rechtsherstel box 3. Voor de volledigheid worden de vragen die betrekking hebben op beide
wetsvoorstellen in dit verslag nogmaals gesteld.
2. Achtergrond bij het Kerstarrest
De leden van de D66-fractie constateren dat de uitleg van het Kerstarrest
aan interpretatie onderhevig kan zijn. Deze leden vragen of de regering
verwacht dat ook geprocedeerd gaat worden over het stelsel dat van
toepassing zal zijn van 2023 tot en met 2025. Deze leden vragen of
hiermee in de uitvoering rekening is gehouden.
3. Voorgestelde aanpassingen
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in het Belastingplan 2023 dat
het huidige tarief in box 3 met één procentpunt per jaar wordt verhoogd
naar 34 procent in 2025 en tevens dat het heffingsvrije vermogen wordt
verhoogd van 50.650 euro naar 57.000 euro, waarvan het dubbele voor
partners. Deze leden vragen hoe het begrip heffingsvrij vermogen zich
verhoudt tot het nieuwe box 3-stelstel en de overgangswetgeving. In de
huidige situatie betalen belastingplichtigen vermogensbelasting op het
gemiddelde rendement in een vermogenscategorie. Op welke manier
wordt de heffingsvrije voet hierin verwerkt?
Verder stellen deze leden vast dat het rendement nihil is voor spaarders,
wat betekent dat het heffingsvrije vermogen kleine spaarders niet in
dezelfde mate compenseert als binnen het oude stelsel. Daarin werd de
kleine spaarder immers beschermd tegen de forfaitaire vermogensbelasting, die, door de lage rentestanden, fors lager lag dan het effectieve
belastingpercentage. Wat is dit rendement, indachtig de rechtvaardigingsgrond, voor een dergelijk heffingsvrij vermogen? Wat zou de budgettaire
opbrengst zijn bij een verlaging van het heffingsvrij vermogen, in stappen
van 10.000 euro? Wat zou een lager heffingsvrij vermogen betekenen voor
de uitvoeringslast?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

3

3.1 Werkelijke samenstelling van het vermogen
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering het (juridisch)
houdbaar acht dat obligaties van risicomijdende beleggers in het voorstel
in dezelfde categorie zijn opgenomen (te weten: «overige bezittingen») als
historisch gemiddeld veel beter renderende aandelen en onroerend goed.
De leden van de D66-fractie vragen de regering waarom is gekozen voor
de drie genoemde verschillende vermogenscategorieën om de forfaitaire
heffing op te baseren en op basis waarvan bepaalde verschillende
vermogensbestanddelen in één categorie kunnen worden geclusterd met
hetzelfde forfaitaire rendement. Waarom is voor het aantal van drie
categorieën gekozen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering of de categorie «overige
bezittingen» niet te ruim is genomen en of de verschillende vermogensinkomsten niet te veel uit elkaar lopen om samen in één categorie te
worden geplaatst. Bestaat hierdoor niet het risico dat in de toekomst
opnieuw blijkt dat een groep belastingbetalers teveel vermogensrendementsheffing betaalt?
De leden van de SGP-fractie lezen dat contant geld ondergebracht wordt
in de categorie «banktegoeden». Deze leden vragen of de vrijstelling voor
contant geld wel blijft bestaan.
3.2 Forfaitaire rendementspercentages
De leden van de VVD-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat de maand
december volledig buiten de boot valt bij de berekening van de jaarlijkse
rendementspercentages? Zou december bijvoorbeeld betrokken kunnen
worden bij de berekeningen van het daarop volgende jaar?
Voorts constateren deze leden dat het «grootste» deel van de schulden in
box 3 blijkens de memorie van toelichting is aangegaan als hypotheekschuld. Hoe groot is dat «grootste» deel ten opzichte van het totaal aan
schulden in box 3? Waarom is niet gekozen voor een mix waarbij ook
(deels) rekening wordt gehouden met rente op consumptief krediet?
De leden van de D66-fractie vragen waarom als referentie voor het
forfaitaire rendementspercentage is gekozen voor het gemiddelde
maandelijkse rentepercentage op deposito’s van huishoudens met een
opzegtermijn van maximaal drie maanden van het lopende kalenderjaar.
Deze leden vragen of dit empirisch is onderzocht en ondervonden dat dit
rendementspercentage het meest aansluit bij het rendement op banktegoeden, of welke andere achtergrond hier van toepassing is.
De leden van de D66-fractie vragen waarom ervoor is gekozen om
schulden als vermogenscategorie te betrekken in de vormgeving van de
overbruggingswet. Deze leden vragen waarom niet van de gelegenheid
gebruik is gemaakt om belastingontwijking door middel van schulden te
beperken door de verrekenbaarheid van schulden te beperken. De leden
van de D66-fractie vragen of de regering het ermee eens is dat het
onwenselijk is dat mensen lenen van de eigen BV om hiermee als
box 3-vermogen te beleggen en de schuld aan de eigen BV af te strepen
tegen het box 3-vermogen. De leden van de D66-fractie vragen de
regering waarom voor het forfaitaire rendementspercentage van schulden
wordt aangesloten bij de gemiddelde maandelijkse rente over woninghypotheken, aangezien woninghypotheken doorgaans box 1-schulden zijn. Is
het niet logischer om aan te sluiten bij andere soorten schulden die
gemiddeld veel vaker in box 3 vallen dan hypotheken? De leden van de
D66-fractie lezen dat het grootste deel van de schulden in box 3 zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

4

concentreert bij bezitters van onroerende zaken. Deze leden vragen de
regering hoe groot dat deel is van het geheel in percentages. Deze leden
vragen tevens of dit niet een extra motivatie is om een cap te zetten op
schulden.
De leden van de D66-fractie vragen wie nu voordeel heeft bij dit nieuwe
stelsel en wie er nadeel van ondervindt. Deze leden vragen de regering of
het klopt dat mensen met grote rendementen nu meer belasting gaan
betalen en mensen met kleine rendementen minder.
Deze leden vragen de regering voorts of het klopt dat bij een negatief
rendement geen sprake is van een belastingteruggave en zo ja, waarom
wel? Tevens vragen deze leden of het klopt dat dit negatieve rendement
ook niet kan worden verrekend met toekomstige positieve rendementen in
toekomstige jaren en zo ja, waarom wel? Ook vragen deze leden of het
klopt dat dit negatieve rendement niet kan worden verrekend met box 1of box 2-inkomen en zo ja, waarom wel?
De leden van de D66-fractie vragen of het klopt dat het brede rendementsbegrip ook een van de uitgangspunten is van het stelsel van daadwerkelijk
rendement.
De leden van de PVV-fractie verzoeken de regering om in te gaan op het
gesignaleerde risico van de koepelorganisaties dat de voorliggende wet
(en de Wet rechtsherstel box 3) gaat leiden tot «een stortvloed van
honderdduizenden bezwaarschriften»1.
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven of en in
hoeverre er bij bepaling van de nieuw vastgestelde rendementen
eveneens rekening is gehouden met inflatie?
Kan de regering aan de leden van de SP-fractie aangeven wat de
langetermijnrendementen zijn van onroerende zaken? En van aandelen?
En van obligaties? Liggen deze rendementen ver uit elkaar?
De leden van de SGP-fractie lezen dat het forfaitaire rendement van
schulden wordt gebaseerd op hypotheekrentes. In hoeverre is dat
representatief voor de rendementspercentages die gelden voor schulden
van huishoudens in het algemeen? Welk percentage schulden in box 3 is
te herleiden tot hypotheken en welk deel van de schulden vallen onder
consumptieve kredieten? Wat is het gemiddelde rentepercentage van
consumptieve kredieten in box 3?
De leden van de SGP-fractie constateren dat banktegoeden en schulden
niet meer verrekenbaar zijn, waar dat in het oorspronkelijke stelsel wel het
geval was. Hierdoor kan het in bepaalde gevallen voorkomen dat
belastingplichtigen voor een hoger bedrag in de heffing worden
betrokken. Mede ook omdat de forfaitaire rendementen op de verschillende vermogenscategorieën verschilt. Wat is de reflectie van de regering
daarop? In hoeverre ervaren belastingplichtigen hierdoor nadelen?
De leden van de SGP-fractie hebben vragen over het gebruik van een
gewogen gemiddelde van diverse vermogenscategorieën als het gaat om
het forfaitaire rendement op overige bezittingen. Is dit in lijn met het
1

Brief koepelorganisaties (Register Belastingadviseurs, Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), Nederlandse Orde van Administratie- en Belastingdeskundigen
(NOAB), Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB en Samenwerkende Registeraccountants en Accountants-Administratieconsulenten (SRA)) inzake uitvoeringsproblemen Belastingdienst en hoge werkdruk fiscaal dienstverleners als gevolg van stortvloed bezwaarschriften in
verband met rechtsherstel box 3 d.d. 22 september 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

5

arrest van 24 december 2021 (Kerstarrest)? Verwacht de regering op dit
punt nieuwe rechtszaken? Is deze benadering juridisch houdbaar?
Deze leden lezen dat een verdere uitsplitsing tussen vermogenscategorieën niet mogelijk is. Deze leden begrijpen dat, maar wijzen er wel op dat
dit juist een kernpunt was van het genoemde arrest. Hoe ziet de regering
dit? Kan het hierdoor niet voor komen dat belastingplichtigen bijvoorbeeld geacht worden risicovol te beleggen, terwijl zij dat in werkelijkheid
niet doen? En dat het werkelijke rendement alsnog niet aansluit bij het
forfaitaire rendement? Wat is overwogen om dit op te lossen?
De leden van de SGP-fractie wijzen op de opmerkingen van de Raad van
State wat betreft de rechtszekerheid van een deel van het onderhavige
wetsvoorstel. Door de forfaitaire rendementspercentages deels achteraf
vast te stellen wordt afbreuk gedaan aan het rechtszekerheidsbeginsel,
doordat de heffing afhangt van factoren die buiten het bereik van de
belastingplichtige liggen. Deze leden volgen de redenering dat de
vergelijking met een ondernemer in box 1 niet opgaat, omdat alle
wettelijke grondslagen in dat geval wel duidelijk zijn en dat de
onzekerheid alleen factoren betreft waar de belastingplichtige zelf invloed
op heeft. Heeft de regering voorbeelden van een heffing waarin een
vergelijkbare situatie ontstaat als in de voorgestelde box 3 berekening?
Tegelijk begrijpen en onderschrijven de leden van de SGP-fractie dat de
heffing zo veel mogelijk aan moet sluiten bij het werkelijk rendement en
dat die werkelijke rendementen enkel achteraf vastgesteld kunnen
worden. Welk mogelijkheden heeft de regering overwogen om zowel
recht te doen aan het werkelijk rendement als aan het rechtszekerheidsbeginsel? Hoe kijkt de regering aan tegen een vooraf vastgestelde
bandbreedte van het rendementspercentage, waardoor belastingplichtigen wat meer zekerheid krijgen over de te betalen belasting?
De leden van de SGP-fractie hebben aanvullende vragen over het gebruik
van het heffingsvrije vermogen. Klopt het dat het totale vermogen,
banktegoeden plus overige bezittingen minus schulden, wordt
verminderd met het heffingsvrije vermogen? Klopt het dat daardoor
belastingplichtigen met vooral «overige bezittingen» relatief meer
profiteren van het heffingsvrij vermogen dan spaarders met vooral
banktegoeden? Het rendement over het heffingsvrij vermogen (waarover
dus niet geheven wordt) is bij de laatste groep namelijk veel lager dan bij
de eerste groep. Hoe beoordeelt de regering dit?
3.3. Vrijstelling groene beleggingen
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben een aantal vragen naar de
vrijstelling voor groen sparen of beleggen. Kan de regering een overzicht
geven van de hoogte van deze vrijstelling over de jaren en voor 2023? Kan
de regering tevens aangeven hoeveel belastingplichtigen hiervan
gebruikmaken en wat het hierdoor behaalde fiscale voordeel is? Kan
hierbij ook worden aangegeven wat de uitvoerings- en handhavingslast
van deze regeling is, zowel in FTE als in euro’s? Is de regering van mening
dat deze regeling momenteel de moeite waard is voor spaarders en
beleggers, mede gezien de stelselwijziging in box 3? Zou dit volgens de
regering betekenen dat de vrijstelling voor groen sparen of beleggen zou
moeten worden verhoogd om de doelmatigheid en doeltreffendheid te
verbeteren? Wat zouden de gevolgen zijn als deze vrijstelling zou komen
te vervallen, ook in budgettaire zin?
De leden van de SGP-fractie hebben vragen over de manier waarop de
vrijstelling groene beleggingen wordt verdeeld over «banktegoeden» en
«overige bezittingen». Zij begrijpen dat de manier die de regering
voorstelt in het belang van de belastingplichtige is. Tegelijk doet dat wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

6

afbreuk aan de precieze berekening van het werkelijk rendement. Waarom
is niet ervoor gekozen om de verdeling van de vrijstelling af te laten
hangen van de werkelijke verdeling van groene spaartegoeden en groene
beleggingen? Wat zijn daarvan de gevolgen voor de uitvoering? Wat zijn
de budgettaire consequenties van een splitsing van de vrijstelling op basis
van de werkelijke verdeling?
3.4 Peildatumarbitrage
De leden van de VVD-fractie vragen welke alternatieven zijn of worden
overwogen om peildatumarbitrage tegen te gaan. Is overwogen om
bijvoorbeeld meerdere peildata in een jaar te laten plaatsvinden,
bijvoorbeeld ieder kwartaal of iedere maand? Is daarbij tevens overwogen
om één of meerdere van die peildata «at random» of steeksproefsgewijs
te laten plaatsvinden? Kan de regering hierop uitgebreid reflecteren,
aangezien de leden van de VVD-fractie zich zorgen maken over onder
andere de uitvoerbaarheid van de voorgestelde maatregel in het huidige
wetsvoorstel. Welke alternatieven, naast «fraus legis» hebben op tafel
gelegen?
De leden van de D66-fractie lezen dat zakelijke redenen reden kunnen zijn
om de bepalingen die peildatumarbitrage dienen te voorkomen buiten
toepassing te stellen. Deze leden vragen of het klopt dat het aan de
belastingplichtige is om dit aannemelijk te maken, wat betekent dat bij de
belastingplichtige de bewijslast rust. Deze leden zijn het eens dat fiscale
overwegingen niet als zakelijke overweging zouden moeten kunnen
kwalificeren. Deze leden vragen of dat in brede zin geldt of alleen ten
aanzien van de box 3-schuld. Deze leden zijn van mening dat enig fiscaal
voordeel, of het nu om de box 3-belastingdruk gaat of een andere
belasting, niet als zakelijke reden zou moeten kwalificeren. Deze leden
vragen tevens of enige zwaarte aan de zakelijke overweging moet kleven.
Kan bijvoorbeeld door de inspecteur worden voorkomen dat belasting
wordt ontweken door peildatumarbitrage waarbij de belastingplichtige
een zeer minimale, maar weliswaar bestaande zakelijke overweging over
het voetlicht brengt die eigenlijk slechts dient ter vermomming van het
eigenlijke doel, namelijk het behalen van fiscale voordelen. Anders
geformuleerd: moeten de zakelijke overwegingen enige zwaarte kennen
om toegekend te worden?
De leden van de D66-fractie vragen de regering of de jurisprudentie die
thans is ontwikkeld ten aanzien van peildatumarbitrage in het huidige
box 3-stelsel niet ook zal gelden in het overbruggingsstelsel.
Kan de regering aan de leden van de PVV-fractie aangeven of elke
omzetting van vermogensbestanddelen tussen 1 oktober en 31 maart
wordt beschouwd als een niet-zakelijk handeling door de belastingplichtige, tenzij deze tegenbewijs biedt?
De leden van de CDA-fractie constateren dat de regering ervoor kiest om
een bepaling in het wetsvoorstel op te nemen om peildatumarbitrage
tegen te gaan. Deze leden vragen ten eerste in hoeverre de regering
verwacht dat belastingplichtigen deze peildatumarbitrage zouden gaan
toepassen en wat de verwachte (geschatte) budgettaire derving hiervan
zou zijn. Deze leden constateren ten tweede dat deze bepaling zorgt voor
een beroep op het doenvermogen van belastingplichtigen, doordat zij in
de belastingaangifte gegevens moeten opvoeren en bewijslast moeten
kunnen tonen bij steekproeven door de Belastingdienst. Deze leden
vragen of de Belastingdienst überhaupt capaciteit heeft voor de
handhaving op dit punt. De leden van de CDA-fractie vragen ten derde of
het redelijk is dat er een periode van zes maanden komt waarin trans-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

7

acties gemonitord moeten worden, terwijl er in die periode genoeg
economische redenen kunnen zijn om bezittingen om te zetten naar een
andere vermogenscategorie. De leden van de CDA-fractie stellen deze
vragen omdat deze leden zich afvragen in hoeverre deze maatregel
proportioneel is en vragen de regering om dit toe te lichten. Voorts vragen
de leden van de CDA-fractie of er, naast het door de Raad van State
voorgestelde alternatief, nog andere alternatieven zijn om peildatumarbitrage tegen te gaan.
De leden van de SP-fractie constateren dat op verzoek van de Belastingdienst de belastingplichtige aannemelijk dient te kunnen maken dat er
sprake is van zakelijke overwegingen bij het omzetten van vermogensbestanddelen. De leden van de SP-fractie vragen de regering of dit wel een
afdoende bescherming biedt tegen peildatumarbitrage. Wanneer velen
ervoor kiezen om vermogensbestanddelen om te zetten, lijkt het deze
leden niet voor de hand te liggen dat zij allemaal worden gevraagd om
aannemelijk te maken dat hier sprake is van zakelijke overwegingen. Kan
de regering aannemelijk maken dat er veel peildatumarbitrage onopgemerkt blijft?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben hun zorgen over de
peildatumarbitrage eerder geuit tijdens een commissiedebat en zijn
verheugd dat deze kwetsbaarheid wordt aangepakt. Wel vrezen deze leden
dat de door de regering voorgestelde oplossing voor peildatumarbitrage
niet waterdicht is, daar verlaging van de belastingheffing mogelijk is
indien een belastingplichtige zich beroept op zakelijke overwegingen. Het
begrip zakelijke overweging is tamelijk abstract, breed uitlegbaar en
makkelijk inroepbaar. Deze leden vragen daarom of de maatregel tegen
peildatumarbitrage wel zal werken, omdat het voor de Belastingdienst
buitengewoon lastig zal zijn om te bewijzen dat geen sprake is van een
zakelijke overweging op het moment dat een belastingplichtige zich
daarop beroept. Deze leden vragen de regering om een reflectie hieromtrent. Voorts vragen deze leden of het mogelijk zou zijn om een kortere
termijn te hanteren, bijvoorbeeld twee weken, zonder hierbij de
mogelijkheid te geven om onder het voorwendsel van zakelijke overwegingen een uitzonderingspositie te verkrijgen op de
anti-arbitragebepaling. Ook vragen deze leden waarom niet is voorzien in
een evaluatiebepaling van de anti-arbitragemaatregel, zodat hiervan
geleerd kan worden voor de komende jaren waarin deze overgangsregeling voor box 3 van kracht is.
De leden van de SGP-fractie begrijpen de wens om arbitrage tegen te
gaan, maar hebben wel vragen over de arbitrageperiode. Deze wordt
gesteld op drie maanden. In de memorie van toelichting wordt echter een
periode van 1 oktober tot en met 31 maart genoemd. Waarom is niet
gekozen voor een maximale periode van drie maanden? Ontstaat door de
genoemde data niet een arbitrageperiode van zes maanden?
Daarnaast hebben de leden van de SGP-fractie in bredere zin bedenkingen
bij de duur van de arbitrageperiode. Indien deze inderdaad duurt van
1 oktober tot en met 31 maart, betekent het dat de helft van ieder jaar valt
in een arbitrageperiode. Een gevolg daarvan is dat belastingplichtigen
jarenlang bewijslast moeten kunnen overleggen om aan te tonen dat er
zakelijke overwegingen ten grondslag liggen aan de transacties in die
periode. Waarom is niet voor een kortere periode gekozen? Ten slotte
wijzen deze leden erop dat het onderhavige wetsvoorstel in werking treedt
op 1 januari 2023. De arbitrageperiode voor 2023 ligt echter al deels in
2022, wanneer de wet nog niet in werking treedt. Hoe wordt hiermee
omgegaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

8

Kan de regering precies aangeven hoe wordt bepaald of transacties in de
arbitrageperiode gedaan zijn op basis van zakelijke overwegingen? Waar
moet de bewijslast aan voldoen? Daarnaast vragen de leden naar een
reflectie van de regering op de economische gevolgen (van de lengte) van
deze arbitrageperiode. Worden transacties hierdoor niet ontmoedigd, ook
als deze economisch rendabel zijn, omdat er jarenlang op enig moment
bewijslast geleverd moet kunnen worden?
4. Overwogen alternatieven
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de regering aangeeft
enkele alternatieven overwogen te hebben. In dit overzicht ontbreekt
echter het voorstel van de leden van de PvdA-, GroenLinks-, SP- en
PvdD-fracties en van het lid Gündoğan voor een tijdelijke progressieve
vermogensbelasting. Het voordeel van deze tijdelijke wet is dat hij dichtbij
de systematiek van de vermogensrendementsheffing blijft. Heeft de
regering deze variant ook overwogen? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
waarom heeft de regering niet voor deze variant gekozen?
4.1 Forfaitaire variant voor alle vermogenscategorieën
De leden van de D66-fractie vragen de regering of de gekozen variant er
ook voor zorgt dat minder druk wordt gelegd op de uitvoeringsgevolgen
ten opzichte van een forfaitaire variant voor alle vermogenscategorieën.
Deze leden vragen tevens of beleggers een groter voordeel zouden
hebben bij een forfaitaire variant voor alle vermogenscategorieën ten
opzichte van de huidige gekozen variant.
4.2 Heffingvrij inkomen
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering besluit om het
heffingvrij vermogen in stand te laten. Deze leden vragen hoe dit uitwerkt
in de systematiek. Zijn belastingplichtigen vrij om zelf te kiezen op welke
vermogenscategorie zij het heffingvrij vermogen van toepassing laten
zijn, of moet dit evenredig verdeeld worden? Deze leden vragen om een
toelichting voor de gekozen systematiek. De leden van de D66-fractie
lezen dat belastingplichtigen die hun bezittingen voor een groot deel
financieren met leningen een voordeel genieten van het feit dat wordt
gekozen voor het handhaven van een heffingvrij vermogen. Deze leden
vragen hoe groot deze groep is, en wat de omvang van de leningen van
deze groep gemiddeld is. De leden van de D66-fractie vragen of is gekozen
voor het heffingvrij vermogen met oog op de uitvoerbaarheid.
De leden van de GroenLinks-fractie lezen dat het heffingsvrij inkomen in
meerdere opzichten superieur is ten opzichte van het heffingsvrij
vermogen, maar dat vanwege uitvoeringsaspecten is gekozen om toch het
heffingsvrij vermogen te handhaven. Klopt het dat bij de overgang naar
een heffing op daadwerkelijk behaald rendement sowieso overgestapt zal
moeten worden naar een heffingsvrij inkomen? Is het dan niet logischer
om deze stap zo snel mogelijk te zetten in plaats van af te wachten? Kan
de regering toelichten of het mogelijk zou zijn om alsnog tussentijds over
te stappen op een heffingsvrij inkomen en of dit zou bijdragen aan minder
complexiteit bij het invoeren van de vermogensaanwasbelasting?
5. Budgettaire effecten
De leden van de D66-fractie vragen welke gedragseffecten ertoe leiden dat
er sprake is van een derving van 385 miljoen euro. Wat doen belastingplichtigen waardoor er bijna 400 miljoen euro minder aan belasting wordt
opgehaald?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

9

De leden van de CDA-fractie lezen dat het wetsvoorstel een budgettaire
derving met zich meebrengt van 385 miljoen euro per jaar en dat de
raming, zonder rekening te houden met gedragseffecten, in de buurt van
nihil komt. De leden van de CDA-fractie lezen in paragraaf 7.2 (gedragseffecten) echter dat het op voorhand niet goed in te schatten is of anticipatiegedrag zich daadwerkelijk zal voordoen. Deze leden vragen daarom of
de regering nader kan toelichten hoe de raming tot stand is gekomen en
hoe de verwachting van gedragseffecten daarin is meegenomen.
De leden van de GroenLinks-fractie merken met verbazing op dat,
ondanks het door de regering geuite streven om tot een evenwichtigere
verhouding tussen belasting op arbeid en belasting op kapitaal te komen,
de belastingopbrengst uit box 3 de komende jaren af lijkt te gaan nemen.
Kan de regering dat bevestigen? Klopt het dat de verhoging van het tarief
in box 3 niet voldoende is om de derving van de Overbruggingswet te
dekken? Kan de regering verklaren waarom niet voor voldoende hoog
tarief is gekozen om deze derving wel te dekken? De leden van de
GroenLinks-fractie vragen daarnaast hoe het streven om de verwachte
derving door de Overbruggingswet te dekken met lastenverhoging in
box 2 en box 3 zich verhoudt tot hetzelfde streven bij de Wet rechtsherstel
box 3. Wordt de volledige derving van beide wetsvoorstellen – totaal
minimaal vier miljard euro – inderdaad deze kabinetsperiode nog gedekt
door lastenverhoging binnen box 2 en box 3? Zo ja, met welke maatregelen gebeurt dat? Kan de regering verder een raming geven van de
precieze derving per jaar?
De leden van de SGP-fractie merken op dat de derving door het rechtsherstel in 2022 1.052 miljoen euro bedraagt. De derving in 2023 is
385 miljoen euro. Dit verschil is terug te leiden tot de extra opbrengst
doordat sommige belastingplichtigen een hoger werkelijk rendement
hebben dan het forfaitaire rendement waar voorheen mee gerekend werd.
Waar slaat deze lastenverzwaring neer? Bij welke inkomensgroepen? Zijn
dit vooral belastingplichtigen met bezit in de categorie «overige bezittingen»?
6. Doeltreffendheid en doelmatigheid
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering meerjarig
inzichtelijk te maken hoeveel FTE nodig is voor de overbrugging. Kan de
regering aangeven wat de personele en financiële consequenties zijn van
één, twee, drie, vier en vijf jaar vertraging naar het nieuwe stelsel?
Beoordeelt de regering de overbrugging als doelmatig? Zo ja, geldt dat
nog steeds als het nieuwe stelsel verdere vertraging oploopt en de
overbruggingswet langer moet gaan gelden? Bij hoeveel vertraging wordt
de Overbruggingswet niet meer als doelmatig gezien en op welk moment
ziet de regering een alternatief, zoals de tijdelijke vermogensbelasting die
onder andere de leden van de PvdA- en GroenLinks-fracties hebben
voorgesteld, als doelmatiger?
7. Gevolgen voor het bedrijfsleven en de burger
7.1 Inkomenseffecten
De leden van de D66-fractie vragen de regering wat het voorliggende
wetsvoorstel doet aan vermogensongelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

10

7.4 Beroep op het doenvermogen
De leden van de D66-fractie vragen de regering of het voorstel nog
invloed heeft op andere beleidsterreinen of uitvoeringsorganisaties
waarbij de vermogenstoets die de Belastingdienst aflegt relevant is. Deze
leden vragen waarom secundaire effecten buiten beschouwing worden
gelaten bij het toetsen van het doenvermogen. De leden van de
D66-fractie vragen op welke wijze doenvermogen wordt getoetst.
8. Uitvoeringsaspecten
De leden van de VVD-fractie vragen de regering hoeveel van de
ingeschatte 674,4 fte’s inmiddels zijn aangesteld en/of werkzaam in
verband met de invoering van de overbruggingsregeling voor box 3. Zo
deze nog niet zouden zijn aangesteld, waar zitten de knelpunten en wat
zijn de gevolgen daarvan voor zowel deze hersteloperatie als lopende
(primaire) processen van de Belastingdienst?
Hoe worden de gesignaleerde risico’s (minder toezichtactiviteiten door en
slechtere bereikbaarheid van de Belastingdienst) zoveel mogelijk
voorkomen en hoe wordt daarop geanticipeerd? Wanneer kan de Kamer
de aangekondigde herijking van de uitvoeringstoets tegemoetzien?
Tot slot vragen deze leden de regering hoe wordt geanticipeerd op
mogelijke toename aan bezwaren omtrent box 3.
De leden van de D66-fractie vragen wat de gevolgen zijn als klantreacties
niet binnen de wettelijke termijn kunnen worden afgehandeld. Leidt dit
bijvoorbeeld tot meer dwangsommen voor de Belastingdienst of enkel
meer onzekerheid bij mensen?
II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I, onderdeel C (artikel 5.2 van de Wet op de inkomstenbelasting 2001)
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan reageren op de
suggestie om het rentepercentage op schulden, indien dit toch forfaitair
als één percentage moet worden vastgesteld, zodanig qua definitie te
wijzigen dat het aansluit bij de werkelijkheid van beleggen met geleend
geld en dus bijvoorbeeld een nauwe relatie heeft met de tarieven voor
effectenkrediet en de externe financiering van commercieel vastgoed (te
weten: verhuurde woningen en bedrijfspanden zoals winkels en kantoren).
Tevens vragen deze leden of de regering kan aangeven op welke gronden
een goede invulling wordt gegeven aan de voorwaarde uit het Kerstarrest
dat een forfait de werkelijkheid behoort te benaderen, indien bedacht
wordt dat één forfait wordt toegepast op bijvoorbeeld aandelen, (staats)obligaties en onroerende zaken, crypto’s, edelmetalen, vorderingen uit
hoofde van onverdeelde boedels, aandelen in een reservefonds een
vereniging van eigenaren, uitgeleend geld (waaronder aan kinderen),
rechten op periodieke uitkeringen, bepaalde soorten kapitaalverzekeringen alsook bepaalde soorten lijfrente- en pensioenpolissen.
Artikel I, onderdeel F (artikel 10.6ter van de Wet op de inkomstenbelasting 2001)
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering kan reageren op de
constatering dat met betrekking tot de categorie «overige bezittingen»
wordt gewerkt met een forfaitair rendement dat geen of onvoldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

11

relatie heeft met het werkelijke rendement van het desbetreffende
kalenderjaar zelf, terwijl het Kerstarrest voorschrijft dat het werkelijk
behaalde rendement belast behoort te worden.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Lips

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 204, nr. 5

12