Tekorten aan verzorgenden, sociaalagogen en
verpleegkundigen op de arbeidsmarkt in Zorg en WJK
Er dreigen tekorten op de arbeidsmarkt in Zorg en WJK1. Wannéér deze tekorten zich
concreet zullen aandienen hangt af van een aantal factoren, maar dát ze eraan komen is
duidelijk. Dat is de conclusie van het Rapport ‘RegioMarge: De arbeidsmarkt van
verpleegkundigen, verzorgenden en sociaalagogen 2008-2012’ dat Prismant deze week
publiceert.
Prismant voert dit onderzoek jaarlijks uit in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) en gezamenlijke sociale partners in de sectoren Zorg en WJK. In het rapport wordt
gewerkt met twee scenario’s, een laag en een hoog scenario. Deze scenario’s zijn onder meer
afhankelijk van de economische omstandigheden. De twee scenario’s geven een bandbreedte aan,
waarbinnen de toekomst van de arbeidsmarkt in Zorg en WJK zich zal ontvouwen.
Hoge scenario
In het hoge scenario kan de discrepantie tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt snel een
limiterende factor gaan worden voor het bieden van de gewenste zorg en welzijnsdiensten. Dan
doen zich op korte termijn problemen voor bij verzorgenden, verpleegkundigen, sociaal pedagogisch
werkers (SPW; niveau 3 én 4; inclusief de nieuwe opleidingen die vanaf 2011 in de plaats van deze
opleidingen zullen komen) en maatschappelijke dienstverleners (niveau 5).
Lage scenario
In het lage scenario wordt de vraag naar personeel op korte termijn lager ingeschat dan in het hoge
scenario, omdat het management van instellingen terughoudend is in het aantrekken van personeel.
Dit is het gevolg van de onzekerheid bij individuele instellingen omtrent de beschikbare middelen en
de gevolgen van veranderingen in de financiering. Bovendien worden in diverse branches
doelmatigheidsslagen gemaakt waardoor de arbeidsproductiviteit stijgt en de vraag naar arbeid
minder snel groeit. In het lage scenario zijn daardoor op korte termijn minder grote knelpunten te
verwachten. Vanaf 2011 doen zich desondanks snel problemen voor bij verzorgenden,
verpleegkundigen en SPW-ers (de beide laatsten op niveau 4) en de nieuwe opleidingen die deels in
de plaats hiervan komen. Ook in dit scenario blijft de zorgvraag immers toenemen en zal deze
beantwoord moeten worden.
Regionaal grote verschillen
De arbeidsmarkt loopt regionaal zeer uiteen. Zo volgt in Noord-Limburg nu 30% van de MBOleerlingen een zorg- of welzijnsopleiding en in West-Brabant maar 16%. Het hele arbeidsaanbod
groeit de komende tien jaar in de regio rond Zwolle nog met 5%, maar krimpt in het Gooi met maar
liefst 7%! Utrecht en Amsterdam zullen de grootste problemen ervaren bij het vervullen van
vacatures.
Oplossingen
De sectoren Zorg en WJK beschikken over een goede infrastructuur voor opleidingen. Deze kan nog
beter benut worden. Er zullen bovendien niet alleen schoolverlaters, maar vooral ook mensen die
van beroep willen veranderen aangetrokken moeten worden. Ook doorstroming van zittend
personeel via scholing is van belang, aldus de onderzoekers. Elke branche en elke regio zal goed
1

WJK staat voor de branches Welzijn en maatschappelijke dienstverlening, Jeugdzorg en Kinderopvang.

moeten nagaan welke accenten men wil leggen om de problemen in de personeelsvoorziening te
voorkomen. Zoals gezegd, wanneer de tekorten zich concreet zullen aandienen hangt af van een
aantal factoren, maar dát ze eraan komen is duidelijk.

Noot van de redactie, niet voor publicatie:
De gezamenlijke sociale partners zijn: de werkgeversorganisaties NVZ vereniging van ziekenhuizen, Actiz, BTN, GGZ
Nederland, VGN en de MOgroep en de werknemersorganisaties ABVAKABO FNV, CNV Publieke Zaak, FBZ, De
Unie Zorg en Welzijn en NU '91. FCB Dienstverlenen in Arbeidsmarktvraagstukken vertegenwoordigde de sociale
partners WJK. Het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI) en Calibris droegen tevens bij aan de financiering van het
onderzoek. Het rapport is te downloaden van www.Prismant.nl en van een aantal sites van de opdrachtgevers.