Auditdienst Rijk
Ministerie van Financiën

Onderzoeksrapport
Onderbouwing statusrapport DSO-Landelijke
Voorziening
definitief

Colofon
Titel

Onderbouwing statusrapport DSO-Landelijke
voorziening

Uitgebracht aan

Programma-DG Omgevingswet

Datum

12 december 2019

Kenmerk

2019-0000213208

Inlichtingen
Auditdienst Rijk
070-342 7700

Inhoud

Uitkomsten onderzoek (samenvatting) —4
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
1.6

Opdracht en aanleiding—5
Omgevingswet en digitaal stelsel—5
Aanleiding tot vraagstelling—5
Vraag ADR—5
Doel (ten einde)—6
Object van onderzoek—6
Referentiekader—6

2
2.1
2.2
2.2.1
2.2.2

Bevindingen—7
Inleiding—7
Bevindingen—7
Voldoende stabiel—7
Onderbouwing getoetst—S

3
3.1
3.1.1
3.1.2
3.2
3.3

Verantwoording onderzoek—9
Werkzaamheden en afbakening—9
Afbakening—9
Werkzaamheden—9
Gehanteerde Standaard—9
Verspreiding rapport—9

4

Ondertekening—li

Bijlage(n)—Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Uitkomsten onderzoek (samenvatting)

Het statusrapport met betrekking tot aansluiten, vullen en oefenen met het Digitaal
Stelsel Omgevingswet Landelijke Voorziening is op 19 november 2019 aangeboden
aan de Eerste Kamer in de vorm van een bijlage bij de Kamerbrief van de Minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Dit statusrapport is de eerste
stap van de Minister van BZK in de beantwoording van de vraag van de Eerste
Kamer “is het basisniveau DSO-LV (Digitaal Stelsel Omgevingswet landelijke
voorziening) voldoende stabiel voor overheden om het komende jaar te kunnen
aansluiten en oefenen?”.
—

In de brief van 18 oktober geeft de Minister aan hoe deze vragen beantwoord gaan
worden en wat in dit verband de vraag aan de ADR is, citaat: “Er zal voor 26
november een schriftelijk 1
‘statusrapport van de reeds uitgevoerde en de voor eind
’
2019 en begin 2020 geplande activiteiten met betrekking tot het aansluiten en
oefenen met het DSO-LV, en de borging daarvan in het programma worden
gemaakt. Dit geeft een eerste inzicht en overzicht in de stabiliteit van DSO-LV ten
behoeve van aansluiten en oefenen. De onderbouwing van dit 2
‘statusrapport wordt
’
door de ADR onderzocht dat resulteert in een rapport van bevindingen dat voor het
Kerstreces wordt aangeboden aan de Eerste Kamer.”
Dit leidt tot de volgende richtinggevende vraag voor het ADR-onderzoek:
Is de feitelijke informatie in het Statusrapport dat dient als antwoord op
vraag 2 Is het basisniveau DSO-Landelijke Voorziening voldoende stabiel
voor overheden om het komende jaar te kunnen aansluiten en oefenen? in
overeenstemming met de onderliggende basisdocumentatie.
De ADR heeft hiertoe in een periode van twee weken 237 passages, waarvoor
onderbouwing vereist is, vergeleken met ruim 450 door de opdrachtgever
aangeleverde verwijzingen.

Uitkomst van het ADR-onderzoek is:
de uitspraken in het statusrapport zijn, op vijf bevindingen na, concreet
en helder en kunnen worden onderbouwd met basisinformatie.
er zijn vijf bevindingen die betrekking hebben op genoemde aantallen,
datums en gebruikte terminologie.
dat het Statusrapport an sich inhoudelijk geen antwoord geeft op de
vraag of de DSO-Landelijke Voorziening voldoende stabiel is. Dit
antwoord staat wel in de begeleidende Kamerbrief van 19 november
2019 (beknopt) en in de Kamerbief van 29 november 2019 (uitgebreid).
-

-

-

Dit onderzoek is in opdracht van, en wordt gerapporteerd aan, de programma-DG
Omgevingswet.

1

De oorspronkelijke gebruikte term is feitenrelaas. Deze is nadien vervangen door de term
statusrapport.
2 Idem

4 van 13 1 Onderbouwing statusrapport D50

Opdracht en aanleiding

1.1

Omgevingswet en digitaal stelsel
Vanaf 2021 treedt de nieuwe Omgevingswet in werking. De Omgevingswet bundelt
alle huidige wetten over de leefomgeving. Onderdeel van de Omgevingswet is een
Digitaal Stelsel Omgevingswet. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) biedt een
digitaal loket waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen
zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving. Via het DSO kunnen zij:
vergunningen aanvragen en meldingen doen;
zien welke regels en beleid van toepassing zijn op een locatie;
op termijn informatie raadplegen over de kwaliteit van de fysieke
leefomgeving. Denk bijvoorbeeld aan gegevens over water- of luchtkwaliteit
en geluidbelasting.
Dit landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet is ter ondersteuning van het werken met
de Omgevingswet. Om dit alles te realiseren is er binnen het Ministerie van
Binnenlandse Zaken (BZK) een programma directoraat-generaal (DG)
Omgevingswet.
-

-

-

1.2

Aanleiding tot vraagstelling
De ontwikkeling van de landelijke basisvoorziening van het digitale stelsel
omgevingswet bevindt zich momenteel in de laatste fase. Het DSO-Landelijke
Voorziening wordt naar verwachting eind 2019 technisch opgeleverd dusdanig dat
gemeenten en waterschappen met het systeem kunnen oefenen.

De Eerste Kamer is bezig zich een beeld en oordeel te vormen over het DSO
Landelijke Voorziening (DSO-LV) in het kader van de behandeling van de
Invoeringswet. Hiervoor is door de Eerste Kamer aan de Minister gevraagd om
antwoorden op een aantal vragen
. Deze vragen zijn door de Minister in een brief
3
van 18 oktober 2019 als volgt samengevat:
1. Is het DSO-LV bruikbaar en toegankelijk voor laaggeletterden en mensen met
een beperking?
2. Is het basisniveau DSO-LV voldoende stabiel voor overheden om het komende
jaar te kunnen aansluiten en oefenen?
3. Is het thans verantwoord om de stap te kunnen zetten richting de
doorontwikkeling van het DSO-LV?
1.3

Vraag ADR

In de brief van 18 oktober geeft de Minister aan hoe deze vragen beantwoord gaan
worden. De ADR heeft hierbij een rol bij de beantwoording van de tweede vraag:
“is het basisniveau DSO-LV (digitaal stelsel omgevingswet landelijke voorziening)
voldoende stabiel voor overheden om het komende jaar te kunnen aansluiten en
oefenen?”. Deze rol wordt als volgt beschreven in de brief van 18 oktober;
—

“(citaat) Er zal voor 26 november een schriftelijk statusrapport
5 van de reeds
uitgevoerde en de voor eind 2019 en begin 2020 geplande activiteiten met
betrekking tot het aansluiten en oefenen met het DSO-LV, en de borging daarvan in
het programma worden gemaakt. Dit geeft een eerste inzicht en overzicht in de
stabiliteit van DSO-LV ten behoeve van aansluiten en oefenen. De onderbouwing

Brief eerste Kamer aan Minister BZK, 4 oktober 2019, kenmerk 164662.14u.
Brief Minister BZK aan Eerste Kamer, Tussenbalans BIT bij oplevering basisniveau DSO-LV,
18 oktober 2019.
De oorspronkelijke gebruikte term is feitenrelaas. Deze is nadien vervangen in door de term
statusrapport.
5 van 13 1 Onderbouwing statusrapport DSO

van dit ‘statusrapport’ wordt door de ADR onderzocht dat resulteert in een rapport
van bevindingen dat voor het Kerstreces wordt aangeboden aan de Eerste Kamer.”
Dit leidt tot de volgende richtinggevende vraag voor het ADR-onderzoek:

Is de feitelijke informatie in het 6
Statusrapport dat dient als antwoord op vraag 2
Is het basisniveau DSO-Landelijke Voorziening voldoende stabiel voor
overheden om het komende jaar te kunnen aansluiten en oefenen? in
overeenstemming met de onderliggende basisdocumentatie.

1.4

Doel (ten einde)
De ADR is gevraagd om als onafhankelijke partij door middel van een rapport van
bevindingen het statusrapport dat dient als onderbouwing van het antwoord te
onderzoeken. Dit onderzoek wordt gevraagd aan de ADR ten einde een
onafhankelijk onderzoek te krijgen op de onderbouwing van de antwoorden voor de
vaste Kamercommissie voor Infrastructuur, Waterstaat en Omgeving van de Eerste
Kamer.

1.5

Object van onderzoek
Het object van onderzoek is het antwoord op vraag 2 zie boven paragraaf 1.2
de vorm van het Statusrapport zoals opgesteld door het Programma-DG
Omgevingswet. Onderzocht wordt of het feitelijk gerapporteerde antwoord is
onderbouwd. De aanbiedingsbrief bij het Statusrapport vormt geen object van
onderzoek maar wordt wel bezien op consistentie met het Statusrapport.
-

L6

—

in

Referentiekader
De feitelijke informatie in het Statusrapport moet in overeenstemming zijn met de
onderliggende basisdocumentatie. Er mogen geen tegenstrijdigheden of afwijkingen
zijn tussen de informatie in de beantwoording en de daaraan ten grondslag liggende
basisdocumentatie. Daarnaast moet de beantwoording helder en concreet zijn opdat
toetsing mogelijk is.

6

Bijlage bij Kamerbrief aan Eerste Kamer van 19 november, 2019-0000619091

6 van 13 1 Onderbouwing statusrapporl DSO

2

Bevindingen

2.1

Inleiding
Het sta tusrapport met betrekking tot aansluiten, vullen en oefenen met het DSO is
op 19 november 2019 aangeboden aan de Eerste Kamer in de vorm van een bijlage
bij de Kamerbrief van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK). Het statusrapport is de eerste stap in de beantwoording van de Minister van
BZK op de vraag van de Eerste Kamer “is het basisniveau DSO-LV (digitaal stelsel
omgevingswet landelijke voorziening) voldoende stabiel voor overheden om het
komende jaar te kunnen aansluiten en oefenen ?‘
—

Door de Auditdienst Rijk is onderzocht of de feitelijke informatie in het statusrapport
overeenkomt met de onderliggende basisdocumentatie. Concreet betekent dit dat:
Er mogen geen tegenstrijdigheden of afwijkingen zijn tussen de informatie in de
beantwoording en de daaraan ten grondslag liggende basisdocumentatie.
de beantwoording helder en concreet is opdat toetsing mogelijk is.
-

-

2.2

Bevindingen
De ADR heeft de onderbouwing van het statusrapport onderzocht komt tot de
volgende bevindingen:

2.2.1

Voldoende stabiel
In de inleiding van het Statusrapport staat dat het statusrapport de eerste stap is in
de beantwoording van de vraag “is het basisniveau DSO-LV voldoende stabiel voor
overheden om het komende jaar te kunnen aansluiten en oefenen
”
2
Hiertoe wordt stabiel gedefinieerd als gereedheid van de DSO-Landelijke
Voorziening componenten voor oefenen, vullen en aansluiten. De vijf onderdelen in
het statusrapport geven tezamen een actueel beeld van de mate van gereedheid
van de DSO-Landelijke Voorziening om in 2020 te kunnen starten met oefenen,
vullen en aansluiten. Echter, in het statusrapport an sich staat geen antwoord over
het wel of niet voldoende stabiel c.q. gereed zijn van DSO-Landelijke Voorziening.
Dit antwoord is wel terug te vinden in de begeleidende Kamerbrief van 19 november
2019v en in kamerbrief van 29 november 20198. De kamerbrief van 29 november is
het meest uitgebreid, citaat uit deze brief:
“Per 1-10-2019 is er een voortgang van 75% van de eisen van het basisniveau
gerealiseerd. De prognose voor het vierde kwartaal van 2019 is dat per 31-12-2019
een voortgang van 83% is gerealiseerd. Dit is ruim voldoende om het aansluiten,
vullen en oefenen te kunnen ondersteunen. De resterende functionaliteit is niet van
direct belang om te kunnen aansluiten, vullen en oefenen door alle medeoverheden.
Voorbeelden van functionaliteiten die in 2020 af zullen worden gemaakt zijn
archivering of het ambtshalve indienen van een papieren aanvraag.
Met de aanstaande oplevering is het gedefinieerde basisniveau DSO-LV in
belangrijke mate gerealiseerd, maar niet volledig af op het oorspronkelijk geplande
moment. In overleg met de koepels en het Rijk is geïnventariseerd welke punten
nog openstaan en geprioriteerd welke functionaliteiten nodig zijn om wel meteen in
2020 te kunnen starten met aansluiten en oefenen. Het basisniveau van het DSO-LV
zal vervolgens in 2020 worden voltooid. DSO-LV wordt daarmee in twee stappen
opgeleverd. Met de versie per eind 2019 maken we een tussenstap zodat bevoegd
‘

8

Kamerbrief aan Eerste Kamer van 19 november, 2019-0000619091.
Kamerbrief aan Eerste Kamer van 29 november, 2019-0000634024.

7 van 13 1 Onderbouwing statusrapport DSO

gezagen en leveranciers kunnen starten met hun voorbereidingen voor aansluiten,
vullen en oefenen. De conclusie dat het verantwoord is om deze stap nu te zetten,
baseer ik op het statusrapport over het DSO-LV met betrekking tot aansluiten,
vullen en oefenen, dat ik op 19 november naar uw Kamer stuurde. Ik benadruk dat
hoe uitgebreid, zorgvuldig en goed alle voorbereidingen ook zijn geweest, de echte
werking toont zich pas na verloop van tijd in het daadwerkelijk gebruik. Daarom is
het van belang zo spoedig als mogelijk te starten. Het iteratieve proces van
aansluiten, doorontwikkeling en uitbouw met extra functionaliteit en informatie zal
plaatsvinden onder regie van de Strategische beheerorganisatie. Met het
basisniveau, medio 2020, staat er een volledig werkend stelsel conform het hiervoor
ge formuleerde Programma van Eisen.”
Met deze tekst uit de Kamerbrief is er een antwoord op de vraag naar voldoende
stabiel van het basisniveau DSO-landelijke voorziening op basis van het
statusrapport.
2.2.2

Onderbouwing getoetst
Alle uitspraken in het statusrapport zijn concreet, helder en kunnen worden
onderbouwd met basisdocumentatie, behoudens de volgende uitspraken:
In hoofdstuk 3 op pagina 9 staat de uitspraak ‘Binnen de resterende 95 GPvE
eisen die nog niet nodig zijn voor aansluiten, vullen en oefenen begin 2020, is de
verdeling qua voortgang op basis van de prognose voor 31 december 2019 als
volgt: 33 eisen zijn volledig gereed, 18 eisen tussen 75-99% gereed, 12 eisen
tussen 50-74% gereed, 18 eisen voor minder dan 50% gereed. Op basis van de
aangeleverde onderbouwing komen de onderzoekers op 16 in plaats van 18 eisen
tussen 75-99% gereed.
-

‘

In hoofdstuk 4 staat de uitspraak De softwareleveranciers van lokale systemen uit
de hiervoor genoemde drie groepen zijn betrokken bij ongeveer de helft van alle
uitgevoerde praktijkproeven (52 van de 127). Op basis van de aangeleverde
onderbouwing komen de onderzoekers op 123 praktijkproeven.
-

In hoofdstuk 4 staat figuur 4.6 met de toelichting: aantal deelnemende
softwareleveranciers aan praktijkproeven per DSO-keten (NB sommige proeven
betreffende meerdere leveranciers). Deze uitspraak betreft DSO-ketens. Op basis
van de aangeleverde onderbouwing komen de onderzoekers tot de bevinding dat
het hier geen ketens maar systeemsoorten betreft. Daarnaast sluiten de aantallen in
figuur 4.6 niet aan op de aangeleverde documentatie. Op basis van de aangeleverde
onderbouwing komen de onderzoekers tot de volgend getallen in de figuur 4.6: 30
i.p.v. 26, 25 i.p.v. 26 en 24 i.p.v. 22.
-

In hoofdstuk 4 staat op pagina 16 de tekst In 2019 is gestart met praktijkproeven
met nieuwe onderwerpen, zoals bruidsschat (5 proeven),
samenwerkingsfunctionaliteit (4) en annoteren (11). Figuur 4.7 geeft een volledig
overzicht van onderwerpen van praktijkproeven. Alleen, wanneer de onderzoekers
dit checken in figuur 4.7 dat is het aantal annoteren juridische regels in figuur 4.7
geen 11 maar 17.
-

-

In hoofdstuk 5 staat in de tabel met bestuurlijke besluitvorming de volgende rij:
Augustus 2017
Beheer
Uitgangspunten m.b.t. invulling beheer
Informatieproducten

Afwegingskader voor prioriteren
informatieproducten

Op basis van de aangeleverde onderbouwing komen de onderzoekers tot de
bevinding dat het hier niet de maand augustus maar juni 2017 betreft.

8 van 13 1 Onderbouwing statusrapport DSO

3

Verantwoording onderzoek

3.1

Werkzaamheden en afbakening

3.1.1

Afbakening
Het ADR-onderzoek beperkt zich tot de onderbouwing van het statusrapport als
antwoord op vraag 2 met behulp van de door de opdrachtgever aangeleverde
basisdocumentatie.
De basisinformatie is de verantwoordelijkheid van, en is aangeleverd door het
Programma DG Omgevingswet.
Er is door de ADR geen onderzoek gedaan naar de totstandkoming en de bronnen
van de basisdocumentatie.
Door de ADR is geen zelfstandig materieel onderzoek gedaan voor de
beantwoording van de gestelde vraag. De inhoudelijke vraag of het basisniveau
stabiel is, wordt niet in dit ADR-onderzoek beantwoord
.
9
-

-

-

-

3.1.2

Werkzaamheden
Onderzocht is of de uitspraken in het Statusrapport overeenstemmen met de
-auditors)
10
onderliggende basisdocumentatie. Vijf auditors (2 IT-auditors en 3 0A
hebben in een periode van twee weken;
1. onderzocht of de uitspraken in het Statusrapport helder en concreet zijn.
Daar waar een passage in de beantwoording volgens de auditors niet helder en
concreet is, is dit gemeld en is gevraagd om een toelichting. Dit kan leiden tot een
bevinding.
2. onderzocht op basis van vier ogenprincipe of voor een passage onderbouwing
nodig is. Van de 286 passages was voor 237 passages in het statusdocument
onderbouwing nodig.
3. onderzocht of de 237 passages overeenstemmen met de aangeleverde
basisdocumentatie. Hiervoor zijn ruim 450, door het programma aangeleverde,
verwijzingen ter onderbouwing bestudeerd. Indien passages in de onderbouwing
niet overeenstemmen met de basisdocumentatie is gevraagd om een toelichting. Dit
kan leiden tot een voorlopige bevinding. Indien de onderbouwing van de betreffende
passage niet overeenstemt met de basisdocumentatie, is dit een voorlopige
bevinding.
4. de voorlopige bevindingen zijn in het kader van hoor-en wederhoor besproken
met de contactpersonen van de opdrachtgever.
-

3.2

Gehanteerde Standaard
Deze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met de Internationale
Standaarden voor de Beroepsuitoefening van Internal Auditing (IIA).
In dit rapport wordt geen zekerheid verschaft, omdat er geen assurance-opdracht is
uitgevoerd. In dit rapport worden enkel de feitelijke bevindingen van het onderzoek
vermeld en geen samenvattende conclusie of eindoordeel. De ontvangers van het
rapport dienen daaruit hun eigen conclusies te trekken.

3.3

Verspreiding rapport
De opdrachtgever, Programma-DG Omgevingswet, is eigenaar van dit rapport.

Dit staat ook in Kamerbrief aan Eerste Kamer van 19 november: “Op basis van het
statusrapport zal de Audit Dienst Rijk (ADR) een rapport van bevindingen opstellen. De ADR
zal kijken naar het document en de onderbouwing daarvan”.
10
Operationeel audit
9 van 13 1 onderbouwing statusrapport DSO

De ADR is de interne auditdienst van het Rijk. Dit rapport is primair bestemd voor
de opdrachtgever met wie wij deze opdracht zijn overeengekomen. In de
ministerraad is besloten dat het opdrachtgevende ministerie waarvoor de ADR een
rapport heeft geschreven, het rapport binnen zes weken op de website van de
rijksoverheid plaatst, tenzij daarvoor een uitzondering geldt. De minister van
Financiën stuurt elk halfjaar een overzicht naar de Tweede Kamer met de titels van
door de ADR uitgebrachte rapporten en plaatst dit overzicht op de website.

10 van 13

Onderbouwing statusrapport DSO

4

Ondertekening

Auditcjjenst Rijk,
Den Haag, 12 december 2019.

cîrs. O.G. Brouwer EMJA RO
Auditmanager

11 van 13

Onderbouwing statusrappo, DSO

—

Auditdienst Rijk
Postbus 20201
2500 EE Den Haag
(070) 342 77 00