Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 1963

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 november 2022
Hierbij zend ik u de antwoorden op de vragen van:
– Het lid Agema (PVV) over het niet verstrekken van documenten aan
leden van de Tweede Kamer versus het wel inzage geven aan de
Parlementaire enquêtecommissie: graag een brief met uitleg waarom
ik als Kamerlid niet het advies tot de mondkapjesplicht mag uitpluizen,
en de parlementaire enquêtecommissie wel.
– Het lid Omtzigt (Omtzigt) inzake de archivering van de OMT-verslagen
in de Hotspot Covid-19:
• Graag uitleg over wat bij het RIVM precies wordt bewaard.
• Het openbaar maken van de onderliggende selectielijsten.
• Het verzoek om de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed voor
het einde van de winter verslag te laten doen over de stand van de
Hotspot-archieven van de belangrijkste actoren.
In dit kader licht ik graag wat uitgebreider toe hoe Covid-gerelateerde
informatie binnen het Ministerie van VWS gearchiveerd wordt en wanneer
deze informatie met de Kamer gedeeld kan worden.
Archivering
Het waarderen en selecteren van informatie (kortweg: archiveren) moet
worden onderscheiden van het gebruik van deze informatie (zoals voor
openbaarmaking). Het eerste wordt geregeld in de Archiefwet, het tweede
door onder andere de Wet Open Overheid (Woo), het artikel 68 van de
Grondwet (inlichtingenplicht) en de Wet op de parlementaire enquête.
Voor het archiveren worden zogenaamde selectielijsten opgesteld. Daarin
staat per categorie welke informatie hoe lang bewaard wordt. Als een
bewaartermijn verstrijkt wordt de informatie vernietigd of – zoals in het
geval van de Hotspotinformatie van het Ministerie van VWS – blijvend
bewaard en overgebracht naar het Nationaal Archief. Ruim voordat de
overdracht van het Hotspot-archief aan het Nationaal Archief plaatsvindt

kst-25295-1963
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 1963

1

wordt een inspectie hierop uitgevoerd door de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed.
Hotspots: definitie en criteria
Covid-19 is aangemerkt als zogenaamde Hotspot. Een Hotspot is een
gebeurtenis of kwestie die zorgt voor een opvallende of intensieve
interactie tussen overheid en burgers en/of burgers onderling. Het gaat
dus om zaken die veel maatschappelijke beroering veroorzaken. Een
Hotspot voldoet aan één of meer van de volgende criteria:
– Er is sprake van een (schokkende) gebeurtenis of reeks van gebeurtenissen die voor veel maatschappelijke beroering zorgt en waarvoor
uitzonderlijk veel aandacht bestaat in de media.
– Er is sprake van een gebeurtenis of kwestie die belangrijke principiële
tegenstellingen tussen burgers aan het licht brengt, het debat over de
kwestie maakt veel emoties los.
– Er is sprake van een gebeurtenis of kwestie die aanleiding is voor een
intensief publiek debat over het functioneren van de Nederlandse
overheid.
– Er is sprake van een politieke kwestie waardoor de positie van de
Minister of het kabinet ernstig is bedreigd.
Door te archiveren met behulp van het instrument Hotspot wordt het
mogelijk om documenten die in de reguliere situatie voor vernietiging in
aanmerking komen toch blijvend te bewaren. In het geval van de Hotspot
Covid-19 komen documenten die relevant zijn voor de reconstructie van
het handelen van VWS in aanmerking voor blijvende bewaring en worden
dan uiteindelijk -onder de huidige archiefwet na 20 jaar -overgebracht
naar het Nationaal Archief en daarmee in principe openbaar en voor
eenieder toegankelijk. In de Hotspot kunnen documenten zijn opgenomen
die na overbrenging niet openbaar gemaakt kunnen worden vanwege hun
vertrouwelijke en/of gevoelige inhoud. De openbaarheid van deze
documenten kan in dat geval op grond van de Archiefwet voor een
bepaalde periode worden opgeschort (met andere woorden: de
documenten kunnen een openbaarheidsbeperking krijgen). Een besluit tot
beperking van openbaarheid gaat aan de overbrenging vooraf. Dit besluit
wordt door de Minister genomen met inachtneming van het advies van de
Algemeen Rijksarchivaris en in de Staatscourant gepubliceerd zodat
eenieder daar kennis van kan nemen. Daarmee zijn deze documenten
gedurende deze periode niet voor iedereen toegankelijk, maar wel in te
zien voor specifieke doelgroepen en voor specifieke doeleinden.
Reguliere archivering
Naast archivering in de Hotspot archiveert VWS uiteraard ook volgens de
reguliere voorschriften en bepalingen van de Archiefwet. Dat betekent dat
VWS doorgaat met het veiligstellen en archiveren van documenten die
betrekking hebben op Covid-19, ook als die zijn opgemaakt of ontvangen
na de einddatum van de crisis zoals deze in de Hotspot voor VWS is
vastgelegd. Gezien het onderwerp zullen documenten waarmee het
handelen van VWS gereconstrueerd kan worden ook in aanmerking
komen voor blijvende bewaring en daarmee op termijn eveneens
overgebracht worden naar het Nationaal Archief.
Verzoek om onderliggende selectielijsten openbaar te maken
Naar aanleiding van het verzoek om spoedig onderliggende selectielijsten
openbaar te maken stuur ik met deze brief de volgende documenten:
– De reguliere selectielijst van het Ministerie van VWS.
– De reguliere selectielijst van het RIVM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 1963

2

–
–

De Hotspotlijst van VWS, inclusief de Hotspotlijst van het RIVM. Dit is
een aanvulling op de reguliere selectielijsten.
De afbakeningsdocumenten VWS deel 1 en 2. Dit zijn interne documenten die de inhoud van de Hotspot gedetailleerd onderbouwen.

Ik heb de departementen AZ, JenV, SZW en Financiën verzocht om ook
onderliggende selectielijsten aan de Kamer te sturen.
Archivering OMT-documenten
Ten aanzien van de vraag van het lid Omtzigt welke documenten van de
OMT-vergaderingen in het Hotspotarchief worden opgenomen, heeft het
RIVM aangegeven dat de volgende documenten in het archief worden
opgenomen:
– Agenda
– Ingediende stukken
– Adviesaanvraag (indien aanwezig)
– Concept-advies
– Definitief advies (adviesbrief)
– Deelnemerslijst
– Conceptverslagen
– Definitieve verslagen
– Aantekeningen van de notulist, indien deze zijn gemaakt
Zoals ik in een eerdere brief1 aangaf, staat het «belang van de staat» in de
weg van het openbaar maken van de OMT-verslagen.
Inlichtingenplicht en verschoningsgrond (artikel 68 Grondwet)
Het «belang van de staat» uit artikel 68 van de Grondwet verzet zich tegen
openbaarmaking van de verslagen. Het is in het belang van de staat om
de gemaakte afspraken met de OMT-leden te waarborgen en de informatie
niet te verstrekken aan de Kamer. Wanneer de verslagen openbaar
gemaakt worden, wordt vrije gedachtenvorming binnen het OMT immers
onmogelijk gemaakt. Deelnemende experts zullen zich niet meer vrij
voelen zich te uiten, wetende dat de informatie achteraf openbaar wordt
gemaakt. Daarmee zullen de leden niet meer bereid zijn hun expertise en
mening met elkaar te delen, waardoor het OMT als geheel niet meer
functioneert. Openbaarmaking van OMT-notulen raakt zodoende aan het
belang van de staat en het belang van de maatschappij als geheel.
Hetzelfde geldt uiteraard voor het openbaar maken van geluidsopnamen.
Inlichtingenplicht en verschoningsgrond (Wet op de parlementaire
enquête)
Ook de Wet op de parlementaire enquête kent de verschoningsgrond
«belang van de staat» (geregeld in artikel 19), dat op eenzelfde manier
wordt ingevuld. In de voorbereiding op een parlementaire enquête maken
de voorzitter van de commissie en de coördinerend bewindspersoon
afspraken over onder andere de blijvende vertrouwelijkheid van
documenten, en hoe de departementen de stukken aan de commissie
moeten aanleveren. In de regeling parlementair en extern onderzoek en
de regeling vertrouwelijke stukken, beiden onderdeel van het Reglement
van Orde van uw Kamer, staat de omgang met vertrouwelijke stukken
beschreven. Deze zijn ook van toepassing voor een parlementaire
enquête. Bij de parlementaire enquête worden in beginsel alle
beschikbare documenten, dus ook vertrouwelijke documenten zoals
OMT-verslagen, aan de commissie ter beschikking gesteld. Over de wijze
1

Kamerstuk 25 295, nr. 1869

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 1963

3

waarop en de randvoorwaarden van verstrekking worden zoals gebruikelijk afspraken gemaakt tussen regering en parlement.
Verzoek tot versnelde inspectie op de staat van de Hotspot Covid-19
Het verzoek tot inspectie naar «de staat van de Hotspot van VWS» is
onderdeel van een inspectie naar de Hotspot Covid-19 in de volle breedte,
waarbij de Inspectie onder andere zal kijken naar de opvolging van de
aanbevelingen in het onderzoek «Archivering van de MH-17 informatie».
Het verzoek tot versnelling van deze inspectie is gemeld bij de Inspectie
Overheidsinformatie en Erfgoed. Omdat op korte termijn geen capaciteit
kan worden vrijgemaakt houdt de Inspectie nog vast aan de planning voor
2023–2024 conform het werkprogramma.
Tenslotte kan ik u melden dat de volgende vragen uit het dertigledendebat
(Handelingen II 2022/23, nr. 7, item 30) zijn doorgeleid en de betreffende
departementen uw Kamer separaat informeren:
– De vraag van lid Tielen over de praktische toepasbaarheid van de
Archiefwet, ook in relatie tot de WOO, is doorgeleid naar OCW.
– De vraag van lid Tielen of de nieuwe Archiefwet wel oplossingen biedt
voor de problemen rond archiefbescheiden, is doorgeleid naar OCW.
– De vragen van de leden Tielen en Paulusma2 met verzoek of de Kamer
voorafgaand aan het wetgevingstraject kan worden geïnformeerd over
de beoogde wijzigingen aan de Archiefwet, zijn doorgeleid naar OCW.
– De vraag van lid Agema over sms-berichten van Rutte bij andere
departementen, is doorgeleid naar AZ.
– De vraag van lid Omtzigt met betrekking tot de Hotspotlijst van AZ, en
het Catshuisberaad, is doorgeleid naar AZ.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.J. Kuipers

2

Kamerstuk 25 295, nr. 1951

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 25 295, nr. 1963

4