Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 497

Passend onderwijs

Nr. 29

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 15 september 2010
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap d.d. 21 mei 2010 inzake de reactie op de brief van de Nederlandse
Federatie van Ouders van Dove Kinderen (FODOK) over de internaatsindicaties voor dove leerlingen van het tweetalig vso in Haren (2010Z08696/
2010D23658). Bij brief van 15 september 2010 heeft de minister deze
beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Albayrak
Adjunct-griffier van de commissie,
Arends

1
Samenstelling:
Leden: Albayrak, N. (PvdA), fng voorzitter,
Slob, A. (CU), Ferrier, K.G. (CDA), Ham, B. van
der (D66), Miltenburg, A. van (VVD), Dezentjé
Hamming-Bluemink, I. (VVD), Bosma, M.
(PVV), Dijk, J.J. van (SP), Ouwehand, E.
(PvdD), Toorenburg, M.M. van (CDA), Smits,
M. (SP), Uitslag, A.S. (CDA), Elias, T.M.Ch.
(VVD), Harbers, M.G.J. (VVD), Beertema, H.J.
(PVV), Dijkstra, P.A. (D66), Braakhuis, B.A.M.
(GL), Marcouch, A. (PvdA), Jadnanansing, T.M.
(PvdA), Dijkgraaf, E. (SGP), Çelik, M. (PvdA),
Klaveren, J.J. van (PVV) en Klaver, J.F. (GL).
Plv. leden: Klijnsma, J. (PvdA), Ortega-Martijn,
C.A. (CU), Sterk, W.R.C. (CDA), Koşer Kaya, F.
(D66), Ziengs, E. (VVD), Venrooy-van Ark, T.
(VVD), Dille, W.R. (PVV), Kooiman, C.J.E. (SP),
Thieme, M.L. (PvdD), Hijum, Y.J. van (CDA),
Bommel, H. van (SP), Atsma, J.J. (CDA), Burg,
B.I. van der (VVD), Bosman, A. (VVD), Mos, R.
de (PVV), Pechtold, A. (D66), Gent, W. van
(GL), Dam, M.H.P. van (PvdA), Jacobi, L.
(PvdA), Staaij, C.G. van der (SGP), Hamer, M.I.
(PvdA), Gerbrands, K. (PVV) en Peters, M.
(GL).

kst-31497-29
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

1

Inhoudsopgave

Blz.

I

Vragen en opmerkingen uit de fracties

2

1.
2
3.

Algemeen
Internaatsvoorziening en AWBZ
Overleg met de sector

2
2
4

II

Reactie van de minister

5

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op de brief van de Nederlandse Federatie van Ouders van Dove
Kinderen (FODOK) over de internaatsindicaties voor dove leerlingen van
het tweetalig voortgezet speciaal onderwijs (vso) in Haren. In het
algemeen zijn deze leden van mening dat het van groot belang is dat ieder
kind het onderwijs krijgt dat bij hem of haar past. Het huidige gebrek aan
een passend onderwijsaanbod in de regio ligt ten grondslag aan de
problematiek die in deze brief aan de orde wordt gesteld. In het besef dat
een passend aanbod niet van de ene op de andere dag te realiseren is,
willen de leden voor de korte termijn een pragmatische maatwerkoplossing voor de individuele leerlingen die niet terecht kunnen op het
internaat in Haren. Dit lijkt aan te sluiten bij wat het kabinet bepleit, maar
deze leden hebben nog wel aanleiding gezien tot het stellen van vragen.
De leden van de PvdA-fractie danken de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap voor de brief over de internaatsindicaties dove leerlingen
van tweetalig vso in Haren. Deze brief roepen bij de leden een aantal
vragen op.
De leden van de CDA-fractie hebben begrip voor de ingewikkelde situatie:
omdat het onderdeel verblijf uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
(AWBZ) is gehaald, kan het verblijf in het doveninternaat in Haren niet
worden bekostigd. Tegelijk is dit de plek waar een aantal kinderen het best
presteert en floreert.
De leden van de SP-fractie hebben met zorg kennisgenomen van de
reactie van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap op de brief
van FODOK over de internaatsindicaties dove leerlingen van tweetalig vso
in Haren. Zij constateren dat dove leerlingen de dupe worden van
bezuinigingen op de AWBZ.
2. Internaatsvoorziening en AWBZ
De leden van de VVD-fractie merken op dat tot en met het schooljaar
2009–2010 het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) voor leerlingen,
waarbij de AWBZ-zorgvraag in de thuisomgeving kon worden ingevuld,
toch een indicatie voor de functie Verblijf internaat af gaf op grond van de
afstand thuis – school, de zogenoemde afstandsindicatie. Zij vragen welke
regelgeving hiertoe de ruimte gaf aan het CIZ.
Bij welke afstand (in tijd of kilometers) tussen woning en instelling was er
sprake van een afstandsindicatie?
De leden vragen hoeveel leerlingen inmiddels een verblijfsindicatie op
titel van afstand hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

2

Hoeveel kost dit jaarlijks per leerling, zo vragen de leden.
Het afschaffen van de afstandsindicatie betekent dat leerlingen die geen
zorgvraag hebben volgens de AWBZ-criteria voor de functie Verblijf, geen
gebruik meer kunnen maken van de internaatsvoorziening. Zou dit wel
mogelijk blijven als ouders dit uit eigen middelen betalen? Zo ja, hoeveel
zou dit kosten, zo vragen de leden.
Voor tien nieuwe leerlingen zal het komende jaar gelden dat zij geen
indicatie krijgen voor het internaat. Zij vragen of het bij deze leerlingen zo
is dat in hun eigen omgeving geen onderwijs is voor doven en slechthorenden op hun eigen niveau, of dat het specifiek gaat om het gebrek aan
tweetalig onderwijs.
De leden vragen hoe het mogelijk is dat de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mevrouw Bussemaker, tijdens een algemeen
overleg op 2 juli 20091 nog stelde dat de voormalige staatssecretaris van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, mevrouw Dijksma, vanaf 2010 het
stokje over neemt om te zoeken naar een definitieve regelgeving, terwijl
nu in de brief wordt gesteld dat de wetgeving van het ministerie van OCW
geen mogelijkheden biedt om internaatsplaatsing te financieren. Op welke
regelgeving doelde de voormalig staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport, mevrouw Bussemaker destijds, zo vragen de leden.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in de eerste plaats met de
sector is overlegd en dat de minister aangeeft dat wat OCW betreft de
inzet met name is gericht op het per leerling zoeken naar de best
passende onderwijsplek. In de brief geeft de minister een aantal mogelijkheden aan om het onderwijs dichter bij huis te organiseren. De leden
vragen hoe realiseerbaar deze mogelijkheden zijn op de korte termijn. De
leden willen duidelijkheid en zekerheid voor de ouders die nu in
onzekerheid verkeren over een passende plek voor hun kind.
De minister stelt dat er gewerkt wordt aan maatwerkoplossingen voor
individuele leerlingen. De leden vragen hoeveel ouders nu nog in
onzekerheid verkeren en voor hoeveel leerlingen nu wordt gewerkt aan
een maatwerkoplossing.
Ook vragen deze leden of er al maatwerkoplossingen bereikt zijn en voor
hoeveel leerlingen en hoeveel budget er beschikbaar is om dit maatwerk
ook daadwerkelijk te leveren.
De leden vinden het belangrijk dat de onzekerheid bij ouders wordt
weggenomen. Ouders moeten op een zo kort mogelijke termijn weten
waar ze aan toe zijn. Zij vragen of de minister kan toezeggen dat voor de
start van de zomervakantie voor alle leerlingen een maatwerkoplossing is
bereikt, zodat ouders weten wat er gaat gebeuren bij de start van het
nieuwe schooljaar en met een gerust hart van hun vakantie kunnen
genieten.
De leden vragen aan de minister de Kamer hierover zo snel als mogelijk,
maar uiterlijk binnen twee weken, te informeren.

1

Kamerstuk 30 579, nr. 103.

De leden van de CDA-fractie vragen om hoeveel kinderen het precies gaat.
Klopt het dat het aantal kinderen dat gebruik maakt van deze voorziening
niet toeneemt? Zij vragen welk budget er nodig is om deze kinderen wel
verblijf te kunnen bieden. In zijn brief noemt de minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap verschillende opties om het probleem op te
vangen. In lijn met de voorstellen voor de heroverweging passend
onderwijs zouden schoolbesturen zelf moeten beoordelen of er ook voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

3

deze kinderen meer aanbod zou moeten komen. Indien het hier om een
niet groeiende groep kinderen gaat (cluster 2) lijkt het niet logisch te
verwachten dat een passend aanbod breder in het land zou kunnen
worden gerealiseerd. Wat dat betreft is het van belang te weten of er
mogelijkheden zijn voor een geleidelijker afbouw van de financiële
middelen, waardoor ouders en schoolbestuur meer tijd hebben om
oplossingen te vinden. Begrijpen de leden het goed dat hier gesteld wordt
dat het verblijf uit de AWBZ gehaald wordt omdat zij geen verblijfindicatie
kunnen krijgen. De leden vragen of u dat nader kunt toelichten. En als dat
het geval is, is daar een parallel te trekken met bijvoorbeeld de Thomashuizen, of andere (kleinschalige) instellingen voor verblijf, zo vragen zij.
De leden ontvangen graag een reactie van de minister op dit punt.
De leden van de SP-fractie merken op dat door het afschaffen van de
afstandsindicatie voor zo’n tien jongeren na de zomer de mogelijkheid om
gebruik te maken van het internaat bij de school vervalt. De minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft daar naar de mening van deze
leden geen afdoende oplossing voor. Ondertussen hebben ruim 700
mensen een petitie ondertekend waarin zij oproepen om de Guyotschool
met internaatsvoorziening toegankelijk te houden voor alle leerlingen die
gebaat zijn bij dit type onderwijs1. Deze leden constateren dat er voor een
groep leerlingen wier primaire taal de Nederlandse Gebarentaal (vanaf
hier: gebarentaal) is, een acuut probleem is ontstaan. In de brief aan
FODOK van 18 mei 2010 stelt de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap dat de inzet tot 2012 is, dat via maatwerkoplossingen voor
individuele leerlingen een passende plek wordt geboden. De leden vragen
of inmiddels voor alle jongeren een goede oplossing is gevonden. Veel
leerlingen van de Guyotschool maken doordeweeks gebruik van het
internaat. Zij komen immers uit heel Nederland. Het onderwijs en de
internaatsvoorziening zijn op elkaar afgestemd en er is in de loop der
jaren veel expertise opgebouwd op het gebied van onderwijs, zorg en
begeleiding voor deze leerlingen. De leden vragen wat de extra kosten zijn
die gemaakt worden, doordat een deel van de leerlingen niet meer naar
de Guyotschool kan vanwege de afstand, voor extra begeleiding voor
bijvoorbeeld ambulante begeleiding met gebarentolk. Erkent de minister
dat het gevaar bestaat dat de leerlingen die niet geplaatst kunnen worden
op het internaat, in een sociaal isolement kunnen geraken in de kwetsbare
leeftijd van de puberteit, aangezien leeftijdsgenoten en leraren op andere
onderwijsinstellingen niet in voldoende mate bekwaam zijn in
gebarentaal, zo vragen de leden. Zo ja, wat gaat de minister doen om
ervoor te zorgen dat dit gevaar verdwijnt?
3. Overleg met de sector
De leden van de VVD-fractie merken op dat de minister maatwerkoplossingen bepleit voor genoemde leerlingen, maar dat het lijkt dat hij de
verantwoordelijkheid daarvoor bij scholen en ouders en eventueel
onderwijsconsulenten legt. Is het waar dat hij daarbij geen rol ziet voor
het ministerie van VWS of van OCW? De leden vragen waar ouders
terecht kunnen als scholen en onderwijsconsulenten hen niet van een
passende oplossing voorzien.

1

http://petities.nl/petitie/wel-internaat-voornieuwe-guyot-leerlingen#tabs

De leden van de SP-fractie merken op dat onderwijsconsulenten ingezet
kunnen worden wanneer het scholen en ouders niet lukt om die passende
plek te vinden. Welke oplossing biedt de minister nu een noodzakelijke
voorzieningen niet meer toegankelijk is voor een groot deel van deze
leerlingen, zo vragen de leden. Welke oplossingen ziet de minister op het
gebied van conflicten tussen scholen die geen onderwijs in gebarentaal
aanbieden en ouders van leerlingen wier primaire taal de gebarentaal is?
De leden vragen hoe de onderwijsconsulent in dit geval voor een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

4

oplossing kan zorgen. In zijn brief aan de FODOK schrijft de minister dat
de voormalig staatssecretaris van Onderwijs,Cultuur en Wetenschap,
mevrouw Dijksma, gesprekken heeft gevoerd met vertegenwoordigers
van cluster 1 en cluster 2. De leden vragen waarom er geen gesprek is
geweest met vertegenwoordigers van mensen die gebruik maken van de
internaatsvoorzieningen, zoals ouders en leerlingen. Gezien het feit dat
ruim 700 mensen de petitie, die oproept om de internaatvoorziening van
de Guyotschool toegankelijk te houden voor alle leerlingen die daarbij
gebaat zijn, getekend hebben, vragen deze leden of de minister van plan
is alsnog in gesprek te gaan met deze vertegenwoordigers van ouders. Zo
ja, wil de minister dit op zeer korte termijn doen vanwege het acute
probleem waarvoor deze ouders en leerlingen zich geplaatst weten, zo
vragen de leden.
II Reactie van de minister
2. Internaatsvoorziening
De leden van de VVD-fractie vragen welke regelgeving in het verleden de
ruimte gaf een indicatie voor de functie Verblijf af te geven op grond van
de afstand thuis – school. Er was en is geen regeling die hiertoe ruimte
gaf. Het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) kan volgens de Beleidsregels
indicatiestelling AWBZ indicaties afgeven voor de verschillende AWBZ
functies. Een indicatie voor de functie Verblijf kan volgens de betreffende
beleidsregel worden afgeven als de noodzakelijke zorg op een niet te
bereizen afstand wordt geboden. Hierbij is aangegeven dat een reisduur
van één uur (enkele reis) acceptabel wordt geacht. Het CIZ heeft in het
verleden deze beleidsregel ruimer dan bedoeld toegepast en ook kinderen
geïndiceerd voor de functie Verblijf waarvoor het gewenste onderwijs op
een niet te bereizen afstand te verkrijgen was.
De leden van zowel de VVD- als de CDA-fractie willen weten om hoeveel
leerlingen het gaat.
De school voor voortgezet speciaal onderwijs in Haren start het schooljaar
2010–2011 met 109 leerlingen waarvan 23 havoleerling zijn. Van de 109
leerlingen maken 69 leerlingen gebruik van de internaatsvoorzieningen,
waarvan 17 havoleerlingen. Niet bekend is hoeveel van de leerlingen die
een verblijfsindicatie hebben, deze indicatie hebben op titel van «niet te
bereizen onderwijs», en hoeveel op titel van «niet te bereizen zorg».
In antwoord op uw vraag hoeveel een internaatsplaats kost, wordt gemeld
dat Kentalis – de organisatie voor zorg- en onderwijsinstellingen voor
mensen met auditieve en communicatieve handicaps – aan het ministerie
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) een bedrag van € 50 000
per leerling vraagt. In hoeverre ouders ook zelf een internaatsplaats voor
hun kind kunnen kopen, is een zaak tussen de zorgaanbieder Kentalis en
de ouders. Gezien bovengenoemd bedrag dat Kentalis aan OCW vraagt
voor haar rekening te nemen, zal dit voor de meeste ouders geen reële
optie zijn.
De leden van de VVD-fractie willen ook weten of verzoeken voor verblijf in
het internaat zijn gedaan bij gebrek aan onderwijsmogelijkheden in de
eigen woonomgeving of bij gebrek aan tweetalig onderwijs. Ouders
hebben verschillende redenen waarom zij voor hun kind een indicatie
voor verblijf aanvragen. Alle scholen voor dove leerlingen bieden een
vorm van tweetalig onderwijs aan. Nederlandse Gebarentaal (NGT) is ook
opgenomen in de kerndoelen voor het speciaal onderwijs. Voor het
voortgezet speciaal onderwijs worden de kerndoelen nog uitgewerkt. NGT
zal ook hier worden opgenomen in de kerndoelen.
Over het land verspreid zijn er verschillende scholen die onderwijs bieden
aan dove leerlingen, meestal tot en met het niveau van vmbo-t. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

5

vso-school in Haren biedt ook havo aan. Uit de schoolgids van de school
blijkt dat de laatste jaren gemiddeld 3 leerlingen een havo diploma
behalen. Er zijn ook dove leerlingen die een havo diploma behalen via het
reguliere onderwijs. Hoeveel dit er jaarlijks zijn, is niet bekend. Als een
dove leerling onderwijs op havo-niveau wil volgen op een school voor
doven dichter bij huis dan de school in Haren, dan kan de betreffende
school, in overleg met de ouders en de leerling, bezien hoe het geboden
onderwijsprogramma kan worden aangepast zodat het beter aansluit bij
de mogelijkheden van de leerling. Ook kan de school een deel van het
onderwijs laten verzorgen op een reguliere school voor havo-onderwijs
op basis van de symbiose regeling.
De leden van de VVD vragen op welke regelgeving voormalig staatssecretaris mevrouw Bussemaker van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
doelde toen zij in het algemeen overleg van 2 juli 2009 zei dat haar collega
mevrouw Dijksma van OCW vanaf 2010 het stokje overneemt om te
zoeken naar definitieve regelgeving. Voormalig staatssecretaris mevrouw
Bussemaker doelde niet op specifieke regelgeving. Zij wilde aangeven dat
het onderwijs aan dove leerlingen behoort tot de taken van het ministerie
van OCW en dat OCW verantwoordelijk is voor goed onderwijs voor alle
dove leerlingen. Voormalig staatssecretaris mevrouw Dijksma van OCW
heeft dan ook in datzelfde overleg aangegeven dat de oplossing niet
gevonden kan worden door de situatie te laten zoals die nu is, maar dat
dove kinderen dichter bij huis onderwijs moeten kunnen volgen. Zij gaf
hiermee aan dat «het stokje overnemen» niet betekent dat OCW het
internaat in Haren gaat bekostigen.
Naar aanleiding van het algemeen overleg zijn gesprekken gevoerd tussen
vertegenwoordigers van het onderwijs aan zintuiglijk gehandicapte
leerlingen, de VGN en het ministerie van OCW. In deze gesprekken zijn de
mogelijkheden geformuleerd hoe onderwijs dichter bij huis georganiseerd
kan worden. Deze mogelijkheden worden beschreven in de brief van
18 mei 2010 aan de Nederlandse Federatie van Ouders van Dove Kinderen
(FODOK). De PvdA wil weten hoe realiseerbaar de mogelijkheden zijn op
korte termijn. De realiseerbaarheid van de verschillende opties is
afhankelijk van de vraag naar de betreffende optie, de mogelijkheden van
de scholen voor regulier en speciaal voortgezet onderwijs en de leerling.
Zo hebben veel scholen voor slechthorende leerlingen al verbrede
toelating voor dove leerlingen omdat er bij die scholen vraag naar was.
De Wet op de expertisecentra biedt de mogelijkheid van symbiose
onderwijs. De vso-school en een reguliere school maken (eventueel per
leerling) afspraken hierover. Als er behoefte is aan de mogelijkheid om
een speciale klas in te richten in een reguliere school voor havo door het
bundelen van de rugzakmiddelen, dan kunnen de onderwijsconsulenten
hierbij ondersteuning bieden. De onderwijsconsulenten hebben al
ervaring met het inrichten van speciale klassen in het reguliere onderwijs
door bundeling van de rugzakmiddelen van leerlingen met een autisme
spectrum stoornis. Uiteraard kosten de verschillende trajecten tijd. Het
belangrijk is daarom belangrijk dat een traject tijdig gestart wordt.
Toen bleek dat het CIZ voor tien kinderen ten onrechte op grond van de
afstand van huis naar de school een indicatie heeft afgegeven voor verblijf
in de internaatsvoorziening, hebben minister Klink van VWS en ik de
afspraak gemaakt dat de kinderen de reeds afgegeven indicaties mogen
behouden om gedurende vijf jaar gebruik te maken van de internaatsvoorziening om onderwijs aan de school in Haren te kunnen volgen.
Afgesproken is dat ook de leerlingen waarvan de ingediende verzoeken
om verblijf in juli 2010 nog niet door het CIZ waren afgehandeld, op
dezelfde wijze in de gelegenheid worden gesteld om onderwijs aan de
school in Haren te volgen. De betrokken ouders zijn hierover geïnfor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

6

meerd door het CIZ. Dit betekent dat er op dit moment geen ouders meer
in onzekerheid verkeren over een passende onderwijsplek voor hun dove
kind. Voor het schooljaar 2011–2012 zullen voor de nieuwe instroom van
leerlingen geen AWBZ-indicaties voor verblijf worden afgegeven tenzij er
een zorginhoudelijke vraag is volgens de criteria van de AWBZ. Dit
betekent dat toekomstige vo-leerlingen hun laatste schooljaar in het
basisonderwijs of speciaal onderwijs moeten gebruiken om zich te
oriënteren op de onderwijsmogelijkheden voor voortgezet (speciaal)
onderwijs. Dit kan door overleg met de huidige school, een school voor
dove of slechthorende leerlingen en de reguliere school voor voortgezet
onderwijs in de buurt. Eventueel kan een onderwijsconsulent helpen een
passend onderwijsprogramma te realiseren. Ook als de leerling een
zorgvraag heeft, waarvoor een AWBZ-indicatie voor verblijf kan worden
aangevraagd bij het CIZ, is het verstandig de aanvraag tijdig te doen,
zodat bij een negatieve beschikking van het CIZ niet op een te laat
moment gezocht moet worden naar een andere onderwijsplek.
Het geleidelijk afbouwen van de financiële middelen zoals de CDA-fractie
vraagt, om ouders en schoolbestuur meer tijd te geven om een oplossing
te vinden, is niet mogelijk. Een leerling maakt gebruik van de internaatsvoorziening of niet. In 2009 heeft toenmalig staatssecretaris mevrouw
Bussemaker van VWS aangegeven dat bij het ontbreken van een
zorginhoudelijke vraag, er geen verblijfsindicaties meer kunnen worden
afgegeven. Zij gaf aan dat voor het schooljaar 2009–2010 de oude situatie
nog éénmaal zou worden gecontinueerd. Ook gaf zij aan dat alle
leerlingen die een indicatie voor verblijf hebben, hun school in Haren
mogen afmaken. Door de gemaakte fout bij het CIZ en de regeling die
daarvoor is getroffen, is die situatie voor de nieuwe instroom in het
schooljaar 2010–2011 nog eens verlengd. Zoals hierboven al aangegeven,
is het voor toekomstige vo-leerlingen van belang dat tijdig de onderwijsmogelijkheden die er zijn onderzocht worden.
Het antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie wat de extra
kosten zijn die gemaakt worden voor leerlingen die niet meer naar de
Gyotschool kunnen in Haren, is afhankelijk van het onderwijs waarvoor de
leerling kiest. Een havo-leerling kost gemiddeld € 6 600 per jaar. Voor een
dove leerling wordt dit bedrag verhoogd met een leerlinggebonden
financiering (lgf) van € 8 722. Een dove leerling die havo onderwijs volgt
op een reguliere school kost dus ca. € 15 322 per jaar. Dit bedrag kan
hoger uitvallen als voor de betreffende leerling een tolk NGT wordt
ingezet. De kosten hiervoor zijn afhankelijk van het aantal uren dat een
tolk NGT wordt ingezet en dus afhankelijk van de behoefte aan een tolk
van een leerling. Een geregistreerde tolk NGT kost € 49,90 per uur
exclusief BTW en reiskosten.
Een leerling in het voortgezet speciaal onderwijs voor dove leerlingen kost
€ 14 591 per jaar. Maakt de vso-leerling ook gebruik van de internaatsvoorziening in Haren dan komt daar ongeveer € 50 000 bij.
De leden van de SP-fractie vragen of ik als minister van onderwijs erken
dat het gevaar bestaat dat de leerlingen die niet geplaatst kunnen worden
op het internaat in een sociaal isolement geraken in de kwetsbare leeftijd
van de pubertijd, omdat leeftijdgenoten en leraren op andere instellingen
niet voldoende bekwaam zijn in gebarentaal, en wat ik hier aan ga doen.
Op voorhand kan niet gesteld worden dat een leerling met een auditieve
beperking in een sociaal isolement raakt als hij of zij geen gebruik kan
maken van de internaatsvoorziening. Immers veel leerlingen met
beperkingen volgen onderwijs aan reguliere scholen, ook dove leerlingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

7

3. Overleg met de sector
De VVD-fractie merkt op dat het er op lijkt dat voor individuele maatwerkoplossingen de verantwoordelijkheid wordt gelegd bij de scholen, de
ouders en eventueel de onderwijsconsulenten en vraagt of het waar is dat
hier geen rol wordt gezien voor de ministeries van OCW en VWS. Het
bieden van passend onderwijs en een maatwerktraject dat soms daarvoor
nodig is, is een zaak tussen de school, het schoolbestuur en de ouders en
eventueel een onderwijsconsulent. Als minister van onderwijs ben ik
verantwoordelijk voor het stelsel onderwijs en niet voor individuele
schoolplaatsingen van leerlingen. Voor de ondersteuning van ouders die
geen goede onderwijsplek kunnen vinden voor hun kind met een
handicap, ziekte of stoornis, zijn onderwijsconsulenten aangesteld die
kunnen adviseren en bemiddelen.
De VVD-fractie vraagt ook waar ouders terecht kunnen als scholen en
onderwijsconsulenten hen niet van een passende oplossing voorzien. Als
een school geen goed of passend aanbod kan doen, dan kunnen ouders
kosteloos een onderwijsconsulent inschakelen. Over het algemeen leidt
bemiddeling van een onderwijsconsulent tot een resultaat waar zowel de
ouders als de school tevreden over zijn. Daarnaast kunnen ouders een
beroep doen op de Commissie Gelijke Behandeling als zij vinden dat hun
kind ongelijk behandeld wordt ten opzichte van leerlingen zonder
handicap. Zijn de ouders van mening dat de school niet doet wat zij zou
moeten doen en komen zij met de school niet tot een oplossing, dan
kunnen ouders zich wenden tot de klachtencommissie.
De leden van de SP-fractie stellen dat een noodzakelijke voorziening niet
meer toegankelijk is voor een groot deel van de leerlingen en vragen
welke oplossing de minister van onderwijs hiervoor biedt. Omdat er,
verspreid over het land, meerdere scholen zijn die onderwijs bieden aan
dove leerlingen, zijn er meer mogelijkheden voor leerlingen dan alleen de
school in Haren. In de brief van 18 mei 2010 aan FODOK staan de
mogelijkheden beschreven.
Ook vraagt de SP-fractie welke oplossingen worden gezocht op het gebied
van conflicten tussen scholen die geen gebarentaal bieden en ouders van
leerlingen wier primaire taal de gebarentaal is. Zoals onder 2, derde alinea
al aangegeven, is gebarentaal onderdeel van de kerndoelen voor het
speciaal onderwijs en zal het ook worden opgenomen in de kerndoelen
voor het voortgezet speciaal onderwijs die worden ontwikkeld. De vraag
naar gebarentaal op een school zal daarom niet zo snel leiden tot een
conflict tussen ouders en school maar juist school en schoolbestuur
stimuleren het aanbod NGT te optimaliseren. Komen school, schoolbestuur en ouders er samen niet uit, dan kan een door de ouders ingeschakelde onderwijsconsulent een adviserende en bemiddelende rol spelen.
De leden van de SP vragen waarom er geen gesprek is geweest met de
vertegenwoordigers van de gebruikers van de internaatsvoorziening,
zoals ouders en leerlingen. Het wegvallen van de mogelijkheid voor
sommige leerlingen, om gebruik te maken van de internaatsvoorziening,
leidt tot een onderwijsprobleem dat door het onderwijs moet worden
opgelost. Het doel van de gesprekken met het onderwijsveld in het najaar
van 2009 was dan ook het in kaart brengen en benutten van de mogelijkheden die scholen hebben om het onderwijs aan dove leerlingen vorm te
geven, binnen de kaders van de onderwijswet- en regelgeving.
Tussen de Koninklijke Kentalis, de Vereniging Gehandicapten Nederland
en het ministerie van OCW vindt op maandag 27 september weer overleg
plaats. De ouderorganisatie FODOK is hierbij ook uitgenodigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 497, nr. 29

8