Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 316

Wijziging van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering in verband met de
enkelvoudige behandeling van het hoger beroep
in kantonzaken

Nr. 4

ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 19 april 2012 en het nader rapport d.d. 19 juni 2012,
aangeboden aan de Koningin door de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad van State is
cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 16 februari 2012, no.12.000357, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Veiligheid en Justitie, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in verband met de enkelvoudige behandeling van
het hoger beroep in kantonzaken, met memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel strekt ertoe enkelvoudige afdoening in hoger beroep van
alle daartoe geschikte kantonzaken mogelijk te maken.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de strekking
van het wetsvoorstel, maar maakt een opmerking over de gevolgen die de
voorgenomen besparing heeft die met dit wetsvoorstel moeten worden
gerealiseerd voor de enkelvoudige behandeling van het hoger beroep.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 16 februari
2012, nr. 12.000357, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van
de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 19 april
2012, nr. W03.12.0040/II, bied ik U hierbij aan.
Het ontwerp geeft de Afdeling advisering aanleiding tot het maken van
enkele opmerkingen.

1
De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
Enkelvoudige afdoening in hoger beroep is
reeds mogelijk voor familiezaken die in eerste
aanleg enkelvoudig zijn afgedaan (artikel 16,
tweede lid, Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv).

kst-33316-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Beoogde besparingen door enkelvoudige behandeling in hoger beroep
Het wetsvoorstel maakt het mogelijk om in hoger beroep daarvoor
geschikte kantonzaken enkelvoudig te behandelen.2 Voorts maakt het
voorstel het mogelijk dat de beslissing om de zaak in appel enkelvoudig te
behandelen, door een enkelvoudige kamer van het gerechtshof kan
worden genomen. Het wetsvoorstel loopt in dat opzicht vooruit op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 316, nr. 4

1

uitkomsten van het onderzoek naar de actuele stand van zaken van het
hoger beroep in het strafrecht, het bestuursrecht en het privaatrecht.1
De Afdeling merkt allereerst op dat zowel in het civiele recht als in het
bestuursrecht hoofdregel is dat zaken in hoger beroep meervoudig
worden behandeld.2 Voorts beslist thans een meervoudige kamer welke
zaken in hoger beroep door een enkelvoudige kamer worden behandeld.3
Het wetsvoorstel laat weliswaar die hoofdregel in stand, maar bevat een
substantiële uitbreiding van de categorie zaken die in hoger beroep
enkelvoudig kunnen worden afgedaan. In dit verband is van belang dat
het wetsvoorstel blijk geeft van een bezuinigingsambitie met betrekking
tot meervoudige rechtspraak in civiele zaken.4 In de toelichting wordt erop
gewezen dat door de mogelijkheid van enkelvoudige afdoening van
kantonzaken een besparing kan worden gerealiseerd van € 4 à 5 miljoen
voor 2013.5 Vermeld wordt tevens dat vooralsnog niet is aan te geven in
hoeveel gevallen van de jaarlijks circa 3 000 kantonzaken waarin appel
wordt ingesteld,6 enkelvoudige behandeling van het hoger beroep zal
plaatsvinden.7
De Afdeling merkt verder op dat de beoogde besparingen niet nauwkeurig
zijn bepaald en nadere verduidelijking behoeven. Het komt de Afdeling
voor dat, mede gelet op de aantallen zaken waarom het gaat, de beoogde
besparingen zo omvangrijk zijn dat de gerechtshoven zich genoodzaakt
kunnen zien de enkelvoudige behandeling van kantonzaken tot regel te
maken. Dat een deel van de bezuiniging wordt toegerekend aan «efficiencywinst als gevolg van zaaksdifferentiatie» doet daaraan niet af. Op
deze wijze wordt afbreuk gedaan aan het uitgangspunt van meervoudige
behandeling van zaken in hoger beroep waarop slechts uitzondering
wordt gemaakt voor welomschreven en naar onderwerp afgebakende
categorieën van zaken die naar het oordeel van het gerechtshof daarvoor
geschikt worden geacht. De Afdeling acht de genoemde mogelijke
consequentie dat enkelvoudige behandeling in hoger beroep van
kantonzaken regel zou worden, in het licht van het waarborgen van de
kwaliteit van het hoger beroep onwenselijk. Ook adviesorganen hebben
kritische kanttekeningen geplaatst bij de voorgenomen taakstellende
bezuinigingen.8

1
Memorie van toelichting, paragraaf 7.
Consultatie.
2
In het bestuursprocesrecht is er nog recent
voor gekozen die hoofdregel in stand te laten.
Zie het voorgestelde artikel 8:10a Algemene
wet bestuursrecht (Kamerstukken I 2011/12,
32 450, nr. A).
3
Artikel 16, tweede lid, Rv en artikel 49, derde
lid, Wet op de Raad van State en artikel 21,
derde lid Beroepswet.
4
Op dit punt is het wetsvoorstel een
uitwerking van het regeerakkoord waarin is
vastgelegd dat in de civiele rechtspraak de
meervoudige rechtspraak wordt beperkt. «Alle
civiele kantonzaken zullen in hoger beroep
enkelvoudig worden behandeld.» (Kamerstukken II 2010/11, 32 417, nr. 15, blz. 47).
Zie ook Memorie van toelichting, paragraaf 8,
eerste alinea.
5
Memorie van toelichting, paragraaf 7 en 8,
eerste alinea.
6
Cijfers Raad voor de Rechtspraak (RvdR).
7
Memorie van toelichting, paragraaf 8.
8
Advies RvdR, blz. 5, advies Nederlandse
Vereniging voor Rechtspraak, blz. 1–2.

De Afdeling adviseert in het licht van het voorgaande in de toelichting
dragend te motiveren dat de met het wetsvoorstel beoogde besparingen
niet leiden tot een zodanige beperking van de meervoudige rechtspraak,
dat enkelvoudige afdoening van kanton- (en familie)zaken in appel de
regel wordt. Tevens adviseert de Afdeling met het oog op de rechtszekerheid en de eenheid van rechtstoepassing in de toelichting uiteen te
zetten op welke wijze zal worden bevorderd dat de gerechtshoven een
geharmoniseerd beleid zullen voeren ten aanzien van de selectie van
(kanton)zaken die zich lenen voor enkelvoudige behandeling.
De Afdeling verzoekt dragend te motiveren dat de beoogde besparingen
niet leiden tot een zodanige beperking van de meervoudige rechtspraak
dat enkelvoudige afdoening van kanton- (en familie)zaken in appel de
regel wordt.
Meervoudige behandeling van kantonzaken in hoger beroep is lang niet
altijd nodig voor een goede kwaliteit. Ook de behandeling van zaken in
hoger beroep moet sneller, eenvoudiger en goedkoper plaatsvinden
wanneer dit mogelijk is. Daartoe behoort dat zaken die daarvoor geschikt
zijn enkelvoudig worden afgedaan. Deze werkwijze past binnen de
bredere ontwikkelingen bij de rechtspraak naar een gedifferentieerde
aanpak van zaaksbehandeling. Zaken die complex zijn, waarin bijvoorbeeld grote (financiële) belangen een rol spelen of waarvan de betekenis
voor de rechtseenheid groot is, zullen door een meervoudige kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 316, nr. 4

2

worden behandeld. Daar staat tegenover dat relatief eenvoudige zaken,
waarin de belangen minder groot zijn, met behoud van kwaliteit,
efficiënter enkelvoudig worden afgedaan. De keuze of een zaak geschikt is
voor enkelvoudige behandeling is aan het gerechtshof. Op die manier
wordt gewaarborgd dat economische overwegingen niet de bovenhand
krijgen boven het belang van kwalitatief goede rechtspraak. Bij de
berekening van de met dit wetsvoorstel gemoeide besparing van 4 à 5
miljoen euro ervan is uitgegaan dat iets meer dan de helft van de
jaarlijkse 3 000 appellen van kantonzaken enkelvoudig zal worden
afgedaan. De memorie van toelichting is met het bovenstaande
aangevuld.
De Afdeling adviseert in de memorie van toelichting met het oog op
rechtszekerheid en de eenheid van rechtstoepassing uiteen te zetten op
welke wijze zal worden bevorderd dat de gerechtshoven een geharmoniseerd beleid zullen voeren ten aanzien van de selectie van (kanton)zaken
die zich lenen voor enkelvoudige behandeling. Zoals hiervoor aangegeven
kunnen zaken die daarvoor geschikt worden geacht enkelvoudig worden
afgedaan en zullen de meer complexere zaken meervoudig worden
afgedaan. Het is aan de gerechtshoven om te beoordelen welke wijze van
afdoening voor de betreffende zaak het meest geschikt is. De gerechtshoven werken reeds systematisch aan het vergroten van de rechtseenheid
door samenwerking en onderling overleg. De selectie van zaken voor
enkelvoudige behandeling kan, indien nodig, daarvan deel uitmaken. Dit
is in de memorie van toelichting vermeld.
De Afdeling advisering van de Raad van State geeft U in overweging het
voorstel van wet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
nadat met het vorenstaande rekening zal zijn gehouden.
De waarnemend vice-president van de Raad van State,
P. van Dijk
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde voorstel van wet en de
gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der StatenGeneraal te zenden.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 316, nr. 4

3