Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2018

Nr. 4

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 20 september 2017
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de
Evaluatie Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen (bijlage bij
Kamerstuk 34 550 IX, nr. 5).
De vragen en opmerkingen zijn op 24 november 2016 aan de Staatssecretaris van Financiën voorgelegd. Bij brief van 19 september 2017 zijn de
vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De waarnemend griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-34775-IX-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de evaluatie
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. De evaluatie is
volgens de leden van de VVD-fractie wel erg summier. En het is ook
onduidelijk wat het standpunt van de Staatssecretaris is naar aanleiding
van de evaluatie. Kan de Staatssecretaris allereerst aangeven wat zijn
conclusies zijn ten aanzien van de evaluatie en welke aanpassingen de
Staatssecretaris overweegt, dan wel heeft overwogen?
De leden van de VVD-fractie hebben nog een aantal vragen over de
feitelijke bedoeling van de regeling en de uitwerking daarvan in de
praktijk. Is de pseudo-heffing over excessieve vertrekvergoedingen
bedoeld voor echte excessieve vertrekvergoedingen? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, wat zijn dan volgens de Staatssecretaris vertrekvergoedingen
en hoe werkt dit in de praktijk dan uit?
Waarom vallen beëindiging van de dienstbetrekking op eigen initiatief,
vanwege pensionering, arbeidsongeschiktheid of overgang binnen het
concern ook onder de pseudo-eindheffing? In hoeverre sluit dit aan bij de
bedoeling van de wetgever? Zelfs in geval van overlijden wordt de
eindheffing opgelegd. In hoeverre moet er in het geval van overlijden ook
een pseudo-eindheffing betaald worden? Hoe moet dit gezien worden in
relatie tot de intentie van de maatregel, ook om gedragsverandering te
bewerkstelligen? Waarom is er nog steeds geen faciliteit waardoor de
eindheffing niet intreedt bij overlijden, terwijl dit toch wel was toegezegd
bij de behandeling van het wetsvoorstel? De leden van de VVD-fractie
vinden het namelijk onwenselijk dat in deze gevallen ook een pseudoeindheffing is verschuldigd, want dit draagt niet bij aan het doel van de
wet, te weten gedragsverandering ten aanzien van excessieve vertrekvergoedingen. Want in hoeverre zijn dit daadwerkelijk vertrekvergoedingen?
Waarom zijn deze aspecten niet meegenomen in de evaluatie? Waarom
zijn deze punten niet meegenomen bij het onderdeel aandachtspunten uit
de uitvoeringspraktijk, terwijl die daar wel spelen? Is de Staatssecretaris
bereid om dit aan te passen in de wet- en regelgeving? Zo nee, waarom
niet?
De leden van de VVD-fractie constateren dat de gedragsverandering van
de invoering van de regeling niet goed meetbaar is gebleken. Het aantal
excessieve vertrekvergoedingen is over de jaren heen min of meer gelijk
gebleven. Er kan ook niet geconstateerd worden dat de maatregel zelf of
de verhoging van het tarief heeft geleid tot een daling van het aantal
werknemers met een excessieve beloning. Dat wordt ook in de evaluatie
geconcludeerd. Wat is dan de effectiviteit en nut van de maatregel c.q. de
verhoging? Welke conclusie verbindt de Staatssecretaris aan deze
constateringen?
Sinds de invoering van de belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen is er ook een Wet beloningsbeleid financiële ondernemingen (Wbfo)
en een Wet normering topinkomens (WNT) gekomen. Dit zijn niet fiscale
regelingen voor het probleem. Hoe moet de belastingheffing excessieve
beloningsbestanddelen gezien worden in relatie tot deze nieuwe wetten
en ook de effectiviteit van deze maatregel? Waarom is dit aspect in de
evaluatie niet meegenomen en meegewogen?
Waarom bevat de mathematische benadering van de forfaitaire omvang
van de vertrekvergoeding ook loonbestanddelen die op geen enkele wijze
een relatie hebben met het einde van de dienstbetrekking, zoals reguliere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

2

salarisstijgingen, normale winstdelingsregelingen, et cetera? Klopt het dat
het irrelevant is of de werknemer daadwerkelijk een vergoeding meekrijgt,
bijvoorbeeld een gewone nabetaling of variabele beloning? Zo ja, waarom
is dit zo geregeld?
Waarom is er bij de introductie geen tegenbewijsregeling opgenomen? Is
er alsnog een bereidheid om dit te doen, nu uit de evaluatie blijkt dat 25%
van de werkgevers bezwaar maakt? Zo nee, waarom niet?
Kan er ook meer duidelijkheid worden gegeven over de toepassing bij
werknemers die in de twee jaar voor de datum van uitdiensttreding
(deels) buiten Nederland hebben gewerkt?
Kan de Staatssecretaris een reactie geven op het artikel «De pseudoeindheffing bij een excessieve vertrekvergoeding, een excessieve heffing
geëvalueerd» van drs. M. Kleine Kalvenhaar in het weekblad Fiscaal Recht
d.d. 28 april 2016. Wat vindt de Staatssecretaris van de analyse? Wat vindt
de Staatssecretaris van de geconstateerde knelpunten? Wat vindt de
Staatssecretaris van de voorstellen (om lid 5 te schrappen en lid 6 te
wijzigen)? Is de Staatssecretaris bereid om deze wijzigingen door te
voeren? Zo nee, waarom niet?
Op pagina 8 van de evaluatie lezen de leden van de VVD-fractie dat er nog
aanlopende juridische procedures zijn op een aantal geschilpunten.
Wanneer worden er uitspraken verwacht in de verschillende juridische
procedures? En hoe wordt de Tweede Kamer daarover geïnformeerd?
In hoeverre is er gesproken met de betrokken werkgevers in het kader van
de evaluatie en wat is daaruit naar voren gekomen, ook als het gaat om
eventuele bijstelling van de regelingen? Indien er niet is gesproken met
betrokken werkgevers, waarom niet? Indien er wel is gesproken met de
betrokken werkgevers, met welke sectoren? De Staatssecretaris constateert dat een specifieke sector (de voetbalsector) heeft aangegeven van
mening te zijn onevenredig geraakt te worden door de fiscale maatregel.
Wat vindt de Staatssecretaris daarvan? En was de pseudo-eindheffing
excessieve vertrekvergoedingen oorspronkelijk bedoeld voor dit soort
gevallen? Zo ja, waar blijkt dat uit? Zo nee, waarom wordt men er dan
toch door geraakt? Hoe zou hier een gedragsverandering tot stand kunnen
komen ook gelet op de internationale praktijk? Hoe moet de regeling
gezien worden tot de internationale praktijk van transfersommen? Wat
betekent de regeling voor een (internationaal) gelijk speelveld?
De leden van de VVD-fractie lezen dat er bij de heffing over carried
interest/lucratieve belangen na invoering van deze regeling nog enkele
technische vraagstukken blijven bestaan. Om welke technische vraagstukken gaat het? Volgens de evaluatie zijn er indicaties dat de wettelijke
regeling goed werkt en ook voorziet in een behoefte. Waaruit blijkt dat? Is
er overleg geweest met de betrokken sectoren en bedrijven voor deze
evaluatie? Zo nee, waarom is er geen overleg geweest en hoe kunnen dan
goede conclusies worden getrokken? Zo ja, wat is er uit het overleg
gekomen?
Hoe kan de samenloop van het aanmerkelijk belang en lucratief belang
worden opgelost? Om welke samenloop gaat het dan? Hoe wordt met de
regeling omgegaan bij overlijden of echtscheiding? Hoe kan de ingewikkelde samenloop met andere regelingen in internationale situaties worden
opgelost? Om welke samenloop gaat het dan precies?
De leden van de VVD-fractie lezen in de evaluatie dat de pseudoeindheffing over excessieve vertrekvergoedingen een arbeidsintensieve

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

3

regeling is en dat er veel juridische procedures over worden gevoerd. Wat
zijn de jaarlijkse uitvoeringskosten (uitvoeringskosten, maar ook juridische
procedures) die verbonden zijn aan de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen en een evenwichtiger belastingheffing over
carried interest/lucratieve belangen (uitgesplitst per maatregel)? Wat zijn
de administratieve lasten van de werkgevers van de maatregelen?
Waarom kan de afdracht van de pseudo-heffing excessieve vertrekvergoedingen niet in de reguliere elektronische loonaangifte worden
opgenomen? Hoe kunnen de ervaren knelpunten op dit punt wel worden
weggenomen?
In 2009 was het tarief voor de pseudo-eindheffing 30%, in 2013 is deze
verhoogd naar 75%. De geraamde budgettaire opbrengst was nihil. Wat
betekent het budgettair als het tarief weer wordt verlaagd naar het
oorspronkelijke tarief? In hoeverre heeft de Staatssecretaris dit overwogen
naar aanleiding van de evaluatie? Waarom is daar niet voor gekozen,
zeker als de verhoging niet heeft geleid tot een gedragsverandering?
Wat zijn de gevolgen van de belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen voor het vestigings- en investeringsklimaat van Nederland?
Waarom is dit punt niet meegenomen in de evaluatie?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de evaluatie wet excessieve beloningsbestanddelen. Zij constateren dat
het hier een nuttige wet betreft, waarvan de doelstellingen nog steeds
overeind staan. De maatschappelijke onvrede over excessieve beloningen
bestaat nog altijd. Als belangrijkste reden voor corrigerend optreden van
de wetgever zien de leden van de PvdA-fractie dat bestuurders in hoge
mate in staat zijn zelf hun beloning vast te stellen die weinig of niet te
maken hebben met daadwerkelijk verrichte prestaties. Dat neemt niet weg
dat er ook sprake kan zijn van onbedoelde effecten en anderzijds dat de
wet nog aan effectiviteit zou kunnen winnen.
De leden van de PvdA-fractie hebben daarom op een aantal punten nog
vragen en opmerkingen.
Klopt het dat de heffing op excessieve vertrekvergoedingen ook van
toepassing kan zijn bij beëindiging van het dienstverband door overlijden?
Deelt u de mening van de leden van de PvdA-fractie dat dit niet de
bedoeling kan zijn van de regeling? Is het mogelijk om de wet zodanig aan
te passen dat de heffing niet van toepassing is bij beëindiging van het
dienstverband door overlijden? Acht u voorts toepassing van de regeling
gerechtvaardigd bij reguliere pensionering? En hoe worden interne
reorganisaties behandeld, waarbij de werknemer voor een andere
vennootschap in de groep gaat werken. Treedt de heffing op excessieve
vertrekvergoedingen dan in, en is dit een gewenst resultaat?
Waarom is de pseudo-eindheffing van artikel 32bc Wet LB 1964 afgeschaft
per 1 januari 2015? Zou het niet logisch zijn om de pseudo-eindheffing te
herintroduceren vanaf een pensioengevend loon van 100.000 euro? Zo
kan volgens de leden van de PvdA-fractie bereikt worden dat backservice
betalingen voor pensioenen op basis van een eindloonregeling verder
worden ontmoedigd. Zij achten het aanvullen van de pensioenpot voor
door backservice betalingen een manier om functionarissen aan de top
een goudgerand vertrek mee te geven. De beperking van de fiscale
facilitering tot op 100.000 euro pensioengevend loon was een belangrijke
stap; de leden van de PvdA-fractie zien de herintroductie van de pseudoeindheffing, in ieder geval op backservice betalingen als een gewenste
aanvulling op de wet om zo excessieve beloningen te ontmoedigen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

4

waarvoor geen economische rechtvaardiging bestaat. Is de Staatssecretaris bereid de wet op dit punt aan te scherpen?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat private equitymanagers met
een lucratief belang de keuze hebben om in box 1 of box 2 te vallen.
Onder welke omstandigheden kunnen lucratieve belangen onder box 2
vallen? Klopt het dat het in feite genoeg is om een tussenholding op te
richten en te zorgen dat 95% van de inkomsten doorbetaald worden?
Waarop is dit criterium gebaseerd? En op welke wijze verschilt de situatie
met een tussenhoudster materieel van de situatie zonder tussenhoudster?
Welk gebruikelijk loon moeten deze private equitymanagers hanteren? Het
lijkt de leden van de PvdA-fractie dat het grootste deel van het inkomen
voortkomt uit de werkzaamheden als manager, en dat het gebruikelijk
loon op een niveau zou moeten liggen ter hoogte van de inkomsten uit
arbeid van een dergelijke manager. Deelt u deze mening?
In de initiatiefnota private equity van de Leden Groot en Nijboer is
voorgesteld om aan de hand van de evaluatie de wetgeving met
betrekking tot excessieve beloningsbestanddelen te moderniseren. Het
kabinet heeft in haar reactie aangegeven tevens de evaluatie als het juiste
moment daarvoor te zien. In de evaluatie wordt hier echter niet op
ingegaan. Zoals uit de initiatiefnota private equity blijkt, vinden de leden
van de PvdA-fractie dat zelfverrijking door private equitypartijen
afgelopen moet zijn. Ook beloningspakketten die leiden tot verkeerde
prikkels bij private equitymanagers of bestuurders van overgenomen
vennootschappen moeten zoveel mogelijk ontmoedigd worden. De wet
excessieve beloningsbestanddelen blijft daarbij een belangrijke rol spelen.
De leden van de PvdA-fractie vragen daarom alsnog op welke punten de
wet excessieve beloningsbestanddelen verbeterd kan worden. De leden
van de PvdA-fractie vragen daarbij in ieder geval in te gaan op de
volgende situaties:
1. De bovengenoemde heffing bij beëindiging van het dienstverband
door overlijden;
2. De herintroductie van pseudo-eindheffing bij backservice;
3. Beëindiging van de «keuze-mogelijkheid» bij lucratieve belangen, en
lucratieve belangen zoveel mogelijk in box 1 onderbrengen zoals de
bedoeling was;
4. De aanpak van excessieve beloningen bij overnames door middel van
aandelenpakketten, zoals recent bij NXP;
5. Verdere fiscale beperking van bonussen;
6. Fiscale sanctionering van vertrekpremies van meer dan 75.000 euro.
Tot slot zijn er ook ongewilde effecten van de regeling. Hierboven is al
ingegaan op de heffing bij overlijden. Ook voetbalclubs worden wellicht
onredelijk geraakt. Spelers die meedelen in hun transferwinst hebben niet
de perverse prikkel zoals bestuursvoorzitters die hebben. Daarnaast
worden zij niet door gelijken hun pensioen in geparachuteerd. Uit
antwoorden van de Staatssecretaris bij de behandeling van het belastingplan blijkt echter dat uitzonderingen voor specifieke sectoren niet
mogelijk zijn. Dit is in strijd met het gelijkheidsbeginsel en levert een
staatssteundiscussie op met de Europese Commissie. De leden van de
PvdA-fractie achten deze argumenten vooralsnog overtuigend, maar
roepen de Staatssecretaris op te blijven zoeken naar mogelijkheden om de
wet doeltreffender te maken in de zin dat de wet beoogt financiële
voordelen weg te nemen die ontstaan uit economisch ongerechtvaardigde
machtsposities.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

5

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
evaluatie belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. De
maatregelen zouden 60 miljoen euro structureel opleveren, maar voor
2015 blijkt de opbrengst ongeveer 50 miljoen euro te zijn. Kan de
Staatssecretaris aangeven hoe het gat van 10 miljoen euro is ontstaan?
Hoe wordt dit gat gedicht? Is het een idee om de heffing te verhogen
zodat de oorspronkelijke raming gehaald kan worden?
Zijn er nog andere mogelijkheden om excessieve beloningsbestanddelen
aan te pakken? Zo ja, welke? Waarom worden deze maatregelen niet
genomen?
De leden van de SP-fractie danken de Staatssecretaris voor de informatie
omtrent de opbrengst pseudo-eindheffing vertrekvergoeding (tabel 1).
Kan de Staatssecretaris de tabel updaten zodat de informatie over het jaar
2015 actueler is? Zo nee, waarom niet? Kan bij de tabel ook gesplitst
worden naar verschillende branches?
De leden van de SP-fractie vragen welke ontwijkingsgedrag de Belastingdienst heeft geconstateerd bij een van de overgebleven maatregelen? Hoe
gaat hierop geacteerd worden door de regering?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de evaluatie
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. Deze leden hebben
hier nog enkele vragen over.
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris met betrekking tot
de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen nader te
duiden wat bedoeld wordt met de zinsneden dat de gemiddelde
grondslag van per werknemer lager is, terwijl het gemiddelde bedrag van
de grondslag en heffing samen over de jaren gelijk blijft? Als de gemiddelde grondslag lager is, dan betekent dat toch dat de vertrekvergoeding
lager is geworden of de vaste beloning hoger? Zijn er meer werknemers
die een «minder excessieve» vertrekvergoeding hebben ontvangen?
De tariefsverhoging speelt een belangrijke rol in de budgettaire opbrengst
van de maatregel en maakt dat cijfers lastiger te vergelijken zijn. Kan de
Staatssecretaris daarom een overzicht geven van het aantal belastingplichtigen dat jaarlijks onder de regeling viel en de totale grondslag?
Met betrekking tot de pseudo-eindheffing over de backservice delen de
leden van de CDA-fractie de mening dat deze regeling niet uitgebreid
geëvalueerd zal kunnen en hoeven worden, nu deze al geruime tijd is
afgeschaft. Deze leden zijn wel van mening dat het opvallend is dat de
regeling maximaal 2% heeft opgebracht dan de oorspronkelijke raming.
Heeft de Staatssecretaris een verklaring voor het feit dat de raming zo ver
afwijkt van de daadwerkelijke opbrengst?
De leden van de CDA-fractie betreuren het dat van de belastingopbrengsten met betrekking tot lucratieve belangen geen beeld te geven is.
Deze leden achten het voor een evaluatie van belang te weten hoe vaak
sprake is van een lucratief belang en wat de budgettaire opbrengst is van
de maatregel. Worden de belaste lucratieve belangen momenteel wel
apart geregistreerd, zo vragen deze leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

6

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de fractie van de Partij Voor de Vrijheid (PVV) hebben
kennisgenomen van deze evaluatie. De leden van de fractie van de PVV
hebben de volgende vragen, aan- en/of opmerkingen.
De wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen is inwerking
getreden op 1 januari 2009 en zou na 5 jaar worden geëvalueerd. Waarom
heeft de evaluatie dan nu, in 2016, pas plaatsgevonden?
Kunt een overzicht geven van de opbrengsten van deze drie onderdelen
van deze wet per jaar?
Klopt het dat de opbrengst is achtergebleven bij de verwachting (€ 60
miljoen), zo ja hoeveel en wat is hiervan de reden?
Hoe beoordeelt u de wet op haar hoofddoel: het ontmoedigen van
excessieve beloningsbestanddelen of het komen tot een evenwichtiger
belastingheffing?
Kunt u uiteenzetten waarom er destijds niet is gekozen voor alleen een
civielrechtelijke weg?
Zou het een optie zijn om de behandeling van deze excessieve beloningsbestanddelen ook via een niet-aftrekbaarheid van de daarmee gemoeide
kosten, in te perken?
Waarom is hier sprake van naheffing?
Waarom wordt de belastingschuldige aangeduid als een inhoudingsplichtige en niet als de belastingplichtige?
In het licht van de tariefswijziging van 30% naar 75% lijkt er geen wijziging
te zijn opgetreden in de opbrengst van de heffing. Hoe beoordeelt u dit in
het licht van de deze heffing?
Hoeveel kost een aanslag de Belastingdienst en hoeveel brengt deze
gemiddeld op voor deze heffing en voor de inkomstenbelasting?
Kan geconcludeerd worden dat deze wet bij de backservice goed aan zijn
doelstelling heeft voldaan?
Hoeveel heeft de heffing over de lucratieve belangen opgeleverd naar
schatting?
In welke box van de Inkomstenbelasting vindt de heffing over de
lucratieve belangen nu feitelijk plaats en tegen welk tarief?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
evaluatie belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen die door de
Staatssecretaris naar de Kamer is gestuurd. De leden maken graag van de
gelegenheid gebruik om de Staatssecretaris nog enkele vragen voor te
leggen.
De leden van de D66-fractie constateren dat de wet ook een verbod op
verplichte variabele beloningen bevat. Echter is dit onderdeel van de wet
geen onderdeel van de toegezonden evaluatie. Kan de Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

7

toelichten wat het effect van deze maatregel is met betrekking tot de
belastinginkomsten en het vestigingsklimaat?
De leden van de D66-fractie lezen dat de belasting op een vertrekvergoeding tot veel vragen leidt die door contact met de Belastingdienst
moeten worden weggenomen. Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden om
de voorlichting op dit gebied te verbeteren om het aantal vragen te
verminderen?
De leden van de D66-fractie constateren dat er geen signalen zijn dat de
pseudo-eindheffing over de vertrekpremie ontweken wordt. Op welke
manier is de Staatssecretaris op zoek gegaan naar deze signalen?
De leden van de D66-fractie lezen dat er relatief veel bezwaarschriften en
beroepszaken bij de belasting over vertrekvergoedingen zijn. Kan de
Staatssecretaris aangeven waar deze zaken veelal betrekking op hebben?
Ziet de Staatssecretaris mogelijkheden om met maatregelen het aantal
zaken te verminderen? En kan de Staatssecretaris deze mogelijkheden
toelichten?
De leden van de D66-fractie constateren dat er bij de raming geen
rekening was gehouden met gedragseffecten en dat de gedragsveranderingen niet goed meetbaar zijn gebleken. Hoe relateert de Staatssecretaris
dit aan de doelstelling van de regeling om een gedragsverandering
teweeg te brengen?
De leden van de D66-fractie constateren dat de te belasten resultaten uit
lucratieve belangen niet afzonderlijk worden vastgelegd. Ook is de kennis
van de regeling verspreid daar waar de expertise in Amsterdam ligt. De
belastingheffing op vertrekvergoedingen vindt al enkel via het kantoor van
de Belastingdienst in Amsterdam plaats. Waarom kiest de Staatssecretaris
ervoor om de belastingheffing op lucratieve belangen verspreid te laten
plaatsvinden, waardoor er een spreiding van expertise is en er geen
eenduidige gegevens over de regeling beschikbaar zijn?
De leden van de D66-fractie lezen dat de belastingheffing op lucratieve
belangen een aantal knelpunten op het gebied van de samenloop van het
aanmerkelijk belang en het lucratief belang alsmede een ingewikkelde
samenloop met andere regelingen kent. Kan de Staatssecretaris toelichten
welke knelpunten dit zijn? Gaat de Staatssecretaris actie ondernemen om
deze knelpunten te verminderen of weg te nemen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben kennisgenomen van de
evaluatie van de belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen. De
leden zijn in algemene zin benieuwd naar een appreciatie van de
Staatssecretaris over deze evaluatie. Specifieker zijn de leden benieuwd of
de Staatssecretaris ook een gedragsverandering meent weer te nemen als
gevolg van deze belastingheffing, naar aanleiding van alle drie maatregelen. Ook zijn de leden benieuwd of de Staatssecretaris mogelijkheden
en redenen ziet om hier maatregelen aan toe te voegen dan wel deze
maatregelen uit te breiden. De leden menen uit de evaluatie op te maken
dat er onevenredig veel over deze heffing geprocedeerd wordt, waarbij de
indruk is dat inhoudingsplichtigen zich aan de heffing proberen te
onttrekken. Zij vragen de Staatssecretaris hierover naar zijn oordeel, en
een appreciatie daarvan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

8

Bij de eerste maatregel valt het de leden op dat het arbeidsintensieve deel
van de regeling vooral zit in het contact met de inhoudingsplichtigen. De
leden zijn benieuwd wat de oorzaak is van deze veelvuldig contacten, en
of daar ook noodzaak toe is. De leden zijn voorts benieuwd of de
Staatssecretaris van deze veelvuldige procedures en het feit dat er niet
minder excessen zijn opmaakt dat er van een gedragsverandering nog
geen sprake is. Zij vragen zich hierover af of hiertoe dan aanvullende
maatregelen nodig zijn. De leden zijn benieuwd naar hoeveel van de
ingezette beroeps- en bezwaarprocedures leiden tot het herroepen van de
beslissing tot opleggen van de heffing.
Het valt de leden op dat Staatssecretaris de casus van de voetballers
noemt. Zij zijn vooral benieuwd naar de opmerking dat het om een
«relatief laag salaris» waarbij in de voetnoot terecht wordt opgemerkt dat
dit om meer dan € 538.000 gaat. De leden zijn benieuwd naar een
appreciatie van dit standpunt, en vragen zich af of dit ook blijk geeft van
het ontbreken van een gedragsverandering in sommige sectoren.
Betreffende de maatregel over lucratieve belangen zijn de leden benieuwd
naar hoe dit vooroverleg plaatsvindt. De leden vragen zich af of dit niet
een risico op structurering met zich meebrengt, en hoe dit voorkomen
wordt.
II Reactie van de Staatssecretaris
I Algemeen
Inleiding
De leden van de fracties van de VVD, de PVV en GroenLinks vragen naar
conclusies ter zake van de evaluatie Belastingheffing excessieve
beloningsbestanddelen. De leden van de fracties van de SP en GroenLinks
vragen of er nog andere mogelijkheden zijn om excessieve beloningsbestanddelen aan te pakken. De leden van de fractie van de VVD vragen
daarnaast naar de relatie tot niet-fiscale maatregelen, zoals in de Wet
beloningsbeleid financiële ondernemingen (Wbfo) (Kamerstuk 33 964) en
in de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) (Kamerstuk 32 600) en waarom dat in de evaluatie
niet is meegenomen.
De vraag naar conclusies over de wet Belastingheffing excessieve
beloningsbestanddelen1 is een lastige omdat het een drietal verschillende
maatregelen betreft: twee pseudo-eindheffingen in de Wet op de
loonbelasting 1964 (Wet LB 1964) en de heffing over lucratieve belangen
in de Wet inkomstenbelasting 2001 (Wet IB 2001). De ontmoedigende
werking die van de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen werd verwacht, is gerealiseerd en komt tot uitdrukking in het beeld
dat de feitelijke toepassing ervan in de evaluatie laat zien. De pseudoeindheffing backservice is «ingehaald» door maatregelen omtrent
aftopping van het pensioengevend loon. De heffing over lucratieve
belangen voldoet aan haar doelstellingen (transparantie en heffing over
daadwerkelijk gerealiseerde rendementen).
Sinds de invoering van de wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen zijn diverse andere maatregelen ter voorkoming van excessieve beloningen ingezet. Zo is bijvoorbeeld in de (semi-) publieke sector
de regulerende werking van de maatregelen uit de WNT positief te
noemen, zo blijkt ook uit de jaarlijkse rapportages.2 Het kabinet wil een
1
2

Stb. 2008, nr. 547.
Kamerstuk 30 111, nr. 103.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

9

uitbreiding van het bereik van de wettelijke bezoldigingsnorm uit de WNT
tot niet-topfunctionarissen in de (semi)publieke sector. Vorig jaar is een
wetsvoorstel met deze strekking, de zogenoemde «WNT-3», voor
internetconsultatie aangeboden. Nu de resultaten van de internetconsultatie zijn verwerkt, wordt de WNT-3 naar verwachting binnenkort voor
advies aan de Afdeling advisering van de Raad van State voorgelegd.3 Op
beursgenoteerde vennootschappen is de Corporate Governance Code
(hierna ook: de Code) van toepassing. De Code bevat beginselen voor
goed ondernemingsbestuur en reguleert de verhoudingen tussen
bestuurders, commissarissen en (de algemene vergadering van)
aandeelhouders. De Code bevat een aantal principes en bepalingen dat
ziet op het beloningsbeleid en de uitvoering daarvan. De Code is een
product van zelfregulering, naleving van de Code is wettelijk verplicht en
de Monitoring Commissie Corporate Goverance Code (hierna: de
Commissie) rapporteert hierover.4 Het gemiddelde nalevingspercentage
van de principes en bepalingen uit de Code is 97%.5 Zo dient de
beloningsstructuur van de beursvennootschap eenvoudig en inzichtelijk te
zijn en dienen beursvennootschappen bij het vaststellen van de beloning
rekening te houden met de interne beloningsverhoudingen. Op
8 december 2016 is een herziene Code gepubliceerd.6 Over de naleving
van de Code en de ontwikkelingen op dit terrein wordt aan uw Kamer
regelmatig gerapporteerd. Ten slotte gaat voor de financiële sector ook
een regulerende werking uit van de Wbfo die met ingang van 7 februari
2015 in werking is getreden en waarin voor financiële ondernemingen
onder andere een bonusplafond is opgenomen. Ook over de Wbfo wordt
uw Kamer jaarlijks geïnformeerd, onder meer over de toepassing van de
uitzonderingen op het bonusplafond, tot aan de evaluatie van de Wbfo die
in 2017 zal plaatsvinden. Gelet op de rapportages over de andere
maatregelen met betrekking tot beloningsbeleid en de omstandigheid dat
bij de wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen met name
een evaluatie van het gebruik van de maatregelen in de praktijk en het
opsporen van knelpunten is toegezegd, is in de evaluatie van de wet
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen niet separaat
aandacht besteed aan de relatie tot niet-fiscale maatregelen.
Geconcludeerd kan worden dat de wet Belastingheffing excessieve
beloningsbestanddelen in de praktijk naar verwachting werkt, en
tegelijkertijd wisselend wordt beoordeeld. Sommigen vinden de fiscale
maatregelen om excessieve beloningen tegen te gaan te streng, anderen
willen juist strengere regels. Om die redenen is er – mede gezien de
demissionaire status van dit kabinet – op dit moment geen aanleiding
voor aanpassingen van deze maatregelen.7
Proces en reikwijdte evaluatie
De leden van de fractie van de VVD vragen of in het kader van de
evaluatie met betrokken werkgevers, sectoren en bedrijven is gesproken.
De conclusies van de evaluatie Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen zijn vooraf niet besproken met maatschappelijke organisaties
3

Zie Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 903.
Beursvennootschappen moeten in het bestuursverslag mededeling doen over de naleving van
de principes en best practice bepalingen in de Code. Volgens het «pas toe of leg uit»-principe
dienen beursvennootschappen de best practice bepalingen in de Code toe te passen dan wel
gemotiveerd uit te leggen waarom een bepaling niet wordt toegepast.
5
Rapport monitoring boekjaar 2015 (zie: http://www.mccg.nl/download/?id=5473).
6
www.commissiecorporategovernance.nl/download/?id=3364. De herziene Code treedt in
werking vanaf het boekjaar beginnend op of na 1 januari 2017. Hiertoe dient de herziene Code
te worden verankerd in de wet.
7
Wel wordt voorgesteld om artikel 32bb, zesde lid, van de Wet LB 1964 aan te passen in reactie
op een arrest van de Hoge Raad. Dit wordt verderop in de reactie nader toegelicht.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

10

zoals werkgeversorganisaties. Bij het proces van opleggen van de aanslag
ter zake van de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen
is er wel steeds contact tussen de inspecteur en de betrokken inhoudingsplichtige (verder ook: werkgever). Opmerkingen en knelpunten van die
werkgevers over de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen zijn meegenomen in de evaluatie. Ambtenaren van het Ministerie
van Financiën hebben met NOC-NSF en de KNVB gesproken over diverse
fiscale aangelegenheden, waaronder ook over deze pseudo-eindheffing.
Het standpunt van de voetbalsector hierover komt verderop inhoudelijk
nog aan de orde. Bij de heffing over lucratieve belangen is er niet steeds
contact met de inspecteur. Knelpunten die tijdens individuele behandeling
door de inspecteur naar voren zijn gekomen, zijn als aandachtspunten in
de evaluatie opgenomen. Uit gesprekken in het kader van de individuele
behandeling van lucratieve belangen heeft de Belastingdienst overigens
de conclusie getrokken dat deze regeling goed werkt en voorziet in de
behoefte langdurige discussies over verschillende zienswijzen te
voorkomen.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de betekenis van de wet
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen voor het vestigingsen investeringsklimaat in Nederland en vragen verder waarom dit punt
niet is meegenomen in de evaluatie. Tijdens de behandeling van het
wetsvoorstel is met name een evaluatie van het gebruik in de praktijk en
het opsporen van knelpunten toegezegd. Om die reden en omdat een
dergelijke toezegging een veel verdergaand onderzoek vergt, is een
onderzoek naar de gevolgen voor het vestigings- en investeringsklimaat
achterwege gebleven.
De leden van de fractie van D66 vragen naar het verbod in de wet
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen op verplichte
variabele beloningen. Ook vragen deze leden naar het effect van dit
verbod op de belastinginkomsten en het vestigingsklimaat. In de wet
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen is geen verbod op
verplichte variabele beloningen opgenomen. Om die reden is dit punt niet
meegenomen in de evaluatie.
De leden van de fractie van de PVV vragen waarom de evaluatie van de
wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen pas in 2016 heeft
plaatsgevonden. De toegezegde evaluatie was oorspronkelijk voorzien
voor het vierde kwartaal van 2014. Door het vele werk aan de beoogde
belastingherziening en later het Belastingplan 2016 ontbrak het tot 2016
aan capaciteit.
Effectiviteit en gedragseffecten
De leden van de fractie van de PVV vragen of de hoofddoelen van de wet
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen, te weten het
ontmoedigen van excessieve beloningsbestanddelen dan wel het komen
tot een meer evenwichtige belastingheffing, zijn bereikt. Ook de leden van
de fracties van D66 en GroenLinks vragen naar de met de wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen beoogde gedragsverandering.
Bij de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen zijn
slechts enkele tientallen werkgevers betrokken, waardoor het onwaarschijnlijk is dat statistisch significante conclusies over de gedragseffecten
te trekken zijn. De opbrengsten geven wel een indicatie over de gedragseffecten sinds de invoering van de maatregel. Het feit dat de pseudoeindheffing over excessieve vertrekvergoedingen door de jaren heen een
stabiel beeld geeft van het aantal werkgevers dat de pseudo-eindheffing
over excessieve vertrekvergoedingen is verschuldigd en het feit dat na de
tariefsverhoging met een factor 1,5 (van 30% naar 75%) de opbrengst niet
is toegenomen met een factor 1,5 ten opzichte van de oude opbrengst,
kan worden gezien als een indicatie dat er een ontmoedigende werking
van de maatregel uitgaat. De leden van de fractie van D66 vragen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

11

daarnaast hoe het feit dat destijds bij de invoering van de regeling geen
rekening is gehouden met gedragseffecten en dat de gedragsveranderingen niet goed meetbaar bleken, moet worden gerelateerd aan de
doelstelling van de regeling om een gedragsverandering teweeg te
brengen. Bij de raming van de opbrengst is, zoals destijds gebruikelijk,
geen rekening gehouden met gedragseffecten.8 Dit lijkt onlogisch, maar
ook indien rekening zou zijn gehouden met gedragseffecten is de richting
dermate ongewis dat daarvoor geen bedrag zou zijn ingeboekt. Een
onderzoek naar gedragseffecten van de drie maatregelen dat is gebaseerd
op de situatie voor invoering van de wet Belastingheffing excessieve
beloningsbestanddelen is vanwege het ontbreken van een nulmeting
(kwantitatieve gegevens) evenmin aan de orde. Duidelijk is wel dat de
excessieve beloningsbestanddelen waarop de maatregelen zien, sinds de
inwerkingtreding van de betreffende maatregelen worden belast dan wel
zwaarder worden belast.
De leden van de fractie van de PVV willen tevens weten waarom destijds
niet is gekozen voor alleen een civielrechtelijke weg. Het uitgangspunt in
het beloningsbeleid in de private sector was en is zelfregulering. Om
excessen in het beloningsbeleid zoveel mogelijk te voorkomen en om de
zelfregulering in de vorm van de Corporate Governance Code kracht bij te
zetten zijn daarnaast aanvullende maatregelen genomen.9 Het idee
daarachter was dat het vennootschapsrecht of het arbeidsrecht bepaalde
doelstellingen die worden beoogd met de fiscale maatregelen niet kan
realiseren, aangezien een correctie op de uitwerking van het toenmalige
fiscale regime werd beoogd. Voorts was het uitgangspunt dat via het
fiscale stelsel ontmoediging van een bepaald gedrag, zoals beoogd met
de (voorgestelde) maatregelen, effectiever te realiseren zou zijn dan via
het vennootschapsrecht of arbeidsrecht.10
Aanvullende maatregelen?
De leden van de fractie van de PVV vragen of het een optie zou zijn om
excessieve beloningen uit de wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen ook in te perken via niet-aftrekbaarheid van de daarmee
gemoeide kosten. Het in aanmerking nemen van de met de excessieve
beloningen gemoeide kosten voor de winstbepaling is met name van
toepassing op de kosten van de excessieve vertrekvergoedingen.
Niet-aftrekbaarheid van de winst van deze kosten is een optie. In het kader
van de eenvoud en effectiviteit is een dergelijke maatregel echter niet
wenselijk. De door de wetgever beoogde ontmoediging wordt nu al via de
weg van de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen
verkregen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar verdere fiscale beperking
van bonussen. Bonussen worden thans in aanmerking genomen als
inkomsten uit arbeid en als zodanig progressief met inkomstenbelasting
belast in box 1. Een apart, hoger tarief voor bonussen of een pseudoeindheffing voor bonussen zou het geven van bonussen theoretisch nog
verder kunnen inperken. Dit leidt evenwel tot kwalificatievragen met alle
bijbehorende discussies en ontwijkingsmogelijkheden. Uit het oogpunt
van uitvoerbaarheid en effectiviteit is dit onwenselijk.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar fiscale sancties bij
vertrekpremies van meer dan € 75.000. Een premie bij vertrek, zoals de
transitievergoeding, wordt – ongeacht de hoogte van het bedrag –
progressief belast (maximaal tegen 52%). Een fiscale ontmoediging voor
zover een vertrekpremie hoger is dan € 75.000 kan plaatsvinden in de
vorm van een hogere heffing ten laste van de werknemer of een nieuwe
8

Kamerstuk 31 459, nr. 6, blz. 29 en 30.
Kamerstuk 31 083, nr. 10.
10
Kamerstuk 31 459, nr. 3, blz. 3.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

12

pseudo-eindheffing bij de werkgever. In het geval gekozen wordt voor een
ontmoediging in de vorm van een pseudo-eindheffing bij de werkgever
krijgen substantieel meer werkgevers met die heffing te maken dan de
circa 30 werkgevers per jaar die thans met de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen te maken hebben. Met een dergelijke
maatregel neemt ook de druk op ontwijkingsmogelijkheden toe. Mede
daarom is een dergelijke regeling uit het oogpunt van uitvoerbaarheid en
effectiviteit onwenselijk.
Budgettair
De leden van de fractie van de SP stellen dat de totale opbrengst van de
wet Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen in 2015 € 50
miljoen is, zodat sprake zou zijn van een gat van € 10 miljoen. Daarvan is
geen sprake. Dit wordt in de volgende alinea nader toegelicht. Overigens
is de opbrengst van de maatregelen niet taakstellend. Een hogere dan wel
lagere opbrengst komt ten goede respectievelijk gaat ten koste van het
EMU-saldo. Een aanpassing van de pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen dan wel de heffing over het resultaat uit lucratieve
belangen in reactie op de daadwerkelijk met deze regelingen gerealiseerde opbrengst is daarom niet aan de orde.
Voorts vragen deze leden om een actualisatie van de informatie over 2015
in tabel 1 «opbrengst pseudo-eindheffing vertrekvergoeding». Verder
willen zij weten of die tabel kan worden gesplitst naar verschillende
branches. De leden van de fractie van de PVV vragen wat de opbrengst is
per jaar en vragen verder of de opbrengst is achtergebleven bij de
verwachting. De opbrengst van de pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen is niet achtergebleven bij de verwachting. Bij de
invoering van de heffing in 2009 werd een jaarlijkse opbrengst verwacht
van € 10 miljoen. Bij de verhoging van het tarief naar 75% per 1 januari
2013 is vanwege de onzekerheid over gedragseffecten geen additionele
opbrengst ingeboekt. Over het jaar 2009 is de verwachte opbrengst
gerealiseerd, terwijl de latere opbrengsten hoger zijn, zoals in onderstaande tabel11 te zien is.
Tabel 1: Opbrengst pseudo-eindheffing over excessieve beloningsbestanddelen per
jaar (x € 1.000)
Jaar

Opbrengst

2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015

€ 9.983
€ 17.154
€ 16.355
€ 24.221
€ 27.013
€ 17.437
€ 25.540

Naar de stand van 13 december 2016 is de opbrengst over het jaar 2015
€ 29 miljoen. Het verschil van € 3,5 miljoen met de in de tabel
opgenomen opbrengst wordt voor een belangrijk deel verklaard door
nagekomen opbrengsten over het jaar 2015. Gelet op de geringe aantallen
kan uit het oogpunt van privacy geen splitsing naar verschillende
branches worden verstrekt.
De leden van de fractie van het CDA vragen naar een overzicht van het
aantal werkgevers dat jaarlijks onder de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen viel en de totale grondslag. In onderstaande grafiek12 is een overzicht opgenomen van de grondslag van de

11
12

Zie ook tabel 1 in de evaluatie.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

13

pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen en het aantal
werkgevers over de periode 2009 tot en met 2015.
Voorts vragen de leden van de fracties van de SP en de PVV naar de
opbrengst van de pseudo-eindheffing backservice die per 1 januari 2015 is
afgeschaft. De opbrengst van deze regeling is niet meer dan € 0,5 miljoen
per jaar geweest. De opbrengst van de regeling lucratieve belangen, de
leden van de fractie van de PVV vragen hiernaar, is naar schatting enkele
tientallen miljoenen euro per jaar.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat het budgettair betekent als
het tarief weer wordt verlaagd naar het oorspronkelijke tarief van 30%. Het
statische effect – zonder gedragsverandering – van het verlagen van het
tarief van 75% naar 30% is een budgettaire derving. De kans dat de
vertrekvergoedingen zullen toenemen na een verlaging is echter groot.
Dat is te zien als een direct (eerste orde) gedragseffect van de maatregel.
Dit eerste-orde-gedragseffect doet waarschijnlijk een groot deel van het
statische effect (derving) teniet en leidt mogelijk zelfs tot een beperkte
meeropbrengst. Omdat het zeer onzeker is of er per saldo sprake is van
hetzij een derving hetzij een opbrengst ligt het in de rede het budgettaire
effect op nihil te stellen. Dit is in lijn met het destijds niet inboeken van
een budgettair effect bij de verhoging van het tarief van 30% naar 75%.
Uitvoeringskosten
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de uitvoeringskosten, met
inbegrip van de kosten voor juridische procedures. Met de werkzaamheden rond de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen
is- ondanks het arbeidsintensieve karakter van de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen – vanwege het geringe aantal gevallen
een beperkt aantal medewerkers gemoeid. Ook met de pseudoeindheffing backservice was vanwege het geringe aantal gevallen een
beperkt aantal medewerkers gemoeid. De uitvoering van de regeling
lucratieve belangen vindt decentraal plaats (met een te raadplegen
centraal kenniscentrum) en vormt een beperkt onderdeel van de totale
werkzaamheden binnen een belastingkantoor. Gegevens over de
capaciteit en uitvoeringskosten voor deze specifieke regelingen worden
niet afzonderlijk vastgelegd.
II Pseudo-eindheffing excessieve vertrekvergoedingen
Doel
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de feitelijke bedoeling
van de regeling voor echte excessieve vertrekvergoedingen. In de wet
Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen is een pakket
maatregelen opgenomen dat tegemoet komt aan het maatschappelijk
ongenoegen over excessieve beloningsbestanddelen. De pseudoeindheffing over excessieve vertrekvergoedingen als onderdeel van deze
wet richt zich – naar aanleiding van die maatschappelijk discussie – op
hoge (excessieve) vertrekvergoedingen. Het feitelijke doel van de
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen is het ontmoedigen van excessen in het beloningsbeleid, in het bijzonder gericht op
excessieve vertrekvergoedingen.
Inhoudelijk
De leden van de fractie van de VVD vragen wat onder vertrekvergoedingen moet worden verstaan en naar de achtergrond van de rekenkundige benadering, het belang van de aard van het loon en de uitwerking
in de praktijk. De vertrekvergoeding wordt in beginsel bepaald door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

14

fiscale loon uit de dienstbetrekking in het jaar van beëindiging van die
dienstbetrekking (en het in de jaren daarna eventueel nog te ontvangen
nabetaald loon) alsmede het loon in het jaar voorafgaand aan het jaar van
beëindiging van die dienstbetrekking te vergelijken met het loon in het
tweede kalenderjaar voorafgaand aan het kalenderjaar waarin de
dienstbetrekking is beëindigd. Door de koppeling aan het fiscale loon gaat
het in beginsel om alle belastbare loonbestanddelen, ongeacht de aard of
het karakter ervan.13 Om ontgaansmogelijkheden te beperken en uit het
oogpunt van uitvoerbaarheid is gekozen voor een generieke maatregel
met een robuuste afbakening. De rekenkundige benadering voorkomt dat
in de praktijk discussie ontstaat over de hoogte van de vertrekvergoeding,
bijvoorbeeld door omzetting in maandelijks loon of in een andere vorm
van vergoeding.
De leden van de fracties van de VVD en de PvdA vragen waarom ook
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen is verschuldigd
in geval van overlijden. Ook willen de leden van de fractie van de VVD
weten waarom dit punt in de evaluatie niet is meegenomen bij het
onderdeel aandachtspunten uit de praktijk en of ik bereid ben wet- en
regelgeving aan te passen.
Bij de parlementaire behandeling is toegezegd te onderzoeken op welke
wijze de – waarschijnlijk incidenteel voorkomende – situatie kan worden
voorkomen dat bijvoorbeeld een jaarlijkse prestatiebeloning enkel door
overlijden binnen de werkingssfeer van de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen komt.14 Na genoemd onderzoek is
besloten in voorkomende gevallen gebruik te maken van de hardheidsclausule en overigens het robuuste karakter van de regeling in stand te
laten. Een wijziging in wet- of regelgeving is daarvoor niet nodig. Als
zodanig heeft het dan ook geen bijzonder aandachtspunt gevormd voor
de evaluatie. Overigens heeft zich voor het eerst in 2016 een dergelijke
situatie voorgedaan waarop de hardheidsclausule is toegepast.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de toepassing van de
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen in het geval dat
werknemers in de twee jaar voor de beëindiging van de dienstbetrekking
voor dezelfde inhoudingsplichtige (deels) buiten Nederland hebben
gewerkt. In een dergelijke situatie dient allereerst te worden vastgesteld of
op grond van de Nederlandse wetgeving pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen aan de orde kan zijn. Het vertrekpunt
voor deze beoordeling is de vraag of het toetsloon van de betreffende
werknemer € 540.000 of meer bedraagt. Bij de beantwoording van deze
vraag wordt in beginsel uitgegaan van het in totaal door de werknemer in
de zin van de Wet LB 1964 van de inhoudingsplichtige genoten loon in het
jaar t-2. Het gaat daarbij om het totale loon dus inclusief het ter zake van
in het buitenland verrichte werkzaamheden van die inhoudingsplichtige
genoten loon. Ook bij de berekening van de hoogte van de vertrekvergoeding wordt rekening gehouden met het in totaal van de inhoudingsplichtige genoten loon. Vervolgens vindt op basis van de mate waarin
Nederland heffingsrecht heeft over het door de inhoudingsplichtige in het
jaar van beëindiging van de dienstbetrekking aan de werknemer
verstrekte loon een berekening van de uiteindelijk verschuldigde
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen plaats.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de toepassing van de
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen in geval van
reguliere pensionering of in geval van het werken bij een andere
13

In artikel 32bb, vijfde en zesde lid (voorheen vijfde en zevende lid), van de Wet LB 1964 is een
uitzondering opgenomen voor bepaalde aandelenoptierechten. Eerder was in artikel 32bb van
de Wet LB 1964 ook een uitzondering opgenomen voor onder de zogenoemde stamrechtvrijstelling vallende aanspraken. Op grond van artikel 39f van de Wet LB 1964 geldt die laatste
uitzondering nog steeds voor op 31 december 2013 bestaande aanspraken.
14
Kamerstuk 31 459, E, blz. 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

15

vennootschap binnen een concern in het kader van een interne reorganisatie. De systematiek van de regeling maakt geen uitzondering voor
dergelijke situaties. Bij bijvoorbeeld een bonus in het begin van het jaar
gevolgd door reguliere pensionering of een reorganisatie in het begin van
het jaar kan daardoor onder omstandigheden sprake zijn van een onder
de pseudo-eindheffing vallende excessieve vertrekvergoeding. Het
verschuldigd zijn van de pseudo-eindheffing is – anders dan bij overlijden
– in dat geval echter het gevolg van de door de werkgever zelf overeengekomen arbeidsvoorwaarden, waarbij de werkgever kan anticiperen op de
reguliere pensionering van een werknemer en zelf invloed heeft op een
interne reorganisatie.
De leden van de fracties van de VVD, de PvdA, GroenLinks en D6615
vragen naar het standpunt van de voetbalsector dat die sector onevenredig geraakt wordt door de pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen. Deze leden willen daarnaast weten of deze heffing
oorspronkelijk ook bedoeld was voor de voetbalsector en hoe deze
regeling wordt gezien gelet op (een gelijk speelveld in) de internationale
praktijk van transfersommen. Van meet af aan is de bedoeling geweest
dat de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen werkt
volgens het principe «gelijke monniken, gelijke kappen». In de parlementaire geschiedenis is aandacht besteed aan de concurrentiepositie van de
topsport in het algemeen en betaaldvoetbalorganisaties in het bijzonder.
Aangegeven is dat de regeling geen onderscheid maakt naar de naam die
een beloningsvorm heeft meegekregen en dat met het oog op het
gelijkheidsbeginsel evenmin uitzonderingen kunnen worden gemaakt
voor specifieke groepen werkgevers of werknemers. Een (directe of
indirecte) uitzondering voor topsport- of voor betaaldvoetbalorganisaties
– noch voor andere specifieke groepen werkgevers – was16 (en is) dus niet
aan de orde. Alle internationaal opererende organisaties die met
Nederlandse belastingheffing – waaronder deze pseudo-eindheffing – te
maken hebben, kunnen op internationaal niveau concurrentievoordeel of
-nadeel ondervinden door de in Nederland verschuldigde belasting. Ook
hierin is de sportsector geen uitzondering. In de parlementaire geschiedenis werd nog benadrukt dat de grenzen van de maatregel wel ruim zijn
gekozen: bij een jaarloon in het referentiejaar (het jaar t-2 waarbij t het
jaar van vertrek is) van meer dan € 500.000 (2017: meer dan € 540.000) is
pas sprake van een excessieve vertrekvergoeding als het jaarloon in het
jaar van vertrek in totaal (dus inclusief de al dan niet als zodanig aangeduide vertrekvergoedingen) meer dan tweemaal zo hoog is als het loon in
het referentiejaar. Tijdens de evaluatie is gebleken dat in de totale
opbrengst van de regeling het aandeel van de voetbalsector ondergeschikt is. Zoals bij de behandeling van het Belastingplan 2017 is aangegeven, zal een eventuele wijziging van de regeling echter een generieke
wijziging moeten zijn die voor alle sectoren geldt.
De leden van de fractie van D6617 vragen waarom bij de pseudoeindheffing over excessieve vertrekvergoedingen is gekozen voor een
drempelwaarde van € 538.000 in 2016. Bij de inwerkingtreding van de
regeling in 2009 gold een drempelwaarde van € 500.000. Die grenswaarde
is weliswaar per definitie arbitrair, maar bepaalt vanaf welk bedrag het
meerdere van een vertrekvergoeding als excessief kan worden gezien. De
drempelwaarde wordt in beginsel jaarlijks geïndexeerd en kwam voor het
15

De leden van de fractie van D66 vragen hiernaar in het schriftelijk overleg over de motiesentoezeggingenbrief van Prinsjesdag 2016, zie Kamerstuk 34 550 IX, nr. 22, blz. 7–8. In het
vervolg wordt volstaan met een voetnoot met de tekst «vraag in schriftelijk overleg M&T-brief
Prinsjesdag 2016» (Kamerstuk 34 550 IV, nr. 22).
16
Kamerstuk 31 459, C, blz. 23.
17
Vraag in schriftelijk overleg M&T-brief Prinsjesdag 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

16

jaar 2016 uit op € 538.000 (voor het jaar 2017 op € 540.000). Deze leden
vragen ook of in de Wbfo is gekozen voor een drempelwaarde en
waarom. In de Wbfo, die op 7 februari 2015 in werking is getreden, heeft
het kabinet in het kader van Europese regelgeving met betrekking tot het
toezicht op banken nationaal een breed pakket aan regels vastgelegd dat
alle Nederlandse financiële ondernemingen verplicht tot het voeren van
een beheerst beloningsbeleid en dat excessieve variabele beloningen aan
banden legt. In de Wbfo wordt – grotendeels gebaseerd op Europese
regelgeving – gewerkt met een bonusplafond. Het bonusplafond strekt
ertoe perverse prikkels te verminderen en potentiële negatieve gevolgen
van variabele beloningen verder te beheersen. De variabele beloning van
een persoon werkzaam onder verantwoordelijkheid van een financiële
onderneming bedraagt op grond van de Wbfo ten hoogste 20% van de
vaste beloning van die werknemer op jaarbasis.
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom er bij de introductie
van de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen geen
tegenbewijsregeling is opgenomen en of het kabinet bereid is om dit nu
alsnog te doen. Er is geen tegenbewijsregeling opgenomen vanwege de
wenselijkheid van het beperken van ontgaansmogelijkheden en ter
voorkoming van moeizame discussies over de redenen en achtergronden
van de beloningsbestanddelen die in de jaren t, t-1 en t-2 zijn gegeven.
Met de gekozen systematiek en grondslag wordt voorkomen dat een
moeilijk uitvoerbare, meer kwalitatieve beoordeling van de vertrekvergoeding moet plaatsvinden. Een tegenbewijsregeling zou dit ongedaan
maken. Om die reden zal ook nu geen aanpassing in die richting worden
voorgesteld. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat de huidige systematiek
zonder tegenbewijsregeling in rechte houdbaar is.18
De leden van de fractie van de VVD vragen om een reactie op het artikel
«De pseudo-eindheffing bij een excessieve vertrekvergoeding, een
excessieve heffing geëvalueerd» van drs. M. Kleine Kalvenhaar.19 Ook
vragen zij naar de in dat artikel geconstateerde knelpunten en aanbevelingen. De hoofdaanbeveling van de auteur is om de regeling geheel te
schrappen en te kijken naar andere dan fiscale maatregelen om excessieve vertrekvergoedingen te ontmoedigen. Zoals uit de inleiding van
deze reactie blijkt, is dat nu niet aan de orde. Voor zover de in dit artikel
genoemde punten niet al elders in dit verslag aan de orde komen, volgt
hieronder een reactie.
Het eerste inhoudelijke knelpunt dat wordt genoemd gaat over het begrip
dienstbetrekking uit artikel 32bb van de Wet LB 1964. De schrijver stelt dat
het begrip dienstbetrekking in de wet niet is gedefinieerd en pleit ervoor
de toepassing van de pseudo-eindheffing te beperken tot civielrechtelijke
dienstbetrekkingen, zodat fictieve dienstbetrekkingen – zoals die van de
bestuurder van een beursgenoteerde vennootschap – zijn uitgesloten. Het
begrip dienstbetrekking in de zin van artikel 32bb van de Wet LB 1964
omvat niet alleen de civielrechtelijke dienstbetrekking maar ook de
arbeidsverhoudingen die in de Wet LB 1964 als dienstbetrekking worden
beschouwd. Beperking van de kring van personen voor de toepassing van
artikel 32bb van de Wet LB 1964 past niet bij de robuuste vormgeving van
de regeling en zou bovendien een deel van de beoogde doelgroep
uitsluiten. Verder ziet de schrijver pro-ratering, dat wil zeggen dat in geval
van beëindiging in de loop van het kalenderjaar het vergelijkingsloon
tijdsevenredig wordt verminderd, als knelpunt. Hij staat een vergelijking
voor tussen het inkomen in de maanden voor vertrek met het feitelijke
inkomen in diezelfde maanden in het toetsjaar. Tijdsevenredige herleiding
18

HR 20 juni 2014, nr. 13/01431, ECLI:NL:HR:2014:1463, r.o. 3.5.3. De Hoge Raad oordeelde dat
het ontbreken van een regeling om bewijs te kunnen leveren dat bepaalde loonbestanddelen
niet in verband staan met het vertrek van een werknemer niet tot gevolg heeft dat sprake is
van strijd met artikel 1 van het Eerste Protocol bij het EVRM.
19
Weekblad Fiscaal Recht 2016/94.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

17

is, anders dan de periodevergelijking die de schrijver voorstaat, gebruikelijk in de fiscaliteit. De huidige herleiding is gekozen uit oogpunt van
uitvoerbaarheid vanwege de bij de Belastingdienst beschikbare gegevens
over t-2 of t-1.
De schrijver pleit tevens voor een tweetal aanpassingen met betrekking
tot aandelenoptierechten. Hij stelt voor om wegens overbodigheid de
bepaling te schrappen waarin is opgenomen dat de waarde van aandelenoptierechten die zijn toegekend in het jaar van beëindiging van de
dienstbetrekking of in het jaar daarvoor, en die niet uiterlijk bij het einde
van de dienstbetrekking zijn uitgeoefend of vervreemd, moet worden
meegenomen bij de bepaling van de hoogte van de vertrekvergoeding.
Anders dan de auteur meent, is deze bepaling niet overbodig omdat deze
voorkomt dat de regeling gemakkelijk kan worden ontgaan door uitbetaling door te schuiven naar de toekomst. Hij stelt daarnaast dat de
uitzondering opgenomen voor aandelenoptierechten als bedoeld in artikel
10a van de Wet LB 1964 die zijn toegekend vóór het jaar t-1 ook zou
moeten gelden voor aandelenoptierechten die daarna zijn toegekend en
waarvan de werkgever bewijst dat geen sprake is van een verband met
het einde van de dienstbetrekking. Een dergelijke tegenbewijsregeling zou
echter tot moeizame discussies leiden over de redenen en achtergronden
van de toekenning en is om die reden niet opgenomen.
Gevolgen van tariefswijziging
De leden van de fractie van de VVD merken op dat uit de evaluatie de
conclusie kan worden getrokken dat het aantal excessieve vertrekvergoedingen over de jaren heen min of meer gelijk is gebleven en vragen wat
de effectiviteit van de verhoging van het tarief van 30% naar 75% is
geweest. De leden van de fractie van het CDA vragen in dat kader wat
wordt bedoeld met de zinsneden in de evaluatie dat de gemiddelde
grondslag per werknemer lager is, terwijl het gemiddelde bedrag van de
grondslag en de heffing samen over de jaren gelijk blijft. Hoewel de
effectiviteit van de verhoging van het tarief niet precies is te duiden, is wel
het volgende geconstateerd. Het aantal gevallen van pseudo-eindheffing
over excessieve vertrekvergoedingen is sinds de invoering min of meer
stabiel te noemen. Het jaar 2012 kende echter een piek in het aantal
excessieve vertrekvergoedingen. Een verklaring voor die piek kan
gevonden worden in de aankondiging van de tariefsverhoging in 2013.
Na de verhoging van het tarief van de pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen zijn gemiddeld de individuele grondslagen waarover
de pseudo-eindheffing wordt berekend (de vertrekvergoeding20 minus het
toetsloon21), ofwel het excessieve deel van de vertrekvergoedingen, lager
geworden. Met de zinsneden in de evaluatie dat de gemiddelde grondslag
per werknemer lager is, terwijl het gemiddelde bedrag van de grondslag
en heffing samen over de jaren gelijk blijft, wordt dan ook bedoeld dat
werkgevers de brutoloonkosten (dus inclusief de kosten van de pseudoeindheffing over excessieve vertrekvergoedingen) ongewijzigd hebben
gelaten, waardoor per saldo de excessieve delen van de vertrekvergoedingen lager zijn geworden. In de navolgende tabel wordt dit met een
gestileerd getallenvoorbeeld inzichtelijk gemaakt.
Tabel 2: Voorbeeld vergoeding en heffing (x € 1.000)
tarief

excessief deel
vergoeding

pseudoeindheffing

vergoeding
plus heffing

30%
75%

1.000
743

300
557

1.300
1.300

20
21

De vertrekvergoeding, bedoeld in artikel 32bb, vierde lid, van de Wet LB 1964.
Het toetsloon, bedoeld in artikel 32bb, derde lid, van de Wet LB 1964.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

18

tarief

mutatie

excessief deel
vergoeding

pseudoeindheffing

vergoeding
plus heffing

– 257

257

0

Als het excessieve deel van de vertrekvergoeding dat een werknemer
ontving € 1 miljoen bedroeg toen het tarief nog 30% was, bedroeg de
pseudo-eindheffing € 300.000 en de totale kosten van de excessieve
vertrekvergoeding voor de werkgever € 1,3 miljoen. Bij een tariefsverhoging naar 75% zou de heffing bij een ongewijzigd excessief deel van de
vertrekvergoeding toenemen naar € 750.000. In de praktijk blijkt echter dat
de toename van de opbrengst van de pseudo-eindheffing lager is, in dit
voorbeeld is dat € 557.000. Daaruit volgt dat het excessieve deel van de
vertrekvergoeding is verlaagd naar € 743.000 (= € 557.000/75%). De totale
kosten van de excessieve vertrekvergoeding (vergoeding + heffing) voor
de werkgever blijven daarmee dan € 1,3 miljoen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of een gemiddeld lagere
grondslag betekent dat de vertrekvergoeding lager is geworden of dat de
vaste beloning hoger is geworden. Uit de opbrengst van de heffing, en
geïllustreerd met het hiervoor gegeven voorbeeld, blijkt dat de gemiddelde vertrekvergoeding inderdaad lager is geworden en dat het
excessieve deel van de vertrekvergoeding vermeerderd met de daarover
verschuldigde pseudo-eindheffing gemiddeld genomen ongeveer gelijk is
gebleven. Het effect op de vaste maandelijkse beloning is niet onderzocht.
De constatering dat het excessieve deel van de vertrekvergoeding plus de
heffing samen ongeveer gelijk is gebleven, geeft als zodanig echter geen
aanleiding om te concluderen dat de vaste beloningen zijn aangepast.
De leden van de fractie van het CDA vragen of er meer werknemers zijn
die een lagere excessieve vertrekvergoeding hebben ontvangen. Het
aantal werkgevers waarop de pseudo-eindheffing betrekking heeft is
stabiel te noemen; dat geldt min of meer ook voor het aantal werknemers,
al is dat aantal na de tariefsverhoging iets afgenomen. Gemiddeld
genomen is de excessieve vertrekvergoeding per werknemer na de
tariefsverhoging lager geworden.
De leden van de fractie van de PVV vragen hoe het kabinet oordeelt over
de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen nu – na de
wijziging van het tarief – de opbrengst van de heffing nauwelijks is
gewijzigd. In tabel 1 van de evaluatie valt te lezen dat er in 2012, het jaar
voorafgaand aan de verhoging van het pseudo-eindheffingstarief van 30%
naar 75%, een piek was in het aantal excessieve vertrekvergoedingen, en
daarmee een hogere opbrengst. In de twee jaar daaraan voorafgaand was
de opbrengst van de heffing circa € 17 miljoen. In 2013 en 2015 steeg de
opbrengst naar bijna € 30 miljoen. Het aantal excessieve vertrekvergoedingen ligt in de periode 2013 tot en met 2015 weer rond het (lagere)
niveau van vóór 2012. De stijging van de opbrengst van de heffing vanaf
het jaar 2013 is daarom verklaarbaar door het hogere tarief.
De leden van de fractie van de VVD vragen of naar aanleiding van de
evaluatie is overwogen het percentage van de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen weer op de oorspronkelijke hoogte vast
te stellen. Gelet op de in de evaluatie gesignaleerde stabiliteit van het
aantal excessieve vertrekvergoedingen (met uitzondering van het jaar
2012) en de constatering dat na de tariefsverhoging het gezamenlijke
bedrag van het excessieve deel van de vertrekvergoeding en de heffing
samen ongeveer gelijk is gebleven, kan een lager tarief weer leiden tot
gemiddeld hogere vertrekvergoedingen. Daarnaast zijn de mogelijkheden
tot wijziging beperkt, temeer omdat er maatschappelijk grote verschillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

19

van inzicht zijn wanneer een beloningsbestanddeel excessief genoemd
kan worden en welke heffing daarbij past.
Systematiek van heffing
De leden van de fracties van D66 en de PVV vragen waarom bij de
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen wordt gewerkt
met naheffingsaanslagen. De leden van de fractie van D6622 vragen
daarnaast concreet om deze pseudo-eindheffing in het reguliere proces
van de loonaangifte op te nemen om de lasten voor werkgevers en de
Belastingdienst te verlagen. Destijds is, vanwege de te verwachten
beperkte groep inhoudingsplichtigen, besloten de loonaangifte niet te
belasten met een uitbreiding en is gekozen voor een speciaal formulier
voor de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen. Het
indienen van dat formulier door de inhoudingsplichtige bij de inspecteur
wordt gevolgd door het opleggen van een afzonderlijke aanslag in de
vorm van een naheffingsaanslag.23 Deze huidige systematiek richt zich
uitsluitend op de groep inhoudingsplichtigen die het aangaat en geniet
daarom al sinds de invoering van de pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen uit uitvoeringstechnisch oogpunt de voorkeur.
Opname in het reguliere proces van de loonaangifte lijkt een logische
stap. Dit leidt echter tot extra kosten voor systeemaanpassingen en zal bij
de Belastingdienst verder tot weinig besparing leiden. Daarnaast leidt
opname in het reguliere proces alleen voor de beperkte groep inhoudingsplichtigen die pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen
verschuldigd zijn tot een lastenverlichting, terwijl alle andere inhoudingsplichtigen bij het doen van aangifte onnodig zouden worden geconfronteerd met de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen.
De leden van de fractie van de PVV vragen waarom in de evaluatie wordt
gesproken van inhoudingsplichtige en niet van belastingplichtige. In de
Wet LB 1964 staat dat loonbelasting wordt geheven van «werknemers of
hun inhoudingsplichtige». De pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen wordt geheven van de inhoudingsplichtige (de
werkgever), terwijl de reguliere loonbelasting – via inhouding op het loon
door de inhoudingsplichtige – van de werknemer wordt geheven.
De leden van de fractie van GroenLinks maken uit de evaluatie op dat er
onevenredig veel wordt geprocedeerd over de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen, waarbij bij deze leden de indruk is
ontstaan dat inhoudingsplichtigen zich aan de heffing proberen te
onttrekken. Sinds de invoering van deze pseudo-eindheffing is inderdaad
een aantal procedures gevoerd. Het aantal procedures is echter aanzienlijk
kleiner dan het aantal procedures dat bijvoorbeeld is gevoerd over de
tijdelijke pseudo-eindheffing hoge lonen. Bovendien zijn diverse vraagstukken inmiddels in verschillende procedures beslecht. De verwachting is
dat, nu deze rechtsvragen beantwoord zijn, het aantal procedures zal
afnemen. Wanneer tot in hoogste instantie is beslist op vraagstukken over
bijvoorbeeld strijdigheid van de regeling met (Europeesrechtelijke)
discriminatieverboden24 en het recht op ongestoord genot van
eigendom25, zal het aantal procedures naar verwachting fors afnemen.
22

Vraag in schriftelijk overleg M&T-brief Prinsjesdag 2016 (Kamerstuk 34 550 IV, nr. 22).
Hof Arnhem-Leeuwarden 12 februari 2013, nr. 12/00147, ECLI:NL:GHARL:2013:BZ1428, heeft
geoordeeld dat de systematiek van het werken met een papieren formulier gecombineerd met
het verzoek van de Belastingdienst de heffing vooralsnog niet te betalen niet in de weg staat
aan de mogelijkheid tot naheffen, omdat de belanghebbende de belasting op aangifte
behoorde af te dragen en zij dat niet binnen de wettelijke termijn heeft gedaan.
24
Het gaat daarbij om de toets op grond van artikel 14 van het EVRM en artikel 26 van het
Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR).
25
Het gaat daarbij om de toets op grond van artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees
Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden.
23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

20

De leden van de fracties van de VVD en D66 vragen naar de nog lopende
procedures over de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen. De leden van de fractie van GroenLinks en D6626 vragen in
hoeveel gevallen van de ingezette beroeps- en bezwaarprocedures de
uitkomst leidt tot een aanpassing van de verschuldigde pseudoeindheffing.
Op een aantal geschilpunten is in juridische procedures nog niet
onherroepelijk of door de hoogste rechter beslist. Het gaat dan bijvoorbeeld naast de hierboven genoemde vragen ook om uitleg van belastingverdragen. Deze geschilpunten kunnen spelen zowel in bezwaarprocedures als in gerechtelijke procedures. Door zes belanghebbenden zijn
gerechtelijke procedures gestart waarin nog niet onherroepelijk is beslist.
Doorlooptijden van procedures voor de rechter zijn niet goed in te
schatten. Het is daarom niet duidelijk op welke termijn onherroepelijke
uitspraken kunnen worden verwacht. De Hoge Raad heeft eind 2016
beslist dat de uitzondering voor aandelenoptierechten op de rekenkundige
vaststelling van de excessieve vertrekvergoeding geldt voor zowel
voorwaardelijke als onvoorwaardelijke aandelenoptierechten.27 Tot nu toe
leidt alleen dit arrest tot aanpassing van de – in verband met dit punt –
verschuldigde pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen.
De twintig bezwaarschriften waarin deze rechtsvraag speelt kunnen
daarom op dit punt ook worden afgedaan, of zijn dat al. In totaal zijn over
de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen door zes
belanghebbenden gerechtelijke procedures gestart waarin de uitkomst
inmiddels onherroepelijk vaststaat. In het hiervoor genoemde arrest van
eind 2016 is de inspecteur in het ongelijk gesteld, in één geval is ter zitting
een compromis gesloten, in de overige gevallen is de inspecteur in het
gelijk gesteld.
De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de Tweede Kamer over
deze uitkomst van de verschillende procedures wordt geïnformeerd. De
uitkomst van gerechtelijke procedures is openbaar via www.rechtspraak.nl
en de betekenis ervan wordt langs de gebruikelijke kanalen in beeld
gebracht. Mocht een uitspraak aanleiding zijn voor wijziging van
wetgeving dan wordt dat uiteraard met uw Kamer gedeeld. Het hiervoor
genoemde arrest van de Hoge Raad van eind 2016 is aanleiding voor een
dergelijk voorstel tot wijziging van wetgeving. In het Belastingplanpakket
2018 wordt voorgesteld om de uitzondering alleen van toepassing te laten
zijn voor onvoorwaardelijke aandelenoptierechten die vóór het jaar t-1 zijn
toegekend en voor voorwaardelijk toegekende aandelenoptierechten die
vóór het jaar t-1 onvoorwaardelijk zijn geworden.
Uitvoeringspraktijk
De leden van de fractie van de SP vragen naar ontwijkingsmogelijkheden
van de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen en hoe
daarop door het kabinet gaat worden geacteerd. Ook de leden van de
fractie van D66 vragen naar ontwijkingssignalen. Concrete signalen dat de
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoeding op uitgebreide
schaal zou worden ontweken zijn er niet. In het reguliere toezichtsproces
is wel een enkele keer corrigerend opgetreden. In de literatuur wordt
gewezen op de (ontwijkings)mogelijkheid om de afbouw van werkzaamheden naar het einde van de dienstbetrekking geleidelijker te laten
verlopen. Hierdoor zou een eventuele (vertrek)vergoeding in feite deel
gaan uitmaken van de vaste arbeidsbeloning en over meerdere jaren
worden gespreid. Het loon in het vergelijkingsjaar is dan hoger en het
loon in het jaar van beëindiging van de dienstbetrekking is dan lager,
26
27

Vraag in schriftelijk overleg M&T-brief Prinsjesdag 2016 (Kamerstuk 34 550 IX, nr. 22).
HR 23 december 2016, nr. 16/01732, ECLI:NL:HR:2016:2897, r.o. 2.3.3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

21

waardoor per saldo de grondslag voor de pseudo-eindheffing over
excessieve vertrekvergoedingen lager uitvalt. Indien dat gepaard zou gaan
met het in de laatste periode van de dienstbetrekking niet langer
uitoefenen van feitelijke werkzaamheden, kan sprake zijn van een vorm
van schijn. In de praktijk is een dergelijke situatie van feitelijk geen
werkzaamheden verrichten echter niet door de Belastingdienst geconstateerd. Mocht deze situatie zich voordoen, wordt per geval naar bestrijdingsmogelijkheden gekeken.
De leden van de fractie van de PVV vragen hoeveel een naheffingsaanslag
in verband met de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen de Belastingdienst kost en hoeveel die naheffingsaanslag
gemiddeld opbrengt aan pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen. Tevens vragen deze leden naar de opbrengst in de sfeer van
de inkomstenbelasting. Het gehele proces rond de pseudo-eindheffing
over excessieve vertrekvergoedingen wordt binnen de Belastingdienst
uitgevoerd door enkele medewerkers. Dit proces omvat het beoordelen,
verwerken en afdoen van de pseudo-eindheffing over excessieve
vertrekvergoedingen, de opsporing van werkgevers op wie de regeling
van toepassing is, de kwalificatie van complexe beloningsvormen, de
behandeling van bezwaar- en beroepszaken en het houden van hoorzittingen. De kosten voor het opleggen van een naheffingsaanslag voor de
pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen worden niet
afzonderlijk geadministreerd. De gemiddelde opbrengst per (naheffings)aanslag pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen
bedraagt € 0,7 miljoen. Daarnaast is (los van de pseudo-eindheffing) de
reguliere, progressieve belastingheffing over het loon en het inkomen van
de werknemer aan de orde.
De leden van de fractie van D6628 vragen of uitgebreidere voorlichting
over de pseudo-eindheffing over excessieve vertrekvergoedingen leidt tot
minder vragen aan de inspecteur en tot het voorkomen van procedures
over de regeling. De voorlichting over de regeling29 is uitgebreid te
noemen en wordt in de praktijk door werkgevers als voldoende ervaren.
De knelpunten die door werkgevers zijn genoemd, zijn in de wetsgeschiedenis – vaak uitgebreid – aan de orde geweest en komen in het voorlichtingsmateriaal voldoende aan de orde.
Ook de leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de oorzaak van
het arbeidsintensieve karakter van deze regeling. Dat arbeidsintensieve
karakter begint met het proces van het door de inhoudingsplichtige
vragen van een papieren aangifte. De inspecteur kan ook op basis van
hem bekende gegevens een inhoudingsplichtige uitnodigen een dergelijke
aangifte te vragen. Na het inzenden van de aangifte moeten de gegevens
worden gecontroleerd aan de hand van de beschikbare loongegevens in
de systemen van de Belastingdienst. In de praktijk kunnen vervolgens
discussies ontstaan over diverse juridische aspecten, zoals over aandelengerelateerde beloningsvormen. Indien de aanslag is opgelegd, volgt
regelmatig een bezwaarfase. Die fase kent enkele arbeidsintensieve,
wettelijke rechten en plichten, zoals het inzetten van een andere behandelaar (dan degene die de aanslag heeft opgelegd) voor het horen en het
behandelen van het bezwaarschrift.

28
29

Vraag in schriftelijk overleg M&T-brief Prinsjesdag 2016 (Kamerstuk 34 550 IX, nr. 22).
Zie bijvoorbeeld de brochure Toelichting Excessieve vertrekvergoeding op www.belastingdienst.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

22

III Pseudo-eindheffing backservice
De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom de pseudoeindheffing backservice (destijds opgenomen in artikel 32bc van de Wet
LB 1964) is afgeschaft per 1 januari 2015. Voorts vragen deze leden of het
niet logisch is om die pseudo-eindheffing te herintroduceren vanaf een
pensioengevend loon van € 100.000 (bedrag 2015) en of er bereidheid is
om de wet op dit punt aan te passen. De pseudo-eindheffing backservice
gold voor een toegekende backservice bij eindloonregelingen vanaf een
pensioengevend loon van € 531.000 (bedrag 2014). Sinds 1 januari 2015 is
het voor de toepassing van de omkeerregel in aanmerking te nemen
pensioengevend loon fiscaal gemaximeerd (bedrag 2017: € 103.317),
terwijl het nettopensioen dat over het inkomen boven de aftoppingsgrens
kan worden opgebouwd geen eindloonregeling kan zijn. Het herintroduceren van genoemd artikel zou derhalve geen effect sorteren en is daarom
niet aan de orde.
De leden van de fractie van het CDA delen de mening dat de pseudoeindheffing backservice niet uitgebreid geëvalueerd kan en hoeft te
worden. Deze leden vragen wel wat de verklaring kan zijn dat de raming
van de opbrengst zo ver afwijkt van de daadwerkelijke opbrengst.
Voor de raming van het budgettaire effect van de pseudo-eindheffing
backservice is gebruikgemaakt van inkomensgegevens van het Centraal
Bureau voor de Statistiek. Daarbij gaat het om steekproefgegevens. Voor
een deel is het verschil tussen de raming en de daadwerkelijke opbrengst
te verklaren uit de algemene trend van het afnemen van pensioenregelingen die zijn gebaseerd op eindloon. Daarnaast is in de praktijk
gebleken dat het pensioengevende deel van het loon maar zelden de
€ 531.000 (2014) overtrof. Op basis van de bij de Belastingdienst
beschikbare informatie valt niet te concluderen in hoeverre de pseudoeindheffing backservice op voorhand heeft geleid tot aanpassing van
pensioenregelingen waardoor vanaf de invoering in 2010 slechts een zeer
beperkt aantal gevallen onder toepassing van de pseudo-eindheffing
backservice viel.
De leden van de leden van de fractie van de PVV vragen of geconcludeerd
kan worden dat de pseudo-eindheffing backservice goed aan haar
doelstelling heeft voldaan. Gelet op de geringe aantallen en de korte
bestaansduur is hierover geen oordeel te geven.
IV Lucratieve belangen
Inhoudelijk
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de omstandigheid dat
private-equitymanagers voor de heffing over het resultaat uit een lucratief
belang de keuze hebben tussen belastingheffing in box 1 of box 2. Deze
leden vragen ook of het – om heffing in box 2 te bewerkstelligen – in feite
genoeg is om een tussenholding op te richten en ervoor te zorgen dat
95% van de inkomsten wordt doorbetaald. Verder vragen deze leden wat
hiervan de achtergrond is. De leden van de fractie van de PVV vragen in
welke box in de inkomstenbelasting de heffing over lucratieve belangen
feitelijk plaatsvindt en tegen welk tarief. Uitgangspunt van de Wet IB 2001
is dat lucratieve belangen in box 1 (als resultaat uit overige werkzaamheden tegen het progressieve tarief) worden belast. De wet maakt het
echter mogelijk dat de voordelen feitelijk in box 2 tegen een tarief van
25% worden belast. Dat is het geval als de belastingplichtige zijn
lucratieve belang houdt door middel van een vennootschap – bijvoorbeeld
een besloten vennootschap (bv) – waarin hij een aanmerkelijk belang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

23

heeft (bijvoorbeeld door inbreng van zijn lucratieve belang in die bv). De
wetgever heeft deze box 2-mogelijkheid bewust geschapen, gelet op het
gemengde karakter van het voordeel uit een lucratief belang. Immers, het
voordeel bestaat voor een deel uit een vergoeding voor geïnvesteerd
kapitaal, maar voor een deel (ook) uit een beloning voor verrichte arbeid.
Om uitstel van belastingheffing te voorkomen stelt de wet voor de box
2-mogelijkheid als voorwaarde dat in hetzelfde kalenderjaar als waarin de
bv het voordeel uit het lucratieve belang geniet, ten minste 95% van het
voordeel30 wordt uitgedeeld als (in box 2 belast) voordeel uit aanmerkelijk
belang. In de praktijk wordt deze mogelijkheid benut.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de toepassing van de
gebruikelijkloonregeling bij private-equitymanagers die lucratieve
belangen hebben ondergebracht in hun bv. De gebruikelijkloonregeling is
van toepassing indien een werknemer arbeid verricht voor een lichaam
waarin hij een aanmerkelijk belang heeft. Per lichaam waarin een
aanmerkelijk belang wordt gehouden, moet worden bepaald wat het
gebruikelijke loon is voor de werkzaamheden die worden verricht voor dat
lichaam. Voor private-equitymanagers is dat niet anders. Een privateequitymanager verricht zijn (managers)werkzaamheden in de regel niet
als werknemer voor het lichaam waarin hij een aanmerkelijk belang heeft
– ook niet als een lucratief belang in dat lichaam wordt gehouden –, maar
voor een werkgever of private-equityfonds waarin hij geen (middellijk)
aanmerkelijk belang heeft. De gebruikelijkloonregeling is dan op die
werkzaamheden niet van toepassing. Uit de jurisprudentie blijkt dat enkel
het beheren van aandelen niet wordt beschouwd als arbeid.
De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de aanpak van excessieve beloningen bij overnames door middel van aandelenpakketten. Bij
overname door een derde partij kan het zittende management (dat
aandelen in het bedrijf bezit) worden verplicht («drag along»-bepaling) of
in de gelegenheid worden gesteld («tag along»-bepaling) om aandelen te
verkopen aan de overnemende partij. Bij marktconforme omstandigheden
leiden die bepalingen niet tot het vaststellen van loon, omdat alle andere
aandeelhouders (ook die geen werknemer zijn) onder exact dezelfde
omstandigheden hun aandelen verkopen. Anders is het met aandelenopties die in dit kader worden afgekocht of (versneld) worden uitgeoefend. De hiermee gerealiseerde winst is ingevolge artikel 10a van de
Wet LB 1964 als loon – progressief – belast in box 1.
Budgettaire aspecten en uitvoering
De leden van de fractie van het CDA achten het van belang te weten hoe
vaak sprake is van een lucratief belang en wat de budgettaire opbrengst is
van de maatregel. Verder vragen zij of de belaste lucratieve belangen
momenteel worden geregistreerd. Een totaalbeeld van lucratieve
belangen kan niet worden gegeven, omdat het te belasten resultaat uit die
lucratieve belangen niet afzonderlijk wordt vastgelegd en verspreid in het
land wordt behandeld. Bij een middellijk – via een vennootschap waarin
de belastingplichtige een aanmerkelijk belang heeft – gehouden lucratief
belang is onder voorwaarden sprake van een voordeel uit een aanmerkelijk belang dat in box 2 als zodanig wordt aangegeven. Bij een onmiddellijk gehouden lucratief belang moet een voordeel in de aangifte
inkomstenbelasting worden aangegeven in box 1 bij de meeromvattende
rubriek resultaat uit overige werkzaamheden. Registratie van voordelen
uit lucratieve belangen is mede om die reden complex. Extra vragen in de
aangifte inkomstenbelasting zouden kunnen leiden tot meer inzicht. Dit
30

In het geval dat de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing is op het resultaat uit het
lucratieve belang gaat het om 95% van het voordeel na aftrek van de verschuldigde
vennootschapsbelasting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

24

vergt echter aanpassing van de automatisering. Daarnaast worden dan
miljoenen belastingplichtigen geconfronteerd met moeilijk te beantwoorden vragen, terwijl slechts een relatief kleine groep belastingplichtigen een lucratief belang heeft. Daarom is dit niet aan de orde.
De leden van de fractie van D6631 vragen waarom de belastingheffing
over lucratieve belangen niet gecentraliseerd plaatsvindt. De reden is dat
gecentraliseerde behandeling praktisch niet uitvoerbaar is. Lucratieve
belangen worden veelal via een middellijke positie gehouden en zijn dus
ondergebracht in bv’s. Die bv’s maken voor de competentieregeling van
de Belastingdienst veelal deel uit van een entiteit. Entiteiten worden –
vanuit het oogpunt van de integrale klantbehandeling – bezien als een
geheel. Het in verband met de aanwezigheid van een lucratief belang
loskoppelen van een onderdeel van een dergelijke entiteit betekent risico’s
voor de integrale klantbehandeling en is ook logistiek lastig. Complicerend punt daarbij is dat niet op voorhand vaststaat in welk jaar een
resultaat uit een lucratief belang opkomt. Daarmee is regelmatig een vrij
lange periode gemoeid.
De leden van de fracties van de VVD en D6632 vragen in het kader van de
heffing over lucratieve belangen naar de in de evaluatie gesignaleerde
technische punten en naar de oplossing ervan. In de evaluatie Belastingheffing excessieve beloningsbestanddelen staat dat de belastingheffing
over lucratieve belangen goed werkt en dat daarover in zeer beperkte
mate wordt geprocedeerd. Gezegd kan daarom worden dat de praktijk zijn
weg goed gevonden heeft met deze regeling. In de evaluatie zijn enkele
technische knelpunten genoemd. Het gaat hier evenwel om situaties met
een sterk casuïstisch karakter. Juist door de al gedurende geruime tijd
bestaande uitvoeringspraktijk van vooroverleg worden deze punten in de
meeste gevallen in goed overleg met de belastingplichtige opgelost. Deze
worden in de praktijk dus niet als knellend ervaren.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe het vooroverleg over
de regeling lucratieve belangen plaatsvindt. Ook vragen deze leden of
vooroverleg niet het risico op structurering met zich brengt. Belastingplichtigen kunnen vooraf zekerheid verkrijgen in de vorm van het
standpunt van de Belastingdienst over een concrete, voorgenomen
structuur. Bij middellijk gehouden lucratieve belangen gaat het altijd om
structuren met een (of meer) vennootschap(pen) en vermogensbestanddelen. Het vooroverleg vindt plaats met inachtneming van de richtlijnen
en eisen gesteld aan de kwaliteit en de inhoud van dat vooroverleg in het
Besluit Fiscaal Bestuursrecht (BFB) en in het nieuwe Handboek
vooroverleg. De standpunten van de Belastingdienst over lucratieve
belangen worden – anders dan de individuele behandeling van lucratieve
belangen – centraal gecoördineerd ter borging van de eenheid van beleid
en uitvoering. Van de zijde van de adviseurs wordt met name op prijs
gesteld op die standpunten en de centrale coördinatie ervan. Op die
manier is er sprake van een level playing field.

31
32

Mede vragen in schriftelijk overleg M&T-brief Prinsjesdag 2016 (Kamerstuk 34 550 IX, nr. 22).
Mede een vraag in schriftelijk overleg M&T-brief Prinsjesdag 2016 (Kamerstuk 34 550 IX,
nr. 22).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IX, nr. 4

25