6
Vragenuur: Vragen Jan Vos
Vragen van het lid Jan Vos aan de minister van Economische Zaken over het bericht "Werk aardbevingsgebied gaat
naar paar grote bouwbedrijven".

De heer Jan Vos (PvdA):
Voorzitter. In het Groningse aardbevingsgebied hebben
heel veel mensen schade aan hun woning en is er schade
aan kerken en bedrijfsgebouwen. Die schade moet worden
hersteld, goed worden hersteld. Het noorden van ons land
is niet alleen getroffen door die absolute aardbevingsellende, maar is ook zwaar getroffen, meer dan andere delen
van het land, door de economische crisis. Er is werkloosheid. Er is te weinig voor mensen om hun eigen toekomst
op te bouwen. In de Kamer is daarom keer op keer gezegd
dat we in Groningen vertrouwen moeten herstellen, dat we
iets meer moeten doen, dat we een tandje bij moeten zetten
en lokale ondernemers moeten helpen. De Partij van de
Arbeid heeft daarom ook een motie ingediend waarin we
juist hebben gesteld dat het werk dat voortkomt uit alle
door de gaswinning veroorzaakte schade waar mogelijk
door Groningers moet worden uitgevoerd.
Wat schetst nu mijn verbazing? In het Dagblad van het
Noorden lees ik dat in dat aardbevingsgebied grote bedrijven onderling de klussen verdelen en dat in het consortium
van Centrum Veilig Wonen het werk wordt verdeeld onder
Randstedelijke bedrijven in plaats van dat Groningse
ondernemers er zelf aan de slag kunnen. Eén verhaal trof
mij in het bijzonder: een aannemer die zijn eigen schoorsteen niet van het dak mocht afhalen zonder toezicht van
een groot "gerenommeerd" bouwbedrijf. Ik krijg graag een
reactie van de minister op deze situatie die nu in Groningen
is ontstaan.

Minister Kamp:
Voorzitter. De heer Vos spreekt over het herstel van de
schade die is aangericht in Groningen. Het beeld dat hij
daarvan schetst, is een onjuist beeld. Er zijn drie mogelijkheden voor schadeherstel of schadevergoeding. De eerste
mogelijkheid is: als er schade is, dan geeft Centrum Veilig
Wonen opdracht aan een aannemer om het werk uit te
voeren om de schade te herstellen. De tweede mogelijkheid
is: degene die schade heeft geleden, geeft zelf de opdracht
aan de aannemer en vervolgens wordt de rekening betaald
door Centrum Veilig Wonen. De derde mogelijkheid is:
degene die schade heeft geleden, kiest ervoor om geld
overgemaakt te krijgen. Dit laatste gebeurt in 70% van de
gevallen. De mensen die schade hebben, kiezen er dan dus
voor om geld te krijgen. Op wat ze vervolgens met dat geld
doen, heb ik geen zicht. Ik schat in dat in de meeste gevallen
de mensen op een tijdstip dat hun goed uitkomt, misschien
in combinatie met andere werkzaamheden, de schade laten
herstellen. Ik heb daar op dit moment echter geen zicht op.
Daar wordt onderzoek naar gedaan.
Bij de eerste twee door mij genoemde opties wordt het
werk in 80% van de gevallen uitgevoerd door lokale aannemers. Dus in 80% van de gevallen, zowel van de opdrachten
die Centrum Veilig Wonen zelf aan een aannemer geeft, als

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jan Vos

van de opdrachten die degenen die schade hebben gehad,
aan een aannemer geven, waarna de rekening door Centrum Veilig Wonen wordt betaald, wordt het werk gedaan
door lokale aannemers. Waarom is het geen 100%? Een
reden kan zijn dat de betrokkenen zelf iedere keer of rechtstreeks een aannemer kunnen kiezen, of tegen Centrum
Veilig Wonen zeggen: jullie mogen de schade laten herstellen, geven jullie de opdracht maar aan een aannemer, maar
wij willen graag die en die aannemer hebben. Dan wordt
daarmee rekening gehouden.
De heer Jan Vos (PvdA):
Ik wil graag van de minister weten hoe uitvoering is gegeven aan de motie die in de Kamer is ingediend om zo veel
mogelijk lokale mensen op te leiden en die aan het werk te
zetten om de schade te herstellen. Ik wil ook graag van de
minister weten wanneer de rapportage komt over die 70%
van de gedupeerden die de schadevergoeding laten uitkeren. Is er inzicht in of die vergoeding wel daadwerkelijk
wordt gebruikt voor de versteviging van woningen? Ook
wil ik graag van de minister weten of de grote bouwbedrijven die de opdrachten krijgen, in Groningen zijn gevestigd
en of deze bedrijven overwegend gebruikmaken van Gronings personeel.
Minister Kamp:
Ik heb al aangegeven dat het beeld dat de heer Vos net
schetste, niet correct is. De 70% die ervoor kiest om de
schade vergoed te krijgen, heeft dat recht op grond van het
Burgerlijk Wetboek. Die mensen zijn niet verplicht om de
schade te herstellen. Zij hebben het recht om de schade in
geld vergoed te krijgen. Daar moeten we onderzoek naar
doen, en dat gebeurt nu. Ik zal dat onderzoek zo spoedig
mogelijk afronden en de Kamer daarover informeren. Ik
kan op dit moment nog niet zeggen wanneer dat is.
Over de Groningers die mee gaan werken, zeg ik het volgende. Er is een erkenningsregeling opgezet om ervoor te
zorgen dat degenen die opdracht krijgen om schade te
herstellen, aan de eisen voldoen. In totaal zijn er nu zo'n
500 bedrijven bij betrokken. Van die bedrijven komen er
400 uit Groningen en 100 uit Friesland en Drenthe. Verder
zijn er ook een aantal vakkrachten in beeld gebracht bij dat
proces. Ongeveer 2.500 vakmensen hebben zich aangemeld,
omdat ze graag bij dit soort dingen betrokken willen worden.
De grote aannemersbedrijven van elders in het land komen
op dit moment vooral in beeld bij de nul-op-de-meterwoningen. Het is bekend dat er een spanning is tussen het
snel versterken van huizen en het zo veel mogelijk inschakelen van lokale mensen. Wat betreft het snel versterken
van huizen hebben wij ervoor gekozen om via de woningcorporaties nog dit jaar 1.650 nul-op-de-meterwoningen te
laten realiseren. Dat zijn grote industriële processen die
door de allergrootste aannemers met eigen fabrieken worden opgezet. Daar zijn inderdaad de grote aannemers bij
betrokken.
De heer Jan Vos (PvdA):
De minister zegt nu dat 80% van alle gelden naar regionale
bedrijven gaat, maar dat is in tegenspraak met het artikel
in het Dagblad van het Noorden. Ik zal de verdere berichtgeving nauwlettend volgen en de minister houden aan de

1 september 2015
TK 106

106-6-1

motie die wij hebben ingediend, namelijk dat de werkgelegenheid in Groningen moet worden bevorderd en dat
regionale bouwbedrijven moeten profiteren van alle ellende
die is veroorzaakt door de aardbevingen, in die zin dat de
daaruit voortkomende werkzaamheden door hen moeten
worden verricht en niet door grote bedrijven uit de Randstad.
Minister Kamp:
De heer Vos heeft mij gevraagd naar het schadeherstel en
ik heb mijn antwoorden gegeven gericht op het herstel van
schade.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Ik wil allereerst even opmerken dat het wel tekenend is voor
het belang dat er gehecht wordt aan de situatie in Groningen dat wij hier vandaag, op de eerste Kamerdag, weer met
minister Kamp staan om hierover te overleggen. Het voelt
geheel vertrouwd, moet ik zeggen.
Minister Kamp:
Ik ben blij dat u veilig van de ijsberen teruggekeerd bent,
mevrouw Van Veldhoven.
Mevrouw Van Veldhoven (D66):
Dank u wel. Ik zal nog weleens nader toelichten in welk
gevaar ik mij heb bevonden.
De minister zegt dat 70% van de mensen zelf besluiten hoe
zij het geld besteden en welke aannemer zij kiezen. Het is
natuurlijk goed dat mensen keuzevrijheid hebben. Het is
dan wel belangrijk dat wij er ook voor zorgen dat er voldoende informatie is over aannemers die kunnen werken
met innovatieve oplossen en dat er aannemers worden
opgeleid in alle innovatieve oplossingen die er zijn, omdat
die ook kunnen leiden tot waardevermeerdering van de
woningen van de mensen in Groningen. Wat kan de
minister daarover zeggen? Is daarover voldoende informatie
beschikbaar, zowel voor de mensen die een aannemer gaan
kiezen als voor de aannemers die misschien op zoek zijn
naar dat soort innovatieve oplossingen?
Minister Kamp:
Ik heb over 70% gesproken. Het enige dat ik zeker weet, is
dat die mensen er niet voor gekozen hebben om door een
aannemer in opdracht van Centrum Veilig Wonen hun huis
te laten versterken of de schade aan hun huis te laten herstellen. Zij hebben er ook niet voor gekozen om zelf een
aannemer aan te wijzen en de rekening van die aannemer
door Centrum Veilig Wonen te laten betalen. Nee, deze
mensen hebben ervoor gekozen om gewoon geld overgemaakt te krijgen op de bank. Wat zij vervolgens met dat
geld doen, weet ik niet. Ik heb daar wel inschattingen van,
zoals ik net al gezegd heb, maar het onderzoek daarnaar is
nu gaande en dat zal ik moeten afwachten.
Bij de aannemers is ervoor gekozen om te werken met een
erkenningsregeling die mede door de aannemers zelf is
opgezet. Daar zijn zowel bedrijven als vakkrachten uit naar
voren gekomen. Het is de bedoeling van Centrum Veilig
Wonen om al het geld dat voor schadeherstel wordt aange-

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jan Vos

wend, een positief effect op de samenleving in Groningen
als geheel te laten hebben. Daar hoort ook een constructieve
relatie met de aannemers bij, zoals beschreven door
mevrouw Van Veldhoven.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Het zegt natuurlijk wel iets als maar 30% van de Groningers
Centrum Veilig Wonen voldoende vertrouwt om het de
schade te laten herstellen. De intentie van de vraag van de
heer Vos is eigenlijk of al het geld dat nu voor het veiliger
maken van woningen, voor infrastructuur en voor wat dan
ook gerelateerd aan die aardbevingen wordt uitgegeven,
ook ten goede komt aan werkgelegenheid voor mensen in
het noorden. Het maakt wat mij betreft niet uit of deze
mensen nu in Drenthe, Friesland of Groningen wonen, maar
het werk moet niet meer gaan naar mensen in de Randstad.
Kan de minister Hans Alders in elk geval de opdracht geven
of de dringende suggestie doen dat de Kamer graag ziet
dat het grootste gedeelte van de nieuwe werkgelegenheid
op het vlak van het veiliger en aardbevingsbestendiger
maken van wegen en schadeherstel naar mensen uit de
brede regio gaat?
Minister Kamp:
Voor de infrastructuur in algemene zin gelden de aanbestedingsregels. Daar zijn wij aan gehouden in de Europese
Unie, in Nederland en ook in Groningen. Wij kunnen daar
dus niet zomaar aparte dingen gaan doen. Dat is mijn antwoord wat betreft de infrastructuur.
Bij de preventie is het natuurlijk de bedoeling, niet alleen
van de Kamer, maar ook van mij, van Centrum Veilig Wonen
en van de Nationaal Coördinator Groningen om zo veel
mogelijk van het geld dat in Groningen wordt uitgeven, een
positief effect te laten hebben op de Groningse inwoners
en de Groningse samenleving. Dat is onze intentie. Het is
echter ook mijn opdracht, ervoor te zorgen dat er snel
meters worden gemaakt voor de veiligheid van de mensen
in hun huizen en voor de meest noodzakelijke preventieve
maatregelen. Ik wil dit jaar 3.000 huizen versterken. Voor
een groot deel daarvan kies ik voor de vorm van compleet
vernieuwde nul-op-de-meterwoningen. De mensen krijgen
dan een verbeterd huis en niet langer een aparte energierekening doordat de huizen optimaal zijn geïsoleerd. Je kunt
dat alleen voor elkaar krijgen in grote aantallen en met
industriële processen, dat is bekend. Die industriële processen zijn samen met de corporaties in gang gezet.
De heer Klein (Klein):
De minister zegt dat er veel lokale bedrijven worden ingezet,
ook uit Drenthe en Friesland, en dat er zo'n 2.500 vakkrachten, zzp'ers, worden ingehuurd en kunnen worden ingehuurd. Dat klinkt mooi, maar daarom was ik zo verbaasd
over het artikel en dan met name over het citaat dat Centrum Veilig Wonen een soort monopoliepositie zou hebben
doordat het alle touwtjes in handen heeft. Dit zou kunnen
betekenen dat bij Centrum Veilig Wonen een soort willekeur
kan ontstaan waardoor bedrijven en zzp'ers kunnen worden
uitgeschakeld. Hoe reageert de minister op de gedachte
dat Centrum Veilig Wonen een soort machtspositie heeft
en er dus geen gelijk speelveld is voor alle ondernemers in
het noorden?

1 september 2015
TK 106

106-6-2

Minister Kamp:
Uiteindelijk is er altijd een opdrachtgever, of dit nu de provincie is, het Rijk of, in dit geval, Centrum Veilig Wonen, of,
in het verleden, misschien de NAM. Er is altijd een
opdrachtgever en nu is de vraag wie die opdrachtgever is.
Die opdrachtgever, Centrum Veilig Wonen, hebben wij zelf
tot stand laten komen. Wij hebben daar integere mensen
op gezet onder een zeer capabele leiding. Om dit in de gaten
te houden, hebben wij er onafhankelijk toezicht op gezet,
zoals ook was afgesproken met de Kamer. Dit toezicht houdt
de leiding en de organisatie in de gaten. Ik meen dat wij
hier de meest ideale opdrachtgever voor Groningen hebben
gecreëerd. Ik zal het functioneren van die opdrachtgever in
de gaten houden, omdat ik van mening ben dat dit ook
uiteindelijk een ideale opdrachtgever moet blijken te zijn.
De heer Klein (Klein):
Als het een veilige opdrachtgever is, moet hij dus ook
rekening houden met de mensen die werken voor de aannemers die de werkzaamheden uitvoeren. Onlangs is echter
een uitzendbureau failliet gegaan, doordat het niet goed
kon zorgen voor de mensen. Daarvoor hebben wij de Wet
aanpak schijnconstructies. In dit geval is onder meer de
gemeente Groningen aansprakelijk gesteld. Welke garanties
heeft de minister dat Centrum Veilig Wonen ook in het kader
van de Wet aanpak schijnconstructies geen risico zal lopen?
Minister Kamp:
Centrum Veilig Wonen heeft een aparte erkenningsregeling
opgesteld. Ik heb al gezegd dat de aannemers uit het gebied
daarbij zijn betrokken. Aannemers kunnen zich aanmelden
voor die erkenningsregeling en als zij worden erkend, kunnen zij opdrachten krijgen van Centrum Veilig Wonen. Ook
vakmensen kunnen zich aanmelden om werkzaamheden
uit te voeren. Ik heb al gezegd dat 500 bedrijven en 2.500
vakmensen zich hebben aangemeld. Die erkenningsregeling
is iets extra's wat wij in Groningen hebben ingebracht. Hij
komt ten goede aan de wens, op een verantwoorde manier
zo veel mogelijk opdrachten aan Groningers en Groningse
bedrijven te geven.
De voorzitter:
Ik dank u voor uw antwoorden en voor uw komst naar de
Kamer.
Voordat wij verdergaan, schors ik de vergadering opdat wij
onze nieuwe griffier, mevrouw Voss, kunnen feliciteren. Ik
vraag haar voor het spreekgestoelte plaats te nemen.
De vergadering wordt van 14.58 uur tot 15.10 uur geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Jan Vos

1 september 2015
TK 106

106-6-3