Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

31 066

Belastingdienst

Nr. 607

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARISSEN VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 februari 2020
De Belastingdienst is samen met andere uitvoeringsorganisaties een
belangrijk gezicht van de overheid voor burgers en bedrijven. Lange tijd
was de Belastingdienst succesvol in het vervullen van zijn taken. Dit heeft
er mede toe geleid dat er veel nieuwe taken bij zijn gekomen en dat de
complexiteit daarmee is toegenomen. Helaas gaan er de laatste jaren
herhaaldelijk zaken mis. Bij de Belastingdienst zijn veel medewerkers
vertrokken, zijn achterstanden in de dienstverlening ontstaan en staan
verouderde ICT-systemen onder druk. Het gevolg is dat burgers en
bedrijven niet meer centraal staan waardoor er ook goedwillende mensen
het slachtoffer zijn geworden van tekortkomingen bij de Belastingdienst.
Een voorbeeld hiervan zijn de tekortkomingen in de Toeslagenwetgeving,
in combinatie met de institutionele vooringenomenheid bij de uitvoering
van onder meer het fraudebeleid. Dit leidt in de maatschappij tot terechte
kritiek.
Dit alles raakt aan het zo belangrijke vertrouwen in de Belastingdienst.
Begrijpelijk, want in het kinderopvangtoeslagendossier stond de dienst
meer tegenover dan naast de burger. Herbezinning op de werkwijze,
structuur en cultuur van de Belastingdienst is dan ook hard nodig. Het
kabinet heeft uw Kamer daarom op 11 januari jl.1 laten weten dat het de
politieke sturing op de Belastingdienst, Toeslagen en de Douane versterkt,
met de benoeming van twee Staatssecretarissen (een Staatssecretaris
Fiscaliteit en Belastingdienst en een Staatssecretaris Toeslagen en
Douane). Daarnaast wordt ook de ambtelijke aansturing van de Belastingdienst versterkt, om deze problemen adequaat te kunnen aanpakken. Als
eerste stap zijn twee interim-directeuren-generaal aangesteld voor de
Belastingdienst en voor Toeslagen. Voor de Douane is een waarnemend
directeur-generaal benoemd. Het is ons streven voor de zomer de
definitieve benoemingen te doen.

1

kst-31066-607
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 31 066, nr. 588.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

1

In deze brief beschrijven wij, mede namens de Minister van Financiën,
hoe wij de vervolgstappen bij de Belastingdienst, de Douane en Toeslagen
voor ons zien, gericht op een beter en menselijker functioneren. Mens en
medewerker staan centraal in deze aanpak.
1. Doelen en ambities
In de brief van de Minister van Financiën van 11 januari jl. over het
versterken van de besturing van de Belastingdienst is gemarkeerd dat de
Belastingdienst een zeer grote organisatie is met zeer uiteenlopende
doelen en een divers takenpakket. De missie van de Belastingdienst is
rechtvaardige belastingheffing. Toeslagen verleent financiële steun voor
mensen met veelal lagere inkomens voor belangrijke voorzieningen als
wonen, zorg en kinderopvang. De Douane borgt de veiligheid van het
goederenverkeer over de EU-buitengrens en heft en int de binnenlandse
accijnzen en verbruiksbelastingen. De benodigde competenties verschillen
uiteraard ook per doelstelling en taak. Dat vraagt per onderdeel een
andere aanpak.
Bovendien zijn de opgaven voor elk van de onderdelen groot. De
Belastingdienst staat voor de taak om de ICT en informatiehuishouding op
orde te krijgen. Zolang dit niet op orde is, is het ingewikkelder om
enerzijds de werkzaamheden zonder verstoringen uit te voeren en
anderzijds ook invulling te geven aan nieuwe opdrachten vanuit de
samenleving. Bij Toeslagen is het herstel van vertrouwen rondom met
name de kinderopvangtoeslag een buitengewone opgave. Bij Douane
staat de Brexit voor de deur.
Het kabinet heeft geconstateerd dat de span of control van het
management te groot was. In de afgelopen jaren zijn door onze
voorgangers al belangrijke stappen gezet, maar we moeten constateren
dat aanpassing van de huidige politieke en ambtelijke aansturing nodig is
om de noodzakelijke verandering te bereiken. Dat willen we professioneel
en zorgvuldig doen. Daarom zullen we de aansturing versterken en waar
nodig de Belastingdienst, Toeslagen en Douane ontvlechten. Zoals de
Minister van Financiën in het debat van 21 januari jl. heeft aangegeven
gaan wij alleen ontvlechten waar dat zinvol is.
Zo krijgen de organisatieonderdelen op korte termijn de bestuurlijke
aandacht en focus die past bij de omvang en het belang van hun taak en
worden onnodige reorganisaties vermeden, zodat burgers en bedrijven
kunnen rekenen op zorgvuldigheid, betrouwbaarheid en vooral goede
dienstverlening.
Doen wat werkt
Bij het ontvlechten gaan we stapsgewijs en zorgvuldig te werk. De
Belastingdienst, Toeslagen en Douane hebben ieder een eigen grote
opgave en organisatie. Tegelijkertijd blijven er ook zaken die beter
gezamenlijk georganiseerd kunnen blijven. Zo maken de Belastingdienst
en Toeslagen gebruik van dezelfde (inkomens-)gegevens. Voor de
terreinen waar het voor de kwaliteit van dienstverlening beter is om
samen te werken, zal dat het uitgangspunt blijven. Daarbij besteden we
ook aandacht aan de haalbaarheid en risico’s, conform de oproep van uw
Kamer in de motie van het lid Bruijns c.s.2. Uw Kamer heeft daar terecht
aandacht voor gevraagd. We zullen dan ook nadrukkelijk aandacht
besteden aan de vraag hoe voorgestelde wijzigingen daadwerkelijk
bijdragen aan het oplossen van de uitdagingen van de drie onderdelen.
2

Kamerstuk 31 066, nr. 584.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

2

We nemen de ontvlechting ter hand met als motto: «doen wat werkt».
Tevens zullen de veranderingen plaatsvinden in nauw overleg met
medewerkers, medezeggenschap en de vakbonden, zoals aan de heer
Omtzigt is toegezegd en waartoe wij zijn opgeroepen door de motie van
het lid Leijten c.s.3. Daarvoor zijn al eerste gesprekken gevoerd met de
bonden en medezeggenschap. Het is onze ambitie om voor de zomer een
plan van aanpak voor de ontvlechting aan uw Kamer aan te bieden, zoals
gevraagd door mevrouw Lodders.
Belastingdienst
De komende periode willen we de eerste stappen zetten naar een
Belastingdienst die betrouwbaar, benaderbaar en behulpzaam is. De
Belastingdienst moet voorspelbaar zijn en geruisloos aanwezig in de
levens van de belastingbetalers, als een geoliede machine met een
menselijk gezicht die het geld int dat nodig is voor al die belangrijke
collectieve voorzieningen zoals scholen, wegen en veiligheid. We streven
naar een Belastingdienst die zich flexibel opstelt en meedenkt, maar die
ook handhaaft als burgers en bedrijven hun verplichtingen doelbewust
niet nakomen. De Belastingdienst bevordert de naleving en pakt fraude
aan, maar dat mag nooit ten koste gaan van goedwillende burgers. We
willen een Belastingdienst die begrijpelijk en helder communiceert, zodat
mensen weten waar ze aan toe zijn. We zijn duidelijk in welke keuzes we
maken, en we maken ook inzichtelijk waarom we die keuzes maken. We
willen werken aan een moderne en innovatieve Belastingdienst, die
vooroploopt en internationaal als voorbeeld dient – zoals er nu al
wereldwijd gekeken wordt naar de vooraf ingevulde aangifte bij de
inkomstenbelasting. We begrijpen dat dit een ambitieus toekomstbeeld is
dat binnen een complexe organisatie als de Belastingdienst tijd en
zorgvuldige stappen vraagt. Maar we vinden het van groot belang om aan
te geven welke ontwikkeling we voor ons zien, zodat we daar samen aan
kunnen werken. Verder in deze brief treft u een uitgebreidere schets aan
van de aanpak voor de Belastingdienst met stevige aandacht voor cultuur,
dienstverlening, ICT en managementinformatie. Deze aanpak is nodig om
weer een wendbare organisatie te worden, waar meer ruimte is voor
nieuwe beleidsinitiatieven en innovatie. Zo zullen wij in maart de
ambtelijke «bouwstenen voor een beter belastingstelsel» aanbieden aan
uw Kamer. Deze zouden gebruikt kunnen worden voor toekomstige
beleidsinitiatieven waarvoor een wendbare Belastingdienst nodig is.
Douane
De Douane staat de komende jaren voor diverse uitdagingen. Brexit is er
daar één van. Wat de uitkomst van de onderhandelingen over een
handelsovereenkomst tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese
Unie ook zal zijn, er gaan douaneformaliteiten gelden. De Douane heeft
zich in de afgelopen jaren zo goed mogelijk voorbereid, maar dat neemt
niet weg dat het een uitdaging zal zijn om de negatieve gevolgen voor het
bedrijfsleven zoveel mogelijk te beperken. Daarnaast heeft de Douane een
aandeel in de rijksbrede inspanningen in de aanpak van ondermijning.
Verder heeft de organisatie te maken met een sterke groei van het aantal
aangiften, door toename van de wereldhandel in de afgelopen jaren en de
e-commerce. Dat stelt eisen aan de handhaving en de ICT van de Douane.
Daarbij heeft de Douane in de komende jaren te maken met een grote
uitstroom van de medewerkers, onder andere in verband met pensionering, waardoor we veel aandacht moeten besteden aan het werven,
selecteren, opleiden en begeleiden van nieuwe medewerkers. Ten slotte
vraagt het beschermen van de organisatie en haar medewerkers tegen
3

Kamerstuk 31 066, nr. 580.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

3

mogelijke integriteitsschendingen de voortdurende aandacht van de
Douane.
FIOD
De taken van de FIOD vloeien voort uit de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten en daarbij heeft de FIOD een belangrijke opgave waar het
gaat om de financiële veiligheid van Nederland. Zo’n 40% van de
capaciteit van de FIOD wordt fiscaal, inclusief douane, ingezet, de overige
60% wordt in belangrijke mate ingezet voor bestrijding witwassen,
corruptie, cyberfraude en faillissementsfraude. De FIOD heeft een
belangrijke opgave bij de uitvoering van het nationale plan tegen
witwassen van het kabinet. Er zijn daarvoor extra middelen beschikbaar
gesteld en er wordt sterk ingezet op publiek private samenwerking met de
banken.
Toeslagen
Toeslagen heeft de opgave om jaarlijks voor meer dan vijf miljoen
huishoudens meer dan zeven miljoen toeslagen rechtmatig, tijdig en juist
toe te kennen en uit te keren. De afgelopen tijd is heel helder geworden
dat er grote problemen zijn ontstaan bij de toeslagen voor de kinderopvang. Hierdoor zijn veel ouders getroffen. Diverse onderzoeken hebben
aangetoond dat er sprake is van een combinatie van:
– een harde regelgeving met een sterk «alles of niets» karakter waardoor
vele ouders in de problemen zijn gebracht,
– een grote maatschappelijke en politieke druk om fraude te bestrijden,
– het niet hanteren van de menselijke maat in de uitvoering en institutionele vooringenomenheid bij onder meer de aanpak van fraudebestrijding.
De komende periode staat in het teken van het herstellen van het
geschonden vertrouwen van de burger. Hiervoor is een aanpak langs drie
lijnen noodzakelijk.
In de eerste plaats gaat het om het compenseren van de getroffen ouders
bij de kinderopvangtoeslag. Daarvoor is het advies van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen van groot belang. Tijdens de procedurevergadering van 19 februari jl. heeft uw Kamer verzocht om geïnformeerd te
worden over het tijdpad van de kabinetsreactie op het eindrapport van de
Adviescommissie Uitvoering Toeslagen. De Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen heeft laten weten dat zij ernaar streeft om haar eindrapport op
12 maart te publiceren. Zo spoedig mogelijk na het advies ontvangt uw
Kamer de kabinetsreactie. Wij zullen daarin ook een reactie geven op de
voor dit onderwerp openstaande moties en toezeggingen. Vervolgens
wordt de uitvoering van het herstelbeleid voortvarend ter handgenomen.
In de tweede plaats is het van groot belang dat in de lopende uitvoering
van de toeslagenregelingen geen nieuwe problemen ontstaan en dat
achterstanden worden weggewerkt. Daartoe leveren we in april een plan
van aanpak op. Daarnaast werken we aan een structurele verbetering van
de dienstverlening en bereikbaarheid. Naast digitale dienstverlening moet
ook persoonlijk contact mogelijk worden. Daardoor kan de dienst
mensgerichte aandacht geven en bij complexe vragen alle relevante feiten
en omstandigheden wegen en – zo mogelijk – in aanmerking nemen. Zo
zetten we de mens weer centraal in plaats van het dossier. Voor deze
mensgerichte manier van werken is het van belang om met voldoende
medewerkers met de juiste kwaliteit het werk te kunnen uitvoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

4

Zij vormen het aanspreekpunt van toeslagen en kunnen door goede
dienstverlening bouwen aan het vertrouwen. Daarnaast zal de ICT
vernieuwd en verbeterd moeten worden. Om beter inzicht te krijgen en
gericht te kunnen sturen wordt de managementinformatie verbeterd en
het risicomanagement geïntensiveerd. Het verbeterplan wordt voor de
zomer opgeleverd. We starten dan ook met de implementatie.
In de derde plaats willen we de juiste lessen trekken uit de toeslagenaffaire. De problematiek rondom de kinderopvangtoeslag laat zien dat het
noodzakelijk is om fundamenteler naar het stelsel te kijken. Om nu al
maatwerk bij complexe situaties mogelijk te maken en nieuwe problemen
te voorkomen zal het beleid op onderdelen worden aangepast en waar
mogelijk direct worden doorgevoerd. Verder wordt waar nodig wetgeving
in lijn met de motie van het lid Lodders c.s.4 voorbereid om verbeteringen
en alternatieven door te voeren om te bewegen naar een beter en
menselijker systeem. Hierover zijn wij in gesprek met onze collegabewindspersonen die de beleidsmatige verantwoordelijkheid dragen voor
verschillende toeslagen. Hier worden ook lopende trajecten zoals
maatwerk in dienstverlening, het verbetertraject kinderopvangtoeslag en
het IBO Toeslagen in meegenomen. Het streven is om te komen tot een
nieuw stelsel met oog voor de mensen. Uw Kamer ontvangt naar
verwachting eind maart een kabinetsreactie op het IBO Toeslagen. Daarin
zal ook de route worden geschetst om te komen tot een nieuw stelsel. In
de daaropvolgende maanden zal successievelijk op de domeinen
kinderopvang, wonen en zorg nadere planvorming plaatsvinden. Een
kernpunt daarbij is het verzoek van de motie van de leden Bruins en Van
Weyenberg5 om varianten te onderzoeken ter vervanging van het huidige
stelsel zodat we naar een beter en menselijker systeem kunnen komen.
Onze ambitie op het terrein van toeslagen is hoog, conform de oproep uit
de motie. Onze eerste stappen voor aanpassing van het stelsel zullen we
meenemen in de kabinetsreactie op de Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen. In de kabinetsreactie op het Interdepartementale Beleidsonderzoek naar toeslagen zullen we benoemen welke maatregelen dit
kabinet nog wil gaan nemen en waar nog nader onderzoek nodig is zodat
een volgend kabinet verdere stappen kan zetten naar een aangepast
stelsel.
Om voor alle getroffen ouders een zorgvuldig en snel herstel mogelijk te
maken is naast de huidige uitvoeringsorganisatie Toeslagen een aparte
crisisorganisatie met ingang van 24 februari jl. van start gegaan. Deze
crisisorganisatie richt zich op het recht doen aan de getroffen ouders en
doet dat op basis van een zorgvuldige communicatie en dienstverlening
richting de ouders.
De crisisorganisatie heeft de volgende taken:
– het opstellen van uitvoeringsregelingen en beleid om te komen tot de
compensatie of financiële vergoedingen aan ouders (op basis van het
advies van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen en de kabinetsreactie daarop);
– het informeren van de ouders via bijeenkomsten en persoonlijke
dienstverlening op een open en transparante wijze;
– het inrichten van een mensgericht loket (digitaal, telefonisch en fysiek)
waar ouders zich kunnen melden en terecht kunnen met hun vragen;
– het zo snel mogelijk vaststellen en op de juiste manier uitkeren van de
compensatie of financiële vergoedingen;

4
5

Kamerstuk 31 066, nr. 582.
Kamerstuk 31 066, nr. 558.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

5

–

het bevorderen van ondersteuning van ouders bij een mogelijke
samenloop van problemen, bijvoorbeeld ten aanzien van de schuldsanering.

Bij de uitvoering van haar taak zal de crisisorganisatie zich laten adviseren
door een vertegenwoordiging van de ouders en andere betrokkenen.
Uiteraard wordt de uitvoering van de compensatie afgestemd met het
Ministerie van SZW. De gedetailleerde opzet van de crisisorganisatie is
afhankelijk van het advies van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen.
In de kabinetsreactie op dat advies wordt uw Kamer geïnformeerd over de
voortgang.
Samen met de medewerkers
Al deze veranderingen zijn alleen mogelijk als we het samen met de
medewerkers van de Belastingdienst, Toeslagen en de Douane doen –
professionals die met het hoofd én het hart werken en die aan de bel
trekken als een wet uitwerkt op een manier die niet wenselijk is. Hun
signalen dienen door de beleidsdepartementen en waar nodig het
parlement snel te worden opgepakt. We voeren daarover ook nauw
overleg met de medezeggenschap en de vakbonden. De veranderingen
vragen binnen de diensten om een open cultuur, waar kritiek mogelijk is
en de antenne voor signalen van de buitenwereld scherp afgesteld staat.
Het is nodig dat we de afstand tussen de top en de werkvloer verkleinen,
zodat geluiden van de werkvloer gehoord en opgepikt worden.
Medewerkers moeten de ruimte krijgen om hun vak uit te oefenen. Hun
kennis, expertise en ervaringen zijn van groot belang bij de cruciale, maar
ingewikkelde veranderingen die nu op stapel staan. Hierna beschrijven wij
hoe wij deze randvoorwaarden willen creëren.
Op deze manier wil de Belastingdienst bereiken dat burgers en bedrijven
kunnen vertrouwen op onze diensten en dat de medewerkers met trots
werken voor de Belastingdienst, Toeslagen en de Douane.
2. Mens en medewerker centraal
a. Verbeteren van de dienstverlening aan burgers en bedrijven
De Belastingdienst, Toeslagen en de Douane moeten open en bereikbare
organisaties zijn. Dat vraagt een fundamentele verandering van de
dienstverlening en de interactie tussen de Belastingdienst, Toeslagen en
de Douane en burgers, ondernemers en hun intermediairs. Daarbij is
allereerst van belang dat burgers en bedrijven juist behandeld worden en
tijdig van informatie worden voorzien. Dat kan per papieren brief, digitaal
bericht of telefonisch, de website, de portalen en andere communicatiekanalen. Door het in één keer goed te doen, is vervolgcontact vaak niet
nodig.
Tegelijkertijd moet het altijd mogelijk zijn om de Belastingtelefoon te
bellen. Burgers en bedrijven die dat doen, moeten vervolgens dan goed
geholpen worden. Zie in dit kader ook de antwoorden op de Kamervragen
van het lid Lodders die bij deze brief zijn gevoegd. Burgers en bedrijven
verwachten onder andere snelle, nauwkeurige en foutloze processen,
dienstverlening op maat en zo min mogelijk onzekerheid. In de praktijk
lukt het nu vaak niet goed om aan te sluiten bij de vaardigheden en
belevingswereld van burgers en om – waar nodig – binnen de geldende
wet- en regelgeving maatwerk te verlenen. Daarom winnen we extern

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

6

advies in om de dienstverlening te verbeteren.6 De onderzoekers zullen de
vraag beantwoorden welke concrete maatregelen we bij de Belastingdienst, Douane en Toeslagen kunnen treffen om eerder en beter tot voor
burgers en bedrijven merkbare verbeteringen van de dienstverlening te
komen, waarbij ook oog is voor de menselijke maat. In het onderzoek zal
ook aandacht worden besteed aan het communiceren met moderne
middelen, aan mogelijke belemmeringen bij het doorvoeren van
verbeteringen, aan de mogelijkheden om dienstverlenings- en toezichtsprocessen beter te organiseren en aan het verder ontwikkelen van de
dienstverlening op de langere termijn. Het gaat hierbij niet alleen om de
directe contacten met de burgers of bedrijven, maar verbetering van de
processen binnen de dienst waardoor de kwaliteit van de dienstverlening
toeneemt. Daarbij wordt ook onderzocht hoe de dienstverlening van de
Belastingdienst beter kan aansluiten bij het zogenaamde doenvermogen
van burgers.
Bij Toeslagen heeft de dienstverlening de afgelopen jaren op sommige
punten ernstig tekortgeschoten. Daarom werken we zoals aangegeven
specifiek voor deze organisatie aan een plan dat de dienstverlening
versterkt, vereenvoudigt en de ruimte geeft om met meer menselijke
aandacht de toeslagvragers van dienst te zijn.
De Douane heeft door middel van het Overleg Douane-Bedrijfsleven en
vergelijkbare afstemmingsfora een nauwe band met het bedrijfsleven.
Hiermee is er een intensieve dialoog met oog voor de belangen en
opgave voor overheid en bedrijfsleven. Ook is vorig jaar de Douanetelefoon ontvlochten van de Belastingtelefoon en ingebed binnen de
(expertise van de) Douaneorganisatie, met als doel een betere informatievoorziening te bieden aan burgers en bedrijfsleven in het bijzonder. In het
kader van de voorbereiding van de Brexit zullen wij blijven werken aan
verbetering van de dienstverlening.
b. Naar de gewenste cultuur
De Belastingdienst, Toeslagen en Douane van de toekomst stellen de
burgers en bedrijven centraal. Dat staat voor ons voorop. De uitdaging is
om dat te verenigen met de enorme taak van de Belastingdienst,
Toeslagen en de Douane.
De leiderschaps- en cultuuraanpak
In de veranderaanpak van de Belastingdienst lag aanvankelijk de focus op
structuurwijzigingen. Maar dat is niet voldoende. De vernieuwing vraagt
ook om veranderingen in het leiderschap en in de cultuur van de
organisatie, die niet vrijblijvend zijn. Voor een deel is de opgave voor de
Belastingdienst, Toeslagen en Douane gelijk: we streven naar een
dienstverlenende en open dienst die handelt met oog voor de menselijke
maat en die betrouwbaar is. Dat vraagt van alle medewerkers in de
organisatie gelijke kernwaarden van verantwoordelijkheid, geloofwaardigheid en zorgvuldigheid, zowel binnen de organisatie als in de
communicatie met burgers en bedrijven. Ook moet er binnen de gehele
organisatie sprake zijn van een open en veilige cultuur, waar dilemma’s
worden besproken en er continue reflectie is op wat beter kan.
Zoals aan uw Kamer toegezegd worden personeelsraadspersonen
benoemd die met ingang van 1 maart 2020 gedurende één jaar aan de
slag gaan. Inmiddels zijn hiervoor twee kandidaten gevonden. De heer
A.M. Hol en mevrouw H.A.G. Splinter-Van Kan zijn bereid deze rol op zich
6

Kamerstuk 31 066, nr. 588.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

7

te nemen. U ontvangt op korte termijn het instellingsbesluit voor deze
personeelsraadspersonen.
Om koers te zetten richting de beoogde cultuur is de Belastingdienst sinds
het voorjaar van 2019 aan de slag met de leiderschaps- en cultuuraanpak.
De Belastingdienst, Douane en Toeslagen geven de centrale aanpak een
invulling die past bij de eigen taak en context. Omdat cultuur gaat over de
keuzes en het gedrag in het dagelijkse werk worden medewerkers en
leidinggevenden actief betrokken. Binnen hun teams voeren zij het
gesprek over waar we trots op zijn, waarmee we zouden moeten stoppen
en wat we juist morgen moeten starten. Door medewerkers mee te laten
praten over het huidige en gewenste gedrag geven we hen een grote
stem in de verandering. Het externe cultuuronderzoek van Deloitte geeft,
samen met bijvoorbeeld het medewerkersonderzoek en de observaties
van de externe klankbordgroep, verdere invulling aan het programma. Het
instellingbesluit van de externe klankbordgroep is als bijlage bij deze brief
toegevoegd7. Voor de zomer zal zullen wij uw Kamer informeren over de
vervolgaanpak van dit cultuuronderzoek.
Wel zijn er binnen de organisatie grote verschillen in bijvoorbeeld de taak,
context en uitdagingen waar we voor staan. Daarom is het belangrijk dat
de centrale leiderschaps- en cultuuraanpak binnen elk onderdeel van de
Belastingdienst, en binnen Douane en Toeslagen, een eigen invulling
krijgt die daarbij aansluit. Daarin hebben de Douane en Toeslagen te
maken met een meer specifieke opgave.
De specifieke opgave van Toeslagen
In de afgelopen maanden is heel helder geworden dat er bij de uitvoering
van de toeslagen door de Belastingdienst veel mis is gegaan. De impact
daarvan op burgers is enorm: het onterecht stopzetten van toeslagen, en
ook de manier waarop met ouders is omgegaan tonen de institutionele
vooringenomenheid en het gebrek aan menselijke maat. Dit betreft niet
alleen de uiteindelijke besluitvorming richting de ouders, maar ook de
wijze waarop er met hen is omgegaan door de verschillende afdelingen
binnen de Belastingdienst.
Het is voor zowel de betrokken ouders als voor de medewerkers van
Toeslagen en de betrokken onderdelen van de Belastingdienst van belang
om helder te krijgen wat er is misgegaan. Voor de ouders om hen te
kunnen uitleggen hoe zij in de problemen met de Belastingdienst zijn
geraakt. Voor de medewerkers omdat de situatie velen van hen ook heeft
geraakt. Zij herkennen zich niet meer in «hun» Belastingdienst.
Wij vinden het daarom noodzakelijk dat alle medewerkers van de
Belastingdienst die betrokken zijn of zijn geweest bij Toeslagen en
specifiek met de problemen met de kinderopvangtoeslag intensief en
gestructureerd met elkaar en met een vertegenwoordiging van ouders in
gesprek gaan over de concrete ervaringen van ouders en hun vertegenwoordigers, de conclusies van de Nationale ombudsman, de Algemene
Rekenkamer en de bevindingen van de Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen. Die gesprekken moeten in een veilige setting plaatsvinden en
professioneel worden begeleid. Die gesprekken zullen onder meer een
antwoord moeten geven op de vraag hoe en waar het uitvoeringsbeleid
zich zo tegen vele ouders heeft gekeerd. Wat is er gebeurd en hoe heeft
dat kunnen gebeuren? Daarbij kijken we zowel naar de invloed van
wetgeving en beleid als naar de invloed van keuzes in de uitvoering. Zo
7

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

8

zal er bijvoorbeeld antwoord moeten worden gegeven op de vraag
waarom bepaalde ouders onterecht als fraudeur werden aangemerkt en
zal moeten worden vastgesteld of er documenten zijn verdwenen zoals
door ouders vele ouders wordt gesteld.
We moeten ervoor zorgen dat we een open en eerlijke discussie kunnen
voeren waaruit we de ook juiste conclusies voor de toekomst kunnen
trekken. Daarvoor moeten waarborgen in dit traject worden ingebouwd.
Deze gesprekken zullen op korte termijn moeten starten en binnen een
termijn van twee maanden worden afgerond, om vervolgens op basis
hiervan lessen te trekken om een nieuwe start te kunnen maken. Over de
concrete opzet van dit traject wordt uw Kamer nader geïnformeerd in onze
reactie op het rapport van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen.
Ondertussen wordt zoals toegezegd door de Minister een second opinion
verricht op de informatie over de CAF-zaak. Dat onderzoek zal binnen twee
maanden moeten zijn afgerond.
De specifieke opgave van de Douane
De Douane is een trotse organisatie. Er werken naar verhouding veel
medewerkers met veel dienstjaren en ruime ervaring. Voor de Brexit heeft
de Douane na jaren van beperkte werving, een grote groep medewerkers
aangenomen. Het gaat daarbij om nieuwe en deels jonge medewerkers,
hetgeen de Douane voor de uitdaging stelt om de verschillende
generaties met elkaar te laten samenwerken. Daarbij is overdracht van
vakmanschap een prioriteit, vanwege de eerdergenoemde uitstroom.
Ook zorgt de omgeving waarin Douane zich begeeft ervoor dat er hoge
eisen aan integriteit worden gesteld. Daarom is het dus belangrijk om het
gesprek aan te gaan over moeilijke situaties en elkaar te helpen. Daartoe
heeft de Douane een geheel van samenhangende en elkaar aanvullende
maatregelen ingevoerd. Dit beleid is, naast het creëren van bewustwording bij de medewerkers, ook gericht op beschermende maatregelen,
zoals autorisaties in geautomatiseerde systemen, toegang tot en
beveiliging van locaties, functiescheiding en screening. En dat blijven we
aanscherpen waar het beter moet of beter kan. Zo werken we bijvoorbeeld
aan de maatregelen voor versterking van de screening zoals genoemd in
de brief die op 22 augustus 2019 aan uw Kamer is gezonden. In de eerste
helft van 2020 wordt hier een eerste beoordeling van opgemaakt. Ook zal
dan worden bezien of er aanleiding is de screening verder te versterken.
Hierbij zullen tevens de mogelijkheden en wenselijkheid van continue
screening aan de orde komen.
3. Aanpak aansturing
De aansluiting tussen beleid en uitvoering is nu niet altijd toereikend.
Signalen over de uitwerking van beleid komen onvoldoende gestructureerd bij de politiek en opdrachtgevende ministeries terecht. Dat is helaas
duidelijk gebleken bij de kinderopvangtoeslag (de CAF-11-casus). Ook bij
de schenk- en erfbelasting kwamen signalen over vertraging pas te laat
naar boven. En bij bezwaar en beroep kunnen we bijvoorbeeld ook nog
meer voordeel behalen met de ervaringen in de uitvoering.
We gaan de aansluiting tussen beleid en uitvoering daarom verbeteren.
Dat geldt in de eerste plaats tussen de Belastingdienst en de opdrachtgevende ministeries. Voor belastingzaken is dat met het DG Fiscale Zaken
(DGFZ) van Financiën. Voor de toeslagen is dat met de Ministeries van
SZW, BZK, VWS en ook met het DGFZ. Voor de Douane zijn er naast het
DGFZ nog zeven andere opdrachtgevende departementen waarmee een
intensieve interactie nodig is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

9

Voorts moet er binnen de uitvoering ruimte zijn om knelpunten te
benoemen en waar mogelijk zelf aan te pakken. Tot slot moeten de
signalen en ervaringen op politiek niveau gewogen kunnen worden. We
gaan de bestaande instrumenten om beleid te monitoren en evalueren
beter gebruiken, om de (onbedoelde neven) effecten van beleid – ook in
onderlinge samenhang – beter in beeld te kunnen brengen. Over
dergelijke neveneffecten en hoe we daarmee omgaan, zullen we uw
Kamer ook informeren via de reguliere voortgangsrapportages van
Belastingdienst, Toeslagen en Douane.
De samenwerking tussen beleid en uitvoering concentreert zich nu nog te
vaak op het gezamenlijk vormgeven van nieuw beleid. Daarin zijn de
afgelopen jaren verbeteringen aangebracht, bijvoorbeeld door de rol van
uitvoeringstoetsen bij nieuw beleid. Beleidsvoornemens moeten nog wel
meer in samenhang worden bezien. Niet alles kan tegelijk. Dat is de
afgelopen jaren steeds duidelijker geworden. Een meerjarige aanpak is
nodig, waarin zaken die het meest urgent zijn, ook als eerste worden
aangepakt. Hier ligt een gemeenschappelijke opgave voor de Belastingdienst, Toeslagen, Douane, de beleidsdepartementen en de politiek om
keuzes te maken en prioriteiten te stellen. Voor zowel de Douane,
Belastingdienst als Toeslagen nemen wij daarom het initiatief om een
meerjarige gezamenlijke agenda te maken van beleid en uitvoering.
In het verlengde daarvan gaan wij strenger toezien op het toevoegen van
taken die niet tot de kerntaak van de Belastingdienst, Toeslagen en
Douane horen. Het rapport «Back to basics» over alternatieve uitvoerders
dat recent aan uw Kamer is gestuurd doet hier relevante aanbevelingen
voor8. Het geeft aanleiding om kritisch te kijken naar het toevoegen van
nieuwe taken aan de Belastingdienst, Douane of Toeslagen.
a. ICT
De IV-organisatie van de Belastingdienst, Toeslagen en Douane heeft te
maken met complexe en verouderde ICT-systemen. In de Kamerbrief van
28 mei 2019 (Kamerstuk 31 066, nr. 485) heeft de vorige Staatssecretaris
de problematiek uitgebreid geschetst en aangekondigd externe partijen
naar de IV-organisatie en het IV-portfolioproces van de Belastingdienst te
laten kijken. Op 17 januari heeft de Minister van Financiën uw Kamer een
brief gestuurd9, met daarin de belangrijkste uitkomsten van deze externe
onderzoeken zoals uitgevoerd door EY en KPMG. Aanbevelingen van EY
richten zich op het verbeteren van sturing en de kwaliteit van de managementinformatie, de resultaatgerichtheid en het verbeteren van de
procesbeheersing. KPMG concludeert dat het in het IV-portfolioproces
ontbreekt aan meerjarige, integrale planningen en dat er beperkte
prioritering plaatsvindt op basis van financiële, kwalitatieve en kwantitatieve wegingscriteria. Er ligt een sterke focus op de planning van het
portfolio en er is weinig aandacht aan het sturen op daadwerkelijke
realisatie. Beide partijen concluderen dat de geschiktheid van de
brongegevens die ten grondslag liggen aan het IV-portfolio beperkt is. De
partijen constateren dat er weliswaar belangrijke stappen zijn gezet, maar
dat er nog een lange weg te gaan is. In haar conceptadvies over de
modernisering IV-landschap (MIV) dat wij recent ontvingen, trekt Bureau
ICT Toetsing (BIT) een soortgelijke conclusie en onderstreept daarmee de
urgentie.

8
9

Bijlage bij Kamerstuk 31 066, nr. 588.
Kamerstuk 31 066, nr. 589.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

10

De zeer bruikbare aanbevelingen van EY, KPMG en BIT worden verwerkt
in een integrale aanpak IV voor de Belastingdienst waarover wij uw Kamer
voor de zomer informeren. Deze aanpak moet een meerjarig beeld (van
drie tot vijf jaar) geven over de IV-organisatie waarin duidelijk wordt
beschreven hoe de Belastingdienst de uitdagingen op dit gebied gaat
aanpakken. Dit vergt dat de sturing op IV wordt versterkt en het
IV-landschap verder wordt vereenvoudigd. Hierbij geven wij prioriteit aan
de continuïteit en stabiliteit van de dienst. Dit kunnen de Belastingdienst,
Toeslagen en Douane niet alleen. De veranderingen bij de Belastingdienst
hebben ook gevolgen voor de opdrachtgevende departementen, onder
meer Financiën, SZW, VWS en BZK. Nadere afstemming tussen de
opdrachtgevers en met de Belastingdienst hierover is noodzakelijk.
Casussen IV-probleem: E-commerce en betalingsprobleem
Wij hebben geconstateerd dat als gevolg van bovengenoemde
ICT-problematiek twee beleidsopdrachten mogelijk niet tijdig gerealiseerd
kunnen worden. Voor beide onderwerpen geldt dat oplossingen
momenteel worden uitgewerkt. Wij vinden het echter van belang om uw
Kamer hierover al op dit moment te informeren.
Ten eerste betreft dit de btw-richtlijnen over elektronische handel (het
e-commercepakket). Deze richtlijnen moeten op 1 januari 2021 zijn
geïmplementeerd. De Belastingdienst onderzoekt op welke manier en per
welke datum welke maatregelen toch kunnen worden geïmplementeerd.
De Europese Commissie zal bij dit onderzoek worden betrokken. Het is
nog onzeker welke alternatieven denkbaar en werkbaar zijn. Wij zullen uw
Kamer daarover voor de zomer van 2020 informeren.
Een vergelijkbaar probleem dient zich aan bij het voornemen om de
betalingskorting voor de vennootschapsbelasting per 2021 af te schaffen.
In de keten inning moet prioriteit worden gegeven aan het uitfaseren van
het Enterprise Tax Managementsysteem, dat niet langer door de
leverancier wordt ondersteund. U bent daarover 20 september 2019
geïnformeerd.10 Daarom is het niet mogelijk om de betalingskorting op
het voorgenomen tijdstip af te schaffen. Het kabinet zal ten behoeve van
de begroting 2021 zoeken naar een alternatieve invulling van deze
maatregel en zal u daarover op Prinsjesdag informeren.
b. Managementinformatie en risicomanagement
Voor het kunnen bieden van een goede dienstverlening, is een organisatie
nodig die in control is. Om goed te kunnen sturen, is managementinformatie nodig. Deze informatie helpt in het verantwoorden van de geleverde
activiteiten, het beheersen van de dagelijkse activiteiten en het sturen op
de komende activiteiten. Het voorzien in deze adequate managementinformatie is een permanente opgave voor elke organisatie. Deze managementinformatie is binnen de Belastingdienst onvoldoende op orde
waardoor managers binnen de Belastingdienst onvoldoende in staat zijn
om goed te kunnen sturen. Daarop moet de Belastingdienst een
inhaalslag maken.
In 2019 is hiertoe het programma managementinformatie en risicomanagement gestart. Het programma heeft als doel inzicht in adequate
managementinformatie te verkrijgen en instrumenten te ontwikkelen die
helpen om met behulp van deze informatie adequaat te sturen. Eind 2019
bleek dat er een intensievere aanpak nodig was omdat de Belastingdienst
hiertoe onvoldoende in staat bleek. Daarom is de aanpak voor 2020
10

Reactie BIT-advies inning, Kamerstuk 31 066, nr. 528.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

11

gewijzigd en zal de prioriteit worden gelegd bij Toeslagen en de processen
binnen de Belastingdienst die inzicht geven per belastingmiddel. Hierbij
wordt de grootste managementinformatiebehoefte het eerst opgepakt.
Actief risicomanagement is eveneens essentieel voor een goed functionerende organisatie. Tijdige signalering en erkenning van risico’s helpen om
deze vervolgens te beheersen. Daarom is risicomanagement onderdeel
van het programma dat in 2019 is ingezet. Dit vraagt naast kennis van
risicomanagement ook om een andere sturing. Duidelijkheid over het
strategische doel van de Belastingdienst en de vertaling hiervan naar
doelen binnen de organisatie, is onontbeerlijk. Vervolgens moet worden
geïnvesteerd in bewustwording van risico’s en de beheersing daarvan
binnen de organisatie. In de beoogde cultuur vertalen we signalen vanaf
de werkvloer in actief risicomanagement, waardoor de organisatie haar
doelen kan behalen.
Goede managementinformatie en risicomanagement moeten bijdragen
aan een goede sturing op en binnen de Belastingdienst, Toeslagen en
Douane. Daarbij is het van groot belang om goed zicht te krijgen op het
daadwerkelijke functioneren van de Belastingdienst, Toeslagen en
Douane. Dit doen we door activiteiten en middelen transparant te maken
in de begroting. Douane heeft nu een eigen begrotingsartikel. Het ligt in
de rede dat ook Toeslagen een eigen artikel krijgt binnen de begroting van
het Ministerie van Financiën. Over de voorgang van de uitvoering van de
dienstonderdelen, wordt uw Kamer via reguliere voortgangsrapportages
geïnformeerd.
De prestaties van de organisaties maken we meetbaar door middel van
herziene indicatoren, die worden opgenomen in de begroting van het
Ministerie van Financiën. Met deze indicatoren is het voor de organisaties
mogelijk om te sturen en om zich over de prestaties te verantwoorden. De
indicatoren moeten zorgen voor een beter inzicht in de mate waarin de
organisaties er onder andere in slagen om het burgers en bedrijven
gemakkelijk te maken om het goed te doen. Ook wordt inzicht gegeven in
het corrigerend optreden, in gevallen waar burgers en bedrijven hun
verplichtingen doelbewust niet nakomen. Daarbij bieden de indicatoren
ook meer inzicht in het effect van ingezette maatregelen op het presteren
van de verschillende diensten, bekeken door de ogen van burgers en van
de medewerkers.
4. Overige onderwerpen
a. Aangiftecampagne
Op 1 maart gaat de aangiftecampagne inkomstenbelasting/premies
volksverzekeringen over 2019 van start. Wij hebben u daar recent over
geïnformeerd.11 Vorig jaar ontving de Belastingdienst in deze periode 9,5
miljoen aangiften. Deze periode vraagt veel van de Belastingdienst. De
website van de Belastingdienst ontvangt miljoenen bezoekers. Daarop
bereiden we ons het hele jaar voor. Daarnaast is de aangiftecampagne
voor de Belastingtelefoon een drukke periode. Om gedurende de
aangifteperiode het beoogde bereikbaarheidsniveau te realiseren, wordt
door de Belastingtelefoon maximaal opgeschaald. Op dit moment zet de
Belastingtelefoon capaciteit in die vergelijkbaar is met die in dezelfde
periode in 2019. Door nieuwe instroom zijn de huidige medewerkers
echter gemiddeld minder ervaren dan vorig jaar. Daarnaast is er in zijn
algemeenheid een toename van de gesprekstijd als gevolg van meer
weerstand tijdens de gesprekken met de Belastingtelefoon. Daarom
11

Kamerstuk 31 066, nr. 601.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

12

kunnen bij de start van de campagne door een langere gemiddelde
gesprekstijd mogelijk minder bellers geholpen worden. Dat kan langere
wachttijden met zich meebrengen. Ondanks de goede voorbereiding op
de aangiftecampagne, is dit een dusdanig grote operatie dat verstoringen
niet uit zijn te sluiten.
b. Inning
Vervolgingskosten
Bij de inning speelt problematiek waarbij belastingplichtigen benadeeld
worden. Uw Kamer is in november 201912 geïnformeerd over het
onderzoek van de Nationale ombudsman over het ten onrechte niet
verlagen van vervolgingskosten (dwangbevel- en aanmaningskosten).
Toen is aangegeven dat in tegenstelling tot wat de Belastingdienst richting
de Nationale ombudsman heeft aangegeven blijkt de verlaging van deze
kosten in de praktijk niet altijd plaats te vinden wanneer dat wel zou
moeten. Hier wordt uw Kamer maandag a.s. nader over geïnformeerd.
Stuiten van verjarende schulden
Ten tweede is ons gebleken dat er problemen spelen rondom het stuiten
van de verjaring van openstaande vorderingen. Deze problematiek wordt
momenteel onderzocht. Een burger of bedrijf die een aanslag heeft
ontvangen en het verschuldigde bedrag nog niet heeft voldaan, heeft een
belastingschuld. Als zo’n schuld vijf jaar na de betalingstermijn nog niet is
betaald of ingevorderd, dan verjaart de schuld. De Belastingdienst mag de
schuld dan niet meer invorderen of verrekenen. Voordat deze vijf jaar zijn
verlopen, kan de Belastingdienst voorkomen dat de vordering verjaart.
Dat heet het stuiten van de verjaring. Dat kan onder meer door het
versturen van een schriftelijke aanmaning of een schriftelijke mededeling
waarin de Belastingdienst zich ondubbelzinnig zijn recht op betaling
voorbehoudt. Er begint dan een nieuwe termijn van vijf jaar te lopen.
Om te voorkomen dat schulden verjaren, wil de Belastingdienst deze tijdig
stuiten. Het is ons gebleken dat dit niet altijd is gebeurd, door onduidelijkheden in de verdeling van interne verantwoordelijkheden. Daardoor zijn er
schulden verjaard. De Belastingdienst kan deze dus niet meer invorderen.
Is een vordering eenmaal verjaard, dan kan die verjaring niet meer
ongedaan worden gemaakt.
Omdat tot voor kort niet duidelijk was dat de verjaring van deze schulden
niet was gestuit, wist de Belastingdienst niet dat deze waren verjaard. Het
kan dus zijn dat ten onrechte invorderingsmaatregelen zijn genomen of
verrekening heeft plaatsgevonden, terwijl de schuld al was verjaard. De
schulden die zijn verjaard worden nu alsnog niet meer ingevorderd. We
onderzoeken onder andere de achtergrond, omvang en eventuele
gevolgen van de problematiek en zullen uw Kamer voor de zomer
daarover informeren.
c. Niet tijdig schonen van dubbele nationaliteiten
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) doet bij Toeslagen onderzoek naar
de verwerking van (bijzondere) persoonsgegevens waaruit ras of etnische
afkomst blijkt. Meer specifiek richt het onderzoek zich op het verwerken
van gegevens omtrent tweede nationaliteit. Daarnaast onderzoekt de AP
of de Belastingdienst geautomatiseerde besluitvorming en/of profilering

12

Kamerstuk 31 066, nr. 490.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

13

gebaseerd op bijzondere categorieën van persoonsgegevens heeft
toegepast in het kader van controle op de toeslagen voor kinderopvang.
Aanleiding voor het onderzoek zijn signalen van het gebruik van
bijzondere persoonsgegevens in de fraudeaanpak bij de kinderopvangtoeslag. Naar aanleiding van deze signalen zijn sinds de zomer maatregelen genomen om herhaling in de toekomst te voorkomen. Allereerst is
er vorig jaar voor gezorgd dat medewerkers geen toegang meer hebben
tot deze (historische) gegevens. Daarnaast is toegezegd aan uw Kamer om
de gegevens van de tweede nationaliteit van Nederlanders voor eind 2019
uit de systemen te verwijderen. Door de complexiteit van het Toeslagen
Volg Systeem (TVS) is inmiddels voor 98% de tweede nationaliteit
verwijderd. Per 8 maart is de verwachting dat dit gestegen is tot 99,9%, de
laatste circa 1.000 gevallen zullen de komende maanden verwijderd
worden.
5. Vervolg
De problemen van de Belastingdienst, Douane en Toeslagen vergen veel
aandacht en sturing. Wij werken hier met grote zorgvuldigheid aan en
zullen uw Kamer hierover blijvend informeren zoals uw Kamer ons heeft
opgeroepen in de motie van het lid Stoffer c.s.13. In de komende maanden
gaan we hard aan het werk met de opgave die we in deze brief hebben
beschreven. Alle voorgenomen maatregelen treft u in onderstaand
overzicht aan inclusief een planning.

13

Wat

Planning

Inrichting Crisisorganisatie Toeslagen

Maart 2020

Kabinetsreactie Adviescommissie Uitvoering Toeslagen

Maart 2020

Kabinetsreactie IBO Toeslagen

Maart 2020

Verwijderen gegevens tweede nationaliteit van Nederlanders
uit systemen

Maart 2020

«Bouwstenen voor een beter belastingstelsel»

Maart 2020

Verbeterplan organisatie Toeslagen korte termijn (wegwerken achterstanden)

April 2020

Informeren Kamer over vervolg cultuuronderzoek Deloitte

Voor zomerreces 2020

Plan van aanpak versterken aansturing en ontvlechting

Voor zomerreces 2020

Meerjarig plan tot versterking en vernieuwing van de
dienstverlening van Toeslagen

Voor zomerreces 2020

Kamer informeren over integraal plan van aanpak IV

Voor zomerreces 2020

Kamer informeren over verjaarde vorderingen

Voor zomerreces 2020

Kamer informeren over voortgang E-commerce

Voor zomerreces 2020

Alternatieve invulling maatregel afschaffen betalingskorting
bij VPB

September 2020 (Prinsjesdag)

Voorstel vervangen Toeslagenstelsel

December 2020

Periodiek overleg met medezeggenschap en vakbonden

Periodiek

Kamerstuk 31 066, nr. 583.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

14

Bij deze brief vindt u de beantwoording op recent gestelde Kamervragen14. Het overzicht van moties en toezeggingen die betrekking
hebben op de toeslagenaffaire, wordt bij de kabinetsreactie op het
eindrapport van de Adviescommissie Uitvoering Toeslagen aan uw Kamer
gezonden. Het volledige overzicht van moties en toezeggingen ontvangt
uw Kamer zoals gebruikelijk bij de eerstvolgende halfjaarlijkse Moties- en
toezeggingenbrief in april 2020.
De Staatssecretaris van Financiën,
J.A. Vijlbrief
De Staatssecretaris van Financiën,
A.C. van Huffelen

14

Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nrs. 1985, 1986, 1987, 1988 en 1989 en zie reactie op
mondelinge vraag van 18 februari 2020, zie bijlage, Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 31 066, nr. 607

15