Evaluatie Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen

Eindrapport
Uitgebracht in opdracht van
het ministerie van SZW
Amersfoort, 14 september 2018

Bureau Bartels B.V.
Postbus 318
3800 AH Amersfoort
Stationsplein 69
3818 LE Amersfoort
T 033 – 479 20 20
info@brtls.nl
www.bureaubartels.nl

De auteursrechten van dit rapport liggen bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
0691/2018

Inhoud
1.

2.

3.

4.

5.

6.

Inleiding

1

1.1 Achtergrond

1

1.2 Doelstelling, aanpak en respons

1

1.3 Leeswijzer

3

Inhoud en bereik

4

2.1 Inleiding

4

2.2 Modaliteiten regeling

4

2.3 Bereik regeling

6

Positionering regeling

11

3.1 Inleiding

11

3.2 Typen en schaal van verstrekkingen

11

3.3 Afstemming/samenwerking met andere geledingen

15

3.4 Meerwaarde subsidie

18

Ervaringen met inhoud en uitvoering

21

4.1 Inleiding

21

4.2 Beoordeling modaliteiten subsidieregeling

21

4.3 Voorlichting over de regeling

25

4.4 Ervaringen aanvraagprocedure

28

4.5 Ervaringen met afwijzingen

30

4.6 Toekomstig beroep op regeling

32

Voorlopige resultaten

35

5.1 Inleiding

35

5.2 Uitvoering projecten

35

5.3 Doelbereik projecten

37

5.4 Communicatie over resultaten

41

Conclusies

43

6.1 Inleiding

43

6.2 Samenvattende conclusies

43

Bijlage I

Geraadpleegde sleutelpersonen

46

1.

Inleiding

1.1

Achtergrond

In 2017 is de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen voor het eerst opengesteld. Vanuit deze
regeling worden initiatieven ondersteund waarbij voorzieningen in natura worden verstrekt aan
kinderen in armoede. Aanvragen voor subsidie kunnen worden ingediend door maatschappelijke
organisaties, onderwijsinstellingen en partijen in de jeugdzorg – hierna gemakshalve
‘maatschappelijke organisaties’ genoemd – met een landelijk of bovenregionaal bereik. Tot en
met 2021 worden jaarlijks openstellingen georganiseerd waarin dit type organisaties een
subsidieaanvraag kunnen indienen.
In de regeling wordt een onderscheid gemaakt naar ondersteuning aan kinderen in Europees
Nederland en kinderen in Caribisch Nederland (de zogenoemde ‘BES-eilanden’ Bonaire, Sint
Eustatius en Saba). Voor Europees Nederland is per openstelling een budget van 4 miljoen euro
beschikbaar. Voor Caribisch Nederland bedraagt dit bedrag 1 miljoen per openstelling.
De regeling maakt onderdeel uit van een pakket aan maatregelen van het vorige kabinet om de
armoedeproblematiek bij kinderen te bestrijden. Voor dit pakket wordt jaarlijks 100 miljoen euro
beschikbaar gesteld. Dit pakket bestaat verder uit een structurele, extra decentralisatie-uitkering
aan gemeenten van jaarlijks 85 miljoen euro en een jaarlijkse subsidiebijdrage van 10 miljoen euro
aan een vijftal grote fondsen die zich op kinderen richten en landelijk actief zijn (namelijk Stichting
Leergeld, Jeugdsportfonds, Jeugdcultuurfonds 1 , Stichting Jarige Job en Nationaal Fonds
Kinderhulp). De resterende 5 miljoen euro is dus gereserveerd voor de onderhavige regeling.
Bij de wijziging van de subsidieregeling (21 maart 2018) heeft de staatssecretaris van SZW
besloten tot een tussentijdse evaluatie van de regeling waarbij wordt bezien hoe de regeling zich
verhoudt tot de bestaande infrastructuur op het gebied van armoedebestrijding. En wordt naar
aanleiding van de evaluatie vastgesteld of en zo ja op welke wijze de regeling vanaf 2019 wordt
aangepast. Bureau Bartels heeft deze evaluatie in de periode mei tot en met september 2018
uitgevoerd. In deze evaluatie stonden de ervaringen met de eerste openstelling van de regeling
centraal. Het eerste tijdvak was op het evaluatiemoment nog niet geheel afgerond. Op dat
moment was een deel van de projecten nog niet afgerond en de subsidie dus nog niet definitief
vastgesteld. De tweede openstelling, die op het moment van de evaluatie nog in uitvoering was,
viel buiten de scope van deze evaluatie.

1.2

Doelstelling, aanpak en respons

Doelstelling
Het centrale doel van de evaluatie was om tot een beantwoording van de volgende vraag te
komen:
Hoe is de implementatie en uitvoering van de eerste openstelling van de Subsidieregeling kansen
voor alle kinderen verlopen, wat hebben de gehonoreerde projecten tot dusver opgeleverd qua
‘output’ en bereik en hoe verhoudt de regeling zich tot de bestaande infrastructuur op het gebied
van armoedebestrijding bij kinderen?

1

Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds zijn recent samengevoegd tot Jeugdfonds Sport & Cultuur.

Bureau Bartels | 1

Uit deze doelstelling blijkt dat een drietal thema’s centraal stond in de evaluatie, namelijk:
i. Inbedding in infrastructuur kinderarmoedebestrijding.
ii. Implementatie en uitvoering.
iii. (Voorlopige) resultaten.

Aanpak
Voor de evaluatie is een aantal samenhangende activiteiten ontplooid. Allereerst is deskresearch
verricht. Hierbij zijn verschillende bronnen bestudeerd, waaronder de officiële tekst van de
regeling, het voorlichtingsmateriaal dat over de regeling is verspreid, ingediende aanvragen en
beschikkingen en monitoringgegevens vanuit de uitvoeringsorganisatie.
In de tweede plaats zijn gesprekken gevoerd met sleutelpersonen binnen het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het ging daarbij zowel om beleidsmedewerkers van de beide
betrokken directies2 alsmede medewerkers die betrokken zijn bij de uitvoering van de regeling 3.
Het doel van deze gesprekken was om goed zicht te krijgen op de wijze waarop de regeling wordt
uitgevoerd en de ervaringen tot dusver aan de kant van de uitvoeringsorganisaties. In totaal zijn
zes sleutelpersonen geconsulteerd. In Bijlage I zijn de namen van deze personen weergegeven.
De kern van de evaluatie bestond uit veldwerk onder aanvragers van de eerste openstelling van
de subsidieregeling. In dit veldwerk is gedifferentieerd naar de beide onderdelen van de regeling.
In het geval van Europees Nederland zijn twee typen aanvragers geraadpleegd, namelijk
penvoerders van maatschappelijke organisaties die in de eerste openstelling met succes een
beroep op de regeling gedaan hebben (hierna aangeduid met ‘deelnemers’) en
vertegenwoordigers van organisaties die hun aanvraag zagen afgewezen (‘afgewezenen’). De
reden om ook afgewezenen in de evaluatie te betrekken, heeft te maken met de onderrealisatie
die in de eerste openstelling is opgetreden (zie volgende hoofdstuk). Beide typen aanvragers zijn
op een persoonlijke wijze geraadpleegd, namelijk via zorgvuldig voorbereide telefonische
interviews.
Voor Caribisch Nederland hebben we ons beperkt tot uitsluitend penvoerders van gehonoreerde
aanvragen. Mede vanwege het tijdsverschil zijn deze deelnemers via een digitale enquête in de
evaluatie betrokken. De digitale vragenlijst – die zowel in het Nederlands als in het Engels
beschikbaar was – is via het ministerie van SZW verspreid.

Respons
De bereidheid onder aanvragers om medewerking te verlenen aan de evaluatie van de
Subsidieregeling Kansen voor alle kinderen was hoog. In schema 1.1 staat de respons per type
aanvrager weergegeven.

2

3

De Directie Participatie en Decentrale Voorzieningen (PDV) is in beleidsmatige zin verantwoordelijk voor het
Europees Nederlandse deel van de subsidieregeling, de Directie Werknemersregelingen (WR) voor het deel van
Caribisch Nederland.
De SZW-afdeling Budgetbeheer, Secretariaat en Bedrijfsvoering voor Europees Nederland en directie
Dienstverlening, Samenwerkingsverbanden en Uitvoering, afdeling Uitvoering Van Beleid (UVB) voor Caribisch
Nederland.

2 | Bureau Bartels

Schema 1.1

Respons per respondentgroep

Aspect

Bruto aantal

Deelnemers
Europees
Nederland

Afgewezenen
Europees
Nederland

Deelnemers
Caribisch
Nederland

21

41

37



Contactpersoon niet meer werkzaam

-

2

-



Contactpersoon langdurig afwezig

-

1

-



Na herhaalde pogingen niet bereikt

1

16

-

Netto aantal

20

22

37

Non-respons

-

2

9

Respons (absoluut)

20

20

28

Respons (relatief)

100%

91%

76%



Voor het Europees Nederlandse deel van de subsidieregeling hebben we in totaal 40 aanvragers
geraadpleegd, namelijk 20 deelnemers en 20 afgewezenen. Voor de deelnemers geldt dat alle
bereikte penvoerders bereid waren om te participeren in de evaluatie. Ook onder afgewezen
aanvragers uit Europees Nederland was de bereidheid om input voor de evaluatie te geven hoog.
De respons onder dat type betrokkenen is uitgekomen op 91%.
Zoals gezegd is in Caribisch Nederland een digitale enquête uitgezet onder deelnemers aan de
eerste openstelling. Voor 28 van de 37 gehonoreerde projecten in Caribisch Nederland is de
enquête ingevuld. Daarmee is een respons van 76% gerealiseerd. Dit is ruim voldoende om
betrouwbare uitkomsten te kunnen presenteren.

1.3

Leeswijzer

In de navolgende hoofdstukken presenteren we de bevindingen die met de evaluatie zijn
verkregen. De opbouw van het rapport ziet er als volgt uit; in hoofdstuk 2 staan de inhoud en het
bereik van de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen centraal. Vervolgens gaan we in
hoofdstuk 3 in op de positionering van de regeling en de infrastructuur voor
kinderarmoedebestrijding. In hoofdstuk 4 beschouwen we ervaringen van deelnemers en
afgewezenen met de regeling. Hierin zijn ook de voorlopige resultaten van de gehonoreerde
projecten vervlochten. Ten slotte presenteren we in hoofdstuk 5 de samenvattende conclusies.
Bij de presentatie van uitkomsten in de rest van het rapport differentiëren we naar beide
onderdelen van de regeling, namelijk Europees Nederland en Caribisch Nederland. In het geval
van Europees Nederland wordt bij een deel van de uitkomsten nog verder onderscheid gemaakt
naar deelnemers en afgewezenen.
Verder merken we op dat percentages niet altijd tot 100% optellen. Dit is het geval wanneer een
respondent meerdere antwoorden op een vraag kon geven. Bovendien kan sprake zijn van
afrondingsverschillen.

Bureau Bartels | 3

2. Inhoud en bereik
2.1 Inleiding
Om de rest van dit rapport in een goed perspectief te kunnen plaatsen, geven we in dit hoofdstuk
inzicht in de inhoud en het bereik van de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen. In paragraaf
2.2 geven we inzicht in de modaliteiten van de regeling. Vervolgens geven we in paragraaf 2.3
inzicht in het bereik van de regeling. Aan het eind van deze paragraaf werpen we ook alvast een
blik op deelname aan de tweede openstelling.

2.2 Modaliteiten regeling
In de inleidende paragraaf is al aangegeven dat de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen
onderdeel uitmaakt van een breder pakket aan maatregelen om bij te dragen aan de bestrijding
van armoede onder kinderen. De regeling is bedoeld voor ondersteuning van initiatieven van
maatschappelijke organisaties die rechtstreeks ten goede komen aan kinderen uit gezinnen die
het niet breed hebben. Door verstrekkingen in natura aan deze kinderen beschikbaar te stellen
kunnen ook zij meedoen. In het onderstaande geven we inzicht in welke typen voorzieningen in
aanmerking komen voor ondersteuning vanuit de regeling, op welke wijze en onder welke
voorwaarden. We beperken ons daarbij tot die modaliteiten waarover we aanvragers
geraadpleegd hebben (zie verder paragraaf 4.2).
In schema 2.1 staan de belangrijkste modaliteiten genoemd. Hierbij is onderscheid gemaakt
tussen inhoudelijke modaliteiten en de meer formele, niet-inhoudelijke aspecten van de
aanvragen. Daar waar modaliteiten voor het Caribisch Nederlandse deel van de regeling afwijken
van het Europees Nederlandse deel, is dit weergegeven. Op enkele punten zijn er namelijk
verschillen tussen beide delen van de regeling doorgevoerd.
Schema 2.1

Modaliteiten subsidieregeling Kansen voor alle kinderen

Inhoudelijke
modaliteiten

Afbakening

Doelgroep

Kinderen die opgroeien in armoede

Typen verstrekkingen

Verstrekkingen in natura op het gebied van sport, cultuur, school en/of sociale
activiteiten

Additionaliteit

Verstrekkingen moeten additioneel zijn aan wat de aanvrager al doet en aan
wat kinderen al krijgen

Schaalniveau

Europees NL: projecten moeten van landelijke of bovenregionale betekenis zijn
Caribisch NL: projecten moeten van eilandelijke betekenis zijn

Niet-inhoudelijke
modaliteiten

Afbakening

Subsidiabele kosten

Alleen directe kosten van verstrekkingen in natura

Steunniveau

Europees NL: min. 25.000 euro per project, max. 200.000 euro per organisatie
Caribisch NL: min. 10.000 euro per project, max. 50.000 euro per project of
100.000 euro per organisatie

Aantal aanvragen

Aanvragers mogen meerdere aanvragen per tijdvak indienen

Periode

Projecten moeten binnen een jaar afgerond zijn

4 | Bureau Bartels

Hieronder lichten we de verschillende modaliteiten kort en bondig toe.

Inhoudelijke modaliteiten
Kinderen die opgroeien in armoede vormen de doelgroep van de verstrekkingen die vanuit de
subsidieregeling gesubsidieerd worden. In de regeling zelf is een definitie opgenomen van
‘opgroeien in armoede’. Het dient namelijk te gaan om kinderen die woonachtig zijn in een
huishouden met een laag (besteedbaar) inkomen waardoor er geen financiële ruimte is voor
activiteiten, goederen of diensten voor het kind om mee te doen op het gebied van sport, cultuur,
school of sociale activiteiten.4 In tegenstelling tot verstrekkingen vanuit gemeenten wordt in het
geval van de regeling niet per definitie een formele inkomens- of een vermogenseis gesteld
(hoewel voor Caribisch Nederland een inkomen van maximaal 150% van het minimumloon min of
meer als richtlijn wordt gehanteerd). Ook kinderen die niet (volledig) kunnen meedoen omdat zij
– bijvoorbeeld door schulden – in een gezin met een laag besteedbaar inkomen leven, mogen in
aanmerking komen voor verstrekkingen. In de subsidieaanvraag moet onderbouwd worden dat
de verstrekkingen (alleen) ten goede komen aan kinderen die aan bovenstaande afbakening
voldoen.
Alleen voor verstrekkingen in natura die volledig ten goede komen aan kinderen in armoede
wordt subsidie verstrekt. De subsidie moet dus voor 100% neerslaan in de vorm van goederen
(fiets, tablet, (sport)kleding, schoolspullen, etc.) of diensten en sociale activiteiten (lidmaatschap
sportclub, muziekles, bijles, verjaardagsfeestje, etc.). Deze verstrekkingen dienen een duurzame
bijdrage aan het tegengaan van kinderarmoede te leveren. Dit houdt in dat ze ertoe bij dienen te
dragen dat kinderen niet aan de zijlijn komen of blijven te staan omdat ze in armoede opgroeien.
Door ‘meedoen’ mogelijk te maken, wordt verondersteld dat de verstrekkingen ook bijdragen aan
de gelijkwaardige en essentiële ontwikkeling van kinderen en hierdoor het verminderen van
achterstanden en ongelijkheid.
Verder moeten de verstrekte producten en/of activiteiten aanvullend zijn op reeds bestaande
activiteiten van de aanvrager zelf en van andere partijen die actief zijn op het gebied van
armoedebestrijding onder kinderen. Het gaat daarbij om gemeenten en – voor Caribisch
Nederland – de Openbare Lichamen alsmede andere maatschappelijke organisaties. De
achterliggende gedachte bij deze voorwaarde is dat geen verstrekkingen/activiteiten worden
gesubsidieerd die ook al vanuit andere bronnen gefinancierd (zouden kunnen) worden.
Vanuit min of meer een vergelijkbare insteek – namelijk aanvullende en niet ‘concurrerend’ met
verstrekkingen vanuit gemeenten – is ook de voorwaarde gesteld dat alleen projecten met een
landelijke of bovenregionale betekenis ondersteund worden. Voor de projecten in Caribisch
Nederland is de voorwaarde gesteld dat de verstrekkingen van eilandelijke betekenis zijn. Dit wil
zeggen dat in principe alle kinderen uit de doelgroep op het betreffende BES-eiland in aanmerking
komen voor de verstrekking/activiteit.

Niet-inhoudelijke modaliteiten
Alleen de directe kosten van de verstrekkingen in natura zijn subsidiabel. Deze producten,
diensten en/of activiteiten dienen marktconform te worden ingekocht. Voor alle overige kosten,
zoals kosten voor projectmanagement en de verspreiding van deze verstrekkingen, wordt dus

4

Subsidieregeling kansen voor alle kinderen 2017, april 2017.

Bureau Bartels | 5

geen subsidie vanuit de regeling verstrekt. Deze dienen door de aanvrager zelf of vanuit andere
externe bronnen gefinancierd te worden. Uit de gesprekken met sleutelpersonen blijkt dat bij het
Caribisch Nederlandse deel van de regeling het bij een aantal projecten moeilijk was om de
kinderen uit de doelgroep op de plaats van de gesubsidieerde projectactiviteit te krijgen door het
ontbreken van een gestructureerd openbaar vervoer op de eilanden. Hierdoor zou de uitvoering
van het ondersteunde project in gevaar komen. Bij enkele projecten is daarom toestemming
gegeven om de aanschaf van tickets voor busvervoer ook subsidiabel te stellen (de aanschaf van
een vervoermiddel of benzine voor een eigen vervoermiddel werd niet gesubsidieerd). Hierdoor
zijn kinderen in staat gesteld om deel te nemen aan de gesubsidieerde activiteiten.
In principe worden aangeschafte verstrekkingen voor 100% gesubsidieerd. Na honorering van de
subsidieaanvraag wordt het toegekende subsidiebedrag als voorschot toegekend, zodat de
deelnemer de aanschaf van de verstrekking niet hoeft voor te financieren. Uit schema 2.1 blijkt
dat bij het steunniveau – de minimale en maximale subsidiebedragen – gedifferentieerd is naar
beide onderdelen van de subsidieregeling. Vanwege het andere kostenniveau gelden voor het
Caribisch Nederlandse deel lagere drempelbedragen dan voor het Europees Nederlandse deel.
Maatschappelijke organisaties kunnen per openstelling meerdere subsidieaanvragen indienen.
Om te voorkomen dat de ondersteuning bij een beperkt aantal organisaties neerslaat geldt de
maximale subsidiebedragen zoals weergegeven in schema 2.1. Bij meerdere aanvragen van
dezelfde organisatie mogen deze maximale subsidiebedragen niet overschreden worden.
Voor de gesubsidieerde projecten geldt een maximale uitvoeringstermijn van een jaar. In deze
periode moeten de kosten voor de voorziene verstrekkingen of activiteiten zijn gerealiseerd. Als
het project is afgerond dient binnen 13 weken een verzoek tot vaststelling van de subsidie te
worden ingediend. Afhankelijk van de subsidie-omvang gelden hierbij verschillende
verantwoordingsregimes. Bij subsidies tot 125.000 euro – dit geldt dus per definitie voor alle
aanvragen binnen het Caribisch Nederlandse deel van de regeling – geldt een ‘licht
verantwoordingsregime’. Bij het vaststellingsformulier – waarin ook een kort inhoudelijk verslag
moet worden ingevuld bij de toelichting – dient in dat geval alleen een verklaring van de werkelijke
kosten en opbrengsten te worden aangeleverd. Voor subsidiebedragen boven 125.000 euro geldt
dat er ook een activiteitenverslag, een financieel verslag, een controleverklaring en een
accountantsverslag moet worden overlegd voor de vaststelling van de subsidie.
In hoofdstuk 4 geven we weer hoe de verschillende respondentgroepen de voorwaarden
beoordelen.

2.3 Bereik regeling
In deze paragraaf staan de resultaten van de aanvraag- en beoordelingsprocedure van de eerste
openstelling centraal. Achtereenvolgens zal inzicht worden gegeven in de mate waarin
subsidieaanvragen al dan niet zijn gehonoreerd en in hoeverre de beschikbare subsidie ook
daadwerkelijk toegekend is. Dit laatste geeft een eerste inzicht in de te verwachten financiële
realisatie van de regeling. Voor een definitief inzicht hierin komt de evaluatie te vroeg; op het
moment van de evaluatie loopt de vaststellingsprocedure bij een belangrijk deel van de projecten
nog.

6 | Bureau Bartels

Belangstelling en deelname
Vijf weken na publicatie van de regeling werd deze voor het eerst opengesteld. Geïnteresseerde
maatschappelijke organisaties konden in de periode van 29 mei tot 12 juni 2017 een aanvraag
indienen. In tabel 2.1 is voor beide delen van de regeling weergegeven hoeveel aanvragen er zijn
ingediend en welk deel daarvan al dan niet is gehonoreerd. Uit de tabel blijkt dat er in de
genoemde openstellingsperiode ruim 140 subsidieaanvragen zijn ingediend. Opvallend is dat voor
het Caribisch Nederlandse deel – dat een vijfde van het beschikbare budget uitmaakt – meer
aanvragen zijn binnengekomen dan voor het Europees Nederlandse deel van de regeling.
Tabel 2.1

Bereik regeling

Aspect

*

Europees NL

Caribisch NL

Totaal

Ingediende aanvragen

65

76*

141



waarvan ingetrokken

2

2

4



waarvan afgewezen

42

37

79

Aanvragen toegekend

21

37

58

Honoreringspercentage

32%

49%

41%

In eerste instantie zijn 79 aanvragen ingediend, maar drie aanvragen zijn samengevoegd met andere aanvragen.

Vanuit Europees Nederland zijn in totaal 65 aanvragen ingediend, waarvan er uiteindelijk (maar)
21 zijn gehonoreerd. Het overgrote deel van de aanvragen is in het eerste tijdvak afgewezen.
Hiervan kwamen 11 aanvragen niet door de subsidie-technische toets, omdat ze:
 minder dan het minimum subsidiebedrag aanvroegen (6 keer);
 het maximale subsidiebedrag werd overschreden (2);
 na sluiting van de termijn indienden (2);
 of het formulier onvolledig hadden ingevuld (1).
Van afwijzingen vanwege het bereiken van het subsidieplafond voor deze eerste openstelling is
bij het Europees Nederlandse deel van de regeling geen sprake geweest. Het subsidieplafond van
4 miljoen euro kwam door het grote aandeel afwijzingen lang niet in beeld (zie hierna).
De overige (31) aanvragen werden om inhoudelijke gronden afgewezen. In de gesprekken met
sleutelpersonen werd naar voren gebracht dat de aanvragen dikwijls niet voldeden aan de
voorwaarden rondom het type verstrekkingen, het schaalniveau en de additionaliteit. Dit blijkt
ook uit een analyse van de beschikkingen voor deze aanvragen. In tabel 2.2 zijn deze gronden
weergegeven, waarbij aangetekend moet worden dat er soms meerdere afwijzingsgronden per
aanvraag zijn gegeven.
Uit de navolgende tabel blijkt dat er niet een specifieke grond de boventoon voert bij het grote
aantal afwijzingen. De ‘top-3’ van afwijzingsgronden bestaat uit onvoldoende landelijke of
bovenregionale betekenis van het project, het opvoeren van niet-subsidiabele kosten en
onvoldoende bijdrage aan het centrale doel van de regeling (namelijk een duurzame bijdrage
leveren aan de bestrijding van (de gevolgen van) kinderarmoede).

Bureau Bartels | 7

Tabel 2.2

Gronden afwijzingen subsidieaanvraag Europees Nederland (N=31)

Gronden

Aandeel

Project niet van landelijke/bovenregionale betekenis

52%

Kosten niet subsidiabel

48%

Geen duurzame bijdrage aan tegengaan kinderarmoede

42%

Additionele karakter onvoldoende aangetoond

35%

Kosten onvoldoende onderbouwd

35%

Doelgroep onvoldoende (duidelijk) afgebakend

32%

Kosten niet in verhouding tot opbrengsten

29%

Samenwerking andere partijen onvoldoende aangetoond

26%

Onduidelijk hoe doelgroep bereikt zou worden

23%

Behoefte aan verstrekking onvoldoende aangetoond

16%

Bijdrage aan ontwikkeling kinderen onvoldoende duidelijk

6%

Onvoldoende duidelijk waarom subsidie nodig is

6%

De percentages tellen niet op tot 100%, omdat een aanvraag op meerdere afwijzingsgronden afgewezen kon worden.

Vanuit Caribisch Nederland werd ongeveer de helft van het aantal ingediende aanvragen
gehonoreerd en de andere helft afgewezen. In totaal zijn 37 aanvragen voor dit deel van de
regeling gehonoreerd, verdeeld over 19 op Bonaire, acht op Sint Eustatius en tien op Saba. Bij de
redenen voor afwijzingen komen we opvallende verschillen tussen de eilanden tegen. Op Bonaire
zijn 15 aanvragen afgewezen vanwege het bereiken van het subsidieplafond (ondanks dat het
plafond is opgehoogd door gelden over te hevelen vanuit het budget voor Sint Eustatius, zie
hieronder). De resterende tien aanvragen waren incompleet en zijn niet in behandeling genomen.
Ook op Saba zijn enkele projecten vanwege het bereiken van het subsidieplafond afgewezen
(twee van de drie afwijzingen). Op dit eiland heeft het Openbaar Lichaam ondersteuning verleend
bij het schrijven van de aanvragen. Hier zijn geen aanvragen op basis van incompleetheid
afgewezen. Bij Sint Eustatius liet de kwaliteit en volledigheid van aanvragen regelmatig te wensen
over (waardoor zes van de negen afgewezen aanvragen niet in behandeling werden genomen).

Financieel beslag
Voor maatschappelijke organisaties in Europees Nederland was in de eerste openstelling van de
Subsidieregeling kansen voor alle kinderen vier miljoen euro beschikbaar en voor organisaties in
Caribisch Nederland 1 miljoen. In tabel 2.3 staat weergegeven in hoeverre deze bedragen
daadwerkelijk zijn toegekend. Van de definitieve financiële realisatie kan op het moment van de
evaluatie nog geen beeld worden gegeven omdat de vaststellingsfase nog niet is afgerond.
Tabel 2.3

Omvang aanvragen en toekenningen Kansen voor alle kinderen (bedragen in euro’s)

Aspect

Europees NL

Caribisch NL

Totaal

Beschikbaar budget

4.000.000

1.000.000

5.000.000

Subsidie aangevraagd

7.120.211

2.089.003

9.209.214

Aanvraag ingetrokken

222.500

63.991

288.491

Aanvraag deels afgewezen

197.071

60.919

257.990

Aanvragen volledig afgewezen

4.407.309

970.855

5.378.164

Subsidie toegekend

2.293.332

993.238

3.286.570

57%

99%

66%

Reserveringsquote (t.o.v. beschikbaar budget)

8 | Bureau Bartels

Hoewel er bij de aanvragen sprake was van een overtekening, zal het beschikbare budget voor de
eerste openstelling niet volledig uitgeput raken. Met name het grote aantal afgewezen aanvragen
voor het Europees Nederlandse deel van de regeling is hieraan debet. Voor dit deel van de regeling
geldt dat maximaal 57% van het beschikbare budget uiteindelijk besteed gaat worden (eventuele
onderrealisatie in gehonoreerde aanvragen niet meegerekend).
Voor Caribisch Nederland is het beschikbare subsidiebedrag wel (nagenoeg) volledig toegekend.
Hier lag het aandeel afwijzingen lager dan in het Europees Nederlandse deel van de regeling.
Bovendien zijn in de plafonds voor elk van de eilanden wijzigingen doorgevoerd, doordat de
onderrealisatie bij Sint Eustatius ten goede is gekomen aan Bonaire en Saba, waardoor daar meer
aanvragen gehonoreerd konden worden (dan zonder deze overhevelingen). In totaal is ruim
47.000 euro aan budget overgeheveld van Sint Eustatius naar Bonaire en ruim 17.000 naar Saba.

Deelname tweede openstelling
Ten slotte schetsen we een eerste beeld van deelname aan de tweede openstelling. In tabel 2.4
staat voor zowel Europees als Caribisch Nederland weergegeven hoeveel aanvragen er in 2018
zijn ingediend en welk deel daarvan is gehonoreerd. Uit de tabel blijkt dat er 54 aanvragen zijn
ingediend. Wederom zijn er vanuit Caribisch Nederland aanzienlijk meer aanvragen binnengekomen dan vanuit Europees Nederland.
Tabel 2.4

Bereik regeling, tweede openstelling

Aspect

Europees NL

Caribisch NL

Totaal

Ingediende aanvragen

18

64

82



waarvan ingetrokken

0

0

0



waarvan afgewezen

2

26

28

Aanvragen toegekend

16

38

54

Honoreringspercentage

89%

59%

66%

Vanuit Europees Nederland zijn in 2018 aanzienlijk minder aanvragen ingediend dan in 2017. Wel
is het honoreringspercentage veel hoger. Van de 18 aanvragen zijn er slechts twee afgewezen.
Beide op inhoudelijke gronden en beide partijen die in 2017 nog geen aanvraag hadden ingediend.
Vanuit Caribisch Nederland waren er iets minder aanvragen dan in 2017 en zijn nagenoeg
evenveel aanvragen toegekend als vorig jaar.
In 2018 was, net als in 2017, 4 miljoen euro beschikbaar voor Europees Nederland en 1 miljoen
voor Caribisch Nederland. In tabel 2.5 staat weergegeven hoeveel subsidie er daadwerkelijk is
toegekend.
Tabel 2.5

Omvang aanvragen en toekenningen Kansen voor alle kinderen (bedragen in euro’s),
tweede openstelling

Aspect

Europees NL

Caribisch NL

Totaal

Beschikbaar budget

4.000.000

1.000.000

5.000.000

Subsidie aangevraagd

7.120.211

2.700.000

9.820.211

340.000

1.700.000

2.040.000

1.460.562

1.000.000

2.460.562

37%

100%

49%

Aanvragen volledig afgewezen
Subsidie toegekend
Reserveringsquote (t.o.v. beschikbaar budget)

Bureau Bartels | 9

Net als in 2017, zal in 2018 niet het volledige beschikbare budget worden uitgeput. Vanuit
Europees Nederland is slechts 1,5 miljoen euro toegekend. Dit komt met name door het lage
aantal aanvragen. Voor Caribisch Nederland is wel het volledig beschikbare budget toegekend
aan aanvragers.

10 | Bureau Bartels

3. Positionering regeling
3.1 Inleiding
Zoals hiervoor aangegeven, was het de bedoeling om met de Subsidieregeling kansen voor alle
kinderen verstrekkingen te ondersteunen die nog niet op andere wijze plaatsvinden of vanuit
andere bronnen gefinancierd zouden worden. Vanuit deze context besteden we in dit hoofdstuk
aandacht aan de positionering van de regeling in de infrastructuur van armoedebestrijding (onder
kinderen). De uitkomsten die in dit hoofdstuk worden gepresenteerd hebben uitsluitend
betrekking op het Europees Nederlandse deel van de regeling.
De positionering bezien we vanuit een aantal invalshoeken – die ook de structuur van dit
hoofdstuk hebben bepaald – namelijk de typen en schaal van verstrekkingen (paragraaf 3.2), de
afstemming en samenwerking met andere geledingen binnen de infrastructuur (paragraaf 3.3) en
de meerwaarde van de subsidie (paragraaf 3.4). Aan het eind van die laatste paragraaf
presenteren we ook de uitkomsten op dit punt voor het Caribisch Nederlandse deel van de
regeling.

3.2 Typen en schaal van verstrekkingen
Ook gemeenten en landelijke fondsen zijn actief op het gebied van armoedebestrijding onder
kinderen. Zoals hiervoor aangegeven, heeft het kabinet langs deze ‘sporen’ ook de nodige extra
middelen beschikbaar gesteld om kinderen in armoede te ondersteunen en in staat de stellen om
volwaardig mee te doen. Dit roept de vraag op wat de toegevoegde waarde is van de
subsidieregeling in de gehele infrastructuur voor kinderarmoedebestrijding. Met andere
woorden: in hoeverre worden andere verstrekkingen gedaan die niet vanuit de gemeente en grote
fondsen worden gedaan en/of worden andere kinderen bereikt dan via deze ‘aanpalende’ sporen?
Bij de beoordeling van de subsidieaanvragen is specifiek aandacht besteed aan deze
additionaliteit. Uit de gesprekken met sleutelpersonen bleek dat dit niet altijd eenvoudig was te
beoordelen, ondanks dat in het activiteitenplan aangegeven moest worden op welke wijze de
subsidiabele activiteiten additioneel zijn ten opzichte van wat de aanvrager nu al doet (en dus al
uit een andere bron gefinancierd krijgt) en aan wat de kinderen uit de doelgroep nu al krijgen.
Vanuit bovenstaande context hebben we – als eerste invalshoek – een analyse gemaakt van de
typen ondersteunde verstrekkingen en de schaal waarop dit in de eerste openstelling is gedaan.

Ondersteunde verstrekkingen in natura
In tabel 3.1 presenteren we de ‘foto’ over de aard van de verstrekkingen die in de eerste
openstelling financieel ondersteund zijn. Daarin is voor elk van de deelnemers weergegeven
waarop de verstrekkingen betrekking hebben. Ook is in de tabel de verbinding gemaakt met de
typologie van verstrekkingen, zoals we die ook in andere onderzoeken hebben gehanteerd. 5 Het
eerste dat opvalt is de grote variatie in de inhoud van de verstrekkingen.

5

Waaronder in de parallelle evaluaties van de extra decentralisatie-uitkering aan gemeenten en kindpakketten. Dit is
geen typologie die in de regeling staat.

Bureau Bartels | 11

Tabel 3.1

Aard en type verstrekkingen naar deelnemer eerste openstelling, Europees Nederland

Deelnemer

Aard verstrekkingen

Type

Doelgroep

Nationaal Fonds
Kinderhulp

Boeken voor zwerfboekstations

School en maatschappelijke
participatie

Algemeen

NOC*NSF

Contributie en materialen voor
deelname aan sport

Maatschappelijke participatie

Specifiek: talentvolle
sporters

Stg. Armoedefonds

Schoolspullenpas

School

Algemeen

Stg. Babyspullen

Babystartpakketten

Basisvoorzieningen
levensonderhoud

Algemeen

Stg. De Bijlesbeurs

Bijles en studieondersteuning

School

Specifiek: jongeren met
meervoudige
problematiek

Stg. Fier

Sport-, school- en culturele
activiteiten en benodigdheden,
vervoer, inrichting kamer, etc.

Maatschappelijke participatie,
vervoer en basisvoorzieningen
levensonderhoud

Specifiek: kinderen met
ervaring huiselijk
geweld

Stg. Jeugd Educatie Fonds

Schoolkamp, uitstapjes, laptop,
bijles

School, vervoer en maatschappelijke participatie

Algemeen

Stg. Kinderen aan Zee

Kunstzinnige vakanties

Maatschappelijke participatie

Algemeen

Stg. Kinderen van de
Voedselbank

Kledingpakketten

Basisvoorzieningen
levensonderhoud

Algemeen

Stg. Kledingbank Maxima

Ondergoed

Basisvoorzieningen
levensonderhoud

Algemeen

Stg. Leerorkest

Muziekinstrumenten

School

Algemeen

Stg. Linda Foundation

Laptops, servicepakket en
internet

School

Algemeen

Stg. Pluryn

Fiets(benodigd)heden en reis
voor beklimmen Mont Ventoux

Maatschappelijke participatie

Specifiek: jongeren met
licht verstandelijke of
lichamelijke beperking

Stg. Present Nederland

Opknappen woon- en
slaapkamers

Basisvoorzieningen
levensonderhoud

Algemeen

Stg. Richard Krajicek
Foundation

Sport- en spelmateriaal
playgrounds

Maatschappelijke participatie

Algemeen

Stg. Special Heroes
Nederland

Sport- en cultuuractiviteiten

Maatschappelijke participatie

Specifiek: leerlingen
met beperking

Stg. Sportief Besteed
Groep

Ontdekkersvakantie

Maatschappelijke participatie

Algemeen

Stg. Uitgestelde
Kinderfeestjes

Kinderfeestjes

Maatschappelijke participatie

Algemeen

Stg. Van Harte

Educatie gezond eten,
KinderKookboek, ontbijtcheques

School en basisvoorzieningen
levensonderhoud

Algemeen

Stg. Weekend Academie

Culturele uitstapjes

Maatschappelijke participatie

Algemeen

Vereniging Scouting
Nederland

Lidmaatschap, kampeergeld,
scoutfit, kampeeruitrusting

Maatschappelijke participatie

Algemeen

Ordenen we de verstrekkingen langs de typologie zoals die ook elders gehanteerd wordt, dan zien
we dat verstrekkingen voor maatschappelijke participatie het meest voorkomt binnen de
gehonoreerde projecten van de eerste openstelling, op enige afstand gevolgd door
basisvoorzieningen voor levensonderhoud (zie tabel 3.1).

12 | Bureau Bartels

Tabel 3.2

Verdeling over typen verstrekkingen, deelnemers eerste openstelling Europees Nederland
en – ter vergelijking – gemeenten

Typologie

Projecten Kansen voor alle
kinderen
57%

Gemeenten

School

33%

82%

Basisvoorzieningen levensonderhoud

29%

55%

Vervoer

10%

53%

Bijzondere omstandigheden

-

16%

Overige voorzieningen

-

17%

Maatschappelijke participatie

95%

De percentages tellen niet op tot 100%, omdat respondenten meerdere antwoorden konden geven.

In de laatste kolom van bovenstaande tabel is weergegeven welk type verstrekkingen gemeenten
in 2017 verstrekt hebben in het kader van hun beleid voor kinderen in armoede 6. Het gaat hierbij
om typen verstrekkingen waarvoor gemeenten al dan niet hun extra decentralisatie-uitkering
voor deze doelgroep ingezet hebben. De verstrekkingen van gemeenten en die vanuit de regeling
kan niet ‘een-op-een’ met elkaar gerelateerd worden, omdat gemeenten – al dan niet via een
kindpakket – vaak een breder aanbod van verstrekkingen hebben dan de maatschappelijke
organisaties die via de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen worden ondersteund. Feit is wel
dat vanuit nagenoeg alle gemeenten ook verstrekkingen op het gebied van maatschappelijke
participatie doen. Vanuit de helft van de gemeenten worden (ook) basisvoorzieningen voor
levensonderhoud verstrekt.
De andere typen verstrekkingen komen binnen de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen in
veel mindere mate voor dan bij gemeenten.

Doelgroep
In tabel 3.1 is ook de doelgroep kinderen in armoede weergegeven die vanuit de ondersteunde
projecten van de eerste openstelling worden ‘bediend’. Voor driekwart van de projecten geldt dat
de doelgroep breed is geformuleerd, namelijk kinderen die opgroeien in armoede. De kans is
aanwezig dat deze kinderen in principe ook via de andere ‘sporen’ bediend kunnen worden, tenzij
er onderling afspraken zijn gemaakt om alleen aanvullend – bijvoorbeeld voor kinderen die niet in
aanmerking komen voor gemeentelijke ondersteuning – te opereren en de verstrekkingen dus
aan andere kinderen te verstrekken. Verder zal blijken in hoeverre hierover afspraken met
gemeenten zijn gemaakt.
Bij de resterende projecten wordt bij de afbakening van de doelgroep specifiek ingezoomd op
bepaalde typen kinderen in armoede. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om kinderen die niet alleen in
armoede leven maar ook te maken hebben met beperkingen, kinderen die slachtoffer zijn
geworden van huiselijk geweld of om talentvolle sporters. In deze specifieke afbakening van de
doelgroep zit naar alle waarschijnlijkheid een belangrijk onderscheid met de andere onderdelen
van de infrastructuur voor kinderen in armoede (wat overigens niet wil zeggen dat deze typen
kinderen ook niet vanuit gemeenten en/of landelijke fondsen bediend zouden kunnen worden).
Vanuit de reguliere werkzaamheden van deze aanvragers zijn dergelijke kinderen mogelijk al in
beeld of eenvoudig te traceren.

6

Bron: Bureau Bartels, Evaluatie kinderen in armoede, september 2018.

Bureau Bartels | 13

Geografisch schaalniveau
Uit de aangereikte projectinformatie en de interviews met de deelnemers van het Europees
Nederlandse deel van de regeling hebben we de schaal van de gehonoreerde projecten
vastgesteld. Hiermee bedoelen we de geografische afbakening die gehanteerd wordt voor de
ondersteunde verstrekkingen. Bij vier op de vijf projecten gaat het om projecten met een
landelijke uitstraling: kinderen uit heel Nederland – die tot de doelgroep behoren – kunnen een
verstrekking krijgen. Voor de meeste deelnemers is dit hun gebruikelijke werkgebied. Het was dan
ook logisch om het nieuwe type verstrekkingen ook landelijk uit te rollen.
Tabel 2.3

Schaal verstrekkingen gehonoreerde projecten deelnemers, Europees Nederland

Schaal

Deelnemer

Landelijk

Nationaal Fonds Kinderhulp
NOC*NSF
Stichting Armoedefonds
Stichting Babyspullen
Stichting Fier
Stichting Jeugd Educatie Fonds
Stichting Kinderen aan Zee
Stichting Kinderen van de Voedselbank
Stichting Leerorkest
Stichting Linda Foundation
Stichting Pluryn
Stichting Present Nederland
Stichting Richard Krajicek Foundation
Stichting Special Heroes Nederland
Stichting Uitgestelde Kinderfeestjes
Stichting Van Harte
Vereniging Scouting Nederland

Regionaal/provinciaal

Stichting Kledingbank Maxima
Stichting Sportief Besteed Groep
Stichting Weekend Academie
Stichting De Bijlesbeurs

Bij de resterende vier projecten zijn de verstrekkingen in een bepaalde regio gedaan. Hieronder
bevinden zich twee projecten die de provincie als verstrekkingsgebied hebben gehanteerd (ZuidHolland en Groningen) en de andere twee een regio (regio Amsterdam en regio Alphen aan den
Rijn).
Bij verstrekkingen op landelijk schaalniveau is het maar zeer de vraag in hoeverre er afstemming
met (samenwerkende) gemeenten heeft plaatsgevonden. Immers, vooraf zal niet duidelijk zijn
met welke gemeenten het contact gelegd dient te worden, omdat niet duidelijk is waar de
verstrekkingen ‘neerslaan’. De regionale projecten daarentegen liggen dichter bij het
schaalniveau waarop ook de decentralisatie-gelden voor kinderen in armoede worden ingezet.

14 | Bureau Bartels

3.3 Afstemming/samenwerking met andere geledingen
Om te voorkomen dat er substitutie of ‘concurrentie’ tussen de verschillende onderdelen van de
infrastructuur voor kinderarmoedebestrijding bestaat, dient in de aanvraag duidelijk te worden
gemaakt dat het aanvullend is op bestaande activiteiten van andere partijen. In de interviews met
aanvragers is aandacht besteed aan de afstemming met andere partijen. Achtereenvolgens gaan
we hieronder in op de mate en aard van afstemming met gemeenten en met de vijf fondsen.

Afstemming met gemeenten
Figuur 3.1 geeft weer in hoeverre er volgens de respondenten afstemming heeft plaatsgevonden
met gemeenten7.
Figuur 3.1

Afstemming met gemeente(n), deelnemers Europees Nederland (N=20)
10%
Ja
50%
40%

Nee
N.v.t.

Uit bovenstaande figuur blijkt dat in de helft van de projecten sprake is geweest van afstemming
met gemeenten. Onder deze projecten zitten in ieder geval drie van de vier projecten met een
regionaal schaalniveau. Daarnaast zijn er ook zeven landelijke projecten geweest die afstemming
met gemeenten hebben gehad. Het ging daarbij vooral om verstrekkingen op het gebied van
school (laptops, bijles, etc.) en daarnaast op uitstapjes, vakanties en sportmaterialen.
Wat de aard van de afstemming betreft, troffen we twee typen aan. In de eerste plaats ging het
daarbij om overleg/contact over de type verstrekkingen waarvoor subsidie is aangevraagd. Dit
met het oog op het voorkomen van dubbelingen of – omgekeerd – het invullen van ‘witte vlekken’
in de ondersteuning van kinderen in armoede. Volgens zes van de tien aanvragers met
afstemming met gemeenten was hiervan sprake. Het tweede type afstemmingscontact is meer
van praktische aard. Het gaat hier om zaken als communicatie richting doelgroep/toeleiding van
doelgroep naar project (om de kinderen in armoede te bereiken) en om zaken als het beschikbaar
stellen van ruimte voor activiteiten.
Bij de andere helft van de projecten is geen contact met gemeenten gezocht. Dit zijn met name
landelijk opererende organisaties, waarvoor het erg lastig zou zijn om met alle gemeenten waar
zij actief zijn afstemming te zoeken over hun activiteiten. Bij de antwoordcategorie ‘n.v.t.’ hoort
nog de volgende toelichting. Dit antwoord kon worden gegeven als gemeenten niet de typen
initiatieven (dus soort verstrekkingen) hebben als in het ondersteunde project. Volgens twee
respondenten – die vanuit de gehonoreerde projecten babystartpakketten en kledingpakketten
verstrekken – is hiervan in hun geval sprake.

7

Een derde van de geraadpleegde deelnemers (7 van de 20) blijkt vanuit een of meerdere gemeenten subsidie te
ontvangen voor verstrekkingen in natura. Twee van hen kreeg daarnaast ook gemeentelijke subsidie voor andere
zaken, zoals de huur van ruimte.

Bureau Bartels | 15

Afstemming met fondsen
Bij de geraadpleegde deelnemers hebben we ook gepeild in hoeverre zij (ook) met de vijf fondsen
– zie onderstaande figuur – afstemming hebben gezocht. In min of meer gelijke mate als hiervoor
bij gemeenten (namelijk ongeveer de helft van de projecten) vond de afstemming met de fondsen
Stichting Leergeld 8 , het Jeugdsport- en Jeugdcultuursport (tegenwoordig samen Jeugdfonds
Sport & Cultuur) plaats. Met de beide andere fondsen blijkt een kwart afgestemd te zijn. Maar
liefst 70% heeft afstemming gezocht met een of meerder van de fondsen. Het gaat hierbij
overigens niet altijd om afstemming over dit specifieke project, maar kan ook gaan om regelmatig
contact met de fondsen waarin men elkaar informeert over lopende zaken, waaronder ook deze
projecten.
Figuur 3.2

Afstemming met fondsen, deelnemers Europees Nederland (N=20)
Leergeld Nederland

55%

45%

Jeugdsportfonds

45%

55%

Jeugdcultuurfonds

45%

55%

Stichting Jarige Job

25%

75%

Nationaal Fonds Kinderhulp*

21%

79%

0%

20%

40%
Ja

*

60%

80%

100%

Nee

Gebaseerd op N=19, want Nationaal Fonds Kinderhulp niet opgenomen.

Dat Stichting Leergeld het meest genoemd wordt zou niet verwacht worden als naar de typen
verstrekkingen vanuit de gehonoreerde projecten wordt gekeken. Het aandeel projecten waarin
schoolgerelateerde zaken worden verstrekt, is namelijk veel minder dan 55% (namelijk 33%, zie
tabel 3.2). De afstemming blijkt in de praktijk niet alleen betrekking te hebben op het voorkomen
van dubbelingen. Ook voor het hanteren van dezelfde criteria voor de afbakening van de
doelgroep en de toeleiding van kinderen naar de verstrekkingen vanuit gehonoreerde projecten
blijken vormen van afstemming te zijn.

Versterking samenwerking
In de evaluatie zijn ook vragen gesteld over de invloed van deelname aan de Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen op de samenwerking met andere partijen die zich richten op bestrijding
van kinderarmoede. Zo is in kaart gebracht of het ondersteunde project tot een versterking of juist
een verslechtering van deze samenwerking heeft geleid. Van een verslechtering zou sprake zijn
als niet-additionele, ‘concurrerende’ verstrekkingen werden ondersteund. Geen enkele
respondent heeft een negatieve invloed op de samenwerking met derden ervaren. Een
versterking van de samenwerking werd daarentegen door driekwart van de geraadpleegde
deelnemers ervaren.

8

Het kan daarbij gaan om de landelijke organisatie en/of de lokale Stichtingen Leergeld.

16 | Bureau Bartels

Figuur 3.3

Versterking samenwerking andere partijen, volgens deelnemers (N=20)

25%
Versterking samenwerking
Geen effect op samenwerking
75%

Vervolgens zijn we nagegaan met welke organisaties de samenwerking als gevolg van deelname
aan de subsidieregeling is verbeterd. Eén respondent kon daarbij meerdere partijen noemen. Met
de volgende partijen werd beter samengewerkt (waaronder ook de voornoemde partijen, zie
cursief), namelijk:
 gemeenten (5 keer genoemd);
 zorg- en welzijnsinstellingen (5);
 Jeugdfonds Sport & Cultuur (4);
 (lokale) Stichting Leergeld (4);
 private partijen die spullen leveren of doneren (4);
 scholen (3);
 vrijwilligers (2);
 banken (1);
 kunstinstellingen (1);
 sportbonden (1).
Aan de respondenten die een verbetering van de samenwerking hebben aangegeven, is de vraag
gesteld op welke punten deze samenwerking dan verbeterd is. Daarbij zijn de volgende punten
voor het voetlicht gebracht:
 beter bereik kinderen uit de doelgroep (6 keer genoemd);
 meer fondsen (2);
 kennisuitwisseling (2);
 betere afstemming op behoefte doelgroep (2)
 meer controle waar het geld terechtkomt (1);
 opzetten ketenaanpak (1);
 meer (korting op) spullen (1);
 meer vrijwilligers (1);
 vertrouwen gezinnen winnen (1).
De verbetering van de samenwerking met andere partijen op het gebied van kinderarmoedebestrijding heeft dus tot zeer concrete verbeteringen geleid. Desgevraagd geven dan ook op een
na alle respondenten aan dat de versterking van de samenwerking ten goede is gekomen aan (de
ondersteuning van) kinderen in armoede. Dit met name doordat de doelgroep beter bereikt
wordt, doordat het aanbod breder is geworden en doordat het aanbod beter op de behoeften van
kinderen is afgestemd.

Bureau Bartels | 17

3.4 Meerwaarde subsidie
Additionaliteit kan ook bezien worden vanuit de meerwaarde die de subsidie vanuit de
Subsidieregeling kansen voor alle kinderen heeft voor verstrekkingen in natura aan kinderen in
armoede. Mocht de subsidie in grote mate bepalend zijn voor het al dan niet doorgaand van de
verstrekkingen, dan is er sprake van een grote toegevoegde waarde van het instrument binnen de
infrastructuur. Als de projecten op precies dezelfde wijze ook zonder de subsidie door zouden zijn
gegaan, dan kunnen bij de positie van de regeling vraagtekens worden geplaatst.

Meerwaarde ondersteuning
De meerwaarde van de subsidie is aan de hand van een aantal stellingen getoetst bij zowel de
geraadpleegde deelnemers als de afgewezenen. In figuur 3.4 zijn de reacties van de deelnemers
aan het Europees Nederlandse deel van de regeling op deze stellingen gepresenteerd.
Figuur 3.4

Belang subsidie Kansen voor alle kinderen, deelnemers Europees Nederland (N=20)

Zonder subsidie project niet uitgevoerd

45%

Zonder subsidie kleinschaliger

50%

Zonder subsidie niet dezelfde kwaliteit
Zonder subsidie project langer geduurd

20%

10%

45%
50%

5%

75%

10%

90%

Zonder subsidie later gestart 5%5%

90%

Zonder subidie minder samenwerking 5%

95%

Subsidie niet relevant, zonder subsidie net
5%5%
zo als met subsidie

90%

0%

20%
(Zeer) eens

40%

60%

Neutraal

80%

100%

(Zeer) oneens

Daaruit blijkt dat bijna de helft van de ondersteunde projecten niet doorgegaan zou zijn als de
subsidie niet was verstrekt. Verder heeft de subsidie ook effect op het volume aan verstrekkingen.
De helft van de deelnemers geeft namelijk aan dat door de subsidie het project grootschaliger
opgepakt kon worden. Naast de eigen investering of financiering uit andere bronnen, zorgde de
subsidie vanuit de regeling ervoor dat meer verstrekkingen konden worden gerealiseerd.
Het zogenoemde ‘freeriders-effect’ – namelijk dat de subsidie niet relevant is voor het project – is
beperkt: slecht bij een project zouden de activiteiten in dezelfde omvang en op precies dezelfde
wijze uitgevoerd zijn als de subsidie niet beschikbaar zou zijn gekomen.
Als ‘spiegel’ hebben we de afgewezenen getoetst wat het mislopen van de subsidie voor hun
project heeft betekend. In figuur 3.5 is weergegeven wat er met het project zou zijn gebeurd als
er wel subsidie was verstrekt.

18 | Bureau Bartels

Figuur 3.5

Belang subsidie Kansen voor alle kinderen voor afgewezenen Europees Nederland (N=20)

Met subsidie grootschaliger

55%

5%

40%

Met subsidie wel doorgang project

30%

Met subsidie eerder gestart

30%

Met subsidie betere kwaliteit

25%

5%

70%

Met subsidie project kortere doorlooptijd

20%

10%

70%

Met subidie meer samenwerking

15%

15%

70%

Subsidie niet relevant, project is
ongewijzigd doorgegaan

10% 10%
0%

10%

60%
70%

20%
(Zeer) eens

80%
40%

60%

Neutraal

80%

100%

(Zeer) oneens

Uit figuur 3.5 blijkt dat bij een derde van de afgewezen projecten de subsidie bepalend is geweest
voor het al dan niet doorgaan. In die gevallen is na de afwijzing geen vervolg gegeven aan het
project. Met andere woorden: doordat de subsidie ontbrak zijn de voorgenomen verstrekkingen
niet geëffectueerd. Ook uit de raadpleging van de afgewezenen blijkt dat de regeling vooral
invloed heeft op het volume van verstrekkingen. Bij de helft van de afgewezenen zouden de
projectactiviteiten met de subsidie grootschaliger opgepakt worden dan nu het geval is geweest.

Invloed op andere financiering
Ondersteuning vanuit de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen kan ook invloed hebben op
andere bronnen voor de financiering van de verstrekkingen aan de kinderen uit de doelgroep. Als
de ondersteuning vanuit de regeling ertoe leidt dat andere partijen hun subsidiebijdrage voor de
betreffende verstrekkingen verminderen, dan is dit een indicatie voor een substitutie-effect. In
dat geval zou de regeling zaken subsidiëren die ook door anderen gefinancierd zouden worden.
In figuur 3.6 is weergegeven in hoeverre hiervan sprake was bij de ondersteunde projecten.
Daaruit blijkt dat de ondersteuning vanuit de regeling veelal geen invloed op andere
financieringsbronnen hebben. Slechts in een project had men ervaren dat de gemeente voor de
betreffende verstrekkingen minder subsidie heeft gegeven omdat zij al subsidie vanuit Kansen
voor alle kinderen hebben ontvangen.
Figuur 3.6

Invloed ondersteuning vanuit de subsidieregeling op andere bronnen, deelnemers Europees
Nederland (N=20)
5%

20%

Meer subsidie
5%

Minder subsidie
Geen invloed

70%

Weet niet

Bureau Bartels | 19

Het omgekeerde, positieve effect – namelijk dat de ondersteuning vanuit de Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen juist als ‘vliegwiel’ heeft gediend om andere bronnen ook te
interesseren in de financiering van de verstrekkingen – troffen we bij een vijfde van de
ondersteunde projecten aan. Het ging hierbij overigens vooral om private fondsen die mee
hebben geïnvesteerd in de verstrekkingen.

Belang subsidie Caribisch Nederland
In de enquête voor de deelnemers op de BES-eilanden hebben we ook enkele vragen opgenomen
over het belang van de ondersteuning vanuit de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen. Zo
hebben we dezelfde stellingen over de meerwaarde van de subsidie voorgelegd als bij de
deelnemers aan het Europees Nederlandse deel van de regeling. Uit figuur 3.7 blijkt dat bij twee
derde van de projecten de subsidie bepalend is geweest voor het doorgaan van het project. Ook
heeft de ondersteuning bij een deel van de projecten effect gehad op de kwaliteit van de
verstrekkingen en het volume aan verstrekkingen. Een ‘freeriders-effect’ troffen we hier niet aan.
Figuur 3.7

Meerwaarde subsidie Kansen voor alle kinderen, deelnemers Caribisch Nederland (N=28)

Zonder subsidie project niet uitgevoerd

64%

Zonder subsidie niet dezelfde kwaliteit

36%

Zonder subsidie kleinschaliger

32%

11%
7%

7%

21%

4%

54%

4%

57%

4%

Zonder subsidie later gestart

21%

11%

61%

7%

Zonder subsidie project langer geduurd

18%

14%

64%

4%

Zonder subsidie minder samenwerking

25%

25%

Subsidie niet relevant, zonder subsidie net
4%
zo als met subsidie
0%

46%

4%

89%
20%

40%

(Zeer) eens

Neutraal

7%
60%

(Zeer) oneens

80%

100%

Weet niet

Opvallend is verder dat volgens een kwart van de geënquêteerde deelnemers ook een effect is
geweest op de samenwerking met andere partijen. Zonder de subsidie zou er volgens deze
respondenten minder sprake zijn van samenwerking. Dit is met name naar voren gebracht door
partijen die hun projecten(en) hebben afgestemd met het Openbaar Lichaam 9 en door partijen
van Saba 10 waar het Openbaar Lichaam ondersteuning heeft geboden bij het invullen van de
aanvraag.
Van een substitutie-effect – in die zin dat de subsidie ertoe geleid heeft dat andere bronnen
bezuinigen op de betreffende verstrekkingen – is bij slechts een organisatie (met drie projecten)
uit het Caribisch Nederlandse deel sprake.

9

10

Van de partijen die afstemming hebben gezocht met het Openbaar Lichaam is 43% het (zeer) eens met de stelling en
van de partijen die dit niet gedaan hebben 13%.
Van de partijen van Saba is 50% het (zeer) eens met de stelling. Van Bonaire 24% en van St. Eustatius 0%.

20 | Bureau Bartels

4. Ervaringen met inhoud en uitvoering
4.1 Inleiding
In het voorgaande is inzicht gegeven in de inhoud en bereik van de Subsidieregeling kansen voor
alle kinderen en de positionering van de regeling in bredere context. In dit hoofdstuk verleggen
we de aandacht naar de oordelen van respondenten over de inhoud en de uitvoering van de
regeling.
De opbouw van dit hoofdstuk is als volgt. In paragraaf 4.2 is weergegeven hoe de
respondentgroepen de belangrijkste modaliteiten van de regeling beoordelen. Vervolgens komen
in de paragrafen 4.3 en 4.4 de ervaringen met de voorlichting over de subsidieregeling
respectievelijk de aanvraagprocedure aan de orde. In paragraaf 4.5 staan de ervaringen met de
afwijzingen van aanvragen centraal. We sluiten dit hoofdstuk af met een blik op de belangstelling
voor volgende openstellingen (paragraaf 4.6)

4.2 Beoordeling modaliteiten subsidieregeling
In hoofdstuk 2 hebben we al de belangrijkste modaliteiten van de regeling gepresenteerd en
toegelicht. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen inhoudelijke en niet-inhoudelijke modaliteiten.
Zowel deelnemers als afgewezenen hebben we in de gelegenheid gesteld om hun oordeel over
deze modaliteiten te geven. In het onderstaande presenteren we de uitkomsten. Hierbij is
onderscheid aangebracht tussen beide delen van de regeling, namelijk het Europees Nederlandse
en het Caribisch Nederlandse deel. Alvorens de afzonderlijke modaliteiten de revue te laten
passeren, geven we eerst weer hoe de respondenten in algemene zin oordelen over de
voorwaarden die aan ondersteuning vanuit de subsidieregeling worden gesteld.

Overall oordeel voorwaarden
Om in aanmerking te komen zijn voorwaarden gesteld over zaken als de doelgroep van kinderen,
de typen verstrekkingen en de additionaliteit ten opzichte van wat de aanvragende organisatie
regulier al doet. Aan de verschillende respondentgroepen hebben we de vraag gesteld hoe zij
overall de voorwaarden van Subsidieregeling kansen voor alle kinderen beoordelen. Uit
onderstaande figuur blijkt dat aanvragers de voorwaarden over het algemeen positief
beoordelen.
Figuur 4.1

Overall-beoordeling voorwaarden, naar respondentgroep

Deelnemers Caribisch Nederland (N=24)

71%

Deelnemers Europees Nederland (N=20)

75%

Afgewezen Europees Nederland (N=20)

21%

25%

60%
0%

20%
Positief

8%

40%

60%

Neutraal

35%

5%

80%

100%

Negatief

Bureau Bartels | 21

Van de deelnemers aan deze regeling uit zowel Europees Nederland als Caribisch Nederland blijkt
(bijna) driekwart positief over de voorwaarden te zijn. Onder de afgewezenen binnen het
Europees Nederlandse deel van de regeling is dit aandeel iets lager. Binnen deze respondentgroep
oordeelt men iets vaker neutraal.
In het verlengde van bovenstaand oordeel hebben we de open vraag gesteld of er voorwaarden
zijn waaraan lastig voldaan kon worden bij het opstellen van de aanvraag. In de uitkomsten op
deze vraag – zie tabel 4.1 – zien we duidelijke verschillen tussen de respondentgroepen.
Tabel 4.1

Lastige voorwaarden, naar respondentgroep

Voorwaarden

Deelnemers
Caribisch NL
(N=24)

Deelnemers
Europees NL
(N=20)

Afgewezenen
Europees NL
(N=20)

Alleen kosten in natura verstrekkingen subsidiabel

29%

45%

25%

De afbakening van de doelgroep

42%

-

5%

Verstrekkingen dienen additioneel te zijn

21%

10%

5%

Landelijke/bovenregionale/eilandelijke betekenis

4%

5%

20%

-

-

10%

8%

5%

5%

-

-

10%

4%

-

-

Het minimum subsidiebedrag
Projecten dienen binnen een jaar afgerond te zijn
Het moet om verstrekkingen in natura gaan
Het maximum subsidiebedrag

De deelnemers aan het Caribisch Nederlandse deel blijken relatief vaak moeite te hebben met de
afbakening van de doelgroep. Zoals hiervoor aangegeven, wordt in de communicatie over deze
voorwaarde als richtlijn meegegeven dat kinderen opgroeien in gezinnen met een inkomen van
maximaal 150% van het minimumloon of een vergelijkbare situatie. Uit de verslagen van de door
SZW-medewerkers gevoerde monitoringgesprekken op de BES-eilanden en gesprekken met
sleutelpersonen blijkt ook dat het een lastige ‘opgave’ is voor aanvragers om aannemelijk te
maken dat hieraan voldaan wordt. Het verkrijgen van gegevens over de doelgroep via het
Openbaar Lichaam blijkt in de praktijk moeizaam te verlopen. Bij de beoordeling van de
ingediende aanvragen zijn hierover dan ook de nodige aanvullende vragen gesteld vanuit de
uitvoeringsorganisatie.11
Dat de projectactiviteiten additioneel moeten zijn ten opzichte van wat men regulier al doet, is
voor een deel van de aanvragers op de BES-eilanden ook niet eenvoudig te onderbouwen.
Bij alle drie respondentgroepen wordt de afbakening van de subsidiabele kosten – dus dat alleen
kosten van de in natura verstrekkingen gesubsidieerd worden – als lastig ervaren. Deze
voorwaarde wordt over het algemeen ook minder gewaardeerd (zie hierna). De achtergrond
hiervan is dat voor het realiseren van de verstrekkingen in natura ook andere kosten gemaakt
moeten worden, zoals projectmanagement en logistieke kosten. Deze moeten de
maatschappelijke organisaties zelf dragen of op een andere wijze financieren. Bij het Caribisch
Nederlandse deel wordt in specifieke gevallen overigens ook vervoerskosten als subsidiabel
aangemerkt (zie hiervoor).

11

Ook over de betrokkenheid van het Openbaar Lichaam en de onderbouwing van de kosten per verstrekking moesten
aanvragers in de eerste openstelling nog de nodige aanvullende informatie aanreiken in de richting van UVB.

22 | Bureau Bartels

Specifiek vanuit enkele afgewezenen is de voorwaarde dat het project landelijke of
bovenregionale betekenis heeft, als lastig aangemerkt. Enkele aanvragen zijn juist op dit punt
afgewezen (zie verderop). Ook vanuit de sleutelpersonen is aangegeven dat deze voorwaarde
soms tot discussies leidt, omdat deze voorwaarde multi-interpretabel is (is een afbakening van
het werkgebied groter dan een enkele gemeente voldoende, waar moeten de verstrekkingen dan
precies neerslaan om van een landelijke betekenis te kunnen spreken, etc.).

Beoordeling inhoudelijke modaliteiten
De bovenstaande uitkomsten over lastige voorwaarden wordt ook min of meer bevestigd als de
afzonderlijke modaliteiten aan de respondenten worden voorgelegd. In figuur 4.2 gaat het om de
vier inhoudelijke modaliteiten die in paragraaf 2.2 zijn onderscheiden. De afbakening van de
doelgroep is daarbij overigens alleen in de vragenlijst voor de deelnemers aan het Caribisch
Nederlandse deel van de regeling voorgelegd. Die voorwaarde blijkt bij ongeveer de helft van de
respondenten op draagvlak te kunnen rekenen (terwijl de andere helft neutraal of negatief
oordeelt). Ook dat de additionaliteitsvoorwaarde niet eenvoudig is binnen dit deel van de
subsidieregeling, wordt in onderstaande figuur bevestigd.
Figuur 4.2

Beoordeling inhoudelijke voorwaarden, naar respondentgroep

AFBAKENING DOELGROEP KINDEREN
Deelnemers Caribisch NL

48%

26%

26%

TYPE VERSTREKKINGEN
Deelnemers Caribisch NL

52%

26%

13%

9%

Deelnemers Europees NL

85%

10% 5%

Afgewezenen Europees NL

90%

10%

ADDITIONALITEIT
Deelnemers Caribisch NL

39%

Deelnemers Europees NL

35%

26%

75%

Afgewezenen Europees NL

20%

85%

5%
15%

SCHAALNIVEAU
Deelnemers Caribisch NL

43%

43%

Deelnemers Europees NL

70%

Afgewezenen Europees NL

75%
0%

20%
(Zeer) goed

9% 4%
25%

5%

25%

40%

60%

80%

Neutraal

(Zeer) slecht

100%
Weet niet

Zowel deelnemers als afgewezenen binnen het Europees Nederlandse deel van de
subsidieregeling oordelen in grote meerderheid positief over de voorwaarden voor type
verstrekking, additionaliteit en – toch ook bij afgewezenen, zie hiervoor – de
landelijke/bovenregionale betekenis (‘schaalniveau’).
Bureau Bartels | 23

Beoordeling niet-inhoudelijke modaliteiten
Op een vergelijkbare wijze als bij de inhoudelijke modaliteiten hebben we de respondenten ook
in de gelegenheid gesteld om een aantal niet-inhoudelijke (meer subsidie-technische)
modaliteiten te beoordelen. Over het algemeen kunnen deze modaliteiten ook op draagvlak
rekenen (zie onderstaande figuur). Het minste steun bestaat echter – zoals ook hiervoor al bleek
– voor de afbakening van de subsidiabele kosten, namelijk dat uitsluitend directe kosten van de
verstrekkingen in natura in aanmerking komen voor subsidie.
Figuur 4.3

Beoordeling niet-inhoudelijke modaliteiten, naar respondentgroep
SUBSIDIABELE KOSTEN
Deelnemers Caribisch NL

22%

39%

Deelnemers Europees NL

50%

Afgewezenen Europees NL

55%

39%
10%

40%
20%

25%

39%

13% 4%

STEUNNIVEAU: MINIMALE
SUBSIDIEBEDRAG
Deelnemers Caribisch NL

43%

Deelnemers Europees NL

95%

Afgewezenen Europees NL

5%

75%

10%

15%

STEUNNIVEAU: MAXIMALE
SUBSIDIEBEDRAG
Deelnemers Caribisch NL

70%

13%

Deelnemers Europees NL

100%

Afgewezenen Europees NL

100%

13% 4%

AANTAL AANVRAGEN
Deelnemers Caribisch NL

87%

Deelnemers Europees NL

4% 9%

75%

Afgewezenen Europees NL

5%

20%

90%

10%

PERIODE
Deelnemers Caribisch NL

61%

Deelnemers Europees NL

30%

80%

Afgewezenen Europees NL

15% 5%
95%

0%

24 | Bureau Bartels

9%

20%

40%

(Zeer) goed

Neutraal

5%
60%

80%

(Zeer) slecht

100%
Weet niet

Door de deelnemers vanuit de BES-eilanden blijkt ook minder steun te bestaan voor de minimale
drempelwaarde van 10.000 euro subsidie. Hoewel zij daaraan in hun aanvraag voldeden, wordt dit
toch als een vrij hoge drempel ervaren. Hiervoor zagen we al dat een aantal aanvragen in Caribisch
Nederland werden afgewezen omdat de projectkosten onder dit minimumbedrag zaten. Blijkbaar
bestaat er bij een deel van de maatschappelijke organisaties op de BES-eilanden ook behoefte
aan ondersteuning voor kleinere projecten.

4.3 Voorlichting over de regeling
Voor een adequate uitvoering van een subsidieregeling is het belangrijk dat de doelgroepen
(maatschappelijke organisaties) de inhoud en voorwaarden van de regeling goed op het netvlies
krijgen. We hebben we de aanvragers dan ook een aantal vragen over de voorlichting en
communicatie rondom de eerste openstelling van Subsidieregeling kansen voor alle kinderen
gesteld.

Informatiekanalen
Op verschillende manieren – voorlichtingsbijeenkomsten, aankondigingen in media/op website
en via betrokken uitvoeringsorganisaties – is in het voorjaar van 2017 bekendheid gegeven aan de
mogelijkheden van de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen. Centraal daarin stond de
aankondiging van het eerste tijdvak, dat – zoals hiervoor aangegeven – ruim een maand later
opengesteld werd. In tabel 4.2 is weergegeven op welke wijze, dus via welke kanalen, de
respondenten bekend zijn geraakt met de regeling. Hierin zien we duidelijke verschillen tussen
beide onderdelen van de regeling.
De deelnemers vanuit de BES-eilanden zijn vooral bereikt via een voorlichtingsbijeenkomst, die
door SZW in samenspraak met de Rijksdienst Caribisch Nederland is georganiseerd, en andere
communicatie vanuit het ministerie. Ook is een deel van de respondenten binnen dit deel van de
regeling via de Openbare Lichamen op de hoogte gekomen van de regeling.
Tabel 4.2

Kanalen via welke men bekend is geworden met regeling, naar respondentgroep

Kanalen

Deelnemers
Caribisch NL
(N=24)

Deelnemers
Europees NL
(N=20)

Afgewezenen
Europees NL
(N=20)

Voorlichtingsbijeenkomst

46%

5%

5%

Andere communicatie vanuit ministerie SZW

38%

15%

10%

Openbaar Lichaam

21%

N.v.t.

N.v.t.

Rijksdienst Caribisch Nederland

17%

N.v.t.

N.v.t

Website van het ministerie SZW

17%

15%

15%

Sociale media vanuit het ministerie SZW

13%

0%

5%

Subsidieadviesbureau

13%

10%

5%

Bericht in krant/blad

13%

5%

0%

Collega-organisatie

13%

35%

25%

Contacten bij het ministerie van SZW

0%

15%

20%

Anders

4%

5%

10%

Weet niet

0%

5%

10%

De percentages tellen niet op tot 100%, omdat respondenten meerdere antwoorden konden geven.

Bureau Bartels | 25

De aanvragers in Europees Nederland blijken vooral indirect – namelijk via collega-organisaties –
geïnformeerd te zijn over (de komst van) de subsidieregeling. Daarnaast hebben verschillende
acties en contacten vanuit SZW ertoe geleid dat aanvragers op de hoogte kwamen. De
voorlichtingsbijeenkomst over de regeling – die 18 mei 2017 is georganiseerd – blijkt weinig
effectief te zijn geweest om maatschappelijke organisaties te bereiken. 12 Iets soortgelijks geldt
ook voor de sociale media.

Duidelijkheid informatievoorziening
Vervolgens hebben we gevraagd of de verstrekte informatie over Subsidieregeling kansen voor
alle kinderen helder en duidelijk was. Uit figuur 4.4 blijkt dat een ruime meerderheid van de
respondenten – zowel in Europees als Caribisch Nederland – de informatievoorziening als
duidelijk hebben ervaren.
Figuur 4.4

Duidelijkheid informatievoorziening, naar respondentgroep

Deelnemers Caribisch Nederland (N=27)

71%

Deelnemers Europees Nederland (N=20)

75%

15%

Afgewezen Europees Nederland (N=20)

70%

30%

0%

20%
40%
Geheel

29%

60%
Deels

80%
Niet

10%

100%

Uit bovenstaande figuur blijkt verder dat een derde van de respondenten de
informatievoorziening niet geheel of niet duidelijk vond. Aan deze respondenten hebben we de
vraag voorgelegd wat er onduidelijk was aan de informatievoorziening over de regeling. In
Caribisch Nederland bestonden vooral onduidelijkheden over de manier waarop de beoordeling
van de aanvragen zou verlopen (vier keer genoemd). Verder was voor een paar respondenten niet
duidelijk hoe de doelgroep afgebakend was, voor welk type activiteiten, producten en of diensten
subsidie aangevraagd kon worden en aan welke voorwaarden voldaan moest worden (elk drie
keer genoemd). Ook vond een tweetal respondenten het onduidelijk voor welke verstrekkingen
een subsidieaanvraag ingediend kon worden. Ten slotte is door een respondent naar voren
gebracht dat het doel van de regeling niet duidelijk was en welke typen organisaties een aanvraag
konden indienen.
Onder respondenten uit Europees Nederland bestond vooral onduidelijkheid over de typen
verstrekkingen waarvoor subsidie aangevraagd kon worden en wat de voorwaarden waren waar
aan voldaan diende te worden (beide vijf keer genoemd). Verder was voor een respondent
onduidelijk op welke wijze omschreven moest worden hoe de kinderen bereikt zouden worden.

Beantwoording vragen
Onder de respondenten uit Europees Nederland hebben we getoetst in hoeverre zij bij het
opstellen van de subsidieaanvraag nog bepaalde vragen hadden en of zij die ook getracht hebben
beantwoord te krijgen. Aanvragers konden destijds uitsluitend via de mail vragen stellen aan de

12

Voor de tweede openstelling is daarom overigens niet opnieuw een voorlichtingsbijeenkomst georganiseerd.

26 | Bureau Bartels

uitvoeringsorganisatie. Ruim de helft van de geraadpleegde respondenten (van beide
respondentgroepen) heeft gebruik gemaakt van deze vraagbaakfunctie. In figuur 4.5 is
weergegeven in hoeverre deze respondenten hun vragen naar eigen zeggen (volledig)
beantwoord zagen.
Figuur 4.5

Mate beantwoording vragen via vraagbaakfunctie SZW, naar respondentgroep

Deelnemers Europees Nederland (N=12)

83%

Afgewezen Europees Nederland (N=11)

45%
0%

20%
Geheel

40%
Deels

17%

27%

18%

60%
Niet

80%
Weet niet

9%
100%

In de beantwoording van vragen tijdens de aanvraagfase doen zich grote verschillen voor tussen
deelnemers en afgewezenen. Deelnemers hebben, naar eigen zeggen, aanzienlijk vaker een
(compleet) antwoord op hun vragen gekregen dan afgewezenen. Respondenten hebben naar
voren gebracht dat de volgende vragen nog niet (helemaal) beantwoord zijn:
 wat subsidiabele kosten waren (2 keer genoemd);
 of bepaalde verstrekking wel als natura werd gezien (1);
 hoe het project achteraf verantwoord moest worden (1);
 wat ‘additioneel’ precies inhield (1);
 of vluchtelingenkinderen tot de doelgroep mogen worden gerekend (1).

Verbetersuggesties informatievoorziening
Zowel de respondenten in Europees als in Caribisch Nederland hebben we gevraagd of zij nog
suggesties hebben voor verbeteringen in de informatievoorziening over de Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen. In totaal hebben zes respondenten uit Caribisch Nederland
verbetersuggesties aangedragen. De volgende verbetersuggesties zijn – elk eenmaal – genoemd:
 meer duidelijkheid over het doel van de regeling en hoe dit in meetbare indicatoren kan
worden uitgedrukt;
 meer duidelijkheid over het type verstrekking waarvoor subsidie aangevraagd kan worden;
 meer aandacht voor beantwoording van vragen van aanvragers;
 meer duidelijkheid over de verantwoording van de subsidie;
 instructiefilmpje voor degene die de bijeenkomst hebben gemist;
 workshop over het invullen van het aanvraagformulier.
Vanuit Europees Nederland hebben tien deelnemers en tien afgewezenen verbeteringen in de
informatievoorziening voorgesteld. Zij hebben de volgende verbetersuggesties aangedragen:
 nieuwe openstellingen actiever onder de aandacht brengen (4 keer genoemd);
 minder bureaucratisch taalgebruik (4);
 betere telefonische bereikbaarheid (3);
 mogelijkheid om tussentijds voorstel te bespreken (2);
 voorwaarden scherper formuleren (2);
 sneller reageren op vragen (1);
 duidelijkere antwoorden op vragen (1);
 duidelijkheid scheppen over BTW (1);
Bureau Bartels | 27

 meer informatie over de verantwoording (1);
 duidelijk communiceren dat het wie het eerst komt, wie het eerst malt is (1).

4.4 Ervaringen aanvraagprocedure
Zoals hiervoor is aangegeven, worden jaarlijks openstellingen georganiseerd waarin
maatschappelijke organisaties een subsidieaanvraag kunnen indienen. Deze openstellingen –
waarin telkens vier weken de tijd wordt gegeven om een aanvraag in te dienen – vinden telkens in
het voorjaar plaats. De eerste openstelling was vorig jaar. Om een aanvraag in te dienen moesten
organisaties een aanvraagformulier opvragen bij het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en deze digitaal terugsturen. De aanvragen werden op volgorde van
binnenkomst behandeld en achtereenvolgens beoordeeld op formele, subsidie-technische eisen
en inhoudelijke modaliteiten. In deze paragraaf gaan we in op de ervaringen met de
aanvraagprocedure van de eerste openstelling.

Ervaringen opstellen en indienen aanvraag
De respondenten hebben we gevraagd hoe zij het opstellen en indienen van de aanvraag (of
aanvragen) voor de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen hebben ervaren. In figuur 4.6 staan
de uitkomsten hiervan weergegeven. Een ruime meerderheid van de respondenten oordeelt hier
positief over.
Figuur 4.6

Ervaringen met opstellen en indienen aanvraag, naar respondentgroep

Deelnemers Caribisch Nederland (N=24)

67%

Deelnemers Europees Nederland (N=20)

29%

75%

Afgewezen Europees Nederland (N=20)

20%
95%

0%
20%
(Zeer) positief

40%
Neutraal

4%
5%
5%

60%
80%
100%
(Zeer) negatief
Weet niet

Respondenten die op dit punt neutraal of – heel incidenteel – negatief oordelen is de vraag
voorgelegd wat dan niet of minder goed verlopen is. Respondenten uit Europees Nederland geven
aan dat het doen van de aanvraag veel tijd heeft gekost en dat er na het indienen van de aanvraag
nog aanvullende vragen vanuit het ministerie kwamen (elk tweemaal genoemd).
Vanuit de deelnemers in Caribisch Nederland werden de volgende zaken – elk eenmaal –
genoemd:
 het formulier was – zowel qua grootte als qua taal – moeilijk leesbaar;
 vragen waren niet duidelijk;
 er werden meerdere vragen in één gesteld;
 het was onduidelijk wat waar moest worden ingevuld;
 het was lastig om een begroting op te stellen;
 beoordeling op tijdstip van binnenkomst onprettig.
Aan de respondenten uit Caribisch Nederland is gevraagd in hoeverre zij hulp hebben ontvangen
bij het doen van de aanvraag. Bij zeven respondenten bleek dit het geval. Dit concentreerde zich
28 | Bureau Bartels

vooral op Saba, waar – zoals hiervoor aangegeven – het Openbaar Lichaam een ondersteunende
rol heeft vervuld. Als redenen om een beroep op ondersteuning te doen, werden de volgende
zaken naar voren gebracht:
 vergroten van de kans op subsidie (6 keer genoemd);
 gebruik van gratis aanbod van ondersteuning (5);
 zelf te weinig ervaring met opstellen van aanvragen (3);
 zelf te weinig tijd om aanvraag op te stellen (2);
 de subsidieregeling is (te) ingewikkeld voor ons (1).

Lastige aspecten aanvraag
In het verlengde van het bovenstaande is meer specifiek nagegaan in hoeverre respondenten het
opstellen en indienen van de subsidieaanvraag als eenvoudig of als lastig hebben ervaren. Uit
figuur 4.7 blijkt dat bijna de helft van de deelnemers in Caribisch Nederland neutraal oordelen op
dit punt. Een klein aandeel ervaart de aanvraagprocedure als (zeer) lastig. Het aandeel
respondenten dat het opstellen en indienen van de aanvraag als eenvoudig heeft ervaren, is bij de
respondentgroepen van het Europees Nederlandse deel van de regeling duidelijk hoger.
Figuur 4.7

Moeilijkheid aanvraag, naar respondentgroep

Deelnemers Caribisch Nederland (N=24)

38%

Deelnemers Europees Nederland (N=20)

46%

13% 4%

65%

Afgewezen Europees Nederland (N=20)

50%
0%

35%
35%

15%

20%
40%
60%
80%
100%
(Zeer) eenvoudig Neutraal (Zeer) lastig Weet niet

Aan de respondenten die het doen van een aanvraag als (zeer) lastig of neutraal hebben ervaren,
hebben we gevraagd wat er dan vooral lastig aan was. Uit tabel 4.3 blijkt dat de hoeveelheid aan
te reiken gegevens – in de aanvraag en naar aanleiding van aanvullende vragen – bij beide delen
van de regeling het meest genoemd zijn. In Caribisch Nederland wordt ook het onderbouwen van
de duurzame bijdrage aan de bestrijding van kinderarmoede en het opstellen van een goede
projectbegroting als lastig ervaren.
Tabel 4.3

Lastige aspecten van aanvraag, naar onderdeel van regeling

Aspecten

Caribisch NL
(N=14)

Europees NL
(N=17)

Hoeveelheid gegevens die gevraagd werden

57%

53%

Onderbouwen duurzame bijdrage aan kinderarmoedebestrijding

50%

0%

Opstellen van een begroting

50%

6%

Onderbouwen additionaliteit van initiatief

29%

12%

Opstellen/uitwerken van een activiteitenplan

21%

12%

Het format

0%

12%

Anders

14%

14%

Weet niet

7%

0%

De percentages tellen niet op tot 100%, omdat respondenten meerdere antwoorden konden geven.

Bureau Bartels | 29

Dat bij de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen – in de beleving van de respondenten – veel
gegevens en de nodige onderbouwing moet worden gegeven, heeft voor een belangrijk deel met
de aard en een aantal kenmerken van de regeling te maken. In het geval van de Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen is sprake van 100% subsidiëring van een specifiek type projectactiviteit
(namelijk verstrekkingen in natura). De subsidie wordt kort na de toekenning uitgekeerd. Ten
slotte hoeft er na afronding van het project – met uitzondering van projecten van meer dan
125.000 euro – maar beperkt verantwoording afgelegd te worden. In de gesprekken met
sleutelpersonen is dan ook aangevoerd dat er wat dit aangaat sprake is van een ‘high-trust
regeling’, waarbij relatief veel ‘bewijslast’ vooraf moet worden aangevoerd (in plaats van bij de
verantwoording achteraf zoals bij veel subsidieregelingen gebruikelijk is).

Wensen aanpassingen aanvraagprocedure
Ten slotte hebben we aanvragers gevraagd in hoeverre zij iets veranderd zouden willen zien in de
aanvraagprocedure. Vanuit Europees Nederland hebben 21 (van de 40) aanvragers suggestie voor
verbeteringen gegeven. De meest genoemde verbetersuggestie is het geven van meer inzicht in
welke aanvragen wel of niet zijn toegekend en wat daarvoor de redenen waren (6 keer genoemd).
Ook noemt een vijftal respondenten dat zij behoefte hadden gehad aan direct contact met een
medewerker van het ministerie van SZW over vragen en hun projectplan. Verder zijn de volgende
verbetersuggestie aangedragen:
 duidelijker format (4);
 snellere beoordeling (4);
 meer duidelijk waar op gelet wordt bij de beoordeling (3);
 beoordeling niet op volgorde van binnenkomst (2);
 aanvraag digitaliseren (2).
Vanuit Caribisch Nederland hebben zes respondenten wensen voor aanpassingen in de aanvraagprocedure genoemd. Zij hebben de volgende zaken naar voren gebracht:
 meer ondersteuning bij het doen van een aanvraag (vanuit het Openbaar Lichaam) (2);
 het beschikbare geld moet door het Openbaar Lichaam beheerd worden (1)
 bij positieve resultaten automatisch toekenning voor volgende openstelling (1);
 het activiteitenplan in het aanvraagformulier moet eenvoudiger (1);
 langere aanvraagperiode (1).

4.5 Ervaringen met afwijzingen
Uit hoofdstuk 2 is gebleken dat in eerste openstelling van het Europees Nederlandse deel van de
regeling relatief veel aanvragen zijn afgewezen. Daarbij is ook inzicht gegeven in de
afwijzingsgronden. In deze paragraaf besteden we aandacht aan de ervaringen van afgewezenen
met hun afwijzing. Het navolgende is gebaseerd op de interviews met 20 afgewezenen.

Duidelijkheid afwijzingsgronden
Om te beginnen hebben we afgewezenen de vraag voorgelegd of de aangevoerde reden of
redenen voor afwijzing van hun aanvraag voldoende duidelijk waren. Uit figuur 4.8 blijkt dat het
overgrote deel van de afgewezenen deze vraag bevestigend heeft beantwoord. Voor een vijfde
van de geraadpleegde afgewezenen waren de afwijzingsgronden niet duidelijk, terwijl een
respondent de vraag niet kon beantwoorden.

30 | Bureau Bartels

Figuur 4.8

Duidelijkheid redenen voor afwijzing (N=20)
5%
20%

Ja
Nee

75%

Weet niet

Bij de (vier) afgewezenen die onduidelijkheden rondom de afwijzingsgronden hadden ervaren,
hebben we doorgevraagd waarin deze onduidelijkheden vooral zaten. Hieruit kwam het volgende
naar voren, namelijk dat het voor twee afgewezenen nog niet duidelijk was op welke voorwaarden
zij afgewezen zijn. Een respondent vond de motivatie erg summier en voor een andere respondent
was het niet geheel duidelijk waarom de aanvraag niet als additioneel gezien werd.

Acceptatie afwijzing
Hoewel de redenen voor een afwijzing meestal duidelijk waren voor afgewezenen, betekent dit
niet dat zij zich ook altijd kunnen vinden in deze redenen. Dit blijkt uit onderstaande figuur.
Figuur 4.9

Mate waarin afgewezenen zich kunnen vinden in afwijzingsgronden (N=20)

25%

Ja
40%

10%

Deels
Nee

25%

Weet niet

Vier op de tien geraadpleegde afgewezenen kon begrip opbrengen voor de afwijzingsgrond(en)
die vanuit het ministerie zijn aangevoerd. Een kwart van de respondenten kon zich deels vinden
in de afwijzingsgronden, twee afgewezenen in het geheel niet. Nog eens een kwart kon zich geen
mening vormen. Dit waren vooral respondenten bij wie het niet duidelijk was wat de reden(en)
voor de afwijzing waren.
De afgewezenen die zich niet of slechts deels konden vinden in de afwijzingsgronden, bleken
vooral moeite te hebben met de grond ‘schaalgrootte’, dus dat het project van landelijke of
bovenregionale betekenis moest zijn. Omdat het project meerdere gemeenten als werkgebied
zou hebben, was in de optiek van deze respondenten sprake van een bovenregionale betekenis.
Verder werden vanuit deze respondenten de volgende kanttekeningen geplaatst, namelijk:
 dat het onterecht was dat het projectplan als onvoldoende concreet werd aangemerkt, omdat
in de projectaanvraag maatwerk voorop stond bij de verstrekkingen;
 dat het gestelde minimum subsidiebedrag een onoverkomelijke drempel vormt voor kleine
organisaties.

Verloop afgewezen project
We hebben de afgewezenen ten slotte gevraagd wat er verder gebeurd is met het afgewezen
projectvoorstel. De uitkomst op deze vraag is in figuur 4.10 weergegeven.
Bureau Bartels | 31

Figuur 4.10

Verder verloop projectvoorstel (N=20)

25%

15%
Project op kleine schaal doorgegaan
Opnieuw ingediend voor 2018

20%

Ingediend bij andere partij/regeling
Project afgeblazen

40%

Bij vier op de tien afwijzingen heeft de aanvrager zich tot een andere partij of regeling gewend om
financiering voor het project te krijgen. Het gaat daarbij dan vooral om fondsen en gemeenten die
(alsnog) bereid waren om middelen voor de verstrekkingen te geven 13. Bij een kwart is het project
niet doorgegaan, omdat door het ontbreken van de subsidie de beoogde verstrekkingen niet
gefinancierd konden worden. Voor een vijfde van de afwijzingen geldt dat het project (nog) niet
is doorgegaan, maar dat opnieuw een aanvraag voor de openstelling 2018 van de Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen is gedaan. Deze aanvragers hopen alsnog steun vanuit de regeling te
krijgen. Een klein aantal projecten is op eigen kracht, maar op kleinere schaal, doorgegaan.

4.6 Toekomstig beroep op regeling
Op het moment van de evaluatie van de eerste openstelling was de tweede openstelling van de
Subsidieregeling kansen voor alle kinderen gaande. De maatschappelijke organisaties die in 2017
een aanvraag voor (het Europees Nederlandse of het Caribisch Nederlandse deel van) de regeling
indienden, konden dit in 2018 opnieuw doen. In figuur 4.11 is weergegeven in hoeverre de
verschillende typen aanvragers dit ook daadwerkelijk gedaan hebben. Hierbij doen zich grote
verschillen naar respondentgroep voor.
Figuur 4.11

Indiening aanvraag voor de tweede openstelling, naar respondentgroep

Deelnemers Caribisch Nederland (N=22)

82%

Deelnemers Europees Nederland (N=20)

18%

60%

Afgewezen Europees Nederland (N=20)

40%

20%
0%

20%
Ja

40%
Nee

75%

5%

60%
80%
Weet niet

100%

Een grote meerderheid van de deelnemers uit Caribisch Nederland heeft in 2018 opnieuw een
beroep op de regeling gedaan door een subsidieaanvraag in te dienen. Hiervoor zagen we al dat
de deelnemers aan dit deel van de regeling voor de financiering van de verstrekkingen vaak
afhankelijk zijn van de subsidie: een groot deel van de projecten zou zonder de subsidie niet zijn
doorgegaan (zie figuur 3.7) 14 . Dat sommige deelnemers op de BES-eilanden niet opnieuw een

13

14

Dit is een indicatie dat in de beoordelingsprocedure – zoals ook de bedoeling is – op een effectieve wijze aanvragen
worden ‘afgehouden’ die ook elders gefinancierd kunnen worden.
Ook het feit dat de vier deelnemers die nu niet voor de tweede openstelling een aanvraag hebben ingediend, wel in
de komende openstellingen alsnog verwachten een beroep op de regeling te doen, past in dit beeld.

32 | Bureau Bartels

aanvraag ingediend hebben heeft vooral te maken met het feit dat ze hun handen nog vol hadden
met de uitvoering van de projecten uit de eerste openstelling. Bovendien bleek het in één geval
lastig om de doelgroep van kinderen in armoede te bereiken. Verder speelde bij één aanvrager
capaciteitsproblemen: de organisatie had geen capaciteit voor een nieuw project.
Bij de aanvragers voor Europees Nederland zien we een duidelijk verschil tussen deelnemers en
afgewezenen. De groep die in de eerste openstelling met succes een beroep op de regeling heeft
gedaan, heeft veel vaker opnieuw een aanvraag ingediend dan zij die hun aanvraag zagen
afgewezen 15 . Bij de laatste groep waren de (negatieve) ervaringen met de eerste openstelling
vooral aanleiding om niet opnieuw een aanvraag in te dienen (zes keer genoemd). Ze verwachten
in de tweede openstelling niet alsnog een aanvraag gehonoreerd te krijgen.
Door de (acht) deelnemers die niet opnieuw een aanvraag hebben ingediend, werden
uiteenlopende redenen aangevoerd. Het meest is genoemd dat het lopende project uit de eerste
openstelling het nodige van de organisatie vraagt, waardoor een nieuw project qua capaciteit/tijd
te zwaar op de organisatie zou drukken (twee keer genoemd). Verder is genoemd dat het
minimumbedrag te hoog is, het te lastig bleek om de doelgroep te bereiken, het project te weinig
bijdroeg aan de bestrijding van kinderarmoede, alle kinderen uit de doelgroep al bereikt zijn met
het eerste project en het te duur is omdat indirecte kosten niet subsidiabel zijn. Ten slotte is een
respondenten er simpelweg nog niet aan toegekomen
Van de 20 afgewezenen hebben er 15 voor de tweede openstelling niet opnieuw een aanvraag
ingediend. Ook zij hadden hier verschillende reden voor. De belangrijkste reden was de negatieve
ervaring met de eerste aanvraag (zes keer genoemd). Verder hebben vijf organisaties hun handen
al vol aan het huidige project, waardoor een nieuw project te zwaar zou drukken op de organisatie
en wisten twee organisaties niet dat het mogelijk was om wederom een aanvraag in te dienen.

Type aanvraag tweede openstelling
Een deel van de respondenten heeft dus voor de tweede openstelling van de Subsidieregeling
kansen voor alle kinderen opnieuw een aanvraag ingediend. Bij deze aanvragers hebben we
getoetst of het daarbij om (vrijwel) hetzelfde project ging als waarvoor zij in de openstelling van
2017 een aanvraag hebben ingediend of dat het om een ander type project gaat. Uit onderstaande
figuur blijkt dat het in Europees Nederland veelal om hetzelfde type project – en dus dezelfde type
verstrekkingen in natura – gaat.

15

Deelnemers die geen aanvraag voor de tweede openstelling hebben ingediend blijken ook veel meer genegen om een
beroep op toekomstige openstellingen te doen dan afgewezenen (75% versus 47%).

Bureau Bartels | 33

Figuur 4.12

Vergelijking type project aanvraag tweede openstelling met die van eerste openstelling,
naar respondentgroep

Deelnemers Caribisch Nederland (N=17)

41%

Deelnemers Europees Nederland (N=12)

47%

67%

Afgewezen Europees Nederland (N=4)

12%

25%

75%
0%

20%
Hetzelfde

40%

8%

25%
60%

Deels vergelijkbaar

80%

100%

Ander project

Bij de deelnemers in Caribisch Nederland wijkt de nieuwe aanvraag in meerderheid toch deels of
geheel af van de gehonoreerde projecten uit het eerste tijdvak. In de enquête is niet nagegaan
waarin het onderscheid precies zit.

34 | Bureau Bartels

5. Voorlopige resultaten
5.1 Inleiding
Op het moment van de evaluatie was een deel van de gehonoreerde projecten uit de eerste
openstelling inmiddels afgerond. Voor andere projecten gold dat de uitvoering nog gaande was.
In dit hoofdstuk gaan we in op de resultaten die met de gehonoreerde projecten – tot dusver –
zijn gerealiseerd. Gezien het stadium waarin een belangrijk deel van de projecten zich bevond,
moeten de navolgende resultaten als ‘voorlopig’ worden aangemerkt. Na afronding van de
vaststellingsfase kan een meer compleet beeld van de resultaten worden geschetst.
In paragraaf 5.2 staan we stil bij de uitvoering van de ondersteunde projecten. Vervolgens gaan
we in paragraaf 5.3 in op het doelbereik en het aantal kinderen dat verstrekkingen vanuit de
ondersteunde projecten heeft ontvangen. Ten slotte staat in paragraaf 5.4 de communicatie over
de (voorlopige) resultaten centraal. De navolgende uitkomsten zijn uitsluitend gebaseerd op de
raadpleging van deelnemers (aan beide onderdelen van de regeling).

5.2 Uitvoering projecten
In de evaluatie is getoetst in hoeverre de ondersteunde projecten uit de eerste openstelling (tot
nu toe) volgens plan zijn verlopen. Dit blijkt voor bijna de helft van de projecten in Caribisch
Nederland en drie vijfde deel van de projecten in Europees Nederland het geval te zijn (zie figuur
5.1).
Figuur 5.1

Verloop gesubsidieerd project eerste openstelling, naar deel regeling

Deelnemers Caribisch Nederland (N=28)

46%

Deelnemers Europees Nederland (N=20)

54%

60%
0%

20%

40%
40%

Geheel volgens plan

60%

80%

100%

(Deels) anders gelopen

Bij de overige projecten zijn onderdelen van het project anders verlopen dan van tevoren voorzien
was. We hebben de respondenten gevraagd wat er anders dan gepland verlopen is. Daarbij
werden zeer uiteenlopen zaken genoemd. In Caribisch Nederland ging het bijvoorbeeld om het
bereiken van minder kinderen dan gehoopt, het uitbreiden van de doelgroep of het type
verstrekkingen. Ook hadden sommige projecten te maken met vertragingen (mede door de
orkanen die in de zomer van 2017 voor de nodige schade en uitdagingen op de BES-eilanden
hebben gezorgd, zie tabel 5.1).
Bezien we de redenen voor het andere verloop van het ondersteunde project, dan is de afbakening
van de doelgroep het meest genoemd. Zoals ook uit de gesprekken met sleutelpersonen en
monitoringbezoeken bleek, hadden deelnemende organisaties in de praktijk moeite om het
onderscheid tussen ‘wel doelgroep’ en ‘niet doelgroep’ te maken. Het was lastig om (aan te tonen
dat) kinderen in armoede wel wat kregen of mee mochten doen aan activiteiten en andere
kinderen niet. Dit is met name genoemd op de kleinere eilanden Saba en Sint Eustatius. Verder is
bij een aantal projecten de samenwerking met het Openbaar Lichaam – en in mindere mate met
Bureau Bartels | 35

maatschappelijke organisaties en/of mede-uitvoerders – anders verlopen dan voorzien. Ook dit
was al in de monitoringbezoeken geconstateerd 16.
Tabel 5.1

Redenen ander verloop project, aanvragers Caribisch Nederland

Aspecten

Caribisch NL (N=15)

Lastig om kinderen in armoede wel wat te verstrekken/deel te laten nemen
en andere kinderen niet

40%

Samenwerking met Openbaar Lichaam verliep anders

27%

Doelgroep was niet of lastig te identificeren

20%

Vertraging door schade/beperkte toevoer door orkanen

20%

Samenwerking met mede-uitvoerders verliep anders

20%

Activiteiten niet/minder goed uitgevoerd door kosten

13%

Samenwerking met maatschappelijke organisaties verliep anders

13%

Periode was te krap om alle activiteiten uit te voeren

13%

Doelgroep wel in beeld, maar moeilijk/niet te bereiken

13%

Organisatie niet in staat vervoer van en naar activiteiten te financieren

13%

Organisatie niet in staat alle activiteiten uit te voeren

7%

Er bleek behoefte aan andere typen verstrekkingen

7%

De percentages tellen niet op tot 100%, omdat respondenten meerdere antwoorden konden geven.

In Europees Nederland heeft een vijftal projecten te maken gehad met minder (aanvragen voor)
verstrekkingen dan verwacht. Dit kwam doordat de doelgroep lastig te identificeren was – onder
andere door de nieuwe privacywet – of minder steden of lokale afdelingen/organisaties
deelnamen of de organisatie niet in staat was alle activiteiten uit te voeren. Bij een project hebben
juist meer kinderen meegedaan aan activiteiten. Twee projecten hebben uiteindelijk iets andere
verstrekkingen gedaan, omdat daar meer behoefte aan bleek of door het afvallen van de beoogde
leverancier.

Knelpunten
Aan alle deelnemers is verder gevraagd of zijn bij de uitvoering van de projecten nog knelpunten
hebben ervaren. In Caribisch Nederland heeft ruim twee derde van de deelnemers (71% bij N=28)
inderdaad knelpunten ervaren in de uitvoering van het project of de projecten. Zij hebben de
volgende knelpunten, waarvan er een aantal te maken hebben met de orkanen in de zomer van
2017, naar voren gebracht:
 identificeren van kinderen in armoede (3 keer genoemd);
 beschikbaarheid van (verse) producten door de orkanen (3);
 korting op subsidie van het Openbaar Lichaam (3);
 contact met Openbaar Lichaam (3);
 personeel vertrokken/overleden (2);
 het regelen van vervoer (2);
 lange leveringstijden van producten (1);
 het regelen van vrijwilligers (1);
 geen fruittoevoer meer uit Venezuela (1);
 te laag budget (1);

16

Hoewel in het aanvraagformulier aangegeven moest worden dat het project afgestemd is met het Openbaar Lichaam,
bleek dit geen ‘garantie’ voor een goede samenwerking bij de uitvoering. Vandaar dat bij de tweede openstelling is
besloten om alle ingediende aanvragen te bespreken met de betreffende Openbare Lichamen.

36 | Bureau Bartels

 instroom van kinderen uit Sint Maarten als gevolg van de orkanen (1);
 orkaanschade aan locaties (1).
In totaal negen deelnemers uit Europees Nederland (45% bij N=20) hebben aangegeven dat zij
knelpunten hebben ervaren bij de uitvoering van hun project. Zij hebben de volgende knelpunten
aangekaart (ieder eenmaal genoemd):
 door de privacywet mogen scholen geen namen doorgeven van kinderen uit de doelgroep;
 sommige producten waren niet meer leverbaar;
 door te weinig aandacht binnen de organisatie kwam het project later op gang;
 een stad kreeg de aanvullende financiering niet rond;
 vouchers bleek lastig, dus overgestapt op een leverancier;
 onderschat hoeveel tijd het kost om alles te organiseren;
 te weinig aandacht voor betrekken lokale afdelingen;
 projecttijd te kort;
 bedrag per verstrekking hoger dan verwacht.
Desgevraagd gaven zeven van de negen respondenten aan dat het gelukt is om de knelpunten te
ondervangen, door ander soortige verstrekkingen uit te geven, door meer aandacht aan het
project te besteden of door scholen zelf de administratie te laten verzorgen.
Aan de deelnemers uit Europees Nederland is ook specifiek gevraagd tegen welke knelpunten zij
zijn aangelopen om kinderen in armoede gebruik te laten maken van de verstrekkingen en/of deel
te laten nemen aan activiteiten. Slechts drie van hen geven aan dat zij op dit punt tegen
knelpunten zijn aangelopen. Een organisatie had te weinig tijd om bekendheid te geven aan het
project, een organisatie had moeite om scholen te overtuigen mee te doen aan het project en de
derde organisatie liep ertegenaan dat lokale clubs te laat waren met het indienen van een
aanvraag.

5.3 Doelbereik projecten
Vanuit de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen worden projecten ondersteund die
verstrekkingen in natura aan kinderen leveren. In deze paragraaf bezien we in hoeverre de
ondersteunde projecten uit de eerste openstelling daarin slagen. Alvorens daarop in te gaan
bespreken we eerst hoe de deelnemers binnen Europees Nederland de doelgroep – kinderen in
armoede – hebben afgebakend.17

Afbakening doelgroep
Aan de deelnemers uit Europees Nederland hebben we gevraagd hoe zij de doelgroep van
kinderen in armoede voor het gesubsidieerde project hebben bepaald of afgebakend. Of in
andere woorden, welk criterium of definitie zij daarvoor hebben gehanteerd. Uit de antwoorden
op deze vraag blijkt dat deelnemers dit op uiteenlopende manieren doen. Een viertal organisaties
organiseert slechts activiteiten in wijken waar relatief veel mensen in armoede leven. Bij vier
organisaties dragen hulpverleners of scholen kinderen aan van wie zij vinden dat ze de
verstrekkingen nodig hebben. Verder hanteert een drietal organisaties als criterium dat ouders
bekend zijn bij de voedsel- of kledingbank. Ook hanteren drie organisaties de criteria van het
Jeugdfonds Sport & Cultuur. Verder zijn de volgende manieren naar voren gebracht:
17

In de enquête voor Caribisch Nederland is deze vraag achterwege gelaten.

Bureau Bartels | 37







overgelaten aan lokale organisaties (2);
ouders hebben een inkomen van maximaal 120% van het sociaal minimum (2);
inkomen onder de armoedegrens zoals geformuleerd door CBS (2);
aansluiten bij definitie gemeenten(2);
schuldensituatie (1).

Doelgroep in beeld gekregen
Onder deelnemers uit Europees Nederland hebben we verder getoetst in hoeverre het gelukt is
om de relevante doelgroep van kinderen in beeld te krijgen. Dit blijkt in de optiek van de
respondenten over het algemeen goed gelukt te zijn (zie figuur 5.2).
Figuur 5.2

Gelukt om relevante doelgroep in beeld te krijgen, Europees Nederland (N=20)

55%

45%

Ja, (vrijwel) volledig
Deels

Bijna de helft van de respondenten geeft aan de doelgroep geheel in beeld te hebben gekregen.
Bij iets meer dan helft is dit deels gelukt. Desgevraagd geeft een vijftal deelnemer (45% bij N=20)
aan dat zij tegen knelpunten aangelopen zijn bij het identificeren van kinderen die behoren tot de
doelgroep van het project. Zij hebben de volgende knelpunten, ieder eenmaal, naar voren
gebracht:
 lastig om kinderen te bereiken die nog niet bij de organisatie actief zijn;
 lastig om verborgen armoede boven tafel te krijgen (bijvoorbeeld werkende armen);
 onduidelijk wat het ministerie als armoede ziet;
 ouders geven niet aan dat zij het financieel lastig hebben;
 de privacywet waardoor gegevens over kinderen/gezinnen niet verstrekt worden.
Ook hebben we aan deelnemers uit Europees Nederland gevraagd in hoeverre ze ook konden
realiseren dat uitsluitend kinderen uit de doelgroep gebruik hebben gemaakt van de
ondersteunde voorzieningen of activiteiten. Voor twee derde van de projecten kon dit inderdaad
gegarandeerd worden. Voor een zestal projecten gold dit niet. Bij de meeste van deze projecten
gaat het om ‘openbare’ activiteiten die op scholen of sportveldjes in wijken waar relatief veel
armoede voorkomt, plaatsvinden. Bij deze projecten heeft men er bewust voor gekozen om alle
kinderen uit de klas of wijk deel te laten nemen om stigmatisering van kinderen in armoede te
voorkomen. Een organisatie heeft er heel bewust voor gekozen om ook andere kinderen deel te
laten nemen, omdat zij het belangrijk vindt dat kinderen met een verschillende achtergrond
elkaar tegen komen en met elkaar in contact komen.

Doelrealisatie Caribisch Nederland
De aanvragen in het Caribisch Nederlandse deel van de regeling bestaan vaak uit meerdere
deelactiviteiten. In de evaluatie is per deelactiviteit getoetst in hoeverre de doelen die men voor
ogen had ook daadwerkelijk bereikt zijn. Van 26 van de in totaal 28 aanvragen van geraadpleegde
deelnemers is hierover informatie aangereikt. Van de in totaal 71 deelactiviteiten binnen deze
38 | Bureau Bartels

projecten is voor maar liefst 96% het doel, zoals dat in de projectaanvraag is gesteld, behaald. Dit
betekent dat maar een klein deel van de ondersteunde deelactiviteiten niet is gerealiseerd.
Desgevraagd geven alle geraadpleegde deelnemers binnen dit deel van de regeling aan dat zij
met hun project(en) inmiddels geslaagd zijn om kinderen in armoede gebruik te laten maken van
de ondersteunde voorzieningen/activiteiten. Over het totaal aantal bereikte kinderen kan op
grond van de aangereikte gegevens geen uitsluitsel worden gegeven. Dit omdat niet alle
organisaties de enquête hebben ingevuld en omdat voor een deel van de projecten de vragen over
het bereik niet ingevuld zijn. Ook zat een deel van de projecten ten tijde van het invullen van de
enquête nog in de uitvoeringsfase.
In het verlengde van het bovenstaande is aan de respondenten ook gevraagd in hoeverre hun
project een bijdrage heeft geleverd aan de bestrijding van kinderarmoedeproblematiek. Uit de
onderstaande figuur blijkt dat hiervan in de optiek van de respondenten nagenoeg in alle gevallen
sprake is.
Figuur 5.3

Bijdrage aan tegengaan van kinderarmoedeproblematiek, Caribisch Nederland (N=26)
4%

Ja

Nog niet

96%

De bijdrage aan het tegengaan van kinderarmoede is in Caribisch Nederland tweeledig. Ten
eerste zijn kinderen in staat gesteld om mee te doen op het gebied van sport, cultuur, school en/of
sociale activiteiten. Dit door het aanbieden van activiteiten én het verstrekken van de materialen
die daarvoor nodig zijn, zoals sportkleding of muziekinstrument. Kinderen kunnen hierdoor
meedoen aan activiteiten die voor andere kinderen ‘normaal’ zijn. Daarmee wordt stigmatisering
tegengegaan en doen kinderen hierdoor sociale vaardigheden op. In de tweede plaats hebben
kinderen toegang gekregen tot gezonde voeding. Hierdoor hebben kinderen meer energie
waardoor zij beter kunnen presteren op school of tijdens sportactiviteiten. Ook neemt dit stress
weg bij kinderen (en hun ouders).

Doelrealisatie Europees Nederland
Ook aan de deelnemers uit Europees Nederland is de vraag voorgelegd in hoeverre zij het aantal
kinderen hebben bereikt wat zij voor ogen hadden. Dit is bij de 20 geraadpleegde deelnemers op
het niveau van deelactiviteiten in kaart gebracht. Van de 20 projecten bleek dat bij 65% het
verwachte aantal kinderen op het evaluatiemoment al is bereikt of dit binnen de projectperiode
alsnog zal bereiken. Bij de overige 35% van de ondersteunde deelprojecten was dit niet het geval.
De respondenten van de projectactiviteiten die minder kinderen dan verwacht hebben bereikt (of
nog gaan bereiken) dragen hiervoor de volgende reden aan:
 onvoldoende tijd om bekendheid te geven aan het project (2);
 een partner in het project is gestopt met het toeleiden van kinderen (1);
 minder aangevraagd dan verwacht (1);
 lokale stichtingen zijn afgehaakt (1);
 lastig om de kinderen te bereiken omdat ze niet bij de organisatie bekend zijn (1).
Bureau Bartels | 39

In tabel 5.2 is voor elk van de 20 ondersteunde projecten in de evaluatie aangegeven hoeveel
kinderen met de ondersteunde verstrekkingen of activiteiten bereikt zijn 18 . De onderstaande
gegevens zijn aangereikt door de respondenten. Bij ‘bereik’ is in lichtblauw het verwachte bereik
aangegeven. Uit deze tabel blijkt dat op het moment van de evaluatie 55% van de projecten hun
doel al bereikt hebben. Dat betekent dat dit bij 10%, naar eigen zeggen, later nog zal gebeuren.
Tabel 5.2

Aantal bereikte kinderen in ondersteunde projecten, Europees Nederland

Deelnemer

Output

Doel

Bereik

Nationaal Fonds
Kinderhulp

Boeken voor zwerfboekstations

48.000*

38.400*

NOC*NSF

Contributie en materialen voor
deelname aan sport

60

34

Stg. Armoedefonds

Schoolspullenpas

3.459

3.459

Stg. Babyspullen

Babystartpakketten

1.500

ruim 1.500

Stg. De Bijlesbeurs

Bijles en studieondersteuning

150

25

Stg. Fier

Sport-, school- en culturele
activiteiten en benodigdheden,
vervoer, inrichting kamer, etc.

500

375

Stg. Jeugd Educatie
Fonds

Schoolkamp, uitstapjes, laptop,
bijles

1.230

560

Stg. Kinderen aan Zee

Kunstzinnige vakanties

500

500

Stg. Kinderen van de
Voedselbank

Kledingpakketten

3.478

ruim 3.478

Stg. Kledingbank
Maxima

Ondergoed

2.100

2.100

Stg. Leerorkest

Muziekinstrumenten

602

n.b.

Stg. Linda Foundation

Laptops, servicepakket en
internet

1.000

1.000

Stg. Pluryn

Fiets(benodigd)heden en reis
voor beklimmen Mont Ventoux

40

21

Stg. Present Nederland

Opknappen woon- en
slaapkamers

500

200

Stg. Richard Krajicek
Foundation

Sport- en spelmateriaal
playgrounds

4.250

4.250**

St. Special Heroes
Nederland

Sport- en cultuuractiviteiten

1.250

1.250

St. Sportief Besteed
Groep

Ontdekkersvakantie

540

540

Stg. Uitgestelde
Kinderfeestjes

Kinderfeestjes

600

450

Stg. Van Harte

Educatie gezond eten,
KinderKookboek, ontbijtcheques

4.600-9.600

4.600-4.900**

Stg. Weekend
Academie

Culturele uitstapjes

400

400

Vereniging Scouting
Nederland

Lidmaatschap, kampeergeld,
scoutfit, kampeeruitrusting

285

33

* Aantal verspreide boeken (in plaats van bereikte kinderen)
** Aantal bereikt niet precies te meten, maar doel naar verwachting bereikt

18

Dit geeft een nagenoeg compleet beeld van de stand van zaken op het evaluatiemoment. Op één na zijn alle
ondersteunde projecten uit de eerste openstelling betrokken in de evaluatie.

40 | Bureau Bartels

We hebben alle deelnemers gevraagd in hoeverre de projecten al hebben bijgedragen aan
duurzame bestrijding van armoede bij kinderen of in hoeverre zij dit in de komende periode alsnog
verwachten. In figuur 5.3 staat weergegeven in hoeverre deelnemers van mening zijn dat hun
project (al) heeft bijgedragen aan het tegengaan van armoedeproblematiek onder kinderen.
Figuur 5.4

Bijdrage aan tegengaan van kinderarmoedeproblematiek, Europees Nederland (N=20)
15%
Ja
10%
Nog niet
75%

Weet niet

Een zeer grote meerderheid geeft aan dat er al een bijdrage is geleverd of in de komende periode
nog geleverd gaat worden. Zo zijn kinderen in staat gesteld om mee te doen op het gebied van
sport, cultuur, school en/of sociale activiteiten. Het tegengaan van armoedeproblematiek onder
kinderen wordt op zeer uiteenlopende wijze beschreven, zoals kinderen die gezonde voeding
hebben gekregen, kinderen die hebben kunnen deelnemen aan activiteiten waaraan ze anders
niet hadden kunnen deelnemen of kinderen waarvan de thuissituatie leefbaarder is geworden.
Een enkeling noemt dat door dit soort effecten kinderen ook beter resultaten behalen op school
of in hun sport.

5.4 Communicatie over resultaten
De deelnemers uit Europees Nederland hebben we de vraag voorgelegd in hoeverre zij de
behaalde resultaten in het ondersteunde project inmiddels al breder hebben uitgedragen. Uit
figuur 5.5. blijkt dat bij ruim de helft van de projecten de resultaten bekend zijn gemaakt aan
andere partijen en/of verspreid zijn via berichten in de pers. Bij twee projecten staat dit op korte
termijn alsnog te gebeuren.
Figuur 5.5

Bekendheid gegeven aan resultaten project, deelnemers Europees Nederland (N=20)
10%
Ja
Nog van plan

25%
55%
10%

Nee
Weet niet

De deelnemende organisaties geven vooral via hun eigen (communicatie)kanalen bekendheid aan
de resultaten van de projecten en de resultaten die ermee geboekt zijn. Daarbij worden de
volgende kanalen ingezet, namelijk social media (6 keer genoemd), eigen website (4), eigen
nieuwsbrief (2), jaarverslag (2) en brieven aan cliënten (1). Slechts drie deelnemers hebben hun
resultaten bekend gemaakt via de pers of zijn van plan dit te gaan doen. Zij geven aan via de
(lokale) krant bekendheid te (gaan) geven aan hun project. Bovendien heeft een respondent
erover gesproken op de radio.
Bureau Bartels | 41

Ten slotte hebben we de deelnemers uit Europees Nederland gevraagd of zij nog behoefte
hebben aan ondersteuning en/of begeleiding vanuit het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid of andere partijen om breder bekendheid te geven aan de resultaten van hun
project. Negen respondenten (45% bij N=20) blijken hier inderdaad behoefte aan te hebben. Vier
van hen gaven aan dat het ministerie goede voorbeelden van projecten breder onder de aandacht
zou kunnen brengen, waarbij zij hun eigen project ook als ‘good practice’ zien. Verder zijn de
volgende zaken – elk eenmaal – naar voren gebracht:
 belang en meerwaarde van de subsidie voor maatschappelijke organisaties communiceren
richting gemeenten;
 onderzoek naar de effecten van de projecten;
 format voor persberichten aanleveren;
 instructies over hoe social media ingezet kan worden voor verdere verspreiding van
ervaringen/resultaten.

42 | Bureau Bartels

6. Conclusies
6.1 Inleiding
In dit afsluitende hoofdstuk vatten we de belangrijkste bevindingen samen die met de evaluatie
van de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen zijn verkregen.

6.2 Samenvattende conclusies
In 2017 is de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen voor het eerst opengesteld. Vanuit deze
regeling worden initiatieven van maatschappelijke organisaties ondersteund voor het verstrekken
van voorzieningen in natura aan kinderen in armoede. Per openstelling is 4 miljoen euro
beschikbaar voor Europees Nederland en 1 miljoen euro voor Caribisch Nederland. De regeling
maakt onderdeel uit van een pakket van 100 miljoen euro aan maatregelen van het vorige kabinet
om de armoedeproblematiek bij kinderen te bestrijden. In de periode mei tot en met september
2018 is een tussentijdse evaluatie van de eerste openstelling uitgevoerd. Deze eerste
openstelling was op het evaluatiemoment overigens nog niet geheel afgerond. De uitkomsten van
deze evaluatie zijn gebaseerd op deskresearch, gesprekken met sleutelpersonen van het
ministerie van SZW en de raadpleging van bijna 70 aanvragers.

Bereik regeling
In het voorjaar van 2017 konden voor de eerste keer subsidieaanvragen ingediend worden. Deze
eerste openstelling leverde voor Europees Nederland 65 aanvragen en voor Caribisch Nederland
76 aanvragen op. De beoordeling van deze aanvragen blijken tot uiteenlopende honoreringspercentages te hebben geleid, namelijk 32% respectievelijk 49%. Bij Europees Nederland is bijna
de helft van alle aanvragen om inhoudelijke gronden afgewezen, vooral omdat geen sprake zou
zijn van landelijke of bovenregionale betekenis, niet-subsidiabele kosten werden opgevoerd of
onvoldoende wordt bijgedragen aan het doel van de regeling. In Caribisch Nederland zijn
aanvragen vooral afgewezen vanwege het bereiken van het subsidieplafond (op Bonaire en Saba)
en incomplete en kwalitatief onvoldoende aanvragen (Sint Eustatius en Bonaire). Door
begeleiding vanuit het Openbaar Lichaam kwam dit laatste op Saba niet voor. Per saldo werden
in Europees Nederland 21 en in Caribisch Nederland 37 aanvragen gehonoreerd. Hiermee is in
Europees Nederland slechts 57% van het beschikbare budget voor de eerste openstelling
toegekend, terwijl voor Caribisch Nederland het budget nagenoeg volledig wordt benut.

Positionering regeling
Met de Subsidieregeling kansen voor alle kinderen wordt beoogd om aan kinderen in armoede
verstrekkingen in natura te doen die nog niet op andere wijze plaatsvinden of vanuit andere
bronnen gefinancierd zouden worden. Vandaar dat in de evaluatie nadrukkelijk aandacht is
besteed aan de positionering van de regeling ten opzichte van andere ‘sporen’ om verstrekkingen
gefinancierd te krijgen. Dit geldt overigens alleen voor het Europees Nederlandse deel van de
regeling; in Caribisch Nederland zijn niet of nauwelijks andere bronnen voor dit type initiatieven.
Over de positionering van de regeling constateren we het volgende:
 de ‘foto’ van de type verstrekkingen in de eerste openstelling leert dat het vooral om
verstrekkingen voor het bevorderen van maatschappelijke participatie en – op enige afstand –
verstrekkingen op het gebied van onderwijs gaat. Dit soort verstrekkingen worden ook vanuit
gemeenten aangeboden, maar dan veelal vanuit een breder aanbod (zoals een kindpakket);
Bureau Bartels | 43

 een kwart van de ondersteunde projecten onderscheidt zich door zich een specifieke
doelgroep te richten, zoals kinderen met een beperking of in een bepaalde situatie;
 de ondersteunde projecten worden niet ‘geïsoleerd’ of solistisch uitgevoerd. Bij een ruime
meerderheid van de ondersteunde projecten vindt een vorm van afstemming met gemeenten
en/of landelijke fondsen plaats. Deze afstemming staat vooral in het teken van voorkomen van
dubbelingen of juist het opvullen van ‘witte vlekken’ in het bereiken van kinderen en het in
beeld krijgen c.q. toeleiden van kinderen uit de doelgroep naar het ondersteunde project;
 bij driekwart van de projecten is sprake van versterking van de samenwerking met andere
partijen. Dit heeft niet alleen betrekking op gemeenten en fondsen maar ook op zorg- en
welzijnsinstellingen en private partijen;
 de subsidie blijkt vooral van meerwaarde voor het doorgaan van het project en de schaal
waarop verstrekkingen kunnen worden gegeven. Van een ‘freeriders-effect’ – namelijk dat
subsidie niet relevant is voor het project – is nagenoeg geen sprake;
 ook van een ‘substitutie-effect’, namelijk dat door de subsidie vanuit de regeling andere
partijen minder subsidie voor de verstrekkingen geven, is nagenoeg geen sprake. In een geval
heeft de gemeente minder middelen beschikbaar gesteld. Bij een vijfde van de projecten is het
omgekeerde juist gebeurd, namelijk dat het een ‘vliegwiel’ voor anderen was om ook mee te
financieren in de verstrekkingen aan kinderen;
 bij de beoordeling van aanvragen zijn projecten op effectieve wijze ‘gefilterd’ die ook vanuit
andere bronnen gefinancierd kunnen worden. Vier op de tien afgewezen projecten is na de
afwijzing elders ingediend en vervolgens alsnog op een andere wijze gefinancierd.
 in Caribisch Nederland heeft de subsidie vooral meerwaarde voor het doorgaan van projecten
en voor de kwaliteit en schaal van de projecten. Er is hier geen sprake van een ‘freeriderseffect’.

Inhoud en uitvoering
Over het algemeen zijn aanvragers positief over de inhoud en voorwaarden van de regeling. Dit
geldt voor zowel aanvragers (deelnemers en afgewezenen) binnen Europees Nederland als
deelnemers in Caribisch Nederland. Zoomen we in op de afzonderlijke modaliteiten dan blijkt de
waardering vanuit Europees Nederland wel duidelijk groter dan die vanuit Caribisch Nederland.
Hoewel men in meerderheid de kern van de regeling – ondersteuning van verstrekkingen in natura
– wel onderschrijft, bestaat er minder draagvlak voor de voorwaarde dat alleen directe kosten van
deze verstrekkingen gesubsidieerd worden. Dat andere typen kosten als projectmanagement,
verzend- en vervoerskosten niet subsidiabel zijn, wordt door een aanzienlijk deel van de
respondenten als lastig/vervelend ervaren. In Caribisch Nederland is overigens in enkele gevallen
wel overgegaan tot subsidiëring van vervoerskosten, omdat vanwege het ontbreken van een
gestructureerd OV-systeem de realisatie van sommige projecten in gevaar kwam.
In Caribisch Nederland heeft een deel van de deelnemers in meer of mindere mate moeite met de
afbakening van de doelgroep, het aantonen van de additionaliteit en de maximale
uitvoeringstermijn van een jaar. In de praktijk blijkt het namelijk lastig om via bijvoorbeeld
Openbare Lichamen informatie/gegevens over de (thuis)situatie van kinderen te verkrijgen en
bovendien bij de uitvoering van de projecten onderscheid te maken tussen kinderen die wel en
kinderen die niet binnen de doelgroep vallen. Ook is bij een aantal projecten vertraging ontstaan
door orkaanschade en knelpunten in de samenwerking met andere partijen.
De uitvoering van de eerste openstelling is in grote lijnen goed verlopen. Zeven op de tien
respondenten heeft de verstrekte informatie over de regeling als geheel duidelijk ervaren.
44 | Bureau Bartels

Opvallend in de informatievoorziening over de regeling is dat op de BES-eilanden de aanvragers
vooral via de voorlichtingsbijeenkomst en andere communicatieactiviteiten vanuit het ministerie
bekend werden met de regeling, terwijl in Europees Nederland een deel juist indirect via collegaorganisaties van het bestaan van de regeling hoorden. De vraagbaakfunctie via mail werd door
ruim de helft van de aanvragers in Europees Nederland gebruikt. Deelnemers waren hierover
duidelijk positiever dan afgewezenen.
Een ruime meerderheid van de respondenten – van elk van de respondentgroepen – was positief
over het opstellen en indienen van de subsidieaanvraag. Het aandeel respondenten dat de
aanvraagprocedure als (zeer) eenvoudig heeft ervaren, was in Europees Nederland 65%
(deelnemers) respectievelijk 50% (afgewezenen). Bij deelnemers in Caribisch Nederland gold dit
voor ruim een derde (38%) van de geraadpleegde deelnemers. In beide delen vond een deel van
de respondenten de hoeveelheid aan te reiken gegevens veel. Daarnaast had een deel van de
deelnemers in Caribisch Nederland moeite met het onderbouwen van de duurzame bijdrage aan
kinderarmoedebestrijding en het opstellen van een adequate projectbegroting.
Voor een ruime meerderheid van de afgewezenen was het duidelijk waarom hun aanvraag was
afgewezen. Vier op de tien afgewezenen kon begrip opbrengen voor de argumentatie die door
het ministerie werd aangevoerd. De meeste moeite hadden afgewezenen met de afwijzingsgrond
dat het project niet van landelijke of bovenregionale betekenis zou zijn.
In Caribisch Nederland heeft vier op de vijf aanvragers ook een aanvraag voor de tweede
openstelling ingediend. Dit duidt erop dat men op de BES-eilanden in grote mate afhankelijk is
van de regeling om verstrekkingen aan kinderen in armoede gefinancierd te krijgen. Bij het
Europees Nederlandse deel van de regeling bedroeg dit aandeel onder deelnemers 60% en onder
afgewezenen 20%.

Voorlopige resultaten
Ongeveer de helft van de ondersteunde projecten is geheel volgens plan verlopen, bij de andere
helft deels. In Caribisch Nederland zijn iets vaker aanpassingen/bijstellingen doorgevoerd dan in
Europees Nederland. In alle projecten zijn kinderen uit de doelgroep bereikt met de
verstrekkingen en activiteiten. Nagenoeg alle deelnemers uit Caribisch Nederland is van mening
dat hun project heeft bijgedragen aan de bestrijding van kinderarmoede. Dit vooral door het
bieden van toegang tot gezonde voeding en tot sport, cultuur, school en sociale activiteiten.
Van het Europees Nederlandse deel van de regeling kon een nagenoeg compleet beeld worden
geschetst van de output en het aantal kinderen dat met de ondersteunde verstrekkingen is
bereikt. Hierin is sprake van een grote variatie in bereik, namelijk van enkele tientallen (bij
specifieke doelgroepen) tot enkele tienduizenden (brede verspreiding van boeken). Ruim de helft
van de projecten was er tijdens de evaluatie in geslaagd om (ruimschoots) het bereik te behalen
zoals ook was beoogd in de subsidieaanvraag.
Bijna twee derde van de deelnemers in Europees Nederland heeft inmiddels de behaalde
resultaten uitgedragen of gaat dit binnenkort alsnog doen. Daarbij worden met name eigen
communicatiekanalen (zoals social media, eigen website en nieuwsbrief) ingeschakeld. Een deel
van de respondenten ziet bij de communicatie over de projectresultaten ook nog een
ondersteunende rol voor het ministerie weggelegd.
Bureau Bartels | 45

Bijlage I Geraadpleegde sleutelpersonen
De heer G. Ashruf

Ministerie van SZW, UVB

Mevrouw A. Fernand

Ministerie van SZW, Directie PDV

De heer O. Husslage

Ministerie van SZW, UVB

Mevrouw Ch. Loven

Ministerie van SZW, Directie WR

De heer H. Öztürk

Ministerie van SZW, Afdeling BSB

De heer C. van Riel

Ministerie van SZW, Directie PDV

46 | Bureau Bartels