Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1379
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Staatssecretaris van Justitie
en Veiligheid over de veranderde situatie in Turkije en vluchtelingen in Turkije
(ingezonden 8 februari 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Harbers (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister van Buitenlandse Zaken (ontvangen 8 maart 2018).
Vraag 1
Welke invloed heeft het bevriezen van de relatie met Turkije op het voortduren van de Turkijedeal? Op welke manier kan Nederland nog eisen stellen aan
de uitvoering daarvan teneinde deze in Turkije in overeenstemming met de
mensenrechten is?
Antwoord 1
De pauze in de bilaterale gesprekken met Turkije is specifiek gericht op het
onderwerp normalisatie van de bilaterale betrekkingen en is niet van invloed
op de uitvoering van de Verklaring van de EU-Lidstaten en Turkije over
migratie. De Europese Commissie ziet toe op de uitvoering van de Verklaring
en rapporteert daar ook met regelmaat over.1 Op basis van de uitvoering van
de Verklaring in de afgelopen twee jaar is er geen reden om aan te nemen
dat de verslechterde relatie tussen Turkije en een individuele EU-lidstaat
consequenties zal hebben voor de uitvoering van de EU-Turkije Verklaring.
Vraag 2
Wat heeft de recente inval van Turkije in Afrin voor vluchtelingen betekend?
Hoeveel vluchtelingen en intern ontheemden heeft deze aanval tot dusverre
opgeleverd?

1

ah-tk-20172018-1379
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Sinds de totstandkoming van de EU-Turkije Verklaring heeft de EU Commissie zeven rapporten
gepubliceerd over de uitvoering van de Verklaring. Daarbij gaat de Commissie ook in op de
situatie van vluchtelingen in Turkije. Na publicatie van deze rapporten, ontvangt de Tweede
Kamer, doorgaans via de geannoteerde agenda’s of de verslagen van de JBZ-raden, een
kabinetsappreciatie. Zie o.a. vergaderjaar 2017–2018, Kamerstukken 32 317, nr. 490 22 112, nr.
2422 en voor vergaderjaar 2016–2017, Kamerstuk 32 317, nrs. 453, 461 en 475.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Naar schatting zijn tenminste 5.000 personen sinds het begin van Operatie
Olijftak gevlucht naar regeringsgebied in Syrië. Daarnaast is een onbekend
aantal mensen ontheemd geraakt, maar in het district Afrin gebleven. De
inval heeft geen consequenties gehad voor de situatie van vluchtelingen in
Turkije.
Vraag 3
Wat is uw reactie op het bericht dat de Turkse grenswacht op Syrische
vluchtelingen schiet?2
Antwoord 3
Zoals vaker met uw Kamer gewisseld, vindt het kabinet berichten over dit
soort incidenten zorgelijk. Hoewel het kabinet vaststelt dat Turkije een zeer
lange grens bewaakt die grenst aan een gebied in oorlogssituatie, is het
neerschieten van een vluchteling evident onacceptabel. Uit eerdere vergelijkbare berichtgeving en de wijze waarop deze is uitgezocht, o.a. door de
Europese Commissie, blijkt dat er geen sprake is van instructies dat Turkse
grenswachten gericht moeten schieten op mensen die illegaal de grens
proberen over te steken.
Vraag 4
Deelt u de mening dat, aangezien er sinds het sluiten van de Turkijedeal
stelselmatig berichten verschijnen over mensenrechtenschendingen door de
Turken richting Syrische vluchtelingen, dit goed onderzocht en veroordeeld
moet worden?
Antwoord 4
Dergelijke berichten dienen serieus te worden genomen en goed onderzocht.
Het is primair aan de Europese Commissie, samen met UNHCR om hierop
toe te zien. De regering heeft hierover het nodige met uw Kamer uitgewisseld.
Vraag 5 en 6
Deelt u de mening dat het een verantwoordelijkheid is van de Europese Unie
(EU) om zoveel mogelijk te garanderen dat er geen mensenrechtenschendingen richting vluchtelingen in Turkije plaatsvinden? Zo ja, deelt u de mening
dat de EU zélf onderzoek moet doen naar de situatie daar en niet enkel mag
vertrouwen op berichten vanuit de Turkse overheid? Zo nee, hoe strookt deze
opvatting met de stelling uit het Regeerakkoord dat migratiedeals in
overeenstemming met het internationaal recht moeten zijn?
Welke mogelijkheden ziet u om deze praktijken te onderzoeken en veroordelen? Bent u bereid dit in Europees verband te doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5 en 6
In de eerste plaats is een land verantwoordelijk voor de wijze waarop het
omgaat met mensen op zijn grondgebied. Dit geldt in het bijzonder voor
kwetsbare personen zoals vluchtelingen. Op grond van het VN Vluchtelingenverdrag en de eigen nationale wetgeving, geldt dit ook voor Turkije. Het is
dan ook niet aan de Europese Unie om hier garanties op te bieden. Wel ziet
de Europese Commissie toe op de uitvoering van de EU-Turkije Verklaring. Zij
baseert zich daarbij niet alleen op verklaringen van de Turkse overheid. Net
als de Nederlandse overheid, laat ook de Europese Commissie zich breed
informeren: naast de autoriteiten door politieke partijen, IOM en UNCHR,
lokale NGO’s, academici, denktanks en diverse (andere) waarnemers.
Uiteraard dient de samenwerking met derde landen op het gebied van
migratie in lijn te zijn met internationaal recht. Dat geldt ook voor de
EU-Turkije Verklaring.
Vraag 7
Hoe ziet u de werkwijze van de EU in de toekomst voor zich indien nieuwe
migratiedeals gesloten worden? Wie zou verantwoordelijk moeten zijn voor
de uitvoering en monitoring op mensenrechtenschendingen om ons ervan te
2

https://edition.cnn.com/2018/02/03/middleeast/turkey-border-guard-syria-hrw/index.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

vergewissen dat landen waarmee de deals gesloten worden zich niet schuldig
maken aan mensenrechtenschendingen?
Antwoord 7
Zoals uw Kamer bekend, werkt de EU al langer aan migratie partnerschappen
met derde landen. Deze omvatten onder andere afspraken over de aanpak
van grondoorzaken en mensensmokkel en het verbeteren van opvang in de
regio en terugkeersamenwerking. In het geval dat afspraken, vergelijkbaar
met de EU-Turkije Verklaring, in Europees verband zouden worden gemaakt,
moeten deze in overeenstemming zijn met het internationaal recht. Het zou
wat het kabinet betreft in de rede liggen dat de Europese Commissie toeziet
op de wijze waarop de afspraken worden toegepast en dat UNHCR, zoals deel
is van zijn mandaat, toeziet op de behandeling van vluchtelingen. Het staande
kabinetsbeleid om mensenrechtenschendingen te voorkomen zou uiteraard
van toepassing blijven.
Vraag 8
Is het ambtsbericht uit 2013 nog altijd toereikend, gezien de veranderde
omstandigheden in Turkije? Zo nee, wanneer komt u met een vernieuwd
ambtsbericht?
Antwoord 8
Op dit moment wordt het vanwege de steeds veranderende situatie in Turkije
niet behulpzaam geacht om een nieuw algemeen ambtsbericht op te stellen.
Het kabinet volgt de ontwikkelingen op de voet. Om een beslissing te kunnen
nemen op asielaanvragen, maakt de IND naast ambtsberichten ook gebruik
van andere bronnen, bijvoorbeeld van openbare rapporten van andere landen
en van internationale organisaties als de EU, de Raad van Europa en
VN-organisaties. Ook maakt de IND gebruik van rapporten van mensenrechtenorganisaties als Human Rights Watch en Amnesty International, en
informatie afkomstig van de Nederlandse ambassade in Turkije.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3