Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

117
Vragen van het lid Groothuizen (D66) aan de Minister van Veiligheid en
Justitie over de verplichte pensioenleeftijd voor rechters (ingezonden
6 september 2017).
Antwoord van Minister Blok (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 6 oktober
2017) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 94.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Stoppen als rechter? Ik ben net zo fit
als een veertiger en nog hard nodig»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Komt het vaker voor dat rechters aangeven graag na hun zeventigste
levensjaar door te willen werken?
Antwoord 2
De Raad voor de rechtspraak heeft aangegeven dat hierover geen cijfers
bekend zijn. Rechters weten dat de wettelijke leeftijdsgrens van zeventig jaar
geldt en hebben daar over het algemeen geen probleem mee. Soms laat een
rechter weten nog wel langer door te willen gaan.
Vraag 3
Hoe beoordeelt u het argument dat de verplichte pensioenleeftijd in strijd is
met het verbod op leeftijdsdiscriminatie?
Antwoord 3
Er is geen strijd met het verbod op leeftijdsdiscriminatie. In het algemeen
geldt dat een leeftijdsonderscheid mag worden gemaakt als dit een legitiem
doel dient en proportioneel is (vgl. artikel 7, eerste lid onder c, Wet gelijke
behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid). De leden van de rechterlijke
macht met rechtspraak belast worden op grond van artikel 117, tweede lid
van de Grondwet voor het leven benoemd en wegens het bereiken van een
bij de wet te bepalen leeftijd ontslagen. De leeftijdsgrens voor leden van de

1

ah-tk-20172018-117
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

NRC, 4 september 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

rechterlijke macht met rechtspraak belast is in artikel 46h, derde lid van de
Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren (Wrra) bepaald op zeventig jaar. Die
leeftijdsgrens geldt voor alle rechterlijke ambtenaren met rechtspraak belast
en geldt dus ook voor raadsheren- en rechters-plaatsvervangers. Uit de
wetsgeschiedenis blijkt dat het onder meer met het oog op doorstroming in
de rechterlijke organisatie en het voorkomen van individuele beslissingen
over het functioneren van een rechter van belang was een leeftijdsgrens te
hanteren2 (vgl. artikel 7, eerste lid, onder a, van de Wet gelijke behandeling
op grond van leeftijd bij de arbeid). Gelet op het beginsel van de benoeming
voor het leven (onafzetbaarheid) was het belangrijk een voor alle rechterlijke
ambtenaren gelijke leeftijdsgrens te stellen. Alleen zo kon de onafhankelijkheid worden gewaarborgd. Deze argumenten acht ik nog steeds valide. De
leeftijdsgrens dient naar mijn oordeel een legitiem doel. De Staat handelt met
het hanteren van de leeftijdsgrens van zeventig jaar, gelet op de ook elders in
regelgeving gehanteerde leeftijdsgrens van zeventig jaar, het gemiddeld
afnemende functioneren van werknemers naar mate de leeftijd vordert en het
feit dat deze leeftijdsgrens (nog altijd) is gelegen boven de pensioengerechtigde leeftijd en de jurisprudentie op dit punt3, niet onrechtmatig.
Vraag 4
Bent u het eens met de stelling dat de verplichte pensioenleeftijd voor
rechters niet meer strookt met de huidige gemiddelde levensverwachting?
Antwoord 4
De verplichte pensioensleeftijd voor rechters is sinds 1932 ongewijzigd
gebleven. Iedere gekozen leeftijdsgrens is altijd in zekere mate arbitrair. Al in
1932 bij de invoering van de leeftijdsgrens zijn verschillende leeftijden, hoger
en lager, overwogen. Voor de gekozen leeftijd van zeventig jaar werd van
belang geacht dat de algehele pensioenleeftijd lager lag (en nog altijd lager
ligt). Een direct verband met de toenmalige levensverwachting is niet gelegd.
Het klopt dat de gemiddelde levensverwachting sindsdien is gestegen. Dat
neemt niet weg dat een zeer groot deel van de rechters reeds op de
pensioengerechtigde leeftijd met pensioen gaat of is gegaan. Dit correspondeert met wat onder diverse andere beroepsgroepen in Nederland gebruikelijk is.
Vraag 5
Bent u het er mee eens dat het loslaten of verhogen van de verplichte
ontslagleeftijd voor rechters een mogelijke bijdrage kan leveren aan het
oplossen van het tekort aan (ervaren) rechters?
Antwoord 5
Er is op dit moment voldoende aanbod van geschikte kandidaten met ruime
juridische ervaring voor rechterlijke functies. Doordat gerechten meer
vacatures open stellen voor ervaren rechters en de toelatingsstaffels bij
diverse selectierondes zijn verruimd, heeft dit geleid tot instroom van
aanmerkelijk meer ervaren rechters.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u het voorstel om, indien de verplichte ontslagleeftijd wordt
losgelaten, voor rechters boven een bepaalde leeftijd een zogenaamde
keuring of toets in te stellen?
Vraag 7
Bent u bereid aanpassing van de verplichte leeftijdsgrens te onderzoeken? Zo
ja, op welke termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6 en 7
De Grondwet schrijft leeftijdsontslag voor rechters op goede gronden voor.
Hoewel ik van mening ben dat de leeftijdsgrens van zeventig jaar niet strijdig
is met het verbod op leeftijdsdiscriminatie, ben ik gezien de bredere discussie

2
3

Kamerstuk 1932/33, 138, nr. 3.
Hoge Raad 13 juli 2012, ECLI:NL:HR:2012:BW3367; Centrale Raad van Beroep, 4 november
1993, ECLI:NL:CRVB:1993:ZB4962.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

die over dit onderwerp is ontstaan wel bereid om de wenselijkheid van de
bestaande leeftijdsgrens nader te onderzoeken. Dit vergt een bredere
afweging waarbij in elk geval de Hoge Raad, Raad voor de rechtspraak, de
Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State en de Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak betrokken worden en waarbij tevens wettelijke
leeftijdsgrenzen voor andere beroepen in ogenschouw moeten worden
genomen. Daarbij moet het waarborgen van de rechterlijke onafhankelijkheid,
die gediend is met het stellen van een leeftijdsgrens, voorop staan. Ik zal uw
Kamer hierover nader informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3