Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 279

Rechtsstaat en Rechtsorde

Nr. 628

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID EN
VOOR RECHTSBESCHERMING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2020
Zoals toegezegd in onze brief aan uw Kamer van 26 juni jl.1 naar
aanleiding van de doorlichting van de strafrechtketen (PwC-rapport)
informeren we u bij deze over de concrete uitwerking van de maatregelen
voor de verdere verbetering van de prestaties van de strafrechtketen en
de samenwerking daarbinnen.
We reageren op de gewijzigde motie van het lid Van Dam van 22 juni jl.2
waarin wordt verzocht «te bevorderen dat, met inachtneming van ieders
positie, vanuit het ministerie meer regie wordt genomen op het functioneren van de strafrechtketen waar het gaat om logistieke en bedrijfsmatige ketenissues zoals ICT, doorlooptijden, het afpakproces en het
voorkomen en wegwerken van voorraden».
Tot slot gaan we in op financiële aspecten van het functioneren van de
strafrechtketen, waarnaar ook de motie van het lid Van Dam c.s.3 verwijst,
waarin wordt verzocht uw Kamer te informeren over «hoe het functioneren van de strafrechtketen tot en met 2025 geborgd en versterkt kan
worden».
De doorlichting van de strafrechtketen (PwC) heeft duidelijk gemaakt dat
de urgentie groot is om flinke stappen te zetten om het functioneren van
de strafrechtketen en de samenwerking daarbinnen verder te verbeteren.
Deze urgentie wordt breed gedeeld, door alle betrokken organisaties in de
strafrechtketen en door ons als politiek verantwoordelijke bewindslieden.
Als gevolg van een aantal relatief nieuwe complexe maatschappelijke
opgaven, zoals de georganiseerde ondermijnende criminaliteit en de
digitale criminaliteit, staat de strafrechtketen onder druk. De door corona
ontstane achterstanden hebben die druk verder vergroot. Ook vraagt de
PwC-doorlichting aandacht voor de impact op de strafrechtketen van de
veelheid van wets- en beleidswijzigingen met onduidelijke prioritering.
1

Kamerstuk 29 279, nr. 604
Kamerstuk 35 470 VI, nr. 14
3
Kamerstuk 35 300 VI, nr. 51
2

kst-29279-628
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

1

Over de samenwerking stelt PwC dat de strafrechtketen een samenhang
van deelketens vormt die afstemming op landelijk en regionaal niveau
vraagt.
Deze brief gaat in op de vraag hoe de organisaties in de strafrechtketen en
het Ministerie van JenV gezamenlijk, zowel op de korte termijn als de
langere termijn, een extra impuls zullen geven aan het functioneren van
de strafrechtketen en de samenwerking daarbinnen, rekening houdend
met bestaande initiatieven. Hiertoe heeft het Bestuurlijk Ketenberaad
strafrechtketen een actieplan opgesteld, dat is bijgevoegd4. Cruciaal in het
actieplan is dat daarin niet een verscheidenheid aan nieuwe, losstaande
maatregelen wordt geïntroduceerd. Bij het opstellen van het actieplan5 is
uitgangspunt geweest dat het moet aansluiten bij wat in de operatie al
gebeurt, dat het moet gaan om verbeteringen die op korte termijn kunnen
worden geïmplementeerd en die zichtbaar effect hebben voor slachtoffers, verdachten en de samenleving.
Er lopen al diverse verbetertrajecten die veel van alle organisaties vragen
en tegelijkertijd moet het dagelijkse werk in de strafrechtketen doorgaan.
Het Bestuurlijk Ketenberaad6 wil zo concreet mogelijk bezien hoe de
oorzaken die het PwC-rapport noemt voor het tot nu toe nog niet altijd
goed verlopen van de samenwerking kunnen worden weggenomen. Met
name moet een oplossing komen voor de vrijblijvendheid die nu vaak
wordt ervaren bij het nakomen of uitwerken van gemaakte afspraken. Het
BKB heeft de overtuiging dat de in de strafrechtketen geïnstitutionaliseerde rechtsstatelijke waarborgen niet in de weg staan aan het
wegnemen van deze vrijblijvendheid en evenmin aan de realisatie van dit
actieplan. Het BKB bindt zich niet alleen collectief aan dit plan, maar ieder
BKB-lid zorgt ook voor realisatiekracht in de eigen organisatie en voor
verantwoording in de eigen organisatie over de voortgang van de
uitvoering van het plan. De BKB-leden zien er binnen de deelketens op toe
dat de beoogde resultaten worden gehaald en gemonitord en zijn daar
ook binnen die deelketens op aanspreekbaar. Het plan sluit aan op
bestaande initiatieven, geeft op onderdelen een extra impuls en houdt
rekening met wat de organisaties redelijkerwijs aan kunnen binnen het
geheel aan opgaven waar ze voor staan. Daarmee is het ook een
realistisch plan.
In dit actieplan wordt de focus gericht op maatregelen die de doorlooptijden in de strafrechtketen -en daarmee ook het terugdringen van
voorraden kunnen versnellen, in het hele proces: vanaf het moment van
plegen van het strafbare feit tot en met een voltooide executie. Het betreft
primair een versnelling van de doorlooptijden van zaken van veel
voorkomende criminaliteit (VVC) en bepaalde vormen van high impact
crime (HIC). Voor deze delictsoorten is gekozen vanwege de grote impact
ervan op de samenleving en het grote aandeel van deze delicten in de
totale instroom in de keten (circa 70%). In mijn brief van 4 november jl.7
heb ik aangegeven welke maatregelen worden genomen om het
bezettingsvraagstuk in de basisteams van de politie te mitigeren. Daarmee
is deze ambitie realistisch.

4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
De onderbouwing en evaluatie van het voorstel (CW 3.1); Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
6
Het BKB kent een onafhankelijk voorzitter en bestaat verder uit de voorzitter van het College
van procureurs-generaal, de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, de korpschef van
politie, de algemeen directeur CJIB (namens de executiepartners), de directeur-generaal
Rechtspleging en Rechtshandhaving (namens de ministers en ambtelijk JenV), de directeur
Wetgeving en Juridische Zaken en de directeur Strafrechtketen.
7
Zie brief Minister JenV 4-11-2020; Kamerstuk 29 628, nr. 985.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

2

De keuze voor de genoemde delictsoorten sluit aan bij de aanbeveling van
PwC om maatregelen ter verbetering van de ketensamenwerking te
focussen op deelketens, waarbij onder meer wordt verwezen naar
deelketens van soorten zaken zoals VVC en HIC.
De doorlooptijden worden versneld door bestaande instrumenten met
betrekking tot (super)snelrecht en ZSM in alle regio’s/arrondissementen
toe te passen, waarbij meer dan tot nu toe scherpe ketenlogistieke
werkafspraken, gezamenlijke monitoring en inzicht over de inzet van
capaciteit voor deze processen regionaal worden uitgewerkt en gefaseerd
worden ingevoerd.
Daarnaast wordt – zie hierover ook de aanbeveling PwC – medio 2021 in
het BKB een meerjarenagenda opgesteld, waarin de ketenpartners en het
Ministerie van JenV nadere afspraken maken over de wijze waarop het
functioneren van de strafrechtketen en de samenwerking daarbinnen ook
voor de langere termijn kan worden versterkt.
De indeling van de brief is als volgt. In paragraaf 1 wordt de context van
het actieplan toegelicht. In paragraaf 2 worden de maatregelen uiteengezet die worden genomen om het functioneren van de strafrechtketen en
de samenwerking daarbinnen te versterken. In paragraaf 3 gaan we in op
de samenwerking en regie in de keten en reageren we op de betreffende
gewijzigde motie van het lid Van Dam c.s. In paragraaf 4 worden de
financiële aspecten van het functioneren van de strafrechtketen besproken
en gereageerd op de motie van het lid Van Dam c.s. over het functioneren
van de strafrechtketen tot en met 2025. In paragraaf 5 wordt het tijdpad
van het actieplan weergegeven.
1. Context actieplan strafrechtketen
In de afgelopen periode zijn in de strafrechtketen concrete verbeteringen
in gang gezet. Sinds 2018 wordt gewerkt aan de door de ketenpartners en
het Ministerie van JenV gezamenlijk geformuleerde ambities: digitalisering (waaronder »papier uit de keten»), versnelling van de doorlooptijden op 7 zaakstromen, en de aanpak van multiproblematiek. Over de
voortgang hiervan wordt uw Kamer jaarlijks geïnformeerd. Het werken
aan deze doelstellingen wordt met volle kracht voortgezet. Ook in de
executieketen zijn met de invoering van de Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen (Wet USB) concrete verbeteringen
aangebracht waardoor er meer regie in deze keten plaatsvindt.
Voorts wordt, in reactie op de recente ontwikkelingen als gevolg van
corona, door alle partners in de strafrechtketen, van politie tot en met
reclassering, hard gewerkt om de door corona ontstane voorraden in te
lopen en om de «oude» voorraden bij de rechtspraak weg te werken.
Deze inspanningen worden geleverd op basis van de onderstaande eerder
aan uw Kamer gecommuniceerde doelstellingen:
• De corona-achterstanden zijn eind 2021 teruggebracht tot het niveau
van voor de corona-crisis. De verwachting is dat in januari 2021 een
goed beeld beschikbaar zal zijn van de stand van zaken en een
prognose voor de ontwikkeling in het jaar 2021 kan worden gemaakt,
inclusief afspraken over executieprestaties en retourzaken8;
• De rechtspraak zal in de periode 2020–2022 de bestaande achterstanden wegwerken9;

8
9

Brief Minister JenV en Minister voor Rechtsbescherming, 18-09-2020, Kamerstuk 29 279, nr. 614
Zie brief Minister voor Rechtsbescherming, 17-09-2019, Kamerstuk 29 279, nr. 537 en
Kamerstuk 29 279, nr. 614

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

3

•

In de periode 2020–2022 worden de afgesproken professionele normen
op 7 zaakstromen gerealiseerd10

Het actieplan strafrechtketen staat niet op zichzelf, maar wordt uitgevoerd
binnen de bredere context van de bovengenoemde doelen, vormt daar
een aanvulling op en geeft er een extra impuls aan. Ook de ervaringen die
worden opgedaan met de aanpak van achterstanden in relatie tot de
coronacrisis worden benut. Van belang hierbij is dat in januari 2021 naar
verwachting een beeld beschikbaar is van de eerste effecten van de
maatregelen die in dit kader zijn ingezet. In de brief van 26 juni jl. gaven
wij aan dat de maatregelen voor de verdere verbetering van het functioneren van en de samenwerking binnen de strafrechtketen zullen worden
uitgewerkt langs de lijnen van drie hoofdthema’s.
– Betere samenwerking en afstemming
– Meer digitaal en datagedreven
– Beleid en regelgeving.
In het actieplan en de meerjarenagenda komen deze thema’s zichtbaar
terug.
2. Hoofdlijnen actieplan strafrechtketen
De focus in het actieplan strafrechtketen van het Bestuurlijk Ketenberaad
ligt op versnelling van doorlooptijden, waarmee ook een bijdrage wordt
geleverd aan het inlopen van ontstane voorraden en het voorkomen van
nieuwe voorraden. Daarbij wordt primair ingezoomd op versnelling van
de doorlooptijden bij de afdoening van veel voorkomende criminaliteit
(VVC) en high impact crime (HIC), voor zover niet behorend tot de
zwaarste categorie.
Uitgangspunten en bijbehorende werkprocessen voor de ketenpartners
zijn in de afgelopen jaren in grote lijn al beschreven en in een aantal
arrondissementen en regio’s lopen initiatieven waarin strafzaken door de
rechter versneld worden afgedaan via (super)snelrecht. Daarbij bestaan
nu nog te veel verschillen tussen arrondissementen en regio’s, zowel in de
mate van toepassing als in de vormgeving ervan. De bedoeling is om deze
werkwijze meer uniform en op basis van eenduidige afspraken tussen de
ketenpartners toe te passen. De keuze om daarbij in te zetten op veelvoorkomende criminaliteit en de in dit plan bedoelde HIC-delicten brengt ook
meer focus aan in de aanpak.
In alle arrondissementen en regio’s maken politie, OM en rechtspraak
concrete afspraken over wat nodig is om deze werkwijze via een geleidelijke uitrol eind 2022 in het hele land werkend te maken. De versnelde
afdoening doet uiteraard geen afbreuk aan de zorgvuldigheid van het
strafproces.
In dit actieplan wordt op verschillende plaatsen de verbinding gelegd
tussen de partners in de strafrechtketen en worden initiatieven en
verbanden geschetst die een positieve bijdrage beogen te leveren aan de
realisatie van de doelen van het actieplan. Die samenwerking en in dat
kader beschreven gegevensverwerking- en uitwisseling zijn met wettelijke
waarborgen omkleed en kennen begrenzingen. De in dit actieplan
beschreven samenwerking, digitalisering en datavergaring zien met name
op de in dit actieplan centraal staande thema’s en raken niet de algemene
taakverdeling en bevoegdheidsuitoefening door de onderscheiden
partners in de strafrechtketen.

10

Zie brief Minister JenV 1-07-2019, Kamerstuk 29 279, nr. 533

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

4

Doelstellingen actieplan strafrechtketen
Om de doorlooptijden verder terug te dringen en het ontstaan van nieuwe
voorraden te voorkomen, bevat het actieplan van het Bestuurlijk Ketenberaad de volgende doelstellingen:
• De inzet van (super)snelrecht en ZSM op veelvoorkomende criminaliteit en bepaalde vormen van high impact crimes (HIC) wordt gefaseerd
in het gehele land geïntroduceerd. Het doel is eind 2022 een landelijke
dekking te hebben gerealiseerd. Rechtspraak, OM en het CJIB zetten in
op versnelde aanlevering van beslissingen ter executie;
• Streven is om in het kader van deze versnelde aanpak de gemiddelde
doorlooptijd bij VVC en HIC-zaken als bedoeld in dit actieplan te
versnellen en daarmee te voldoen aan bestaande doelstellingen
binnen (super)snelrecht en ZSM;
• Het versneld afdoen van zaken heeft alleen zin als ook de daaropvolgende afdoeningsbeslissingen zonder stagnatie ten uitvoer kunnen
worden gelegd. In de executiefase wordt vanuit dezelfde focus primair
ingezet op versnelling van de processen rond taakstraffen en vrijheidsstraffen;
• Naast het realiseren van een feitelijke versnelling van doorlooptijden
en daarmee het voorkomen van nieuwe voorraden heeft het actieplan
ook tot doel de professionals in de praktijk in staat te stellen de
onderlinge afstemming en samenwerking te verbeteren. Daarmee kan
dit actieplan ook gezien worden als een middel om bij te dragen aan
de gewenste werkwijze waarbij partners in de keten vanaf het begin
rekening houden met het gezamenlijk ketenbelang.
• Vanaf 2022 wordt in de jaarplannen van de organisaties in de
strafrechtketen de wederzijdse ketenafspraken opgenomen.
Maatregelen die de versnelling doorlooptijden ondersteunen
Deze doelstellingen leiden tot onderstaande set van maatregelen die het
versnellen van de doorlooptijden ondersteunen. Het is een gezamenlijke
opgave waar al aan de voorkant, in zoverre rechtsstatelijk mogelijk is,
afstemming plaatsvindt over een effectieve en betekenisvolle afdoening.
Datagedreven werken en ketenbreed informatie beschikbaar stellen
Het Bestuurlijk Ketenberaad geeft met dit actieplan ook een extra impuls
aan het datagedreven werken. Datagedreven werken is kort gezegd
werken op basis van relevante feiten uit de samenleving die verzameld
worden in de vorm van data, geanalyseerd en samen met domeinkennnis
op de juiste manier geïnterpreteerd en vertaald worden naar voor de
operationele praktijk bruikbare inzichten. De partners in de strafrechtketen
zetten al in op een meer datagedreven coördinatie en onderlinge
afstemming. In dit verband wordt de ontwikkeling van de Data Alliantie
Strafrechtketen (DAS) voortgezet, waarbij data van de partners van de
strafrechtketen worden geüniformeerd, aan elkaar gekoppeld en voorzien
van eenduidige terminologie. Over de ontwikkeling van de DAS zullen wij
u begin volgend jaar nader informeren.
Bij alle initiatieven op dit gebied gelden uiteraard de juridische eisen van
wettelijke grondslag, doelbinding en proportionaliteit. Er zijn ook nieuwe
ontwikkelingen op dit gebied, voortvloeiende uit de corona-aanpak. Bij
deze aanpak zijn twee ketenmonitoren ingericht: een ketendatateam geeft
op dagelijkse basis invulling aan datagedreven werken en een monitor
van OM/rechtspraak/politie die de effecten van de corona-aanpak in
regionaal perspectief in kaart brengt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

5

Afweging inzet strafrecht of andere instrumenten
Het strafrecht is niet altijd de meest passende reactie op normoverschrijdend gedrag. De inzet van het strafrecht moet gereserveerd blijven
voor die zaken die zich ook lenen voor een strafrechtelijke interventie en
waarvan de inschatting is dat de interventie zal leiden tot een bewijsbare
strafzaak. In andere gevallen kunnen andere niet-strafrechtelijke interventies aan de orde zijn, bijvoorbeeld via de wijkpolitie, Slachtofferhulp,
Veilig Thuis of via het Zorg- en Veiligheidshuis. Dit vergt het versterken
van de selectiviteit aan de voorkant van de strafrechtketen, onder meer in
de vorm van een gedragen, met de betrokken ketenpartners afgestemd
selectiviteitskader.
Betrekken executie-informatie bij afdoeningsbeslissingen
De beschikbaarheid van een zo volledig mogelijk persoonsbeeld van de
verdachte kan behulpzaam zijn voor de keuze van de afdoening door de
officier van justitie of de rechter. Dit kan ook bijdragen aan de executeerbaarheid van de beslissing. In de executieketen is informatie bekend die
dit persoonsbeeld kan verrijken. Om deze informatie eenvoudiger te
ontsluiten is een aantal digitale instrumenten in ontwikkeling. Een
daarvan is de TOP-service, die een totaaloverzicht biedt van executieinformatie betreffende geldelijke sancties op persoonsniveau.
Inzet op versnelling processen taakstraf en vrijheidsbenemende straffen
Het versneld afdoen van zaken heeft alleen effect als de daaropvolgende
afdoeningsbeslissing zonder stagnatie ten uitvoer kan worden gelegd. Om
«rework» en retourstromen te voorkomen en daarmee doorlooptijden te
versnellen en kwaliteit te verhogen, wordt ingezet op betere samenwerking tussen de partners in iedere schakel van het strafproces,
versnelling van de informatieverschaffing ten behoeve van de te nemen
afdoeningsbeslissing en het kennen van elkaars (on)mogelijkheden.
De instroom van vrijheidsbenemende straffen en maatregelen van
«zelfmelders» en «arrestanten» kenmerkt zich door veel verschillende
stappen in de keten, waardoor er veel tijd overheen kan gaan voordat
iemand daadwerkelijk zijn straf uitzit. Om de gewenste versnelling van
doorlooptijden te realiseren, wordt het zelfmeldproces herijkt en
verbeterd, met aandacht voor de eigen invloed van de veroordeelde. De
lange doorlooptijden en hoge voorraden arrestanten vragen verder om
een beter zicht op vraag en aanbod. Een pilot «verkeerstoren» die realtime
inzicht heeft in de beschikbare capaciteit is een eerste stap. Beide trajecten
zullen aansluiten op de versnelling van doorlooptijden via ZSM en
snelrecht, zoals beschreven in het actieplan.
Versterking actieve en resultaatgerichte samenwerking
Een goede samenwerking en verbinding tussen het landelijke en regionale
niveau is van groot belang, ook in de doorlichting van PwC is hierop
gewezen. Het Bestuurlijk Ketenberaad ziet het als zijn taak hieraan een
impuls te geven. Concreet gaat het daarbij in ieder geval om:
• Als uitgangspunt een viermaandelijks overleg per arrondissement
tussen de president, de hoofdofficier en de politiechef (snelrecht) en de
hoofdofficier en de politiechef (ZSM) over de concrete stand van zaken
in de versnellingsaanpak, op basis waarvan de bestuurders dwingende
(operationele) afspraken in hun eigen organisatie en met de executiepartners maken;
• Het daarbij leren van ervaringen in andere arrondissementen waar
versnelling nu reeds succesvol wordt ingezet;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

6

•

•
•

Het ontwikkelen van een methode om de gemaakte afspraken te
verankeren in een vaste werkwijze en daar aandacht aan te blijven
geven in opleidingen en trainingen;
Het uitgangspunt dat landelijke afspraken bijdragen aan de lokale
uitvoerbaarheid van deze versnelling en vice versa;
Het lokaal en landelijk monitoren van het aantal zaken dat wordt
afgedaan via de verschillende werkwijzen. Landelijk zal deze monitoring plaatsvinden via de vertegenwoordiging van de afzonderlijke
deelketens in het BKB.

Aandacht voor (logistieke) kwaliteit
Logistiek en bedrijfsvoering leveren een wezenlijke bijdrage aan de
kwaliteit van het primaire proces van de strafrechtketen. Dit vergt kennis
en kunde van de logistiek en bedrijfsvoering zowel in de eigen organisatie
als in die van andere betrokken organisaties. Het Bestuurlijk Ketenberaad
omarmt daarom de aanbeveling van PwC om periodieke ketendoorlichtingen uit te voeren met als doel deelketens te optimaliseren.
Professionals uit het primaire proces worden daartoe samengebracht om
voor verschillende deelketens onder verantwoordelijkheid van het BKB
een periodieke procesdoorlichting uit te voeren. Telkens wordt één
specifieke zaak- of werkstroom geselecteerd, die ook het dagelijks werk
direct beïnvloedt. Hiermee wordt een volgende stap genomen in de
professionalisering van de ketensamenwerking.
Digitalisering
Digitalisering is één van de pijlers waar in BKB-verband aan wordt
gewerkt en waarvoor het programma Digitalisering Strafrechtketen is
ingesteld. De uitvoering van dit programma is cruciaal voor het functioneren van de keten en kan leiden tot versnelling van het realiseren van de
doelen in dit actieplan.
Beleid en regelgeving: integraal overzicht en zicht op consequenties
strafrechtketen
Naast de maatregelen in het actieplan gericht op het terugdringen van de
doorlooptijden worden ook andere maatregelen genomen. Zo heeft een
belangrijk deel van de beoogde verbeteringen betrekking op het realiseren
van een betere informatiepositie van de strafrechtketen en het Ministerie
van JenV. In de doorlichting is gewezen op het ontbreken van een actueel
en integraal overzicht van nieuw beleid en wetgeving bij het Ministerie
van JenV.
In oktober 2020 is een project gestart dat moet leiden tot dit overzicht, op
grond waarvan beter kan worden beoordeeld met welke uitvoeringsconsequenties rekening moet worden gehouden. Bezien wordt wat nodig is
om te komen tot een meer integrale afweging of prioritering ten aanzien
van nieuw beleid en regelgeving waarin de impact op de partners in de
strafrechtketen substantieel wordt meegewogen. Hiervoor wordt het
overzicht frequent aangepast, zodat het bij voortduring een goede
informatiebasis vormt voor de afwegingen rond prioriteitstelling.
Een dergelijk overzicht ondersteunt ook het ketenperspectief binnen JenV
en de strafrechtketen en bevordert de samenhang met de andere
maatregelen uit het actieplan, zoals de meerjarenagenda voor de
strafrechtketen. De planning is dat in maart 2021 een eerste proeve van dit
overzicht wordt opgeleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

7

Continuïteit en meerjarenperspectief: een meerjarenagenda voor
de strafrechtketen
Het actieplan strafrechtketen bevat maatregelen die op korte termijn in
gang gezet gaan worden. Maar het realiseren van verbeteringen in de
(samenwerking binnen de) strafrechtketen is ook een zaak van de langere
termijn. Juist omdat het om een langer lopend proces gaat, wordt door
het BKB samen met het Ministerie van JenV mede op basis van het recent
vastgestelde gemeenschappelijk streefbeeld voor de strafrechtketen een
meerjarenagenda opgesteld, met inachtneming van de eigen verantwoordelijkheden van de betrokken ketenpartners en meer in het bijzonder met
de rechtsstatelijke positie van het OM en de onafhankelijkheid van de
rechtspraak.
De meerjarenagenda bevat de gemeenschappelijke ketendoelstellingen en
brengt daarmee voor alle betrokken organisaties ook focus aan. De
volgende stap is om deze gemeenschappelijke ketendoelstellingen ook
beter in verbinding te brengen met de doelstellingen zoals die vierjaarlijks
worden geformuleerd in de Veiligheidsagenda.
De meerjarenagenda zal in de eerste helft van 2021 ontwikkeld worden.
Belangrijke thema’s voor de meerjarenagenda die in de komende periode
worden uitgewerkt:
• Digitalisering en verdere ontwikkeling naar een duurzaam digitaal
stelsel op basis van de vastgestelde leidende principes voor de
digitalisering van de strafrechtketen;
• (Samenwerking op het terrein van) PIOFACH-onderwerpen, zoals:
strategische personeelsplanning, specifieke ketenfuncties op het
gebied van regie of logistiek, ontwikkelen van (keten)vakmanschap,
ketenbrede uitwisseling van personeel, gezamenlijke opleidingsprogramma’s, inkoop en huisvesting. Gezien de onafhankelijke positie van
de rechtspraak worden de concrete mogelijkheden tot samenwerking
op de genoemde punten nader onderzocht;
• Daarnaast wordt door de partners in de strafrechtketen en in de
werkgroep Innovatie, die in het kader van de corona-aanpak is gestart,
gekeken naar welke innovaties en inzichten uit die aanpak hieruit ook
in de toekomst benut zouden kunnen worden. De ketenpartners zien
zeker het gebruik van telehoorvoorzieningen als een initiatief dat
verder uitgebouwd dient te worden. Zoals toegezegd zal verdere
besluitvorming hierover worden voorafgegaan door evaluatie van de
opgedane ervaringen en bespreking met de Tweede Kamer.
• Opstellen gezamenlijk Strafrechtketenprocesreglement met nadere
afspraken over het vergroten van de ketenkwaliteit (onderlinge
afspraken), zoals gezamenlijke kwaliteitsplannen, de verkeerstorens
etc.;
• Om te bevorderen dat het strafrecht daar wordt ingezet waar het de
grootste meerwaarde heeft, wordt verkend hoe ongewenste instroom
in de strafrechtketen kan worden verminderd. Van belang hierbij is dat
dit in goede samenspraak gebeurt met andere maatschappelijke
sectoren waarmee de strafrechtketen samenwerkt.
3. Samenwerking en regie in de strafrechtketen
Samenwerking en daarbij behorende regie in de strafrechtketen dragen bij
aan het verhogen van de prestaties van de strafrechtketen. Dit geldt ook
voor de samenwerking op het terrein van de bedrijfsvoering. In dit kader
heeft uw Kamer de gewijzigde motie van het lid Van Dam c.s. aangenomen met de strekking de samenwerking en regie in de strafrechtketen
te bevorderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

8

Ons uitgangspunt is dat samenwerking van de organisaties in de
strafrechtketen de beste resultaten oplevert als de organisaties hiertoe zelf
de verantwoordelijkheid en het initiatief nemen en hieraan gezamenlijk
invulling geven. Afhankelijk van het onderwerp kan het daarbij nodig zijn
om de regie of samenwerking te versterken. In de afgelopen jaren heeft
dit onder meer zijn vertaling gekregen in de afspraken van het Bestuurlijk
Ketenberaad op het terrein van de doorlooptijden, multiproblematiek en
digitalisering. Met het huidige actieplan strafrechtketen wil het BKB
nadrukkelijk een extra impuls geven aan de versnelling van doorlooptijden, het inlopen van voorraden en aan ketensamenwerking. Het
commitment dat aanwezig is bij alle BKB-leden, de verantwoordelijkheid
die zij nemen, ieder voor de eigen organisatie maar ook voor het
gezamenlijk realiseren van de resultaten, past bij het hiervoor verwoorde
uitgangspunt.
Specifiek voor de digitalisering heeft het BKB geconstateerd dat het
noodzakelijk is om de samenwerking structureel te maken. De samenwerking is op dit moment nog voor een groot deel afhankelijk van
eenmalige gelden op grond van het regeerakkoord. De keten ontwikkelt
een duurzaam digitaal stelsel, waarbij de samenwerking structureel is
georganiseerd, bemenst en bekostigd. Via de halfjaarrapportages over de
digitalisering houden wij u hiervan op de hoogte.
Wat de regievoering op de afpakketen betreft, ook in relatie tot de
betrokkenheid van andere ministeries en private partijen, verwijzen wij
kortheidshalve naar de brief aan uw Kamer van 19 oktober 2020.11
De bereidheid van de organisaties in de strafrechtketen om gezamenlijk
met het Ministerie van JenV een meerjarenagenda voor de strafrechtketen
af te spreken, laat zien dat het ketendenken in belang toeneemt. In de
meerjarenagenda worden ook afspraken gemaakt over verdergaande
samenwerking op het terrein van de bedrijfsvoering, waar de motie van
het lid Van Dam c.s. op doelt.
Voor ons is van groot belang dat het BKB zelf expliciet de overtuiging
heeft uitgesproken dat de verschillende rollen en verantwoordelijkheden
van de organisaties in de strafrechtketen, noch de geïnstitutionaliseerde
rechtsstatelijke waarborgen in de weg staan aan een voortvarende
uitvoering van dit actieplan. Over de precieze vormgeving van de rol van
het Bestuurlijk Ketenberaad voor de langere termijn, gegeven de
afzonderlijke wettelijke taken en bevoegdheden van de deelnemende
organisaties, vindt momenteel, ook binnen de eigen organisaties,
afstemming plaats.
Wij hebben vertrouwen in bovengeschetste ontwikkelingen en dragen aan
deze positieve ontwikkeling bij door in de komende periode frequent met
de bestuurders van de strafrechtketen om tafel te gaan om te bespreken
op welke wijze we de samenwerking kunnen ondersteunen. In de
komende maanden zijn de uitvoering van het actieplan en de invulling van
de meerjarenagenda belangrijke bespreekpunten.
4. Financiële aspecten van het functioneren van de strafrechtketen
In onze brief van 26 juni jl. hebben wij toegezegd in deze brief nader in te
gaan op de motie van het lid Van Dam c.s. waarin is gevraagd om aan te
geven hoe het functioneren van de strafrechtketen tot en met 2025
geborgd en versterkt kan worden. Met het Bestuurlijk Ketenberaad zijn wij
11

Kamerstuk 29 911, nr. 286.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

9

ervan overtuigd dat de hierboven beschreven extra maatregelen het
functioneren van de strafrechtketen in de komende jaren kan versterken.
Ook de invulling van de nauwere samenwerking die het Bestuurlijk
Ketenberaad momenteel verkent levert positieve impulsen aan het
presterend vermogen van de keten. Wat het actieplan strafrechtketen
betreft is eerst verdere concretisering en uitwerking nodig. Op basis van
die uitwerking kan nader worden bepaald of dit in de periode na 2021
financiële consequenties voor de strafrechtketen heeft en wat dat betekent
voor de verdere implementatie van het actieplan.
Met betrekking tot de vraag naar de beschikbare capaciteit bij de
betrokken organisaties is het van belang dat de jaarlijkse herijking van de
capaciteitsbehoefte binnen de justitiële ketens door middel van het
Prognose Model Justitiële ketens (PMJ) steeds zo actueel mogelijk
plaatsvindt. De politie wordt overigens niet gefinancierd op basis van
PMJ. Daarnaast is het relevant dat het overzicht van beleid en regelgeving
met consequenties voor de strafrechtketen steeds zo actueel mogelijk
wordt gehouden, zodat zo nodig doorvertaling kan plaatsvinden naar de
capaciteitsbehoefte van de organisaties in de strafrechtketen.
Zo wordt momenteel nader bekeken wat de financiële gevolgen zijn op
het terrein van wet- en regelgeving en digitalisering voor de komende
jaren.
Voor het algehele financiële beeld wordt momenteel door het WODC naar
aanleiding van de motie van het lid Rosenmöller12 onderzoek gedaan naar
de ontwikkelingen in de financiering van politie, Openbaar Ministerie en
rechtspraak in den brede over de afgelopen 10 jaar en naar de daaronder
liggende beleidskeuzes. Daarbij wordt ook gekeken naar de werking en
effecten van verschillende bekostigingssystemen en naar de mogelijkheden om naar de toekomst toe te komen tot meer stabiliteit in de
financiering in relatie tot beleid. Het streven is de onderzoeksuitkomsten
in de eerste helft van maart 2021 beschikbaar te hebben.
5. Tot slot: van plan naar uitvoering: tijdpad en monitoring
Het actieplan strafrechtketen schetst op hoofdlijnen hoe de komende jaren
een extra impuls zal worden gegeven aan versnelling van doorlooptijden
en daarmee ook het terugdringen van voorraden. Dat is de eerste stap. De
tweede stap is: verdere uitwerking en concretisering van de opgaven per
organisatie, het voorbereiden van de implementatie en het inrichten van
een monitor. Dit zal als volgt worden ingevuld:
Activiteit

Planning

Opleveren raamwerk (per ketenpartner en voor de keten) op basis
van de ervaringen op plaatsen waar al een versnellingswijze is
beproefd of wordt toegepast
Inrichten monitor uitvoering actieplan
Inventarisatie veranderopgave afgerond (kan verschillen per
arrondissement/eenheid)
Start implementatie vanaf (kan verschillen per arrondissement/
eenheid)
Landelijke implementatie afgerond (kan verschillen per
arrondissement/eenheid)

maart 2021

maart 2021
juli 2021
maart 2021
december 2022

Monitoring zal zowel plaatsvinden op het niveau van de arrondissementen en regio’s, als landelijk, via de vertegenwoordigers van de
afzonderlijke deelketens in het BKB.

12

Kamerstuk 35 300, C

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

10

Het is positief dat het Bestuurlijk Ketenberaad het initiatief heeft genomen
met het opstellen van een actieplan om de doorlooptijden in de strafrechtketen extra te versnellen en dat dit actieplan volgens het hierboven
aangegeven ambitieuze tijdpad in uitvoering wordt genomen. Hiermee
zijn slachtoffers, verdachten en andere betrokkenen bij de strafrechtpleging het meest direct geholpen. Voor de langere termijn maken we met
het Bestuurlijk Ketenberaad afspraken die het functioneren van de
strafrechtketen en de samenwerking daarbinnen in de komende jaren
gaan versterken. Dit zal ook het werk ondersteunen van alle professionals
in de strafrechtketen die borg staan voor het goed functioneren van onze
rechtsstaat.
Over de voortgang van de uitvoering van het actieplan en de totstandkoming van de meerjarenagenda zullen wij uw Kamer voor de zomer van
2021 nader informeren.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus
De Minister voor Rechtsbescherming,
S. Dekker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 279, nr. 628

11