Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

32 123 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2010

Nr. 111

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2010
Hierbij zend ik u het overzicht van de «Totale Onderzoek Financiering
2008–2014», het overzicht van de (voorgenomen) uitgaven voor onderzoek
en ontwikkeling van de verschillende departementen. Het overzicht bevat
ook gedetailleerde cijfers op artikelniveau. Het TOF-overzicht sluit aan bij
de departementale begrotingen voor het jaar 2010, zoals deze op Prinsjesdag 2009 zijn gepubliceerd.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R. H. A. Plasterk

KST140445
0910tkkst32123-VIII-111
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

1

Overzicht Totale Onderzoek Financiering (TOF) 2008–2014
Het – jaarlijkse – overzicht Totale Onderzoek Financiering (TOF) geeft het
budgettaire kader weer voor de R&D-uitgaven van de verschillende ministeries. Het voorliggende overzicht 2008–2014 is gebaseerd op de opgaven
van de verschillende ministeries op basis van de begrotingen 2010.
Geen onderdeel van het TOF-overzicht zijn de middelen voor de WBSO,
die voor 2010 een omvang hebben van maximaal 692 miljoen euro1. Deze
WBSO-gelden zijn niet in het totaalplaatje opgenomen, omdat het niet om
directe uitgaven gaat en het internationaal (nog) geen gebruik is om deze
fiscale middelen in de R&D-overzichten op te nemen2. Om toch te laten
zien wat het belang is van de WBSO, zijn in tabel 1 de bedragen voor de
WBSO voor de gehele periode apart opgenomen.
In dit TOF-overzicht zijn de in het Coalitieakkoord van 2007 voorziene
middelen voor onderzoek en de FES-middelen opgenomen, voor zover
daarover inmiddels besluitvorming heeft plaatsgevonden en de middelen
zijn overgeboekt naar de departementale begrotingen.
Artikel 13 van de begrotingsstaat van het FES voor het jaar 2010, onderdeel van de Miljoenennota 2009, geeft een indicatie van de FES-projecten
die in voorbereiding zijn. De middelen voor deze projecten zijn echter nog
niet naar de begrotingen van de departementen overgeboekt. Deze maken
daarom nog geen onderdeel uit van het TOF-overzicht, maar worden de
komende jaren onderdeel van de voorgenomen R&D-inspanningen van de
departementen. Omdat de posten breder zijn gedefinieerd dan «onderzoek» (namelijk als «kennis en innovatie») is nu nog niet aan te geven
hoeveel middelen het betreft. Ook via de pijlers 2 en 3 komen de komende
jaren voor onderzoek nieuwe middelen beschikbaar, maar het is nog niet
duidelijk om welke bedragen het gaat.
•

De R&D-uitgaven per departement

Tabel 1 bevat voor de periode 2008–2014 de gegevens over de
R&D-uitgaven per departement. De cijfers voor 2008 zijn de realisatiecijfers, die voor 2009 de vastgestelde begrotingscijfers, die voor 2010 de
cijfers van de ontwerpbegroting en de cijfers voor de jaren 2011–2014
betreffen de meerjarenramingen.
Tabel 1: TOF-cijfers per departement (op kasbasis), in miljoenen euro’s
(bruto-uitgaven)

1

Het bedrag voor 2010 is – net als voor 2009 –
incidenteel verhoogd met een bedrag
van 150 miljoen euro.
2
De OESO gaat de mogelijkheden na om
internationaal vergelijkbare statistieken te
produceren over fiscale maatregelen op het
gebied van R&D.

Departement

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Algemene Zaken
Buitenlandse Zaken en
Ontwikkelingssamenwerking
Justitie
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap
Defensie
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
Verkeer en Waterstaat
Economische Zaken
Landbouw, Natuurbeheer en
Voedselkwaliteit
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Volksgezondheid, Welzijn en
Sport

0,6
89,5

0,8
105,9

0,8
107,0

0,8
103,8

0,7
92,7

0,6
92,7

0,6
92,7

21,9
1,3

24,7
5,1

24,5
6,6

24,3
6,6

24,5
6,6

24,4
6,6

24,3
6,6

2 826,9

3 030,5

3 120,1

3 007,1

3 027,3

3 038,1

3 059,6

79,0
82,8

81,6
90,6

74,0
68,3

67,1
65,3

62,2
64,2

58,0
52,9

57,7
56,1

96,9
565,6
237,3

91,3
725,6
224,9

86,2
688,6
198,9

85,4
550,3
183,4

85,7
574,6
182,3

85,7
566,5
189,1

85,7
590,7
189,9

2,9

3,6

3,5

3,5

3,5

3,5

3,5

141,3

142,6

139,3

132,8

133,1

129,2

128,7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

2

Departement
Totaal
WBSO (via afdrachtsvermindering)

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

4 145,8

4 527,3

4 517,9

4 230,4

4 257,6

4 247,5

4 296,3

445

606

692

539

539

539

539

Noot 1: De cijfers van OCW zijn inclusief de bijdrage van LNV aan het onderzoeksgedeelte van de
Wageningen Universiteit en de cijfers van LNV zijn exclusief deze bijdrage (in 2010 geschat op
ongeveer 90 miljoen euro).
Noot 2: De cijfers van OCW zijn inclusief de bijdragen van de ministeries van VROM, V&W, LNV,
SZW en VWS voor de doelfinanciering TNO

Op basis van de TOF-cijfers kan een globale schatting worden gemaakt
van de overheidsuitgaven voor R&D als percentage van het BBP voor de
jaren 2008 – 2010 (Tabel 2). Hierbij is rekening gehouden met de meest
recente CPB-voorspellingen over de omvang van het bruto binnenlands
product1.
Ook het CBS publiceert cijfers over de overheidsuitgaven voor R&D, maar
deze zijn, in tegenstelling tot de TOF-cijfers, niet gebaseerd op gegevens
van de financier van R&D, maar op gegevens van de uitvoerder van R&D.
Om de TOF-cijfers te kunnen vergelijken met de CBS-cijfers over de overheidsfinanciering van R&D dienen de TOF-cijfers gecorrigeerd te worden
voor de middelen naar het buitenland (de bestemmingscategorie «IO» in
Tabel 4). Deze maken namelijk ook geen onderdeel uit van de cijfers van
het CBS.
Tabel 2: TOF-uitgaven, in miljoenen euro en als percentage van het BBP

TOF-totaal (miljoenen euro)
TOF-totaal (exclusief gelden
naar het buitenland
(miljoenen euro)
TOF-uitgaven (excl.
buitenland) als percentage
van het BBP, excl. WBSO

2008

2009

2010

2011

4 145,8
3 924,7

4 527,3
4 270,6

4 517,9
4 259,5

4 230,4
3 979,4

0,66

0,74

0,73

2012

2013

2014

4 257,6 4 247,5
4 026,5 4,.015,1

4 296,3
4 065,6

Noot 1: exclusief de middelen van de FES-projecten die nog in voorbereiding zijn
Noot 2: de ervaring leert dat de CBS-cijfers over de overheidsuitgaven, die ook in de internationale statistieken terecht komen, meestal iets lager uitvallen dan de TOF-gegevens. De reden is
dat de cijfers tot stand komen vanuit een verschillende invalshoek (OCW/TOF-cijfers vanuit het
perspectief van de financier van R&D versus CBS-cijfers vanuit het perspectief van de uitvoerder
van R&D). Wat een financier tot R&D rekent, is dat niet noodzakelijkerwijs ook vanuit het perspectief van de ontvanger en uitvoerder van de middelen.
1

Deze dateren van december 2009
(http://www.cpb.nl/nl/prognoses/nlinfo.html).
Met ingang van het jaar 2003 presenteert het
CBS nog slechts één keer per twee jaar cijfers
over de financieringsbronnen van de Nederlandse R&D. De reden is dat EUROSTAT
volgens verordening 753/2004 dit gegeven
slechts één keer per twee jaar opvraagt. Door
problemen met het vaststellen van de
R&D-uitgaven van de universiteiten (het
betreft vanaf 2004 een schatting) heeft het
CBS geen financieringscijfers meer gepubliceerd na 2003. Nadat in 2008 het CBS gereviseerde onderwijscijfers heeft gepubliceerd, is
het CBS eind 2009 met nieuwe R&D-cijfers
voor de sector hoger onderwijs gekomen
(deze sector omvat naast de universiteiten ook
de universitaire medische centra en de
hogescholen), zij het dat deze ook voorlopig
zijn, maar al wel gereviseerd. Begin 2010 komt
het CBS met definitieve cijfers over financiering en uitvoering van R&D tot en
met 2008.

2

De CBS-cijfers (ook exclusief WBSO) laten vanaf 1990 tot en met 2000 een
dalende trend zien voor de omvang van de overheidsfinanciering in relatie
tot het BBP. Daarna is er een lichte stijging tot 0,64 in 2003. Het laatst
bekende realisatiecijfer van het CBS over de overheidsfinanciering van
onderzoek in Nederland heeft betrekking op het jaar 20032. In combinatie
met de cijfers van tabel 2 kan de conclusie worden getrokken dat het
aandeel overheidsfinanciering de weg naar boven lijkt te hebben
gevonden. Vergeleken met de ambities in het Lissabonproces betekent dit
overigens wel een (negatief) verschil van ruim 1 miljard euro. De stijging
in de jaren 2009 en 2010, die in tabel 2 te zien is, wordt zowel veroorzaakt
door toevoeging van extra middelen uit enveloppegelden, het FES-fonds
en het aanvullende beleidsakkoord als door de negatieve groei van het
BBP ten opzichte van 2008.
•

Belangrijkste ontwikkelingen bij de departementen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

3

In het aanvullende beleidsakkoord «Werken aan toekomst» (maart 2009) is
voor 2009 en 2010 totaal € 280 miljoen beschikbaar gesteld voor de
versterking van de kennisinfrastructuur en de tijdelijke inzet van private
kenniswerkers in het publieke domein. De middelen voor deze tijdelijke
stimulering zijn terug te vinden in de begroting van OCW en die van EZ en
verklaren voor het grootste deel de toename in 2009 en 2010 ten opzichte
van 2008 en de daling in 2011 en volgende jaren. De tijdelijke stimulering
is via een tweetal sporen uitgezet:
– Kenniswerkers (€ 180 miljoen). Dit spoor beoogt kenniswerkers voor
Nederlandse bedrijven te behouden. Ondernemingen kunnen een deel
van hun onderzoekers in de regio inzetten voor onderzoek en ontwikkeling op prioritaire thema’s in de publieke kennisinfrastructuur. De
kennis en expertise van de onderzoekers worden voor een periode van
maximaal 1,5 jaar beschikbaar gesteld aan publieke kennisinstellingen.
De onderzoekers worden gedetacheerd bij deze publieke kennisinstelling, maar ze blijven in dienst van de onderneming. Het is de bedoeling
dat de onderzoekers na deze periode weer volledig werkzaam zijn in de
private sector.
– High Tech Topprojecten (€ 100 miljoen). Met dit spoor worden
omvangrijke strategische R&D-projecten van minimaal € 20 miljoen op
het gebied van High Tech Systemen gestimuleerd.
Er zijn enkele ministeries die in meerjarig perspectief een neerwaartse
ontwikkeling te zien geven. Dit geldt met name voor de departementen
Defensie, BuZa, VROM, LNV en EZ.
Tabel 4 bevat de gedetailleerde cijfers per departement (2009 betreft
vastgestelde begrotingscijfers, 2010 de cijfers van de ontwerpbegroting).
In deze tabel is een zo goed mogelijk onderscheid gemaakt naar twee
hoofdtypen van overheidsfinanciering, namelijk projectfinanciering en
institutionele financiering1. Bij projectfinanciering gaat het primair om
tijdelijke financiering, in de vorm van projecten of programma’s, veelal op
basis van een ingediend project- of programmavoorstel voor de uitvoering van onderzoeksactiviteiten. Bij institutionele financiering gaat het om
langere termijn financiering van onderzoeksinstellingen, waarbij de betreffende instelling meer of minder vrijheid heeft om onderzoeksactiviteiten
uit te voeren2. Voorbeelden van institutionele financiering zijn de 1ste
geldstroomfinanciering van de universiteiten, de programmafinanciering
van TNO, en de bijdragen aan de GTI’s. Tabel 3 geeft een overzicht van
de TOF-cijfers naar type financiering en departement.
Tabel 3: TOF-uitgaven, naar type financiering en departement, 2010 (in procenten van
het totaal)
institutioneel

project

Algemene Zaken
Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
Justitie
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Defensie
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer
Verkeer en Waterstaat
Economische Zaken
Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit
Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Volksgezondheid, Welzijn en Sport

0
100
79
100
79
64

100
0
21
0
21
36

49
29
27
84
0
22

51
71
73
16
100
78

Totaal

68

32

1

In OESO verband is medio 2008 een project
van start gegaan dat gericht is op het ontwikkelen van internationaal vergelijkbare indicatoren op het gebied van publieke financiering.
Het onderscheid naar project- en institutionele
financiering staat centraal en de belangrijkste
bron voor de indicatoren zijn de cijfers die in
de verschillende landen over de overheidsfinanciering worden verzameld en vergelijkbaar
zijn met de TOF-cijfers. Nederland leidt
dit project.
2
Over de Nederlandse publieke financiering
in de periode 1975–2005, dat ook gebaseerd
was op het onderscheid naar project- en institutionele financiering, heeft het Rathenau
Instituut in 2007 een rapport gepubliceerd
(Versleijen, A. (ed.), Dertig jaar publieke onderzoeksfinanciering in Nederland 1975–2005,
Den Haag).

Noot: de cijfers zijn exclusief de financiering naar het buitenland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

4

Tabel 4: TOF-overzicht 2010, per artikel, per departement, op kasbasis, in miljoenen euro (bruto uitgaven)
Artikelnr.

Begrotingsartikel

III Algemene Zaken
(Projectfinanciering)
1
WRR: Wetenschappelijke
studies
Totaal Algemene Zaken

2009

2010

% R&D

NABS

NABS-categorie

Best.

0,8

0,8

100

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

R

0,8

0,8

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

SO

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

IO

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

R

V Buitenlandse Zaken en Ontwikkelingssamenwerking
(Institutionele financiering)
2.8
Stichting Instituut
0,3
0,3
10
Clingendael
11.1
Subsidie Koninklijk
6,4
6,7
25
Instituut voor de Tropen
(Projectfinanciering)
10.7
Onderzoeksprogramma
24,1
24,3
100

11.0

11.0

SO

4.1

Centraal programma GMV

1,1

0,9

5

11.0

6.1

Landenspecifieke sectorale
samenwerking
Thematische samenwerking
Speciale activiteiten

62,5

58,4

5

11.0

7,1

7,1

5

11.0

4,4

9,2

5

11.0

Totaal Buitenlandse Zaken
en Ontwikkelingssamenwerking

105,9

107,0

VI Justitite
(Institutionele financiering)
91
WODC: Personele uitgaven

4,7

4,7

3

11.0

91

0,1

0,1

100

11.0

0,5

0,5

100

11.0

14,3

14,0

21

11.0

5,2

5,1

10

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

SO

24,7

24,5

VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(Institutionele financiering)
12.1
Algemeen: apparaat

100

11.0

Proj.

39.5

100

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

100

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

Proj.

3,9

15

11.0

SO

0,6
11,3

0,6
8,3

75
30

13.5
10.0

2,1

1,9

18

10.0

0,4

0,4

6

10.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Sociale wetenschappen
Cultuur, recreatie, religie en
massamedia
Cultuur, recreatie, religie en
massamedia
Cultuur, recreatie, religie en
massamedia

6.2
10.4

WODC: Wetenschappelijke
periodieken
01.13
WODC: Intern wetenschappelijk onderzoek
13.2.1
Nederlands Forensisch
Instituut
(Projectfinanciering)
91
WODC: Extern wetenschappelijk onderzoek
Totaal Justitie

Kennis en onderzoek

5,1

6,6

(Projectfinanciering)
01.1
Grondwet en democratie
Totaal Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties

5,1

14.4
14.4

UNU-MERIT
Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed (RCE)
Instituut Collectie
Nederland (ICN)
Rijksbureau voor Kunsthistorisch onderzoek (RKD)

IO
IO
IO

R
R
SO

Proj.

6,6

VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
(Institutionele financiering)
7.10
Eerste geldstroom
2005,6
universiteiten (incl.
WU-bijdrage LNV)
7.10
NUFFIC
3,9
7.10
14.4

IO

2035,5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

SO
R
R
R

5

Artikelnr.

Begrotingsartikel

2009

2010

% R&D

NABS

NABS-categorie

Best.

14.4

Subsidie Boekmanstichting

1,0

1,0

100

10.0

Cultuur, recreatie, religie en
massamedia

SO

16.1

138,5

133,2

16.1
16.1

NWO (schatting aandeel
instituten)
KNAW
Koninklijke Bibliotheek

81,2
4,6

78,3
4,6

10

10.0

R

16.1

CPG

0,5

0,5

100

11.0

16.1

5,2

5,2

100

13.1

16.1
16.1
16.1
16.1

Nationaal Centrum
Biodiversiteit
TNO
Primatencentrum (BPRC)
Nationaal Herbarium
NLR

Cultuur, recreatie, religie en
massamedia
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Natuurwetenschappen

116,5
9,6
1,2
0,9

115,0
9,6
1,2
0,9

100
100
100

7.0
13.1
3.0

SO

16.1

Deltares

2,3

2,3

100

4.0

16.1

MARIN

1,0

1,0

100

4.0

16.1
16.1
16.1
16.1

STT
EMBC
EMBL
ESA

0,2
0,7
4,0
34,8

0,2
0,7
4,1
33,8

100
100
100
100

13.2
13.1
13.1
3.0

16.1
CERN
16.1
ESO
16.1
Nader te verdelen
(Projectfinanciering)
14.4
Culturele zaken: onderzoek

35,3
6,8
0,1

35,4
7,1
0,5

100
100
100

13.1
13.1
13.0

Gezondheid
Natuurwetenschappen
Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Technische wetenschappen
Natuurwetenschappen
Natuurwetenschappen
Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Natuurwetenschappen
Natuurwetenschappen
Niet in te delen wetenschappen

0,8

0,8

100

10.0

Cultuur, recreatie, religie en
massamedia

16.1

167,0

160,7

16.2
16.2
16.2
16.2
16.2

NWO (Schatting aandeel
projecten)
FES (inclusief Bsik)
Kenniswerkers
Genomics
Smart Mix
EET

103,4
20,0
36,0
0,0
0,4

65,7
120,0
40,0
0,0
0,0

100
100
100
100
100

13.0
13.0
13.3
13.0
6.0

16.2
16.2

Talentenkracht
Kust- en zeeonderzoek

0,4
2,0

0,5
2,0

100
100

9.0
1.0

16.2
16.2

ASTRON/LOFAR
Grootschalige researchinfrastructuur
Gezondheidsonderzoek
Valorisatie
Poolonderzoek
Graduate schools
Vernieuwingsimpuls (incl.
vrouwencomponent)
Doelgroepen instrumenten
Nationale coördinatie
Bilaterale samenwerking
Onderwijsonderzoek
(diverse artikelen)
Totaal Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap

2,1
16,0

2,1
19,0

100
10

13.1
13.0

Niet in te delen wetenschappen
Niet in te delen wetenschappen
Medische wetenschappen
Niet in te delen wetenschappen
Industriële productie en technologie
Onderwijs
Exploratie en exploitatie van het
aards milieu
Natuurwetenschappen
Niet in te delen wetenschappen

1,5
0,0
0,0
3,0
170,9

1,5
2,5
2,0
11,0
170,9

100
100
100
100
100

13.3
13.0
13.1
13.0
13.0

Medische wetenschappen
Niet in te delen wetenschappen
Natuurwetenschappen
Niet in te delen wetenschappen
Niet in te delen wetenschappen

NIVEL
Proj.
NWO
NWO
U

14,0
8,8
4,0
11,9

14,0
7,1
3,3
11,9

100
100
100
100

13.0
13.0
13.0
9.0

Niet in te delen wetenschappen
Niet in te delen wetenschappen
Niet in te delen wetenschappen
Onderwijs

NWO
Proj.
Proj.
Proj.

3 030,5

3 120,1

51,3

47,1

14.0

Defensie

TNO

0,5

0,5

100

14.0

Defensie

TNO

18,8
10,9
81,6

18,6
7,9
74,0

100
100

14.0
14.0

Defensie
Defensie

TNO
TNO

16.2
16.2
16.2
16.2
16.2
16.2
16.3
16.3
diverse

X Defensie
(Institutionele financiering)
U9049
TNOprogrammafinanciering
U9049
NLRprogrammafinanciering
(Projectfinanciering)
U9049
Onderzoek en technologie
U9049
Kennisgebruik BS
Totaal Defensie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

R
Naturalis

GTI
GTI
GTI
SO
IO
IO
IO
IO
IO

Proj.

Proj.
NWO
NWO
SO/O
Proj.
NWO
NWO
NWO

6

Artikelnr.

Begrotingsartikel

2009

2010

% R&D

XI Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(Institutionele financiering)
91.85.80
Apparaat Planbureau
37,7
33,4
10
Leefomgeving (PBL)
(Projectfinanciering)
01.79.81
Onderzoek DGW
1,6
1,4
0

NABS-categorie

Best.

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

R

4.0

Proj.

2.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Milieubeheer en milieuzorg

02.79.81

Onderzoek (DGW)

3,2

0,7

03.79.81

Onderzoek (DGW)

0,7

0,4

05.79.81

Onderzoek (DGW)

6,0

4,0

53

4.0

41.02.14

Ruimtelijk instrumentarium
ontwikkelen en beheren
Binnenlandse klimaatinstrumenten
Beperken van verzuring en
grootschalige luchtverontreiniging
Bevorderen duurzame
industrie
Reductie van milieubelasting door (ketengericht)
afval- en productenbeheer
Verbeteren van de
milieukwaliteit van de
bodem
Duurzaam gebruik van
ecosystemen en natuurlijke
hulpbronnen
Veilig gebruik van
chemische stoffen
Bescherming tegen
straling
Verantwoorde toepassing
van ggo’s
Beheersing van risico’s die
samenhangen met externe
veiligheid
Resliseren duurzaam
gebruik bodem, ondergrond en grondwater
Tegengaan van geluidhinder
Kennis, onderzoek en
projecten klimaat (FES)
Bevorderen adequaat
gebiedsgericht instrumentarium en duurzame
ontwikkeling
Bekostiging van externe
uitvoeringsorganisaties
Totaal Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer

10,2

0,2

24

3.0

0,1

0,1

1,4

2,6

4

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,2

0,3

0

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

1,0

1,0

1

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

2,2

1,3

1

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,4

0,4

0

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,8

0,8

1

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,6

0,6

1

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,3

0,3

0

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,4

0,4

1

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

Proj.

0,3

0,1

0

3.0

Exploratie en exploitatie van de
ruimte

Proj.

0,2

0,0

3.0

Proj.

13,4

13,4

4

3.0

0,2

0,2

0

3.0

Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Exploratie en exploitatie van de
ruimte

9,6

6,8

2

2.0

Milieubeheer en milieuzorg

SO

90,6

68,3

0,1

0,1

0

4.0

STOWA

4,0

4,0

8

4.0

11,5

11,3

24

1.0

0,0

0,8

4.0

0,3

0,3

4.0

7,3

6,3

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Exploratie en exploitatie van het
aards milieu
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

43.08.02
43.14.10

43.18.18
44.14.01

44.16.02

44.26.12

46.34.02
46.38.06
46.40.08
46.42.10

50.01.02

50.02.04
50.03.08
50.04.12

91.89.92

XII Verkeer en Waterstaat
(Institutionele financiering)
XII 31
Integraal waterbeleid
(STOWA)
XII 32
Veiligheid en mobiliteit
(SWOV)
XII 37
Weer, klimaat, seismologie
en ruimtevaart
XII 39
Subsidie Platform Bouw
XII 40.01
XII 40.01

Subsidie Cornelis
Lelystichting
Deltares

2

NABS

4.0
4.0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

Proj.
Proj.
Proj.
Proj.
Proj.

Proj.
Proj.

SWOV
KNMI

SO
GTI

7

Artikelnr.

Begrotingsartikel

2009

2010

XII 40.01

Subsidies CROW

0,6

XII

Subsidie Energiebureau

XII

NABS

NABS-categorie

Best.

0,6

4.0

CROW

0,7

0,7

4.0

Subsidie Regieraad

1,0

0,0

4.0

XII

Subsidie NNI

0,7

0,7

4.0

XII

Subsidie PSIBouw

3,9

0,5

4.0

Samenwerkingsoverenkomst TUD
(Projectfinanciering)
XII 31
Integraal waterbeleid

0,2

0,2

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

9,5

9,5

12

4.0

Proj.

XII 32

1,4

1,5

3

4.0

0,7

0,0

0

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

3,5

3,4

3

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

Proj.

0,1

0,1

1

4.0

Proj.

25,1

24,4

33

4.0

0,0

0,0

0

4.0

1,2

0,0

0

4.0

2,6

2,6

0

4.0

1,6

2,2

1

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

0,1

0,1

4.0

Proj.

0,0

0,5

4.0

5,0

5,0

4.0

Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

Proj.

SO

XII

Veiligheid en mobiliteit
(proj.)
XII 33
Veiligheid gericht op de
beheersing van veiligheidsrisico’s
XII 34
Betrouwbare netwerken en
acceptabele reistijd
realiseren
XII 35
Mainports en logistiek
(proj.)
XII 35
Mainports en logistiek
(NLR)
XII 36
Kwaliteit leefomgeving en
toename mobiliteit
XII 38
Inspectie Verkeer en
Waterstaat
XII 39
Bijdragen infrastructuurfonds en BDU
XII 41
Ondersteuning functioneren
(Bijdragen infrastructuurfonds)
IF 12
HWN verkeersmanagement
IF 11
HWS Beheer en onderhoud waterbeheren
IF 11
HWS

% R&D

IF 15.03.01

HVWN Aanleg realisatie

0,5

0,1

4.0

IF 12

HWN Aanleg, benutting

2,1

2,6

4.0

IF 11.01

1,1

1,0

4.0

0,2

0,5

4.0

IF 15

HWS Beheren en
onderhoud waterkeren
HWS Beheren en
onderhoud en ontwikkeling
waterbodems
Kennis en innovatie

0,7

0,7

4.0

IF 12

Kennis en innovatie

5,6

6,6

4.0

Totaal Verkeer en
Waterstaat

91,3

86,2

XIII Economische Zaken
(Institutionele financiering)
01.40 010
Bijdrage aan het Nmi

14,7

14,8

100

6.0

Industriële productie en technologie

02.45 010
02.45 020

Bijdrage aan TNO
Bijdrage aan Topinstituten

29,8
0,6

29,4
0,6

100

6.0

02.45 230

TTI Water

7,1

2,8

100

6.0

02.45 030

Bijdrage aan STW

18,5

25,9

100

6.0

02.45 100

Bijdrage aan NIVR

10,0

9,4

100

3.0

Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Exploratie en exploitatie van de
ruimte

IF 11.02

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

Proj.
Proj.

NLR
Proj.
Proj.
KpVV en
CVOV
Proj.

Proj.
Proj.
Proj.
Proj.
Proj.
Proj.

Proj.

TNO
SO
SO/O
NWO
GTI

8

Artikelnr.

Begrotingsartikel

2009

2010

% R&D

NABS

NABS-categorie

Best.

02.45 110

Bijdrage aan NLR

2,2

2,3

100

3.0

GTI

02.45 120

2,5

2,4

100

4.0

1,6

1,9

100

4.0

0,2

0,2

100

11.0

02.45 160

Bijdrage aan div. instituten:
MARIN
Bijdrage aan div. instituten:
Deltares
Bijdrage aan overige
instituten
Bijdrage aan NML

0,3

0,3

100

4.0

02.45 255

Bijdrage aan WCFS+

12,6

8,3

100

6.0

02.45 280

11,2

11,2

100

6.0

48,1
2,9

45,6
2,8

100
25

5.0
11.0

08.10 020

Bijdrage aan Holst
Centrum
Bijdrage aan ECN
Bijdrage aan personeel
CPB
Materieel CPB

0,6

0,6

25

11.0

09.10 010

Bijdrage aan CBS

9,6

9,5

5

11.0

Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Energie
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

0,3

0,1

40

6.0

1,4

0,6

25

6.0

02.45 130
02.45 140

04.01 400
08.10 010

(Projectfinanciering)
02.01 810
Opdrachten en onderzoek
innovatie (infr)
02.01 820
Beleidsexperimenten DGI
02.25 040

Innovatievouchers

28,1

23,6

100

6.0

02.25 050

4,9

6,4

20

6.0

02.25 060

Innovatie prestatiecontracten
TechnoPartner algemeen

0,1

0,0

20

6.0

02.25 070

Seed-regeling

3,2

4,2

20

6.0

02.25 090

ICT-kennis en -innovatie

0,0

0,0

70

6.0

02.25 100

Eurostars

1,9

2,4

100

6.0

02.25 110/
111
02.45 040

Innovatiekredieten

12,5

26,4

100

6.0

19,0

20,2

100

6.0

02.45 050

Innovatieve onderzoeksprogramma’s
Kennisimpuls actielijn I

4,5

7,5

100

6.0

02.45 060

Bsik-projecten EZ

41,9

39,9

100

6.0

02.45 070

Kenniswerkers

40,0

0,0

100

6.0

02.45 210

0,0

3,9

100

6.0

02.45 235

Innovatieprogramma’s
algemeen
InnoWATOR

4,1

5,5

100

6.0

02.45 260

Food and Nutrition Delta

8,0

9,7

100

6.0

02.45 281

16,6

4,2

100

6.0

02.45 282

Microelektronicastimulering
Point One

8,8

10,6

100

6.0

02.45 283

Point One Tenders

3,5

3,0

100

6.0

02.45 286

High Tech Topprojecten

30,0

70,0

100

1.0

02.45 330

CTMM

4,4

14,8

100

6.0

02.45 340

BMM

6,9

7,9

100

6.0

02.45 355

Scheidingstechnologie

6,5

8,0

100

6.0

02.45 400

Logistiek

0,6

2,5

52

4.0

Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Indus triële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Exploratie en exploitatie van het
aards milieu
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Transport, telecommunicatie en
ov. Infrastructuren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

GTI
GTI
SO
SO
SO
SO
GTI
R
R
R

Proj.
Proj.
SO
O
R
R
SO/O
O
O
SO/O
SO/O
SO/O
U/TNO/
SO/O
SO/O
SO/O
SO/O
Proj.
SO/O
SO/O
U/TNO/
SO/O
SO/O
SO/O
SO/O
Proj.

9

Artikelnr.

Begrotingsartikel

2009

2010

% R&D

NABS

NABS-categorie

Best.

02.45 600

75,8

77,2

100

3.0

0,4

3,2

100

6.0

14,0

14,0

100

6.0

0,4

0,3

70

6.0

16,8

10,7

100

6.0

02.45 660

Katalyse

0,5

0,4

70

6.0

02.45 705

43,9

23,1

100

6.0

02.45 710

Innovatiesubsidie
Samenwerkingsprojecten
IS Opkomende markten

3,7

2,8

100

6.0

02.45 720

Kredietregeling IS

0,2

0,2

100

6.0

02.45 730/2

Uitdagersfaciliteit

4,8

1,9

100

6.0

02.45 910

Nationaal Actieplan
Elektronische Snelwegen
Regio’s

0,0

0,0

70

6.0

21,1

20,3

8,1

8,1

100

5.0

Exploratie en exploitatie van de
ruimte
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Energie

IO

02.45 650

Internationale ruimtevaartprogramma’s
Bevordering civiele
luchtvaart
Luchtvaartkredietregeling
niet EU-relevant
Actieplan Life sciences/
Biopartner
Smart mix

0,7

2,2

100

5.0

Energie

SO/O

0,1

0,1

75

5.0

Energie

SO/O

56,8
23,9
2,1

45,3
10,5
1,3

100
100
40

5.0
5.0
1.0

SO/O
SO/O
TNO

10,6

6,4

70

6.0

6,4

9,1

70

6.0

16,2

12,4

70

6.0

Energie
Energie
Exploratie en exploitatie van het
aards milieu
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie
Industriële productie en technologie

725,6

688,6

100
100
100

8.0
8.0
8.0

Landbouw
Landbouw
Landbouw

NI
DLO
DLO

100

8.0

Landbouw

DLO

100
100

8.0
8.0

Landbouw
Landbouw

DLO
NI

100

8.0

Landbouw

NI

100
100

8.0
8.0

Landbouw
Landbouw

NI
NI

100

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

Proj.

02.45 620
02.45 630
02.45 640

03.10.div
04.01 500
04.20 010
04.20 015
04.20 400
04.20 410
04.50 040
10.40 130
10.40 131
10.40 140

Diverse programmauitgaven energie
Programma’s Duurzame
Energie
Programma Energieefficiency
Lange termijn onderzoek
Transitiemanagement
Opdrachten en onderzoek
bodembeheer
Nationaal Actieplan
Elektronische Snelwegen
Nationaal Actieplan
Elektronische snelweg (2)
ICT-beleid
Totaal Economische Zaken

XIV Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit
(Institutionele financiering)
26.15 2475
Bijdrage Innovatienetwerk
3,9
3,8
26.16.24..
DLO onderzoek specifiek
92,1
64,1
26.16 2450
DLO wettelijke onderzoeks52,1
51,9
taken
26.16 2495
Bekostiging DLO Kennisba40,4
42,1
sis
26.16 2500
Autonome bijdragen DLO
3,9
4,1
26.16 2535
Basisfinanciering overige
0,6
2,0
instellingen
(Projectfinanciering)
26.16 2550
Vernieuwing onderzoeksin17,7
17,3
frastructuur
26.16 2555
Ontwikkeling kennisbeleid
9,2
4,1
26.15 2455
Overige onderzoekspro4,9
9,5
grammering
Totaal Landbouw,
224,9
198,9
Natuurbeheer en
Voedselkwaliteit
XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid
(Projectfinanciering)
98
Algemeen
3,6
Totaal Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

3,6

3,5

6.0

O
O
SO/O
SO/O
SO/O
SO/O
SO/O
SO/O
O
R/O
SO/O
SO/O

R/O
SO/O
SO/O

3,5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

10

Artikelnr.

Begrotingsartikel

2009

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(Institutionele financiering)
44.01
Programma-uitgaven
1,1
maatschappelijke
ondersteuning
42.01
Programma-uitgaven
13,0
gezondheidszorg (1)
43.01
Programma-uitgaven
5,7
langdurige zorg
98.02
Apparaatsuitgaven
0,2
algemeen (VWS)
98.02
Apparaatsuitgaven
1,7
algemeen
98.02
Apparaatsuitgaven
9,0
algemeen
(Projectfinanciering)
41.01
Programma-uitgaven
107,3
volksgezondheid (1)
41.01
Programma-uitgaven
3,7
volksgezondheid (2)
42.01
Programma-uitgaven
1,0
gezondheidszorg
Totaal Volksgezondheid,
142,6
Welzijn en Sport
Totaal generaal

4 527,3

2010

% R&D

NABS

NABS-categorie

Best.

1,1

0

11.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen

VJI

13,0

0

7.0

Gezondheid

NKI

5,7

0

7.0

Gezondheid

NIVEL

0,2

0

11.0

VWS

1,2

1

11.0

9,0

4

7.0

Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Politieke en soc. systemen,
structuren/processen
Gezondheid

104,9

18

7.0

Gezondheid

ZonMw

3,3

1

7.0

Gezondheid

NWO

1,0

0

7.0

Gezondheid

Proj.

SCP
RIVM

139,3

4 517,9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 32 123 VIII, nr. 111

11