Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1255
Vragen van de leden Den Boer en Bergkamp (beiden D66) aan de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het
bericht «Geen M of V, maar X: voor het eerst paspoort veranderd in
genderneutraal» (ingezonden 7 november 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Knops (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties) mede namens de Minister voor Rechtsbescherming
(ontvangen 22 januari 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 892.
Vraag 1
Kent u het bericht «Geen M of V, maar X: voor het eerst paspoort veranderd
in genderneutraal»?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Wat is de laatste stand van zaken bij de onderhandelingen over de
EU-Verordening biometrie op identiteitskaarten? Vindt u steun bij andere
lidstaten om de sekseregistratie optioneel te laten?
Antwoord 2
De EU verordening biometrie op identiteitskaarten2 stelt de ICAO richtlijn3 als
norm voor identiteitskaarten. Vermelding van geslacht wordt daarmee een
verplicht onderdeel van de visuele inspectiezone. Zoals aan uw Kamer
gemeld4 heeft Nederland er bij de onderhandelingen op aangedrongen
zichtbare vermelding van het geslacht op de identiteitskaart optioneel te
maken, zodat lidstaten zelf kunnen besluiten of zij hiervoor kiezen. Het
tekstvoorstel is overgenomen in de compromistekst. Of dit standhoudt in de
volgende fase van de onderhandelingen tussen de Commissie, de Raad en
het Europees parlement kan ik niet zeggen.

1

https://nos.nl/artikel/2255409-geen-m-of-v-maar-x-voor-het-eerst-paspoort-veranderd-ingenderneutraal.html
2
COM (2018) 212
3
ICAO Doc 9303 Machine Readable Travel Documents
4
KST 34 966 (5)

ah-tk-20182019-1255
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Bovenstaande betreft niet het Nederlands paspoort, waarvoor de ICAO
richtlijn al eerder in Europese wetgeving is vastgelegd5. Hierdoor is vermelding van geslacht op paspoorten verplicht. ICAO staat toe dat dit in M, V of X
is. De nadere invulling hiervan wordt aan de lidstaten gelaten.
Vraag 3
Wat betekent de uitspraak voor anderen die graag een X (of doorhaling van
geslacht) in hun paspoort zouden willen? Kunnen zij met deze uitspraak bij
hun gemeente terecht, of is het voor ieder individueel geval nodig om
opnieuw naar de rechter te gaan?
Antwoord 3
Deze zaak gaat om het verzoek om de vermelding van het geslacht «vrouwelijk» in de geboorteakte te wijzigen naar de vermelding «dat het geslacht niet
kan worden vastgesteld» (artikel 1:24 BW). Het verzoek is toegewezen,
waardoor de geboorteakte op dit punt is aangepast. Vervolgens heeft
aanpassing van de vermelding van het geslacht in de BRP en in het paspoort
van betrokkene plaatsgevonden. De Paspoortwet voorziet niet in aanpassing
van het geslacht in het paspoort zonder een aanpassing van de vermelding in
de BRP.
Gemeenten kunnen niet op basis van deze uitspraak overgaan tot aanpassing
van het geslacht naar «kan niet worden vastgesteld» van anderen die dit ook
wensen. In deze gevallen blijft een beoordeling door de rechter noodzakelijk
om tot een wijziging van de geboorteakte te komen.
Vraag 4
Welke stappen zijn er nodig om registratie van een X in een paspoort
mogelijk te maken? Gaat het om een aanpassing van de wet of om aanpassing van lagere regelgeving? Welke stappen gaat u daartoe ondernemen?
Wat is uw tijdspad?
Antwoord 4
Op dit moment is het al mogelijk een «X» in het paspoort te krijgen voor
intersekse personen. Dat veronderstelt voorafgaande aanpassing van de
geboorteakte via de rechter (artikel 1:24 BW).
Vraag 5 en 6
Zou het mogelijk zijn om de groep mensen die graag een X in hun paspoort
genoteerd zouden willen zien, te ondersteunen totdat de nodige wet- of
regelgeving is aangepast?
Deelt u de mening dat het wenselijk is dat uiteindelijk iedereen op basis van
genderidentiteit een keuze kan maken voor een X-registratie, nu de rechtbank
een X-registratie mogelijk heeft gemaakt omdat «de belanghebbende
voldoende aannemelijk heeft gemaakt dat bij haar sprake is van een
ambivalent geslacht»?
Antwoord 5 en 6
Gegevens in de BRP en paspoorten worden ontleend aan de akten van de
burgerlijke stand. Voor de BRP wordt de registratie van het geslacht in de
geboorteakte als brondocument gevolgd. Als bij de geboorte biologisch
gezien geen geslacht kan worden vastgesteld wordt in de geboorteakte
opgenomen «dat het geslacht niet kan worden vastgesteld». Dit leidt tot een
X in een paspoort. Dit kan alleen in de situatie waarin er geen geslacht kan
worden vastgesteld. Op dit moment is het niet mogelijk om andere redenen
een «X» vermeld te krijgen.
De uitspraak van de rechter waarnaar het NOS-artikel verwijst is ter appreciatie voorgelegd aan de Commissie van advies voor de zaken betreffende de
burgerlijke staat en de nationaliteit. De Commissie heeft bij brief van
19 september 2018 aan de Minister voor Rechtsbescherming laten weten in
de uitspraak van de rechter geen aanleiding te zien voor wetswijziging en het
raadzaam te achten de ontwikkelingen op dit terrein, ook internationaal, af te
wachten. De Minister voor Rechtsbescherming en ik delen de visie van de

5

verordening 2252/2004

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Commissie en achten wetswijziging op dit moment prematuur. Verdere
ontwikkelingen worden nauwlettend gevolgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3