Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1788
Vragen van de leden Middendorp, Lodders en Koerhuis (allen VVD) aan de
Ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Wonen en
Milieu en de Staatssecretaris van Financiën over het inschrijven in de
Basisregistratie Personen (BRP) (ingezonden 18 december 2019).
Antwoord van Minister Knops (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties),
mede namens de Minister voor Milieu en Wonen (ontvangen 17 februari 2020).
Vraag 1
Herinnert u zich de vragen van de leden Middendorp, Lodders en Koerhuis
over het inschrijven in de Basisregistratie Personen (BRP)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In antwoord op Kamervragen van de leden Middendorp, Lodders en Koerhuis
schrijft u dat «de reeds op het adres ingeschreven bewoner die erachter komt
dat op zijn adres iemand is ingeschreven daarvan melding kan maken bij de
gemeente en vragen om een adresonderzoek»; deelt u de mening dat dit de
omgekeerde wereld is en dat de overheid er juist voor moet zorgen dat de
overlast voor de «onwetende» Nederlander zo veel mogelijk wordt voorkomen? Zo ja, graag een toelichting? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Die mening deel ik niet. Er zijn veel gemeenten die ervoor kiezen de
hoofdbewoner in kennis te stellen van een nieuwe inschrijving op zijn adres.
Op deze wijze wordt de aangifte zelf laagdrempelig gehouden en is de
hoofdbewoner snel op de hoogte van de nieuwe inschrijvingen op zijn adres.
Met ruim 1 miljoen verhuizingen per jaar zou het juist heel belastend zijn om
iedereen die verhuist om bewijsmateriaal te vragen. Bovendien zijn er
situaties waarbij een hoofdbewoner of verhuurder niet kan of wil meewerken
aan de inschrijving terwijl de persoon daar wel woont. Hierbij kan gedacht
worden aan verhuur, waarbij toestemming voor inschrijving van bijvoorbeeld
studenten niet gegeven wordt door de verhuurder. De nieuwe bewoner zou

1

ah-tk-20192020-1788
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

2019Z16147

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

dan gedupeerd worden omdat er geen aangifte van verhuizing gedaan kan
worden omdat de verplichte documenten niet geleverd kunnen worden.
Vraag 3
Deelt u de mening dat de gemeente het aan een nieuwe hoofdhuurder
verplicht zou moeten zijn om proactief duidelijkheid te verschaffen over of en
zo ja welke personen er allemaal op het adres staan ingeschreven? Zo nee,
waarom niet? Op welke manier kan een bewoner erachter komen of er nog
andere personen zijn ingeschreven op het adres? Hoeveel Nederlanders
hebben de afgelopen jaren gevraagd om een adresonderzoek?
Antwoord 3
Ik ben geen voorstander van een dergelijke verplichting. Omwille van de
bescherming van de privacy van de burger is het, op grond van de Wet BRP,
niet mogelijk om persoonsgegevens uit de basisregistratie te delen met
burgers, anders dan met de ingeschrevene die het betreft. Dit betekent dat
aan een nieuwe hoofdhuurder of medebewoner ook geen persoonsgegevens
worden verstrekt van andere ingeschrevenen.
Als de gemeente de aangifte gaat verwerken en daarbij constateert dat er
mogelijk iets niet klopt, omdat er bijvoorbeeld al een aantal mensen
ingeschreven is op dat adres, dan zal zij contact zoeken met de betreffende
personen en navraag doen. Ook kan de gemeente een adresonderzoek
uitvoeren. De praktijk leert bovendien dat mensen niet altijd binnen de
verplichte termijn hun verhuisaangifte doen. Dat betekent dat de kans zeker
aanwezig is dat de nieuwe bewoner al aangifte doet terwijl de oude bewoner
dit nog niet heeft gedaan en nog op het adres staat ingeschreven zonder dat
er sprake is van kwade opzet. In de meeste gevallen is dit binnen enkele
weken rechtgezet. Overheidsorganisaties die systematisch gegevens krijgen
uit de BRP zijn zich hier van bewust en voeren handelingen met financiële
gevolgen na een verhuisaangifte, waar mogelijk, met enige vertraging uit. Dit
om iedereen de kans te geven (alsnog) aangifte van verhuizing te doen.
Indien een bewoner post ontvangt van een overheidsorganisatie, gericht aan
iemand die niet op dat adres woonachtig is, kan dat een indicatie van
onjuiste inschrijving zijn. De bewoner kan bij de gemeente vragen hoeveel
mensen er op zijn adres staan ingeschreven en een verzoek doen om een
adresonderzoek te verrichten. Hoeveel personen de afgelopen jaren bij de
gemeente hebben aangegeven dat er mogelijk onterecht mensen op hun
adres staan ingeschreven, en om welke reden, wordt niet centraal bijgehouden.
Vraag 4
Kunt u gemeenten verplichten om vooraf de verhuisaangifte te controleren
om de feitelijke situatie vast te stellen en niet achteraf, omdat achteraf de
kans op fraude en misbruiksituaties, met soms grote financiële gevolgen voor
de hoofdbewoner, groter wordt? Zo ja, op welke manier gaat u zich inspannen om dit te bewerkstelligen? Zo nee, waarom niet en wat moet er gebeuren
om dit wel mogelijk te maken?
Antwoord 4
De inschrijving in de BRP is een verantwoordelijkheid van het college van
burgemeester en wethouders, voor zover het inwoners van de eigen
gemeente betreft. Het is aan gemeenten zelf om te bepalen hoe zij hieraan
invulling geven.
Ik ben dan ook niet van plan gemeenten te verplichten vooraf een verhuisaangifte te controleren op de feitelijke situatie. Een voorafgaand adresonderzoek – inclusief huisbezoek – vergt veel tijd en capaciteit aan de zijde van de
gemeente en is ook niet altijd in het belang van de burger, wiens adresaangifte daardoor veel minder snel verwerkt kan worden. Met ruim 1 miljoen
verhuizingen per jaar is het ook niet mogelijk in alle gevallen zo een
onderzoek te verrichten. De situatie verschilt ook per gemeente, per wijk en
straat. De situatie in een wijk in Amsterdam zal bijvoorbeeld grote verschillen
vertonen met de situatie op een van de Waddeneilanden. Daarnaast hebben
gemeenten mogelijkheden om, met kennis over de situatie ter plaatse, te
bepalen welke aangiften en/of adressen extra aandacht vragen. Zo heeft
bijvoorbeeld de gemeente Tilburg goede ervaringen met het gebruik van
digitale filters om bepaalde verhuisaangiften te selecteren voor controle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

vooraf. Diverse gemeenten maken gebruik van applicaties voor het inschrijvingsproces waarin controles zijn ingebouwd.
Gemeenten krijgen ook signalen van overheidsorganisaties die systematisch
gegevens uit de BRP krijgen. Als de BRP-gegevens niet overeenkomen met
gegevens die deze overheidsorganisaties gebruiken, dan zijn zij verplicht
hiervan een terugmelding te doen aan de gemeente via de terugmeldvoorziening van de BRP. Gemeenten zijn verplicht deze terugmeldingen op te volgen
door onderzoek te doen. De betreffende overheidsorganisatie wordt via de
terugmeldvoorziening op de hoogte gehouden van de vorderingen van het
onderzoek. Als het onderzoek oplevert dat er inderdaad mensen onterecht op
het adres staan ingeschreven zorgt de gemeente, desnoods ambtshalve, dat
dit rechtgezet wordt. De overheidsorganisatie krijgt vervolgens automatisch
melding van deze correctie en kan waar nodig zijn beslissingen (met
financiële gevolgen) daarop aanpassen.
Tot slot zijn er gemeenten die afspraken hebben gemaakt met woningcorporaties over de uitwisseling van informatie bij vermoedens van woonfraude.
Ook deze informatie-uitwisseling kan leiden tot een adresonderzoek en
vervolgens tot correctie van onjuiste gegevens in de BRP.
Vraag 5
Op basis waarvan concluderen u en de gemeenten dat de aangiftebereidheid
voor een verhuizing belemmerd wordt door het vooraf doorgeven van
bewijsstukken? Deelt u de mening dat er bij een verhuizing überhaupt veel
administratieve werkzaamheden komen kijken en dat juist deze (kleine) extra
administratieve last een hoop zorgen bij mensen kan wegnemen? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 5
Het tijdig doorgeven van een verhuizing is van groot belang; voor zowel de
burger zelf als voor de overheid, die actuele gegevens nodig heeft bij de
uitvoering van haar publieke taken. Door eenvoudig digitaal een verhuizing
door te kunnen geven zijn er voor de burger geen belemmeringen om dat
ook (tijdig) te doen. Het leveren van bewijsstukken in de vorm van bijvoorbeeld een huurcontract of een eigendomsakte, is een extra handeling
waardoor de aangifte minder eenvoudig wordt. De ervaring leert dat de
verhuisaangifte iets is dat nog wel eens vergeten wordt, juist omdat er al
zoveel komt kijken bij een verhuizing. Daar komt bij dat het soms niet
mogelijk is om de benodigde bewijsstukken te vergaren. Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 2, kunnen er redenen zijn waarom een
hoofdbewoner of verhuurder weigert mee te werken aan de inschrijving.
Vraag 6
Waarom is niet voorgeschreven hoe gemeenten om moeten gaan met
verhuizingen? Kan dit een bepaalde mate van discrepantie opleveren tussen
de verschillende gemeenten? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke discrepantie?
Hoe wordt hiermee omgegaan en wat zijn de gevolgen en onduidelijkheden
door het verschil in handelwijze?
Antwoord 6
Tot op zekere hoogte is wel voorgeschreven hoe gemeenten een verhuizing
moeten verwerken in de BRP. Bij iedere aangifte controleert de gemeente de
identiteit van de betrokkene. Daarnaast regelt artikel 2.39 van de Wet BRP dat
een verhuisaangifte schriftelijk (dat kan ook digitaal) dient plaats te vinden en
dat in de aangifte mededeling moet worden gedaan van de datum van de
adreswijziging en van de gegevens over het nieuwe en het vorige adres.
Echter, de manier waarop gemeenten controles uitvoeren voordat de
verhuisaangifte in de BRP wordt opgenomen, is niet voorgeschreven.
Inderdaad kan dit een bepaalde mate van verschil tussen gemeenten
opleveren die past bij de verschillen die er nu eenmaal zijn tussen gemeenten
maar ook binnen gemeenten tussen bepaalde wijken en adressen.
Het Ministerie van BZK zorgt wel voor ondersteuning van gemeenten: er is
een Handleiding uitvoeringsprocedures, er zijn circulaires, er worden
bijeenkomsten georganiseerd (bijvoorbeeld ook door de Landelijke Aanpak
Adreskwaliteit). Ik zal informatie over goede voorbeelden in aanpak bij het
inschrijfproces (best practices) dit jaar onder gemeenten verspreiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Vraag 7
Is het waar dat het overleggen van bewijsstukken in hardcopy moet gebeuren
aan de balie in het gemeentehuis? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom kan
dit niet digitaal?
Antwoord 7
Er is geen algemeen voorschrift dat bewijsstukken fysiek aan de balie worden
afgegeven. Gemeenten bepalen zelf of deze stukken digitaal kunnen worden
aangeboden en zo ja, op welke wijze dat mogelijk is.
Vraag 8
In antwoord op vraag 6 schrijft u dat de oplossing voor schrijnende gevallen
niet is om te werken met toestemming van de andere bewoners; waarom is
dit niet de oplossing? Wat is dan wel een oplossing, waarom gaat u hier, in
de antwoorden op de eerder gestelde Kamervragen van de leden Middendorp, Lodders en Koerhuis, niet op in?
Antwoord 8
De vraag waaraan u refereert was: «Bent u bekend met misbruiksituaties
waarbij iemand is ingeschreven op een adres zonder dat de hoofdbewoner
daarvan weet heeft en daardoor in financiële problemen raakt, omdat
bijvoorbeeld toeslagen worden gekort? Zo ja, bent u het eens dat dit tot
schrijnende situaties kan leiden? Bent u het eens dat instemming van de
ingeschreven (hoofd)bewoner veel leed kan voorkomen?».
In mijn beantwoording heb ik aangegeven dat het geen oplossing is, omdat
een dergelijke verplichting ook weer tot andere schrijnende gevallen kan
leiden. Bijvoorbeeld als een reeds ingeschreven (hoofd)bewoner geen
toestemming wil of kan geven voor de inschrijving, terwijl de persoon er wel
gaat wonen. Denk ook aan gevallen dat de ingeschreven (hoofd)bewoner niet
meer op het adres woont, maar geen melding daarvan heeft gedaan bij de
gemeente. De nieuwe bewoner zou zich dan niet op het adres kunnen laten
inschrijven tot de gemeente klaar is met onderzoek of de oude bewoner zich
alsnog zelf meldt. Wat een oplossing is voor het ene probleem, kan weer
nieuwe problemen veroorzaken. Daarom is het juist zo belangrijk dat de
verschillende verantwoordelijkheden binnen het stelsel goed worden
uitgevoerd. Als dat gebeurt, kunnen dergelijke schrijnende gevallen opgelost
en waar mogelijk voorkomen worden. De gemeente moet bij twijfel over
juiste inschrijving onderzoek doen, organisaties die gebruik maken van
gegevens moeten twijfel over de inschrijving melden. Na zo een melding
dienen deze organisaties bij het nemen van een besluit zelf een oordeel te
vormen over de juiste gegevens, op grond van eigen informatie.
Ik ben me er uiteraard van bewust dat er desondanks schrijnende gevallen
voorkomen, en zoals ik heb gemeld in mijn brief van 25 november 2019
wordt er gewerkt aan de inrichting van een meldpunt waar burgers terecht
kunnen voor het melden en oplossen van problemen met de basisregistraties.
Hiermee geef ik invulling aan de op 24 september 2019 aangenomen motie
van de Kamerleden Van der Molen en Middendorp (Kamerstuk 26 643, nr.
630).
Vraag 9
Waarom is het niet bekend of er gemeenten zijn die toestemming vragen aan
de hoofdbewoner wanneer er een ander persoon wil worden ingeschreven op
hetzelfde adres, zeker gezien het feit dat gemeenten wettelijk verplicht zijn
jaarlijks het inschrijfproces te monitoren en de resultaten te delen met zowel
de Autoriteit Persoonsgegevens als aan het Ministerie van BZK?
Antwoord 9
Dit is niet bekend, omdat dit geen onderdeel uitmaakt van de monitoring. De
monitoring ziet vooral op het juist uitvoeren van de verplichte onderdelen
van de verhuisprocedure. Toestemming vragen aan een eventuele hoofdbewoner maakt hier geen onderdeel van uit.
Vraag 10
Waarom bent u nu pas in gesprek met verscheidene instanties terwijl de
problematiek van de BRP al veel langer speelt? Kunt u een toelichting geven
op het verloop van de gesprekken, de voortgang, de mogelijke oplossingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

die zijn besproken en antwoord op de vraag wanneer u verwacht een
oplossing te hebben voor de situatie waarin een nieuwe bewoner de
gevolgen moet ervaren van het feit dat een oude bewoner verzuimd heeft
aangifte te doen van verhuizing?
Antwoord 10
Ik ben reeds langere tijd in gesprek met instanties2 over de problematiek.
Zoals ik in mijn brief over de stand van zaken met betrekking tot de BRP van
4 november 20193 heb gemeld, ben ik naar aanleiding daarvan van plan een
wijziging van de BRP in gang te zetten om het zichtbaar te maken voor
gebruikers van de BRP als een persoon aantoonbaar niet meer op een
bepaald adres woont. Dit als oplossing voor het probleem dat nieuwe
bewoners er last van hebben wanneer een vorige bewoner heeft verzuimd
zijn adreswijziging of vertrek naar het buitenland door te geven aan de
gemeente. In het Gebruikersoverleg BRP4 van 12 december jongstleden is
een startdocument besproken voor het in gang zetten van de wijzigingsprocedure voor de BRP, waarin ook dit punt is opgenomen. De oplossing wordt
conform de wijzigingsprocedure afgestemd met alle bij het BRP-stelsel
betrokken partijen. Bij een eerstvolgende voortgangsbrief over de BRP
(voorzien in dit voorjaar) zal ik de Kamer informeren over de stand van zaken.
Vraag 11
Kunt u de vragen één voor één beantwoorden?
Antwoord 11
De vragen zijn conform verzoek één voor één beantwoord.

2

Met name met de vier grote steden (G4), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, de
Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken en uitvoeringsorganisaties (waaronder de Belastingdienst).
3
Kamerstuk 27 859, nr. 143.
4
Het Gebruikersoverleg BRP is een in de wet BRP verankerd overleg van de Minister van BZK
met gebruikers van de BRP. Het overleg komt minstens viermaal per jaar bij elkaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5