Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

802
Vragen van het lid Futselaar (SP) aan de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over het nieuws dat ieder jaar dertig miljoen dieren in de
Nederlandse veehouderij te vroeg sterven (ingezonden 22 november 2017).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 22 december 2017).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat jaarlijks ruim dertig miljoen dieren te
vroeg sterven in stallen in de Nederlandse veehouderij?1
Antwoord 1
De sterftecijfers onder – vooral jonge – dieren zijn al jaren een punt van
aandacht. Daar zijn de sectoren ook van doordrongen. De geitensector heeft
onlangs een plan van aanpak opgesteld om het welzijn van geitenlammeren
te verbeteren en de sterfte onder – met name – geitenbokjes sterk terug te
dringen. Dit plan is recent aan uw Kamer verstuurd (Kamerstuk 28 286, nr.
939). Voor kalveren hebben in 2016 de melkveesector, handel en kalversector
samen het plan «Vitaal kalf» opgesteld. Op basis van de acties die de
sectoren zelf nemen, is de verwachting dat de kalversterfte zal afnemen. De
Stuurgroep bigvitaliteit, welke gevormd wordt door vertegenwoordigers van
varkenshouders, Vereniging Biologische Varkenshouders, varkensfokkerijorganisaties, dierenartsen, veevoederleveranciers, veehandel, vleesverwerkende
bedrijven en de Dierenbescherming, heeft naar aanleiding van eerder in 2016
gepubliceerde cijfers over biggensterfte actie ondernomen en heeft een plan
van aanpak «Verlaging biggenuitval» opgesteld. Deze is op 7 juli 2016 aan uw
Kamer gestuurd (Kamerstuk 28 286, nr. 884) en u hebt een eerste rapportage
over de voortgang op 17 mei 2017 (Kamerstuk 28 286, nr. 723) ontvangen.
Ook met de pluimveesector zal het gesprek worden gevoerd om te bezien op
welke manier mogelijk nog een verlaging van de uitvalcijfers kan worden
gerealiseerd. De houder heeft de morele en wettelijke plicht (Wet Dieren) om
goed voor zijn dieren te zorgen, ongeacht de bestemming die het dier
uiteindelijk krijgt. Het is aan de houder om de sterfte tot een minimum te
beperken door de meest gunstige omstandigheden voor het dier te creëren.
Ik volg de voortgang bij de verschillende sectoren nauwlettend en zal dit punt
blijven agenderen in overleggen.

1

ah-tk-20172018-802
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

«Wakker Dier: miljoenen dieren sterven te vroeg», Boerderij.nl, 20 november 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 2
In hoeverre komen de cijfers uit het rapport van Wakker Dier overeen met de
sterftecijfers die bij u bekend zijn? Herkent u de door Wakker Dier omschreven oorzaken voor ziekte en sterfte? Zo ja, welke concrete maatregelen bent u
van plan om te nemen om dit in de toekomst te voorkomen?2
Antwoord 2
De in het rapport van Wakker Dier genoemde cijfers voor varkens, pluimvee
en konijnen komen grotendeels overeen met de cijfers die ook mij bekend
zijn. Voor geiten komt Wakker Dier tot een sterftepercentage van 23% onder
geitenlammeren. Bij dit percentage is echter geen openbare bron vermeld,
waardoor een vergelijking met cijfers uit het Identificatie & Registratie
systeem voor geiten (I&R-geit) moeilijk is. Uit I&R-geit blijkt een sterfte onder
geitenlammeren van circa 16%, zowel in 2015 als in 2016. Hierbij dient
opgemerkt te worden dat geitenlammeren pas uiterlijk zes maanden na
geboorte in I&R geregistreerd hoeven te worden, en eerder indien een lam
binnen deze zes maanden wordt afgevoerd van het geboortebedrijf.
Lammeren die op het geboortebedrijf sterven, komen daarmee mogelijk niet
in de I&R-cijfers terug omdat deze zonder melding afgevoerd kunnen worden
naar het destructiebedrijf. Hoe groot dit aantal is, is onbekend. Voor kalveren
hanteert Wakker Dier hogere percentages dan mij uit I&R-gegevens bekend
is. Voor doodgeboren kalveren hanteert Wakker dier 10% en voor kalveren die
sterven net na de geboorte ook 10%, terwijl I&R-gegevens respectievelijk
8,4% en 7,4% laten zien (tot oktober 2017). Overigens is bij kalversterfte het
laatste half jaar een daling te zien.
Dat dieren voortijdig sterven, is helaas niet helemaal te voorkomen. Zelfs bij
de beste zorg sterven er jonge dieren, net als in de natuur. De hoogte van de
sterftecijfers is echter wel een punt van aandacht. De omvang van en de
oorzaak voor sterfte in de eerste levensmaanden zijn divers en kunnen
verschillend zijn per diercategorie en per houderijsysteem. Daarnaast kunnen
omvang en oorzaken (sterk) variëren tussen ondernemingen. De grote
verschillen tussen ondernemers laat zien dat er mogelijkheden zijn om sterfte
onder jonge dieren te beperken en dat binnen de sectoren ondernemers nog
veel van elkaar kunnen leren, zowel als het gaat om management en
houderijsysteem als om de intrinsieke motivatie om de zorg voor dieren op
een maximaal niveau te brengen en te houden.
Zoals ik tijdens de begrotingsbehandeling in uw Kamer op 6 en 7 december
jl. heb aangegeven, vind ik het vooral belangrijk dat de sector in deze
discussie zélf aan de slag gaat en mijn departement in overleg blijft met de
sector om te kijken wat voor verbeteringen mogelijk zijn om die sterfte te
verminderen. Cruciaal is dat we met elkaar draagvlak organiseren voor de
maatregelen die genomen moeten worden. Het verlagen van de sterftecijfers
vind ik niet een vraagstuk dat geregeld kan worden met een nationale
wettelijke norm.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de in het rapport genoemde duizelingwekkende
sterfte- en ziektecijfers volstrekt onacceptabel zijn als zij ook maar bij
benadering kloppen?
Antwoord 3
Ik vind hoge sterftecijfers niet acceptabel en zorgelijk, zoals ik ook in mijn
antwoorden op vraag 1 en 2 heb aangegeven.
Vraag 4
Acht u het jaarlijks houden van 550 miljoen dieren wenselijk met het oog op
dierenwelzijn, voedselveiligheid en aan veehouderij te relateren gezondheidsproblematiek en druk op kwetsbare (natuur)gebieden? Zo nee, welke
volumebeperkende maatregelen heeft u voor ogen, behoudens het «warm»
saneren van een deel van de varkenssector?

2

«Sterfte in de veehouderij; stille slachtoffers van een doorgedraaid systeem», Wakker Dier,
november 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 4
De problematiek van de effecten van de veehouderij op de leefomgeving, met
name in veedichte gebieden, is complex en vraagt om een integrale aanpak.
Zoals ik heb aangegeven tijdens de begrotingsbehandeling van 6 en
7 december jl., is mijn ambitie een landbouw die produceert met behoud van
concurrentiekracht en met respect voor mens, dier, natuur en milieu. Het
houden van dieren kàn spanning opleveren tussen het economische belang –
zowel op het niveau van de ondernemer als op nationaal niveau – en andere
maatschappelijke waarden en opgaven. Een aanzienlijk deel van de veestapel
in Nederland is begrensd. Voor varkens en pluimvee geldt een systeem van
productierechten in de vorm van varkens- en pluimveerechten, voor melkvee
wordt per 1 januari 2018 het stelsel van fosfaatrechten van kracht. Met
genoemde stelsels wordt ruim 90% van de veestapel – uitgedrukt in de
productie van fosfaat in dierlijke mest – begrensd. Het houden van deze
landbouwhuisdieren voor de productie van melk, vlees en eieren dient plaats
te vinden binnen de vigerende wet- en regelgeving op het terrein van milieu,
natuur, dierenwelzijn en voedselveiligheid. Tijdens de begrotingsbehandeling
heb ik aangegeven dat ik op korte termijn in gesprek ga met het bedrijfsleven
en de decentrale overheden, waaronder de provincie Noord-Brabant, over de
aanpak van de problemen met de volksgezondheid en met de kwaliteit van de
leefomgeving in veedichte en belaste gebieden.
Vraag 5
Onderschrijft u de claim van Wakker Dier dat de zeer geringe winstmarges
voor ondernemers in de veehouderij debet zijn aan het beschreven dierenleed?
Antwoord 5
Ik ben van mening dat boeren een eerlijke prijs voor hun product dienen te
krijgen en onderschrijf dat dit nu niet altijd het geval is. De geringe winstmarges mogen echter geen reden zijn om onvoldoende voor dieren te zorgen en
debet zijn aan dierenleed in welke vorm dan ook.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3