Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 832

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 3 maart 2015
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft op 21 januari 2015
overleg gevoerd met Staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken
over:
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
16 januari 2015 inzake geannoteerde agenda Landbouw- en
Visserijraad 26 januari 2015 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 821);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
19 december 2014 inzake verslag Landbouw- en Visserijraad
15–16 december 2014 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 818);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
14 december 2014 inzake uitkomst Dierenwelzijnsconferentie
14 december 2014 (Kamerstuk 28 286, nr. 776);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
17 december 2014 inzake toetsingskader risicoregelingen
rijksoverheid voor de Garantstelling Landbouwondernemingen
Werkkapitaal (Kamerstuk 34 000 XIII, nr. 143);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
16 december 2014 inzake destructiemarkt en kadavertarieven
2015 (Kamerstuk 34 000 XIII, nr. 141);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
18 december 2014 inzake aansluiting vergroening GLB en
agrarisch natuur- en landschapsbeheer
− Verlenging buitengewone maatregelen ter ondersteuning van
producenten in verband met importverbod Russische federatie
(Kamerstuk 28 625, nr. 220);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
24 december 2014 inzake Verlenging buitengewone maatregelen ter ondersteuning van producenten in verband met
importverbod Russische federatie (Kamerstuk 21 501-32,
nr. 819);
− de brief van de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, – d.d. 13 januari 2015 inzake appreciatie rapport Europees parlement over mogelijke effecten van
het Transatlantic Trade and Investment Partnership op de
Europese landbouw (Kamerstuk 21 501-32, nr. 820);

kst-21501-32-832
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

1

− de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
10 december 2014 inzake reactie op de motie van het lid
Bisschop betreffende consequenties uitvoering KRM voor de
visserij (Kamerstuk 33 450, nr. 28);
− de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
20 januari 2015 inzake reactie op het verzoek van het lid
Dik-Faber, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van
20 januari 2015, om informatie over de muizenoverlast in de
provincie Friesland (Kamerstuk 27 858, nr. 294).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Vermeij
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

2

Voorzitter: Dikkers/Vermeij
Griffier: Koerselman
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: De Liefde, Dikkers, Geurts,
Ouwehand, Vermeij,
en Staatssecretaris Dijksma van die vergezeld is van enkele ambtenaren
van haar ministerie.
Aanvang 11.03 uur.
De voorzitter: Goedemorgen. Welkom bij dit algemeen overleg ter
voorbereiding op de Landbouw- en Visserijraad van 26 januari 2015. Ik zit
deze vergadering even voor omdat de voorzitter er nog niet is. Ik heet de
Staatssecretaris, haar gevolg, de mensen op de publieke tribune, de
ondersteuning en mijn eigen collega’s van harte welkom. Mevrouw
Dik-Faber heeft zich voor dit debat afgemeld.
We hanteren een spreektijd van vijf minuten per fractie. Ik geef allereerst
het woord aan collega De Liefde van de VVD.
De heer De Liefde (VVD): Voorzitter. Ik begin met de muizenplaag die
Friesland teistert en boeren schade bezorgt. De VVD-fractie is teleurgesteld over de antwoorden op de vragen die mijn collega Lodders
september vorig jaar al stelde. Ondernemers hebben last van de te
strenge milieuregels. Zij kunnen en konden de schade niet beperken of
herstellen. Een vermeend milieubelang prevaleert boven echte economische belangen. Waarom? Voor muizen die fokken als konijnen, zou de
paus wellicht gisteren hebben kunnen zeggen.
Tijdens de onderhandelingen in Brussel had niemand het over het
onderbrengen van schade door muizen of ander ongedierte in de
calamiteitenregeling. Mijn VVD-collega, Europarlementariër Jan Huitema
heeft de Commissie daarom gevraagd. Er is alleen een uitzondering
gemaakt voor emelten – ik hoop dat ik het goed uitspreek – en engerlingen. Vorige week hebben we samen met collega Geurts van het CDA
gevraagd wat de Staatssecretaris gaat doen om de muizenschade onder
de calamiteitenregeling te brengen. Ik ben benieuwd of zij daar wellicht nu
al op kan antwoorden.
In de afgelopen dagen volgden ook de Partij van de Arbeid en de
ChristenUnie. Beter laat dan nooit, zou ik zeggen, want nogmaals, dit
speelt al sinds september. Het moet mij van het hart: deze partijen zorgen
vaak voor aanvullende milieumaatregelen waar boeren last van hebben. Ik
stel voor dat zij daarmee stoppen; dan hoeven ze nu ook niet aan de
interruptiemicrofoon te hangen.
Wat gaat de Staatssecretaris concreet doen? Wat de VVD betreft, mogen
de boeren vandaag nog aan de slag om de graszoden te herstellen of te
scheuren en om ze daarna opnieuw in te zaaien. Kan de Staatssecretaris
toezeggen dat dit vanaf vandaag gewoon gaat gebeuren? Als we dit niet
doen, voeden we de muizenplaag in het komende groeiseizoen. Wat gaat
de Staatssecretaris doen om schade door ongedierte of andere elementen
de komende jaren onder de calamiteitenregeling te brengen? Boeren
worden geconfronteerd met financiële schade, met slechter gras en
slechter vee. Voor de schade hebben we het Faunafonds. De VVD vindt
dat dit zo spoedig mogelijk operationeel moet zijn. Wat doet de provincie?
Ik zie dat de voorzitter er inmiddels is. Van harte welkom.
Voorzitter: Vermeij
De voorzitter: Dank u wel. Ik ben enkele minuten later, want ik moest de
plenaire vergadering voorzitten. Ik kon pas hierheen komen toen ik daar
vervangen was.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

3

Mevrouw Ouwehand (PvdD): We zijn blij dat u er bent, voorzitter. Ik zou
zeggen: kom even rustig op adem.
Ik heb de volgende vraag aan de VVD-fractie. Is zij ermee bekend dat de
natuur zelf vrij efficiënte mechanismen heeft om populaties onder
controle te houden? Als je een beetje hebt opgelet tijdens de biologieles,
weet je dat roofvogels muizen eten. Is de VVD er dan ook voorstander van
om de roofvogelvervolging in Nederland aan te pakken? Het is ontzettend
onhandig dat de prooidieren nu zo welig kunnen tieren omdat de vogels
die hen normaal gesproken zo af en toe vangen, worden vervolgd in ons
land.
De heer De Liefde (VVD): De mens maakt ook deel uit van de natuur. Hij
heeft zich ontwikkeld en is heel goed in staat om plagen te bestrijden,
maar door milieuwetgeving kan en mag dat soms niet. Ik denk dat er op
dat punt het snelst winst kan worden geboekt.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): De VVD-fractie spreekt zichzelf nu
behoorlijk tegen. Zij zegt dat de mens het allemaal zo goed heeft bedacht,
maar zij zit hier wel te klagen over een muizenplaag. Volgens mij vindt ook
de mens, of in elk geval de meerderheid van het politieke bestel, het
prima dat er wordt gejaagd op roofdieren, waardoor je af en toe
populaties prooidieren ziet exploderen. Als de VVD-fractie van mening is
dat de mens zo goed ontwikkeld is, dan vraag ik haar om daar eens op te
reflecteren, want we zitten elkaar op die manier in de weg.
De heer De Liefde (VVD): Het moet mij van het hart dat vooral linkse
mensen in de weg zitten. Zij komen met zware milieumaatregelen
waardoor boeren die last hebben van plagen, niet in staat zijn om die te
bestrijden met methoden die door mensen ontwikkeld zijn.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Die maatregelen zijn toch door het kabinet, de
VVD en de PvdA samen, genomen? Of neemt de heer De Liefde daar nu
afstand van? Dat kan toch niet?
De heer De Liefde (VVD): Het zal voor de Partij van de Arbeid geen
geheim zijn dat wij geen voorstander zijn van milieumaatregelen boven
op hetgeen op Europees niveau is afgesproken. Wij verschillen ook
regelmatig van inzicht over de vraag wat Europa wel en niet zou moeten
doen. Ik zie dus geen nieuwe ontwikkelingen.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Ik verlang nog weleens terug naar het Groen
Rechts waar Rutte zich jaren geleden nog mee afficheerde. Ik heb verder
geen vragen.
De heer De Liefde (VVD): In dat kader wil ik het hebben over vergroeningsmaatregelen en de vereenvoudiging van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid (GLB). Sinds 1 januari is het Lets voorzitterschap van
kracht. Het is goed om te lezen dat dit inzet op vereenvoudiging. De vraag
is alleen hoe alle vergroeningsmaatregelen en pilots daaraan gaan
bijdragen. Ik vraag de Staatssecretaris om ondernemers meer ruimte en
vertrouwen te geven bij het invullen van de doelen van het GLB. Is zij
bereid om zich in te spannen om middelvoorschriften om te laten zetten in
doelvoorschriften zodat die ruimte er daadwerkelijk komt? Wil zij de
duurzaamheidscertificaten hier ook bij betrekken?
Ik kom op de genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s). Vorige week
is het compromisvoorstel over de nationale teelt goedgekeurd door het
Europees parlement. De VVD vindt het huidige voorstel nog steeds te
beperkend, maar het is in ieder geval een besluit en er is nu duidelijkheid.
We willen dan ook doorpakken en het proces in gang houden. Wanneer
start de Staatssecretaris met het uitwerken van de motie van mij en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

4

heer Van Dekken over het nationaal afwegingskader voor de teelt van
ggo’s? Wanneer kan de Kamer dat verwachten?
Ik ga razendsnel over op een ander terrein: de zee. In december vroegen
wij wederom aandacht voor de uitvoerbaarheid van de aanlandplicht. Wij
danken de Staatssecretaris voor het feit dat zij zich er tijdens de vorige
Landbouw- en Visserijraad voor heeft ingespannen om de tegenstrijdige
regelgeving te agenderen. We krijgen echter het gevoel dat deze urgentie
nog niet gevoeld wordt in een aantal andere Europese landen. Kan de
Staatssecretaris daar nader op ingaan? Welk traject gaan we nu in? En wat
gebeurt er in de tussentijd? De NVWA gaat niet actief handhaven. Gaan de
andere voedsel- en warenautoriteiten in Europa dat ook niet doen?
Per 1 januari 2016 gaat ook de kottervisserij over op de aanlandplicht. Kan
de Staatssecretaris ons informeren over de stand van zaken en ons
hiervan op de hoogte houden de komende maanden?
En dan nog een slotvraag: wanneer komt het plan voor de tong nu
eindelijk in een tweede fase?
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. De SGP-fractie heeft mij gevraagd om
met betrekking tot de muizenplaag mede namens haar te spreken. Bij
dezen heb ik dat gemeld zodat het ook in het verslag kan worden
aangetekend.
Laat ik met het goede nieuws beginnen. De agrarische export steeg het
afgelopen jaar ondanks het feit dat de marktsituatie voor veel boeren en
tuinders verslechterde. De nieuwe cijfers laten zien dat de agrarische
sector een belangrijke motor van de Nederlandse economie is. Het is een
sector waar we trots op mogen zijn en die we moeten koesteren met het
oog op de voedselzekerheid van toekomstige generaties.
Ik kom op de muizenramp in Fryslân. Honderden boeren hebben grote
schade. De schade loopt in de tientallen miljoenen. Per bedrijf is dat
gemiddeld € 100.000, zo heb ik mij laten voorrekenen. In mijn ogen
hebben we het niet meer over een muizenplaag, maar over een
muizenramp. Dat gaat verder dan het bedrijfsrisico. Bij wateroverlast werd
in het verleden een noodfaciliteit via het borgstellingsfonds voor de landen tuinbouw ingesteld door de overheid. Het CDA wil dat getroffen
bedrijven via een noodfaciliteit geholpen worden om het hoofd boven
water te houden. Is het kabinet bereid om te helpen bij deze catastrofe?
Als je krediet beschikbaar stelt, maakt je het voor de getroffen ondernemers makkelijker om de kosten voor het herstel van de schade te
dragen. Tot dusver was de Staatssecretaris niet bereid om bij de
Commissie aan te kloppen en een vrijstelling op het scheurverbod
mogelijk te maken zodat deze muizenramp kan worden tegengegaan; dat
is in ieder geval onze indruk. De schade is intussen alleen maar toegenomen. Is de Staatssecretaris nu wel bereid om bij de Commissie te
pleiten voor ruimte voor de getroffen bedrijven? Wil zij, gezien de enorme
omvang van de schade, bij de Commissie pleiten voor ruimte, bijvoorbeeld voor andere teelt? Ik noem in dit verband het telen van mais. Wil zij
op korte termijn herstelbemesting of een andere teeltbevorderende
oplossing mogelijk maken?
Ik moet vaststellen dat onze kennis over een muizenexplosie tekortschiet.
Het is onduidelijk hoe deze plaag zich zo heeft kunnen ontwikkelen. Het
CDA wil dat er onderzoek wordt gedaan naar de wijze waarop deze ramp
kan worden ingedamd en de wijze waarop een dergelijke ramp in de
toekomst kan worden voorkomen.
En ten slotte nog het volgende: zou het niet goed zijn als de chef
landbouw zou gaan kijken bij de honderden getroffen boerenbedrijven in
Súdwest-Fryslân? Daarnaast dring ik aan op spoedoverleg met de
provincie Friesland.
Ik kom op een ander onderwerp. Om de Nederlandse landbouw te laten
floreren is het nodig om bescherming te bieden tegen de import van
producten die niet aan onze hoge voedselveiligheids- en dierenwel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

5

zijnseisen voldoen. Daarom vallen de antwoorden van de Staatssecretaris
over de California egg law mij een beetje tegen. Waarom beroept Europa
zich niet op voedselveiligheid, net als de staat Californië? We hebben al
eens een debatje gevoerd over creativiteit, maar ik ga het nog een keer
proberen bij de Staatssecretaris. Het CDA wil weten welke mogelijkheden
er wel zijn om geïmporteerde producten die niet aan onze standaarden
voldoen, te weren van de markt. In de conclusies van de dierenwelzijnstop
lees ik dat er voorwaarden worden gesteld ten aanzien van dierenwelzijn.
Wanneer worden de voorwaarden voor de import van eieren geagendeerd
in Brussel? Is er contact met het Ministerie van Buitenlandse Zaken over
de handelsakkoorden? Ik wil gewoon graag weten of de contacten goed
lopen, of de uitwisseling goed is en of op het juiste wordt ingezet.
In de conclusies van de dierenwelzijnstop kan ik niets vinden over het
voornemen om een blok te vormen als het gaat om vlees van gevaccineerde dieren. Ziet de Staatssecretaris evengoed mogelijkheden om zich
in te zetten voor de strekking van mijn motie die op dit punt is aangenomen?
Ik kom op de maatregelen ten aanzien van de Russische boycot. De
Europese Commissie geeft kennelijk een nietszeggend antwoord over het
toestaan van het crisiskartel. Ik heb daar drie vragen over. Kan de
Staatssecretaris de Kamer de brief van de Europese Commissie doen
toekomen? Kan zij met de Europese Commissie in overleg treden om te
achterhalen waar zij haar oordeel op baseert dat er geen sprake is van een
ernstige marktverstoring, terwijl er wel steunmaatregelen worden
genomen? Zijn er richtlijnen van de Europese Commissie om te bepalen
of er sprake is van een ernstige marktverstoring?
Ik kom op de vogelgriep. Tot mijn vreugde stel ik vast dat er sinds
30 november geen nieuwe gevallen van vogelgriep in Nederland zijn
vastgesteld. Het ingrijpen door de Staatssecretaris, haar medewerkers en
zeker ook de sector, was snel. Kan de Staatssecretaris zeggen wanneer de
laatste maatregelen worden opgeheven? Is er al een aanvang gemaakt
met de evaluatie van de aanpak?
Ik sluit mij ten slotte aan bij de woorden van de VVD-fractie over de
aanlandplicht.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. De Staatssecretaris heeft een
dierenwelzijnstop georganiseerd met Duitsland en Denemarken. Zij heeft
daar verslag van gedaan. Het is een mooie eerste poging om het
Europese dierenwelzijnsniveau naar een hoger plan te tillen. Ik dank haar
daar dus voor. Naar onze mening mag dat natuurlijk nog een stuk
ambitieuzer worden. Er ligt nu een belangrijke vraag voor, zeker na het
debat dat we gisteren hebben gevoerd, namelijk: wat heeft het voor zin
om hier uit te spreken dat we dierenwelzijn belangrijk vinden, dat we onze
normen willen verhogen en in elk geval willen handhaven, als we in de
tussentijd met de Verenigde Staten en Canada in overleg zijn over de
handelsakkoorden waarin letterlijk staat dat we maar niet moeten denken
dat we importrestricties kunnen stellen op basis van dierenwelzijn? In het
geval van Canada hebben we al kunnen zien dat dit erin staat. Ik zou dus
heel graag van de Staatssecretaris willen horen dat zij staat voor haar
ambitie om hetgeen we in Europa beschaafd vinden met betrekking tot de
omgang met dieren realiteit te laten worden en in de praktijk te brengen.
We moeten nog een lange weg afleggen om dat allemaal te doen. Als zij
daarvoor staat, hoe moeten we de inzet van het kabinet ten aanzien van
de vrijhandelsakkoorden dan zien?
We hebben de Staatssecretaris gisteren gehoord tijdens het debat over
paardenvlees. Het kabinet zegt daarvan dat de beelden inderdaad
verschrikkelijk zijn, dat je tranen in je ogen krijgt van de dierenmishandeling en dat het niet voldoet aan hetgeen wij in Europa met onze
producenten hebben afgesproken. Het kabinet zegt vervolgens doodleuk:
we kunnen er niets tegen doen; we kunnen hier onze eigen eisen stellen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

6

maar we zien het er niet zo snel van komen dat er binnen de WTO een
traject wordt ingesteld om ook dierenwelzijn als grond voor een importverbod te kunnen hanteren. Het kabinet zegt dat het daar wel op inzet,
maar dat het op dit moment niets kan doen. Achter de schermen wordt
dan ook nog onderhandeld over het Transatlantic Trade and Investment
Partnership (TTIP) en het verdrag met Canada, dat er gewoon al ligt. Ik
vraag de Staatssecretaris dus: wat gaat het kabinet nu doen? Gaat het
eerlijk zeggen: dierenwelzijn schrijven we voor altijd af; dieren zijn
gewoon dingen en we kunnen met ze doen wat we willen, want de rest
van de wereld doet dat ook? Of is het voor het kabinet echt belangrijk om
achter die ambitie te blijven staan en zegt het: zo’n verdrag met Canada
kunnen wij dus niet steunen, want er staat rechtstreeks in dat wij geen
eisen mogen stellen met betrekking tot dierenwelzijn aan importeurs?
Mevrouw Dikkers (PvdA): Ik heb over het algemeen grote waardering
voor de collega’s van de Partij voor de Dieren, want zij agenderen heel
goede zaken, maar ze mogen de Staatssecretaris nu toch wel complimenteren. We mogen toch zeggen dat er voor het eerst in jaren echt grote
stappen worden gezet op het gebied van dierenwelzijn. Ik vind het echt te
ver gaan om de Staatssecretaris nu aan te vallen en te zeggen dat wij het
dierenwelzijn loslaten en geen enkele ambitie meer hebben. Ik vind dat
daarmee geen recht wordt gedaan aan de inspanningen van deze
Staatssecretaris.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik wil graag het volgende van het kabinet
horen. Is dit daadwerkelijk een reële route of volgt het kabinet twee
sporen en mag deze Staatssecretaris ambities uitspreken op het gebied
van dierenwelzijn, maar is de conclusie aan het eind van het liedje
gewoon dat we handtekeningen zetten onder vrijhandelsakkoorden die
het per definitie onmogelijk maken om nog een kansrijke route in de
richting van de WTO te volgen en onze producenten te beschermen tegen
de import van producten die met veel lagere dierenwelzijnstandaarden
zijn gemaakt en waarin ook nog eens wordt geregeld dat we onze eigen
standaarden niet verder mogen verhogen? De Staatssecretaris zal zeggen
dat dit ook aan Minister Ploumen is, maar zij gaat zelf over het realiseren
van dierenwelzijnsambities. Ik wil dus graag duidelijkheid van het kabinet
hierover. Ik wil dat de ambities van de Staatssecretaris – je kunt dan ook
nog debatteren over deze ambities zelf en over de vraag of zij wel goed
genoeg zijn – staan voor het kabinet en dat het niet de lijn volgt dat
vrijhandel voor alles gaat. Ik wil eigenlijk wel weten hoe de Partij van de
Arbeid daartegenover staat.
De voorzitter: U vervolgt uw betoog.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Oh, de PvdA-fractie heeft geen vervolgvraag meer.
Ik heb ook allerlei andere vragen over het Europese dierenwelzijnsbeleid,
maar heeft het nog zin om dat met elkaar te bespreken of zegt de
Staatssecretaris tegen de Kamer: u kunt beter gaan papierprikken voor uw
zuurverdiende salaris? Ik stel de vragen toch maar, in de hoop dat we niet
akkoord gaan met vrijhandelsverdragen die het volgende allemaal in de
weg zitten.
De Partij voor de Dieren maakt zich zorgen over de formulering die in de
verordening over de officiële controles staat. Inspecties moeten worden
uitgevoerd door een deskundige of een deskundige moet toezicht houden
op de inspecties, maar dat hoeft niet door een dierenarts te worden
gedaan. Dat kan ook worden gedaan door een microbioloog of een
levensmiddelentechnoloog. Gaat dat wel werken? Houden die wel goed in
de gaten of het dierenwelzijn niet wordt geschaad? Kan de Staatssecretaris zeggen dat het wel de bedoeling is dat de controles effectief zijn?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

7

We hebben ook grote zorgen over het fokvoorstel. De voorliggende
verordening doet daar niets aan af. We zien al dat dieren steeds verder
worden aangepast aan een verhoogde productie. Zeugen worden gefokt
om meer biggen te produceren, soms wel tot 35 per jaar. Dat gaat gewoon
ten koste van het welzijn van het dier. Is de Staatssecretaris van mening
dat ook ethische gronden in zo’n verordening moeten worden
opgenomen zodat we het ook vanuit een ethisch oogpunt bekijken en de
dieren niet aanpassen aan onze wensen om zo veel mogelijk te produceren? Op die manier laten we dieren in hun waarde laten en bouwen we
de productie daaromheen.
Dan kom ik op de visserij. De Staatssecretaris heeft geschreven dat het
Lets voorzitterschap een aantal prioriteiten heeft, waaronder de voortgang
van het sluiten van akkoorden met derde landen. De Partij voor de Dieren
heeft dit liever niet. Is de Staatssecretaris bereid om aan het Lets
voorzitterschap duidelijk te maken dat er in deze Kamer zorgen leven over
dit soort akkoorden?
We hebben het de vorige keer al gehad over het meerjarenplan voor
visserij in de Oostzee. Zoals we in het fiche lezen en de Staatssecretaris
zelf ook heeft gezegd, worden de MSY-doelstellingen voor 2015 niet
gehaald. Er lijkt nu echter sprake te zijn van het verschuiven van de
deadline, terwijl de voorwaarden daarvoor niet zijn geregeld. Dat mag
alleen als lidstaten kunnen aantonen dat de sociaaleconomische
duurzaamheid van de betreffende vloot wordt bedreigd. Dat moet je dus
aantonen met voldoende bewijs en argumenten. Wij hebben die niet
gezien. Ik krijg graag een toelichting van de Staatssecretaris op dat punt.
Ik kom op de Omnibusverordening. We zien dat de enorme hoeveelheid
discards in de Nederlandse sector ...
De voorzitter: Wilt u afronden, mevrouw Ouwehand. U hebt al vijf
minuten gesproken.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik was er al bang voor dat ik niet alles zou
kunnen zeggen.
Ik sluit af met twee punten over de visserij. Tijdens het vorige AO heeft de
Staatssecretaris gezegd dat ze nog terugkomt op de invulling van
artikel 17 van het nieuwe visserijbeleid. Ik hoor graag wanneer dat
gebeurt. De vorige keer heb ik ook vragen gesteld over de horsmakreel.
Kan de Staatssecretaris zeggen of in de Raad gesproken is over dit
bestand?
Ik zal mijn andere punten laten zitten.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Voorzitter. Ik stel eerst de vragen die ik heb
naar aanleiding van het verslag. Dank voor de toezending van de stukken,
waaronder die over de conferentie over dierenwelzijn. Wij waren daar erg
tevreden over. Hulde voor de Staatssecretaris en voor de wijze waarop zij
zich hiervoor heeft ingezet. Ook hulde voor haar mensen, die dit toch op
een relatief korte termijn in elkaar hebben gezet. Dat moet veel werk zijn
geweest. Het zag er goed uit. Ik ben daar erg tevreden over. In het verslag
lazen wij dat men in Europees verband wil werken aan het aanscherpen
van wetten. Dat is interessant. Waar moeten wij dan aan denken? Daar
ben ik wel heel benieuwd naar. Welke wetten worden er aangescherpt?
Hoe ziet dat traject eruit? Op welke wijze wordt de Kamer daarbij
betrokken? Het is voor ons heel erg belangrijk, niet alleen voor onze eigen
intensieve veehouderij die op grond van steeds hogere dierenwelzijnsstandaarden produceert, maar natuurlijk ook voor het gelijke speelveld in
Europa.
In het verslag staat ook iets over herkomstetikettering. We voerden daar
gisteren een debatje over met de Staatssecretaris. Die zei: dat past niet in
mijn programma; dat zit bij de Minister van VWS. Ik heb vragen over de
herkomstetikettering en het proces daarbij. Ik wil daar erg graag van op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

8

hoogte blijven. Ik ben er daarom erg benieuwd naar bij welke Minister of
Staatssecretaris wij daarvoor moeten zijn. Het onderwerp wordt in het
verslag van de Landbouw- en Visserijraad genoemd. Dat vind ik fijn. Ik
behandel het graag hier, maar ik wil dan dat de volgende rapportages
hierover ook in deze commissie worden behandeld.
Wij hebben zorgen over de voorstellen ten aanzien van de biologische
productie. Wij begrijpen dat er uiteindelijk geen voorstellen worden
gepresenteerd als er de komende maanden geen voortgang wordt
geboekt. Hoe staat het daar nu mee? Verwacht de Staatssecretaris dat er
de komende tijd nog stappen worden gezet? Waar zet zij op in?
De veldmuis – de mensen op de publieke tribune hebben mij net de Friese
naam geleerd – zorgt in Friesland voor hoofdbrekens en dringt nu zelfs
door tot de Kamer. Is het mogelijk om de bemestingsplannen aan te
passen? Als de nutriëntenuitstoot het probleem is bij het scheuren van
gras, zou je natuurlijk iets aan de inputzijde kunnen bijstellen zodat er
minder uitstroom van nutriënten kan plaatsvinden. Ik heb begrepen dat er
nu al heel veel weglekt omdat grasland gewoon kapot is. Dat vinden wij
een punt van zorg. In de vragen die wij hebben gesteld aan het ministerie,
vragen wij ons af of het structureel verhogen van het waterpeil geen
oplossing zou bieden voor deze plaag. Ik heb begrepen dat het cyclisch is.
Ter ondersteuning van de mensen in de zaal: dit betekent dat de muizen
op een gegeven moment allemaal doodgaan en dat er dan weer nieuwe
geboren worden; die plaag blijft dus niet op zijn piek. Dat lijkt me mooi.
Het lijkt me ook een ontzettend goed idee om de vogels van mevrouw
Ouwehand los te laten, want dan gaat het vanzelf beter.
Ik kom op TTIP. Wij worden, indien mogelijk, graag via de geannoteerde
agenda geïnformeerd over de verkenningen op de genoemde terreinen.
Kan de Staatssecretaris toezeggen dat ze de voortgang daarvan in de
geannoteerde agenda vermeldt? We zouden het heel fijn vinden om op
die manier op de hoogte te worden gesteld van een en ander.
Tot slot dank ik de Staatssecretaris voor de onthouding bij de stemming
over het visprotocol voor Sao Tomé. Zoals bekend staat de Partij van de
Arbeid kritisch tegenover visprotocollen. Wij hebben begrepen dat de
Staatssecretaris zich heeft onthouden van stemming. Ik vraag mij af
waarom ze niet tegengestemd heeft. Was dat net een stap te ver? Ik hoor
graag hoe dat zit.
De voorzitter: De Staatssecretaris heeft aangegeven dat zij vijf minuten
nodig heeft om haar beantwoording voor te bereiden.
De vergadering wordt geschorst van 11.26 uur tot 11.35 uur.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Ik wil graag in vier blokken
antwoorden. Allereerst sta ik stil bij de muizenschade in Friesland. Daarna
volgt een blok over dierenwelzijn. Ik betrek de vrijhandelsakkoorden daar
ook bij. Het derde blok gaat over vragen met betrekking tot visserij. Ten
slotte kom ik op het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In dat blok
behandel ik alle onderwerpen die in de eerdere blokken niet genoemd zijn.
Ik kom allereerst op de muizenschade. De heer De Liefde heeft gevraagd:
wat gaat u nu doen; mag er al gras gescheurd worden? We kunnen
allemaal vaststellen dat hetgeen zich nu afspeelt in Friesland een hard
gelag is voor de boeren daar. Daar moet zeker aandacht voor zijn in Den
Haag. Een en ander moet wel in gezamenlijkheid met de provincie worden
bekeken – ik zag de gedeputeerde uit Friesland hier al zitten – want een
deel van de verantwoordelijkheden die vroeger bij de rijksoverheid belegd
waren, ligt daar natuurlijk niet meer. Het begint er toch mee dat we een
plan moeten hebben waarin staat hoe we hiermee omgaan. Het is immers
niet de eerste keer dat de provincie te maken heeft met een muizenramp
zoals de heer Geurts het noemt. In mijn beantwoording wil ik daar de
focus op leggen. Ik denk dat het goed is dat ik een uitgebreide brief opstel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

9

waarin ik de vragen die in de Kamer al zijn gesteld en die zoals gisteren is
afgesproken nog zullen worden gesteld, zal beantwoorden. Ik kan de heer
De Liefde zeggen dat het scheuren van gras op basis van het vijfde
actieprogramma, al met ingang van 1 februari a.s. kan plaatsvinden. Dat is
dus al heel snel. Er is op dit moment overigens wel een aantal praktische
problemen. Door de regen van de afgelopen week zijn veel percelen heel
nat. Ik heb begrepen dat zij soms te nat zijn voor het gebruik van
landbouwmachines. Het is ook erg koud voor de groei van graszaad.
Net als de heer De Liefde heb ik de reactie gelezen van de Commissie, van
Commissaris Vella om precies te zijn, op de inbreng van Europarlementariër Huitema met betrekking tot de calamiteitenregeling. Wij hebben
destijds bij de totstandkoming van het vijfde actieprogramma niet alleen
met de Commissie, maar ook met de sector overlegd over de vraag wat
daarin moest komen te staan. Er is toen inderdaad met name ingezet op
emelten en engerlingen. Ik heb begrepen dat de heer Vella heeft gezegd
dat hij openstaat voor toevoegingen aan dit deel van de calamiteitenregeling. Ik pak die handschoen natuurlijk graag op. Als de Commissie zegt
dat zij daarvoor openstaat, terwijl zij doorgaans dingen liever niet in
regelingen wil opnemen, moeten we die deur natuurlijk openhouden. Dat
ga ik dus doen. Ik zal dat gesprek aangaan.
De heer De Liefde (VVD): Dat laatste is positief. Doe dat snel, want dan
hebben we snel helderheid, zou ik zeggen tegen de Staatssecretaris.
De Staatssecretaris zei daarvoor dat boeren met ingang van 1 februari aan
de gang mogen met het scheuren van gras en dat dit al heel snel is. Het
duurt echter nog een dag of tien. Die tien dagen kunnen een groot verschil
maken voor de schade die wordt opgelopen en de maatregelen die
boeren daarna moeten nemen. Als de Staatssecretaris een dag of tien
toch al snel vindt, zou ik zeggen: stel het nu open, Staatssecretaris, want
wat maakt een dag of tien dan uit?
Staatssecretaris Dijksma: Wij zijn natuurlijk wel gehouden aan de
afspraken die we in het vijfde actieprogramma met de Commissie hebben
gemaakt, ook over dit soort zaken. Het verzoek om het grasland te mogen
scheuren is inderdaad eerder gedaan. Dat was in het najaar. De heer De
Liefde suggereerde in zijn inbreng dat het tijdstip waarop het verzoek
werd gedaan een heel groot verschil had kunnen maken. Ik betwijfel
helaas of dat zo is. De Kamer heeft gevraagd om in Brussel ruimte te
creëren voor de calamiteitenregeling. Ik ga zo nog in op een aantal andere
suggesties die door de heer De Liefde en andere Kamerleden zijn gedaan.
Dat is belangrijk, maar ik denk dat het ook belangrijk is dat we ons
allemaal beter voorbereiden op dit soort plagen. Dat geldt ook voor de
sector zelf. Het is immers niet de eerste keer dat dit gebeurt. Er heeft
eerder een schadeloosstelling door het Faunafonds plaatsgevonden. Dat
was in 2005. Daar is toen bij gezegd: dit is wel eenmalig. Er is toen ook
gezegd: je moet je voortaan voorbereiden op het feit dat dit weer kan
gebeuren en dan moet het je dus niet als het ware overkomen. Dat is wel
de historie van dit onderwerp. Ik denk dat het goed zou zijn om in overleg
met de sector te bekijken hoe wij ons daar beter op kunnen voorbereiden.
Ik zou zelf willen voorstellen dat wij bekijken of we iets kunnen ontwikkelen naar analogie van de schadeverzekering die we kennen: de brede
weersverzekering. Zouden de partijen in de sector met deze aanpak
onderling een stap kunnen zetten? Wij kunnen daar natuurlijk een rol bij
spelen als aanjager.
De heer Geurts maakte opmerkingen over de genoemde garantieregeling.
Ik zou willen bezien of hetgeen hij noemt een optie is. Ik zeg tegen de heer
Geurts dat ik daar wel voorzichtig mee ben, omdat dit ook afhankelijk is
van de wijze waarop met name de banken hiertegenover staan.
De heer Geurts heeft ten slotte gevraagd of het niet goed zou zijn als ik
zou komen kijken. Dat lijkt mij een goed idee. Misschien kan ik dat samen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

10

met de commissieleden doen? Ik heb begrepen dat niemand van ons daar
tot op heden is geweest. Dat kunnen we dan dus in één keer samen
goedmaken.
De heer De Liefde (VVD): Dat was het langste antwoord dat ik ooit heb
gekregen op een interruptie.
Staatssecretaris Dijksma: Ik neem meteen het hele blok mee.
De heer De Liefde (VVD): Dat vermoeden had ik al. De Staatssecretaris
legt de bal ook neer bij de boeren. Dat is prima. Dat is ook begrijpelijk. Ik
kijk echter nadrukkelijk naar de rol die de landelijke overheid kan spelen
om een bijdrage te leveren aan het bestrijden van de plaag die er nu is en
die de VVD al in september voorzag. We kunnen helaas nooit vaststellen
of we gelijk zouden hebben gekregen en die plaag hadden kunnen
voorkomen, net zomin als de Staatssecretaris kan beweren dat dat niet
veel had uitgemaakt. Dat laatste zeg ik er maar even bij.
Het gaat om tien dagen. Ik vraag de Staatssecretaris om contact op te
nemen met de Europese Commissie met de vraag of wij tien dagen respijt
kunnen krijgen. Dat moet toch mogelijk zijn. Als de heer Vella flexibel is,
als we kijken naar die calamiteitenregeling en als de heer Hogan daar ook
nog wel een bijdrage aan kan leveren, waar hebben we het dan over?
Staatssecretaris Dijksma: Het moet mij van het hart dat ik me afvraag
waarom de heer De Liefde hier zo’n punt van maakt. De boeren kunnen nu
al beginnen met de voorbereidingen. We kunnen uiteraard altijd snel
contact opnemen, maar daar moet over nagedacht worden. Daar moet
dan vervolgens weer over vergaderd worden. En dan nadert die datum als
het ware steeds sneller. Zouden we onze energie niet beter kunnen
stoppen in de zaken die ik net voorgesteld heb en die ook voor een
belangrijk deel tegemoetkomen aan datgene wat vanuit de Kamer naar
voren is gebracht? Ik heb daar zelf ook nog een suggestie aan toegevoegd. Zou het niet verstandiger zijn om onze energie te steken in de
dingen die we in ieder geval kunnen doen en die uiteindelijk misschien
ook de mensen echt een stap verder helpen in plaats van dat we elkaar nu
bevechten op die tien dagen? Ik zeg dit met de wetenschap dat de
voorbereidingen nu al kunnen beginnen. Bovendien is het land op dit
moment zo nat dat je, als je het al zou willen doen, er voor een deel
misschien ook niet eens goed bij kunt. Laten we de realiteit daarbij ook
gewoon in ogenschouw nemen.
De heer De Liefde (VVD): De Staatssecretaris vroeg zich iets af over mijn
inbreng. Ik wil daar graag op reageren. Er zit een aantal aannames in het
betoog van de Staatssecretaris. Ze zegt: als we het al zouden kunnen
doen, dan kunnen niet alle boeren dat doen omdat het land te nat is.
Waarom zouden we het dan nog doen? Ik zou zeggen: laat die vrijheid aan
de ondernemer zelf. Laat die vrijheid aan de boer. Bied iedere individuele
boer zelf de ruimte om in die tien dagen zijn actieplan op te stellen en een
besluit te nemen. Het ene perceel verschilt immers van het andere
perceel. Ik vraag me af waarom de Staatssecretaris heel veel mitsen en
maren gebruikt, maar wel zegt: het is te nat; en die tien dagen, ach, wat
maakt het uit. Ik vraag haar niet om die andere dingen niet te doen. Ik
vraag haar om dit erbij te doen.
Staatssecretaris Dijksma: Nogmaals, als je het actieprogramma wilt
wijzigen, kun je dat niet doen zonder dat je daar een formele procedure
voor start. Dat betekent dat er ook onderzoek moet worden gedaan en dat
we opnieuw advies moeten gaan inwinnen. Ik begrijp de ergernis van de
heer De Liefde, maar volgens mij is het echt nuttiger om de tijd die er nu
is gewoon te stoppen in oplossingen die we naast het scheuren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

11

grasland, dat inderdaad vanaf 1 februari kan beginnen, gewoon kunnen
oppakken. Ik ben daar ook van harte toe bereid. Ik maak die afweging hier
en ik hoop dat de heer De Liefde mij daarin zal willen volgen.
De heer Geurts (CDA): De Staatssecretaris nodigt ons uit voor een
werkbezoek. Ik heb goede ervaringen met werkbezoeken met deze
Staatssecretaris en ook met Staatssecretaris Mansveld, maar voordat onze
agenda’s matchen is de muizenramp wel voorbij. Ik hoor naast me dat we
prioriteiten moeten stellen. Dan gaan we vanmiddag! Dan hebben we een
deal. Ik ben ervan overtuigd dat er schade is en dat er stappen gezet
moeten worden. Ik hoop dat de Staatssecretaris dat zo meteen ook naar
aanleiding van mijn interruptie uitspreekt. Ik merk op dat een
FNP-gedeputeerde naar Den Haag wijst en dat de Staatssecretaris naar de
boeren en naar de provincie wijst. Ik vraag haar om zo snel mogelijk met
de betrokken partijen rond de tafel te gaan zitten en ons volgende week
een voorstel te doen. Als ze er niet uitkomen, dan moet de Kamer maar
een uitspraak doen.
Ik heb ook vragen gesteld over teeltbevorderende oplossingen en
herstelbemesting. Daarop heb ik nog geen reactie gehoord.
Staatssecretaris Dijksma: Volgens mij heb ik in mijn inbreng nu juist
gezegd dat ik gezamenlijk met de provincie en de boeren wil kijken naar
oplossingen. Ik vind het wel jammer dat mijn inbreng anders wordt
samengevat dan ik die bedoeld had. Laat ik het zo maar formuleren!
Ik ben begonnen met de opmerking dat er door de Kamer een groot aantal
vragen en voorstellen naar voren is gebracht, waarop ik deels vandaag en
deels op zeer korte termijn schriftelijk zal reageren. In die reactie zal ik
aangeven wat de mogelijkheden zijn. De opties die de heer Geurts in zijn
interruptie noemt, horen daar zeker bij.
De heer Geurts (CDA): De voorzitter zal aan het einde van dit overleg de
toezeggingen noemen. Ik neem aan dat wij in de loop van volgende week
de antwoorden en de uitkomsten van gesprekken et cetera krijgen.
Staatssecretaris Dijksma: Het zou wel helpen als ik alle vragen die nog
vanuit de commissie komen, dan ook op tijd krijg. Het gebeurt regelmatig
dat we net voor het weekend vragen krijgen. Dan moet er in het weekend
worden doorgewerkt om de antwoorden op tijd bij de Kamer te krijgen.
Dat zou dus helpen.
Mooi, ik hoor dat we die vragen vandaag krijgen. Dan zeg ik de Kamer toe
dat we die informatie in de loop van volgende week naar de Kamer
sturen.
De voorzitter: Dat is een toezegging die ik zal herhalen aan het eind van
dit algemeen overleg.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Er zijn verschillende vragen gesteld
over het dierenwelzijn. De heer Geurts heeft gevraagd of er niet is
gesproken over het omgaan met het vlees van gevaccineerde dieren. Hij
had daar al eerder om gevraagd. Ik heb dat aan de orde gesteld, ik heb het
geagendeerd. We hebben vastgesteld dat we daar tijdens een volgende
vergadering langer met elkaar over willen spreken. We moeten dat dus
oppakken in de toekomst. Die bereidheid is er ook bij de andere twee
lidstaten, dus bij de Deense en de Duitse Minister.
De heer Geurts merkte op dat dierenwelzijn eigenlijk toch ook een
criterium moet zijn voor import in Europa. We hebben daar gisteren een
uitgebreid debat over gevoerd. Mevrouw Ouwehand heeft daar ook aan
gerefereerd. We hebben met elkaar vastgesteld dat het hierbij gaat over
zaken die in WTO-verband spelen. Zolang het dierenwelzijn niet als een
non-trade concern is erkend, kan de EU daar dus geen eisen aan stellen,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

12

behoudens bijvoorbeeld aan de plaatsen waar de slacht van dieren
plaatsvindt. We kunnen daar wel in bilaterale akkoorden afspraken over
maken. In die zin staat daar niet op voorhand iets in de weg.
Mevrouw Ouwehand heeft gevraagd naar de stand van zaken van TTIP in
relatie tot dierenwelzijn. De onderhandelingen in het kader van TTIP gaan
de achtste ronde in. Dat zal zijn in de week van 2 februari. Tijdens deze
ronde zullen er zowel van de zijde van de Europese Unie als vanuit de
Verenigde Staten tekstvoorstellen worden gedaan met betrekking tot
sanitary and phyto-sanitary zaken, het zogenaamde SPS-hoofdstuk. De EU
wil bepalingen over dierenwelzijn in dat hoofdstuk hebben. Dat hebben
we hier ook steeds ingebracht. Minister Ploumen heeft dat ook meerdere
keren gezegd. Het is dus niet zo dat ik het dierenwelzijn op de agenda zet,
en Minister Ploumen de handel. Nee, wij doen dat altijd beiden. Dat is de
grap ervan. Dat is niet alleen omdat het kabinet met één mond spreekt,
maar ook omdat wij daar allebei zeer van overtuigd zijn. Overal waar ik
kom, ben ik, naast het bevorderen van het dierenwelzijn, ook met handel
bezig. Minister Ploumen doet dat vanuit haar verantwoordelijkheid
andersom net zo goed.
We hebben in het onderhandelingsmandaat van de Commissie
opgenomen dat we streven naar equivalentie op dierenwelzijnsterrein als
onderdeel van een zogenaamd TTIP-akkoord. Dat betekent dus dat we
ervoor gaan om dierenwelzijn op een bevredigende wijze in die
TTIP-afspraken opgenomen te krijgen. Dat zal inderdaad een lastige
opgave zijn, want er is gewoon verschil in zienswijze tussen de Europese
Unie en de Verenigde Staten. Nederland en de EU moeten natuurlijk ook
hun beleidsvrijheid op het terrein van dierenwelzijn behouden. Wij willen
op dat gebied geen achteruitgang vanwege dit verdrag. Dat is in de Kamer
ook vaak tegen ons gezegd. Wij willen dus voorkomen dat Europese
dierenwelzijnsnormen door TTIP ondermijnd worden. Wanneer equivalentie van dierenwelzijnstandaarden niet direct mogelijk is, zullen we
andere afspraken en maatregelen bespreken om te voorkomen dat TTIP
het dierenwelzijnsniveau in de EU ondermijnt.
Mevrouw Ouwehand heeft ook naar Canada gevraagd. Zij vraagt zich af of
praten over dierenwelzijn nog wel zin heeft. Natuurlijk heeft dat altijd zin.
Wij zullen op alle mogelijke fronten blijven aandringen op het belang
daarvan, onder meer bij de EU en bij de WTO. Gisteren hebben wij
daarover uitgebreid met elkaar gesproken. De Tweede Kamer maakt mij
duidelijk dat dit belangrijk is en dringt hier bij mijn weten ook op aan bij
Buitenlandse Zaken. In onderhandelingen met de VS als grote producent
zetten wij in op een level playing field van dierenwelzijn. Zoals gezegd
hebben wij daarvoor een strategie.
Mevrouw Ouwehand heeft ook gevraagd naar de verordening en de
officiële controles. Op het moment dat het nodig is om een dierenarts in
te zetten als toezichthouder, gebeurt dat, ook al is het niet verplicht.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik ken de inzet van het kabinet in de
onderhandelingen over die vrijhandelsakkoorden. De Staatssecretaris
heeft in het kader van TTIP en het rapport van het Europarlement erkend
dat er grote risico’s kleven aan het sluiten van een vrijhandelsakkoord met
de VS, maar dat dit onze inzet is. Dat is prachtig, maar op een gegeven
moment heb je een resultaat. Ik wil graag duidelijkheid wat de positie van
het kabinet is over het al dan niet instemmen met het eindresultaat. De
Staatssecretaris zegt dat de Europese Unie haar eigen beleidsvrijheid
moet houden om wetgeving ter bescherming van mens, dier, plant en
milieu op te stellen, maar voor zover ik nu weet is dat slechts een inzet.
Het zou mooi zijn als het kabinet die inzet ook als criterium hanteerde om
zo’n verdrag, als het er eenmaal ligt en niet aan die inzet tegemoetkomt,
af te wijzen. Bij TTIP weten wij dat nog niet, maar bij Canada wel.
Daarover ging mijn vraag. Wijzen wij dat verdrag af, omdat daarin
letterlijk staat dat wij wel kunnen fluiten naar importrestricties voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

13

producenten die niet voldoen aan de Europese normen? Dat zou
betekenen dat de ambities en de inzet van dit kabinet daadwerkelijk tot de
eindstreep bleven gelden. Daarover wil ik duidelijkheid.
Staatssecretaris Dijksma: Ik wil hier wel iets over zeggen, maar
nogmaals, als de Kamer een dergelijk debat over vrijhandelsverdragen wil
voeren, zou zij minimaal mijn collega Ploumen moeten uitnodigen. Zij is
namelijk de vooruitgeschoven post van het kabinet op dit terrein. Verder
kent de Kamer onze inzet. Die is duidelijk en die heb ik volgens mij vrij
helder neergezet bij de onderhandelingen rondom het verdrag met de
Verenigde Staten. Ik loop niet vooruit op de uitkomsten. Uiteindelijk zal dit
altijd binnen de Europese Unie als geheel worden afgewogen. In die
balans moet ook worden afgewogen of ons land er in the end beter van
wordt om zo’n verdrag te sluiten of niet. In die afweging zullen meerdere
onderwerpen betrokken zijn. Ik heb geleerd dat je op als-danvragen over
het algemeen beter geen antwoord kunt geven, want «als mijn grootmoeder wielen had, was zij een autobus», heb ik ooit weleens gehoord.
Zo is het ook.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Er zijn ook minder beschaafde varianten
van die als-danuitspraak, maar die worden meestal door de heer Graus
geuit. Die is er vandaag niet, maar ik ga hier niet zijn inbreng leveren. Het
is iets met een oom, een tante en een plassertje.
De Staatssecretaris heeft natuurlijk gelijk dat Minister Ploumen hiervoor
als eerste verantwoordelijk is, maar ik had deze vraag dus ook gisteren
willen stellen. Er is discussie over de vraag of de lidstaten het verdrag met
Canada dat nu voorligt, wel of niet mogen ratificeren. Wat betekent dit
voor onze eigen ruimte om dierenwelzijnsnormen in Europees verband
aan te scherpen, op te leggen en aan de grens af te dwingen? Ik zou
daarover graag een brief van het kabinet krijgen. Ik kan mij zomaar
voorstellen dat ik daarover ook een motie wil indienen en dat wij een VAO
houden als die brief er is. Kan de Staatssecretaris toezeggen dat zij samen
met Minister Ploumen exact uiteenzet wat dit voorliggende verdrag
betekent voor onze eigen dierenwelzijnsambities en beleidsvrijheid?
De voorzitter: Ik verzoek de leden om kort en bondig te formuleren, want
dat bevordert het debat. Dat geldt overigens voor iedereen.
Staatssecretaris Dijksma: We hebben gisteren al vastgesteld dat er een
bredere brief over dit onderwerp moet komen. Misschien kunnen wij dit
onderwerp daarin meenemen, want ik blijf geen brieven schrijven. In die
brief kunnen wij hierover ook meteen iets zeggen. De Minister kan haar rol
daarin ook vervullen. Nogmaals, zij zit aan de onderhandelingstafel en ik
niet.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Wij kijken uit naar die brief. Ik heb meteen een
suggestie voor de Staatssecretaris. In artikel 2.2 van het TBT-agreement
van de WTO, op basis waarvan destijds zeehondenbont en in een veel
eerder stadium ook honden- en kattenbont geweerd zijn, staat dat wij
daadwerkelijk eisen mogen stellen aan onder meer «protection of human
health or safety, animal or plant life or health». Er staat uitgelegd dat de
«EU public moral concerns» een rol mogen spelen bij het niet importeren
van bepaald vlees, bijvoorbeeld vlees van paarden die een vrije lange
afstand hebben afgelegd tot de slacht. Dat artikel gaat over zulke punten,
zoals ook al aan de orde kwam in het plenaire debat over paardenvlees
dat wij gisteren gevoerd hebben. Er zit dus absoluut ruimte om ook op
basis van dierenwelzijn de grens dicht te houden voor bepaalde
producten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

14

Staatssecretaris Dijksma: Ik was eigenlijk niet van plan om het debat van
gisteren over te gaan doen. Ik heb al toegezegd dat ik met een brief kom
die hierop ingaat. Uiteraard zal ik dit voorbeeld daarin meenemen. Ik zal
ook laten zien waar eventuele verschillen zitten en waarom je het ene
onderwerp wel op basis van zo’n artikel kunt inbrengen, maar het andere
wellicht niet.
Nu ik er toch ben, kan ik meteen ingaan op het verzoek van mevrouw
Dikkers om de Kamer in de geannoteerde agenda op de hoogte te houden
over de ontwikkelingen rondom TTIP. Dat kan ik doen, voor zover dat niet
al door Buitenlandse Zaken gedaan wordt. Ik wil niet dat wij vanuit
verschillende departementen dezelfde stukken dubbel gaan sturen. Daar
zullen wij scherp op zijn, maar als ik denk dat iets relevant is voor deze
commissie, zal ik dat meenemen in de geannoteerde agenda.
Mevrouw Ouwehand heeft gevraagd naar het fokverbod en de ethische
gronden in de verordening. Dit zit niet expliciet in de verordening. De
verordening is gericht op de verbetering van de fokwaarden, de veeverbetering. Dat snapt mevrouw Ouwehand natuurlijk ook wel. Dat betekent dat
de ethische waarden daarbij op zichzelf geen rol spelen.
De heer Geurts heeft gevraagd naar voedselveiligheid en dierenwelzijn.
Waarom nemen wij niet een en ander over uit de «egg law» die ze in
Californië hebben aangenomen? De discussie die in Californië speelt, gaat
over voedselveiligheid. Het gaat daarbij om consumptie-eieren en niet om
eierproducten. Wij hebben overigens goede contacten, dus daar zit het
hem niet in, maar de casussen zijn echt verschillend. Voor zover ik tot nu
toe begrepen heb, heeft men vanuit Oekraïne nog geen beroep gedaan op
de mogelijkheid om eieren onder bepaalde voorwaarden te importeren.
Tot nu toe is dat niet aan de orde geweest. Dat betekent overigens niet dat
het nooit gebeurt, maar het is wel belangrijk om dit te weten.
Mevrouw Dikkers was blij met de top over dierenwelzijn en de zaken die
daar zijn geagendeerd. Zij heeft specifiek gevraagd welke wetten wij op
het oog hebben. Wij redeneren vanuit een level playing field. Wij hebben
vastgesteld dat bijvoorbeeld de transportverordening dit niet biedt. Net
als sommige andere lidstaten gaat Nederland hier beter mee aan de slag
dan de Europese Unie zelf. Daarin zouden wij graag een verandering zien.
Dat betekent concreet dat de 24 uur die genoemd werd, terug zou moeten
naar de 8 uur die wij al kennen. Ook voor Duitsland en Denemarken is dat
een heel belangrijk punt. Dit is slechts een voorbeeld van een verandering. Wij willen zaken die Europees nog niet zo goed geregeld zijn, als
het ware naar ons niveau brengen. Denk ook aan bepaalde ingrepen bij
dieren die bijvoorbeeld Nederland, Duitsland en Groot-Brittannië niet
meer willen en inmiddels misschien ook verboden hebben, terwijl dat
Europees nog niet geregeld is. De Commissie heeft in haar werkprogramma voor 2015 geen voorstellen op het gebied van dierenwelzijn
opgenomen. Waarschijnlijk komt dit op zijn vroegst in 2016 aan de orde.
Wij zullen het komende jaar gebruiken om meer steun te verwerven voor
de zaken die wij hebben geagendeerd, zodat er een meerderheid ontstaat.
Ik kom nu bij het blokje over visserij. De heer De Liefde verzuchtte bijna:
wanneer komen wij eindelijk in de tweede fase terecht met betrekking tot
de roll-over van de tong-TAC? De Raad is in december akkoord gegaan
met een roll-over van de TAC. Dat was overeenkomstig mijn inzet voor de
Raad. De Kamer kent mijn inzet. Ik heb de heer Bosman daarover een
plechtige belofte gedaan. De roll-over past in de MSY-benadering en
voldoet volgens de Europese Commissie aan de doelstelling van het
meerjarenplan voor schol en tong. De Commissie heeft een verklaring
afgegeven dat wij nu al in de tweede fase zitten en dat het toekomstige
beheer op basis van de maximale duurzame opbrengst zal plaatsvinden.
Dat is dus een mooi verhaal geworden.
Minder mooi is het verhaal over de aanlandplicht. Er is bij de lidstaten wel
degelijk urgentie, maar voorzichtig geformuleerd is die urgentie in Brussel
nog niet helemaal geland. De Raad heeft in december 2014 een heel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

15

helder standpunt ingenomen over de Omnibusverordening. De tweede
trialoog moet nu starten. Alle partijen hebben volgens mij wel het idee dat
er iets moet gebeuren, maar dit hangt mede af van de flexibiliteit van het
Europees parlement, dat in deze discussie ook een rol speelt. Wij
bespreken intussen in regionaal verband hoe wij om kunnen gaan met de
onduidelijkheid in de regelgeving. Ik heb vastgesteld dat het niet
verstandig is om te gaan handhaven op iets wat niet te handhaven valt. Er
zijn geen signalen dat andere lidstaten nu wel zwaar op controle hebben
ingezet. Sterker nog, verschillende lidstaten hebben aangegeven dat zij
net zoals Nederland zullen handelen.
De heer De Liefde heeft ook een punt gemaakt van de kottervisserij en de
aanlandplicht per 2016. Wij lopen hier uiteraard al op vooruit, want als
wat nu in de pelagische sector gebeurt een voorbode is voor hoe het
straks gaat, hebben wij echt een probleem. Dat heb ik ook wel met zoveel
woorden aan de Commissie en mijn collega’s helder gemaakt. Het lijkt mij
goed dat wij de Kamer via de kwartaalrapportages op de hoogte houden
van eventuele voortgang. Wij zijn binnen de regionale groep druk bezig
met een gezamenlijke aanbeveling voor de discardplannen. In april, bij de
volgende kwartaalrapportage, zullen wij de Kamer hierover uitgebreid
informeren.
Mevrouw Ouwehand vroeg of er in de Raad ook over de horsmakreel
gesproken is. De TAC’s zijn in december vastgesteld conform MSY en het
voorzorgprincipe. De TAC’s zijn aanzienlijk verlaagd.
Mevrouw Ouwehand vroeg verder om een toelichting op het voorstel
voor de Oostzee. Het besluit om in de Oostzee in 2016 MSY voor
kabeljauw te bereiken, heeft de Raad in oktober 2014 genomen bij de
besluitvorming over de TAC en de quota. De Commissie was daarbij
betrokken. Men heeft de positie van de lidstaten als voldoende gezien.
Ook heeft mevrouw Ouwehand gevraagd of ik bereid ben om de
opvattingen over de akkoorden met derde landen bij het Lets voorzitterschap onder de aandacht te brengen. Dat doe ik altijd. Ik heb dit ook de
afgelopen tijd regelmatig gedaan. Als het nodig is om zorgen over te
brengen over bijvoorbeeld de rechten van lokale vissers of de
duurzaamheid, zal ik die onderwerpen uiteraard bespreken, niet alleen
met het Lets voorzitterschap maar ook met de Commissie. Dat hoort erbij.
Ik kom nu bij het GLB. De heer De Liefde heeft een vraag gesteld over de
vereenvoudiging. De Commissaris voor landbouw heeft heel recent, op
14 januari, een brief aan de lidstaten gestuurd waarin hij ons verzoekt om
vereenvoudigingsvoorstellen op het vlak van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid. Dit heeft ook voor mij prioriteit. Ik ga dus graag in op de
uitnodiging van de Commissaris. LTO heeft aangegeven zich in dit kader
sterk te willen maken voor vereenvoudiging rondom de duurzaamheidscertificaten. Daarbij kan ik mij absoluut iets voorstellen. Wel moeten wij
ons realiseren dat dit op dit moment lastig zal zijn, omdat de kaders
hiervoor al vastliggen in de basisverordening. Die kaders staan nu niet ter
discussie. Dat is voor de Commissaris dan ook een gegeven, zoals hij vrij
duidelijk heeft aangegeven. Het gaat dus om vereenvoudiging en
terugdringing van administratieve, uitvoerings- en controlelasten binnen
het kader. De verandering van middelvoorschriften naar doelvoorschriften
zou nu dus niet kunnen plaatsvinden, maar het lijkt mij wel een goed idee.
Zo ongeveer tijdens het Nederlands voorzitterschap komt er een evaluatie
van het huidige GLB. Het lijkt mij een uitstekend idee om dit als belangrijk
punt voor het Nederlands voorzitterschap op te pakken en daarmee
ruimte te creëren.
Ik zie dat dit veel van mijn collega’s ook steekt. Soms wil je een aantal
goede dingen doen, bijvoorbeeld op het terrein van vergroening. Wij
hebben in Nederland een gecompliceerd debat gehad over het vaststellen
van al die heggen en groenstroken. Dat was eigenlijk het enige waarover
alle Kamerleden het eens waren, maar qua administratie is alles zo
onmogelijk opgetuigd dat wij het maar heel langzaam kunnen invoeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

16

Tegen ditzelfde probleem lopen ook andere lidstaten aan. Ik vind dat wij
op dat gebied een slag moeten maken. Ik zou dit dus graag oppakken,
maar wel op een moment dat het heel effectief is en wij kans maken om
die stap te zetten. De Commissaris heeft de lidstaten gevraagd om over de
vereenvoudiging expliciet het gesprek aan te gaan met de landbouwsector en andere stakeholders. Dat ga ik zeker doen. Dat betekent dat ik op
heel korte termijn een internetconsultatie over de vereenvoudiging van
het gemeenschappelijk landbouwbeleid zal starten, via de website
toekomstglb.nl. Eerder is daarvan veel gebruik gemaakt. Dit is een
laagdrempelig instrument om concrete suggesties aan te dragen. Via de
voorzitter wil ik ook de mensen die nu meeluisteren oproepen om hiervan
gebruik te maken. De stakeholders en LTO kunnen eveneens hun input
leveren, want in de tweede helft van februari organiseren wij ook een
seminar over dit onderwerp. Ook daar kunnen mensen voorstellen
aandragen. Eind februari hoop ik vanuit Nederland een stevig verhaal bij
Commissaris Hogan te kunnen neerleggen.
De heer De Liefde heeft gevraagd wat de stand van zaken van het voorstel
voor nationale teelbevoegdheid is. Het Europarlement heeft dit voorstel
goedgekeurd op 13 januari jongstleden. De laatste stap die nu volgt is
instemming door de Raad. Het voorstel is overigens nog niet door een
specifieke Raad geagendeerd. Het zal de Milieuraad zijn, zeg ik er voor de
zekerheid bij. De Raad, de Commissie en het Europees parlement hebben
intensief over dit voorstel onderhandeld. Collega Mansveld en ik hebben
de Kamer hierover herhaaldelijk geïnformeerd. Wij zijn van plan om in te
stemmen met het voorstel. Dat is ook in het schriftelijk overleg van
12 januari jongstleden opgenomen. De heer De Liefde heeft verder
gevraagd wanneer Nederland zelf met een kader komt. Collega Mansveld
heeft hierin de lead, maar zal dat samen met mij doen. Wij moeten hier
even naar kijken en komen erop terug, zodat de Kamer een idee van het
tijdstip krijgt. Ik kan dat nu nog niet noemen. Wij moeten dit nog even
bespreken. I en M heeft in dezen het voortouw.
De heer Geurts heeft gevraagd naar de maatregelen die nu nog gelden in
het kader van de vogelgriep. De timing van de heer Geurts is optimaal,
want ik stuur de Kamer daarover vandaag een brief. Nu wij toch bij elkaar
zitten, kan ik de inhoud van die brief wel alvast met de Kamer delen.
Nagenoeg alle maatregelen zullen worden opgeheven op donderdag om
0.00 uur, dus om middernacht van vandaag op morgen. Dat moment is
gekozen omdat dan ook alle Duitse gebieden worden vrijgegeven. Wel zal
de ophokplicht worden gehandhaafd. Met het bedrijfsleven gaan wij een
zwaarder hygiëneprotocol vastleggen. Die twee dingen doen wij nog wel,
maar verder worden de beperkingen opgeheven. De Kamer krijgt
daarover vandaag nog een brief.
De voorzitter: Dank u. De leden krijgen twee minuten spreektijd in
tweede termijn.
De heer De Liefde (VVD): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor de
toezegging dat zij hard aan de slag gaat om de calamiteitenregeling uit te
breiden. Ik wens haar daarbij veel succes en vooral ook snelheid toe. Wij
blijven enigszins met de Staatssecretaris van mening verschillen over de
manier waarop wij het op korte termijn moeten aanpakken, maar laat ik
maar concluderen dat dit een verschil van inzicht is dat wij niet zullen
overbruggen. Wij blijven bij de constatering dat dit een van de
voorbeelden is van milieumaatregelen die geprevaleerd hebben boven
economische belangen, waarvan wij nu de zure vruchten plukken.
Ik ben blij met de successen die op het gebied van de tong zijn geboekt.
De Staatssecretaris zegt dat steeds meer landen het standpunt van
Nederland over de aanlandplicht delen. Dat is mooi. Kan zij ook zeggen
welke landen dat zijn, en welke landen nog bewerkt moeten worden om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

17

dat standpunt in te nemen, zodat wij hier transparantie hebben en een
beeld krijgen van de verhoudingen?
Ik wacht met veel belangstelling de inbreng van Staatssecretaris
Mansveld over de ggo’s af.
Het kabinet hoopt eind februari voorstellen te kunnen doen voor vereenvoudiging van het GLB. Dat is vlot. Ik kan mij zo voorstellen dat de Kamer
behoefte heeft om zich met de inhoud van de brief te bemoeien voordat
die naar de Commissie gaat; ik kijk ook even naar de collega’s. Hoe gaan
wij dat organiseren? Ik kan mij voorstellen dat de Staatssecretaris met de
sector wil praten, maar politieke fracties hebben de neiging om een
mening te hebben. Ik denk dat het goed is om ook die mening in de brief
te verwerken.
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. Ook ik bedank de Staatssecretaris voor
de snelle beantwoording van onze vragen over de muizen in Friesland. Ik
vraag alvast een VAO aan. Na ommekomst van de brief kunnen wij op
basis van de brief besluiten of wij het VAO door laten gaan, maar zo staat
het er alvast. Het CDA heeft haast. Wij bekijken welke Kameruitspraken wij
hierover nog zouden moeten doen, want de boer mag niet de klos worden
van deze ramp.
Ik zou ook graag willen weten wanneer het vervolg op de dierenwelzijnstop plaatsvindt, waar ook zal worden gesproken over het vlees van
gevaccineerde dieren. Ik zou graag een datum horen.
Het kan aan mij gelegen hebben, want ik had wat muizenissen aan mijn
hoofd, maar heeft de Staatssecretaris antwoord gegeven op mijn vragen
over het crisiskartel? Kan de brief van de Europese Commissie naar de
Tweede Kamer gestuurd worden? Kan de Staatssecretaris bij de Europese
Commissie achterhalen waar zij zich op baseert als zij het heeft over
ernstige marktverstoring? Welke richtlijnen hanteert de Europese
Commissie daarbij?
Ik dank de Staatssecretaris voor het opheffen van de maatregelen rondom
de vogelgriep. Met de kennis die ik heb lijkt mij dat een goede zaak. Wij
steunen de Staatssecretaris ook in de maatregelen die zij in het kader van
de ophokplicht neemt.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik ben er in de eerste termijn niet
aan toegekomen, maar ik wilde de Staatssecretaris nog bedanken voor
het feit dat zij haar toezegging is nagekomen om duidelijkheid te geven
over het voorstel voor teeltmateriaal. Zij heeft uiteengezet hoe dat in
elkaar zit, waarvoor dank. Wij volgen dit met grote belangstelling.
Hetzelfde geldt voor de verordening voor biologische landbouw en
etikettering. Ik dank de Staatssecretaris voor haar inzet. Ook dit volgen wij
met bovengemiddelde belangstelling.
Mij is nog steeds niet duidelijk hoe het zit met het meerjarenplan voor de
Oostzee en de positie van de Europese Commissie. De regels stellen dat je
moet aantonen dat de vloot bedreigd wordt; anders krijg je geen uitstel
om in te grijpen om de doelstellingen te halen, heb ik begrepen. Volgens
mij volgt de Europese Commissie in dezen haar eigen regels niet. Wat
weet de Staatssecretaris daarvan?
Ik dank de Staatssecretaris ook voor de toezegging om samen met
Minister Ploumen uiteen te zetten wat het voorliggende verdrag met
Canada betekent voor dierenwelzijn en onze eigen beleidsvrijheid. Ik zou
graag de mogelijkheid hebben om daarover een motie in te dienen, maar
wij moeten even bekijken wanneer de verschillende brieven komen. Ik
hoef in ieder geval niet deze week een VAO met stemmingen. Wij komen
hier wel uit in de procedurevergadering. Wel wil ik de Staatssecretaris
meegeven dat de maatschappelijke verontwaardiging over het mishandelen van dieren voor kroketten en bitterballen of wat dan ook niet zal
verdwijnen, ook niet als wij vrijhandelsakkoorden sluiten of het in
WTO-verband niet voor elkaar krijgen om producten van onze markt te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

18

weren. Het is dus geen optie om te zeggen: wij schaffen de dierenwelzijnseisen af, want wij hebben te maken met een vrije wereldmarkt en kunnen
niet zo veel doen; daarom heffen wij ook de eisen aan onze eigen
leveranciers maar op. Dat gaat voor heel grote problemen in de samenleving zorgen. Dat wilde ik de Staatssecretaris meegeven; die kant moeten
wij op. In het licht van de onderhandelingen die het kabinet voert, ben ik
ervoor dat de ambities van deze Staatssecretaris leidend zijn bij het wel of
niet afsluiten van dat soort vrijhandelsakkoorden. Als men er niet aan
voldoet, zeggen wij als Nederland nee. Dat zou de oproep van de Partij
voor de Dieren zijn.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Voorzitter. Ik dank de Staatssecretaris voor de
beantwoording. Twee van mijn vragen zijn blijven liggen. Ik heb gevraagd
waarom de Staatssecretaris niet tegen het visprotocol voor Sao Tomé
heeft gestemd. Ook heb ik gevraagd in welke commissie wij de herkomstetikettering gaan behandelen; ik doe dat natuurlijk het liefst hier.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. De heer de Liefde heeft mij bedankt
dat wij in Brussel snel – dat woord hoorde er ook bij – aan de slag gaan
met het uitbreiden en mogelijk maken van de calamiteitenregeling. Ik ga
dat uiteraard doen. Wij blijven inderdaad van mening verschillen over die
tien dagen. Ik verschil ook met de heer De Liefde van mening als hij zegt
dat milieumaatregelen hier boven het economisch belang gaan, want dat
is echt niet zo. Wij proberen altijd het een tegen het ander af te wegen.
Daarbij kijken wij ook naar de belangen en de economische toekomst van
de sector. Ik wil hier dus opgemerkt hebben dat dit hierin altijd een rol
speelt. Ook de effectiviteit van een op een bepaald moment te nemen
maatregel nemen wij mee in de afweging. Wij doen dat heel precies.
Soms besluiten wij bijvoorbeeld zelfs tegen milieuadviezen in om mest
langer te laten uitrijden of vrijstellingen te geven als bestuiving een groot
probleem is. Ik moet die algemene conclusie van de heer De Liefde dus
toch even tegenspreken. Hij zal het daar ongetwijfeld mee oneens blijven.
Dat is zijn goed recht, maar hij heeft geen gelijk.
Ik kom nu bij de aanlandplicht. Het is altijd lastig en gevaarlijk om in dat
kader landen te gaan noemen. Wij hebben wel een aantal vrienden, zoals
het Verenigd Koninkrijk, de Denen en de Duitsers. Wij moeten ervoor
zorgen dat wij de komende weken heel precies in beeld krijgen hoe het
verder zit. Er zijn ook lidstaten die gezien hun ligging in Europa veel
minder met dit onderwerp van doen hebben. Het is daardoor lastiger in te
schatten waar zij staan.
Het lijkt mij goed om de mening van de Kamer ook mee te nemen in de
vereenvoudiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Wij zouden
de Kamer in het verslag of in een aparte brief kunnen informeren over het
voornemen. Dan kan zij hierop reageren. Als de Kamer het goed vindt,
krijgen wij misschien geen debat. Als zij het plan wil aanpassen of als zij
vindt dat er nog iets bij moet, hoor ik dat vanzelf wel. Het lijkt mij goed dat
wij de Kamer via het verslag van de Landbouwraad of via een zelfstandige
brief tijdig op de hoogte stellen. Misschien doet dat laatste wat meer recht
aan het belang van het onderwerp. De Kamer kan er dan op reageren. Het
zal wel spannend zijn, want half februari hebben wij nog het seminar. Als
de Kamer het wil bespreken, moet zij dus wel snel reageren. Anders kom
ik niet op tijd met mijn brief bij de Commissaris en dat zou helemaal
jammer zijn, want het wordt vast een heel goede brief.
De heer De Liefde (VVD): Fijn dat de Staatssecretaris de Kamer wil horen
en rekening gaat houden met de uiteindelijke input in die brief. Als de
Staatssecretaris flexibel is, ken ik mijzelf en de collega’s ook als zeer
flexibel. Wij komen er dus ongetwijfeld uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

19

Staatssecretaris Dijksma: Ik kom nu bij het punt van de heer Geurts. Hij
heeft alvast een VAO aangevraagd voor volgende week, als de brief er is.
Die brief komt eraan. De heer Geurts heeft ook gevraagd wanneer het
vervolg op de dierenwelzijnstop plaatsvindt. Mijn Deense collega
organiseert in april een grote conferentie over dierenwelzijn. Met name de
varkenshouderij zal daar een belangrijk thema zijn. Mijn Duitse collega en
ik zullen daar beiden aanwezig zijn. Ik zal daar vermoedelijk ook spreken.
Dan kan ik en plein public het door de heer Geurts genoemde thema
inbrengen. Dat zal ik ook doen, zeg ik bij dezen alvast toe.
Het lijkt mij goed om in het VAO preciezer in te gaan op alles wat de heer
Geurts met betrekking tot het crisiskartel heeft gevraagd. Dan kan ik even
bekijken welke informatie wij kunnen delen en hoe wij dat gaan doen.
Soms kunnen wij geen letterlijke brief van de Commissie naar de Kamer
doorsturen, maar kunnen wij wel in onze eigen woorden opschrijven wat
daarin staat. Dan kunnen wij meteen onze reactie daarop geven en de drie
vragen die de heer Geurts daarover gesteld heeft beantwoorden.
Ik dank de heer Geurts voor de steun voor de opheffing van een aantal
maatregelen met betrekking tot AI (aviaire influenza). Wel zullen wij
verdergaande stappen zetten op het vlak van het hygiëneprotocol. In die
zin zijn wij nog niet van de maatregelen af, want dit betekent dat er op dit
gebied stevigere dingen van agrariërs gevraagd zullen worden, ook voor
de toekomst. Ik heb al toegezegd dat wij gaan evalueren. Dat komt te
zijner tijd hier langs en dan kan de Kamer daarover haar oordeel geven.
Ik dank mevrouw Ouwehand ervoor dat zij mij bedankte voor de uitleg
over het teeltmateriaal. Ik stel voor dat ik in het verslag van het algemeen
overleg dat hierop volgt meer uitleg over het meerjarenplan voor de
Oostzee en de positie van de Commissie. Dat doet wat meer recht aan dit
hele thema; de Kamer krijgt dan een uitgebreide versie van het verhaal.
Mevrouw Ouwehand zegt dat de maatschappelijke verontwaardiging niet
minder zal worden als paarden mishandeld worden en eindigen als
onderdeel van vleesproducten in Europa. Dat begrijp ik heel goed. Onze
eigen normen worden niet naar beneden bijgesteld, zoals mevrouw
Ouwehand wel even suggereerde. Ik heb in mijn antwoord in eerste
termijn ook steeds gezegd dat de inzet van onze regering, overigens
evenals die van de Commissie en de EU-lidstaten, niet ondermijnd wordt
door de vrijhandelsakkoorden die wij afsluiten.
Mevrouw Dikkers had inderdaad nog twee antwoorden tegoed. Waarom
hebben wij ons onthouden van stemming over het protocol voor Sao
Tomé? De Raad heeft in juni 2014 al aangegeven in te stemmen met het
protocol. Het onderwerp kwam nu terug omdat het Europees parlement
had ingestemd. De Raad moet zijn eerdere positie dan als het ware
bekrachtigen. Ik heb mij destijds van stemming onthouden, met name
vanwege onze zorgen over de haaien in het gebied. Ik heb niet tegengestemd omdat er ook positieve elementen in het hele verhaal zaten.
Uiteindelijk maak je altijd een afweging. Overigens stonden wij met onze
positie betrekkelijk alleen. Je wilt wel altijd mee blijven doen met het
debat en jezelf niet van de kaart stemmen. Intussen wil je wel helder
maken waar je zorg zit. Dat is de afweging.
De verantwoordelijkheid voor de herkomstetikettering ligt bij VWS, maar
dit onderwerp wordt bij tijd en wijle wel besproken in de Landbouwraad.
Wij hebben daarin elk onze eigen rol.
Mevrouw Dikkers (PvdA): De rol van de Staatssecretaris is mij niet
helemaal helder. Zij zegt dat zij en haar collega elk hun eigen rol hebben,
maar ik wil wel weten op welke onderdelen van etikettering ik de
Staatssecretaris kan aanspreken.
Staatssecretaris Dijksma: De beleidsmatig verantwoordelijke is Minister
Schippers. Als u echte veranderingen wilt of als u dingen wilt bespreken,
moet u haar daarbij minimaal uitnodigen. Uiteraard heb ik met haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

20

gesprekken over dit onderwerp, omdat ik voor een deel degene ben die
het kabinetsstandpunt in de Raad naar voren breng. Het kabinet spreekt
uiteraard met één mond, maar de verantwoordelijkheid voor de inhoud
van het beleid op dit punt ligt bij VWS.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Dat snap ik. Wij delen ons standpunt dus met
de Minister van VWS, zij deelt dat met de Staatssecretaris en de Staatssecretaris deelt het vervolgens in Europa. Is dat de route?
Staatssecretaris Dijksma: Nee, want voordat er een brief naar de Kamer
gaat, overleggen de Minister en de Staatssecretaris hierover met elkaar.
Het valt dus allemaal reuze mee. In mijn ervaring komt dat vaker voor.
De voorzitter: Ik dank de Staatssecretaris voor haar antwoorden. Voordat
ik dit algemeen overleg afsluit, lees ik een aantal toezeggingen voor.
− De Staatssecretaris zal de Kamer uiterlijk volgende week informeren
over de muizenplaag en de aanpak daarvan. De vragen zijn inmiddels
onderweg, want de deadline is vanochtend om 10.00 uur verstreken.
«Volgende week» is een rekbaar begrip; waar moeten wij aan denken?
Staatssecretaris Dijksma: We zullen ook nog wat moeten overleggen. Ik
verwacht dat het in de loop van volgende week is. Wij zullen proberen om
de brief uiterlijk op woensdag voor de regeling in de Kamer te hebben.
De voorzitter: Dus woensdag om 12.00 uur.
− De Staatssecretaris zal de Kamer informeren over de betekenis van het
vrijhandelsverdrag met Canada voor de Nederlandse beleidsvrijheid
ten aanzien van dierenwelzijn en onze dierenwelzijnsambities.
Staatssecretaris Dijksma: Wij nemen dit mee in de brief die gisteren
tijdens het plenaire debat over de import van paardenvlees uit Zuid- en
Noord-Amerika al was toegezegd.
De voorzitter: En wanneer komt die brief? Hebt u daarover gisteren ook
al een toezegging gedaan?
Staatssecretaris Dijksma: Dat durf ik nog niet te zeggen. Wij zullen het de
griffier op korte termijn informeel laten weten.
De voorzitter: De griffier onthoudt het; ik zie het.
− De Staatssecretaris zal in de geannoteerde agenda ingaan op de
voortgang van TTIP, voor zover de Kamer daarover nog niet is
geïnformeerd door Minister Ploumen.
− De Staatssecretaris zal de Kamer in de kwartaalrapportage van april
informeren over de voortgang ten aanzien van de kottervisserij en de
aanlandplicht.
− De Staatssecretaris zal de Kamer tijdig op de hoogte stellen van haar
inzet ten aanzien van de vereenvoudiging van het GLB.
− De Staatssecretaris zal in het komende verslag ingaan op de positie
van de Europese Commissie ten aanzien van het crisiskartel en de
Oostzee.
Ik dank de Staatssecretaris en haar begeleiding hartelijk voor de
antwoorden.
De heer Geurts heeft een VAO aangevraagd, maar dat zal niet plaatsvinden dan nadat wij de brief over de muizenplaag en de aanpak daarvan
hebben ontvangen.
Sluiting 12.32 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-32, nr. 832

21