10
Strafmaximum overtreding rookverbod
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Tabakswet (verhoging
strafmaximum overtreding rookverbod en leeftijdsgrens
verkoop tabaksproducten) ( 33738 ).
De voorzitter:
Ik heet van harte welkom dezelfde staatssecretaris als van
zo-even.

hogen van de boetes nog lang niet het einde is van wat de
staatssecretaris gaat doen. Heb ik dat goed begrepen?
In anderhalf jaar is er maar 44 keer een boete opgelegd.
Daardoor krijg ik een beetje een raar gevoel. Hoe voelt de
staatssecretaris zich daarbij? Denkt hij dat het gaat helpen
om 44 keer een hogere boete op te leggen? Wij willen graag
onze aandacht spreiden van het einde van de lijn naar de
gehele lijn, om roken te voorkomen, om te bevorderen dat
men ermee stopt, door het overtreden van het rookverbod
bij het verkopen te bestraffen. Daarom pleiten wij voor het
beperken van het aantal verkooppunten, het uit het zicht
leggen van verpakkingen en een waterdicht leeftijdsverificatiesysteem, wettelijk opgelegd, omdat de sector achterblijft met maatregelen.

De algemene beraadslaging wordt geopend.

Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter. In 2009 overleden ruim 19.000 mensen, in 2012
ongeveer 20.000 mensen en in 2013 17.000 mensen aan de
gevolgen van roken. Als je die getallen hoort, schrik je daar
wel even van. Er lijkt een afname zichtbaar te zijn, maar die
gaat erg langzaam. Een afnemende trend is een goede
trend, daarover zijn wij hier waarschijnlijk wel eens. Uiteindelijk moeten we ervoor zorgen dat deze aantallen fors
dalen. Dat doen we alleen door ervoor te zorgen dat mensen
niet beginnen met roken. Natuurlijk moeten we mensen die
roken, helpen om te stoppen, maar we moeten vooral zorgen dat er niemand meer begint. Daar zal al het beleid op
gericht moeten zijn volgens de SP.
Vandaag gaat het over zwaarder straffen wanneer iemand
de Tabakswet overtreedt. Dat is een relevant punt en daar
zal ik zeker nog op ingaan, maar het is absoluut niet het
enige wat we kunnen doen. Ik vraag de staatssecretaris wat
hij beoogt met het verhogen van de boetegrens. Deze
boetes worden later nog ingevuld. Heeft hij daarbij als doel
om te harmoniseren met de Drank- en Horecawetgeving?
Zou het niet goed zijn als de handhavers en degenen die
gehandhaafd worden, weten dat de straf bij een overtreding
met betrekking tot alcohol of tabak altijd zo veel is, oplopend
tot het maximum dat gesteld zal gaan worden?
In het voorliggende voorstel wordt het mogelijk om boetes
op overtreding van het rookverbod of van de leeftijdsgrens
bij verkoop van tabaksproducten flink te verhogen: tot
€19.000. Hoe hoog deze boete exact worden, wordt later
bepaald. In de brief van de staatssecretaris wordt voorgesteld om de boetes bij recidive te verdubbelen. Aan welke
mogelijkheden denkt de staatssecretaris nog meer? Is er
onderzoek gedaan naar de effecten van hogere boetes? Is
bewezen dat het aantal rokers zal afnemen door deze
maatregel? Werkt de hoogte van de huidige boetes onvoldoende afschrikwekkend? Wat zijn de signalen over de
gevolgen van verhoging van de boetes onder de kleine
groep chronische recidivisten?
Het straffen van verkopers en het verbieden van het kopen
van tabak door minderjarigen zijn goede maatregelen, die
wij al jaren hebben, maar het is allemaal aan het einde van
de lijn. We moeten voorkomen dat jongeren tabak krijgen.
De staatssecretaris zegt zelf dat hij graag beleid wil voeren
met een effectieve mix. Het gaat hem om effectiviteit en
niet om de bühne. Daaruit kan ik concluderen dat het ver-

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

Wie roken een echte slag wil toedienen, moet ervoor zorgen
dat jongeren niet beginnen met roken. We moeten het
rokers zo moeilijk mogelijk maken om aan hun verslavende
middel te komen, maar het begint ermee dat jongeren niet
moeten beginnen met roken. Breng mensen niet in de verleiding. Roken is niet stoer of lekker, maar is ziekmakend
en hartstikke dodelijk. Dat is wat we moeten uitstralen:
roken is ongezond en stoppen met roken is echt heel
moeilijk, als je eenmaal verslaafd bent. Is de staatssecretaris
het met ons eens dat dit de boodschap zou moeten zijn?
We maken het mensen moeilijker als we het aantal verkooppunten fors verminderen. Op dit moment zijn er tussen de
30.000 en 60.000 verkooppunten voor tabak. Als we zouden
besluiten om dit dodelijke middel enkel te laten verstrekken
door speciaalzaken, waarvan er ongeveer 1.150 zijn, zal de
verleiding om tabak te kopen een stuk afnemen. Tegelijkertijd zal het handhaven van bijvoorbeeld de minimumtabaksverkoopleeftijd veel makkelijker zijn. Immers, er zit een groot
verschil tussen 1.150 en 60.000; het klinkt wel logisch dat
die handhaving dan makkelijker zal zijn. Is de staatssecretaris bereid om het amendement dat we hierop hebben
ingediend, over te nemen?
Als we roken willen ontmoedigen — en dat willen we; er is
bijvoorbeeld een reclameverbod voor roken — moeten we
er ook voor zorgen dat het zo onaantrekkelijk mogelijk is
om roken te zien. Ondanks het verbod op reclame voor
tabakswaar is de industrie heel innovatief aan de slag
gegaan. We zien dat zij vooral via de pakjes heel aantrekkelijke producten wil verkopen. Er wordt wel gesproken over
het neutrale pakje, plain packaging. Nu heb ik vandaag
gelezen dat de staatssecretaris aan de slag gaat met de
Europese richtlijn waarin staat dat 65% van de verpakking
uit een waarschuwing moet bestaan, zodat er minder ruimte
voor reclame is op het pakje. Is de staatssecretaris bereid
om verder te gaan en te zeggen: er komen neutrale pakjes
en er wordt geen reclame meer gemaakt via de verpakking?
Wij willen daar verder in gaan. Daarom hebben we een
amendement ingediend. Zou het namelijk niet veel beter
zijn om de pakjes met die coole en hippe uitstraling die je
soms in verzamelversies hebt, uit het zicht te verkopen? De
pakjes kunnen gewoon onder de balie liggen. Als de roker
graag sigaretten wil, komt het pakje tevoorschijn en is het
zichtbaar. Het wordt in ieder geval niet meer uitgestald. Via
de gedachte dat reclame en uitstalling niet mogen, zou je
dat in de winkel ook niet moeten doen.

22 januari 2015
TK 45

45-10-1

De voorzitter:
Als u spreekt over ingediende amendementen, wilt u dan
het nummer erbij noemen, als u dat paraat hebt? Dat is een
stuk makkelijker voor degenen die het debat volgen.
Mevrouw Leijten (SP):
Het spijt mij, voorzitter, dat heb ik even niet paraat.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik heb drie amendementen ingediend, dus het is een van
die drie.
Is de staatssecretaris bereid om ons amendement om
tabaksproducten niet meer in het zicht te houden bij de
verkoop, over te nemen?
Ik kom op het essentiële punt van de handhaving. De
staatssecretaris heeft recentelijk gezegd dat hij het toejuicht
dat ondernemers stappen zetten om de samenleving te
verbeteren. Het ging hierbij specifiek om de handhaving
op het gebied van tabak. Je zou bijna denken dat de
staatssecretaris dat ook belangrijk vindt, maar — dat vind
ik toch een beetje tegenvallen — hij zegt al jarenlang dat
het aan de sector zelf is om met een sluitend leeftijdsverificatiesysteem te komen. Daarmee wordt het daadwerkelijk
verkrijgen van een goed systeem op de lange baan
geschoven. Er zijn effectieve systemen. Laten we handhaven
via die effectieve systemen. Als alle verkopers die moeten
gebruiken, is er geen concurrentievervalsing en is het heel
erg duidelijk. Als het een sluitend systeem wordt, kunnen
we de handhaving verschuiven naar de plaatsen waar
gerookt wordt.
In het rapport Leeftijdsverificatie in het vizier staan ronduit
vernietigende conclusies over de leeftijdscontrole-inzet van
de detailhandel. Het lijkt mij logisch dat wij dan zeggen: wij
zijn aan zet. Ik vind het heel gek dat de overheid een stimulans en subsidie heeft verstrekt, weliswaar via de Staatsloterij, maar dat is wel een staatsdeelneming, aan een leeftijdsverificatiesysteem waarvan bewezen is dat het niet
effectief is. In antwoord op vragen die ik samen met collega
Voordewind heb gesteld, zegt de staatssecretaris dat
inderdaad blijkt dat het systeem op zichzelf niet effectief is
in het bereiken van een betere naleving, maar hij haast zich
om daaraan toe te voegen dat het mogelijk een hulpmiddel
kan zijn bij een bredere aanpak. Het kan echter ook een
vertragingsmiddel zijn om niet iets anders te doen. Heeft
de staatssecretaris nog echt vertrouwen in de sector nadat
hij heeft gezien dat de pilot bijvoorbeeld in Hoorn mislukt
is? Deze gegevens hebben wij overigens pas na een halfjaar
gekregen, terwijl ze gewoon beschikbaar waren en de
Kamer meerdere keren heeft moeten vragen om die evaluatie. Waarom loopt het toch zo moeilijk met die openheid?
Waar zit het probleem? Zit dat bij de staatssecretaris of bij
de sector? Of is het probleem dat er niets effectiefs is?
Er is besloten om onderzoek te laten doen naar handhavingssystemen en naar de wijze waarop wordt gehandhaafd. Dat
is natuurlijk relevant, want als we willen dat er wordt
gehandhaafd, moeten we ook bekijken in hoeveel situaties

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

dat goed gaat en in hoeveel situaties niet. Het onderzoek
is uiteindelijk uitgevoerd door Bureau Nuchter. Dat bureau
heeft, op zijn zachtst gezegd, toch de schijn van belangenverstrengeling tegen zich. Het heeft een onderzoek laten
doen naar handhavingssystemen, terwijl het zelf een
handhavingssysteem in de markt heeft gezet. Denkt de
staatssecretaris dat dit onderzoek een andere uitkomst zou
hebben gehad als een onafhankelijke partij, bijvoorbeeld
een universiteit, het zou hebben gedaan? Kan hij daar een
bespiegeling over geven?
Daarnaast vind ik het een beetje gek dat hetzelfde Bureau
Nuchter dat de handhaving van de leeftijdscontrole voor
het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel doet, dat ook
doet voor VWS. Wij lezen vervolgens in de krant dat de
leeftijdscontroles die het in opdracht van de industrie zelf
doet, aangekondigd zijn. Hoe kunnen wij er dan op vertrouwen dat de leeftijdscontroles die het bureau voor de overheid doet, niet aangekondigd zijn? Als een bureau zulke
nauwe banden heeft, als het zo vaak bij dezelfde bedrijven
over de vloer komt, als het die bedrijven zo goed kent en
als het laat weten dat het er weer aankomt de komende
maanden, hoe kan dat dan een goed onderzoeksbureau
voor de overheid zijn? Hoe kan de staatssecretaris, in antwoord op Kamervragen, met zo veel zekerheid stellen dat
er tijdens de aanbestedingsprocedure geen sprake is
geweest van belangenverstrengeling? Blijkbaar is het hebben van een onderzoeksbureau en een leeftijdsverificatiesysteem geen uitsluitingsgrond, maar het is toch wel gek
om dat bij één partij te leggen, terwijl er meerdere zijn die
dat onderzoek goed hadden kunnen en willen doen. Kan
de staatssecretaris mij garanderen dat deze onderzoeken
in de toekomst niet meer uitgevoerd worden door een
bureau dat banden heeft met de industrie en tegelijkertijd
belangen heeft omdat het beschikt over een leeftijdsverificatiesysteem? Zou het niet gewoon ook goed zijn om die
onderzoeken te laten verrichten door universiteiten? Die
hebben sowieso geen banden met de industrie.
De staatssecretaris geeft in antwoorden op Kamervragen
van zowel mij als de heer Voordewind aan dat hij niet op
de hoogte was van het feit dat het Centraal Bureau
Levensmiddelenhandel vanaf 2012 aanstuurt op de inzet
van die ineffectieve leeftijdsverificatiesystemen, de zogenaamde ID-scanners. Is dat eigenlijk niet al veel langer
bekend? Is niet uit een WOB-procedure naar voren gekomen
dat VWS al in oktober 2011 een mailtje heeft gekregen van
datzelfde bureau dat het ging starten met het inzetten van
de ID-reader of de ID-swiper? Dat komt allemaal een beetje
op hetzelfde neer. Had de staatssecretaris die Kamervragen
dus niet eigenlijk met "ja" moeten beantwoorden?
Ik kom te spreken over de handhaving op gemeentelijk
niveau. De verantwoordelijkheid voor het toezicht op de
Drank- en Horecawet en daarmee ook op de handhaving
van het verbod van verkoop aan minderjarigen ligt sinds
enige tijd bij gemeentelijke toezichthouders. Wat is de stand
van zaken van de invulling daarvan door de gemeenten?
Wij hebben hier in het najaar over gesproken. 44% van de
gemeenten had een handhavingsplan. De staatssecretaris
heeft toen gezegd dat hij er alle vertrouwen in had dat dit
percentage aan het einde van het jaar 88 zou zijn. Is dat ook
gebeurd? Hoe ziet hij zijn rol als gemeenten achterblijven?
Welke interventieladder wil hij gaan hanteren?

22 januari 2015
TK 45

45-10-2

De handhaving ligt nu bij de gemeenten. Kan de staatssecretaris al aangeven of de handhaving nu ook effectiever
is? Zijn er, wat hem betreft, leerpunten en, zo ja, welke zijn
dat dan? Hebben gemeenten voldoende handhavingsmiddelen om goed en effectief te handhaven op zowel de verkoop als het gebruik, dus op het rookverbod? Hoe vaak
werd er vorig jaar een boete opgelegd? Was er niet veel
meer sprake van waarschuwingen? Hoe vaak was er sprake
van recidive? Is deze informatie inzichtelijk?
Ik heb nog één punt. We weten dat er een verbod is op
reclame voor tabakswaar. Dat hebben we allemaal geaccepteerd, omdat we weten dat roken dodelijk is en een slechte
gewoonte is. Sterker nog, we weten allemaal dat het een
ernstige verslaving is, waar je moeilijk van afkomt. We zien
echter heel vaak reclames voor de e-sigaret op televisie. Ik
weet dat de staatssecretaris nog moet nadenken over de
vraag waar hij de e-sigaret gaat positioneren. Is de e-sigaret
een medicijn, is de e-sigaret een legaal product zoals frisdrank of scharen we de e-sigaret toch onder het rookbeleid?
Zou het niet goed zijn om totdat die beslissing is genomen,
in ieder geval de reclames van de buis te halen? We weten
dat de e-sigaret voor sommige mensen behulpzaam kan
zijn bij het stoppen met roken, maar we weten niet of de esigaret misschien wel de aanloop is tot roken. Als dat het
geval is, snijden we onszelf in de vingers. Omdat we dat
allemaal niet weten en omdat we wel weten dat de e-sigaret
ontwikkeld is door de tabaksindustrie om het roken te normaliseren in het straatbeeld — in de tram, bij poppodia —
zou het verstandig zijn om die marketing te verbieden
zolang er geen besluit is genomen over de positionering
van de e-sigaret. Welke middelen heeft de staatsecretaris
om dat te doen? Ik zou het liefst zien dat hij zegt dat de esigaret een geneesmiddel is. Voor geneesmiddelen mag er
immers ook geen reclame gemaakt worden. Ik begrijp
echter dat de staatssecretaris nog niet zover is om dat nu
te besluiten. Laten we nu uit voorzorg, hangende dat besluit,
in ieder geval regelen dat die reclames van de buis af gaan.
Mevrouw Gerbrands (PVV):
Ik heb nog even een vraag over de ingediende amendementen. Gaat mevrouw Leijten die allebei tegelijk indienen? Of
zegt zij: als het uitstalverbod het niet redt, dan beperken
we het tot de speciaalshops? Ik ben heel benieuwd hoe de
tabakspeciaalshops eruit gaan zien als zij alleen nog tabak
mogen verkopen en er tegelijkertijd een uitstalverbod wordt
ingevoerd.
De voorzitter:
U hebt de nummers vast wel bij de hand, neem ik aan.
Mevrouw Gerbrands (PVV):
Ja, dat zijn de nummers negen en tien.
Mevrouw Leijten (SP):
We moeten even kijken hoe zij zich in de stemmingslijst tot
elkaar verhouden. Het reclameverbod dat er is, en dat ik
aanvoer als het gaat over het niet meer uitstallen, is niet
van toepassing op tabakspeciaalzaken. Zij mogen uitstallen.
Dat zou dan in principe nog blijven. Het gaat mij vooral om
de powerwalls die je nu in de supermarkten ziet. Het is meer
een gevolgtijdelijkheid. Zolang het nog niet naar de speci-

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

aalzaak is overgeheveld, vind ik in ieder geval dat tabak uit
zicht verkocht moet worden. We weten immers dat het
eigenlijk reclame is.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter. Januari is voor veel mensen een maand waarin
ze met goede voornemens zijn begonnen. Zij willen deze
natuurlijk ook waarmaken. Stoppen met roken behoort tot
de top van de goede voornemens. Stoppen met roken is
niet gemakkelijk. Ik ken mensen die het is gelukt. Stoppen
met roken loont, dat weten we. Je houdt meer geld in je
portemonnee, maar het is vooral pure winst voor je
gezondheid. Nog ieder jaar sterven in ons land 19.000
mensen aan de gevolgen van roken. Het worden er langzamerhand iets minder, maar het zijn er nog altijd veel te veel.
Hoe jonger iemand stopt met roken, des te meer effect heeft
het, ook met het oog op de gezondheid later. Wij weten dat
ook het omgekeerde geldt: hoe jonger je begint met roken,
des te moeilijker het is om van die verslaving af te komen.
Het is daarom goed dat wij met elkaar werken aan een
gezonde leefomgeving voor in het bijzonder jongeren. Een
rookvrije horeca draagt daaraan bij en mijn fractie staat
voor 100% achter die 100% rookvrije horeca.
De rookvrije horeca in Nederland is inmiddels niet meer
weg te denken. Gelukkig wordt er steeds minder gerookt
in cafés, discotheken en eetcafés. Toch zien we ook dat niet
iedere onderneming zich aan dit verbod houdt. We spreken
elkaar daarom vanavond over het verhogen van de huidige
boetetarieven. Uit de cijfers die we ontvingen, blijkt dat bij
de uitgedeelde boetes het in 28% van de gevallen om recidive gaat. Het gaat dus om herhaling van de overtreding.
De staatssecretaris schetst dat het hier gaat om een hardnekkige groep, die de nu geldende boetes als het ware
incalculeert in de bedrijfsvoering en weigert om de wet na
te leven. Doordat het boetemaximum nu laag ligt, kan het
lonend zijn om de asbakken op tafel te houden. Ik vraag de
staatssecretaris nader in te gaan op de hoogte van het
nieuwe maximum. Hoe zeker is hij ervan dat hiermee het
aantal recidiven ook zal afnemen?
Deze wetswijziging heeft ook betrekking op de op te leggen
boetes voor overtreding van de leeftijdsgrens die geldt voor
de verkoop van tabaksproducten. De boetebedragen van
de Tabakswet worden afgestemd op de Drank- en Horecawet. Voor mijn fractie is het belangrijk dat er één lijn kan
worden getrokken. Ik ben daarom blij dat er ook in de
Tabakswet een "three strikes out"-maatregel is opgenomen.
Dit brengt me op het punt dat het van belang is dat de bijlage van de Tabakswet middels een Algemene Maatregel
van Bestuur ook spoedig zal worden aangepast. Ik vraag
de staatssecretaris wat hiervoor nog nodig is. Wat mijn
fractie betreft moeten we hier niet langer mee wachten. Ik
kan me voorstellen dat de Algemene Maatregel van Bestuur
al in voorbereiding is en, zodra de wet is aangenomen, ook
naar de Kamer zal worden gestuurd. Wil de staatssecretaris
dit doen? Graag een reactie.
Met het oog op het verhogen van het boetemaximum vraag
ik de staatssecretaris in te gaan op zijn handhavingsbeleid.
Een hogere boete kan er weliswaar voor zorgen dat meer
horecagelegenheden de wet gaan naleven, maar laten wij
daarvan niet op voorhand uitgaan. De staatssecretaris
benadrukt graag dat de wet in veel horecagelegenheden,

22 januari 2015
TK 45

45-10-3

zoals restaurants, goed wordt nageleefd. Intussen zien wij
nauwelijks verbetering bij cafés en discotheken. Kan de
staatssecretaris een stand van zaken geven over de handhaving van de rookvrije horeca? In oktober ontving de
Kamer een brief over de gevolgen van de uitspraak van de
Hoge Raad, waardoor een algemeen rookverbod tot stand
is gekomen. In de brief die de staatssecretaris hierover naar
de Kamer heeft gestuurd, wordt een voorlichtingscampagne
toegezegd. Klopt het dat die er nog niet is? Wanneer zal
deze van start gaan?
Ondanks alle inspanningen valt er nog steeds een wereld
te winnen. Op aandringen van de ChristenUnie en van
andere fracties is er onderzoek gedaan naar het terugdringen van het aantal tabaksverkooppunten. Ik dank de
staatssecretaris voor het toesturen van al die rapporten. In
zijn aanbiedingsbrief schrijft hij dat hij in het najaar zal
reageren op deze rapporten. Die tijd ligt nu achter ons. In
eerdere debatten heeft de staatssecretaris de Kamer
gevraagd om te wachten met uitspraken en om hem een
kans te geven op basis van de onderzoeken — die er nu
dus zijn — een visie te ontwikkelen. Ik ben teleurgesteld dat
de visie van de staatssecretaris er nog niet is. Wij laten echt
kansen liggen. Deelt de staatssecretaris niet mijn gevoel
voor urgentie? Graag een reactie.
In een Trimbosrapport lees ik dat de zichtbaarheid van
tabaksproducten van invloed is op roken. Jongeren worden
verleid om te gaan roken, voor volwassenen is het moeilijker om te stoppen met roken. Daarmee wil ik mijn eerdere
pleidooien herhalen. Een beperking van de zichtbaarheid
van tabaksproducten draagt bij aan vermindering van
tabaksgebruik. Wil de staatssecretaris beleid ontwikkelen
om tabaksdisplays uit het zicht te houden? IJsland, Finland,
Engeland, Hongarije, Kroatië en andere landen in Europa
zijn ons voorgegaan. Waarom talmt de staatssecretaris?
Wil de staatssecretaris ook werk maken van een vergunningenstelsel voor verkooppunten? Finland laat zien dat alleen
al door de invoering van een vergunningenstelsel het aantal
verkooppunten omlaag gaat. Gaat de staatssecretaris verder
de verkoop via automaten stoppen? 10% van de tabaksverkoop vindt plaats via automaten. Dat is niet veel, maar de
automaten staan wel vaak in horecagelegenheden. Waarom
wordt er in de horeca nog tabak verkocht als daar toch niet
meer mag worden gerookt? Het stoppen met de verkoop
via automaten komt bovendien ook de handhaving ten
goede.
De SP en de ChristenUnie dienen samen een amendement
in over de leeftijdscontrole. We moeten helaas vaststellen
dat een sluitend leeftijdscontrolesysteem niet vanzelf van
de grond komt. Het is juist belangrijk dat alle ondernemers
hieraan meedoen en dat er geen discussie bestaat over de
effectiviteit van het systeem. Daarom willen we dit graag
in de wet verankeren.
Tot slot, ik begon mijn pleidooi met de opmerking dat
stoppen met roken loont. Hoe jonger iemand stopt, hoe
beter het is. Nog beter is om er helemaal niet aan te
beginnen. Steeds meer scholen kiezen voor een rookvrij
schoolplein. Voor de zomer van 2014 is op dit punt een
belangrijke motie van mij aangenomen. Ik hoor graag van
de staatssecretaris op welke wijze hij het 100% rookvrij
maken van scholen en schoolpleinen wil realiseren en op
welke wijze hij zich daar ook voor inzet.

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Voorzitter. Het is hier al eerder gezegd, maar eigenlijk kan
het niet vaak genoeg gezegd worden. Op dit moment zijn
longziekten nog steeds de grootste doodsoorzaak. 19.000
mensen overlijden per jaar aan de directe gevolgen van
roken. Het is dus ook belangrijk dat we alles doen om roken
zo veel mogelijk te ontmoedigen. Dat begint met de jeugd.
Roken is niet stoer, roken is dodelijk.
Daarom vindt het CDA het ook goed dat de staatssecretaris
heeft gekeken naar de boetes die worden uitgedeeld aan
degenen die het rookverbod overtreden. Het is natuurlijk
ook wel een beetje cru dat de afgelopen tijd klanten en uitbaters aan het sparen waren om de overtredingen van het
rookverbod te kunnen betalen. Dat is toch het paard achter
de wagen spannen.
Het is noodzakelijk om dat aan te pakken en dat vind ik ook
een prima voorstel van de staatssecretaris, maar ik wil nog
wel iets vragen over zijn insteek. Want in de toelichting op
onze vragen schrijft hij nu dat hij de boetes waarschijnlijk
gaat verhogen maar nog niet precies weet met hoeveel. Ik
zou hierover wel graag van de staatssecretaris duidelijkheid
willen. Gaat hij de boetes nu verhogen, wanneer gaat hij
dat doen en hoe hoog worden die boetes dan precies? Of
gaat hij eerst kijken of de naleving verbetert om dan te
beslissen of de boetes wel of niet omhoog gaan? Graag
meer toelichting daarop.
Het tweede is dat de staatssecretaris ook in antwoorden op
onze vragen bevestigt dat het uitgangspunt van dit wetsvoorstel niet het genereren van extra inkomsten voor de
overheid is. Dat ben ik met de staatssecretaris eens. Het
gaat hier om het handhaven van een wet, niet om een
geldmachine. Mijn vraag is dus ook of de staatssecretaris
bereid is om het geld dat hij int met het opleggen van deze
boetes in een preventiefonds te doen. Ik vind het wel een
mooie gedachte. Wij zitten hier aan het eind van de lijn. Zo
kunnen wij dat geld investeren aan het begin van de lijn,
namelijk door jeugdigen te ontmoedigen om met roken te
beginnen.
Een laatste vraag gaat over de rookmonitor jeugd van het
Trimbos-instituut. In de Tweede Kamer hebben wij hierover
al meerdere keren gedebatteerd, ook nog bij de begrotingsbehandeling. Het uitgangspunt van heel veel partijen in de
Kamer is: jeugd moet niet gaan roken. Wij kunnen pas zien
of de maatregelen van de staatssecretaris effect hebben op
het moment dat wij inzicht hebben in de cijfers, en wij
kunnen zien of meer of minder jeugdigen gaan roken. De
staatssecretaris zegt keer op keer op keer: ik heb een
monitor zus en een monitor zo. Wij hadden een heel goede
monitor, die ook straks heel goed inzicht kan geven in de
leeftijd waarop jongeren beginnen met roken, als de leeftijd
waarop zij dat mogen, verhoogd wordt. Wij hopen overigens absoluut dat zij het niet gaan doen. Ik doe nogmaals
de oproep aan de staatssecretaris: zorg er nu voor dat die
prima rookmonitor jeugd van het Trimbos-instituut gewoon
weer van start gaat en dat wij hier in de Kamer over goede
cijfers kunnen praten.

22 januari 2015
TK 45

45-10-4

Mevrouw Rebel (PvdA):
Voorzitter. Wij zijn het er allemaal over eens: roken is verslavend en bijzonder gevaarlijk voor de gezondheid. Het
terugdringen van het aantal rokers is een zaak van lange
adem, maar wij zijn op de goede weg om burgers een
gezondere toekomst te bieden. Het streven met de wetswijziging die voorligt is een zo hoog mogelijke naleving van
de genomen maatregelen. Passende boetes en voldoende
ruimte om recidivisten te bestrijden zijn daarbij noodzakelijk.
De verhoging van de minimumleeftijd naar 18 jaar en het
algehele rookverbod waren twee grote mijlpalen in het
tegengaan van roken het afgelopen jaar. Mijn fractie was
daar erg blij mee. De wetswijziging die wij vanavond
behandelen is misschien een kleine stap, maar het is er
weer één. Ook die moeten wij koesteren. De huidige twee
strafmaxima worden in het nieuwe wetsvoorstel aangevuld
met een tussenliggend maximum voor overtreding van het
rookverbod en de leeftijdsgrens voor de verkoop van
tabaksproducten.
Zoals ik al zei: ik hoef niemand hier te vertellen dat roken
en meeroken zeer schadelijk zijn voor de gezondheid en
dat verslavingen vaak al op jonge leeftijd ontstaan. Daarom
steunt mijn partij de verhoging van de boetemaxima voor
overtreding van het rookverbod en de leeftijdsgrens voor
de verkoop van tabaksproducten van harte. Om de naleving
te verbeteren zijn hogere boetes, met een grotere afschrikkende werking noodzakelijk. Ook geven hogere boetemaxima meer gelegenheid om recidivisten hard aan te
pakken. Helaas is er nog altijd een groep die verboden
stelselmatig negeert en de huidige boetebedragen voor lief
neemt. Deze verhoging schept die ruimte. De vraag is alleen
of deze wetswijziging in de praktijk direct effect zal sorteren.
De feitelijke boetes worden op dit moment bepaald bij
AMvB. Wat mijn partij betreft zit daar meteen een punt van
kritiek. De regering overweegt, de feitelijke boete voor de
eerste overtreding van het rookverbod of de leeftijdsgrens
voor de verkoop van tabaksproducten te handhaven op
€600 en de boete te verdrievoudigen bij een terugkerende
overtreding. De pakkans is klein. In hoeverre acht de
staatssecretaris het waarschijnlijk dat het nu voorgestelde
tussenliggende maximum daadwerkelijk opgelegd zal
worden? In hoeverre verwacht hij dat de gemeenten deze
maxima ook zullen hanteren? Graag krijg ik daarop een
reactie.
Eind 2013 heb ik met steun van de meerderheid van de
Tweede Kamer de staatssecretaris opgeroepen om te komen
met een verbod op de verkoop van de e-sigaret onder de
18 jaar. E-sigaretten bevatten verslavende en schadelijke
stoffen en dragen bij aan de normalisatie van roken. Jongeren in Nederland worden hiertegen nog veel te weinig
beschermd. Zo kunnen jongeren nog altijd e-sigaretten
kopen. De EU-richtlijn tabaksproducten biedt Nederland de
ruimte voor een leeftijdsgrens. De uitwerking heeft op zich
laten wachten, terwijl de gezondheidswinst voor het oprapen ligt. Ik was dus enigszins verbaasd dat ik vanochtend
in de Volkskrant mocht lezen dat de staatssecretaris hiermee
morgen naar de ministerraad gaat, waarbij gemakshalve
werd aangegeven dat het zijn eigen initiatief was. Ik ben
blij dat hij het inmiddels als eigen initiatief heeft geïncorporeerd. Uiteraard wil ik heel graag dat dit op zo kort mogelijke
termijn geregeld wordt. Kan de staatssecretaris aangeven,
nu wij hier toch zijn, waarom dit het afgelopen jaar niet

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

lukte en op welke termijn hij verwacht dit te kunnen regelen? Ik wil er toch wel echt op wijzen dat wij hier al enige
tijd op wachten. Ik maan hem aan om hier tempo in te
maken en een tijdpad voor de uitwerking naar de Kamer te
sturen.
Kan de staatssecretaris ook ingaan op de mogelijkheden
om de opmars van andere sigaretachtige producten, zoals
de shisha-pen en de waterpijp tegen te gaan? Ik heb eerder
vragen gesteld over het winnen van shisha-pennen op
kermissen en het promoten van dat product als iets
onschuldigs. Lukt het met het voorstel waarmee de staatssecretaris morgen naar de ministerraad gaat om de verkoop
van dergelijke producten tegen te gaan? Graag een reactie
van de staatssecretaris.
Het verhogen van de minimumleeftijd is een langgekoesterde wens van ons. Het betekent niet alleen dat jongeren
geen tabaksproducten meer mogen kopen, maar dat ook
veel scholen worden gesterkt in hun strijd tegen roken op
het schoolplein. Mevrouw Dik refereerde al aan haar motie.
Een nog veel te grote groep jongeren onder de 18 jaar
begint met roken. Om onze jongeren met effectieve maatregelen te kunnen behoeden voor de schadelijke effecten
van tabak is het van groot belang om goed zicht te krijgen
op de grootte, samenstelling en beweegredenen van de
groep jongeren die er toch voor kiest om te roken.
Tijdens de begrotingsbehandeling heeft mijn partij daarom
aandacht gevraagd voor een goede monitoring van het
rookgedrag bij de jeugd. De staatssecretaris heeft een
nieuwe opzet voor de leefstijlmonitor gekozen. Met die
nieuwe vorm verliezen wij het zicht op een belangrijke
groep, namelijk jongeren boven de 16 jaar, de niet naar
school gaande jongeren en jongeren op het mbo. Juist nu
de leeftijdsgrens is verhoogd, lijkt het ons van groot belang
om zicht te krijgen op die groep. Mevrouw Bruins Slot
refereerde ook al aan de rookmonitor jeugd die tot voor
kort werd uitgevoerd en wel goed zicht gaf op het rookgedrag van de groep van 16- tot 18-jarigen. Ik wil graag dat
die monitor weer in ere wordt hersteld. Graag een reactie
van de staatssecretaris. Ook op dit punt overweegt mijn
fractie een motie. Wij achten het van groot belang dat wij
deze groep goed in beeld houden.
Ten slotte wil ik de staatssecretaris prijzen voor de progressie op dit dossier. Dat is bij voorgaande kabinetten wel eens
anders geweest. We zijn er nog niet, maar ik ben verheugd
over de voorstellen waarmee de staatssecretaris morgen
naar de ministerraad gaat, zoals in de Volkskrant staat. Ik
ga er dan ook van uit dat hij ons snel kan informeren over
wat er morgen besproken is en dat ook de kabinetsreactie
op de rapporten die voor de zomer richting de Kamer zijn
gestuurd, niet te lang meer op zich laten wachten, zodat
wij kunnen kijken naar een effectief samenhangend pakket
rookontmoedigingsmaatregelen. Daarmee kunnen wij een
volgende grote stap zetten in het tegengaan van roken.

De heer Van 't Wout (VVD):
Voorzitter. Hoewel wij hier een vrij kleine, technische
wetswijziging behandelen, wil ik er toch een aantal woorden
aan wijden, al was het maar dat ik mij sinds deze week niet
alleen met de langdurige zorg mag bezighouden, maar ook
met preventie en dus ook met het tabaksbeleid. Velen
hebben het al gezegd: roken is slecht. Er zullen weinig

22 januari 2015
TK 45

45-10-5

mensen zijn die dat nog niet door hebben. Wij moeten het
roken bij jongeren tegengaan. Ik denk echter dat het ook
van belang is om altijd in ons achterhoofd te houden dat
het vooralsnog een legaal product is en dat volwassenen
nog altijd het recht hebben om daarin hun eigen keuzes te
maken.

tatie van de Europese richtlijnen. Dan kunnen wij daarbij
een goed debat voeren over de vraag welke maatregelen
er nog meer genomen kunnen worden.
Dat was mijn inbreng, maar mevrouw Leijten staat bij de
interruptiemicrofoon.

Deze wetswijziging geeft het kabinet de mogelijkheid om
in de toekomst de boetetarieven op het niet-naleven van
het rookverbod en de leeftijdsgrens bij verkoop te verhogen.
Wij snappen op zichzelf dat het kabinet daarvoor ruimte
zoekt wanneer je naar het aantal overtredingen kijkt. Hoe
je ook tegen de inhoud van bepaalde wetten of regels aankijkt, als zij zijn aangenomen, dienen zij ook te worden
nageleefd.

De voorzitter:
Voordat ik haar het woord geef, merk ik naar aanleiding
van uw laatste opmerking op dat het u vrij staat — maar
dan moet u dat beargumenteren — dat iets een destructief
amendement is. Die keuze kunt u maken, maar die maakt
u niet.

Een eventuele verhoging van boetetarieven zal te zijner tijd
via een Algemene Maatregel van Bestuur worden voorgelegd aan de Kamer. De VVD zal die AMvB op zijn merites
beoordelen. Wij hebben nu eigenlijk alleen maar een paar
technische vragen aan de staatssecretaris. Enerzijds geeft
hij vrij uitgebreid aan wat hij in zo'n AMvB voor zich zou
zien. Anderzijds moeten wij die AMvB nog krijgen. Klopt
het dat, zolang er geen AMvB ligt, er helemaal niets verandert aan de boetetarieven?

Mevrouw Leijten (SP):
Het moment waarop je iets indient, is aan de indieners. Als
er een wetswijziging voorligt, kun je dat moment gebruiken
om ook andere dingen in de wet te wijzigen. Ik gebruik onze
tijd maar ook zeker onze middelen zo breed mogelijk. Als
het over handhaving gaat, vind ik het wel degelijk aan de
orde om ook te spreken over de preventie van verkoop.
Daar zijn de amendementen op gericht.

Volgens mij zouden wij in januari 2015 — de maand is nog
niet voorbij, maar wij hebben nu wel het debat — inzicht
krijgen in de meest recente handhavingscijfers. Volgens
mij staan die in het jaarverslag …

De voorzitter:
Er is altijd de mogelijkheid dat iemand zegt dat dit een
destructief amendement is en dan gaat het daar ook over.
Ik zeg niet dat het dat is.

De voorzitter:
Mag ik de leden vragen om of op de gang te overleggen of
enigszins te volgen wat er vanaf het spreekgestoelte tot
hen wordt gezegd? Gaat u verder.
De heer Van 't Wout (VVD):
Gelukkig zijn het vrouwen. Die kunnen multitasken, dus ik
weet zeker dat zij goed luisteren.
De voorzitter:
Voor de zekerheid zeg ik het toch.

De heer Van 't Wout (VVD):
Misschien is het handig als de VVD zelf zegt wat zij ervan
vindt. Ik ontzeg niemand het recht om een amendement in
te dienen bij een wetswijziging. Dat is niet verboden. Dat
mag mevrouw Leijten van harte doen. Wel zeg ik dat ik het
behoorlijk vergaande amendementen vind. Het terugdringen
van het aantal verkooppunten heeft enorme economische
implicaties. Dat is voor de VVD per definitie een reden om
de amendementen niet te steunen.

De heer Van 't Wout (VVD):
Dank u, voorzitter. Kortom: wij krijgen graag inzicht in de
meest recente handhavingscijfers. De VVD is vooral
benieuwd wat het moment is voor de staatssecretaris om
die AMvB in te zetten. In zijn toelichting zegt hij dat het
handhavingspercentage vergelijkbaar wordt met de overige
sectoren en de overige regels die nageleefd worden. Wat
is nu precies vergelijkbaar? Op welk moment moet de
handhaving op welk niveau zijn om misschien geen gebruik
te maken van de AMvB?

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Een van de amendementen is door mij mede ondertekend.
Als de VVD goed naar mij heeft geluisterd — en dat is
waarschijnlijk het geval — is bekend dat ik beide andere
amendementen zeker zal steunen. Wij hebben keer op keer
in het debat gevraagd of de staatssecretaris met een visie
wil komen op het aantal verkooppunten et cetera. De
staatssecretaris heeft gezegd: wacht nu even, ik kom in het
najaar met een visie. Dat najaar is inmiddels verstreken.
Dan is het een goed recht van de politiek om, nu de staatssecretaris niet met een visie is gekomen, zelf een stap te
zetten en op basis van de rapporten die er liggen een uitspraak van de Tweede Kamer te vragen.

Tot slot. Ik begon ermee dat dit een vrij kleine en technische
wetswijziging is, nog niet eens anderhalve pagina. Sommige
partijen grijpen deze aan om zeer vergaande voorstellen te
doen voor aanpassing van de Tabakswet. Los van hoe wij
de amendementen inhoudelijk beoordelen, vinden wij dit
niet helemaal de weg om zo vergaande en ingrijpende
maatregelen te nemen en die er even bij een kleine wetswijziging per amendement in te gooien. Als wij de krant mogen
geloven, is de staatssecretaris hard bezig met de implemen-

De heer Van 't Wout (VVD):
Ik ontzeg niemand het recht om amendementen in te dienen. Mijn fractie weegt het proces echter anders. Overigens
lijkt het mij goed om de reactie van de staatssecretaris af
te wachten. Doen alsof er op dit dossier niets gebeurt, vind
ik wat overdreven. Mevrouw Rebel waardeerde dat buitengewoon positief. Ik constateer feitelijk dat als er op één
dossier heel veel gebeurt de laatste tijd, dat wel het

Tweede Kamer

22 januari 2015
TK 45

Strafmaximum overtreding rookverbod

45-10-6

tabaksdossier is. De inkt van de ene maatregel is nog niet
droog of er wordt gevraagd om de volgende. Haastige
spoed is niet altijd goed; een zekere bedachtzaamheid en
goed kijken wat maatregelen betekenen, lijkt mij verstandig.
Het staat mevrouw Dik-Faber vrij om hier 100 amendementen in te dienen. Het staat mij vrij om aan te geven dat ik
alleen al vanwege het proces die amendementen niet zal
steunen. Die duidelijkheid moet zij, lijkt mij, alleen maar op
prijs stellen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
De ChristenUnie constateert dat er beweging is op dit dossier, dat de staatssecretaris zich hiervoor inzet. Ik vind dat
ook plezierig. Tegelijkertijd zie ik dat de staatssecretaris op
een aantal cruciale onderdelen nog geen visie heeft gegeven
terwijl hij wel heeft gezegd: ik kom met die visie. Ik ben ook
voor een zorgvuldig proces, maar als dat proces ergens
hapert, dan nodig ik toch de VVD-fractie uit om dat proces
met mij samen stevig te bewaken. Als de staatssecretaris
zegt dat hij in het najaar met een visie komt, laten wij hem
daar dan op aanspreken en vragen waar die visie blijft.
De heer Van 't Wout (VVD):
Tegelijkertijd mag snelheid nooit de vijand van het verstand
worden. Wij nemen aan dat de staatssecretaris hier snel
mee komt en zijn tijd goed benut heeft om al die maatregelen goed te doordenken.
De voorzitter:
Ter vermijding van ieder mogelijk misverstand: ik wees
slechts in technische zin op de mogelijkheid om een
amendement destructief te verklaren krachtens artikel 97
van het Reglement van Orde.

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Voorzitter. Ook de fractie van D66 vindt het belangrijk dat
er een stevig tabaksontmoedigingsbeleid is. We zijn nu
bezig om in stappen en stapjes de Tabakswet aan te passen
en steviger te maken. Ik spreek mijn waardering uit voor
de stappen die de staatssecretaris zet. D66 kan zich vinden
in het uitgangspunt van deze wetswijziging: het verbeteren
van de handhaving van het rookverbod en de leeftijdsgrens
voor tabaksverkoop. Sterker nog, al in 2013 heb ik gezegd
dat een boete van €4.500 in combinatie met een lage pakkans kan leiden tot een calculerend effect bij de verkoper.
Dat is gebleken: er is een kleine groep hardnekkige recidivisten. Van die opgelegde boetes gaat kennelijk een te
weinig afschrikwekkende werking uit, zo concludeert ook
de staatssecretaris. Mijn fractie vindt het heel goed om dit
probleem effectiever aan te pakken, zeker nu ook de kleine
cafés weer onder het rookverbod vallen.
Ik begrijp dat we met deze wetswijziging alleen de mogelijkheid creëren om de boetes te verhogen, maar dit in eerste
instantie nog niet daadwerkelijk zal gebeuren, omdat de
staatssecretaris eerst wil bekijken of het creëren van die
mogelijkheid tot het verhogen van de boetes al voldoende
afschrikwekkend effect heeft. De staatssecretaris meent dat
als de naleving van het rookverbod door de groep cafés en
discotheken sterk verbetert, overwogen kan worden om
het bij de huidige boetes te houden. Ik wil even verifiëren

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

of ik het bij het rechte eind heb. Ik hoor dat graag van de
staatssecretaris. Ik wil hem ook vragen wanneer er sprake
is van een zodanige verbetering dat verhoging van de
boetes en het invoeren van de AMvB niet nodig is. Die
maatregel is er toch juist om die kleine groep die helemaal
niet vatbaar is gebleken voor de huidige boetes aan te
kunnen pakken? Denkt de staatssecretaris echt dat deze
groep met het dreigen met hogere boetes is af te schrikken?
De pakkans is niet heel groot. Dat is ook al door anderen
gezegd. Alleen een boete verhogen terwijl de kans dat die
boete ook echt wordt opgelegd nog steeds gering is, heeft
naar mijn smaak een weinig afschrikwekkend effect.
Bij nota van wijziging is ook het boetemaximum verhoogd
voor overtreding van de leeftijdsgrens voor de verkoop van
tabaksproducten. De staatssecretaris heeft eerder geconcludeerd dat de naleving van de normen uit de Tabakswet over
het algemeen bevredigend was. Ook zou het gat dat bestond
tussen het verbod op tabaksreclame en de overige overtredingen van de Tabakswet niet als storend worden ervaren;
er zijn torenhoge boetes voor het overtreden van het verbod
op tabaksreclame. Nu ziet de staatssecretaris dat kennelijk
anders. Ik zou graag van hem willen weten of hij dit inderdaad anders ziet en of hij het denkbaar acht dat ook voor
andere overtredingen hogere strafmaxima nodig zullen zijn.
De staatssecretaris kent onze standpunten. Wij vinden het
belangrijk dat er een stevig tabaksontmoedigingsbeleid is,
dat er veel aandacht is voor voorlichting en preventie en
dat handhaving en toezicht op orde zijn. Om die reden heb
ik de staatssecretaris verzocht om onderzoek te doen naar
de effectiviteit van het beperken van het aantal verkooppunten. Tabak is dan moeilijker te krijgen en handhaving wordt
gemakkelijker.
Ook heb ik in een motie gevraagd om een stappenplan. Dat
vond de staatssecretaris op dat moment te vroeg. Hij wilde
eerst de onderzoeken zien, zoals ook al door anderen is
gezegd. Wij hebben nu die onderzoeken, maar de inhoudelijke reactie van de staatssecretaris, die najaar 2014 zou
komen, hebben wij nog niet gezien. Dat is jammer, want
die kunnen wij nu niet meenemen. Ik vraag de staatssecretaris wanneer hij met zijn visie komt. Misschien kan hij ons
alvast een kleine blik op die visie geven. Ziet hij inmiddels
wel iets in een stappenplan voor het terugbrengen van het
aantal verkooppunten?
Verschillende media melden vandaag dat het kabinet morgen zal spreken over de EU-richtlijnen voor het ontmoedigen van het roken. De staatsecretaris lacht nu, waarschijnlijk
omdat ik altijd van de minister heb begrepen dat als eenmaal gezegd is dat daarover gesproken wordt, het dan niet
doorgaat. Dit schijnt voor het kabinet een ongeschreven
wet te zijn, dus misschien wordt het wel uitgesteld. Toch
heb ik een vraag daarover aan de staatssecretaris. Klopt
het dat hij hierover gaat spreken? Als het kabinet akkoord
gaat, wanneer kunnen de EU-richtlijnen dan worden geïmplementeerd?
Ik sluit mij graag aan bij het pleidooi van het CDA en de
PvdA voor het gebruik van de Roken Jeugd Monitor van
het Trimbos-instituut.

22 januari 2015
TK 45

45-10-7

De voorzitter:
Ik geef het woord aan mevrouw Gerbrands van de fractie
van de PVV, voor haar eerste hernieuwde optreden, als ik
mij niet vergis.

Mevrouw Gerbrands (PVV):
Voorzitter, dat klopt. Ik ben waarschijnlijk de enige die
vandaag een tegengeluid laat horen. Wij hebben ons altijd
fel verzet tegen het rookverbod, vooral in de horeca, en dat
doen wij nog steeds. Wel vinden wij dat een wet, als die er
eenmaal is, ook moet worden gehandhaafd. Wij vinden dan
ook dat er ingezet moet worden op handhaving. Wij zijn
echter tegen de voorgestelde verhoging van de boetes.
Vanaf 1 januari 2015 geldt het rookverbod ook voor cafés
2
kleiner dan 70 m zonder personeel. Het verhogen van deze
boetes zal veelal deze kleine ondernemingen treffen. Wij
hebben van de week al kunnen lezen dat het bruin café uit
het straatbeeld aan het verdwijnen is. Wij moeten dat niet
nog meer stimuleren. Wij zullen hier dus tegenstemmen.
Er wordt veel gesproken over onderzoek naar de gevolgen
van het gebruik van de e-sigaret. Vandaag is het bericht
naar buiten gekomen dat de e-sigaret kankerverwekkender
is dan een gewone sigaret, vooral door het gebruik van de
batterijen. Ik hoor graag van de staatssecretaris of hij op
de hoogte is van het desbetreffende onderzoek en of dit zal
worden meegenomen in de evaluatie over het gebruik en
de verkoop ervan.
De vergadering wordt van 19.31 uur tot 19.41 uur geschorst.

Staatssecretaris Van Rijn:
Voorzitter. Vandaag bespreken we het wetsvoorstel tot
verhoging van het strafmaximum in verband met het
rookverbod en de leeftijdsgrens. Dat is belangrijk omdat
het een belangrijk onderdeel is van een scala aan maatregelen die we de afgelopen periode genomen hebben, aan
het nemen zijn en misschien nog wel gaan nemen om het
roken verder te ontmoedigen. Zoals diverse leden hebben
gezegd: we weten dat tabaksproducten zeer schadelijk zijn
voor de volksgezondheid. Daarom probeer ik een integraal
tabaksontmoedigingsbeleid te voeren om te voorkomen
dat vooral jongeren — dat ben ik mevrouw Leijten eens —
beginnen met roken, om rokers te helpen met stoppen en
om het meeroken zo veel mogelijk te voorkomen.
Ik begrijp dat een aantal leden het liefst vandaag nog mijn
reactie wil hebben op tal van onderzoeken naar de verkooppunten. Laat ik die rode olifant maar meteen even benoemen. Hoewel, een rode olifant? Het is een roze olifant. Ik
ben zo gewend aan de kleur rood dat ik elke keer weer die
vergissing maak. Excuus. Een aantal leden hebben al gezegd
dat de Kamer binnenkort een brede beleidsbrief over
tabaksontmoediging kan verwachten van mij met daarin
mijn reactie op al die onderzoeken: de inzet van rookvrije
schoolpleinen en de campagne NIX18. Ook informeer ik de
Kamer in die brief over de stand van zaken van de implementatie van de tabaksproductenrichtlijn in de nationale
wet- en regelgeving. Het zou mijn grote voorkeur hebben
dat we vandaag praten over deze maatregel, die nu voorbereid is, en dat we conform de afspraken aan de hand van

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

mijn reactie op al die onderzoeken, aan de hand waarvan
we met elkaar kunnen afwegen welk pakket aan maatregelen er voorligt en welk pakket er verder kan worden overwogen, het in die samenhang bespreken. Ik kom daarover te
spreken als ik de moties en amendementen duid. Ik stel
voor om ons vandaag te concentreren op de boetes. In de
nadere brief die ik zal sturen kan ik de Kamer heel goed
informeren over de stand van zaken bij de implementatie
van de tabaksrichtlijn. Het is ontzettend belangrijk om te
weten wat daar uitkomt, zodat we die integrale afweging
kunnen maken. We kunnen dat doen op het moment dat
die afweging integraal op tafel ligt.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik begrijp goed wat de staatssecretaris zegt en snap dat hij
dat zo wil doen. Alleen, hij had aangekondigd dat hij daarmee zou komen in het najaar van 2014. De staatssecretaris
zal onze teleurstelling begrijpen en zal begrijpen dat wij
nog wat meer snelheid hadden willen hebben. Nu de
staatssecretaris dit zegt, wil ik graag weten wanneer we dit
kunnen verwachten.
Staatssecretaris Van Rijn:
Ik verwacht dit nog de komende vier te weken te kunnen
doen. Een van de redenen hiervoor is de afspraak om niet
alleen die onderzoeken te doen, maar ook om te kijken wat
er uit de implementatieafspraken ten aanzien van de
tabaksproductrichtlijn kwam. Die is nu zo'n beetje klaar. Die
moet ik nu gaan verwerken in wet- en regelgeving om die
te implementeren. Dit betekent dat ik nu zo'n beetje een
compleet beeld heb van de maatregelen die we hebben
genomen, de onderzoeken die zijn verricht en de consequenties van de implementatie van de EU-tabaksproductenrichtlijn. Ik denk dat we nu het speelveld op tafel hebben, zodat
ik de Kamer tussen nu en een week of vier die integrale
visie kan aanbieden.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik dank de staatssecretaris voor die termijn. Ik hoop dat we
hem daaraan kunnen houden.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ook mijn fractie heeft haar teleurstelling uitgesproken over
het feit dat de rapporten er nog niet waren. We hebben
steeds in debatten moties en amendementen niet ingediend
omdat de staatssecretaris zei nog met een visie te komen.
Nu zegt hij het weer: ik kom nog met een visie, over vier
weken. Ik hoop echt dat we hem daaraan kunnen houden.
Een van mijn punten wil ik er toch wel even uitlichten: de
schoolpleinen. Er is een motie over de schoolpleinen aangenomen. Kan de staatssecretaris in dit debat wel aangeven
wat op dit moment de stand van zaken is? Volgens mij
hoeven we daarmee niet te wachten, want dit is gewoon
reeds een Kameruitspraak. Ik denk dat dit een heel belangrijke stap is om te voorkomen dat jongeren met roken
beginnen.
Staatssecretaris Van Rijn:
Ik kom daar bij de beantwoording van de precieze vragen
van mevrouw Dik-Faber nog even op terug. Toch wil ik even
zeggen dat het een beetje merkwaardig is om te merken
dat er een gevoel van teleurstelling heerst. Ik wil van mijn

22 januari 2015
TK 45

45-10-8

kant een poging doen om die teleurstelling voor een deel
weg te nemen. We hebben met elkaar een groot aantal
maatregelen getroffen, van campagnes tot een rookverbod
in de hele horeca, tot de leeftijdsgrens, tot de smaakjes.
Dat waren nogal wat maatregelen. We hebben ons toen
afgevraagd of we nog meer konden doen en of we het niet
hele palet moesten overzien. Bij een debat hebben we
destijds gezegd: laten we even opletten. Ook in de Europese
discussie speelde namelijk een aantal zaken. Ik wijs erop
dat daar in ieder geval nog vier zaken spelen die ook voor
de nationale regelgeving van belang zijn, namelijk de leeftijd
van 18-plus ten aanzien van de e-sigaret, de reclame-uitingen ten aanzien van de e-sigaret, de foto's op de pakjes en
de vraag hoe het zit met smaakjes in tabaksproducten. Dat
betekent dat er nog een heel palet aan maatregelen aankomt, voortvloeiend uit de Europese richtlijn. Ik denk dat
we daarmee dat complete beeld hebben.
We hebben dus veel maatregelen getroffen, onderzoeken
gedaan voor de toekomst en in nationale regelgeving een
aantal implementaties gedaan. Er ligt dus een hele waslijst
op tafel. Daarmee hebben we een vrij goed overzicht en
kunnen we heel goed met elkaar debatteren over wat de
goede mix zou zijn om, al dan niet aanvullend op dat hele
pakket, nog wat te doen. Dat zal ook een beetje de richting
van mijn duiding van de moties zijn.
Ik kom dan op de aanleiding voor het wetsvoorstel. Die zou
je bijna vergeten. Het voorliggende wetsvoorstel gaat over
een hoger strafmaximum in de Tabakswet. Simpel gezegd
is dat noodzakelijk om te kunnen voldoen aan de toezeggingen die ik aan de Kamer heb gedaan om de boetetarieven
voor de overtreding van de leeftijdsgrens in de Tabakswet
af te stemmen op de boetetarieven voor de overtreding van
de leeftijdsgrens in de Drank- en Horecawet. Ik zeg dit in
de richting van mevrouw Leijten, die daar specifiek naar
vroeg. We gaan dit dus afstemmen op de boetes in de
Drank- en Horecawet.
Daarnaast wil ik dit nieuwe strafmaximum van toepassing
laten zijn op de overtredingen van het rookverbod.
Tabaksontmoediging is natuurlijk heel belangrijk om het
aantal rokers en meerokers te verminderen, mede gelet op
het belang van de volksgezondheid. Een belangrijk onderdeel daarvan is het rookverbod in de horeca. Mocht de
naleving van het rookverbod nu stagneren of verslechteren,
of als er sprake is van hardnekkige recidive, dan wordt het
met dit wetsvoorstel ook mogelijk om bij AMvB de feitelijke
boetebedragen te verhogen. Ik denk dat we dat met elkaar
moeten wisselen.
Mij staat hierbij de volgende benadering voor ogen. Wij
kunnen de boetes bij AMvB verhogen. Ik kom straks nog
even te spreken over de bijbehorende techniek. Ik zou de
AMvB snelstens willen maken. Daarin worden de boetebedragen gesynchroniseerd met de Drank- en Horecawet.
Daarnaast zou ik aan de hand van de nalevingscijfers van
het rookverbod met elkaar willen beoordelen wanneer
verhoging van de boetes voor overtreding van het rookverbod noodzakelijk is. Nu de kleine horeca er begin 2015 bijkomt, krijgen we weer een nieuwe nulmeting. We hebben
dan een stevige basis om te kijken wat er tot nu toe gebeurd
is en of het wel of niet goed gaat. Er komt een categorie bij.
Dat lijkt mij een uitstekende nulmeting op basis waarvan
we op een later tijdstip kunnen zeggen of er aanleiding is

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

om de boetes ten aanzien van het rookverbod nog verder
aan te passen.
Dit wetsvoorstel regelt dus een verhoging van het strafmaximum van de bestuurlijke boete voor overtreding van het
rookverbod en de leeftijdsgrens met het bedrag van maximaal €20.250. Dit bedrag wordt tweejaarlijks geïndexeerd.
Ik zei al dat deze verhoging het mogelijk maakt om de
hoogte van de bestuurlijke boetes bij AMvB aan te passen,
zodat het boetetarief voor de leeftijdsgrens en het boetetarief bij het rookverbod kunnen worden aangepast. De AMvB
die nodig is om deze boeteverhoging te kunnen introduceren, kunnen wij maken zodra de wet door het parlement is
aangenomen. Mevrouw Rebel vroeg hoe snel dat gaat.
Zodra de wet er is, kan ik de AMvB maken waarin ik de
verhoging voor de boetes voor het overtreden van de leeftijdsgrens zal aanpassen. Ook mevrouw Dik-Faber vroeg
daarnaar. Hiermee ontstaat dus vrij snel één boetetarief
voor de overtreding van de leeftijdsgrens voor alcohol en
tabak.
Een aantal leden van de Kamer heeft gevraagd hoe het nu
precies zit met de boetes en de naleving, en hoe zij dit
ongeveer moeten zien. Vanaf 2010 zijn jaarlijks ongeveer
4.000 controles specifiek gericht geweest op de naleving
van het rookverbod. Dat heeft geresulteerd in iets meer dan
4.500 boetebeschikkingen tot februari 2014. Bij 28% van de
boetebeschikkingen ging het om recidivegevallen, zoals
mevrouw Dik-Faber al opgemerkt. Voor alle overige bepalingen van de Tabakswet zijn in deze periode 217 beschikkingen opgelegd. In 15% van de gevallen betrof het recidivisten. Kortom, in 95% van de gevallen gaat het echt om
een overtreding van het rookverbod, wat de Tabakswet
betreft. De conclusie op grond van de recidivecijfers is dat
er aanleiding kan zijn om die cijfers aan te passen. De
maximale boete bij overtreding van het rookverbod is in
2012 54 keer opgelegd en in 2013 59 keer. De cijfers over
2014 zullen binnenkort bij de rapportages van de NVWA
bekend worden.
Er is ook gevraagd of de naleving is verbeterd na verdubbeling van de boetebedragen in 2011. Bij horecagelegenheden
waar het risico bestaat dat het rookverbod wordt overtreden, zoals discotheken en cafés die niet onder de uitzondering op het rookverbod vielen, laat de naleving in de periode
2009-2010 inderdaad een neerwaartse trend zien; tot een
naleving van 49% in het najaar van 2010. In 2011 zijn de
boetebedragen bij overtreding van het rookverbod verdubbeld. Vanaf 2011 is de naleving van het rookverbod geleidelijk gestegen. Uit de laatste meting over het najaar van 2014
blijkt dat 82% van de discotheken en 77% van de cafés zich
aan het rookverbod houdt. De naleving is dus in het algemeen omhoog gegaan, maar dat wil niet zeggen dat er niet
een harde kern overtreders van het rookverbod overblijft.
Het is al met al niet op een receptje te zetten. Boetes helpen.
Stevige boetes helpen natuurlijk ook. Maar we zullen
voortdurend moeten bekijken hoe de cijfers zich ontwikkelen
en of zij aanleiding vormen om de boetes al dan niet te
verhogen.
Ik kom nu op de vragen die door de Kamer zijn gesteld. Ik
denk dat ik de vraag van mevrouw Leijten over de harmonisatie met de Drank- en Horecawetgeving al heb beantwoord. Dat is inderdaad de bedoeling. Mevrouw Leijten
vroeg ook of ik verdergaande maatregelen zal nemen en

22 januari 2015
TK 45

45-10-9

meer zal doen dan alleen de boetes verhogen. Ik heb
geprobeerd aan te tonen dat wij zeker meer doen dan alleen
de boetes verhogen. We hebben al een aantal maatregelen
genomen. Die zijn in de ogen van sommigen al vrij stevig.
Ik heb enkele onderzoeken naar de Kamer gestuurd waarover wij nog verder kunnen nadenken. Ik ben ook bezig met
de implementatie van de Europese richtlijn. Ik kan uiteraard
niet zeggen of en wanneer deze in de ministerraad wordt
besproken, maar ik heb goede hoop dat ik de voorstellen
snel naar de Kamer zal kunnen sturen.

Staatssecretaris Van Rijn:
Wij hebben niet voor niks de Europese richtlijn die wij in
nationale regelgeving moeten implementeren en verwerken.
U vroeg of we ons beperken tot boetes of dat er nog meer
dingen zijn. Het antwoord daarop is: ja, we maken niet voor
niets dat totaaloverzicht van mogelijkheden. We moeten
met de Kamer bespreken wat we de optimale mix vinden.
Wat de een optimaal vindt, zal de ander niet optimaal vinden. Daar zullen we dus met elkaar over spreken.

Ik wijs erop dat het niet alleen om wetgeving gaat, maar
ook om voorlichting en campagnes om de kennis en het
bewustzijn ervan te vergroten, en samenwerking met
maatschappelijke organisaties. Zoals ik net heb gezegd, zal
ik mijn best doen om de Kamer tussen nu en vier weken
een brief te doen toekomen met een totaaloverzicht, zodat
we het nemen van effectieve maatregelen kunnen bekijken.

De heer Van 't Wout (VVD):
Ik neem aan dat de staatssecretaris bij de weging en de
beoordeling van al die verschillende plannen niet alleen
bekijkt wat effectief is in het kader van het tabaksbeleid,
maar ook bekijkt wat de mogelijke andere effecten zijn van
de maatregelen op, ik noem maar eens wat, ondernemerschap. Ik heb vanavond gehoord dat er sprake is van een
enorme inperking van het aantal verkooppunten. Vanuit
een tabaksvisie kun je daarvoor zijn, maar voor vele benzinepompen is dit gelijk de doodssteek. Ik neem toch aan dat
die afweging in zijn stuk straks ook meegenomen wordt?

Mevrouw Leijten (SP):
Ik heb de staatssecretaris gevraagd om niet alleen aan
campagnes en dergelijke te denken, maar ook om de verkrijgbaarheid van sigaretten te bemoeilijken, door ze uit het
zicht te verkopen, door een sluitend leeftijdsverificatiesysteem te gebruiken of door ze naar tabaksspeciaalzaken te
laten gaan. Is dat een onderdeel van de totaalvisie of is
daarvoor geen ruimte in de komende plannen?
Staatssecretaris Van Rijn:
Natuurlijk is daar ruimte voor in de totaalvisie. Wij maken
die niet voor niets. Daarbij worden de maatregelen die we
genomen hebben, nog even op een rij gezet, en wordt de
stand van zaken goed vermeld. We hebben een reeks rapporten gekregen waarin nog andere suggesties worden
gedaan. We hebben de implementatie van de EU-richtlijn.
Dan hebben we een heel pakket, waarbij we kunnen kijken
naar een effectieve mix van maatregelen. Daar zal in deze
Kamer verschillend over gedacht worden. De een heeft
meer fiducie in de maatregelen dan de ander. Soms sluiten
maatregelen elkaar uit. In het kader van de implementatie
van de EU-richtlijn wordt nu gewerkt aan het plaatsen van
waarschuwende foto's op de pakjes. Als je dan voorstelt
om een displayban te doen, zeg je eigenlijk dat je er maar
weer een gordijntje voor moet doen. Dat moet je toch met
elkaar afwegen welke maatregel het beste is. Ik zal nog geen
oordeel geven over hetgeen u het beste of niet het beste
vindt. Het illustreert wel dat we de verschillende maatregelen naast elkaar moeten zetten en dan moeten bekijken wat
de effectiefste mix is.
Mevrouw Leijten (SP):
Die foto's of waarschuwingen op pakjes zijn vooral gericht
aan rokers, om hen, elke keer dat ze een pakje pakken, eraan
te herinneren hoe schadelijk het is. Dat heeft niet alles te
maken met de verkoop. Volgens mij bijten die zaken elkaar
dus helemaal niet, maar blijkbaar denken we daar verschillend over. Uit de beantwoording van de staatssecretaris
maak ik op dat hij niet zal kiezen voor plain packaging,
neutrale pakjes, waarbij er dus helemaal geen sprake meer
is van reclame. Die waarschuwing van 65% moet er wel op.
De staatssecretaris denkt daar dus niet meer aan. Hij is
immers al die 65% aan het implementeren, hoorde ik net.

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

Staatssecretaris Van Rijn:
Bij het wegen van allerlei maatregelen moeten allerlei
effecten meegenomen worden. Denk aan de economische
effecten en de ingeschatte effecten op handhaving en
naleving. Wat is het effectiefst? Dat zal voor elke partij
anders zijn. De afweging van de SP was bijvoorbeeld om
een en ander voor de kleine horeca niet te steunen, terwijl
de maatregel voor het aantal verkooppunten wel wordt
gesteund. Ik probeer die afwegingen soms te volgen. Iedere
partij zal het op een andere manier wegen.
Ik wijs erop dat we in het boetebeleid zelf naast geldboetes
ook nog aanvullende maatregelen hebben. Ik wijs op de
three strikes out. Bij overtreding van het verbod op de verkoop van tabak aan personen onder de leeftijdsgrens biedt
de Tabakswet de mogelijkheid om een eigenaar van een
horecabedrijf te verbieden tabak te verkopen voor een
periode van maximaal twaalf weken. Dat is ook een maatregel die overwogen kan worden als aanvulling op het
boetepakket.
Mevrouw Leijten vroeg of ik het eens ben met de boodschap
dat men niet moet beginnen met roken. Daar ben ik het
mee eens. Heel veel van het beleid is gericht op het voorkomen van roken bij de jeugd. We hebben niet voor niks een
maatregel genomen voor een leeftijdsgrens. We hebben
ook de NIX18-campagne ontworpen. We zijn met jongeren
in gesprek over de vraag hoe je nog effectiever campagne
kunt voeren. We zetten in op rookvrije schoolpleinen. We
stimuleren de voorlichting aan ouders en kinderen over het
belang van rookvrij opgroeien. Het is heel belangrijk om
ons naast allerlei maatregelen voor boetes en andere
maatregelen vooral te richten op de jeugd.
Mevrouw Leijten heeft gevraagd hoeveel gemeenten een
preventie- en handhavingsplan hebben. Ik neem aan dat ze
hierbij doelde op het toezicht op de Drank- en Horecawet.
Dat is vandaag niet helemaal aan de orde. Ik heb de Kamer
echter reeds toegezegd dat ik de gemeentelijke plannen
opnieuw zal bekijken. Daar zijn we nu mee bezig. De Kamer
zal hier binnenkort over geïnformeerd worden.

22 januari 2015
TK 45

45-10-10

Mevrouw Leijten heeft ook een aantal vragen gesteld over
het handhavingsonderzoek met betrekking tot het Bureau
Nuchter. Hoe gaat dat? We zetten een onderzoeksopdracht
uit. Daar kunnen bureaus op inschrijven. Die worden dan
getoetst op prijs en kwaliteit. Na een uitgebreide Europese
aanbestedingsprocedure en een uitgebreide toetsing van
de criteria is de keuze op dit bureau gevallen. Naar aanleiding van de vragen die er waren, hebben wij natuurlijk
gekeken of er nog banden zijn die verhinderend zouden
kunnen zijn voor het uitvoeren van de opdracht. Die banden
zijn er niet meer. Het bureau is in het verleden inderdaad
betrokken geweest bij de ontwikkeling van ID-scanners; dat
is nu niet meer het geval. Het bureau heeft in het verleden
ook wel gewerkt voor het CBL (centraal bureau levensmiddelenhandel). Dat is op zich geen verhindering, maar ik ben
het zeer met mevrouw Leijten eens: er moet natuurlijk geen
discussie zijn over de uitkomsten van het onderzoek. Bureau
Nuchter heeft overigens zelf voorgesteld om ter verdere
waarborging van de resultaten een wetenschappelijke
commissie in te stellen die meekijkt naar de wijze waarop
het onderzoek wordt verricht en naar de resultaten. Ik denk
dat dit heel goed is. Dat onderzoek moet heel goed verlopen. Het kan niet zo zijn dat we een onderzoek doen waarin
bijvoorbeeld partijen gewaarschuwd zouden worden over
het moment waarop er een controle gaat plaatsvinden. Dan
zouden we geen goede cijfers krijgen. Daar gaan we heel
scherp op letten. Ik ben het volstrekt met mevrouw Leijten
eens dat we onderzoeksresultaten moeten hebben die er
echt toe doen, die van ons en niet van de sector zijn en die
ertoe leiden dat we goede cijfers kunnen krijgen.
Dat brengt mij op het onderwerp van de systemen: IDscanners of andere systemen. Ik heb mijzelf altijd op het
standpunt gesteld dat wij een wet hebben die moet worden
nageleefd. Het maakt mij niet uit met welk systeem dat
gebeurt, omdat wij niet achter welk belang van welk systeem dan ook gaan aanlopen. Wij vragen de sector om de
wet na te leven. Die wet moet goed nageleefd worden en
moet beter nageleefd worden, met welk systeem dan ook.
Ik wil mijzelf niet binden aan het bevorderen of juist niet
bevorderen van een bepaald systeem. Dat moeten zij allemaal zelf maar weten. Wij hebben hier een wet; die moet
nageleefd worden; af en toe wordt gekeken of dat inderdaad
het geval is.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik kom even terug op de belangenverstrengeling. Ten tijde
van de aanbestedingsprocedure voor het doen van het
onderzoek had Bureau Nuchter wel degelijk nog banden
met een van die leeftijdsverificatiesystemen. Daarbij doet
het gewoon nog onderzoek voor de supermarkten zelf naar
interne controles. Ik heb de staatssecretaris niet alleen
gevraagd naar de banden die het bureau heeft met een van
de systemen, maar ook naar de bekendheid met de sector
die het controleert namens de overheid. Ik vraag de
staatssecretaris of hij daarop nog even wil ingaan. Vindt
hij dat geen gevaar? Is het niet beter om dat onderzoek in
de toekomst te laten doen door een onafhankelijke instelling
die evident geen opdrachten heeft van de sector die wij
moeten controleren?

kunnen inschrijven. Soms zullen die bureaus wel voor de
sector hebben gewerkt en soms niet. Het gaat mij wat ver
om te zeggen: als je ooit een opdracht hebt gekregen van
een sector, mag je nooit meer onderzoek doen in die sector.
Dan zou het aantal bureaus ook wel sterk afnemen. Ik ben
het echter met mevrouw Leijten eens dat we er heel scherp
op moeten zijn dat het onderzoek goed en zuiver plaatsvindt. Het onderzoek moet overigens nog plaatsvinden. Het
gaat niet om een onderzoek naar ID-scanners of nalevingssystemen, maar om een onderzoek met mystery guests om
na te gaan hoe de naleving in de praktijk verloopt. Ik zie
niet zozeer dat daar een conflict of interest zou zijn. We
zullen daar heel scherp op toezien. Dat hebben we nu al
gedaan en dat zullen we in de toekomst ook zeker doen.
Mevrouw Leijten (SP):
Als een onderzoeksbureau een sector moet controleren
namens de overheid, als het moet nagaan of de sector zich
houdt aan de regels voor verkoop van alcohol en tabak,
waarvan we weten dat het voor bijvoorbeeld de supermarkten zeer lucratief is om die te verkopen en te mogen blijven
verkopen, is het toch onwenselijk dat dat onderzoeksbureau
een directe relatie met diezelfde sector heeft, niet omdat
het in het verleden een onderzoekje heeft gedaan, maar
omdat het gewoon een-op-een de band heeft om dat
onderzoek in de sector zelf te doen? Dan begeef je je toch
op glad ijs? Vindt de staatssecretaris nu echt niet dat er te
nauwe banden zijn en dat het toch een beetje "de slager
keurt zijn eigen vlees" is?
Staatssecretaris Van Rijn:
Nee, dat zou fout zijn. Die nauwe banden zijn er naar mijn
inzichten niet. Het bureau is vroeger betrokken geweest bij
de ontwikkeling van ID-scanners. Dat is het nu niet meer.
Die belangen zijn afgestoten en zijn allemaal weg. Nu gaat
het om een onderzoek aan de hand van mystery onderzoekers. Dan kunnen we van tevoren wel zeggen dat dit dan
wel niet goed zal zijn, maar ik denk dat we een heel goede
aanbestedingsprocedure hebben gehad. We hebben ook
afspraken gemaakt over de wijze waarop het onderzoek
plaatsvindt. Er is een wetenschappelijke commissie. Het
gaat mij dan wat ver om van tevoren te zeggen: dat zal wel
niet goed zijn. Dan ga je van te weinig feiten uit.
De voorzitter:
Ik geef u alleen het woord als u niet in herhalingen valt,
mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik bedoel iets anders. Ik bedoel dat het bureau namens de
overheid onderzoek moet doen naar een sector, terwijl die
sector een directe opdrachtgever is van dat bureau.
Staatssecretaris Van Rijn:
Die is dat geweest.

Staatssecretaris Van Rijn:
Bij dit soort zaken probeer ik altijd te werken via een zo
zuiver mogelijke aanbestedingsprocedure, waarin bureaus

Mevrouw Leijten (SP):
Het bureau heeft interne controles uitgevoerd in de supermarkten. Die controles werden aangekondigd. Het gaat nu
in dezelfde supermarkten controles uitvoeren. Is het wense-

Tweede Kamer

22 januari 2015
TK 45

Strafmaximum overtreding rookverbod

45-10-11

lijk dat hetzelfde bureau, dat zulke nauwe banden met de
sector heeft, dat doet?
Staatssecretaris Van Rijn:
Het is geen reden om in het kader van een Europese aanbestedingsprocedure, waarin je een aanbesteding met verschillende bureaus hebt, te zeggen: dat mag niet, want …
Dat zou wel heel ver gaan, want dat betekent dat je, als je
ooit een keer onderzoek hebt gedaan bij een opdrachtgever,
nooit meer onderzoek zou kunnen doen bij dezelfde
opdrachtgever met een ander doel. Ik probeer daar volstrekt
neutraal in te zijn. Iedereen kan klachten indienen tegen de
aanbestedingsprocedure. Die klachten worden netjes
afgehandeld. Ik ben het echter zeer met mevrouw Leijten
eens dat het een onderzoek moet zijn dat cijfers oplevert
die op een goede en integere wijze tot stand zijn gekomen,
die goed zijn bekeken en op basis waarvan we ons ook een
goed oordeel kunnen vormen over de handhaving.
Mevrouw Leijten stelde nog een specifieke vraag over de
reclame van de e-sigaretten. Ik wijs erop dat in de Tabaksproductenrichtlijn een reclameverbod voor e-sigaretten in
de pers en de audiovisuele media wordt geregeld. Dat geldt
ook voor de radio en voor sponsoring. Ik ben van plan —
wij hebben daar al eerder discussie over gevoerd — om bij
de implementatie van de Tabaksproductenrichtlijn een
vergelijkbaar reclameregime voor e-sigaretten in te stellen
als nu voor tabaksproducten geldt. Dit betekent dat dit op
dezelfde wijze geschiedt.
Mevrouw Rebel vroeg hoe snel dit gaat. We zijn nu met de
implementatie van de richtlijn bezig. Ik hoop de Kamer voor
de zomer dit wetsvoorstel te kunnen doen toekomen.
Ik kom op de vragen van mevrouw Dik-Faber. Zij vroeg
wanneer de campagne "rookvrije horeca" zal starten. Die
zal volgens planning begin februari starten. Ik dacht dat wij
die planning al eerder met de Kamer gedeeld hadden, maar
ik weet dat niet zeker.
Mevrouw Dik-Faber vroeg ook: de boetes komen in een
AMvB; wordt die AMvB naar de Tweede Kamer gestuurd?
De boetes die gelden voor een overtreding van de Tabakswet zijn opgenomen in de bijlage van de Tabakswet. Die
bijlage wordt vastgesteld bij Algemene Maatregel van
Bestuur en de wijziging van de boetebedragen dus ook.
Daarvoor geldt een zogenaamde "nahangprocedure". Dit
betekent dat de AMvB niet eerder in werking treedt dan
acht weken na de datum van uitgifte in het Staatsblad
waarin de AMvB is geplaatst. Aan beide Kamers zal onverwijld melding van plaatsing worden gemaakt, zodat zij
ruimte hebben om daarop te reageren. Ik kan mij voorstellen
dat de Kamerleden dit allemaal een belangrijk onderwerp
vinden. Ik kan mij dus ook voorstellen dat ik de Kamer
vooraf zal informeren over de beoogde verhoging van de
boetes. Dat is dan voordat zij de AMvB in procedure zal
ontvangen. Daarmee is de Kamer volgens mij optimaal
voorzien van informatie. Zij kan dan tijdig bekijken of zij het
eens kan zijn met de AMvB die dan nog komt. De Kamer is
dan in ieder geval gewaarschuwd dat hij eraan komt.
Gevraagd is of de recidive kan afnemen bij de maximale
boete van €20.000. Ook hierover gaan we bij Algemene
Maatregel van Bestuur besluiten. We kunnen natuurlijk
specifiek rekening houden met recidivisten als uit de
handhavingscijfers blijkt dat de recidive toeneemt. Dat is

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

op zich de aardige werking van het systeem van die boetemaxima. Het is niet zozeer een bedrag, maar een verwijzing
naar het boetesysteem dat ook in de Strafwet gehanteerd
wordt — het gaat om categorie 4 — waardoor we aan de
hand van de nalevingscijfers steeds met elkaar kunnen
praten over de vraag of er aanleiding is om bijvoorbeeld
op grond van geconstateerde recidive het boetemaximum
verder te verhogen.
Ik heb al aangegeven wanneer de reactie op de verschillende onderzoeken naar de Kamer komt. Er is een aantal
amendementen op dat punt ingediend. Ik zou die amendementen nu willen ontraden dan wel willen adviseren om
ze aan te houden, omdat we vervolgens aan de hand van
mijn brief over het totale pakket met elkaar een integrale
afweging kunnen maken over het totaal van de maatregelen.
Ik stel voor om niet nu ter gelegenheid van de verhoging
van de boete de een of andere maatregel ter discussie te
stellen.
Mevrouw Dik-Faber heeft gevraagd naar de cijfers over de
handhaving van rookvrije horeca. Binnenkort zal de NVWA
de handhavingscijfers voor 2014 bekend maken. Vanaf 2010
is de situatie in de horeca sterk verbeterd. Ik wijs erop dat
in 2010 slechts 49% van de cafés en discotheken het rookverbod naleefde en dat dit percentage in 2013 was gestegen
tot 71. Binnenkort krijgen we de cijfers van de NVWA. Ik zal
de Kamer daar zo spoedig mogelijk over informeren.
Mevrouw Dik-Faber heeft voorts vragen gesteld over een
vergunningstelsel en de andere amendementen. Ik zou die
willen scharen onder mijn algemene opmerking dat we
daarover zouden kunnen praten aan de hand van mijn brief
die er nog aankomt. Hetzelfde geldt voor het door haar
gesuggereerde automatenverbod.
Er is voorts gesproken over rookvrije scholen. Zoals bekend,
sta ik vierkant achter de oproep die in de motie is gedaan.
Het is zeer belangrijk dat we voorkomen dat jongeren
beginnen met roken. Hoe jonger je begint, hoe lastiger het
is om ermee te stoppen. Dat is al door diverse leden gezegd.
De trend is positief. Steeds meer scholen worden rookvrij.
In 2013 was 34% van de scholen in het voortgezet onderwijs
rookvrij. Binnenkort zal uit de scholenmonitor van het
Longfonds blijken dat dit aantal significant is toegenomen.
Wij krijgen de cijfers nog. Ik hoor in ieder geval positieve
geluiden over hoe het zich ontwikkelt van mijn contacten
met het Longfonds.
Ik ben momenteel in gesprek met de onderwijssectorraden,
de fondsen en andere belanghebbenden om te bekijken of
wij die trend kunnen versnellen. Wij zien dat de scholen en
de sectorraden een steeds grotere rol spelen als het om
"rookvrij" gaat. De sectorraden zijn partner geworden van
de Alliantie Nederland Rookvrij! en hebben zich via pledges
gecommitteerd aan het Nationaal Programma Preventie.
Sinds 2014 kunnen scholen in het voortgezet onderwijs het
vignet Gezonde School halen. Ik hoop dat ik mevrouw Faber
ervan heb overtuigd dat scholen rookvrij een zeer grote
prioriteit van ons is en blijft. Wij gaan hier de komende
periode ook mee door.
Mevrouw Bruins Slot vroeg mij wanneer de verhoging van
de boetes zou gaan plaatsvinden. Ik heb al gezegd: snel ten
aanzien van de leeftijd, aan de hand van de nalevingscijfers
over het rookverbod. Ik wil dat die naleving echt verbetert

22 januari 2015
TK 45

45-10-12

en ik streef naar volledige naleving. Die ideale wereld zullen
wij wel nooit bereiken, maar je moet er wel naar streven.
Ik heb al gezegd dat we voor de kleine horeca de handhavingscijfers over 2015 als nulmeting zullen nemen, zodat
wij heel goed kunnen bekijken hoe een en ander zich verder
ontwikkelt.
We hebben binnenkort een preventiedebat. We kunnen dan
ook praten over wat we allemaal in de sfeer van preventie
doen. Zoals de Kamer weet, is het niet de systematiek van
de rijksbegroting om inkomsten en uitgaven meteen met
elkaar te verbinden en te verwarren. Ik denk dat het niet
goed mogelijk is om de inkomsten uit de boetes in een
preventiefonds te stoppen. Dit neemt niet weg dat wij met
elkaar kunnen blijven discussiëren, bijvoorbeeld ter gelegenheid van de begroting, over wat wij met z'n allen aan
preventie doen en of daarvoor nadere instrumenten moeten
worden ontwikkeld.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Het valt me op dat de staatssecretaris bezig is om alle
onderwerpen rondom de wet naar een ander moment te
schuiven, terwijl het nu over het verhogen van de boetes
binnen deze wet gaat. De staatssecretaris is een enorme
voorstander van een integraal ontmoedigingsbeleid. Wat
is er dan beter dan het geld dat wij ophalen met het handhaven van de Tabakswet terug te zetten in het preventiefonds? Dit geld kan dan bijvoorbeeld worden uitgegeven
aan het voorkomen dat jongeren gaan roken.
Staatssecretaris Van Rijn:
Wij hebben ook met elkaar afspraken gemaakt hoe wij de
begroting vormgeven en wat de regels zijn over het vermengen van inkomsten en uitgaven. Boetes zijn inkomsten en
het preventiefonds valt onder uitgaven. Wij hebben met
elkaar in deze Kamer afgesproken dat wij dat niet een-opeen met elkaar verbinden. Dit laat onverlet dat als wij gaan
spreken over het preventiebeleid, wij natuurlijk ook kunnen
spreken over de middelen die daarvoor nodig zijn en die
dan van een adequate dekking moeten worden voorzien.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Wij hebben het nu over het eind van de pijpleiding, de
handhaving, maar er is ook een begin. Ik snap de staatssecretaris als hij zegt dat wij een bepaalde systematiek hebben, die wij niet zomaar kunnen doorkruisen. Is het een
goed idee om een keer een onderzoek te doen naar de
mogelijkheden om dat wel te doen?
Staatssecretaris Van Rijn:
Dat lijkt mij een onderwerp dat de Kamer met de minister
van Financiën moet bespreken, want wij hebben het hier
over de systematiek van de rijksbegroting. Vanwege de
effectiviteit van de discussie over preventie stel ik voor om,
als wij straks het preventiebeleid bespreken en bekijken
welke maatregelen allemaal zijn genomen, te bekijken of
er aanvullende instrumenten nodig zijn, ook in financiële
zin.
Ik ben een beetje in verwarring over de discussie over de
jeugdmonitor van het Trimbos-instituut. In een eerdere
brief heb ik uitgebreid gemotiveerd hoe wij verschillende

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

lijstproblemen gaan monitoren. Ik heb gekozen voor een
meer samenhangende en effectieve aanpak waarin dubbeling van cijfers — deze komen nu voor — zo veel mogelijk
wordt voorkomen. Ik geef daarbij aan dat ten aanzien van
betrouwbare scholierenonderzoeken goed gemonitord
wordt onder de jeugd. Ook de niet-schoolgaande jeugd
wordt daarin bekeken. Dit betekent dat wij juist voor de
beweging hebben gekozen om niet allerlei aparte monitors
te maken, maar een samenhangende monitor, uiteraard
met behoud van de inzichten die wij nodig hebben in hoe
het roken onder jeugdigen, schoolgaand of niet-schoolgaand, zich gaat ontwikkelen. Wij hebben die beweging
ingezet en met elkaar besproken. Laten wij nu niet toch
weer een monitor herintroduceren, terwijl we juist meer
samenhang hebben gebracht in al die monitors. Dus ik
neem aan dat het u ook gaat om een blijvend goed en
betrouwbaar inzicht voor de rokende jeugd, zowel schoolgaand als niet schoolgaand. Dat inzicht hadden wij aan de
hand van veel afzonderlijke monitors die wij nu meer in
samenhang bekijken en waarvan wij de cijfers langjariger
en beter kunnen volgen. Dat heeft echt mijn voorkeur boven
het teruggaan naar het introduceren van weer een afzonderlijke monitor.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Meerdere deskundigen uit het veld zeggen dat de benodigde
gegevens niet boven water komen, dus dat de informatie
die wij kregen op grond van de oude monitor niet zullen
komen uit de huidige monitor. Dat is zonde, want wij willen
juist inzicht krijgen in het rookgedrag straks van jongeren
tussen 16 en 18 jaar.
Staatssecretaris Van Rijn:
Dat zou inderdaad zonde zijn. De opzet van de meer
samenhangende monitor is nu juist dat wij meer samenhang brengen in al die cijfers, die wij niet krijgen uit allerlei
verschillende monitors waarin het ongelofelijk moeilijk is
om ze aan elkaar te knutselen, met behoud van de gegevens
die wij nodig hebben voor de jeugd. Maar misschien is het
goed als ik u nog eens, aan de hand van de brief die er was
en deze discussie, bij brief uitleg wat de opzet is van die
monitor, zodat u nog eens kunt bekijken of de stelling dat
een meer samenhangende monitor beter is dan wat wij
hadden nog eens kan worden bevestigd.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Op dit punt blijven wij echt rondjes rondom het Kamergebouw rennen, want wij hebben deze dicussie precies op
dezelfde manier tijdens de begrotingsbehandeling gevoerd.
Ik had gedacht dat de staatssecretaris sinds die tijd ook nog
extra het argument was nagegaan dat wij toen ook al naar
voren brachten, namelijk dat de juiste gegevens niet boven
water komen. De staatssecretaris zegt nu dat hij dat nog
een keer gaat uitzoeken. Ik vind dat teleurstellend, want we
willen bepaalde gegevens hebben om te controleren of het
beleid van de staatssecretaris, prima beleid op dit punt,
werkt.
Staatssecretaris Van Rijn:
Ik zoek even naar een weg hoe wij elkaar zouden kunnen
overtuigen, want wij zijn het er beiden over eens dat dat

22 januari 2015
TK 45

45-10-13

onderzoek zodanig moet zijn dat wij ook goed inzicht hebben in de jeugd, schoolgaand of niet schoolgaand.
Onze stelling is dat die informatie met die meer samenhangende monitor niet verloren gaat, maar dat wij dat inzicht
krijgen, misschien op een andere manier. Uw stelling is dat
u betwijfelt of dat zo is, omdat u van anderen, misschien
wel van degene die de monitor tot nu toe deed, hoort dat
dat niet het geval is. Dan kan ik alleen maar nog een keer
kijken of dat zo is en nog een keer proberen aan te tonen
dat die monitor plaatsvindt. Ik wijs er overigens op dat in
dat peilstationonderzoek als onderdeel van die monitor
naar de groep van 16 en 18 jaar wordt gekeken en dat
daarnaast het Trimbos-instituut onder meer ook nietschoolgaande jongeren onderzoekt. Dus ik denk dat in het
systeem dat wij hebben ontworpen alle informatie zit die
wij nodig hebben. Maar ik ben zeer bereid om te proberen
dat nog een keer schriftelijk aan te tonen.
De voorzitter:
Wanneer?
Staatssecretaris Van Rijn:
Dat kan volgens mij heel snel. Dat zal vast wel lukken in
een week of drie.
De voorzitter:
Drie weken.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Ik deel hierin wel de zorgen van mijn collega van het CDA.
Ik benadruk dat het ook in uw belang is dat het, juist daar
waar u een aantal grote stappen hebt gezet, met name bij
de leeftijdsverhoging, goed is om de meest kwetsbare
groepen in beeld te krijgen: mbo-leerlingen, uitvallende
schoolgaande jeugd, die over het algemeen meer rookt dan
de groepen die in uw nieuwe voorstel voor de monitoring
wel worden gecontroleerd. Dus als u zegt dat u binnen drie
weken komt met nog een uitleg roep ik u op om juist ook
de bezwaren te weerleggen van de partijen die hun zorgen
breed hebben geuit, dus niet alleen van de partij die eerder
mogelijk de monitor heeft verzorgd. Deze zorgen worden
breder gedeeld.
Staatssecretaris Van Rijn:
Er mag geen misvestand zijn over de vraag welk inzicht wij
met elkaar nodig hebben om rookcijfers onder jeugdigen,
schoolgaand en niet schoolgaand, heel goed met elkaar te
kunnen zien en te delen. Ik denk dat wij daarover echt niet
met elkaar van mening verschillen. Waarover wij wellicht
van mening verschillen is of het voorstel voldoende inzicht
oplevert. Ik ben van mijn kant zeer bereid om dat nog eens
op een rij te zetten en ook zeer bereid om nog eens expliciet
op de bezwaren in te gaan.

richtlijn is in april 2014 vastgesteld. Daarna is er nog heel
veel discussie geweest om het allemaal te verwoorden en
op te schrijven. Bij brief wil ik de Tweede Kamer daarover
informeren, zoals ik zojuist al heb gezegd. Het is mijn
voornemen om het wetsvoorstel zo snel mogelijk aan de
Raad van State voor te leggen. Het is mijn streven om het
voor de zomer aan de Tweede Kamer voor te leggen, hoewel ik niet zeker weet of de discussie in de krant en in deze
Kamer ertoe leidt dat de besluitvorming wordt versneld. Ik
blijf er mijn best voor doen.
Er was een wat meer specifieke vraag van mevrouw Rebel
of met het TPD-voorstel ook de verkoop van de shisha-pen
aan jongeren kan worden verboden. De shisha-pen is een
elektronische verdamper, vergelijkbaar met een e-sigaret,
die dus geen nicotine bevat. Deze vallen buiten de reikwijdte
van de Tabaksproductenrichtlijn. Er zijn alleen regels gesteld
voor die e-sigaretten die nicotine bevatten. Wij hebben er
al eerder over gesproken. Ik ben wel voornemens een leeftijdsgrens van 18 jaar voor e-sigaretten te introduceren in
de Tabakswet. Die wijziging zal ik met de aanpassing van
de wet in het kader van de Tabaksproductenrichtlijn doorvoeren. Wij moeten even goed kijken hoe zich dat tot elkaar
verhoudt, maar de richtlijn zelf is niet van toepassing op
de shisha-pen.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Dit zijn producten waar mijn partij mee worstelt, met name
omdat wij zien dat het een heel slimme strategie is om echt
jonge kinderen tot roken te verleiden. Uiteraard begrijp ik
dat dit een lastig product is om onder de richtlijn te brengen.
Je zou het kunnen vergelijken met een soort lolly. Wij hebben er eerder ook al over gesproken. Mijn partij heeft zelf
ook gekeken naar de mogelijkheden. Wij zien wel mogelijkheden om met een verruiming van het begrip "rookwaar"
dit eventueel toch onder de werking van de Tabakswet te
brengen. Ik stel voor dat de staatssecretaris nog eens heel
goed met zijn ambtenaren kijkt naar de mogelijkheden om
deze producten, ook zonder dat ze nicotine bevatten, alsnog
onder de Tabakswet te verbieden voor jongeren onder de
18 jaar.
Staatssecretaris Van Rijn:
Wij zullen deze weging expliciet meenemen bij de voorstellen die u krijgt voor de implementatie van de TPD.
Mevrouw Dijkstra heeft een aantal vragen gesteld over de
boetes. Zij vroeg of de boetes voldoende afschrikwekkend
zijn. Wij hebben daar al een beetje over gesproken. De weg
die ik voor ogen heb, is dat wij de boetemaxima verhogen.
Ik wil de mogelijkheid hebben om beleid te voeren aan de
hand van de nalevingscijfers. Wij gaan bezien of de recidive
toeneemt of niet en zullen aan de hand daarvan de boetebedragen aanpassen. Ik denk dat dit een heel effectieve
aanpak kan zijn, maar dan gebaseerd op de cijfers zoals
deze zich daadwerkelijk ontwikkelen.

Ik kom nu toe aan de vragen van mevrouw Rebel. Zij vroeg
mij expliciet naar de stand van zaken rond de Tobacco
Products Directive (TPD), de Tabaksproductenrichtlijn. Die

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik heb expliciet aan de staatssecretaris gevraagd welke
getallen dan uit die monitor moeten komen. Als je straks
kunt zien hoe het met de naleving staat, wat vindt de
staatssecretaris dan dat er aan verbetering zichtbaar moet
zijn?

Tweede Kamer

22 januari 2015
TK 45

Op de vraag wanneer de boetebedragen worden ingevoerd
meen ik al te zijn ingegaan.

Strafmaximum overtreding rookverbod

45-10-14

Staatssecretaris Van Rijn:
Dat is een heel goede, maar ook moeilijke vraag. Stel dat
bij de nulmeting de naleving 60% is en wij in het eerste jaar
geen verbetering zien, dus dat de naleving in het jaar daarop
nog steeds 60% is, dan zou dat aanleiding kunnen zijn om
de boetes te verhogen. Als de handhaving van 60% naar
70% gaat en wij een doorlopende lijn zien die steeds maar
verbetert, zou ik mij kunnen voorstellen dat wij de boetes
handhaven. Ik heb daar geen receptje voor en stel mij zo
voor dat wij periodiek in een debat met deze Kamer de cijfers beoordelen en aan de hand daarvan de boetemaxima
vaststellen.
De heer Van 't Wout (VVD):
Ik blijf het vaag vinden wanneer tot welke maatregel wordt
overgegaan. Een nulmeting werkt in zekere zin vervuilend
omdat er nu een nieuwe categorie, namelijk de kleine
horeca, onder de Tabakswet valt. Dat moet worden meegewogen. Dit kan de gegevens van de jaren daarvoor vervuilen.
Staatssecretaris Van Rijn:
Zeker. Daarom heb ik ook gezegd dat wij een nieuwe nulmeting moeten doen, nu de kleine horeca erbij is gekomen.
Daarmee hebben wij een zo zuiver mogelijk beeld aan de
startstreep. De heer Van 't Wout heeft gelijk. We zullen die
aparte categorie moeten onderscheiden om tot een goed
oordeel te komen.
De heer Van 't Wout heeft ook gelijk dat de boetetarieven
niet veranderen zolang er geen AMvB is. Ik heb zojuist uitgelegd langs welke wegen ik die AMvB over de boetes wil
maken. Op de naleving ben ik ook al ingegaan.
De meest recente handhavingscijfers van de NVWA heb ik
nog niet. Ze komen binnenkort en ik zal die per ommegaande aan de Tweede Kamer doen toekomen.
Ik ben al ingegaan op het tijdpad van de implementatie. Ik
hoop een en ander zo spoedig mogelijk in procedure te
kunnen brengen. Ik hoop dit voor 1 juli aanstaande te kunnen doen.
Mevrouw Gerbrands sprak over het artikel in De Telegraaf
waarin de vraag werd gesteld of de e-sigaret kankerverwekkender is dan de gewone sigaret. Het is heel belangrijk om
de ontwikkelingen met betrekking tot de gezondheidsrisico's
van e-sigaretten nauwlettend in de gaten te houden.
Onlangs heb ik in een tijdelijk Warenwetbesluit eisen gesteld
aan de veiligheid en de kwaliteit van het product. Daarmee
wil ik borgen dat de producten veilig kunnen worden
gebruikt. Omdat er over de risico's van dampen nog maar
weinig bekend is, heb ik het RIVM gevraagd om hier nader
onderzoek naar te doen. Daarnaast heb ik het Bureau Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering van de NVWA
gevraagd om naar de resultaten te kijken en hierover advies
uit te brengen. Ik wacht het resultaat van het onderzoek van
het RIVM en het advies van de NVWA af. Ik denk dat ik in
het eerste kwartaal van 2015 de Kamer hierover kan informeren.

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

Mevrouw Gerbrands (PVV):
Misschien kunt u dan gelijk de effecten van de shisha-pen
meenemen. Daar zit geen tabak in, maar wel een batterij.
In het artikel gaat men ervan uit dat de batterij kankerverwekkend is. Als dat meegenomen wordt, kan dat probleem
gelijk worden opgelost.
Staatssecretaris Van Rijn:
Bij de onderzoeken naar elektronische sigaretten, al dan
niet met nicotine, moeten wij inderdaad kijken welke stoffen
erin zitten. Ik begrijp heel goed dat de shisha-pen mensen
die van het roken willen afkomen kan helpen. Tegelijkertijd
moeten wij heel goed kijken wat erin zit om te voorkomen
dat men toch weer schadelijke stoffen binnenkrijgt en dat
wij wellicht roken uitlokken. Dat was een beetje de worsteling waar mevrouw Rebel het over had. Ik krijg heel veel
berichten van mensen die zich afvragen waarom wij zo
moeilijk doen over de elektronische sigaret, omdat die
sigaret hun helpt om van het roken af te komen. Ik heb daar
veel begrip voor. Ik denk dat mensen op die manier van het
roken kunnen afkomen. Wij moeten echter ook op de
volksgezondheid blijven letten en nagaan welke stoffen erin
zitten. Ik zie aan het gebaar van mevrouw Leijten dat dit
ook een opstapje kan zijn om echt te gaan roken. Dan
moeten wij natuurlijk helemaal gaan opletten. Ik denk dat
wij het op dit punt met elkaar eens zijn.
Tot zover mijn eerste termijn.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik had nog een vraag gesteld over antwoorden op schriftelijke vragen die ik samen met collega Voordewind heb
gesteld. Deze vragen zijn vorige week beantwoord. De
staatssecretaris schrijft daarin dat hij er niet mee bekend
was dat het CBL vanaf 2012 aanstuurt op de inzet van IDscanners, ID-readers, ID-swipers of hoe men die apparaten
ook noemt. Ik ben verbaasd dat de staatssecretaris daar
niet mee bekend was, want op 7 maart 2012 spreekt onze
minister in een algemeen overleg over alcoholbeleid haar
waardering uit voor de inzet van de supermarktsector op
dit punt. Ik heb in mijn eerste termijn gevraagd of dit nee
niet gewoon ja had moeten zijn. Is dit er misschien tussendoor geglipt op het ministerie?
Staatssecretaris Van Rijn:
Voor zover ik weet niet. Er is natuurlijk een verschil tussen
de wetenschap dat de industrie daarop inzet en in welke
mate dat is, en de waardering die je kunt hebben voor
iedereen die probeert instrumenten of systemen te verzinnen die de naleving verder versterken. Ik ben volstrekt
neutraal in welk systeem dan ook. Als de industrie systemen
inzet die de naleving kunnen verbeteren, vind ik dat fantastisch. Ik weet niet of bedrijven dat samen op grote schaal
aan het doen waren toen u die vraag stelde. Ik ben er helemaal niet tegen dat zij dat doen. De naleving moet verbeteren, met welk systeem dan ook.
Mevrouw Leijten (SP):
Het had natuurlijk best kunnen zijn dat de staatssecretaris
er zelf niet mee bekend was, maar het ministerie was er in
elk geval mee bekend. De minister heeft er immers over
geantwoord. De staatssecretaris zegt vervolgens dat het

22 januari 2015
TK 45

45-10-15

hem niet uitmaakt welk systeem gebruikt wordt. Dat vind
ik een beetje een raar antwoord, want de overheid geeft
gewoon subsidie voor ID-readers, -swipers of hoe je ze ook
wilt noemen. In een oproep van 9 oktober 2014 adviseert
het vakcentrum aan ondernemers om zich snel in te schrijven omdat de subsidiepot bijna op is, zodat zij een korting
krijgen van meer dan €100 per aangeschafte ID-reader. Is
de staatssecretaris onafhankelijk, zijn het ministerie en de
overheid onafhankelijk of zetten zij stiekem, net als de
industrie, in op een ineffectief gebleken leeftijdsverificatiesysteem?
Staatssecretaris Van Rijn:
Ik heb niet de illusie dat wij iets stiekem kunnen doen. Ik
heb ook niet de illusie dat wij iets stiekem zouden willen
doen. Ik blijf erbij dat wij een wet hebben die nageleefd en
gehandhaafd moet worden. Het maakt mij niet uit welk
systeem wordt gehanteerd. Er kunnen best allerlei acties
zijn van wie dan ook om systemen te bevorderen of te versterken, maar ik probeer daar vanuit het departement van
VWS een zo neutraal mogelijke opvatting over te hebben.
Mevrouw Leijten (SP):
Het is dan wel heel ongemakkelijk dat bijvoorbeeld bij zo'n
aanbesteding van een onderzoek naar de leeftijdshandhaving weer zo'n bureautje opduikt dat eigenaar is geweest
van precies datzelfde leeftijdsverificatiesysteem.
De voorzitter:
Dat lijkt mij meer iets voor de tweede termijn. Is de staatssecretaris aan het einde van zijn beantwoording gekomen?
Staatssecretaris Van Rijn:
Ja, voorzitter, met de opmerking dat ik net heb aangegeven
dat wij ook aanbestedingsprocedures die moeten voldoen
aan de Europese richtlijnen zo zuiver mogelijk proberen te
doen. Dat doen wij bij elke aanbestedingsprocedure zo goed
mogelijk.
De voorzitter:
Misschien heb ik niet goed geluisterd, maar ik heb geen
specifiek oordeel gehoord over de amendementen op de
stukken nrs. 9, 10 en 11. Wel een algemene waardering,
maar geen specifiek oordeel.
Staatssecretaris Van Rijn:
Aan de hand van de brief die ik over vier weken naar de
Kamer stuur over het totale pakket kunnen wij integraal
afwegen welke maatregelen nog meer genomen kunnen
worden. Ik ontraad de amendementen op dit moment, als
de indieners ze al niet zouden willen aanhouden.
Mevrouw Leijten (SP):
Volgens mij kun je geen amendementen aanhouden als het
voorstel tot wetswijziging in stemming komt. Ik stel het
volgende voor. De staatssecretaris komt over vier weken
met zijn visie. Wij staken nu de beraadslaging. Wij kunnen
dan over vier weken, als die visie er is, het debat heropenen
en dan kunnen wij zien of de amendementen ondersteuning

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

van beleid kunnen zijn of dat de staatssecretaris ze overneemt. Dan kunnen wij over de wetswijziging stemmen.
Dan houden de indieners niet de amendementen aan, maar
houdt de staatssecretaris het voorstel tot wetswijziging
even aan.
De voorzitter:
Ik beschouw dat als een ordevoorstel. Ik verzoek de leden
daarover hun mening te geven.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Ik ben ooit afgestudeerd in staats- en bestuursrecht. Als wij
de amendementen bij deze wet laten doorgaan, veranderen
wij echt de kern van de wet. Dan is het goed gebruik om
ook advies van de Raad van State te vragen. Ik vraag mij
af of wij dan qua tempo iets opschieten, maar dat is een
nuancering ten opzichte van het voorstel van mevrouw
Leijten.
De voorzitter:
Ik vraag nu uw mening over het ordevoorstel van mevrouw
Leijten. Als u dat niet volgt, moet u dat zeggen. Dan is het
daarna aan mevrouw Leijten of zij de amendementen intrekt
of handhaaft.
Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Om de reden die ik heb genoemd, steun ik het ordevoorstel
niet.
De heer Van 't Wout (VVD):
Nee, volgens mij moeten we dit debat nu gewoon afmaken.
Dit is een separaat onderwerp, dus dat kan gewoon. Over
de rest komen we nog te spreken. Dan kan men altijd
opnieuw een amendement indienen als het waar is dat je
ze niet kunt aanhouden. Wat mij betreft, gaan wij gewoon
door.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ik steun de VVD hierin.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Steun voor het voorstel om dit debat nu af te ronden en
eventueel op een later tijdstip opnieuw te kijken of deze
amendementen aan de orde zijn.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Hoewel ik het voorstel van mevrouw Leijten goed kan
begrijpen, kies ik er uiteindelijk toch voor om het nu af te
ronden zodat hierover in elk geval duidelijkheid is. Als we
de discussie over vier weken weer met elkaar voeren, dan
zou ik graag terugkomen op deze belangrijke onderwerpen.
Mevrouw Gerbrands (PVV):
Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Van 't Wout.

22 januari 2015
TK 45

45-10-16

De voorzitter:
Na uitvoerige consultatie stel ik vast dat er geen steun is
voor het voorstel van mevrouw Leijten. Het is aan haar om
met die amendementen te doen wat haar goeddunkt. Ik kijk
even rond naar de leden om te zien of er behoefte is aan
een tweede termijn. Ik constateer dat dat het geval is. Is er
ook behoefte aan schorsing voorafgaand aan die tweede
termijn? Dat is niet het geval. Dan geef ik graag als eerste
het woord aan mevrouw Leijten van de SP-fractie.

Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter. Als je zegt "de boetes moeten omhoog als je de
Tabakswet overtreedt en tabaksproducten verkoopt aan
minderjarigen of rookt waar je niet mag roken", dan neem
je ogenschijnlijk een technische maatregel. De vraag is
natuurlijk of een boete op zich effectief is. Schrikt dat werkelijk zo af als wordt gesuggereerd? Ik denk dat als je het
hebt over boetes, je het ook moet hebben over preventie
en handhaving. De amendementen die we hebben ingediend, zijn in dat verband alles behalve ontijdig. Die zijn
juist zeer tijdig. Wellicht is de boeteverhoging, wat een
technische exercitie lijkt, wel een afleiding om verder niets
te hoeven doen. Ik vind het namelijk een afleiding. Het lijkt
heel stoer, alsof mensen worden aangepakt, maar ik voorspel dat het gaat leiden tot het opjagen van jongeren die
strafbaar zijn als zij alcohol bij zich hebben of tabak kopen,
en van kleine ondernemers die roken waar het niet mag.
Je zult zien dat waar de grote klappen te slaan zijn in het
voorkomen van verslaving onder jongeren en in het voorkomen van de dodelijke verslaving aan het roken, namelijk
bij het verkopen, niets wordt gedaan. Ik verwijt dat de
staatssecretaris eigenlijk wel een beetje.
De staatssecretaris zegt dat hij niet voor één leeftijdsverificatiesysteem is, maar de overheid geeft wel subsidie voor
één van die leeftijdsverificatiesystemen; meer dan €100 per
gekocht leeftijdsverificatiesysteem, waarvan bewezen is
dat het ineffectief is. Ik stel bij amendement voor dat er één
leeftijdsverificatiesysteem wordt gebruikt door de hele
sector zonder aan te geven welk systeem dat moet zijn. Ik
gebruik daarvoor goede argumenten: geen concurrentie
meer tussen systemen, we doorbreken hiermee het talmen
van de sector zelf, het is een onderdeel van het handhavingsbeleid en het is ook een onderdeel van het boetebeleid. Ik
vind het echt jammer dat de staatssecretaris daarop niet
ingaat omdat hij zijn visie nog niet op orde heeft; hij heeft
die al heel lang niet op orde. Bovendien wordt er door de
overheid wel degelijk gekozen voor één leeftijdsverificatiesysteem en wel het systeem dat niet effectief is. Ik zal niet
rusten voordat dat is opgelost. Ik vind dat namelijk niet
kunnen. Ik vind het niet kunnen dat de staatssecretaris
enerzijds geen visie heeft en maatregelen uitstelt, uitstelt,
uitstelt, en anderzijds via een andere subsidie en een ander
ministerie toch één leeftijdsverificatiesysteem stevig in de
markt zet, terwijl we weten dat het bewezen ineffectief is.

onafhankelijke partij gebeuren. De aanbestedingsprocedures
kunnen dan technisch gesproken goed zijn verlopen, de
uitkomst is toch heel ongemakkelijk. De onafhankelijke
partij is in dit geval een bureau dat nu zelf voorstelt om een
wetenschappelijke commissie in te stellen, omdat het zelf
ook wel ziet dat er twijfels zijn over de onafhankelijkheid.
Dit bureau is enerzijds betrokken bij een leeftijdsverificatiesysteem, dus het is partijdig, en anderzijds heeft het nauwe
banden met de sector die door het bureau gecontroleerd
moet worden. Er was namelijk sprake van een een-op-een
opdrachtgeverschapsrelatie.
Er had een heel andere uitkomst kunnen liggen. De aanbestedingsregels kunnen dan wel goed gevolgd zijn, zodat
die niet kunnen leiden tot uitsluitingsgronden, maar wij
zitten nu met de situatie dat de uitkomsten van het rapport
straks aan alle kanten betwijfeld zullen worden. Ik vraag de
staatssecretaris of hij dat prettig vindt. Ik wil hierover graag
een motie indienen om dit voor de toekomst te regelen. De
staatssecretaris moet de aanbestedingsregels dan maar
aanpassen, of bij aanbestedingen handelen in de geest van
de motie — als die wordt aangenomen, wat ik hoop — door
ervoor te zorgen dat een onomstotelijk onafhankelijke partij
namens ons allen toezicht houdt op wetten die wij aannemen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er een betrouwbaar onderzoek nodig is
naar de handhaving van de verkoopleeftijd van tabak;
constaterende dat bureau Nuchter sterke banden heeft met
de supermarktbranche, in zowel het doen van handhavingsonderzoek als het leveren van leeftijdsverificatiesystemen;
van mening dat er geen twijfels mogen zijn over de uitkomsten van dit onderzoek;
verzoekt de regering, het onderzoek naar de handhaving
van de verkoopleeftijd van tabak uit te laten voeren door
een onomstotelijk onafhankelijke partij,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Leijten. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 12 (33738).

Over vier weken krijgen we de totale visie. Dat wordt tijd.
Ik heb het voorstel gedaan om dit wetsvoorstel op te
schorten want uiteindelijk hoort in zo'n totale visie ook het
einde, dus de boete. Maar goed, daar beslissen we eerder
over. Ik handhaaf de amendementen, omdat ik vind dat die
een onderdeel zijn van dit debat. Daarnaast dien ik een
motie in. Als wij onderzoek doen naar de handhaving van
de verkoopleeftijd, dan moet dat door een onomstotelijk

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik heb wat dubbele gevoelens over de discussie
van vanavond. Wij behandelen een technische wet die het
mogelijk moet maken dat er een AMvB komt. Wanneer
komt die AMvB? Ik ben heel benieuwd welke termijn de
staatssecretaris in gedachten heeft. Ik hoop dat wij die bijvoorbeeld uiterlijk in mei kunnen ontvangen. Daarnaast is
het de vraag of wij de maximale boetes verhogen en, zo ja,
wanneer dit zal gebeuren. Op dit moment heb ik dus nog
veel vragen.

Tweede Kamer

22 januari 2015
TK 45

Strafmaximum overtreding rookverbod

45-10-17

Ook een ongemakkelijk gevoel heb ik doordat enkele punten
die voor mijn fractie belangrijk zijn — ik noem het aantal
verkooppunten van tabak en het verminderen van de
zichtbaarheid van tabaksproducten — vanavond niet aan
de orde zijn geweest. Daar is ook geen ruimte voor, aangezien het gaat om een technische wet. Pas over vier weken
krijgen wij de brief die wij gehoopt hadden in het najaar
van 2014 te ontvangen. Wij zullen op die brief moeten
wachten.
Een positief punt vind ik dat de campagne voor de 100%
rookvrije horeca nu toch echt snel, in februari, lijkt te starten.
Daar zie ik naar uit.
Ik had een aantal moties voorbereid. Vanwege het verloop
van de discussie zal ik die niet allemaal indienen. Eén motie
wil ik echter wel indienen, omdat die voor mij overduidelijk
samenhangt met de 100% rookvrije horeca waar de Kamer
mee ingestemd heeft en waar wij nu met elkaar aan werken.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het uitgangspunt voor het overtreden
van de Tabakswet niet het genereren van extra inkomsten
voor de overheid is;
constaterende dat voor een integraal ontmoedigingsbeleid
vereist is dat er goed geïnvesteerd kan worden in preventieve maatregelen;
verzoekt de regering, te onderzoeken of geïnde boetes in
een preventiefonds gestort kunnen worden en de Kamer
hier uiterlijk 1 juli 2015 over te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bruins Slot. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 14 (33738).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de zichtbaarheid van tabaksproducten
van invloed is op de kans dat iemand gaat roken of succesvol slaagt in stoppen met roken;
overwegende dat de horeca 100% rookvrij wordt;
verzoekt de regering, wetgeving voor te bereiden om de
sigarettenautomaten in de horeca te verbieden,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Dik-Faber. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 13 (33738).

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Voorzitter. Het CDA ondersteunt de wet die nu voor ons
ligt. De wet is een prima stok achter de deur om hardleerse
recidivisten aan te pakken. Roken is een zaak waaraan per
jaar 19.000 mensen overlijden. Wij kunnen wel steeds aan
het eind van de pijpleiding maatregelen nemen, zoals nu
gebeurt via de handhaving, maar het is ook goed om naar
de preventie te kijken. Dit betekent ook een goede besteding
van het geld. Daarom is het voorstel van het CDA om te
onderzoeken of bijvoorbeeld de opbrengsten van de boetes
in een preventiefonds terecht kunnen komen. Ik snap dat
de staatssecretaris zegt dat hij dat niet zomaar kan toezeggen in de zin dat we dat gaan doen en dat we er echt een
keer goed naar moeten kijken. Daarvoor wil ik hem ook alle
ruimte geven. Daarom dien ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

Mevrouw Rebel (PvdA):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording en zijn toelichting op de vervolgstappen met betrekking
tot deze wetswijziging. Misschien kan ik iets van het ongemak wegnemen dat door mevrouw Dik-Faber en mevrouw
Leijten gevoeld is over deze technische wijziging. Deze
maakte eerder deel uit van een pakket waaronder ook het
rookverbod voor de kleine horeca viel. We hebben heel
bewust gekozen voor een knip daarin, waarbij het rookverbod kleine horeca voor het zomerreces behandeld werd. Er
bleef dus een heel klein stukje over. Het rookverbod kleine
horeca is wel degelijk een enorme stap geweest, die overigens niet door alle partijen hier gesteund werd. Dat even
in technische zin.
Ik begrijp dat we meer willen. Ik ben blij met het benoemen
van de rode olifant door de staatssecretaris. Ik hoop dat
ons geduld beloond wordt met een duidelijke visie. Overigens zal dat ook wel weer een interessant debat worden,
want het samenhangende pakket blijft ook een kwestie van
smaak. Zo gaf de staatssecretaris al aan dat hij zich wat
verbaasde over het standpunt van de SP ten aanzien van
de kleine horeca. Zo is er ook wel wat te zeggen van de
verbazing over de leeftijdsgrens, die door D66 altijd wat
moeilijk gevonden werd. Ik verwacht dus een levendige
discussie naar aanleiding van de visie waarmee de staatssecretaris komt.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik wil een opmerking maken. De staatssecretaris deed het,
maar nu doet mevrouw Rebel het ook. Zij zegt iets over de
SP terwijl dat niet hoeft en terwijl zij bij mijn inbreng
gewoon blijft zitten. Wij zijn er inderdaad niet voor geweest
om de kleine horeca onder het rookverbod te brengen. Dat
komt gewoon omdat wij denken dat dit niet de effectiefste
maatregel is om jongeren ervan te weerhouden om te
beginnen met te roken. Het is het wegpesten van kleine
ondernemers. Dat is de reden waarom we tegengestemd
hebben. Mevrouw Rebel weet ook dat wij wat betreft het
ontmoedigen van jongeren op dit punt altijd zo veel
mogelijk samen optrekken. Dat is ook mijn kritiek van vanavond: zit niet aan het einde met de boetes, maar kijk ook

22 januari 2015
TK 45

45-10-18

aan het begin bij de verkoop. Ik hoop dat we daarin verder
samen kunnen optrekken.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Ik weet dat wij daarin samen goed optrekken en hebben
opgetrokken, zeker in het tegengaan van starten met roken
onder jongeren. Ik wilde alleen duidelijk maken dat dit
kleine, technische onderdeel eerder deel uitmaakte van een
wat grotere wetswijziging, waarvan wij een deel al behandeld hebben voor het zomerreces, met name omdat er een
belang in zat. Dat is een keuze. Ik hoop inderdaad dat we,
als we bij het samenhangende pakket over een aantal
maatregelen komen te spreken, elkaar vinden op het steunen van die mogelijkheden om roken onder jongeren tegen
te gaan.
Ik had een tweetal moties voorbereid. Eentje zal ik niet
indienen omdat ik de staatssecretaris geloof … O, het
spreekgestoelte gaat een beetje heen en weer. Vandaar dat
ik even naar u keek, voorzitter.

De voorzitter:
Het fenomeen dat van een motie al voor indiening wordt
gezegd dat ze mogelijk wordt aangehouden, is voor mij
nieuw; vandaar. Gaat uw gang.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Excuus. Mag ik de motie nu indienen?
De voorzitter:
Uiteraard. Indienen mag altijd.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Mooi zo. Dat ga ik dan ook doen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Ik doe niks.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Oké, mooi! Dan doet het het vanzelf.
Ik wil echt voor de zomer duidelijkheid hebben over
mogelijkheden om de e-sigaret onder de 18 jaar te verbieden. Ik daag de staatssecretaris uit om op welke manier
dan ook, zij het onder de Tabakswet, zij het op een andere
manier, te kijken naar de mogelijkheden om shisha-pennen
en dergelijke ook te verbieden onder de 18. Ik ga wel een
motie indienen over de rookmonitor, mede namens mijn
collega's Bruins Slot en Dijkstra. Ik ben echter bereid om
haar aan te houden tot de staatssecretaris met een brief
hierover komt. Met deze motie wil ik aangeven dat wij zorgen hebben over de monitoring.
De voorzitter:
Even voor de duidelijkheid: dient u de motie in?
Mevrouw Rebel (PvdA):
Ja.
De voorzitter:
U kondigt echter ook aan dat u de motie aanhoudt. Dat snap
ik niet helemaal.
Mevrouw Rebel (PvdA):
Ik dien de motie in omdat ik dat van belang acht. Op basis
van de vorderingen in dit dossier kunnen we kijken of de
motie aangehouden kan worden. Een volgende mogelijkheid is pas veel later. Daarom denk ik dat het belangrijk is
om deze motie wel achter de hand te houden.

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

constaterende dat nog altijd te veel jongeren voor het 18de
levensjaar beginnen met roken en dat dit het risico op
gezondheidsschade en verslaving significant verhoogt;
constaterende dat de nieuwe opzet van leefstijlmonitoring
geen betrouwbare cijfers oplevert voor een schatting van
de rookprevalentie bij jongeren vanaf 16 jaar oud, niet naar
schoolgaande jongeren en jongeren op het mbo;
van mening dat inzicht in de ontwikkeling van de rookprevalentie bij jongeren van groot belang is om het aantal
rokende jongeren terug te dringen;
verzoekt de regering om de rookmonitor voor de jeugd in
ere te herstellen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Rebel, Bruins Slot
en Pia Dijkstra. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 15 (33738).
Ik kijk of de staatssecretaris aanstonds in staat en bereid is
om te antwoorden. Dat is het geval. Ik geef hem graag het
woord.

Staatssecretaris Van Rijn:
Voorzitter. Naar aanleiding van de opmerking van mevrouw
Leijten en de vraag over visie en visieontwikkeling merk ik
het volgende op. Wij kunnen soms misschien van mening
verschillen over de vraag of dingen snel of te langzaam
gaan, of over hoe het precies zit met de visie op het roken.
Ik houd de Kamer toch maar even voor dat moeilijk kan
worden volgehouden dat we in de afgelopen periode geen
maatregelen hebben getroffen vanuit een visie op de
bestrijding van roken en rookgedrag. Ik wijs op het beperken
van de leeftijdsgrenzen, op de campagne NIX18, op de

22 januari 2015
TK 45

45-10-19

rookvrije horeca, de voorlichting op scholen, de rookvrije
schoolpleinen, en op de implementatie van de richtlijn met
daarin geen kleine pakjes, reclameverboden, foto's op de
pakjes, een verbod op smaakjes, de ingrediëntenrapportage
en de minimumleeftijd voor de e-sigaret. Dat is een heel
pakket aan maatregelen. Velen zeggen daarvan dat het veel
te ver gaat, terwijl anderen zeggen dat het niet ver genoeg
gaat. Daar zullen we samen mee moeten leren leven. Ik
houd echter vol dat we een heel actief en proactief beleid
hebben op het gebied van het tegengaan van roken, met
name gericht op de jeugd. Dat wilde ik toch even gezegd
hebben.
De AMvB zal snelstens na aanneming van de wet tot stand
komen. Als dat nodig is, zal ik daarmee geen dag wachten
nadat de wet door het parlement is aangenomen.
Ik kom dan op een duiding van de moties. Wat betreft de
motie op stuk nr. 12 van mevrouw Leijten gaat het mij te
ver om vast te stellen dat er bij een bureau dat sterke banden heeft met de supermarktbranche op voorhand twijfels
zijn over de uitkomsten van het onderzoek. Sterker nog, wij
veroorzaken juist twijfels door van tevoren en zonder uitkomsten al te zeggen dat alles wat er gebeurt niet goed zal
zijn. Dat lijkt mij echt niet goed. We hebben niet voor niks
heel zorgvuldige aanbestedingsprocedures. Verschillende
partijen kunnen zich daarvoor inschrijven. Ze worden
gewogen en gekeken wordt of dat tot goede resultaten leidt.
Ik vind het echt te ver gaan om op voorhand te veronderstellen dat het onderzoek niks zal zijn. Ik wil de motie dan
ook ontraden.
Ik kom dan bij de motie op stuk nr. 13.
Mevrouw Leijten (SP):
Volgens mij leest de staatssecretaris een andere motie dan
die ik heb ingediend. Ik zeg niet dat het onderzoek niet goed
zal zijn, maar ik zeg alleen dat er geen twijfels mogen rijzen.
Als je zo'n duidelijke band hebt, vind ik dat ongewenst.
Daarom doe ik het verzoek om dit soort onderzoeken door
een onomstotelijk onafhankelijke partij te laten doen.
Daarover hoor ik graag een oordeel van de staatssecretaris.
De voorzitter:
Dan gaan we dat opnieuw aan de staatssecretaris vragen.
Staatssecretaris Van Rijn:
Bijna elk bureau dat in deze branche actief is, heeft in het
verleden activiteiten uitgevoerd of onderzoek gedaan voor
de branche of andere partijen. Dan zou je bij onomstotelijk
onafhankelijk de definitie hebben dat je nooit gewerkt hebt
voor een andere partij. Ik wijs erop dat mevrouw Leijten in
het debat zei dat er een rapport komt waarbij op voorhand
aan alle kanten betwijfeld wordt of de uitkomsten deugen.
Dat heeft zij letterlijk zo gezegd. Vervolgens komt er een
motie waarin staat dat er geen twijfels mogen zijn over de
uitkomsten van dit onderzoek. Die twijfels heb ik niet op
voorhand, dus gaat het mij te ver om nu uit te spreken dat
dit bureau niet in staat zou zijn om goede uitkomsten te
verkrijgen. Natuurlijk vinden wij dat die uitkomsten altijd
goed moeten zijn, dat het een goed bureau moet zijn, met
integere uitkomsten. Daar zullen we ook in dit geval op
letten. Ik blijf bij mijn oordeel en ik ontraad de motie.

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter, …
De voorzitter:
Alleen als u een nieuw element inbrengt, want anders is
het een herhaling van zetten, en dat weet u ook.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik vind het heel opmerkelijk dat de overheid bij monde van
de heer Van Rijn op 22 januari zegt dat onderzoek niet
onomstotelijk onafhankelijk hoeft te zijn. Ik vind dat eigenlijk
een zwaktebod, want we zouden verder kunnen zoeken naar
onderzoeksinstituten, bijvoorbeeld universiteiten, waar niet
zo'n nauwe band is als bij dit specifieke bureau. Ik denk dat
het toch beter zou zijn als de staatssecretaris zich daar wat
meer rekenschap van zou geven.
Staatssecretaris Van Rijn:
Ik weerspreek dat ik heb gezegd dat onderzoeken niet
onomstotelijk onafhankelijk zouden moeten zijn. Onderzoeken moeten onomstotelijk onafhankelijk zijn. Ik wijs erop
dat er procedures zijn om dat goed af te wegen. De onderzoeksbureaus van universiteiten hebben gewoon meegedaan aan de Europese aanbestedingsprocedure. Uiteindelijk
is het tot een weging gekomen. Nu ligt er een keuze voor
voor dat bureau. Dan gaan we niet op voorhand al twijfel
zaaien over de uitkomsten daarvan, want er zijn voldoende
waarborgen ingebouwd.
Dan kom ik op de motie-Dik-Faber op stuk nr. 13, over de
sigarettenautomaten. Dat is een motie die een specifieke
maatregel regelt, in plaats van bij amendement. Ik heb
ervoor gepleit om die in breder verband te kunnen zien. Ik
zou mij kunnen voorstellen dat de indienster overweegt om
de motie aan te houden totdat wij het debat hebben over
de brede visie op het tabaksontmoedigingsbeleid.
De voorzitter:
Die uitlating van de staatssecretaris ontlokt mevrouw DikFaber een reactie.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
De staatssecretaris spreekt over de brede visie of het bredere verband. Volgens mij is die brede visie de 100% rookvrije horeca. Daarover hebben we al uitspraken gedaan.
Dat wetsvoorstel is door de Tweede en de Eerste Kamer
aangenomen. Er is ook een rechterlijke uitspraak over. Ik
begrijp het verzoek van de staatssecretaris. Ik neem dat
even mee, maar ik zeg heel duidelijk wat voor mij het
afwegingskader is. Wie weet, brengt dat de staatssecretaris
nog op andere gedachten.
De voorzitter:
Als u die motie niet zou aanhouden, zitten we wel met het
probleem dat we nog geen expliciet oordeel van de staatssecretaris hebben gehoord. Het is misschien handig als hij
dat nog geeft.

22 januari 2015
TK 45

45-10-20

Staatssecretaris Van Rijn:
Ik zou de motie op dit moment willen ontraden, maar ik doe
de suggestie om deze aan te houden, omdat we die discussie nog gaan voeren.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Volgens mij hebben we de discussie over de 100% rookvrije
horeca al met elkaar gevoerd. Dat is het afwegingskader.
Ik begrijp dat de staatssecretaris een ander afwegingskader
heeft. Ik ga mij beraden of ik de motie aanhoud.

Staatssecretaris Van Rijn:
Ik vind de motie dus voorbarig. Ik heb toegezegd dat ik in
een brief zal proberen aan te tonen dat we wel de goede
informatie verzamelen. Ik zou het op prijs stellen als de
indienster de motie wil aanhouden. Dan hoeven we elkaar
niet tot een oordeel te verlokken terwijl dat misschien
helemaal niet nodig is.

De voorzitter:
Dan ligt er nu in ieder geval …

Mevrouw Rebel (PvdA):
Ik was wat snel met mijn betoog. Ik ben er terecht op
gewezen dat het een nieuwe manier van werken is. Ik ben
een relatief nieuw Kamerlid, dus dank daarvoor. Ik heb weer
wat geleerd. Ik ben bereid — ik kijk even naar mijn collega's
— om de motie aan te houden in afwachting van de brief.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Er ligt nu een negatief oordeel.

De voorzitter:
Ik zie geen collega's woedend opspringen.

De voorzitter:
Een uitspraak van de staatssecretaris over zijn appreciatie
van de motie. De staatssecretaris vervolgt zijn betoog.

Op verzoek van mevrouw Rebel stel ik voor, haar motie
(33738, nr. 15) aan te houden.

Staatssecretaris Van Rijn:
Voorzitter. Dan kom ik bij de motie-Bruins Slot op stuk nr.
14. Ik dacht dat wij de argumenten hierover gewisseld
hadden. Ik vind het een creatief idee. Het is altijd goed om
te bekijken hoe we preventie nog verder kunnen stimuleren,
bijvoorbeeld door zo'n maatregel. Ik heb er ook op gewezen
dat we regels hebben met betrekking tot de rijksbegroting.
We hebben met elkaar afgesproken dat we inkomsten en
uitgaven niet met elkaar vermengen. Om die reden moet
ik de motie ontraden, maar ik ga ervan uit dat wij op 26
februari bij het debat over preventie ongetwijfeld nog zullen
spreken over instrumenten die de preventie nog wat verder
helpen.

De algemene beraadslaging wordt gesloten.

Daartoe wordt besloten.

De voorzitter:
Ik stel voor volgende week te stemmen over de ingediende
moties en amendementen.
Daartoe wordt besloten.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Mevrouw Bruins Slot (CDA):
Ik zeg ook niet dat we dit nu gelijk gaan doen. Ik vraag de
staatssecretaris alleen om een keer te onderzoeken of er
mogelijkheden toe zijn, omdat dit de staatskas ook wel wat
oplevert.
Staatssecretaris Van Rijn:
Als ik op voorhand weet dat het vullen van een eventueel
preventiefonds met inkomsten uit een ander deel van de
rijksbegroting strijdig is met de rijksbegrotingsregels die
we in dit huis hebben afgesproken, kan ik het wel onderzoeken, maar daar schiet u niet zoveel mee op.
Dan kom ik op de motie op stuk nr. 15, over de rookmonitor.
Ik heb een brief toegezegd en ik kan mij voorstellen dat de
indienster overweegt om deze motie aan te houden tot de
brief over de rookmonitor naar de Kamer is gestuurd.
De voorzitter:
Zolang wij daar niks over horen, is het handig als u toch
een expliciet oordeel over de motie geeft.

Tweede Kamer

Strafmaximum overtreding rookverbod

22 januari 2015
TK 45

45-10-21