Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 520

Wijziging van de Algemene Ouderdomswet en
de Wet op de loonbelasting 1964 in verband met
de verandering van de koppeling van de AOWen pensioenrichtleeftijd aan de stijging van de
levensverwachting (Wet verandering koppeling
AOW-leeftijd)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 23 september 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde
vragen en gemaakte opmerkingen voldoende zullen zijn beantwoord, acht
de commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
Algemeen
1.
Inleiding
2.
AOW- en pensioenrichtleeftijd minder snel omhoog
3.
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
4.
Opbouwsystematiek en overgangsrecht
5.
Pensioenrichtleeftijd
6.
Financiële paragraaf

1
2
2
6
6
7
8

ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel verandering koppeling AOW-leeftijd (hierna: het
wetsvoorstel). Zij zien de tijdelijke bevriezing van de AOW-leeftijd als een
kostbare, maar noodzakelijke voorwaarde voor draagvlak onder het
pensioenakkoord uit 2019. Deze leden zien tegelijkertijd de logica om de
bestaande 1-op-1-koppeling tussen levensverwachting los te laten.
Daarmee wordt niet alleen rechtgedaan aan de stijgende levensverwachting, maar ook aan het aantal gezonde jaren dat mensen bij hun
pensionering tegemoet kunnen zien.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij zijn verheugd dat de regering er in is
geslaagd met de sociale partners een breed gedragen pensioenakkoord te
sluiten. Deze leden hechten eraan de regering te complimenteren met
deze prestatie van formaat. Een onderdeel van dit akkoord is om de

kst-35520-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

1

koppeling van de AOW-leeftijd aan de levensverwachting te versoepelen
en te wijzigen van een jaar naar acht maanden per jaar dat we gemiddeld
langer leven, zoals voorgesteld in onderhavig wetsvoorstel. Voornoemde
leden stemmen in met dit voorstel, omdat dit de AOW meer in balans
brengt en meer toekomstbestendig maakt.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden zien dit wetsvoorstel als een van de vele
belangrijke stappen die moeten worden gezet om het pensioenakkoord
dat na lang onderhandelen door het kabinet met sociale partners is
gesloten te formaliseren.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij hebben nog enkele aanvullende vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
het wetsvoorstel. Zij vinden het positief dat de AOW-leeftijd minder snel
gaat stijgen maar vinden het zonde dat er niet gekozen is om de
AOW-leeftijd terug te brengen naar 65 jaar.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van onderhavig
wetsvoorstel.
1. Inleiding
De leden van de SP-fractie lezen dat onderzoek heeft uitgewezen dat in
vergelijking met andere landen onze ouderen minder in armoede leven
dankzij onze oudedagvoorzieningen. Deze leden vragen in hoeverre de
AOW bijdraagt aan het voorkomen van armoede onder ouderen en in
hoeverre dit het gevolg is van inkomen uit de tweede en/of derde pijler.
Graag ontvangen deze leden een toelichting. Tegelijkertijd wordt in
datzelfde onderzoek1 gesteld dat ondanks een laag armoedecijfer in
Nederland, er een groot gat is tussen onze armste ouderen en het
gemiddelde inkomen van ouderen. Hoe kan dit worden verklaard? Deze
leden zouden graag een overzicht ontvangen, waarin de leeftijd waarop
de AOW ingaat, de hoogte van de AOW-uitkering(en) en de AOW-uitkering
afgezet tegen het modale inkomen, is opgenomen van alle Europese
landen.
De hoogte van de AOW-leeftijd is belangrijk voor veel mensen.
Voornoemde leden vinden dat iedereen op tijd moet kunnen stoppen met
werken om van hun oude dag te genieten. Deze leden merken op dat er in
acht jaar tijd, drie wetten behandeld zijn en een wet behandeld wordt die
de hoogte van de AOW-leeftijd bepalen. Hierdoor is er voor veel toekomstige gepensioneerden veel onduidelijkheid over de leeftijd waarop zij een
AOW-uitkering gaan ontvangen. Wat voor gevolgen heeft dit op deze
toekomstige gepensioneerden? Deze leden vinden dat de AOW-leeftijd zo
snel mogelijk terug moet worden gebracht naar 65 jaar. Welke
argumenten heeft het kabinet om dit niet te doen?
2. AOW- en pensioenrichtleeftijd minder snel omhoog
De leden van de CDA-fractie herinneren aan de discussie bij de plenaire
behandeling van de wet temporisering AOW-leeftijd over groepen
mensen die nadelige effecten ondervinden van het nieuwe tijdpad van de
AOW-verhogingen. Sommigen hebben korter een gunstige uitkering,
maar er is ook een groep die langer wil doorwerken maar eerder met
leeftijdsontslag wordt gestuurd. Voor die laatste groep wilde de regering
1

Preventing ageing unequally, OECD 2017, p. 29.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

2

zich hard maken, maar vooralsnog lijkt er bij sociale partners geen
draagvlak voor te zijn. Deze leden vinden het een gemiste kans om
mensen in het onderwijs en de zorg die door willen werken te ontmoedigen. Op welke wijze wil de regering stimuleren dat mensen die door
willen werken door kunnen werken, zo vragen deze leden. Welke
dwingende reden van sociale partners zorgt ervoor dat de wens om
langer door te werken niet wordt gehonoreerd? Is de regering het met
deze leden eens dat gezien de tekorten in het primair en voortgezet
onderwijs er alle belang bij is, om leerkrachten die door willen werken,
ook door te kunnen laten werken? Kan de regering aangeven welke
invloed het heeft op de gezondheid van mensen, als zij willen
doorwerken, maar niet langer mogen doorwerken? Indien deze gegevens
niet beschikbaar zijn zou de regering dan bijvoorbeeld het RIVM2 opdracht
willen geven om dit te onderzoeken?
Ook hebben de leden van de CDA-fractie nog een vraag over de betekenis
van dit wetsvoorstel voor de zware beroepen. Kan de regering hier
uitgebreid op ingaan?
De leden van de D66-fractie vragen op basis van welke informatiebronnen de verwachte leeftijd door het CBS wordt bepaald.
Draagvlak voor verhouding duur werkzame leven en pensioen
De leden van de SP-fractie constateren dat naar aanleiding van de motie
van het lid Van Haersma Buma c.s.3 onderzoek is gedaan naar de
ontwikkeling van de levensverwachting en de verhouding tussen de duur
van het werkzame leven en de duur van het pensioen. Hoe is bij de
matiging van de koppeling van de AOW-leeftijd het «draagvlak» bij
burgers gemeten? Wat is er uit dat onderzoek naar het «draagvlak»
gekomen? Wat wordt er bedoeld met de «maatschappelijke discussie» die
zou zijn gevoerd over de relatie tussen de winst aan levensverwachting en
de verlenging van de arbeidsloopbaan? Deze leden vragen of de
«maatschappelijke discussie» ook een rol heeft gespeeld bij de Wet
verhoging AOW- en pensioenrichtleeftijd? Hoe heeft dit een aantoonbare
rol gespeeld?
Waarom is er in deze wet gekozen voor een 2/3-koppeling? Welke andere
scenario’s zijn er ter tafel gekomen? Kan er schematisch worden weergegeven wat het verschil in kosten is tussen een 1-op-1-koppeling, een
2/3-koppeling, een 1/3-koppeling en het terugdraaien van de AOW-leeftijd
naar 65 zonder een koppeling met de levensverwachting? Hoe is de
«algemeen heersende opinie onder burgers» gemeten en wat is de exacte
uitkomst hiervan?
Arbeidsparticipatie en inpassing houdbare overheidsfinanciën
De leden van de D66-fractie vragen hoeveel mensen door blijven werken
na hun pensioengerechtigde leeftijd en hoeveel mensen stoppen met
werken voor hun wettelijke pensioengerechtigde leeftijd. Deze leden
vragen of het niet in de rede ligt dat de arbeidsparticipatie is gestegen
gezien alle beleidsmaatregelen die de afgelopen jaren zijn getroffen inzake
de pensioenleeftijd en het voorkomen dat mensen te vroeg stoppen met
werken.

2
3

RIVM: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
Kamerstuk 32 043, nr. 438

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

3

De leden van de SP-fractie stellen dat de werkloosheid explosief stijgt
door de coronacrisis, tegelijkertijd lezen deze leden dat ouderen niet
gemist kunnen worden op de arbeidsmarkt. Kan dit worden toegelicht?
Hoe groot is de rol van ouderen boven de 60 op dit moment op de
arbeidsmarkt? Hoeveel ouderen van boven de 60 zijn er op dit moment
aan het werk? Hoeveel mensen van boven de 65 zijn er op dit moment aan
het werk? Hoeveel mensen boven de AOW-leeftijd zijn er op dit moment
aan het werk? Deze leden vragen wat de invloed is van de coronapandemie op de arbeidsparticipatie van verschillende leeftijdsgroepen. Wat
voor invloed hebben de gevolgen van de crisis op het houdbaarheidssaldo? Hoeveel «hoger» is de arbeidsparticipatie door de verhoging van
de AOW-leeftijd in combinatie met het afschaffen van de VUT4-regelingen
en prepensioen?
Toekomstige ontwikkeling gezondheid
De leden van de D66-fractie lezen dat de levensverwachting verschilt
naar inkomen en opleidingsniveau. Deze leden constateren dat veel
onderzoek is gedaan naar de fysieke mogelijkheid om te werken, maar
vragen of er ook onderzoek is gedaan naar de wil om te werken naar
gelang mensen een hogere leeftijdsverwachting hebben. Daarnaast
vragen deze leden of de wil om te werken ook verandert naar gelang de
leeftijd die iemand heeft. Voornoemde leden vragen wat de regering
concreet voor ogen heeft bij de volgende passage: «Voor het opvangen
van verschillen in het vermogen om langer door te werken ziet het kabinet
een belangrijke taak weggelegd voor werkgevers en werknemers die
samen moeten investeren in duurzame inzetbaarheid.».
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat de regering terecht
opmerkt dat de (gezonde) levensverwachting sterk verschilt naar inkomen
en opleidingsniveau. Welke aanvullende maatregelen gaat de regering
nemen om deze hardnekkige sociaaleconomische gezondheidsverschillen
te verkleinen? Wat zijn de concrete doelstellingen? Wanneer is de
doelstelling bereikt? (SMART-geformuleerd)
De leden van de SP-fractie lezen dat het CPB5 concludeerde dat de
gezonde levensverwachting bij geboorte ongeveer even snel stijgt als de
totale levensverwachting. Dit is in tegenstelling tot de resultaten van het
SCP6 in «De Sociale Staat van Nederland 2020». Daarin wordt gesteld dat
mensen wel langer leven maar niet een groter deel van het leven in goede
gezondheid. Hoe zijn deze bevindingen van het SCP betrokken bij dit
wetsvoorstel? Als deze cijfers niet zijn betrokken, wordt er overwogen om
dit alsnog te doen? Hoe is er concreet rekening gehouden met het
achterblijven van de «levensverwachting zonder chronische aandoening»
in dit wetsvoorstel? Wat wordt er gedaan om de sociaaleconomische
gezondheidsverschillen te verkleinen in dit wetsvoorstel? Het RIVM stelt
dat elk gewonnen levensjaar na 65 jaar nagenoeg volledig zonder
beperkingen wordt doorgebracht en mannen respectievelijk vrouwen
brengen daarvan tien maanden en acht maanden door in goed ervaren
gezondheid. Kan er worden bevestigd dat het gevolg van de 2/3-koppeling
aan de AOW-leeftijd, ertoe leidt dat bijna elke gezond ervaren maand er
geen AOW-ontvangen wordt? Zo nee, waarom niet? Kan er worden
bevestigd dat met deze uitspraak van het RIVM een 1-op-1-koppeling
direct leidt tot een minder lang gezond leven na je AOW-leeftijd?

4

VUT: Vervroegde uittreding
CPB: Centraal Planbureau
6
SCP: Sociaal en Cultureel Planbureau
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

4

Voornoemde leden constateren dat de verbetering van de gezondheid van
60–65 jarigen achter lijkt te blijven bij de overige leeftijdsgroepen. De
oorzaken hiervan zijn «niet duidelijk». Ook lezen deze leden dat het
onduidelijk is of dit zich in de toekomst ook zal voordoen. Deze leden
vinden het niet aannemelijk dat dit in de toekomst plots zal veranderen. Zij
vragen wat er voor de mensen die níet gezond de AOW-leeftijd zal
bereiken gedaan zal worden. Hoeveel mensen zullen volgens de voorspellingen niet gezond de AOW-leeftijd bereiken per jaar, de aankomende 15
jaren? Wat zal er concreet worden gedaan om dit te voorkomen? Worden
er maatregelen specifiek genomen voor de groep mensen tussen de 60
jaar en mensen die de AOW-leeftijd bereikt hebben?
Wat wordt er bedoeld met de verschuiving van de «gezondheidsverschillen» centraal stellen, naar het «gezondheidspotentieel» centraal
stellen? Wat voor concrete gevolgen heeft dit? Waarom is hiervoor
gekozen? Mensen met een lagere sociaaleconomische positie worden
minder oud en kunnen dus minder lang gebruik maken van deze «brede
volksverzekering». Wat gaat er gedaan worden om dit te voorkomen? Kan
er nog worden gezegd dat de AOW een «brede» volksverzekering is, als
de sociaal economische gezondheidsverschillen zo groot zijn dat bepaalde
groepen minder lang gebruik kunnen maken van deze brede volksverzekering?
Toekomstige ontwikkelingen arbeidsmarkt en grijze druk
De leden van de D66-fractie vragen of dit voorstel zal leiden tot, op korte
termijn, een verlaging van de werkloosheid omdat er meer mensen de
arbeidsmarkt zullen verlaten. Deze constateren een schokkende beweging
in de lijnen in grafieken 1 en 27. Deze leden vragen wat deze schokbeweging veroorzaakt.
Duurzame inzetbaarheid
De leden van de D66-fractie vragen naar voorbeelden van initiatieven
die in aanmerking komen voor de € 800 miljoen die beschikbaar wordt
gesteld ten behoeve van duurzame inzetbaarheid. Deze leden lezen dat
het kabinet hecht aan een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een
cultuurverandering en een lange adem. Deze leden vragen daarom welke
verantwoordelijkheid de regering ziet voor zichzelf als werkgever in die
cultuuromslag. Daarnaast vragen deze leden op welke manier de regering
van plan is te monitoren dat sectoren zich inzetten op duurzame inzetbaarheid.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering om een actuele
stand van zaken op het gebied van duurzame inzetbaarheid. Welke
afspraken zijn er inmiddels gemaakt? Wat zijn hier de doelstellingen?
(SMART-geformuleerd)
De leden van de SP-fractie vragen wat de verhouding zou zijn tussen de
potentiele beroepsbevolking en de pensioengerechtigden zijn als de
AOW-leeftijd terug naar 65 jaar zou gaan? Deze leden vragen waarom er
in dit wetsvoorstel nog gesproken wordt over 800 miljoen, terwijl er in het
pensioenakkoord 1 miljard is afgesproken.

7

Grafiek 1: Ontwikkeling grijze druk
Grafiek 2: Ontwikkeling potentiële beroepsbevolking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

5

Intergenerationeel perspectief
De leden van de SP-fractie lezen dat alle generaties met deze wet een
gelijk netto profijt van de overheid ontvangen. Was dit eerder niet het
geval?
3. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
De leden van de D66-fractie lezen de formule op basis waarvan de
verhoging van de pensioenleeftijd wordt uitgerekend zo dat dit niet kan
betekenen dat de pensioenleeftijd kan worden verlaagd. Kan dit worden
bevestigd? Deze leden vragen wat de kans is dat de coronacrisis een
impact heeft op de levensverwachting in Nederland.
De leden van de SP-fractie vragen hoe deze wet zich verhoudt tot de
uitkomsten over de levensverwachting van de Prognosetafel AG20208.
Deze leden lezen dat de gevolgen van de coronapandemie op de
levensverwachting nog niet bekend zijn. De leden vragen waarom er niet
in het wetsvoorstel opgenomen is om bij een dalende levensverwachting,
ook de AOW-leeftijd te laten dalen.
Waarom is er gekozen om met de geïntroduceerde systematiek de
leeftijden vijf jaar van tevoren bekend te maken? Wat wordt er bedoeld
met «het is van belang dat al toegepaste verhogingen van de AOW-leeftijd
geen rol spelen in het bepalen van de volgende verhoging»? Wat wordt er
bedoeld met de «internationale statistische standaard»?
De leden van de SP-fractie constateren dat dit wetsvoorstel bij een
trendbreuk van de levensverwachting een opening biedt voor nóg een wet
welke mogelijk een gevolg zou kunnen zijn van de huidige COVID-19
pandemie. Hoe aannemelijk is het dat er zal worden overgestapt op deze
andere systematiek? Zal hier een wet voor nodig zijn? Kan er worden
toegelicht wat er met deze alinea bedoeld wordt?
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering naar de reden dat het
niet mogelijk is om de AOW-leeftijd neerwaarts aan te passen bij een
dalende levensverwachting. Is het niet een mogelijkheid om, bij een
dalende levensverwachting, de AOW-leeftijd neerwaarts bij te stellen en
dit minimaal vijf jaar van te voren aan te kondigen? Vervalt hiermee dan
het argument dat mensen zich hier niet op kunnen aanpassen?
Verder vragen de leden of de regering kan ingaan op de mogelijke
gevolgen van het corona-effect met betrekking tot de levensverwachting?
Zijn deze effecten al meegenomen in de huidige levensverwachting?
4. Opbouwsystematiek en overgangsrecht
De leden van de VVD-fractie lezen dat de opbouwperiode als gevolg van
dit wetsvoorstel wordt verlegd, met mogelijke gevolgen voor mensen die
buiten Nederland hebben gewoond. Heeft de regering ook overwegen niet
de opbouwperiode, maar het opbouwpercentage te veranderen? Wat
zouden daarvan de voor- en nadelen zijn?
De leden van de D66-fractie vragen of het feit dat mensen die na hun 17e
levensjaar in Nederland zijn gaan wonen een kortere opbouwtijd kennen
dit ook betekent dat hun AOW-pensioen uiteindelijk lager zal uitvallen.
Deze leden vragen of mensen met een korte opbouwtijd vanwege de
8

Koninklijk Actuarieel Genootschap (AG), 9 september 2020, «Prognosetafel AG2020»,
https://www.ag-ai.nl/view.php?Pagina_Id=998

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

6

minder snelle verhoging van de AOW-leeftijd opties hebben om het
negatieve effect te mitigeren. Deze leden vragen of de regering met
betrekking tot haar standpunt over artikel 1 van het Eerste Protocol (EP) bij
het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de
fundamentele vrijheden (EVRM) advies heeft ingewonnen bij een externe
partij. Voornoemde leden vragen of het negatieve effect voor mensen die
na hun 17e levensjaar in Nederland zijn komen wonen voor deze gehele
groep geldt, of slechts voor bepaalde (leeftijds)groepen. Deze leden
vragen wat het gemiddeld het financiële nadeel is van deze groep. Tevens
vragen deze leden te bevestigen dat dit het effect is van de overgang van
het ene naar het andere systeem, en geen permanent knelpunt is.
De leden van de SP-fractie vragen wat er wordt bedoeld met «een
verandering van de condities waaronder een wettelijke aanspraak kan
ontstaan»? Wat zijn de risico’s bij de inmenging in door artikel 1 EP bij het
EVRM beschermde rechten? Deze leden lezen in de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid9 dat er steeds minder geld wordt vrijgemaakt
voor de OBR10-regelingen. Hoe verhoudt zich dit tot het feit dat de
OBR-regelingen een belangrijke rol spelen in de juridische houdbaarheid
van dit wetsvoorstel? Waarom wordt er niet langer geld vrijgemaakt voor
OBR-regelingen? Waarom worden de regels om in aanmerking te komen
voor een OBR-regeling niet versoepeld zodat de OBR-regelingen kunnen
worden voortgezet, zo vragen deze leden.
Voornoemde leden stellen dat de regering waarde hecht aan de AOW als
generieke ouderdomsvoorziening waarbij de AOW-leeftijd voor iedereen
gelijk is en dat op specifieke groepen gerichte overgangsregeling of
eerbiedigende werking minder voor de hand zou liggen. Wat voor
overgangsregelingen of eerbiedigende werkingen worden hiermee
bedoeld? Zijn deze regelingen overwogen? Zo ja, welke?
De leden van de SP-fractie lezen dat de toekomstig AOW-gerechtigde
worden geïnformeerd via hun website. Waarom informeert de SVB11
toekomstige AOW-gerechtigde niet via een brief? Hoe informeert de SVB
toekomstig AOW-gerechtigden vijf maanden van tevoren over de
mogelijkheid tot het aanvragen van de AOW? Hoe groot is het
niet-gebruik van de AOW op dit moment? Wat zijn mogelijkheden om dit
verder terug te brengen? Waarom wordt de AOW-uitkering niet automatisch toegekend en uitbetaald wanneer iemand de AOW-leeftijd bereikt?
5. Pensioenrichtleeftijd
De leden van de VVD-fractie zien met verbazing dat veel mensen als
gevolg van de bevriezing van de AOW-leeftijd eerder worden ontslagen
dan zij hadden verwacht en hadden gewild. Deze mensen lopen niet
alleen kostbare pensioenopbouw mis, maar kunnen ook hun werk niet
afronden zoals ze zich dat hadden voorgenomen. Deze leden zien het bij
cao opgelegde leeftijdsontslag op AOW-leeftijd als een vorm van onrecht.
Het is op zichzelf logisch dat werkgevers niet verplicht zijn iemand na
pensioenleeftijd in dienst te houden, maar een verplicht leeftijdsontslag is
het andere uiterste. Is de regering bereid dergelijke bepalingen te
verbieden of onverbindend te verklaren?
De leden van de SP-fractie lezen dat met een verhoging van de pensioenrichtleeftijd van één jaar in plaats van een kwartaal de administratieve
lasten worden beperkt. Welke voordelen zitten hier voor gepensioneerden
9

Kamerstuk 35570-XV
OBR: Overbruggingsregeling AOW
11
SVB: Sociale Verzekeringsbank
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

7

aan en wat voor nadelen? Waarom wordt, voor de duidelijkheid, niet
bepaald om de pensioenrichtleeftijd en de AOW-leeftijd gelijk te trekken?
6. Financiële paragraaf
De leden van de VVD-fractie geven zich rekenschap van de onzekerheid
die de coronapandemie meebrengt voor de houdbaarheid van de
overheidsfinanciën. In dat licht begrijpen zij ook de suggestie van de Raad
van State om een «pas op de plaats» te maken. Deze leden zijn echter van
mening dat daarmee het pensioenakkoord de bodem zou worden
ingeslagen. Kan de regering toezeggen dat de gevolgen van dit
wetsvoorstel voor de houdbaarheid in de loop van 2021 nader gepreciseerd zullen worden?
De leden van de CDA-fractie hebben vragen over de gevolgen voor de
overheidsfinanciën, nu we geconfronteerd worden met de coronacrisis.
Kan de regering nader ingaan op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën en op de financiële gevolgen van dit wetsvoorstel in het licht van
de nieuw middenlangetermijnraming, zoals gepresenteerd op Prinsjesdag? Verder vragen deze leden of de koppeling van de AOW ook in
stand blijft als het onverhoopt zo zou zijn, dat we niet langer, maar korter
leven?
De leden van de SP-fractie vragen om een overzicht van de kosten en
dekkingsmaatregelen. Hoeveel mensen die te maken krijgen met
voorliggend wetsvoorstel ontvangen een uitkering die hoger ligt dan
alleen de AOW-uitkering? Hoeveel mensen van deze groep heeft
daarnaast geen pensioen opgebouwd en wordt daardoor geconfronteerd
met een inkomensachteruitgang? Kan de regering inschatten hoe groot
deze inkomensachteruitgang gemiddeld is? Heeft de regering overwogen
om een overbruggingsregeling voor deze groep in het leven te roepen? Zo
ja, welke opties zijn overwogen en waarom zijn deze afgevallen? Zo nee,
waarom niet?
Verschillende effecten op de overheidsfinanciën
De leden van de D66-fractie lezen dat de voorgestelde maatregel een
effect heeft van naar schatting 0,3% van het bbp op de houdbaarheid van
de overheidsfinanciën. Deze leden vragen wat de onzekerheidsmarge is
van deze berekening. Tevens vragen deze leden of er verschillende
scenario’s bestaan van deze schatting.
De leden van de D66-fractie merken op dat de verlaging van de
AOW-leeftijd en de koppeling van de pensioenrichtleeftijd ertoe leidt dat
er meer pensioen moet worden opgebouwd. Deze leden vragen of zij het
juist zien dat hierdoor de verplichtingen van pensioenfondsen toenemen
en de dekkingsgraden van de pensioenfondsen zullen dalen. Zij vragen
naar de omvang van dit effect: wat is ceteris paribus de gemiddelde
daling van de beleidsdekkingsgraden als gevolg van de verlaging van de
AOW-leeftijd. Tevens vragen zij of dit effect nu al in de dekkingsgraden is
verwerkt, of dat dit pas het geval zal zijn na inwerkingtreding van het
wetsvoorstel.
Houdbaarheidseffecten
De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe de resterende dekking
(€ 800 miljoen) precies is gevonden binnen de rijksbegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

8

Gevolgen uitvoeringskosten
De leden van de CDA-fractie bereiken signalen dat de ICT-systemen van
de Sociale Verzekeringsbank niet goed in zouden staat zijn om te werken
met een flexibelere AOW leeftijd. Kloppen deze signalen? Zo ja, is dit dan
niet een teken dat er wellicht diepgaandere problemen zijn met de
ÏCT-systemen van de SVB?
De voorzitter van de commissie,
Rog
Adjunct-griffier van de commissie,
Verouden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 520, nr. 5

9