Jaarverslag 2013
van de Nationale
Veiligheidsinstantie Spoor

Jaarverslag 2013
van de
Nationale Veiligheidsinstantie Spoor

Datum
Status

november 2014
Definitief

Jaarverslag

2013

van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/ Rail en Wegvervoer
Koningskade 4, Den Haag
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nl
@inspectieLenT

Pagina 3 van 75

Inhoud

1

Doel van het rapport—8

2

Leeswijzer—9

3
3.1
3.2
3.3

Introductie—10
Algemeen—10
Informatie over de spoorweginfrastructuur—10
Algemene kwantitatieve ontwikkelingen veiligheid—10

4

Organisatie—12

5
5.1
5.2
5.3
5.4

Ontwikkelingen in de spoorveiligheid—13
Initiatieven om de veiligheidsprestaties te behouden of te verbeteren—13
Indicatoren ontwikkeling veiligheid—14
Bronnen—15
Gedetailleerde ontwikkelingen veiligheid—16

6

Belangrijke aanpassingen in de wet- en regelgeving—23

7

De ontwikkeling van veiligheidscertificaten en -vergunningen Nationale
wetgeving – startdata – beschikbaarheid—24

8
8.1
8.2
8.3
8.4

Toezicht op spoorwegondernemingen en infrastructuurbeheerders—30
Audits/inspecties/checklists—30
Aandachtspunten bij de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor in Nederland—31
Vergunningen, audits en inspecties—32
Jaarverslagen van de infrastructuurbeheerder en de
spoorwegondernemingen—33
Klachten—33

8.5
9

Alternatieve maatregelen vanwege afwijkingen van ECM
certificeringsopzet—34

10

Conclusies over het rapportagejaar 2013—35

BIJLAGEN
Bijlage A1: Hoofdspoorwegennetwerk
Bijlage A2: Ondernemingen in de spoorsector in Nederland met een veiligheidscertificaat, vergunning, of erkenning
Bijlage A3: Spoorwegondernemingen en infrastructuurbeheerders
Bijlage B: Organogram
Bijlage C1: Kengetallen
Bijlage C2: Veiligheidsindicatoren

Bijlage C3: Het behalen van de doelstellingen voor de risicodragers uit de derde
Kadernota Railveiligheid
Bijlage D: Belangrijke aanpassingen in wet- en regelgeving
Bijlage E1: Lijst van landen waar spoorwegondernemingen, die een aanvraag
ingediend hebben voor een deel B in Nederland, hun deel A hebben
verkregen
Bijlage E2: Veiligheidsautorisaties volgens besluit 2004/49/EG

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Pagina 7 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

1

Doel van het rapport

Het doel van dit veiligheidsjaarverslag is:
Een kwantitatief overzicht geven van de ontwikkeling van de veiligheid op het Nederlandse hoofdspoorwegennet in 2013 aan de hand van de doelstellingen van de
Derde Kadernota Railveiligheid en de Common Safety Indicators van de European
Rail Agency.
Conform de Europese Spoorwegveiligheidsrichtlijn (2004/49/EG) rapporteert Nederland jaarlijks in september over de ontwikkeling van de veiligheid op het
hoofdspoorwegennet. Voor de rapportage worden de Europese definities en indicatoren gebruikt zoals vanuit de Europese Commissie en European Railway Agency
(ERA) in leidraden of regelgeving zijn voorgeschreven1. Voor de rapportage over de
doelstellingen van de drie thema’s in de Derde Kadernota Railveiligheid (hierna:
Kadernota) van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) –Veilig vervoeren,
Veilig werken en Veilig leven- is in de Derde Kadernota gekozen om aan te sluiten
bij de Europese werkwijze.
De opzet en uitwerking van dit rapport is in overeenstemming met het Europese
sjabloon EN 2012 versie 15.
Volgens de Europese definitie van ‘relevantie’ wordt alleen gerapporteerd over incidenten en letsels waarbij is voldaan aan ten minste één van de volgende criteria2:
 er is ten minste één persoon om het leven gekomen of zwaargewond, of;
 de schade aan materieel, rails, andere installaties of milieu is opgeteld ten minste € 150.000, of;
 er is sprake van een ernstige ontregeling van het verkeer waarbij de treindienst
ten minste 6 uur aaneengesloten is onderbroken.
Voor enkele onderwerpen bevat de Kadernota geen indicator met een
(streef)waarde. Om die reden kan over deze onderwerpen in dit jaarverslag geen
kwantitatieve ontwikkeling worden gerapporteerd. Het gaat hierbij ondermeer om
de integrale samenwerking tussen de spoorwegondernemingen en met relevante
organisaties daarbuiten op raakvlakken van verantwoordelijkheden, innovaties en
veiligheidsmanagement.
Deze jaarrapportage is primair bestemd voor:

de bewindspersoon van IenM vanwege de Derde Kadernota Railveiligheid.

de ERA vanwege de verplichte jaarrapportage door de Nationale Veiligheidsinstantie (National Safety Authority, NSA) overeenkomstig artikel 18 van de
Spoorveiligheidsrichtlijn.
Het jaarverslag wordt gepubliceerd op de volgende webadressen:
Nederland: www.ILenT.nl
Europa: www.era.europa.eu/Search/Key-Documents/Pages/Home.aspx

1

Ondermeer de Beschikking 2009/460/EG de methode ter evaluatie van de gemeenschappelijke
veiligheidsdoelstellingen en de wijze voor het berekenen van de veiligheidsindicatoren (Common Safety Indicators:
CSI)
2
Voor enkele doelen in de kadernota is er geen gelijksoortige Europese tegenhanger. Een voorbeeld hiervan is de
doestelling voor elektrocuties.

Pagina 8 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

2

Leeswijzer

Voor u ligt het veiligheidsjaarverslag 2013 van de Nationale Veiligheidsinstantie
Spoor (National Railway Safety Authority = NSA). In het jaarverslag bericht de NSA
over de ontwikkelingen op het gebied van veiligheid op het Nederlandse
hoofdspoornet.
Het jaarverslag en de bijbehorende bijlagen bevatten de kwantitatieve verslaglegging over de ontwikkeling van de veiligheid. In de hoofdstukken 3 t/m 5 wordt ingegaan op de algemene karakteristieken van het hoofdspoorwegennet, de ontwikkeling van de veiligheid, de organisatie van de NSA en de gedetailleerde kwantitatieve
ontwikkeling van de veiligheid naar de indeling van de drie thema’s van de Kadernota: Veilig vervoeren, Veilig werken en Veilig leven.
In hoofdstuk 6 is een overzicht gegeven van belangrijke aanpassingen in de wet- en
regelgeving. Hoofdstuk 7 en 8 gaan nader in op de uitvoering van de vergunningverlening en het toezicht door de NSA. Hierbij worden de resultaten beschreven van
het aantal verleende documenten, zoals vergunningen en certificaten, het toezicht
en de aandachtspunten in het toezicht. H9 behandelt de alternatieve maatregelen
bij afwijkingen in de ECM-certificeringsopzet. Het jaarverslag wordt afgesloten met
de conclusies in hoofdstuk 10.

Pagina 9 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

3

Introductie

3.1

Algemeen
Binnen de voorgeschreven rapportagestructuur volgens het Europese sjabloon EN
2012 versie 15 is de kwantitatieve ontwikkeling van de veiligheid weergegeven volgens de drie thema’s van de Kadernota: Veilig vervoeren, Veilig werken en Veilig
leven.

3.2

Informatie over de spoorweginfrastructuur
Vergeleken met 2012 heeft het Nederlandse hoofdspoor op 31 december 2013 de
volgende karakteristieken:

spoorwegennet hoofdspoor (kilometers)
treinkilometers hoofdspoor (2013)
aantal spoorwegondernemingen personenvervoer
hoofdspoor
reizigerskilometers hoofdspoor (2013)
aantal spoorwegondernemingen goederenvervoer
hoofdspoor
goederentreinkilometers (2013)
aantal infrastructuurmanagers hoofdspoor
(vergunningplichtig)

2012

2013

3063

3061

150 mln

155 mln

8

8

17,3 mld

17,5 mld

22

22

13 mln

11 mln

1

1

aantal infrastructuurmanagers hoofdspoor (overig)

1

1

Aantal contractaannemers hoofdspoor

21

20

Bronnen: Prorail jaarverslag 2012 en 2013, NS-jaarverslag 2013,ILT en veiligheidsjaarverlagen
2013 houders veiligheidscertificaat A

Op grond van het Besluit aanwijzing hoofdspoorwegen van 20 december 2004 zijn
door de minister van IenM de tracés aangewezen die tot het hoofdspoorwegennet3
behoren. In bijlage A1 is een plattegrond opgenomen van het Nederlandse
hoofdspoorwegennetwerk (bron: Prorail). In bijlage A2 is het overzicht opgenomen
van de ondernemingen met een veiligheidscertificaat, vergunning of erkenning en in
bijlage A3 de spoorwegondernemingen en de infrastructuurbeheerders.

3.3

Algemene kwantitatieve ontwikkelingen veiligheid
Veilig vervoeren
De doelstelling van permanente verbetering bij de Fatal Weighted Serious Injuries
(FWSI) per miljard reizigerstreinkilometers onder reizigers is niet gehaald. Deze
wordt beïnvloed door de doorwerking van het ongeval bij Amsterdam Westerpark.
Als gekeken wordt naar de letsels onder reizigers met uitsluiting van de effecten
hierop van het ongeval bij Amsterdam Westerpark, dan is het aantal zwaargewonden onder reizigers over de afgelopen vijf jaar redelijk stabiel.

3

Voorbeelden van spoorlijnen die niet tot het hoofdspoor horen zijn: tram- en metrolijnen, spoorlijnen op
bedrijfsterreinen en in reparatiewerkplaatsen.

Pagina 10 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bij de ongevallen met treinen worden doelstellingen voor het aantal relevante ongevallen en het aantal relevante aanrijdingen op overwegen gehaald.
De overall doelstelling (themaoverstijgend) voor veiligheid is gehaald.
Veilig werken
Er zijn geen doden of zwaargewonden onder conducteurs en machinisten. Onder
baanwerkers vallen net als in 2012 geen dodelijke slachtoffers. De doelstelling van
permanente verbetering is hier in tegenstelling tot 2012 wel gehaald. Het aantal
elektrocuties is toegenomen van 1 in 2012 naar 4 in 2013 waardoor de doelstelling
van permanente verbetering voor 2013 niet is gehaald.
Veilig leven
Het aantal dodelijke slachtoffers op overwegen is licht toegenomen ten opzichte van
2012. In het totale aantal dodelijke slachtoffers in de categorie ‘overwegveiligheid’
zijn automobilisten en voetgangers het sterkst vertegenwoordigd. De doelstelling
voor permanente verbetering is in 2013 wel gehaald. Het aantal onbewaakte overwegen is in 2013 verder afgenomen.
Het aantal suïcides is over de afgelopen jaren redelijk stabiel.
Themaoverstijgend
Bij de controles op naleving van de eis tot het beschikken over de vereiste papieren
(bijvoorbeeld de machinistenvergunning) zijn bij incidentele steekproeven geen
afwijkingen vastgesteld. De doelstelling van permanente verbetering is voor 2013
gehaald.
De overall doelstelling voor veiligheid is gehaald.
Europese positie
Nederland streeft er naar om voor een aantal doelstellingen tot top van de best
presterende EU-lidstaten te horen. Voor wat betreft het aantal doden en zwaargewonden per miljoen (reizigers)treinkilometers staat Nederland op positie 3. Deze
positie is gebaseerd op cijfers over de jaren 2007 t/m 20124.
Over de andere doelstellingen om te behoren tot de top van de best presterende
lidstaten in Europa, te weten risico voor reizigers en het voorkomen van arbeidsongevallen, doet de ERA in haar veiligheidsjaarverslag geen uitspraken.
Afgifte vergunningen
In 2013 zijn nieuwe vergunningen, certificaten versterkt of zijn bestaande documenten vernieuwd. Het totale aantal in 2013 afgegeven vergunningen is als volgt5:

Bedrijfs- en materieelvergunningen
117

Vergunningen voor infrastructuur
32

Machinistenvergunningen
2695
Toezicht
Bij de planning van de inspecties houdt de ILT rekening met eerder gemeten veiligheidsprestaties en inspectieresultaten van ondernemingen. Dit kan betekenen dat
in specifieke gevallen meer of juist minder wordt geïnspecteerd. In 2013 zijn de
volgende toezichtsactiviteiten uitgevoerd67:

Vergunningverlenende audits
110

Objectinspecties
4409

Incidentafhandeling en ongevallenonderzoek 1100

Handhavingsaudits
70

4

Railway Safety Perfomance in the Europian Union, ERA, 2014
Bron ILT/DRW
Bron ILT/DRW
7
Handhavingsaudits zijn inspecties naar onderdelen van de veiligheidsbeheersystemen van ondernemingen. ook’:
Onder incidentafhandeling wordt verstaan het beoordelen van gemelde incidenten op veiligheidsrisico’s (waaronder
ook het ter plekke onderzoeken van incidenten). Onder ongevallenonderzoek vallen naast onderzoeken naar grote
incidenten ook grote thematische inspecties
5
6

Pagina 11 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

4

Organisatie

Op grond van het Instellingsbesluit Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)8
voert de ILT de taken uit van de Nationale Veiligheidsinstantie (Railway Safety Directive, 2004/49/EG: National Railway Safety Authority), tenzij aan anderen gemandateerd. De taken zijn (artikel 16 van Richtlijn 2004/49/EC e.v.) samengevat:







Indienststelling van subsystemen en controleren of de subsystemen ‘goed’ worden geëxploiteerd en onderhouden.
Toezien op interoperabiliteitsonderdelen.
Toestemming tot ingebruikname van nieuw of gewijzigd rollend materieel.
Afgifte, vernieuwing, wijziging en intrekken van veiligheidscertificaten, vergunningen en de controle daarvan.
Toezien op het naar behoren geregistreerd worden van voertuigen in het Nationale Voertuigen Register en het nauwkeurig en regelmatig bijwerken daarvan.
Het bevorderen van de naleving en in voorkomend geval handhaven van het
regelgevingskader voor veiligheid, inclusief het stelsel van nationale veiligheidseisen.

Het volgen en ontwikkelen van een regelgevingskader is een taak van het Directoraat-Generaal Bereikbaarheid (DGB) van het ministerie van IenM.
In totaal wordt ongeveer 45 voltijdsequivalent (fte) op de taken ingezet.
In Bijlage B is het organogram van de NSA opgenomen.
Voor het bevorderen van de veiligheid op het spoor kent Nederland een bij Rijkswet9
ingestelde Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV). De OvV heeft geen NSA-taken
maar verricht op eigen initiatief en onafhankelijk onderzoek naar de oorzaken van
(grootschalige) incidenten. De OvV kan op basis van verricht onderzoek aanbevelingen doen aan de minister van IenM en andere betrokken organisaties.

8

Artikel 2, derde lid onder a

9

Rijkswet van 2 december 2004, houdende instelling van een Onderzoeksraad voor veiligheid

Pagina 12 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

5

Ontwikkelingen in de spoorveiligheid

5.1

Initiatieven om de veiligheidsprestaties te behouden of te verbeteren
Tabel 1: Enkele belangrijke maatregelen voortkomend uit ongevallen of bijna-ongevallen10
Regelgeving

Beschrijving van de gebeurtenis

Genomen maatregel

Spoorwegwet

Baanwerkers zijn bezig met de inspectie van

Boeterapport

(Spw)/Arbowet

een brug zonder veiligheidsvoorman. Er is direct

(Abw)
Spw

aanrijdgevaar.
Meerdere incidenten/overtredingen. Een groot
aantal incidenten ligt aan onzorgvuldig handelen
van de machinist en is mogelijk het gevolg van
onvoldoende veiligheidscultuur. De plotselinge
toename baart zorgen: bij 15 van de 41 uitgevoerde objectinspecties zijn overtredingen
geconstateerd.

In de 2e helft 2014 zal
een extra handhavingsaudit
worden
uitgevoerd op in ieder
geval de veiligheidscultuur.

Aanrijdingen op onbeveiligde overwegen met

Cijfermatige

vrachtwagens en landbouwvoertuigen leveren

onderbouwing en in

extra risico op, omdat de kans op ontsporing bij

overleg met het

dit type wegverkeer groter is dan bij andere

Directoraat-Generaal

aanrijdingen.

Bereikbaarheid de

Spw

Inspectiebevindingen
zijn van toepassing op
continuering van het
veiligheidscertificaat
2015.

mogelijkheden bezien
om zwaar verkeer op
dit type (onbeveiligde)
overwegen zoveel
mogelijk te beperken.
Spw

Machinist passeert geel sein en remt niet

Boete

voldoende af voor volgend sein.
Spw

Inplannen ongeplande treindiensten leidt tot

Verscherpt toezicht op

ongeval in Amsterdam.

infrabeheerder en
vervoerder bij
planning
dienstregeling.

Tabel 2: Enkele veiligheidsmaatregelen of vrijwillige maatregelen voortkomend uit andere redenen dan
ongevallen of bijna-ongevallen.
Regelgeving

Beschrijving gebeurtenis

Genomen maatregel

Spw/Abw

Inspectie spooraannemers. Er zijn 83



controles uitgevoerd op de naleving bij
aannemers die werkzaamheden in de



omgeving van het spoor uitoefenen.



In 21 gevallen was er sprake van
gevaar en in drie gevallen van

10

In 3 gevallen is
bestuursdwang
toegepast.
In 2 gevallen is een
boeterapport
opgemaakt.
Bij de overige situaties
is een schriftelijke
waarschuwing gegeven.

Er is geen uitputtende opsomming van maatregelen gegeven, de tabellen bevatten enkele voorbeelden ter
illustratie.

Pagina 13 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Regelgeving

Beschrijving gebeurtenis

Genomen maatregel

ernstig gevaar.
In 7 gevallen was er zowel sprake
van risico voor het spoorverkeer
als aanrijdgevaar voor personen

Bij alle veiligheidsklassen (van
buitendienststelling tot
persoonlijke
waarneming/veiligheidsman en
grenswachter) zijn overtredingen
geconstateerd.
Bij de audit tbv de verlenging vh
veiligheidscertificaat was gebleken dat
machinisten van twee
spoorwegondernemingen over en weer
werden ingeleend/ingezet, zonder dat
bekend was of deze machinisten aan de
wettelijke vereisten voldeden.



De rapportage is
besproken met de
branche in de
werkkamer regelgeving
van de stichting
Railalert.



Spw

-

Extra thematische inspecties
en inspectie door bedrijf zelf
op processen die een risico
vormen voor de
spoorveiligheid.

Handhavingsaudits uitgevoerd bij circa

In 2015 zal een monitoring

25 spooronderhoudsbedrijven. Door

plaatsvinden (RSP) bij deze

gezamenlijke audits door de afdelingen

bedrijven.

Risicovolle Stoffen en Produkten (RSP)
en Handhaving Rail (HR) is de
toezichtslast voor deze bedrijven
verminderd.
-

Gezamenlijke inspectie gehouden met



collega’s van de Eisenbahn Bundes Amt
(Duitse NSA). De ILT heeft inspecties

handhavingsaudit;


bijgewoond op het emplacement in
Emmerich en de Duitse collega’s zijn

Nieuwe inspectie in
Venlo in najaar 2014.



meegenomen voor een inspectie in

Toezichtsverschillen
worden in een

Venlo. Aanleiding van deze inspectie
was de MOU (Memorandum of

Gezamenlijke

document vastgelegd.


Understanding) van ERA, waarin staat

Tweedaagse inspectie
in Rotterdam in 2014.

dat buurlanden hun toezicht op elkaar
moeten afstemmen, moeten uitwisselen
en waar mogelijk samenwerken.

5.2

Indicatoren ontwikkeling veiligheid
Het risiconiveau voor de verschillende risicodragers (reizigers, treinpersoneel,
baanwerkers en externen) wordt gemeten aan de hand van variabelen zoals ‘aantallen dodelijke ongevallen en zwaargewonden’ en het ‘aantal gereden (reizigers)treinkilometers‘. De ontwikkelingen worden beoordeeld aan de hand van het
jaarlijks gemiddelde en/of het gewogen gemiddelde over meerdere jaren.
De gewogen gemiddelden worden voor zowel de doelstellingen van de Kadernota als
de Europese doelstellingen uitgedrukt in de Nationale Referentiewaarde (NRW) en
het Meerjarig Gewogen Gemiddelde (MWA). De rekenwijze voor het bepalen van de
NRW en het MWA is voorgeschreven door de Europese Commissie (EU-beschikking
2009/460/EG en verder uitgewerkt door de ERA in de Implementation Guidance for
Common Safety Indicators CSI’s).
Het streven is om het MWA lager te laten zijn dan de NRW. Voor de Kadernota geldt
bij de meeste doelstellingen de permanente verbetering. De vergelijking tussen NRV
en MWA geeft aan of de permanente verbetering is gerealiseerd. De ERA heeft
daarnaast als doelstelling het verbeteren van de veiligheid of ten minste het realiseren van een aanvaardbare veiligheidsprestatie in de ontwikkeling van de veiligheid.

Pagina 14 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Daarvan is sprake indien een indicator niet meer dan 20% naar boven afwijkt ten
opzichte van de waarde van die indicator in het jaar voorafgaande aan het rapportagejaar. Voor dit jaarverslag betekent dit dat de resultaten van 2013 vergeleken
worden met de resultaten in 2012. Omdat het voor sommige indicatoren nodig is
doden en zwaargewonden gezamenlijk te wegen wordt gebruik gemaakt van een
omrekening van zwaargewonden naar dodelijke slachtoffers volgens het Fatal
Weighted Serious Injuries (FWSI): aantal doden + (0,1 x het aantal zwaargewonden11).
Naast indicatoren op basis van letsels is op Europees niveau ook voorgeschreven om
de economische schade per afgelegde spoorkilometer te berekenen. Economische
schade kan voortkomen uit letsel, schade aan materieel en infrastructuur, milieu,
opgelopen vertraging en/of uitval van verbindingen.

5.3

Bronnen
De gebruikte informatie voor de NRW, het MWA en de FWSI is gebaseerd op gegevens over incidenten die aan de ILT worden gemeld door de infrabeheerder ProRail,
spoorwegondernemingen en door andere deelnemers aan het spoorsysteem. Hierbij
moet bijvoorbeeld worden gedacht aan aannemers die aan het spoor werken. Daarnaast genereert de ILT zelf informatie vanuit inspecties, onderzoeken en analyses of
gebruikt hiervoor onderzoeken en analyses van derden, zoals die van de OvV.
Gedurende het jaar voert de ILT consistentiecontroles uit samen met ondermeer
ProRail als beheerder van het hoofdspoornet en Nederlandse Spoorwegen (NS) als
grootste (reizigers)vervoerder waarbij gegevens over incidenten worden geverifieerd
en vergeleken zodat onderling duidelijkheid bestaat over de duiding en interpretatie
van definities, de incidenten en bijbehorende gegevens door de ILT.
De A-certificaathouders dienen voor 30 juni hun jaarverslag met betrekking tot de
spoorwegveiligheid bij ILT in te dienen (zie artikel 19 Besluit bedrijfsvergunning en
veiligheidscertificaat). De gegevens over ondermeer incidenten en gereden kilometers uit deze verslagen worden vergeleken met de al bekende gegevens bij de ILT
en worden meegenomen in de beoordeling van de ontwikkeling van de veiligheid.
Voor de rapportage over de doelstellingen van de Kadernota en de CSI’s in dit jaarverslag zijn niet alle ongevallen relevant. In de leidraad voor de implementatie van
CSI’s is aangegeven dat om relevant te zijn, moet zijn voldaan aan ten minste één
van de volgende criteria:
 er is ten minste één persoon om het leven gekomen of zwaargewond, of;
 de schade aan materieel, rails, andere installaties of milieu is opgeteld ten minste € 150.000, of;
 er is sprake van een ernstige ontregeling van het verkeer waarbij de treindienst
ten minste 6 uur aaneengesloten is onderbroken.
Alleen ongevallen die op het hoofdspoor hebben plaatsgevonden zijn opgenomen in
dit verslag. Dus bijvoorbeeld ongevallen in werkplaatsen, magazijnen, en dergelijke
tellen niet mee. Vandalisme, diefstal, botsingen die geen letsel opleveren en pogingen tot zelfdoding (suïcide) tellen ook niet mee.
Lichtgewonden worden niet meegerekend in de Europese indicatoren omdat in de
Europese definities alleen naar doden en zwaargewonden wordt gekeken. Om een
totaal beeld te krijgen van de ontwikkelingen over veiligheid op het hoofdspoor in
zijn geheel, is het echter wel van belang om ook de lichtgewonden of bijna aanrij11

Er is sprake van een dodelijk slachtoffer indien een persoon als gevolg van een ongeval direct om het leven is
gekomen of binnen dertig dagen na een ongeval aan de gevolgen van het opgelopen letsel overlijdt. Suïcides worden
hierin niet meegerekend. Een zwaargewonde is een persoon die vanwege opgelopen letsel meer dan 24 uur in het
ziekenhuis wordt opgenomen.

Pagina 15 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

dingen indicatief mee te nemen. Het kan namelijk zijn dat hieruit (mogelijke) nieuwe risico’s naar voren komen waarbij proactief handelen een negatieve ontwikkeling
van de veiligheid kan voorkomen. Het past ook bij de reikwijdte van de thema’s uit
de Kadernota die niet alleen over dodelijke slachtoffers en zwaargewonden gaat,
maar over de gemeenschap in haar geheel.
Met betrekking tot lichtgewonden en bijna aanrijdingen moet echter worden opgemerkt dat er nog geen vastomlijnde definities zijn.
Figuur 2: Informatiestromen ongevals-, incident- en andere gegevens
Externe brongegevens

5.4

ILT gegevens

ILT databases

Kwaliteit

Gedetailleerde ontwikkelingen veiligheid
Veilig vervoeren betreft de infrastructuur, de spoorvoertuigen en het vervoer over
het spoor van reizigers en goederen. Veilig werken is te beschouwen als een randvoorwaarde om vervoer te kunnen realiseren. Veilig leven benadrukt de relatie die
het spoor heeft met de omgeving. Voor die drie thema’s van de Kadernota zijn de
ontwikkelingen in 2013 per doelstelling weergegeven in de hierna volgende tabellen
3, 4, 5 en 6. Voor diverse risicodragers (reizigers, personeel en externen) of incidenten zijn in de bijlagen C1 t/m C3 de absolute aantallen incidenten en letsels opgenomen en de CSI’s.
Tabel 3: Veilig Vervoeren (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven)
(*) 2012
Risicodrager

Omschrijving indicator

Indicator

NRW
20062011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald

Veiligheidsrisico
treinreizigers

FWSI onder reizigers / jaar /

4,16
(27,46)

3,06
(6,10)

4,22
(6,57)

Nee

mld reizigerstreinkm’s

Pagina 16 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Omschrijving indicator

Indicator

NRW
20062011

MWA
2009 2013

FWSI onder reizigers / jaar /

0,03
(0,22)

0,03
(0,05)

0,03
(0,05)

mld reizigerskm’s
Aantal zwaargewonde reizigers
per jaar
Aantal dodelijke slachtoffers
onder reizigers per jaar
Aantal lichtgewonde reizigers /
jaar / mld reizigerskm’s
Ongevallen met
passagiers-,
goederen- en
overige treinen

Doel
Kadernota
gehaald
Ja

6
(28)

Ter informatie

0
(1)

Ter informatie

2,11

Ja

(12,08)

Totaal aantal relevante

0,19

ongevallen / mln treinkm’s

(0,24)

Aantal relevante

0,01

treinbotsingen / mln treinkm’s

(0,02)

Aantal relevante ontsporingen

0,01

/ mln treinkm’s

(0,00)

Aantal relevante aanrijdingen

0,11

op overwegen / mln treinkm’s

(0,13)

Aantal relevante persoonlijke

0,06

ongevallen veroorzaakt door

(0,07)

Ja

Ja
Nee12
Ja
Ja

rollend materieel in rollende
toestand / mln treinkm’s
Aantal relevante branden in

0,00

rollend materieel / mln

(0,00)

Ja13

treinkm’s
Aantal overige relevante

0,01

ongevallen / mln treinkm’s

(0,02)

Aantal foutieve seingevingen /

0,15

mln treinkm’s

(0,07)

Aantal STS-passages (/ mln

1,10

treinkm’s) excl afgevallen

(1,17)

seinen
Risico ten gevolge van STSpassages

Ja
Nee14
Ja

66%

Nee

(62%)

(75% reductie
t.o.v. 2003)

Railinfrastructuur

Materieel

Aantal gebroken rails / mln

0,35

treinkm’s

(0,43)

Aantal knikken in het spoor /

0,04

mln treinkm’s

(0,02)

Aantal gebroken wielen van

0,01

operationeel rollend materieel

(0,00)

Ja
Nee
Nee

/ mln treinkm’s

12

Door een wielbandbreuk is nabij Borne een goederentrein ontspoort. Bij de ontsporing was alleen de laatste wagon
ontspoord. De ERA definitie ziet een dergelijke ontsporing niet als de ontsporing van een trein. Vanwege de omvang
van de schade en de duur van de stremming is de ontsporing wel meegenomen in het jaarverslag 2013.
13
Er is in 2013 een brand geweest die meer materiële schade heeft veroorzaakt dan € 150.000. Het is echter niet
geheel duidelijk wat de oorzaak was. De brand is daarom niet meegenomen in de cijfers.
14
Foutieve seinen zijn de seinen die ‘onveilig falen’ (minder restrictief seinbeeld) als gevolg van een technische
storing.

Pagina 17 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Spoortunnels

Omschrijving indicator

Indicator

Aantal gebroken assen van

0,00

operationeel rollend materieel

(0,01)

NRW
20062011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald
Ja

/ mln treinkm’s
-

Calamiteitenorganisatie en
crisisbeheersing
Security

-

Sociale
veiligheid van
reizigers

Klantoordeel sociale veiligheid:
% reizigers dat sociale
veiligheid met een 7 of hoger
beoordeelt

audit in 2014
79,5

Ja

78%15

Er zijn in 2013 geen dodelijke slachtoffers en 6 zwaargewonden onder reizigers. In
2012 zijn 23 zwaargewonden en is er 1 dodelijk slachtoffer als gevolg van het ongeluk bij Amsterdam Westerpark. Bij andere incidenten vallen in dat jaar 5 zwaargewonden onder reizigers. Door de invloed van het ongeluk in Amsterdam op het MWA
wordt de doelstelling van permanente verbetering onder FWSI onder reizigers / jaar
/ mld reizigerstreinkm’s niet gehaald.
Het aantal relevante aanrijdingen is nagenoeg gelijk gebleven, 19 in 2012 en 17 in
het jaar 2013.
Bij ‘aantal persoonlijke ongevallen met rollend materieel in rollende toestand’ gaat
het om de personen die geraakt worden door spoorvoertuigen in beweging of geraakt worden door een voorwerp dat vast zat aan, of losgekomen is van, een spoorvoertuig, of van een spoorvoertuig is afgevallen. Het aantal relevante ongevallen is
gestegen van 5 in 2012 naar 9 in 2013.
De afgesproken doelen voor STS-passages zijn het terugbrengen met 50% ten
opzichte van het aantal van 266 in 2003 en het beperken van het risico met 75%
ten opzichte van 2003. Het aantal STS-passages is in 2013 praktisch gelijk gebleven
met het aantal uit 2012 (170 respectievelijk 173). De beoogde reductie is ook in
2013 niet gehaald (in 2013 circa 36% minder dan in 2003). Het risico is eind 2013
66% lager dan in 2003. Ook hier is het doel dus nog niet bereikt. Voor meer
informatie wordt ook verwezen naar de jaarrapportage-STS 2013.
In 2013 hebben zich geen ongevallen voorgedaan als gevolg van een spoorstaafbreuken of spoorspatting (knikken in het spoor).
Voor sociale veiligheid is een doelstelling in de Kadernota opgenomen met als
indicator het ‘klantoordeel’ (percentage reizigers dat sociale veiligheid met een 7 of
hoger beoordeelt). Dit percentage wordt vastgesteld in de vervoerplancyclus tussen
het ministerie van IenM, de NS en voor regionale spoorconcessies tussen decentrale
overheden en regionale vervoerders. De ambitie voor 2013 voor de NS is 78%
klantoordeel ‘tevreden’. Die ambitie is met 79,5% gehaald16.
Van de andere reizigersvervoerders zijn geen gegevens bekend.

16

Doelstelling volgens vervoerplan 2013 is 78,5%. Opgave 2013 is gehaald uit het jaarverslag NS 2013.

Pagina 18 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Tabel 4 :Veilig Werken (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven)
(*) 2012
Risicodrager

Omschrijving indicator

Voorkomen
arbeidsongevallen

FWSI onder spoorpersoneel
/ jaar / mld treinkm’s

Indicator

NRW
2006 2011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald

3,23

3,12

3,37

Nee

(5,34)

(1,89)

(2,25)

(+ top 4 EU)

Aantal dodelijke slachtoffers
onder baanwerkers

0
(0)

Aantal dodelijke slachtoffers
onder rangeerders

0
(0)

Aantal aanrijdingen
baanwerkers
Aantal elektrocuties

1
(1)
4
(1)
Geen
info

Ja
(+ streven 0)
Ja
(+ streven 0)
Ja
Nee

IF-rate (# ongevallen met
verzuim > 24h x 1 mld/
gewerkte tijd inclusief inhuur
en onderaannemers).
Opleiding en vakNalevingpercentage inzake
Geen
bekwaamheid
de administratieve
info
zorgplicht: het hebben van
de vereiste papieren voor
bekwaamheid of medische
en psychologische
geschiktheid.
Nalevingspercentage
Geen
wegbekendheid machinisten
info
Top 4 EU over periode 2007-2012 wel gehaald. Cijfers t/m 2013 nog niet bekend.

Tabel 5: Veilig Leven (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven. ALARP= As
Low As Reasonably Practicable)
(*) 2012
Risicodrager

Overwegveiligheid

Omschrijving indicator

Indicator

NRW
2006 2011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald

FWSI onder overweggebrui-

91,61
(92,19)

91,39
(97,84)

85.22
(97,05)

Ja

110,36
(110,44)

104,24
(106,3)

100,34
(108,7)

Ja

12,90
(8,02)

6,97
(7,84)

7,92
(7,99)

kers / jaar / mld treinkm’s
FWSI onder overweggebruikers / jaar / ((mld
treinkm’s*aantal overwegen)/ spoorkm’s)
Onbevoegden op
het spoor

FWSI onder onbevoegden op
het spoor / jaar / mld

EU)

treinkm’s
Aantal spoorsuïcides
Aantal spoorsuïcides / mld
treinkm’s
FWSI onder “anderen (derden)” / jaar / mld treinkm’s

17

Nee
(+ top 3

19917
(202)
1284
(1350)
0,00
(8,02)

Suïcides zijn exclusief pogingen tot suïcide (zwaargewonden).

Pagina 19 van 74

(ALARP)
(ALARP)
7,15
(6,76)

5,74
(7,21)

Ja

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Externe veiligheid
(vervoer
gevaarlijke
stoffen)

Omschrijving indicator

Indicator

Aantal ongevallen waarbij

0,01
(0.03)

Ja

0
(0)

Ja

0
(0)

Ja

ten minste een spoorvoer-

NRW
2006 2011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald

tuig is betrokken dat gevaarlijke stoffen vervoert /
mln treinkm’s
Aantal van dergelijke ongevallen waarbij gevaarlijke
goederen vrijkomen/mln
treinkm’s
Aantal dodelijke slachtoffers
per jaar als gevolg van
dergelijke ongevallen.

Het aantal doden bij de aanrijdingen op overwegen steeg van 13 in 2012 naar 14 in
2013. Het aantal zwaargewonden daalde van 8 naar 2.
Het aantal personen in de categorie ‘onbevoegden’ dat om het leven kwam steeg
van 1 naar 2. Het aantal ‘onbevoegden’ dat zwaargewond raakte daalde van 2 naar
0. Het aantal suïcides op het spoor daalt van 202 naar 199.
Tabel 6: Themaoverstijgend (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven)
(*) 2012
Risicodrager

Omschrijving indicator

Overall

Totaal FWSI / jaar / mlrd
treinkm’s (exclusief
spoorsuïcides of pogingen
daartoe)
-

Integrale
samenwerking op
raakvlakken van
verantwoordelijkheden
Innovatie
Veiligheidsmanagement
Veiligheidscultuur

Indicator

NRW
20062011

MWA
2009 2013

112
(145)

122
(130)

110
(129)

Doel
Kadernota
gehaald
Ja
(+ top 5 EU)
-

-

-

-

-

Nalevingspercentage
veiligheidsregelgeving
(NVW) door baanwerkers
Nalevingspercentage
veiligheidsregelgeving
(NVW) door rangeerders

67%

Ja

(61%)
Geen
info

Door de veiligheidscultuur in railorganisaties te verbeteren, moet het bewustzijn dat
spoorwegpersoneel van veiligheid heeft toenemen en moet onveilig werken worden
voorkomen. Het door de stichting RailAlert opgestelde Normenkader Veilig Werken
(NVW), een handboek met veiligheidsvoorschriften dat bijdraagt aan een betere
veiligheidscultuur, is geactualiseerd. Het NVW geldt voor alle opdrachtgevers en
opdrachtnemers/werkgevers die procesmatig en projectmatig werkzaamheden op of
aan het spoor (laten) uitvoeren. Het regelt de verantwoordelijkheden op het
veiligheidsgebied voor deze werkzaamheden, waardoor een hoger veiligheidsniveau
voor baanwerkers wordt bevorderd voor wat betreft aanrijdgevaar en elektrocutie.

Pagina 20 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Nalevingspercentages uit verschillende jaren die betrekking hebben op verschillende
handhavingsacties zijn niet zonder meer kwantitatief met elkaar te vergelijken. Immers, een toezichthouder richt zich in het kader van risicogestuurd toezicht juist op
die onderdelen waarbij een vermoeden bestaat dat de werkelijke naleving achterblijft bij de gewenste naleving. De weergegeven percentages zijn daarom indicaties
voor de veiligheidscultuur.
De wetgever heeft de veiligheid van ‘overige letselgevallen’ onder de wetgeving van
de passagiersrechten geplaatst. De Kadernota heeft als doelstelling de spoorpartijen
invulling te laten geven aan de veiligheidsvraagstukken in de spoorsector, zoals die
ook in de nota worden benoemd. Bij kwesties die zich afspelen op het raakvlak van
de infrastructuur en het vervoer moet worden samengewerkt. De verantwoordelijkheid voor de samenwerking is vastgelegd in de veiligheidsrichtlijn en in de veiligheidsmanagementsystemen van de infrabeheerder en van de spoorwegondernemingen.
Top veiligste Europese Lidstaten
In de Kadernota zijn doelen opgenomen met als streven permanent tot ten minste
de top 3 tot 5 van veiligste Europese lidstaten te behoren. Onder deze doelstelling
valt het totaal van doden en zwaargewonden als gevolg van ongevallen op het spoor
gerekend van reizigers, personeel, overweggebruikers, onbevoegden, anderen en
derden.
De ERA heeft de cijfers over spoorveiligheid in 2012 van Europese landen gepubliceerd18. Nederland staat op plaats drie van de lidstaten met de minste dodelijke
slachtoffers en zwaargewonden per miljoen treinkilometers 2007-2012 (zie figuur
3).
Figuur 3: Dodelijke slachtoffers en gewogen zwaargewonden per miljoen treinkilometers.

Het aantal ongevallen in Europa is met ongeveer 7% gedaald ten opzichte van
2011. In 5% van de gevallen zijn botsingen en ontsporingen de oorzaak van het
letsel. Daarnaast vallen de meeste slachtoffers bij personen die niet direct deelnemen aan het spoorverkeer, namelijk personen die een spoorwegovergang passeren
en personen die zich onbevoegd op het spoor begeven. Stoptonend seinpassages
worden door de ERA gezien als een belangrijke aanleiding voor ongevallen.

18

Railway Safety Performance in the European Union, ERA, 2014

Pagina 21 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Kosten van ongevallen
Richtlijn 2014/88 (was voorheen 2009/149/EG) geeft methodes voor de berekening
van indicatoren voor de economische impact van ongevallen: ‘waarde van het voorkomen van een dodelijk ongeval’ (value of preventing a casualty = VPC) en kosten
voor vertraging (value of time)19. Kosten voor het voorkomen van een zwaargewonde in Nederlands transportsysteem volgens berekening HEATCO, worden uitgedrukt
in miljoen euro per miljoen trein kilometer: MLN €/(MLN Train*Km).
De kosten van alle ongevallen in 2013 zijn als volgt:

€17.769.539,-- voor materieel en infrastructuur (incl. zelfdodingen op het
spoor).

€15.530.270,-- voor vertraging (inclusief zelfdodingen op het spoor).

€47.550.350,-- voor gekapitaliseerde kosten voor doden en zwaargewonden
(exclusief zelfmoorden of pogingen tot zelfmoord).
De kosten van alle ongevallen en letsels op het spoor in 2013 zijn gekapitaliseerd op
€80.850.159,-Er is weinig informatie over de periode vóór 2009. Tot en met 2010 zijn er nog geen
vertragingskosten meegeteld door gebrek aan gegevens. De grafische weergave van
de totale kosten in bijlage C2 is inclusief de gekapitaliseerde kosten voor doden en
zwaargewonden, exclusief suïcides en pogingen tot suïcide.

Het resultaat van de veiligheidswaarschuwingen
Tijdens inspecties kunnen afwijkingen van wet- en regelgeving en de daarin vervatte veiligheidsnormen worden geconstateerd. Waar nodig wordt het spoorverkeer
(tijdelijk) stilgelegd of op een andere wijze bestuursrechterlijk opgetreden. Als sprake is van een grote gevaarzetting vaardigt de ILT een veiligheidswaarschuwing uit.
Bij onderwerpen die grensoverschrijdend zijn, zoals bijvoorbeeld gebreken aan voertuigen uit het buitenland, worden de NSA’s van andere Europese landen hierover
geïnformeerd.
De ILT ontvangt ook meldingen van de spoorwegondernemingen. Na beoordeling
van een melding wordt eventueel tot een (nadere) inspectie besloten. Om dit op
ieder uur van de dag te kunnen doen, onderhoudt de ILT een zogenaamde piketdienst (24uur/7dagen per week). Een (nadere) inspectie kan overgaan in een volgende stap in het toezicht en kan in een uiterste geval leiden tot sanctionering.
Naast of los van onderzoek door de ILT kan de OvV besluiten een onderzoek in te
stellen naar de omstandigheden van een incident. De OvV concentreert zich bij haar
onderzoek op waarheidsvinding gericht op het leereffect voor de spoorbranche als
geheel. Desgevraagd ondersteunt de ILT de OvV bij haar onderzoeken. In maart
2013 heeft de OvV het rapport opgeleverd van het onderzoek naar de treinbotsing
op de Maasvlakte. Hierbij zijn twee goederentreinen gebotst en deels ontspoord. De
treinen vervoerden onder andere gevaarlijke stoffen, maar deze zijn niet
vrijgekomen.

19

Implementation Guidance for use of Common Safety Indicators, v21_1 (ERA/GUI/03-2012), ERA, 6 June 2012

Pagina 22 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

6

Belangrijke aanpassingen in de wet- en regelgeving

Tabel 7: aanpassingen in wet- en regelgeving gepubliceerd in 2013 20
Referentie

Datum van het

Reden van wijziging

van kracht

Beschrijving van de
wijziging

worden
Staatscourant 2013,

1-1-2014

Vaststellen nieuwe tarieven

Vaststellen van tarieven van

nr. 34587; Regeling

de Regeling tarieven

tot wijziging van de

Spoorwegwet voor 2014

Regeling tarieven

De indexering evenals

Spoorwegwet

wijziging van de Regeling
indienststelling
spoorvoertuigen en de
Regeling tarieven
Spoorwegwet 2012

Staatscourant

26-8-2013

De ILT hanteert niveau 3 van

2013/24216

de Machinstenrichtlijn als

Beleidsregel

indicator voor ‘voldoende

Taalbeheersing

taalbeheersing.

machinisten
Spoorwegwet
Stb 2013/439

1-1-2014

Implementatie gewijzigde en

Artikel I, onderdeel JJ, van

nieuwe Europese regels

de wet van 16 december
2010 tot wijziging van de
Spoorwegwet, de Wet
personenvervoer 2000 en de
Wet op de economische
delicten ter implementatie
van de richtlijnen
2007/58/EG, 2007/59/EG,
2008/57/EG en
2008/110/EG (Stb. 2011,
218), treedt in werking met
ingang van 1 januari 2014.

20

Deze opgave is niet uitputtend.

Pagina 23 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

7

De ontwikkeling van veiligheidscertificaten en -vergunningen
Nationale wetgeving – startdata – beschikbaarheid

In Nederland wordt sinds 1 januari 2005 (datum inwerkingtreding Spoorwegwet)
gewerkt met veiligheidsbeheersystemen, zowel door de spoorwegondernemingen als
door de beheerder. Tot 1 april 2012 werd het veiligheidsbeheersysteem van de beheerder voorzien van een ‘erkenning’, indien dat beheersysteem voldeed aan artikel
9 van de Spoorwegveiligheidsrichtlijn. Vanaf 1 april 2012 zijn de termen ‘veiligheidsvergunning’ en ‘veiligheidscertificaat’ (voorheen: veiligheidsattest) in de
Spoorwegwet geïntroduceerd.
Numerieke gegevens
Tabel 8: geldige certificaten A en B en ingeschreven in ERADIS
Totaal aantal

Aantal certificaten

certificaten

deel A in ERADIS21

27

27

37

37

10

10

Aantal geldige
veiligheidscertificaten
deel A, afgegeven in
2013 en daarvoor,
geldig in 2013
Aantal certificaten deel
Aantal geldige

B, voor welke het deel A

veiligheidscertificaten

is afgegeven in

deel B, afgegeven in

Nederland

2013 en daarvoor,

Aantal certificaten deel

geldig in 2013

B, voor welke het deel A
is afgegeven buiten
Nederland

A
Nieuwe
Aantal geldige

R

P

2

1

0

0

0

0

25

0

0

2

0

0

0

0

0

12

0

0

certificaten

veiligheidscertificaten deel A,

Gewijzigde

afgegeven in 2013 en

certificaten

daarvoor, geldig in 2013

Opnieuw
afgegeven
certificaten

Aantal nieuw toegekende

Waarvan het deel A is

Nieuwe

afgegeven in Nederland

certificaten

veiligheidscertificaten deel B

Gewijzigde

voor

certificaten

spoorwegondernemingen,

Opnieuw

afgegeven in 2013

afgegeven
certificaten

21

ERADIS is een data-informatiesysteem van de ERA met certificaten, afgegeven door de nationale
veiligheidsautoriteiten voor spoorveiligheid.

Pagina 24 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Waarvan het deel A is

Nieuwe

afgegeven buiten Nederland

certificaten
Gewijzigde

4

1

0

0

0

0

1

0

0

certificaten
Opnieuw
afgegeven
certificaten

Procedureaspecten
Er bestaan in Nederland drie categorieën bedrijfsvergunning:

de EU-bedrijfsvergunning, voor algemeen personen- en goederenvervoer;

de beperkte bedrijfsvergunning A, voor rangeren, voor eigen vervoer en voor
deelnemen aan het spoorverkeer zonder vervoer te verrichten;

de beperkte bedrijfsvergunning B, voor rijden binnen een station en voor zelfrijdend gereedschap op buitendienstgestelde sporen.
De EU-vergunning is geldig in alle EU-landen. Een spoorwegonderneming vraagt en
krijgt die in haar land van eerste vestiging. De categorie A- en Bbedrijfsvergunningen gelden alleen binnen Nederland.
Het veiligheidscertificaat wordt verstrekt door de ILT aan een spoorwegonderneming
wanneer deze een goed en werkend veiligheidsbeheersysteem heeft ingericht.
Deel A van het veiligheidscertificaat wordt afgegeven in het land van eerste vestiging van de spoorwegonderneming. Deel B wordt afgegeven in het land of de landen
waarin de onderneming rijdt.
Veiligheidscertificaten deel A
Redenen voor de actualisatie/wijziging certificaten deel A (bv. verandering
in het type dienstverlening, omvang van het verkeer, grootte van het
bedrijf)
Er zijn geen veiligheidscertificaten deel A geactualiseerd of gewijzigd in 2013.
Belangrijkste reden indien de gemiddelde tijd voor de uitreiking van
certificaten deel A (beperkt tot die vernoemd in bijlage E en na ontvangst
van de nodige informatie) langer duurde dan de 4 maanden bepaald in
artikel 12(1) van de Spoorwegveiligheidsrichtlijn
n.v.t.
Overzicht van de aanvragen van andere Nationale Veiligheidsinstanties om
inlichtingen te controleren/krijgen betreffende het certificaat deel A van
een spoorwegonderneming die in hun land gecertificeerd werd, maar in een
andere lidstaat om een certificaat deel B vraagt
Er waren geen aanvragen.
Samenvatting van problemen met de wederzijdse aanvaarding van het
certificaat deel A dat in heel de Gemeenschap geldig is
De ILT is niet op de hoogte van mogelijke problemen.
Leges bij aanvraag voor een certificaat deel A of B

Pagina 25 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013



Artikel 6 Regeling tarieven Spoorwegwet 2012
1. Voor de behandeling van een aanvraag tot het verlenen van een veiligheidscertificaat als bedoeld in artikel 32 van de wet is een tarief verschuldigd als opgenomen in onderstaande tabel.

Tabel 9: leges veiligheidscertificaat
Veiligheidscertificaat
veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming die minder dan
300 personeelsleden een veiligheidsfunctie laat uitoefenen;
veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming die 300 personeelsleden of meer een veiligheidsfunctie laat uitoefenen;
veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming die gebruik
maakt van de hoofdspoorweg op één locatie ten behoeve van overgave van spoorvoertuigen of met zelfrijdend gereedschap of een daarmee vergelijkbaar voertuig om werkzaamheden aan of nabij de
hoofdspoorweg uit te voeren op een deel van een hoofdspoorweg dat
daartoe buiten dienst is gesteld.

Deel A
€ 12.476,–

Deel B
€ 8.316,–

€ 26.513,–

€ 17.676,–

€ 4.763,–

-

2. Voor de behandeling van een aanvraag tot het opnieuw verlenen van
een veiligheidscertificaat als bedoeld in artikel 32 van de wet is een tarief verschuldigd als opgenomen in onderstaande tabel.
Tabel 10 : Leges hernieuwd veiligheidscertificaat
Hernieuwd veiligheidscertificaat
hernieuwd veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming die
minder dan 300 personeelsleden een veiligheidsfunctie laat uitoefenen;
hernieuwd veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming die
300 personeelsleden of meer een veiligheidsfunctie laat uitoefenen;
hernieuwd veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming die
gebruik maakt van de hoofdspoorweg op één locatie ten behoeve van
overgave van spoorvoertuigen of met zelfrijdend gereedschap of een
daarmee vergelijkbaar voertuig om werkzaamheden aan of nabij de
hoofdspoorweg uit te voeren op een deel van een hoofdspoorweg dat
daartoe buiten dienst is gesteld.



Deel A
€ 9.779,–

Deel B
€ 6.239,–

€ 13.380,–

€ 7.381,–

€ 4.763,–

-

Artikel 7 Regeling tarieven Spoorwegwet 2011
Voor de behandeling van een aanvraag tot wijziging van een veiligheidscertificaat als bedoeld in artikel 33, zesde lid, van de wet is een tarief verschuldigd als opgenomen in onderstaande tabel.

Tabel 11: leges wijziging veiligheidscertificaat
Wijziging veiligheidscertificaat
wijziging van een veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming
die minder dan 300 personeelsleden een veiligheidsfunctie laat uitoefenen;
wijziging van een veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming
die 300 personeelsleden of meer een veiligheidsfunctie laat uitoefenen;
wijziging van een veiligheidscertificaat voor een spoorwegonderneming
die gebruik maakt van de hoofdspoorweg op één locatie ten behoeve
van overgave van spoorvoertuigen of met zelfrijdend gereedschap of
een daarmee vergelijkbaar voertuig om werkzaamheden aan of nabij
de hoofdspoorweg uit te voeren op een deel van een hoofdspoorweg
dat daartoe buiten dienst is gesteld.

Deel A
€ 6.239,–

Deel B
€ 4.159,–

€ 9.357,–

€ 6.239,–

€ 1.587,–

-

Samenvatting van de problemen met het gebruik van de geharmoniseerde
formaten voor certificaten deel A, in het bijzonder met betrekking tot de
categorieën voor soort en omvang van de dienstverlening
N.v.t.

Pagina 26 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Samenvatting van de gemeenschappelijke problemen/moeilijkheden voor
de ILT met toepassingsprocedures voor certificaten deel A
De ILT is niet geïnformeerd over mogelijke problemen.
Samenvatting van de door spoorwegondernemingen vermelde problemen
bij de aanvraag van een certificaat deel A
De ILT is niet geïnformeerd over mogelijke problemen.
Feedbackprocedure (bv. Vragenlijst) die spoorwegondernemingen hun
mening laat geven over de uitreikingsprocedures/-praktijk of klachten laat
registreren
De ILT voert tweejaarlijks een klanttevredenheidsonderzoek uit.
Veiligheidscertificaten deel B
Redenen voor de actualiseren/wijziging van certificaten deel B (bv.
Verandering in het type dienstverlening, omvang van het verkeer, te
exploiteren lijnen, soort rollend materieel, categorie bemanning enz.)
Er zijn geen vergunningen geactualiseerd of gewijzigd in 2013.

Pagina 27 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Belangrijkste redenen indien de gemiddelde tijd voor de uitreiking van
certificaten deel B (beperkt tot die vernoemd in bijlage E en na ontvangst
van de nodige inlichtingen) langer duurde dan de 4 maanden bepaald in
artikel 12(1) van de Spoorwegveiligheidsrichtlijn
N.v.t.
Leges bij aanvraag voor een certificaat deel B
Zie tabel 9.
Samenvatting van de problemen bij het gebruik van de geharmoniseerde
formaten voor certificaten deel B, in het bijzonder met betrekking tot de
categorieën voor soort en omvang van de dienstverlening
N.v.t.
Samenvatting van de gemeenschappelijke problemen/moeilijkheden voor
de ILT met toepassingsprocedures voor certificaten deel B
De ILT is niet geïnformeerd over mogelijke problemen.
Samenvatting van de door spoorwegondernemingen vermelde problemen
bij de aanvraag van een certificaat deel B
De ILT is niet geïnformeerd over mogelijke problemen.
Feedbackprocedure (bijvoorbeeld vragenlijst) die spoorwegondernemingen
hun mening laat geven over de uitreikingsprocedures/-praktijk of klachten
laat registreren
De ILT voert tweejaarlijks een klanttevredenheidsonderzoek uit.
Veiligheidsvergunningen
In Nederland is er maar één infrastructuurbeheerder waarop de regels over
veiligheidsvergunningen van toepassing is, en dat is ProRail. De
veiligheidsvergunning van ProRail is in 2011 afgegeven met een looptijd van drie
jaar.
Redenen om de veiligheidsvergunningen bij te werken of te wijzigen
Er zijn geen veiligheidsvergunningen bijgewerkt of gewijzigd, omdat de
geldigheidsduur van de hiervoor genoemde veiligheidsvergunning nog niet is
verstreken
Belangrijkste redenen voor een vertraging bij de uitreiking van
veiligheidsvergunningen (enkel degene die worden vermeld in bijlage E en
na ontvangst van alle nodige informatie) van langer dan de 4 maanden
voorzien in artikel 12(1) van de Spoorwegveiligheidsrichtlijn.
N.v.t.
Samenvatting van de problemen of moeilijkheden die regelmatig optreden
in het kader van aanvraagprocedures voor veiligheidsvergunningen
N.v.t.

Pagina 28 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Samenvatting van de problemen gesignaleerd door de
infrastructuurbeheerders bij hun aanvraag van een veiligheidsvergunning
N.v.t.
Feedbackprocedure (zoals een vragenlijst) waarmee de
infrastructuurbeheerder zijn mening kan uitdrukken over de procedures en
praktijken die te maken hebben met de uitreiking van certificaten, of die hij
kan gebruiken om klacht neer te leggen
De ILT voert tweejaarlijks een klanttevredenheidsonderzoek uit. Het laatste
onderzoek dateert van 2011 en de resultaten zijn in 2012 gerapporteerd. Men is
over het algemeen (zeer) tevreden over procedures. Minder tevredenheid is er over
het verstrekken van informatie bij de aanvragen.
Hanteert de NSA een tarief voor het afgegeven van een
veiligheidsautorisatie infrastructuur? (ja/nee – tarief)
Ja.

Pagina 29 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

8

Toezicht op spoorwegondernemingen en
infrastructuurbeheerders

8.1

Audits/inspecties/checklists
De beheerder van de infrastructuur en spoorwegondernemingen staan voor wat
betreft spoorwegveiligheid in Nederland onder toezicht van de ILT. Het toezicht richt
zich op een veilig transport over het spoor, waarbij gedacht moet worden aan de
toelating (vergunningverlening) van bedrijven, voertuigen en infrastructuur en de
handhaving van wet- en regelgeving (Spoorwegwet, Arbeidsomstandighedenwet,
relevante Europese regelgeving.
Het toezicht in het raildomein is een vorm van systeemtoezicht, gebaseerd op de
doelregelgeving zoals vastgelegd in de Spoorwegwet en gericht op het in control zijn
van spoorpartijen.
Het toezicht omvat:

de railinfrastructuur;

de beheerder van de railinfrastructuur;

de bedrijven die vervoer aanbieden over de railinfrastructuur;

bepaalde functionarissen die beroepsmatig op de railinfrastructuur werken;

de voertuigen die over de railinfrastructuur rijden;

het inschrijven van voertuigen in het register;

bedrijven die keuringen uitvoeren aan infrastructuur, voertuigen of personen;

bedrijven die opleiden en die examens mogen afnemen.
De ILT houdt toezicht op de ondernemingen en handhaaft wet- en regelgeving door
het uitgeven of intrekken van vergunningen en certificaten of het opleggen van
sancties. De ILT controleert de naleving via objectinspecties en/of audits en
onderscheidt de volgende type ondernemingen -:

spoorwegonderneming;

infrastructuurbeheerder;

keuringsinstituut (medische keuring);

keuringsinstituut (psychologische keuring);

keuringsinstantie (infrastructuur en/of rollend materieel);

exameninstituut;

opleidingsinstituut;

beoordelingsinstatie;

onderhoudsbedrijf;

entity in charge of maintenance (onderhoudsverantwoordelijke);

personeelsleverancier/personeelsteller;

aannemer (voor zover in het bezit van een veiligheidscertificaat);

rangeerbedrijf (voor zover in het bezit van een veiligheidscertificaat);
Het volledige meerjarenprogramma van de ILT en de verantwoording daarvan is te
vinden in het jaarlijks verschijnende Meerjarenplan ILT en Jaarverslag ILT
(www.ilent.nl)

Pagina 30 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

8.2

Aandachtspunten bij de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor in Nederland
De prioriteiten in het handhavende toezicht door de ILT worden bepaald op basis
van risico’s, politiek-maatschappelijke problematiek, de beleidsdoelen, zowel nationaal als Europees, en de eigen inspectieresultaten.
De audits betreffen een beoordeling of het veiligheidsbeheersysteem van bedrijven
in de praktijk (op onderdelen) ook daadwerkelijk functioneert. Daar waar overtredingen van wet- en regelgeving worden geconstateerd, wordt handhavend opgetreden. Daarnaast worden thematische audits en onderzoeken naar belangrijke incidenten uitgevoerd.
Bij de objectinspecties wordt gekeken of infrastructuur, operaties (o.a. verkeersleiding, vertrekprocessen, personeel) en voertuigen voldoen aan wet- en regelgeving.
Ook inspecteert de ILT op de Arbeidsomstandighedenwet bij werkzaamheden aan
het spoor. Objectinspecties fungeren ook als reality checks voor de audits.
Belangrijke onderwerpen in 2013 waren:
 trein passeert stoptonend sein (STS)
In de meeste gevallen waren botsingen tussen treinen waarbij reizigers zwaar letsel
opliepen in de laatste tien jaar het gevolg van rijden door een stoptonend sein (rood
sein of een stopbord). Een deel van de oorzaken ligt in menselijk falen
(waarneming, verwachting en afleiding). Door onder meer technische middelen
(onder andere automatische treinbeïnvloedingssystemen) kan de kans op het
passeren van een STS in belangrijke mate worden beperkt.

Onderzoek vakbekwaamheid treindienstleiders
Uit twee ongevalsonderzoeken bleek dat er bij treindienstleiders problemen waren,
die te maken hadden met vakbekwaamheid en veiligheidscultuur. ILT is door middel
van een themaonderzoek nagegaan of de betreffende onderneming de bij de
ongevalsonderzoeken geconstateerde problemen had aangepakt. De conclusie was
dat er vorderingen waren gemaakt op het onderdeel veiligheidscommunicatie, maar
dat er ook nog punten waren die verbetering behoefden, zoals het afwijken van
regels.
 Verscherpt toezicht
Op 21 april 2012 botsten twee reizigerstreinen bij Amsterdam Westerpark. De
ILT publiceerde op 11 december 2012 haar onderzoeksresultaten.
Zij constateerde dat de vervoerder en de infrastructuurbeheerder beiden de
Spoorwegwet hebben overtreden. De veiligheidbeheersysteem van beide
organisaties voldoen niet aan de eisen omdat beide organisaties bij de
capaciteitsverdeling (het maken of aanpassen van de dienstregeling) de
veiligheidsrisico’s onvoldoende laten meewegen.
Naar aanleiding van de geconstateerde overtredingen besloot de ILT beide
ondernemingen onder verscherpt toezicht te stellen. Het verscherpt toezicht heeft
tot doel om de activiteiten die beide ondernemingen uitvoeren om de
geconstateerde overtredingen op te heffen te volgen en te beoordelen aan de hand
van de toezeggingen door de ondernemingen. Het verscherpt toezicht is heel 2013
van kracht geweest.

Pagina 31 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013


Nulmeting kwaliteit spoorwegnet
De ILT deed in 2013 onderzoek naar de fysieke kwaliteit van de spoorweginfrastructuur in vijf contractgebieden: Gelre, Eemland, Zeeland, Rotterdam en de Betuweroute. In die gebieden werden meer dan 2500 inspecties uitgevoerd aan spoor- en
wisselconstructies, overwegen, de treinbeveiliging, de energievoorziening (onder
andere de bovenleiding), bruggen en tunnels. De fysieke kwaliteit werd vastgesteld
door toetsing van de objecten aan een set van beheersnormen die door de beheerder wordt gebruikt voor het beheer van haar infrastructuur. In 85% van de gevallen
voldoet de infrastructuur aan deze normen.
Het onderzoek is de uitwerking van de aanbeveling van de tijdelijke parlementaire
commissie Onderhoud en innovatie spoor (de tijdelijke commissie-Kuiken, februari
2012) om een onafhankelijke partij ééns per vijf jaar de fysieke kwaliteit van het
Nederlandse spoor te laten controleren. De opzet van het onderzoek is zodanig dat
voor elk gebied representatieve uitspraken kunnen worden gedaan over de fysieke
kwaliteit van de spoorweginfrastructuur. De keuze van de gebieden is zodanig dat
een beeld kan worden gegeven voor het hele Nederlandse spoorwegnet. Ook is het
onderzoek zo opgezet dat het elke vijf jaar kan worden herhaald. Omdat dit het
eerste vijfjaarlijkse onderzoek onderzoeken betrof, gelden de uitkomsten als nulmeting.

Automatische treinbeïnvloeding
Het hele Nederlandse hoofdspoor is voorzien van een automatisch systeem voor
treinbeïnvloeding (ATB). Dergelijke systemen spelen een belangrijke rol bij het terugdringen van STS-passages. Het kabinet heeft besloten tot een verdere implementatie van het Europese treinbeïnvloedingssysteem ERTMS vanaf 2016, onder
andere naar aanleiding van de rapportage van de tijdelijke commissie Kuiken. In de
maatregelen naar aanleiding van de botsing Amsterdam Westerpark zijn extra seinen voorzien van het Nederlandse systeem ATB-Verbeterde versie, in afwachting
van de volledige invoering van ERTMS.

8.3

Vergunningen, audits en inspecties
Tabel 12: vergunningen railvervoer22
Aantal vergunningen railvervoer

realisatie

bedrijfs- en materieelvergunningen

117

vergunningen voor infrastructuur

32

machinistenvergunningen

2695

% binnen afhandelnorm

90

In april 2012 werd de Europese regelgeving (interoperabiliteitsrichtlijn 2008/57)
waarop de Vergunning voor indienststelling van hoofdspoorweginfrastructuur is
gebaseerd, geïmplementeerd in de Nederlandse wetgeving. De praktijk zal moeten
uitwijzen voor welke infrastructurele aanpassingen een informatiedossier overgelegd
moet worden. Aan de hand van dit dossier bepaalt de ILT of een vergunning vereist
is. Bij nieuwe hoofdspoorwegen is altijd een vergunning vereist.
Sinds 4 oktober 2011 is de ILT aangewezen als instantie die de rechten van reizigers
in het treinverkeer behartigt en hen wijst op hun verplichtingen.
De meeste klachten gaan over onvoldoende of afgewezen vergoedingen voor
opgelopen vertragingen of uitval of voor het missen van aansluitingen op
vervolgtransport door vertraging of uitval.

22

Bron ILT

Pagina 32 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Tabel 13: klachten passagiersrechten 23
passagiersrechten railvervoer

realisatie

aantal klachten

47

% binnen afhandelnorm

95

De verordening 1158/2010 vraagt meer van aanvragers en van ILT. Dat leidt af en
toe wel eens tot overschrijding van de termijn binnen welke het certificaat verleend
zou moeten worden. ILT heeft in februari 2013 een voorlichtingsbijeenkomst
georganiseerd waarin is uitgelegd wat er van de aanvragers wordt verwacht.
Tabel 14: aantallen toezichtacties railvervoer24
toezicht railvervoer

realisatie

objectinspecties

4409

incidentafhandeling en ongevallenonderzoek

1100

Handhavingsaudits

8.4

70

Jaarverslagen van de infrastructuurbeheerder en de
spoorwegondernemingen
De infrastructuurbeheerder, spoorwegondernemingen en aannemers voor spoorwerkzaamheden dienen vóór 30 juni van het lopende jaar hun veiligheidsrapporten
aan de minister van Infrastructuur en Milieu op grond van artikel 19 van het Besluit
bedrijfsvergunning en veiligheidscertificaat te verstrekken. De verplichting geldt in
2013 voor de infrastructuurbeheerder (ProRail) met haar (gedeeltelijke) dochteronderneming Keyrail, tweeëntwintig goederenvervoerders, acht reizigersvervoerders
en twintig aannemers die een veiligheidscertificaat hebben

8.5

Klachten
Er zijn geen klachten ontvangen in 2013.

23
24

Bron ILT
Bron ILT

Pagina 33 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

9

Alternatieve maatregelen vanwege afwijkingen van ECM
certificeringsopzet

De verordening 1077/2012 (CSM on Supervision) maakt in overweging 6 en art. 1.3
van de Richtlijn 2004/49/EG duidelijk wat de opzet van de Europese commissie is:
aangeven waar de verantwoordelijkheden liggen. De risicoanalyse en beoordeling
dienen gebaseerd te zijn op onze supervision activiteiten en gericht te worden aan
de minister. De ILT kent het systeem van tweemaandelijkse beleidssignalen, die
onder andere gaan over de toereikendheid van beleid, wet- en regelgeving.
De Verordening 402/2013 stelt een gemeenschappelijke veiligheidsmethode vast
voor risico-evaluatie en -beoordeling als bedoeld in artikel 6, lid 3, onder a, van
Richtlijn 2004/49/EG van het Europees Parlement en de Raad.
Er is geen ervaring opgedaan met interfacemanagement bij de toepassing van CSM
betreffende risicoanalyse en beoordeling.
De NSA heeft geen experimenten lopen voor risico-evaluatie en assessments. Bij de
inspecties zijn de ondernemingen gewezen op het belang van het houden van
risicoanalyse en evaluatie bij belangrijke wijzigingen in de organisatie.
Er is geen procedure, bijvoorbeeld een vragenlijst, die spoorwegondernemingen en
infrastructuurbeheerders de mogelijkheid biedt om hun ervaring weer te geven op
de Europese regels voor CSM op risicomanagement.
Er is geen sprake van een revisie van nationale regelgeving die de Europese regels
voor CSM op risicomanagement invoert.
Eind 2012 is de EU-verordening 1077/2012 gepubliceerd en met ingang van 7 juni
2013 van kracht geworden. Hierin is een gemeenschappelijke veiligheidsmethode
van kracht geworden voor het toezicht door de nationale veiligheidsinstanties, na de
afgifte van een veiligheidscertificaat of veiligheidsvergunning (CSM on supervision).

Pagina 34 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

10

Conclusies over het rapportagejaar 2013

Spoorveiligheid
De karakteristieken van het hoofdspoor, het gebruik daarvan en de ondernemingen
zijn in 2013 niet sterk gewijzigd ten opzichte van voorgaande jaren. Uitzondering
daarop is het aantal goederenvervoerkilometers, dat sinds 2008 is afgenomen.
De ontwikkeling van de veiligheid op het spoor over de afgelopen jaren is relatief
stabiel. De meeste doelstellingen van de Derde Kadernota Railveiligheid voor 2013
zijn dan ook gehaald. Nederland behoort tot de veiligste landen binnen Europa waar
het gaat om letsels op het spoor. Aandachtspunt is ondermeer het aantal incidenten
en letsels op overwegen op het spoor.
Naast het reguliere toezicht heeft de ILT in 2013 op diverse thema’s haar overzicht
over de algemene staat van de veiligheid verdiept en versterkt, zoals bijvoorbeeld
met het onderzoek naar de fysieke kwaliteit van de infrastructuur en bij het
verscherpt toezicht op de grootste reizigersvervoerder en de beheerder van de
hoofdinfrastructuur. Deze thema’s hebben binnen de betreffende ondernemingen
ondermeer gezorgd voor het verder verbeteren van de heersende veiligheidscultuur
en zorgen bij de ILT voor nog meer focus op de veiligheidprestaties van
spoorondernemingen.
De kosten van schades dalen relatief gezien nog niet. De kosten vanwege dodelijke
slachtoffers stabiliseren over de afgelopen 4 jaar en de kosten als gevolg van
zwaargewonden zijn relatief gestegen hierbij is het ongeval bij Amsterdam
Westerpark nog van grote invloed.
Eenduidige informatie spoorveiligheid
De ILT constateert uit de afstemming (consistentiecontroles) dat de spoorwegondernemingen niet beschikken over eenduidige interpretatie van definities, te gebruiken bronnen en de kwaliteit daarvan door de afwezigheid van (consistente) incidentmeldingen en/of een meldingsplicht. Dit kan gevolgen hebben voor het doen
van uitspraken over het realiseren van doelstellingen. Daarom neemt de ILT het
initiatief om samen met de spoorwegondernemingen dit aan te pakken.

Pagina 35 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage A1: Hoofdspoorwegennetwerk
Bijlage A2: Ondernemingen in de spoorsector in Nederland met een veiligheidscertificaat, vergunning, of erkenning.
Bijlage A3: Spoorwegondernemingen en infrastructuurbeheerders
Bijlage B: Organogram
Bijlage C1: Kengetallen
Bijlage C2: Veiligheidsindicatoren
Bijlage C3: Het behalen van de doelstellingen voor de risicodragers uit de derde
Kadernota Railveiligheid
Bijlage D: Belangrijke aanpassingen in wet- en regelgeving
Bijlage E1: Lijst van landen waar spoorwegondernemingen, die een aanvraag
ingediend hebben voor een deel B in Nederland, hun deel A hebben
verkregen
Bijlage E2: Veiligheidsautorisaties volgens besluit 2004/49/EG

Pagina 36 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage A1: hoofdspoorwegennetwerk

Bron: Prorail
Legenda

O
75

1 spoor
2 sporen
3 of meer sporen
Station/knooppunt
Afstand in kilometers

Pagina 37 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage A2: Spoorwegondernemingen geregistreerd 2013.

Naam houder spoorvoertuig(en)

Aantal voertuigen in
NVR25

Aantal AAE Cargo AG

25

625

Aantal Alpha Trains

2

Aantal Arriva Openbaarvervoer NV

353

Aantal Atir-Rail

41

Aantal BASF SE

126

Aantal Bentheimer Eisenbahn AG

1

Aantal BGTransport DVVO

248

Aantal Carlo Vanoli AG Baunuternehmugung Thalwil

4

Aantal Connexxion NV

50

Aantal Corus staal

6

Aantal CRS-Continental Rail Services BV

1

Aantal DB Schenker Rail Deutschland AG

659

Aantal DB Schenker Rail Nederland N.V.

51

Aantal DB(L) Schenker Rail Nederland N.V.

980

Aantal Eiffage Rail Deutschland GmbH

1

Aantal Ermewa s.a.s

240

Aantal ERS Railways

4

Aantal Eurailscout Inspection & Analysis

3

Aantal Euro-Express Treincharter

97

Aantal GATX Rail Austria GmbH

1085

Aantal GATX Rail Germany GmbH

3031

Aantal GE Capital Rail Services GmbH & Co KG

250

Aantal Herik Rail Events B.V.

5

Aantal Het Spoorwegmuseum

21

Aantal Historisch Streekvervoer Achterhoek

2

Aantal HSA Beheer N.V.

137

Aantal HSL Logistik BV (NL)

1

Aantal Kockums Industrier AB

1

Aantal Kurt Nitzer GmbH & Co. KG

15

Aantal Lloyds Register Rail Europe B.V.

1

Aantal LOCON Benelux BV

17

Aantal NACCO S.A.S

1464

Aantal NedTrain B.V.

18

Aantal NS Internationaal B.V

63

Aantal NS Reizigers BV

3317

Aantal On Rail Gesellschaft für Eisenbahnausr. mbH

1385

Aantal ORV On Rail Gesellschaft für Vermietung und Verwaltung von Eisenbahnwaggons mbH

220

Aantal Railinsight BV

4

Aantal RailMotion AG

242

NVR = Nationaal Voertuigenregister voor spoorvoertuigen.

Pagina 38 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Aantal RailReLease BV

43

Aantal Rotterdam Rail Feeding

21

Aantal Shunter B.V.

27

Aantal Spitzke Logistik GmbH

3

Aantal Stichting DE III

1

Aantal stichting Mat'64

2

Aantal Stichting Stadskanaal Rail

17

Aantal Stoom Stichting Nederland

7

Aantal Stoomtram Hoorn Medenblik

7

Aantal Strukton Rail Materieel

178

Aantal Swietelsky Baugesellschaft m.b.H

15

Aantal Syntus B.V.

88

Aantal Veluwsche Stoomtrein Maatschappij

19

Aantal Veolia Transport Rail B.V.

85

Aantal Voestalpine Railpro B.V.

1532

Aantal VolkerRail Materieel

15

Aantal VolkerRail Materieel & Logistiek B.V.

68

Aantal VPS Verkehrsbetriebe Peine-Salzgitter GmbH

58

Aantal VTG Austria GmbH.

871

Aantal VTG Deutschland GmbH

884

Aantal Wagon Care

172

Aantal WASCOSA AG

596

Aantal Zuid-Limburgse Stoom Maatschappij

2

Pagina 39 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage A3: Spoorwegondernemingen en
infrastructuurbeheerders 2013

Infrastructuurbeheerders
naam

(Post)adres

postcode + woonplaats

website

ProRail

Moreelsepark 3

3511 EP Utrecht

www.prorail.nl

Keyrail

Develsingel 11

3333 LD Zwijndrecht

www.keyrail.nl

Spoorwegondernemingen
naam

postadres

postcode + woonplaats

Arriva Personenvervoer Nederland BV

Postbus 626

8440 AP Heerenveen

BAM Rail B.V.

Postbus 3172

4800 DD Breda

NMBS Logistics NV (België)

Hallepoortlaan 40

1060 Brussel

Captrain Belgium (België)

Italiëler 2

2000 Antwerpen

Connexxion Openbaar Vervoer NV

Postbus 224

1200 AE Hilversum

CrossRail Benelux N.V.

Luchthavenlei 7

2100 Deurne

DB Regio NRW GmbH(Duitsland)

Willi Becker Allee 11

40227 Düsseldorf

DB Schenker Rail Nederland NV

Postbus 2060

3500 GB Utrecht

Euro-Express Treincharter BV

Burgemeestersrand 57

2625 NV Delft

ERS Railways BV

Postbus 59018

3008 PA Rotterdam

Eurailscout Inspection & Analysis BV

Postbus 349

3800 AH Amersfoort

HSA Beheer NV

Postbus 767

1000 AT Amsterdam

HSL Logistiek BV

Bruistensingel 160-A

HTRS Nederland BV

Postbus 59179

5232 AC
‘s-Hertogenbosch
3008 PD Rotterdam

KombiRail Europe BV

Postbus 540

Lloyd’s Register Rail Europe BV

Postbus 2016

3190 AL Hoogvliet
(Rotterdam)
3500 GA Utrecht

Locon Benelux

Noordzeelaan 20 B

8017 JW Zwolle

LTE Netherlands BV

Moezelweg 151

3198 LS Rotterdam

NS Internationaal

Postbus 767

1000 AT Amsterdam

NS Reizigers BV

Postbus 2025

3500 HA Utrecht

NedTrain BV

Postbus 2167

3500 GD Utrecht

PKP Cargo S.A.

Grójecka 17

PL 02-021 Warszawa

Railinsight

3511 PK Utrecht

RheinCargo (Duitsland)

Oudegracht aan de Werf
366
Harry-Blum-Platz 2

Rotterdam Rail Feeding BV

Europaweg 855

3199 LD Rotterdam

Rail Transport Service Austria GmbH

Puchstraβe 184b

A-8055 Graz

Rurtalbahn Benelux BV

Postbus 59169

3008 PD Rotterdam

Shunter Tractie BV

Postbus 5185

3000 AD Rotterdam

Spitzke Spoorbouw BV

Peppelkade 3

3992 AL Houten

Strukton Rail Materieel BV

Postbus 1281

Syntus BV

Postbus 17

5200 BH
‘s-Hertogenbosch
7000 AA Doetinchem

TrainGroup B.V.

Nicolaas Beetslaan 76

2985 VH Ridderkerk

Veolia Transport Rail BV

Postbus 1533

6201 BM Maastricht

VolkerRail Nederland BV

Postbus 240

4130 EE Vianen

Zuid Limburgse Spoorwegmaatschappij

Postbus 21071

6369 ZH Simpelveld

Pagina 40 van 74

50678 Köln

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage B: Organogram NSA

Pagina 41 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage C1: Kengetallen

Onderwerp
Treinkilometers

Waarde
155 mln

Reizigerstreinkilometers

144 mln

Reizigerskilometers

17,5 mld

Aantal spoorwegovergangen
Aantal kilometers spoor
Aantal lijnkilometers spoor
Percentage hoofdspoor met ATB
Percentage treinkm’s met ATB- of
ERTMS-spoorlijngebruik (hoofdspoor)

2541
3061
7033
100%
100%

Bron
2013: cijfers uit jaarverslagen en de opgave ProRail
2013: cijfers uit jaarverslagen en de opgave ProRail
2013: cijfers uit jaarverslagen van de spoorwegondernemingen
Opgave ProRail
Opgave ProRail
Opgave ProRail
Opgave ProRail
Opgave vervoerders

Pagina 42 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage C2: Veiligheidsindicatoren

(*) 201226

Letsel reizigers
Reizigers
Totaal

Letaal
0 (1)

Zwaar gewond
6 (28)

Letsel in de maatschappij als geheel op en rond het spoor (excl. suïcides)
Maatschappij
Letaal
Zwaar gewond
Reizigers
0 (1)
6 (28)
Spoorwegpersoneel
0 (0)
5 (9)
Overweggebruikers
14(13)
2 (8)
Onbevoegden op het spoor
2 (1)
0 (2)
Anderen
0 (1)
0 (2)
Totaal (Europese definitie)
16
13
Incidenten (excl. suïcides)
Onderwerp

Botsing
Ontsporing
Overwegongeval / aanrijdingen
Persoonlijke ongevallen veroorzaakt door
rollend materieel
Brand in rollend materieel
Overige type ongevallen
Bijna aanrijdingen 27
Bijna aanrijding van
Infrastructuur medewerker

Letsel overweggebruikers
Modaliteit

1 (3)
1 (0)
17 (19)
9 (5)

21 (14)
21(12)
25 (50)
41 (5)

0 (0)
1(3)

8 (6)
57 (55)

13 (4)
5 (2)
2 (0)
43

1 (1)

Aanrijding

Letaal letsel

1

Zwaar
gewond

Licht gewond

4 (12)

2 (4)

1 (2)

3 (3)

Fiets/snorfiets

8 (14)

6 (3)

1 (0)

1 (4)

Motorvoertuig

23 (20)

5 (3)

0 (5)

5 (1)

overige vervoerswijze
Totaal

2 (4)
37

1 (3)
14

0 (1)
2

0 (0)
9

Letsel onder personeel
Spoorpersoneel

27

Ander ongeval

Overweg

Voetganger

26

Totaal (relevant ERA)

Vrije Baan
13 (10)
10 (0)

Gereedschap
Overige voertuigen
Machine
Bouwmaterialen spoorlijn
Totaal

Licht gewond
37 (204)
17 (27)
9 (8)
8 (1)
3 (0)
74

Letaal

Zwaargewond

Baanwerkers werkend aan de spoorbaan

0 (0)

5 (7)

Rangeerders

0 (0)

0 (1)

Machinisten

0 (0)

0 (1)

Conducteurs

0 (0)

0 (0)

Overig
Totaal

0 (0)
0

0 (0)
5

De cijfers zijn via een consistentiecontrole afgestemd met ProRail en NS.
Het gegeven beeld is mogelijk incompleet omdat bijna aanrijdingen niet meldingsplichtig zijn.

Pagina 43 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Totalen
Totaal aantal relevante ongevallen

Total number of accidents /(MLN
Train*Km) Last five years average

35
0,250

30
25

0,200

20

0,150

15

0,100

10
0,050

5
0

0,000
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Number of Fatalities (MLN Train*Km)
Last 5 years average

Totaal aantal doden exclusief suïcides
25
0,18
0,16
0,14
0,12
0,10
0,08
0,06
0,04
0,02
0,00

20
15
10
5
0
2008

2009

2010

2011

2012

2008 2009 2010 2011 2012 2013

2013

28

Number of injuries (MLN Train*Km)
Last 5 years average

Totaal aantal zwaargewonden
60
0,25
50
0,20

40

0,15

30
20

0,10

10

0,05

0

0,00
2008

28

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Grafiekkleuren zijn in lijn gebracht met de overige grafieken (rood)

Pagina 44 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Total costs in MLN € / (MLN Train*Km)
Individual values

Totale kosten in MLN € als gevolg van alle
ongevallen
120

0,60

100

0,50

80

0,40

60

0,30

40

0,20

20

0,10

0

0,00
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013
Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ ‘zie pag 54.

Ongevallen
Aantal botsingen per miljoen
treinkilometers

Number of Collissions /(MLN Train*Km)
Last five years average
0,025

0,040

0,020

0,030

0,015

0,020

0,010

0,010

0,005
0,000

0,000

2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Relevante ongevallen met personen
veroorzaakt door bewegende
spoorvoertuigen per miljoen
treinkilometers

Number of accidents to persons caused
by Rolling Stock in motion /(MLN
Train*Km) Individual values
0,08

0,08

0,07
0,06

0,06

0,05
0,04

0,04

0,03
0,02

0,02

0,01
0

0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54
Noot bij bovenstaand grafieken: het betreft hier een nieuwe definitie vanaf 2009; er is geen informatie van
vóór 2009

Pagina 45 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Number of Derailments /(MLN Train*Km)
Last five years average

Aantal ontsporingen per miljoen
treinkilometers

0,014

0,025

0,012

0,020

0,010

0,015

0,008

0,010

0,006
0,004

0,005

0,002

0,000

0,000
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Aantal relevante branden per miljoen
treinkilometers

Number of Fires in Rolling Stock /(MLN
Train*Km) Last five years average

0,008

0,014

0,007

0,012

0,006

0,010

0,005

0,008

0,004

0,006

0,003
0,002

0,004

0,001

0,002

0,000

0,000
2008 2009 2010 2011 2012 2013

Relevante aanrijdingen op
spoorwegovergangen per miljoen
treinkilometers

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Number of level crossing accidents /(MLN
Train*Km) Individual values
0,16

0,16

0,14

0,14

0,12

0,12

0,10

0,10

0,08

0,08
0,06

0,06

0,04

0,04

0,02

0,02

0,00

0,00
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54.

Pagina 46 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Andere soorten ongevallen, niet vallend
onder de andere categoriën, per miljoen
treinkilometer
0,06

Number of other accidents /(MLN
Train*Km) Individual Values
0,06
0,05

0,05
0,04

0,04

0,03

0,03
0,02

0,02

0,01

0,01

0

0
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013
Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54.

Fatale ongevallen verdeeld per categorie betrokken personen
Number of fatalities (MLN Train*km)
category of person: passengers Last five
years average

Number of fatalities (BLN Passenger*km)
category of person: passengers Last
five years average

0,005

0,05

0,004

0,04

0,003

0,03

0,002

0,02

0,001

0,01

0

0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Number of fatalities (MLN Train*km)
category of person: level crossing users
Last five years average

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Number of fatalities (MLN Train*km)
category of person: employees Last
five years average

0,14
0,12
0,10
0,08
0,06
0,04
0,02
0,00

0,005
0,004
0,003
0,002
0,001
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Pagina 47 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Number of fatalities (MLN Train*km)
category of person: Unauthorised persons
Last five years average
0,016
0,014
0,012
0,010
0,008
0,006
0,004
0,002
0,000

Number of fatalities (MLN Train*km)
category of person: others Last five
years average
0,008
0,007
0,006
0,005
0,004
0,003
0,002
0,001
0

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Number of fatalities (MLN Train*km)
category of person: suicides
Last five
years average
1,40
1,38
1,36
1,34
1,32
1,30
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Gewonden, verdeeld per categorie betrokken personen
Number of injures (MLN Train*km)
category of person: passengers Last
five years average
0,06
0,05
0,04
0,03
0,02
0,01
0
2008 2009 2010 2011 2012 2013

Pagina 48 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Number of injures (MLN Train*km)
category of person: level crossing users
Last five years average

Number of injures (MLN Train*km)
category of person: Unauthorised persons
Last five years average

0,03

0,012

0,03

0,010
0,008

0,03

0,006
0,02

0,004

0,02

0,002

0,02

0,000
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Number of injures (MLN Train*km)
category of person: employees Last five
years average
0,16

Number of injures (MLN Train*km)
category of person: others Last five
years average
0,0085

0,14

0,0085

0,12
0,10

0,0084

0,08
0,0084

0,06
0,04

0,0083

0,02
0,00

0,0083
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Aanleidingen tot ongevallen
Number of broken rails /(MLN Train*Km)
Individual values
0,80

Number of track buckles /(MLN Train*Km)
Last five years average
0,30

0,70

0,25

0,60
0,20

0,50

0,15

0,40
0,30

0,10

0,20
0,05

0,10

0,00

0,00
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008

2009

Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual values’
zie pag 54

Pagina 49 van 74

2010

2011

2012

2013

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Number of signals passed at danger
/(MLN Train*Km) Last five years
average

Number of wrong side signalling failures
(individual values)
50

2,50

40

2,00

30

1,50
1,00

20

0,50

10

0,00

0
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54.

Aantal gebroken assen van operationeel
rollend materieel dat geleid heeft tot
een incident, per miljoen treinkilometers
0,008

Number of broken axles on rolling stock in
service /(MLN Train*Km) Last five years
average
0,005
0,004

0,006

0,003
0,004
0,002
0,002

0,001

0,000

0
2008 2009 2010 2011 2012 2013

Aantal gebroken wielen van operationeel
rollend materieel dat geleid heeft tot een
incident, per miljoen treinkilometers

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Number of broken wheels on rolling
stock in service /(MLN Train*Km) Last
five years average
0,002

0,008
0,006

0,001

0,004
0,002
0,000

0,000
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Kosten van alle ongevallen, aantal verloren werkuren van personeel en aannemers
als gevolg van ongevallen

Pagina 50 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Totale theoretische kosten voor het
voorkomen doden in Nederlands
transportsysteem volgens berekening
HEATCO, exclusief zelfmoorden, in MLN € /
(MLN Train*Km)

Costs of death in MLN € / (MLN
Train*Km) excluding suicides Last five
years average
0,16
0,14

0,35
0,30

0,12

0,25

0,10

0,20

0,08

0,15

0,06

0,10

0,04

0,05

0,02

0,00

0,00
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Totale theoretische kosten voor het
voorkomen van gewonden in Nederlands
transportsysteem volgens berekening
HEATCO, exclusief zelfmoorden, in MLN € /
(MLN Train*Km)

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Costs of injuries in MLN € / (MLN
Train*Km) excluding suicide attempts
Last five years average
0,20
0,18

0,12

0,16

0,10

0,14
0,12

0,08

0,10

0,06

0,08

0,04

0,06
0,04

0,02

0,02

0,00

0,00
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Costs of replacement or repair of
damaged rolling stock and railway
installations in MLN € / (MLN Train*Km)
Individual values

Kosten van vervanging en reparatie van
materieel en spoorweginstallaties als
gevolg van alle ongevallen, in euro per
treinkilometer
0,400

0,4

0,350

0,35

0,300

0,3

0,250

0,25

0,200

0,2

0,150

0,15

0,100

0,1

0,050

0,05

0,000

0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013
Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54.

Pagina 51 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Costs of delays, disturbances an rerouting
of traffic, including extra costs for staff
and loss of future revenue in MLN €/(MLN
Train*Km) Individual values

Kosten als gevolg van vertraging in
Nederlands transportsysteem,
in miljoen €
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0

5000
4000
3000
2000
1000
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013
Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54.

Number of working hours (MLN) of staff
and contractors lost as a consequence of
accidents / Number of working hours
(MLN) of staff and contractors Individual
values

Aantal verloren miljoenen werkuren voor
personeel en aannemers als gevolg van
ongevallen
25
12

20

10
15

8
6

10

4

5

2

0

0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Noot: deze grafiek is gecorrigeerd naar ‘individual
values’ zie pag 54.

Technische veiligheid van infrastructuur en zijn toepassing, veiligheidsbeheer
Percentage of tracks with Automatic
Train Protection (ATP) in operation Last
five years average
100%

Total number of level crossings (active and
passive) Last five years average
2800

98%

2750
2700

96%

2650
94%
2600
92%

2550

90%

2500
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008

2009

Pagina 52 van 74

2010

2011

2012

2013

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Total number of level crossings per Track
Km Last five years average

Percentage of level crossings with
automatic protection Last five years
average

1,00
80,0%
0,95
78,0%

0,90

76,0%

0,85
0,80

74,0%

0,75

72,0%

0,70

70,0%
2008 2009 2010 2011 2012 2013

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Percentage of level crossings with manual
protection Last five years average

Number of track km (double track lines are
to be counted twice) Last five year average

30,0%

3100
3000

28,0%

2900
26,0%
2800
24,0%
2700
22,0%

2600
2500

20,0%

2008

2008 2009 2010 2011 2012 2013

Percentage of train kilometers using operational
ATP systems Last five years average

100,0%
99,0%
98,0%
97,0%
96,0%
95,0%
2008 2009 2010 2011 2012 2013

Pagina 53 van 74

2009

2010

2011

2012

2013

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

De berekening van de vijfjaarsvoortschrijdendegemiddelden is complex. Het is gebleken dat de absolute cijfers voldoende consistent zijn. De berekening van de vijfjaarsvoortschrijdendegemiddelden is door ILT echter onvoldoende consistent toegepast omdat onvoldoende rekening is gehouden met de effecten van diverse wijzigingen in definities, trendbreuken als gevolg daarvan, en de interpretatie van de Europese methode van berekening. Daarom is een groot aantal grafieken met vijfjaargemiddelden aangepast. Als gevolg hiervan is voor diverse grafieken het beeld gewijzigd en is voor de grafieken waarvoor eerder in de toelichting bij de grafiek werd
gesproken over een vijfjaarsgemiddelde de toelichting aangepast naar ‘individual
values’. Ambitie is om in deze gevallen weer te komen tot vijfjaarsvoortschrijdende
gemiddelden.

Pagina 54 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage C3: Het behalen van de doelstellingen voor de
risicodragers uit de Derde Kadernota Railveiligheid

Veilig Vervoeren (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven)
(*) 2012
Omschrijving indicator
Indicator
NRW
MWA
Doel
Risicodrager
20062009 Kadernota
2011
2013
gehaald
Veiligheidsrisico
treinreizigers

FWSI onder reizigers / jaar /
mld reizigerstreinkm’s
FWSI onder reizigers / jaar /
mld reizigerskm’s
Aantal zwaargewonde reizigers
per jaar
Aantal dodelijke slachtoffers
onder reizigers per jaar
Aantal lichtgewonde reizigers /
jaar / mld reizigerskm’s

Ongevallen met
passagiers-,
goederen- en
overige treinen

4,16
(27,46)

3,06
(6,10)

4,22
(6,57)

Nee

0,03
(0,22)

0,03
(0,05)

0,03
(0,05)

Ja

6
(28)

Ter informatie

0
(1)

Ter informatie

2,11

Ja

(12,08)

Totaal aantal relevante

0,19

ongevallen / mln treinkm’s

(0,24)

Aantal relevante

0,01

treinbotsingen / mln treinkm’s

(0,02)

Aantal relevante ontsporingen

0,01

/ mln treinkm’s

(0,00)

Aantal relevante aanrijdingen

0,11

op overwegen / mln treinkm’s

(0,13)

Aantal relevante persoonlijke

0,06

ongevallen veroorzaakt door

(0,07)

Ja

Ja
Nee29
Ja
Ja

rollend materieel in rollende
toestand / mln treinkm’s
Aantal relevante branden in

0,00

rollend materieel / mln

(0,00)

Ja30

treinkm’s
Aantal overige relevante

0,01

ongevallen / mln treinkm’s

(0,02)

Aantal foutieve seingevingen /

0,15

mln treinkm’s

(0,07)

Aantal STS-passages (/ mln

1,10

treinkm’s) excl afgevallen

(1,17)

seinen
Risico ten gevolge van STSpassages

Ja
Nee31
Ja

66%

Nee

(62%)

(75% reductie
t.o.v. 2003)

29

Door een wielbandbreuk is nabij Borne een goederentrein ontspoort. Bij de ontsporing was alleen de laatste wagon
ontspoord. De ERA definitie ziet een dergelijke ontsporing niet als de ontsporing van een trein. Vanwege de omvang
van de schade en de duur van de stremming is de ontsporing wel meegenomen in het jaarverslag 2013.
30
Er is in 2013 een brand geweest die meer materiële schade heeft veroorzaakt dan € 150.000. Het is echter niet
geheel duidelijk wat de oorzaak was. De brand is daarom niet meegenomen in de cijfers.
31
Foutieve seinen zijn de seinen die ‘onveilig falen’ (minder restrictief seinbeeld) als gevolg van een technische
storing.

Pagina 55 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Omschrijving indicator

Railinfrastructuur

Aantal gebroken rails / mln

0,35

treinkm’s

(0,43)

Materieel

Indicator

Aantal knikken in het spoor /

0,04

mln treinkm’s

(0,02)

Aantal gebroken wielen van

0,01

operationeel rollend materieel

(0,00)

NRW
20062011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald
Ja
Nee
Nee

/ mln treinkm’s

Spoortunnels

Aantal gebroken assen van

0,00

operationeel rollend materieel

(0,01)

Ja

/ mln treinkm’s
-

Calamiteitenorganisatie en
crisisbeheersing
Security

-

Sociale
veiligheid van
reizigers

Klantoordeel sociale veiligheid:
% reizigers dat sociale
veiligheid met een 7 of hoger
beoordeelt

audit in 2014
79,5

Ja

78% 32

Letsels reizigers
35
30
25
20
15
10
5
0
2008

2009
reizigers zwaargewond

2010

2011

2012

2013

reizigers gedood bij een treinongeval

Grafiek 1: Letsels reizigers

32

Doelstelling volgens vervoerplan 2013 is 78,5%. Opgave 2013 gehaald uit de jaarverslag NS 2013.

Pagina 56 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

6
5
4
3
2

1
0
2008

2009

2010

Botsing Reiziger- en Goederentrein

2011

Botsing Reizigertreinen

2012

2013

Botsing Goederentreinen

Grafiek 2: Aantal botsingen (treinen)

Aantal ontsporingen
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

Ontspoorde Reiziger- en Goederentrein

2011

Ontspoorde Reizigertrein

2012

2013

Ontspoorde Goederentrein

Grafiek 3: Aantal ontsporingen
Letsels persoonlijke ongevallen
10
8
6
4
2
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Ongevallen met dodelijk letsel voor personen veroorzaakt door bewegende
spoorvoertuigen
Ongevallen met personen dat tot zware verwondingen leidde, veroorzaakt door
bewegende spoorvoertuigen

Grafiek 4: Letsels persoonlijke ongevallen

Pagina 57 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Aantal relevante branden in bewegende spoorvoertuigen
6
5
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Grafiek 5: Aantal relevante branden in bewegende spoorvoertuigen
Aantal andere soorten ongevallen
10
8
6
4
2
0
2009

2010

2011

2012

2013

Andere soorten ongevallen, (botsingen)
Andere soorten ongevallen, (ontsporingen)
Andere soorten ongevallen, overige oorzaken

Grafiek 6: Aantal andere soorten ongevallen
STS Passages exclusief afgevallen seinen
300
250
200
150
100
50
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Grafiek 7: Stoptonend Sein-passages exclusief afgevallen seinen33

33

Foutieve seinen zijn de seinen die ‘onveilig falen’ (minder restrictief seinbeeld) als gevolg van een technische
storing. Bron ProRail

Pagina 58 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Spoorstaafbreuken
120
100
80
60
40
20
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2012

2013

Grafiek 8: Aantal spoorstaafbreuken34

Aantal spoorspattingen
16
14
12
10
8
6
4
2
0
2008

2009

2010

2011

Grafiek 9: Aantal spoorspattingen

Veilig Werken (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven)
(*) 2012
Risicodrager

Omschrijving indicator

Voorkomen
arbeidsongevallen

FWSI onder spoorpersoneel
/ jaar / mld treinkm’s

Indicator

NRW
2006 2011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald

3,23

3,12

3,37

Nee

(5,34)

(1,89)

(2,25)

(+ top 4 EU)

Aantal dodelijke slachtoffers
onder baanwerkers

0
(0)

Aantal dodelijke slachtoffers
onder rangeerders

0
(0)

Aantal aanrijdingen
baanwerkers
Aantal elektrocuties

1
(1)
4
(1)

34

Ja
(+ streven 0)
Ja
(+ streven 0)
Ja
Nee

Noot: in 2010 is een trendbreuk geweest in de rapportage over spoorstaafbreuken. Met ingang van 2010 worden
lassen- en wisselbreuken ook meegenomen. Bron ProRail

Pagina 59 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Omschrijving indicator

Indicator

NRW
2006 2011

MWA
2009 2013

IF-rate (# ongevallen met
Geen
verzuim > 24h x 1 mld/
info
gewerkte tijd inclusief inhuur
en onderaannemers).
Opleiding en vakNalevingpercentage inzake
Geen
bekwaamheid
de administratieve
info
zorgplicht: het hebben van
de vereiste papieren voor
bekwaamheid of medische
en psychologische
geschiktheid.
Nalevingspercentage
Geen
wegbekendheid machinisten
info
Noot: Top 4 EU over periode 2007-2012 wel gehaald. Cijfers t/m 2013 nog niet bekend.

Letsels machinisten
8
7
6
5
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

machinisten gedood bij treinongeval
machinisten zwaar- en lichtgewond bij treinongeval

Grafiek 10: Letsels machinisten35
Letsels conducteurs
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

conducteurs zwaargewond

2011

2012

conducteur gedood door treinongeval

Grafiek 11: Letsels conducteurs

35

Grafiekkleuren zijn in lijn gebracht met de overige grafieken (zwaargewond rood)

Pagina 60 van 74

2013

Doel
Kadernota
gehaald

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Letsels rangeerders
4

3

2

1

0
2008

2009

2010

rangeerders zwaargewond

2011

2012

2013

rangeerders gedood bij treinongeval

Grafiek 12: Letsels rangeerders

Letsels baanwerkers
8
7
6
5
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

2011

baanwerkers zwaargewond

2012

2013

baanwerkers gedood

Grafiek 13 Letsels baanwerkers
Veilig Leven (voor alle doelen geldt permanente verbetering, tenzij anders aangegeven. ALARP= As Low As
Reasonably Practicable)
(*) 2012
Risicodrager

Overwegveiligheid

Omschrijving indicator

Indicator

NRW
20062011

MWA
2009 2013

Doel
Kadernota
gehaald

FWSI onder overweggebrui-

91,61
(92,19)

91,39
(97,84)

85.22
(97,05)

Ja

110,36
(110,44)

104,24
(106,3)

100,34
(108,7)

Ja

12,90
(8,02)

6,97
(7,84)

7,92
(7,99)

kers / jaar / mld treinkm’s
FWSI onder overweggebruikers / jaar / ((mld
treinkm’s*aantal overwegen)/ spoorkm’s)
Onbevoegden op
het spoor

FWSI onder onbevoegden op
het spoor / jaar / mld

Nee
(+ top 3
EU)

treinkm’s

Pagina 61 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Omschrijving indicator

Indicator

MWA
2009 2013

19936
(202)
1284
(1350)

Aantal spoorsuïcides
Aantal spoorsuïcides / mld
treinkm’s

0,00
(8,02)

FWSI onder “anderen (derden)” / jaar / mld treinkm’s
Externe veiligheid
(vervoer
gevaarlijke
stoffen)

NRW
20062011

(ALARP)
(ALARP)
7,15
(6,76)

5,74
(7,21)

0,01
(0.03)

Aantal ongevallen waarbij
ten minste een spoorvoer-

Doel
Kadernota
gehaald

Ja
Ja

tuig is betrokken dat gevaarlijke stoffen vervoert /
mln treinkm’s
0
(0)

Aantal van dergelijke ongevallen waarbij gevaarlijke
goederen vrijkomen / mlntreinkm’s

0
(0)

Aantal dodelijke slachtoffers
per jaar als gevolg van

Ja

dergelijke ongevallen.

Aanrijdingen op spoorwegovergang
70
60
50
40
30
20
10
0
2008

2009

2010

2011

Motorvoertuig op overwerg

Tweewieler op overweg

Overig voertuig op overweg

Voetganger op overweg

Grafiek 14: Aanrijdingen op spoorwegovergang

36

2012

Suïcides is exclusief pogingen tot suïcide (zwaargewonden).

Pagina 62 van 74

2013

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Aantal spoorwegovergangen
3000
2500
2000
1500
1000
500
0
2008

2009

2010

actief beveiligde spoorwegovergangen

2011

2012

2013

niet actief beveiligde spoorwegovergangen

Grafiek 15: Aantal spoorwegovergangen
Overweg weggebruikers gedood bij treinongeval (incl. reizigeroverpad)
20
18
16
14
12
10
8
6
4
2
0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

Grafieken 16: Overweggebruikers gedood bij een treinongeval
Letsels onbevoegden
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

Onbevoegden overleden door een ongeval

2011

2012

2013

Onbevoegden zwaargewond

Grafiek 17: Letsels onbevoegden

Pagina 63 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Aantal suïcides
250

200

150

100

50

0
2008

2009

2010

2011

2012

2013

2012

2013

Grafiek 18: Aantal suïcides
Letsels anderen
4
3
2
1
0
2008

2009

2010

2011

Anderen die overleden zijn, niet gedefinieerd als reiziger, werknemer, gebruiker van
spoorwegovergang of onbevoegden op het spoor.
Anderen zwaar gewond, niet gedefinieerd als reiziger, werknemer, gebruiker van
spoorwegovergang of onbevoegden op het spoor.

Grafiek 19: Letsels anderen
Themaoverstijgend (P= permanente verbetering)
(*) 2012
Risicodrager

Omschrijving indicator

Overall

Totaal FWSI / jaar / mlrd
treinkm’s (exclusief
spoorsuïcides of pogingen
daartoe)
-

Integrale
samenwerking op
raakvlakken van
verantwoordelijkheden
Innovatie
Veiligheidsmanagement

Indicator

NRW
2006 2011

MWA
2009 2013

112
(145)

122
(130)

110
(129)

Doel Kadernota
gehaald

Ja
(+ top 5 EU)
-

-

-

-

-

Pagina 64 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Risicodrager

Omschrijving indicator

Veiligheidscultuur

Nalevingspercentage
veiligheidsregelgeving
(NVW) door baanwerkers
Nalevingspercentage
veiligheidsregelgeving
(NVW) door rangeerders

Indicator

NRW
2006 2011

67%
(61%)
Geen
info

Pagina 65 van 74

MWA
2009 2013

Doel Kadernota
gehaald

Ja

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage C4: Begrippen en afkortingen

Overigen (derden)
Iedereen die niet is gedefinieerd als ‘reiziger’, ‘werknemer, met inbegrip van
personeel van aannemers’, ‘gebruiker van een spoorwegovergang’ of ‘onbevoegde
personen op spoorwegterreinen’.
Andere soorten ongevallen
Alle ongevallen, behalve de elders genoemde (treinbotsingen, ontsporingen van
treinen, ongevallen op spoorwegovergangen, door rollend materieel in rijdende toestand veroorzaakte persoonlijke ongevallen en brand in rollend materieel).
ATB
Automatische treinbeïnvloeding. ATB treedt automatisch in werking om de trein te
laten stoppen indien de waargenomen treinbeweging niet voldoet aan (een) ingestelde randvoorwaarde(n).
Audit (Europese definitie)
Een systematisch, onafhankelijk en gedocumenteerd proces voor het verkrijgen van
auditgegevens en de objectieve evaluatie van die gegevens om na te gaan in hoeverre aan de criteria is voldaan.
Dodelijk slachtoffer (Europese definitie)
Iemand die bij een ongeval om het leven is gekomen of binnen 30 dagen daarna
aan de gevolgen ervan overlijdt, met uitzondering van personen die zelfmoord hebben gepleegd.
Door rollend materieel in rijdende toestand veroorzaakte persoonlijke ongevallen
Ongevallen van één of meer personen die door een spoorvoertuig of een daaraan
vastzittend of daarvan losgeraakt voorwerp zijn geraakt. Daaronder begrepen zijn
personen die van spoorvoertuigen vallen, evenals personen die tijdens de reis aan
boord van die voertuigen vallen of door losse voorwerpen worden geraakt.
Relevant ongeval
Een ongeval met ten minste één bewegend spoorvoertuig waarbij ten minste één
persoon om het leven is gekomen of zwaargewond is geraakt of dat de totale schade ten minste € 150.000 is dan wel ernstige ontregeling van het verkeer heeft veroorzaakt (ten minste 6 uur aaneengesloten onderbreking van de treindienst). Ongevallen in werkplaatsen, magazijnen en opslagruimtes vallen hier niet onder.
Kilometer lijn (ook wel: kilometer spoor)
Kilometer lijn betekent de lengte, gemeten in kilometer, van het spoorwegnet van
een lidstaat, waarvan het toepassingsgebied in artikel 2 van de Richtlijn
2009/149/EG is vastgesteld. Voor meersporige spoorlijnen wordt alleen de afstand
tussen begin- en eindpunt geteld.
Knikken in het spoor (ook wel: spoorspatting)
Onvolkomenheden die verband houden met de continuïteit en de geometrie van het
spoor, waardoor het spoor moet worden afgesloten of waardoor de toegestane
snelheid onmiddellijk moet worden verminderd om de veiligheid te handhaven.

Pagina 66 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Lichtgewonde
Elke persoon die bij het ongeval gewond is geraakt en korter dan 24 uur in het
ziekenhuis verblijft, met uitzondering van mensen die een zelfmoordpoging
ondernomen hebben.
Persoonlijk ongeval
Ongevallen met rollend materieel in rollende toestand waarbij de personen geraakt
worden door een voorwerp dat vast zat aan, of losgekomen is van, een
spoorvoertuig, of van een spoorvoertuig is afgevallen.
Reizigerskilometer
Meeteenheid die overeenkomt met het vervoer van een spoorwegreiziger over een
afstand van 1 kilometer. Alleen de afstand die werd afgelegd over het grondgebied
van het rapporterende land wordt meegerekend.
Trein
Eén of meer spoorvoertuigen getrokken door één of meer locomotieven of
elektrische motorrijtuigen, of één motorrijtuig alleen, die onder een bepaald
nummer of een specifieke benaming van een vast startpunt naar een vast eindpunt
rijden. Een losse locomotief, m.a.w. een locomotief die alleen rijdt, wordt niet
beschouwd als een trein.
Treinkilometer
Meeteenheid die de verplaatsing van een trein over een afstand van 1 kilometer
weergeeft. Indien beschikbaar is dat de effectief afgelegde afstand, zo niet wordt de
standaardafstand tussen de oorsprong en de bestemming gebruikt. Alleen de
afstand afgelegd op het grondgebied van het rapporterende land wordt meegeteld.
Treinreiziger
Elke persoon die niet deel uitmaakt van het treinpersoneel en die reist via de
spoorweg, inclusief passagiers die proberen in of uit een bewegend treinvoertuig te
stappen.
Zelfmoord
Daad van opzettelijke zelfverwonding die de dood tot gevolg heeft, zoals door de
bevoegde nationale instantie geregistreerd en gekwalificeerd.
Zwaargewonde
Elke persoon die bij het ongeval gewond is geraakt en langer dan 24 uur in het
ziekenhuis werd opgenomen, met uitzondering van mensen die een zelfmoordpoging
ondernomen hebben.

ADR
ALARP
Arbo
ATBVV
BD
BLN
CSI
CSM
DGB
ECM
EG
ERA
FWSI
IenM

Accord européen relatif au transport international des marchandises
Dangereuses par Route
As low as reasonably practible
Arbeidsomstandighedenwet
Automatische treinbeïnvloeding, verbeterde versie
Buiten dienst
Miljard (109)
Common Safety Indicator
Common Safety Methode
Directoraat-Generaal Bereikbaarheid van het Ministerie van IenM
Entity in charge of maintenance
Europese Gemeenschap
European Railway Agency
Doden en gewogen zwaar gewonden
ministerie van Infrastructuur en Milieu

Pagina 67 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

ILT
ISZW
KM
LOD
BLN
MLN
MO/PO
MWA
NRW
NSA
NSR
NVW
OvV
RID
RI&E
SPW
STS
VPC

Inspectie Leefomgeving en Transport van het Ministerie van IenM
Inspectie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
kilometer
Last onder dwangsom
Miljard
Miljoen
Medisch onderzoek/psychologisch onderzoek
Dynamisch gewogen gemiddelde
Nationale referentie waarde
National Safety Authority
Nationale Spoorwegen Reizigers
Normenkader Veilig Werken
Onderzoeksraad voor Veiligheid
Reglement betreffende het internationale spoorwegvervoer van
gevaarlijke goederen
Risicoinventarisatie en evaluatie
Spoorwegwet
Stop tonend sein
Value of preventing a casuality

Pagina 68 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage D: Belangrijke aanpassingen in de wet- en regelgeving
Referentie

Datum van het

Reden van wijziging

van kracht

Beschrijving van de
wijziging

worden
Staatscourant 2013,

1-1-2014

Vaststellen nieuwe tarieven

Vaststellen van tarieven van

nr. 34587; Regeling

de Regeling tarieven

tot wijziging van de

Spoorwegwet voor 2014

Regeling tarieven

De indexering evenals

Spoorwegwet

wijziging van de Regeling
indienststelling
spoorvoertuigen en de
Regeling tarieven
Spoorwegwet 2012

Staatscourant

26-8-2013

Indien de ILT besluit een last

2013/24216

onder dwangsom op te

Beleidsregel

leggen vanwege

Taalbeheersing

onvoldoende taalbeheersing

machinisten

van de machinist, richt het

Spoorwegwet

besluit tot oplegging van die
last zich tot degene onder
wiens gezag die machinist
een functie uitoefent

Stb 2013/439

1-1-2014

Implementatie gewijzigde en

Artikel I, onderdeel JJ, van

nieuwe Europese regels

de wet van 16 december
2010 tot wijziging van de
Spoorwegwet, de Wet
personenvervoer 2000 en de
Wet op de economische
delicten ter implementatie
van de richtlijnen
2007/58/EG, 2007/59/EG,
2008/57/EG en
2008/110/EG (Stb. 2011,
218), treedt in werking met
ingang van 1 januari 2014.

Pagina 69 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage E1: Lijst van landen waar spoorwegondernemingen, die
een aanvraag ingediend hebben voor een deel B in Nederland,
hun deel A hebben verkregen.

Naam spoorwegonderneming

Europese lidstaat waar het veiligheidscertificaat deel
A was afgegeven

NMBS Logistics NV

België

Captrain Belgium

België

Crossrail Benelux NV

België

DB Regio AG

Duitsland

RheinCargo GmbH

Duitsland

Heavy Haul Power Int.

Duitsland

RheinCargo

Duitsland

TX Logistik

Duitsland

PKP Cargo S.S.

Polen

RTS Austria

Oostenrijk

SBB Cargo

Zwitserland

Arriva Personenvervoer Nederland BV

Nederland

BAM Rail B.V.

Nederland

Connexxion Openbaar Vervoer NV

Nederland

DB Schenker Rail Nederland NV

Nederland

ERS Railways BV

Nederland

Eurailscout Inspection & Analysis BV

Nederland

Euro-Express Treincharter BV

Nederland

HSA Beheer NV

Nederland

HSL Logistiek BV

Nederland

HTRS NederlandBV

Nederland

KombiRail Europe BV

Nederland

Lloyd’s Register Rail Europe BV

Nederland

Locon Benelux BV

Nederland

LTE Netherlands BV

Nederland

NedTrain BV

Nederland

NS Reizigers B.V.

Nederland

Rotterdam Rail Feeding B.V.

Nederland

Rurtalbahn Benelux BV

Nederland

Shunter Tractie BV

Nederland

Spitzke Spoorbouw BV

Nederland

Strukton Rail Materieel BV

Nederland

Syntus BV

Nederland

TrainGroup

Nederland

Veolia Transport Rail BV

Nederland

VolkerRail Nederland BV

Nederland

Zuid Limburgse Stoomtrein Maatschappij

Nederland

Pagina 70 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Bijlage E2: Veiligheidsautorisaties volgens besluit 2004/49/EG

Tabel 8: geldige certificaten A en B en ingeschreven in ERADIS
Totaal aantal

Aantal certificaten

certificaten

deel A in ERADIS37

27

27

37

37

10

10

Aantal geldige
veiligheidscertificaten
deel A, afgegeven in
2013 en daarvoor,
geldig in 2013
Aantal certificaten deel
Aantal geldige

B, voor welke het deel A

veiligheidscertificaten

is afgegeven in

deel B, afgegeven in

Nederland

2013 en daarvoor,

Aantal certificaten deel

geldig in 2013

B, voor welke het deel A
is afgegeven buiten
Nederland

A
Nieuwe
Aantal geldige

R

P

2

1

0

0

0

0

25

0

0

2

0

0

0

0

0

12

0

0

4

1

0

0

0

0

1

0

0

certificaten

veiligheidscertificaten deel A,

Gewijzigde

afgegeven in 2013 en

certificaten

daarvoor, geldig in 2013

Opnieuw
afgegeven
certificaten

Aantal nieuw toegekende

Waarvan het deel A is

Nieuwe

afgegeven in Nederland

certificaten

veiligheidscertificaten deel B

Gewijzigde

voor

certificaten

spoorwegondernemingen,

Opnieuw

afgegeven in 2013

afgegeven
certificaten
Waarvan het deel A is

Nieuwe

afgegeven buiten Nederland

certificaten
Gewijzigde
certificaten
Opnieuw
afgegeven
certificaten

37

ERADIS is een data-informatiesysteem van de ERA met certificaten, afgegeven door de nationale
veiligheidsautoriteiten voor spoorveiligheid.

Pagina 71 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Aantal afgegeven machinistenvergunningen in 2013
Beschikking Positief

Januari
Februari
Maart
April
Mei
Juni
Juli
Augustus
September
Oktober
November
December
Totaal

Beschikking Negatief

Beschikking Buiten
Behandeling

432

6

15

429

5

5

362

3

2

232

2

0

315

0

8

112

0

20

174

1

9

301

0

0

91

0

7

69

0

0

84

0

2

94

0

0

2695

17

68

Pagina 72 van 74

Jaarverslag 2013
van de Nationale Veiligheidsinstantie Spoor
Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid | augustus 2013

Pagina 73 van 74