Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

28 165

Deelnemingenbeleid Rijksoverheid

Nr. 90

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 oktober 2008
Graag informeer ik u, mede namens de minister van Verkeer en Waterstaat, dat de aandeelhouders in NV Luchthaven Schiphol («Schiphol») na
uitgebreid onderzoek en overleg positief hebben besloten ten aanzien van
een samenwerking door Schiphol met Aéroports de Paris («AdP»). Deze
samenwerking wordt ondersteund door een omkeerbare kruisparticipatie
van acht procent. Dit is een belangrijke stap voor de luchthaven Schiphol
om de huidige positie als mainport steviger te verankeren en de daarmee
samenhangende publieke belangen beter te kunnen borgen. Bovendien is
sprake van een overtuigende en financieel gezonde propositie.
Het voorzien in een internationaal netwerk van verbindingen, binnen de
gestelde randvoorwaarden ten aanzien van bijvoorbeeld het milieu en
veiligheid, vormt een publiek belang van Schiphol. Schiphol is zeer
succesvol geweest in het realiseren van een uitgebreid bestemmingennetwerk door het accommoderen van transfer passagiers. De goede
concurrentiepositie die Schiphol heeft weten op te bouwen is belangrijk
voor de economie van Nederland en het vestigingsklimaat van de Randstad. De concurrentiepositie van Schiphol is sterker dan men zou verwachten, gelet op de omvang van de thuismarkt. Echter, de beperkte thuismarkt maakt de concurrentiepositie van de luchthaven relatief kwetsbaar
voor ontwikkelingen zoals de opkomst van hubs in het Midden-Oosten,
bijvoorbeeld Dubai, en de gevolgen van de vrije trans-Atlantische markt
die met het Open Skies agreement tussen de EU en de VS tot stand is
gekomen. Continue aandacht voor de strategische positie van Schiphol
om het publiek belang van internationale bereikbaarheid en het vestigingsklimaat met bijbehorende kenniseconomie te borgen, is daardoor
vereist.
Air France–KLM («AF–KL») vervoert meer dan de helft van alle passagiers
op Schiphol en gezamenlijk bieden zij Nederland een uitgebreid netwerk
waardoor vele bestemmingen door de lucht bereikbaar zijn. AF–KL voert
een dual hub strategie met als thuisbases Schiphol en AdP. Schiphol wil
haar grootste klant graag goed bedienen. Door een samenwerking

KST123471
0809tkkst28165-90
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 165, nr. 90

1

steunen beide luchthavens de dual hub strategie van AF–KL. Concreet
zullen Schiphol en AdP er onder andere naar streven belangrijke investeringen te optimaliseren om operationele processen ten behoeve van de
klant (airlines en passagiers) te verbeteren. Voorbeelden zijn bagage
afhandelingsystemen, inchecken en het ook invoeren van Privium in
Parijs. AF–KL heeft zich positief uitgesproken over het voorliggende plan.
Om de voordelen te realiseren zal de samenwerking tussen Schiphol en
AdP zich richten op veel verschillende onderwerpen en niveaus; van werkvloer tot directie. Ter bevordering van de samenwerking zullen bovendien
twee directieleden van Schiphol plaatsnemen in de Board of Directors van
AdP en zal de president directeur generale van AdP als achtste lid plaatsnemen in de raad van commissarissen van Schiphol. Bovendien zal de
samenwerking aan periodieke evaluatie onderhevig zijn, waarbij zal
worden nagegaan door Schiphol en AdP of verdieping en verbreding van
de samenwerking of juist het omgekeerde wenselijk wordt geacht. De
samenwerking is vormgegeven op voet van gelijkheid. Bij de uitwerking
van de samenwerking is daarom veel aandacht besteed aan een goede
balans in de voordelen die beide luchthavens halen uit de samenwerking.
De voorgenomen samenwerking moet naast het veiligstellen van het
netwerk leiden tot kostenvoordelen voor Schiphol en het aantrekken van
gewenste verbindingen. Verscheidene werkgroepen zullen worden opgericht die zich bijvoorbeeld zullen richten op optimalisatie van beide
netwerken, zodanig dat beide mainports een sterkere concurrentiepositie
in Europa weten te realiseren. Doordat twee leden van het bestuur van
Schiphol aan tafel zitten bij het bestuur in Parijs, worden zij betrokken bij
strategische beslissingen. Schiphol kan daar haar voordeel mee doen.
Vanwege de omvang en dynamiek van de samenwerking is gekozen voor
een samenwerking die wordt ondersteund door een omkeerbare kruisparticipatie. Beide luchthavens participeren voor acht procent in elkaars
aandelenkapitaal. Een kruisparticipatie geeft bovendien de vereiste
zwaarte en een financiële prikkel aan de samenwerking die beide luchthavens nodig achten om de strategische waarde te kunnen realiseren.
Extern onderzoek ondersteunt de wenselijkheid van een kruisparticipatie
bij deze samenwerking. Schiphol doet voor de kruisparticipatie een
aandelenemissie. De Staat is in deze geen verkopende noch een kopende
partij. Er bestaan geen richtlijnen ten aanzien van het informeren van uw
Kamer voor dergelijke situaties. Desalniettemin informeer ik uw Kamer
met deze brief over de samenwerking en kruisparticipatie.
Er is geen reden om aan te nemen dat de samenwerking een negatief
effect zal hebben op publieke belangen op het gebied van milieu en veiligheid. Bestaande wet- en regelgeving wordt door deze samenwerking niet
beïnvloed.
De aandeelhouders behouden hun huidige bevoegdheden. Doordat AdP
als nieuwe aandeelhouder toetreedt, zullen de huidige aandeelhouders
pro rato verwateren. Ik heb er uitdrukkelijk zorg voor gedragen dat de
Staat een ruime meerderheid behoud in Schiphol. Zo komen mijn
bevoegdheden ten aanzien van bijvoorbeeld het beloningsbeleid, benoemingen en strategie op geen enkele manier in het gedrang. Na de kruisparticipatie heeft de Staat nog steeds 69,7% in Schiphol. AdP zal met acht
procent geen beslissende stem krijgen.
Op uitdrukkelijke wens van de aandeelhouders van Schiphol is de samenwerking en kruisparticipatie omkeerbaar. Bepaalde «triggers» zijn gedefinieerd op basis waarvan de luchthavens afzonderlijk kunnen besluiten de
samenwerking te beëindigen en de kruisparticipatie terug te draaien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 165, nr. 90

2

Voorbeelden zijn bijvoorbeeld insolvabiliteit of een permanente impasse.
AdP zal niet zonder toestemming van de aandeelhouders haar aandelen in
Schiphol aan een andere partij mogen verkopen.
Ik zal samen met de minister van Verkeer en Waterstaat de uitwerking en
resultaten van de samenwerking nauwlettend volgen. Ik heb daartoe
Schiphol verzocht om ons periodiek informatie te doen toekomen over de
beschreven samenwerking.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 28 165, nr. 90

3