Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 045

Situatie in Oekraïne

Nr. 169

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 oktober 2023
Middels deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Minister van
Financiën, de Minister voor Klimaat en Energie en de Staatssecretaris van
Financiën, over het derde steunpakket van 2023 aan Oekraïne. De totale
omvang van het in deze brief gepresenteerde pakket is EUR 102 miljoen.
De uitgaven zullen in de tweede suppletoire begrotingen van de betrokken
ministeries verwerkt worden.
Dit steunpakket volgt op de eerder verleende voorjaars- en zomersteunpakketten met onder meer humanitaire hulp, liquiditeitssteun en herstel
van kritieke infrastructuur. Uw Kamer werd hierover geïnformeerd in de
Kamerbrieven van 31 maart en 4 juli jongsleden.1 Eerder werd in
november 2022 een steunpakket aan Oekraïne in het kader van winterization verstrekt.2
Samenstelling najaarspakket
Om Oekraïne te helpen zich staande te houden in de oorlog blijft herstel
en wederopbouw cruciaal. Het is kabinetsbeleid om de steun aan
Oekraïne onverminderd voort te zetten en een fair share bij te dragen aan
de herstel- en wederopbouwopgave van Oekraïne.3 De aanhoudende
oorlog blijft een enorme tol eisen van de Oekraïense samenleving en
economie. De behoeften blijven onverminderd groot. Het huidige pakket
voorziet in deze aanvullende en urgente hulpbehoefte.
Dit pakket continueert de Nederlandse steun aan Oekraïne via drie sporen:
de ondersteuning van de wederopbouw via de Nederlandse private
sector, ondersteuning bij institutionele opbouw en behoud en onder1

Kamerbrief Eerste steunpakket Oekraïne, 3 april 2023, Kamerstukken 36 336 en 36 337, nr. 3 en
Kamerbrief Tweede steunpakket Oekraïne, 4 juli 2023, Kamerstuk 36 045, nr. 165.
Kamerbrief Acute winterhulp Oekraïne, 11 november 2022, Kamerstuk 36 045, nr. 123.
3
Kamerbrief Nederlandse steun aan Oekraïne, 20 augustus 2023, Kamerstuk 36 045, nr. 166.
2

kst-36045-169
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 045, nr. 169

1

steuning voor de energievoorziening voor de komende winter. Het pakket
is in lijn met het meest recente Ukraine Rapid Damage and Needs
Assessment van de Oekraïense autoriteiten, de Wereldbank en de
Europese Commissie op basis waarvan Nederland haar prioriteiten voor
niet-militaire steun heeft vastgesteld.4 Het pakket is als volgt samengesteld:
1. Ondersteuning energievoorziening komende winter
a. EUR 20 miljoen voor gasaankopen via de Europese Bank voor
Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD).
b. EUR 10 miljoen voor in-kind leveranties voor het energienetwerk
via het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
2. Ondersteuning wederopbouw via de Nederlandse private
sector
a. EUR 60 miljoen voor het mogelijk maken van een exportkredietverzekeringsfaciliteit (EKV) ter waarde van EUR 120 miljoen om
financiële risico’s af te dekken voor Nederlandse bedrijven die
willen bijdragen aan de wederopbouw van Oekraïne.
3. Ondersteuning institutionele opbouw
a. EUR 7 miljoen voor het International Monetair Fonds (IMF) voor het
leveren van technische assistentie om Oekraïne te helpen bij het
implementeren van de financiële en economische hervormingen
onder het IMF-hervormingsprogramma voor Oekraïne.
b. EUR 5 miljoen voor ondersteuning van Oekraïense decentrale
overheden via het Multi-Donor Partnership Fund for a Resilient
Ukraine (PFRU).
Ondersteuning energievoorziening komende winter
Het ondersteunen van de energiezekerheid van Oekraïne is van groot
belang nu de winter weer nadert. Er is op dit moment een significante
hulpvraag voor herstel van de Oekraïense energie-infrastructuur. Het
Oekraïense Ministerie van Energie schat de nog te financieren herstelwerkzaamheden voor alleen al het restant 2023 op USD 3,7–4,0 miljard.
Bovendien is de verwachting dat de Russische Federatie in de winter
wederom de Oekraïense energie-infrastructuur zal aanvallen, zoals ook
door president Zelensky zelf gecommuniceerd. Oekraïne heeft nadrukkelijk de wens uitgesproken om naast steun via de internationale
financiële instellingen en directe financiële steun ook directe leveringen
van goederen te ontvangen. Concreet zijn er binnen het Nederlandse
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat verschillende zaken
geïdentificeerd waar Oekraïne om heeft verzocht en waaraan Nederland
kan bijdragen: (a) componenten voor het elektriciteitsnetwerk zoals
transformatoren, generatoren en bekabeling, (b) componenten voor het
gasnetwerk zoals gasturbines en -pijpen, en (c) voertuigen ter ondersteuning van herstel van de energie-infrastructuur zoals graafmachines,
bulldozers en pick-up trucks. De bijdrage van EUR 10 miljoen in dit
steunpakket maakt de levering van deze goederen aan Oekraïne mogelijk.
Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat zal deze onderdelen
inkopen en vervolgens doneren aan Oekraïne.
Daarnaast zal Nederland via de EBRD bijdragen aan de energiezekerheid
in de zeer strenge winters door het aanleggen van strategische gasreserves ter compensatie van de verstoring van de aardgasvoorziening als
direct gevolg van de oorlog. De EBRD steunt Oekraïne via het project NAK
Strategic Gas Reserve Finance, dat het Oekraïense staatsbedrijf Naftogaz –
Oekraïne’s grootste producent, importeur en leverancier van aardgas –
helpt gasaankopen te kunnen financieren door middel van leningen.

4

Ukraine Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA2), 20 maart 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 045, nr. 169

2

Ondersteuning wederopbouw via Nederlandse private sector
Om invulling te geven aan de enorme wederopbouwopgave is het van
belang dat de private sector in toenemende mate een bijdrage levert aan
de wederopbouw, naast de inzet van publieke middelen. Dit wordt
expliciet genoemd als prioriteit in de needs assessment voor het
resterende deel van 2023.5 De Speciaal Gezant Bedrijfsleven en Wederopbouw Roderick van Schreven, die op verzoek van uw Kamer is
aangesteld, zet zich hiervoor in. Het Nederlandse bedrijfsleven heeft veel
belangstelling om bij te dragen aan de wederopbouw van Oekraïne en
heeft in veel gevallen unieke en relevante kennis en expertise. Wel dienen
de onevenredig grote risico’s die de oorlog met zich meebrengt en die niet
op de commerciële markt zijn te verzekeren, te worden gemitigeerd. Het
voorstel om een speciale faciliteit voor exportkredietverzekering voor
Oekraïne in het leven te roepen, is erop gericht deze risico’s voor
Nederlandse ondernemers tot behapbare proporties terug te brengen en
het voor Nederlandse bedrijven toegankelijker te maken om bij te dragen
aan de wederopbouw van Oekraïne.
Ondersteuning institutionele opbouw
Eind maart 2023 is een groot hervormingsprogramma van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) van start gegaan in Oekraïne om de financiële
stabiliteit te waarborgen en economische groei te bevorderen. Het
versterken van de financieel-economische instituties en het doorvoeren
van hervormingen op het gebied van governance en anti-corruptie zijn
een belangrijk onderdeel van het IMF-programma. Oekraïne heeft
ondersteuning nodig bij de invoering en implementatie van de significante eisen van het programma. Financieel-economische stabiliteit en
sterke instituties zijn van groot belang om de economie tijdens de oorlog
draaiende te houden en voor de wederopbouw. Daarnaast zijn de
ontwikkelingen in het achterland direct gerelateerd aan de ontwikkelingen
aan het front. Als de economie verdere verslechtering laat zien, zou dit
ook gevolgen kunnen hebben voor het moreel van de Oekraïense
bevolking en de verdedigingsinzet. Nederland heeft een speciale rol,
omdat Oekraïne lid is van de Nederlands-Belgische kiesgroep bij het IMF
(en de Nederlandse kiesgroep bij de Wereldbank). Het Partnership Fund
for a Resilient Ukraine beoogt het behouden en versterken van functionele
en responsieve Oekraïense decentrale overheden met legitimiteit en een
veerkrachtige bevolking in de frontregio’s. Canada, Finland, Zweden,
Zwitserland, het VK en de VS dragen ook bij aan het fonds, dat inzet op
financiering van early recovery initiatieven in gebieden dicht bij het front.
Daar is het voor stabilisering en behoud van vertrouwen tussen overheid
en bevolking cruciaal om de publieke dienstverlening en burgerinitiatieven zo snel mogelijk na bevrijding op gang te brengen.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

5

Ukraine Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA2), 20 maart 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 045, nr. 169

3