5
Ehs

overwegende dat naast natuur ook de landbouw een
grootgebruiker is van de groene ruimte;

Aan de orde is het VAO Ehs (AO d.d. 01/10).

van mening dat de klassieke tegenstelling tussen natuur
en landbouw dringend overbrugd dient te worden;

De voorzitter:
Als eerste geef ik het woord aan de heer Smaling van de
SP-fractie.

constaterende dat met name jongere boeren en natuurbeheerders verantwoordelijk zijn voor aanblik en functioneren
van het landelijk gebied;

De heer Smaling (SP):
Voorzitter. Dank u wel. Het is me een genoegen om twee
moties af te vuren op de staatssecretaris en de collega's,
naar aanleiding van een debat over de ecologische hoofdstructuur, die tegenwoordig door het leven gaat als het
nationaal natuurnetwerk. Vooruit dan maar.

verzoekt de regering, niet te stoppen bij het instellen van
gebiedscollectieven voor agrarisch natuurbeheer maar met
de provincies stappen te zetten die het Natuurpact
opschalen naar een groene ruimtepact en daarbij jongere
boeren met liefde voor de natuur en jongere natuurbeschermers met liefde voor de landbouw een prominente rol te
geven,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Smaling, Van
Gerven en Jacobi. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.

Motie
De Kamer,

Zij krijgt nr. 201 (30825).
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de minister-president tijdens het debat
over de regeringsverklaring op 14 november 2012 uitdrukkelijk heeft verklaard: "wij willen de ecologische hoofdstructuur uitvoeren conform het oorspronkelijke plan";
constaterende dat bij de oorspronkelijke ecologische
hoofdstructuur uitgegaan wordt van natuurgebieden en
verbindingszones van in totaal 728.500 hectaren;
verzoekt de regering, de belofte zoals verwoord in het
regeerakkoord: "de ecologische hoofdstructuur wordt uitgevoerd, inclusief de verbindingszones, maar we nemen er
meer tijd voor", na te komen,

De voorzitter:
Ik dank de heer Smaling. Zijn tijd is op.

Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Voorzitter. In het AO werd duidelijk dat het regeerakkoord
misschien niet helemaal wordt uitgevoerd. Dat zou ik jammer vinden. Een aantal moties.

Motie
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Smaling en Van
Gerven. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 200 (30825).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering, de passage uit het regeerakkoord "De
ecologische hoofdstructuur wordt uitgevoerd, inclusief de
verbindingszones" uit te voeren,

De heer Smaling (SP):
Voorzitter. De tweede motie heeft betrekking op het
Natuurpact.

en gaat over tot de orde van de dag.

Motie

Zij krijgt nr. 202 (30825).

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

overwegende dat besloten is, taken rond inrichting en
beheer van natuur middels het Natuurpact te beleggen bij
de provincies;

De Kamer,

Tweede Kamer

Ehs

gehoord de beraadslaging,

6 november 2013
TK 20

20-5-1

constaterende dat in het regeerakkoord staat: "De ecologische hoofdstructuur wordt uitgevoerd, inclusief de verbindingszones";
constaterende dat de Oostvaarderswold een robuuste ecologische verbindingszone is;
overwegende dat de provincie Flevoland vanwege rijksbeleid moeite heeft om de robuuste ecologische verbindingszone te realiseren;
verzoekt de regering, de Oostvaarderswold te doen realiseren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 203 (30825).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering de oorspronkelijk ecologische
hoofdstructuur (ehs)wil aanleggen;
constaterende dat diverse provincies na het natuurakkoord
robuuste verbindingszones en nieuwe natuur geschrapt
hebben;
overwegende dat deze ontgrensde gebieden planologische
bescherming missen om onomkeerbare ontwikkelingen te
voorkomen waardoor realisatie van de oorspronkelijke ehs
in gevaar zou kunnen komen;
verzoekt de regering, de oorspronkelijke ehs en de robuuste
ecologische verbindingen planologisch vast te leggen in
de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) en het
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro),
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Ouwehand. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

VVD wil dan ook dat gelijkberechtiging daadwerkelijk
functioneert en zal kritisch een vinger aan de pols houden.
Ten aanzien van het Natuurpact legt de VVD de nadruk op
kwalitatief hoogwaardige natuur. Liever goed onderhouden
groen in een afgewogen proportie dan veel groen gerommel. De VVD legt de nadruk op het beheren en de inrichting
van bestaande gronden en niet op de uitbreiding van hectares. Daarnaast vinden wij het jammer dat de harde
afspraken over het "grond voor grond"-principe worden
losgelaten. Provincies krijgen de volledige beschikking over
gronden en de ILG-middelen, zonder dat daar concrete
prestaties tegenover staan. Wij hebben dan ook zorgen over
de ambities van de staatssecretaris met betrekking tot het
Natuurpact en wij zullen haar resultaten zeer kritisch volgen.
Maar wij delen ook een pluim uit aan de staatssecretaris.
Agrarisch natuurbeheer heeft een prominente plek gekregen
in het Natuurpact. De herziening van het stelsel van agrarisch natuurbeheer zal leiden tot een doelgerichter en efficiënter stelsel, en dat is mooi.

Mevrouw Jacobi (PvdA):
Voorzitter. Het is goed geregisseerd. Ik wil het hebben over
de brede gebiedscollectieven voor het agrarisch natuurbeheer, waarmee de VVD-woordvoerder eindigde. In de
praktijk zien wij dat het agrarisch natuurbeheer gelukkig
een heel goede plek krijgt. Dit moet vooral met collectieven
gebeuren. De boeren in het gebied lijken echter uit te gaan
van het alleenrecht. Wij denken dat dat geen goede zaak
is.
Wij willen nationaal beleid gericht op het samenstellen van
brede gebiedscollectieven. De provincies moeten het uitvoeren. Daartoe dien ik de volgende motie in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in het Natuurpact afspraken zijn gemaakt
over een doelgerichter en efficiënter agrarisch natuurbeheer;
overwegende dat afstemming en samenwerking tussen alle
betrokken partijen in het landelijk gebied wenselijk en
noodzakelijk zijn om te komen tot optimaal resultaat;

Zij krijgt nr. 204 (30825).

De heer Heerema (VVD):
Voorzitter. Ik heb geen moties. Ik wil terugblikken op het
algemeen overleg. Hierin hebben wij uitgebreid gesproken
over gelijkberechtiging en marktwerking. Natuurorganisaties
lijken steeds de voorkeur gekregen te hebben boven particuliere organisaties. De overheid heeft hier wellicht een
steekje laten vallen en zal door Europa op de vingers getikt
kunnen worden. De VVD wil juist een terugtrekkende overheid en juicht het toe als er particulieren of particuliere
organisaties zijn die natuurbeheer willen overnemen. De

Tweede Kamer

Ehs

verzoekt de regering, te bewerkstelligen dat een gebiedscollectief in een streek bestaat uit alle relevante en representatieve organisaties op het gebied van landschap, natuur en
water, zowel professioneel als vrijwillig,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Jacobi en Smaling.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 205 (30825).

6 november 2013
TK 20

20-5-2

De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Staatssecretaris Dijksma:
Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de moties.
De eerste motie, die op stuk nr. 200, is ingediend door de
heren Smaling en Van Gerven. Zij grijpen terug op een
ecologische hoofdstructuur die bestaat uit 728.000 ha en
verzoeken de regering die te realiseren. Ik heb met het
Natuurpact een voorstel aan de Kamer gedaan dat haalbaar
en betaalbaar is. Dat voorstel doet recht aan het extra
budget en zorgt ervoor dat dit een kwalitatieve natuur
oplevert. Toevallig heb ik gisteravond in de Eerste Kamer
uitgebreid gedebatteerd over precies dit onderwerp. Daar
hebben we vastgesteld dat onder andere de Raad voor de
leefomgeving en infrastructuur aangeeft dat het Natuurnetwerk Nederland op een kwalitatieve manier moet worden
gerealiseerd en dat het niet per definitie erom gaat om de
discussie tot letterlijk de laatste hectare te voeren. Die
omslag realiseer ik. Ik begrijp dat de indieners een andere
opvatting hebben, maar met het huidige budget kunnen
we doen wat we doen. Om die reden moet ik deze motie
ontraden.
De voorzitter:
Ik zie mevrouw Ouwehand bij de interruptiemicrofoon staan.
Zij heeft een motie met een gelijkluidende strekking ingediend.
Staatssecretaris Dijksma:
Het dictum is hetzelfde. Daarmee is mijn advies over de
motie hetzelfde, namelijk ontraden.
De voorzitter:
Dan is het woord aan mevrouw Ouwehand, zodat zij een
korte ophelderende vraag kan stellen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
De staatssecretaris zegt wat zij ook in het AO heeft gezegd.
Dat kan. Zij hoopt dat daarvoor een politieke meerderheid
is, maar ik ben van mening dat zij moet toegeven dat hiermee het regeerakkoord wordt gebroken. Daarin is sprake
van de oorspronkelijke ehs. De Partij voor de Dieren heeft
dit nog eens aan de minister-president gevraagd en hij heeft
bevestigd dat het om de oorspronkelijke ehs gaat inclusief
de ecologische robuuste verbindingszones. Het plan dat de
staatssecretaris nu aan de Kamer heeft gestuurd, voldoet
daar niet aan. Het regeerakkoord wordt dus niet nageleefd.
Ik wil graag dat de staatssecretaris dat ook hier in deze zaal
toegeeft.

werkelijk de kwalitatieve doelen bereikt die wij moeten
behalen om habitats in een gunstige staat te brengen. Ik
stel dat wij dat ook doen met het plan dat nu voorligt. Misschien had mevrouw Ouwehand liever meer gezien. Dat
kan, maar ik denk eerlijk gezegd dat wij hiermee een
geweldige stap zetten. Met de middelen die het regeerakkoord mij biedt, is dit hetgeen haalbaar is. Het gaat mij om
de kwaliteit en niet per se om de hectares.
De voorzitter:
Tot slot, want ik neem aan dat dit toch ook een groot
onderdeel is geweest van het algemeen overleg dat u op 1
oktober met elkaar hebt gevoerd.
Mevrouw Ouwehand (PvdD):
Voorzitter. Dank u wel voor deze gelegenheid, want het is
wel iets belangrijks als een belofte uit het regeerakkoord
wordt gebroken. Ik ben verbaasd dat de staatssecretaris
niet wil zeggen: dat hebben wij wel met elkaar afgesproken,
maar ik haal dat niet en ik ga het anders invullen. In het
regeerakkoord en in het debat over de regeringsverklaring
had de minister-president ook kunnen zeggen: wij kijken
wel even wat wij doen. Hij heeft echter gezegd: wij gaan
de ehs uitvoeren conform het oorspronkelijke plan. Die
belofte wordt nu gebroken. Dat kan, dat kan een keuze zijn,
maar dan ben ik benieuwd hoe de politieke verhoudingen
liggen. Het zou de staatssecretaris sieren als zij ook onderschrijft dat die passage uit het regeerakkoord hiermee dus
niet wordt waargemaakt.
Staatssecretaris Dijksma:
In het regeerakkoord staat bij mijn weten niet hoeveel hectares hierbij horen. Ik zal dit straks nog nakijken. Ik stel nu
dat ik de opdracht om een robuuste plus te zetten, ook in
kwalitatieve zin, uitvoer, maar wel met de middelen die ik
heb. Dat is evident. Als de Kamer daar anders over denkt,
had zij mij bij de algemene beschouwingen in meerderheid
meer geld moeten geven. Dat is niet gebeurd. Ik begrijp dat
ook, want laten wij eerlijk zijn: er komt in deze periode 1
miljard euro extra bij. Daarbij is het afgelopen begrotingsjaar zelfs meegerekend. Mijn collega's in het kabinet kunnen
mij dit niet allemaal nazeggen.
De voorzitter:
Ik dank de staatssecretaris. Ik ga ervan uit dat zij nu op de
eerste en derde motie heeft gereageerd. Ik vraag haar nu
verder te gaan met de beoordeling van de moties.
Staatssecretaris Dijksma:
Zo is dat. Ik doe het zo snel als ik kan.

Staatssecretaris Dijksma:
Dat zal ik niet doen. Ik zal uitleggen waarom. De veronderstelling dat in het Natuurpact geen robuuste verbindingen
komen, is niet juist. Het staat er zelfs letterlijk in; wij hebben
dat ook tijdens het algemeen overleg gewisseld. Intussen
blijft het begrip "de ecologische hoofdstructuur" natuurlijk
uiteindelijk altijd een hybride begrip. Het komt erop neer
dat je een natuurnetwerk zo robuust maakt — dat is ook de
opdracht van het regeerakkoord — dat je daarmee ook

De heer Smaling heeft terecht aandacht gevraagd voor de
overgang van harde rode kernen naar het groen. Hij stelt
dat je daarbij de klassieke tegenstelling tussen natuur en
landbouw kunt overbruggen. Ik heb hem gisteravond nog
even aangehaald bij zijn oud-collega's in de Eerste Kamer.
Ik denk dat het agrarisch natuurbeheer daarvoor een heel
goed instrument kan zijn. De heer Heerema gaf daar ook
blijk van. De motie die de heer Smaling samen met de heer
Van Gerven indient, is op zichzelf ondersteuning van beleid,
maar ik wil daarbij wel een duiding geven. Ik ga nu niet op

Tweede Kamer

6 november 2013
TK 20

Ehs

20-5-3

weg naar een nieuwe titel, namelijk een groen ruimtepact.
Wij zullen echter wel hetgeen doen wat daar als het ware
onder zit, namelijk niet stoppen bij de gebiedscollectieven
maar met elkaar de discussie aangaan over de vraag hoe
wij de ruimte en die overgangen beter kunnen maken en
wat daarvoor nodig is. Die discussie is voor een deel ook
het initiatief van de provincies en ik ga die van harte aan.
Als ik de motie dus zo mag uitleggen dat de indieners mij
aansporen om in samenwerking met de provincies het debat
verder te voeren, dan kan ik haar als ondersteuning van
beleid zien.
De heer Smaling (SP):
Naar ik meen, staat in mijn cv dat het mijn taak is om
bewindspersonen aan te sporen. Als de duiding zo is, kan
ik daar van harte mee instemmen.
Staatssecretaris Dijksma:
Hartelijk dank, dan blijft het oordeel zoals ik het net heb
uitgesproken.

van het beleid, maar hieraan verbind ik wel een duiding.
Gebiedscollectieven bestaan uit ondernemers die het
agrarisch natuurbeheer uitvoeren en begunstigde zijn voor
subsidies. Het plan moet echter wel met relevante gebiedspartijen waaronder natuur- en landschapsorganisaties
worden opgesteld. De provincies zullen het gebiedsplan
uiteindelijk beoordelen. Met deze duiding kan ik deze motie
zien als een ondersteuning van het beleid.
Voorzitter, dit waren mijn adviezen.
De voorzitter:
Ik zag mevrouw Jacobi instemmend knikken.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
We stemmen aanstaande dinsdag, 12 november, over de
moties.

Mevrouw Ouwehand heeft mij gevraagd om alsnog "de
Oostvaarderswold te doen realiseren". De decentralisatie
van het natuurbeleid maakt dat provincies eigen keuzes
maken. Ik moet deze motie om die reden dus ontraden.
Flevoland is overigens bezig met het maken van nieuwe
plannen op het gebied van natuurverbindingen en omgeving. Ik ben heel benieuwd hoe die plannen eruit zullen
zien.
Mevrouw Ouwehand heeft voorts de motie op stuk nr. 204
ingediend, waarin wordt gesteld dat de planologische
bescherming van de oorspronkelijke ehs en de verbindingen
moet worden vastgelegd. Ik wil deze motie ontraden.
Tegelijkertijd merk ik daarbij op — dat heb ik gisteravond
ook in de Eerste Kamer gezegd — dat de provincies voornemens zijn om voor het eind van dit jaar, op uiterlijk 31
december, hun planologische bescherming en het gebied
bekend te maken. Dat moet ook, want dat biedt duidelijkheid
aan de mensen in die gebieden. In die zin zal dan ook voor
de Kamer helder zijn hoe het robuuste natuurnetwerk zijn
beslag krijgt.
Mevrouw Ouwehand heeft ook een motie ingediend op het
voorlopige stuknummer 5.
De voorzitter:
Het oordeel daarover hebt u net uitgesproken.
Staatssecretaris Dijksma:
O ja. Het was de motie op stuk nummer 202, maar dat maakt
niet uit. Dit is in ieder geval ook een kwestie van ontraden.
Er wordt steeds om hetzelfde gevraagd. Ik begrijp, voorzitter, dat u in die zin de link legt.
Dan kom ik als vanzelf bij de motie op stuk nr. 205, de laatste motie die bij dit VAO is ingediend. In deze motie verzoekt
mevrouw Jacobi het kabinet om te bewerkstelligen dat een
gebiedscollectief in een streek bestaat uit alle relevante en
representatieve organisaties, zowel professionele organisaties als vrijwilligersorganisaties. Ik wil ook deze motie, net
als die van de heer Smaling, zien als een ondersteuning

Tweede Kamer

Ehs

6 november 2013
TK 20

20-5-4