Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 845 IX

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Financiën (IXB) en de
begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA) voor
het jaar 2017 (wijziging samenhangende met de
Najaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 15 december 2017
De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend
onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in
de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven antwoorden.
De vragen zijn op 7 december 2017 voorgelegd aan de Minister van
Financiën. Bij brief van 14 december 2017 zijn ze door de Minister van
Financiën beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De waarnemend griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

kst-34845-IX-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

1

Vraag 1
Wat is de reden voor veel lager dan verwachte realisatie van de Exportkredietverzekeringen (– 6.000,0 miljoen euro = –60%) en wordt op basis
hiervan ook een lager bedrag verwacht/ begroot voor 2018?
Antwoord op vraag 1
Zoals omschreven in begrotingsartikel 5 is er in de regel «Verplichtingen
Exportkredietverzekeringen» geen sprake van een raming. De € 10 miljard
betreft een plafond voor de nieuwe verplichtingen die jaarlijks kunnen
worden aangegaan, het zogenoemde «obligobenuttingplafond.» In 2017 is
er ongeveer € 4 miljard aan nieuwe verplichtingen geaccepteerd onder dit
plafond.
Zoals omschreven op pagina 34 in de beleidsdoorlichting van artikel 5 van
begroting IX (Kamerstukken 2016–2017, 31 935, nr. 32) kunnen grote
schommelingen optreden in de benutting per jaar. Deze zijn niet goed te
voorspellen, omdat de exportkredietverzekering een vraaggestuurd
instrument is en omdat het om relatief weinig transacties van gemiddeld
relatief grote bedragen gaat. De belangrijkste factor bij de benutting is
welke potentiële transacties op welk moment Nederlandse exporteurs ter
verzekering aanbieden.
Vraag 2
Kan de Minister een uitsplitsing geven van de verwachte realisatie van de
Exportkredietverzekeringen (4.000,0 miljoen euro) verdeeld over de
fossiele en niet-fossiele industrie?
Antwoord op vraag 2
De nieuwe verplichtingen 2017 zijn voor 22% gerelateerd aan fossiele
brandstoffen. Dit percentage is op dezelfde manier berekend zoals in de
antwoorden op eerdere Kamervragen (van 6 oktober 2017, Aanhangsel
van de Handelingen 2017–2018, nr. 125, en van 13 juli, Aanhangsel van de
Handelingen 2016–2017, nr. 2328). Nota bene: Uitgereikte polissen uit
2017 vloeien in de meeste gevallen voort uit dekkingstoezeggingen die tot
enkele jaren terug zijn afgegeven, waarmee op dat moment de
verplichting voor de staat ontstond. De nieuwe verplichtingen bestaan
grotendeels uit dekkingstoezeggingen waarvoor per 2017 nog geen polis
is uitgegeven. De nieuwe verplichtingen komen dus niet overeen met de
uitgereikte polissen uit 2017 zoals te vinden op de website van Atradius
Dutch State Business (ADSB).
Vraag 3
Kan worden aangeven hoe de gerealiseerde projecten vanuit de exportkredietverzekeringen passen bij de in 2017 de aangenomen resolutie van
het Europese parlement (P8_TA-PROV(2017)0380), die stelt dat de EU de
financiële stromen naar fossiele brandstoffen en hoge-CO2-infrastructuur
moet tackelen en met prioriteit moet desinvesteren uit fossiele brandstoffen, inclusief de uitfasering van exportkredieten voor fossiele
investeringen en de roep voor specifieke publieke garanties om groene
investeringen te promoten?
Antwoord op vraag 3
In de antwoorden op de Kamervragen over de exportkredietverzekeringgedekte transacties in de fossiele sector van 6 oktober 2017 (Aanhangsel
van de Handelingen 2017–2018, nr. 125 en 126), 13 juli 2017 (Aanhangsel
van de Handelingen 2016–2017, nr. 2328) en van 20 juni 2017 (Aanhangsel
van de Handelingen 2016–2017, nr. Z08578) wordt uitgebreid ingegaan op
transacties die gerelateerd zijn aan fossiele brandstoffen. De exportkredietverzekering is een generiek en vraaggestuurd instrument dat ertoe
bijdraagt dat Nederlandse exporteurs op gelijke voet kunnen concurreren
met het buitenland. Het CBS heeft becijferd dat hiermee jaarlijks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

2

gemiddeld 20.000 banen gemoeid zijn. De exportkredietverzekering is
beschikbaar voor Nederlandse export in den brede. Er worden geen
sectoren uitgesloten. Mocht Nederland unilateraal besluiten leveringen
aan fossiele projecten uit te sluiten van verzekering, dan is het enige effect
dat Nederlandse export en werkgelegenheid verschuift naar het
buitenland, wat vooral de Nederlandse watersector zou schaden. De
uitsluiting door Nederland heeft namelijk geen gevolgen voor de
afweging van het buitenlandse bedrijf dat heeft besloten te investeren in
de fossiele sector en brengt het behalen van de doelstellingen van Parijs
niet dichterbij.
Daar komt bij dat de onderliggende transacties uit de categorie olie- en
gassector een grote verscheidenheid kennen wat betreft de effecten op
het klimaat. Zo komt het vaak voor dat de verzekerde transacties uit de
olie- en gassector ertoe bijdragen dat de afnemer juist schonere, veiligere
en milieuvriendelijkere technologieën gebruikt. Nederland heeft onlangs
– samen met Denemarken en Canada het voortouw genomen in
OESO-verband om te rapporteren waar de exportkredietverzekering
– ongeacht de sector waarop een transactie betrekking heeft – een
bijdrage levert aan klimaatdoelstellingen. Voor alle transacties geldt dat
de staat alleen verzekeringen afgeeft voor transacties waarvan de milieuen sociale risico’s aanvaardbaar zijn bevonden na beoordeling aan de
hand van internationale standaarden, waar gevolgen voor het milieu en
de CO2-uitstoot integraal onderdeel van uitmaken.
Omdat de exportkredietverzekering een vraaggestuurd instrument is ligt
het voor de hand dat de portefeuille in de komende jaren langs natuurlijke
weg, door vraageffecten, zal verschuiven naar meer duurzame projecten.
Het is daarbij van belang dat de bekendheid van de exportkredietverzekering bij exporteurs in de hernieuwbare energiesector wordt vergroot. De
exportkredietverzekering is volledig beschikbaar voor bedrijven die willen
bijdragen aan het reduceren van broeikasgasemissies. In het verlengde
van de resolutie van het Europees parlement en op basis van internationale afspraken worden in exportkredietverzekering-verband ruimere
dekkingsmogelijkheden geboden voor projecten die bijdragen aan het
behalen van de doelstelling van Parijs. De Nederlandse staat heeft
onlangs Climate Investor One in verzekering genomen, een Nederlands
fonds dat publieke en private middelen gaat bundelen om hernieuwbare
energieprojecten in ontwikkelingslanden te ontwikkelen.
Ten slotte mag niet onvermeld blijven dat met exportkredietverzekeringdekking weliswaar projecten mogelijk worden gemaakt maar dat er zeker
geen sprake is van financiële stromen naar fossiele projecten. De
exportkredietverzekering wordt op kostendekkende basis aangeboden.
Dat wil zeggen dat alle premies ex ante op een kostendekkende basis in
rekening worden gebracht, en – zoals ook uit de beleidsdoorlichting
blijkt – is de Nederlandse exportkredietverzekering ook ex post
ruimschoots kostendekkend.
Vraag 4
Is de regering voornemens in 2018 een concreet plan uit te werken ter
uitfasering van exportkredieten voor fossiele investeringen?
Antwoord op vraag 4
Zoals in de antwoorden op de Kamervragen van de leden Beckerman,
Hijink, Ouwehand en Van Raan van 20 juni 2017 (Aanhangsel van de
Handelingen 2016–2017, nr. 2328) in het antwoord op deelvraag 11 is
aangegeven overweegt het kabinet geen expliciet beleid om verzekering
van projecten die niet bijdragen aan de doelstellingen van Parijs af te
bouwen. Wel wil het kabinet graag dat het exportkredietverzekering-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

3

instrumentarium vaker wordt gebruikt voor transacties die bijdragen aan
het behalen van de doelstellingen, op basis van internationale afspraken
of door transacties welwillend te bekijken voor wat betreft bijvoorbeeld
het binnenlands bestanddeel. Dit blijkt uit het verzekeren van Climate
Investor One, waarbij op voorhand niet precies vaststaan hoe groot het
binnenlandse bestanddeel is.
Vraag 5 en 6
Wat is de reden van de hogere definitieve vergoeding over 2016 voor
Atradius en wordt op basis hiervan een structurele verhoging van de
vergoeding verwacht?
Kan de regering aangeven wat de criteria zijn voor de vaststelling van de
vergoeding voor Atradius?
Antwoord op vragen 5 en 6
De vergoeding voor Atradius Dutch State Business (ADSB) bestaat sinds
de laatste herziening van de vergoedingsregeling uit drie delen: een vaste
component, een resultaatafhankelijke component en een (beperkte)
variabele component. De resultaatafhankelijke component is sinds de
herziening een percentage van het kasresultaat van de staat: premies +
schaderestituties – schades. Restituties op basis van Club van Parijsregelingen worden in deze berekening buiten beschouwing gelaten, omdat de
staat daarin een grotere rol speelt dan ADSB. De gedachte hierachter is
om conform de principal agent-theorie de financiële belangen van
opdrachtgever staat en uitvoerder ADSB aan elkaar gelijk te schakelen.
Het gevolg hiervan is dat als de staat een goed kasresultaat boekt, de
vergoeding voor ADSB ook hoger uitvalt. Dat de vergoeding zowel in 2016
als in 2017 hoger uitvalt, hangt derhalve samen met het relatief hoge
kasresultaat van de staat over begrotingsjaar 2017, als gevolg van hoge
premie-inkomsten en vooral lage schade-uitkeringen. Dit is ook toegelicht
in de beleidsdoorlichting op pagina 37 (Kamerstukken II 2016–2017,
31 935, nr. 32).
Of de vergoeding de komende jaren ook hoger uitvalt is moeilijk te
voorspellen; zoals in hoofdstuk 3 (pagina’s 34–39) van de beleidsdoorlichting is toegelicht zijn zowel inkomsten – onder meer door het
vraaggestuurde karakter – als uitgaven – door de onvoorspelbaarheid van
het optreden van schades – van de exportkredietverzekering lastig te
voorspellen. Hetzelfde geldt dus ook voor het kasresultaat van de staat en
daarmee eveneens voor de resultaatafhankelijke component van de
vergoeding.
Vraag 7
Ondersteunt de regering het standpunt van de Minister van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking, zoals verwoord in het algemeen
overleg RBZ/Handel en WTO, dat subsidies voor fossiele brandstoffen
aangepakt moeten worden?
Antwoord op vraag 7
Minister Kaag heeft tijdens het Algemeen Overleg van 6 december
jongstleden, naar aanleiding van discussies die in WTO-verband worden
gevoerd, aangegeven het uitfaseren van subsidies op fossiele brandstoffen belangrijk te vinden. Hiermee heeft de Minister de inzet van het
kabinet in het kader van de besprekingen in de WTO verwoord.
Vraag 8
Wanneer wordt dierenwelzijn onderdeel het beleidsdocument betreffende
sociale en milieu-aspecten van Atradius Dutch State Business (ADSB)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

4

Antwoord op vraag 8
Het beleidsdocument beschrijft in generieke zin het beleidskader en het
proces van de milieu- en sociale due diligence voor de exportkredietverzekering. Daarbij wordt niet apart op elke milieu- en sociale norm ingegaan
waarop een beoordeling kan worden uitgevoerd. Welke normen worden
beoordeeld is immers transactiespecifiek. De milieu- en sociale due
diligence geschiedt op basis van erkende internationale standaarden die
invulling geven aan de voor een transactie relevante maatschappelijk
verantwoord ondernemen (mvo)-normen. Het beleidsdocument verwijst
naar deze internationale standaarden. Dierenwelzijn is sinds lang één van
de mvo-aspecten waarop de milieu- en sociale due diligence zich kan
richten.
Overigens heeft op 30 november jongstleden een publieke consultatie van
het nieuwe concept mvo-beleidsdocument plaatsgevonden met exporteurs en maatschappelijke belangenorganisaties. Naar verwachting zal het
afgeronde mvo-beleidsdocument begin volgend jaar aan uw Kamer
worden aangeboden.
Vraag 9
Hoeveel uitzonderingen zijn binnen ADSB gemaakt ten aanzien van de
categorisatie en review van projecten aan gevoelige sectoren zoals de
«large scale agriculture»? In hoeveel gevallen hing dit samen met het feit
dat de verzekering alleen gerelateerd was aan valuta risico of garanties
die alleen indirect aan de transactie gerelateerd waren en hoeveel
transacties of projecten zijn op basis van uitzonderingen niet gereviewd
op sociale, dierenwelzijn en/of mileustandaarden?
Antwoord op vraag 9
Iedere aanvraag voor een exportkredietverzekering wordt volgens een
vaste procedure behandeld. Allereerst vindt een screening plaats of er een
milieu- en sociale due diligence moet worden uitgevoerd volgens de
regels zoals deze zijn vastgelegd in internationale en nationale kaders.
Indien deze milieu- en sociale due diligence moet worden uitgevoerd,
volgen classificatie naar risicoprofiel en de uitvoering van de milieu- en
sociale due diligence. De procedure van screening, classificatie en due
diligence, alsmede de daarbij behorende criteria, worden nader toegelicht
in het mvo-beleidsdocument. Op deze procedure zijn geen uitzonderingen
gemaakt in het geval van grote (of kleine) landbouwprojecten waar het
dierenwelzijn relevant was.
Vraag 10, 26 en 27
Waarom is er een hogere bijdrage aan Logius voor ICT-dienstverlening?
Kan de hogere bijdrage aan Logius nader worden toegelicht? Wat is de
reden voor de hogere bijdrage? Waar is deze door veroorzaakt?
Kunt u een overzicht geven waar de hogere bijdrage aan Logius uit
bestaat?
Antwoord op vraag 10, 26 en 27
Het betreft conform het contract een vooruitbetaling van de eerste
kwartaalfactuur 2018 van de diensten Digipoort (€ 5,6 mln.), Standard
Business Reporting (SBR) (€ 4,7 mln.) en Mijnoverheid (€ 5,5 mln.).
Vraag 11
Waaruit bestaat de garantie BES van 135 miljoen euro?
Antwoord op vraag 11
Deze garantie vloeit voort uit het Depositogarantiestelsel dat per 4 oktober
2017 voor Caribisch Nederland is ingevoerd (DGS BES). Dit depositogarantiestelsel is ingevoerd om depositohouders te beschermen en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

5

stabiliteit van het financiële stelsel te vergroten. De Nederlandsche Bank
(DNB) heeft ten tijde van de oprichting van het depositogarantiestelsel
ingeschat dat de totale omvang van de tegoeden die onder de dekking
van het DGS BES vallen gelijk is aan € 135 miljoen. Jaarlijks zal bij
Voorjaarsnota op basis van de laatste raming van deze maximale
exposure worden bekeken of de hoogte van de garantieverplichting moet
worden bijgesteld.
Vraag 12
Worden de wisselkoersbijstellingen van de Wereldbank en de Aziatische
Infrastructuurinvesteringsbank (AIIB) nu structureel verwerkt? Wordt dit
jaarlijks bepaald?
Antwoord op vraag 12
De wisselkoersbijstellingen van de Wereldbank en de AIIB worden
verwerkt op basis van ramingen van het CPB. Dit gebeurt ieder begrotingsjaar op vaste momenten voor zowel de verplichtingen als de
uitgaven.
Vraag 13
Waaruit bestaan de investeringsverzekeringen? Hoe vaak is hier de
afgelopen jaren gebruik van gemaakt?
Antwoord op vraag 13
Dit is toegelicht op pagina 89 in bijlage 3 van de beleidsdoorlichting
(Kamerstukken II 2016–2017, 31 935, nr. 32). De investeringsverzekering is
bedoeld voor het afdekken van politieke risico’s bij investeringen door
Nederlandse bedrijven in het buitenland: onteigening, transferbelemmeringen, oorlog en eventueel contractbreukrisico. Het kan bijvoorbeeld
gaan om een Nederlands bedrijf dat een fabriek in een relatief risicovol
land overneemt of opstart en daarbij het risico loopt dat dividend of
rentebetalingen op een verstrekte lening mogelijk niet kan ontvangen
doordat nieuwe kapitaalrestricties in het desbetreffende land zijn
ingevoerd.
De investeringsverzekering wordt relatief weinig gebruikt, gemiddeld 1 à 2
keer per jaar. Deze verzekering is bedoeld voor risico’s die optreden bij
investeringen van Nederlandse bedrijven, in plaats van zoals de exportkredietverzekering voor risico’s die samenhangen met exporttransacties.
Daarom is de verzekering van grote toegevoegde waarde in het
productenpalet.
Vraag 14
Wat zijn de budgettaire opbrengsten van respectievelijk box 1, 2 en 3 van
de inkomstenbelasting in de laatste vijf jaar?
Antwoord op vraag 14
Het kan tot circa vijf jaar duren voordat de aanslagen inkomstenbelasting
voor een belastingjaar definitief zijn opgelegd. Daarom is 2013 het meest
recent beschikbare jaar waarvoor deze gegevens beschikbaar zijn. Omdat
heffingskortingen worden toegepast op de totale verschuldigde belasting
in box 1, 2 en 3 samen, kan de totale netto heffing niet worden onderverdeeld naar deze boxen. Daarom is in onderstaande tabellen de heffing op
het belastbaar inkomen per box weergegeven, met daaronder de totale
heffingskorting en netto heffing als separate rijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

6

Tabel 1: Budgettaire opbrengst box 1, 2 en 3 per belastingjaar voor de periode
2009–2013 (absolute bedragen)
Inkomstenbelasting (€ mrd)
Heffing belastbaar inkomen box 1
Heffing belastbaar inkomen box 2
Heffing belastbaar inkomen box 3
Totaal heffingskorting
Totaal netto heffing

2009

2010

2011

2012

2013

€ 111,3
€ 0,8
€ 3,5
€ – 35,5

€ 112,1
€ 1,0
€ 3,7
€ – 35,3

€ 113,9
€ 0,9
€ 3,8
€ – 36,2

€ 115,7
€ 1,0
€ 3,7
€ – 36,8

€ 117,9
€ 0,7
€ 3,8
€ – 36,9

€ 80,1

€ 81,5

€ 82,4

€ 83,6

€ 85,6

Bron: CBS

Vraag 15
Kan de betaalde belasting uitsplitst worden naar inkomensdecielen? Welk
percentage betaalt het bovenste deciel? Kan dit uitgesplitst worden naar
verschillende belastingen zoals de inkomstenbelasting en de btw?
Antwoord op vraag 15
Het meest recent beschikbare jaar waarvoor deze gegevens beschikbaar
zijn is 2013. De verdeling naar inkomensdecielen is weergegeven in tabel
2 (absoluut) en 3 (relatief) met daarin een onderscheid naar inkomstenbelasting, BTW en overige indirecte belastingen. De inkomensdecielen zijn
gebaseerd op het bruto inkomen, door het CBS gedefinieerd als het
primaire inkomen (uit arbeid, onderneming en vermogen), verhoogd met
uitkeringen en ontvangen inkomensoverdrachten zoals partneralimentatie.
Tabel 2: verdeling betaalde belasting naar inkomensdecielen (absolute bedragen)
Bruto inkomen

Inkomstenbelasting
(€ mrd)

Indirecte belastingen (€ mrd)
BTW

Overige
indirecte
belastingen

Totaal (€ mrd)

1e 10%-groep
2e 10%-groep
3e 10%-groep
4e 10%-groep
5e 10%-groep
6e 10%-groep
7e 10%-groep
8e 10%-groep
9e 10%-groep
10e 10%-groep

€ 0,5
€ 1,3
€ 1,9
€ 2,9
€ 4,6
€ 6,4
€ 8,4
€ 11,0
€ 15,6
€ 33,0

€ 1,3
€ 1,3
€ 2,4
€ 3,2
€ 3,5
€ 4,4
€ 5,3
€ 7,3
€ 8,9
€ 11,2

€ 1,0
€ 1,1
€ 1,9
€ 2,7
€ 3,1
€ 3,5
€ 4,4
€ 5,9
€ 6,5
€ 7,2

€ 2,8
€ 3,7
€ 6,2
€ 8,8
€ 11,1
€ 14,2
€ 18,1
€ 24,3
€ 31,0
€ 51,4

Totaal

€ 85,6

€ 48,9

€ 37,2

€ 171,8

Bron: CBS

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

7

Tabel 3: verdeling betaalde belasting naar inkomensdecielen (percentueel)
Bruto inkomen

Inkomstenbelasting (%)

Indirecte belastingen (%)
BTW

Overige
indirecte
belastingen

Totaal (%)

1e 10%-groep
2e 10%-groep
3e 10%-groep
4e 10%-groep
5e 10%-groep
6e 10%-groep
7e 10%-groep
8e 10%-groep
9e 10%-groep
10e 10%-groep

0,6%
1,5%
2,2%
3,4%
5,4%
7,5%
9,8%
12,9%
18,2%
38,5%

2,7%
2,7%
4,9%
6,6%
7,1%
9,0%
10,8%
15,0%
18,3%
23,0%

2,6%
2,9%
5,0%
7,2%
8,2%
9,3%
11,9%
16,0%
17,5%
19,3%

1,6%
2,2%
3,6%
5,1%
6,5%
8,3%
10,6%
14,1%
18,1%
29,9%

Totaal

100,0%

100,0%

100,0%

100,0%

Bron: CBS

Vraag 16
Hoeveel betaalt het onderste percentiel in absolute termen aan belasting?
En het tiende percentiel? Hoeveel betaalt het bovenste percentiel?
Antwoord op vraag 16
Voor de verdeling van belastingopbrengsten naar inkomensdecielen,
verwijs ik naar tabellen 2 en 3. Een nader onderscheid naar percentielen is
niet voorhanden.
Vraag 17
Kan de gemiddelde lastendruk in een tabel voor en na het kabinetsbeleid
gegeven worden?
Antwoord op vraag 17
In tabel 4 en figuur 5 wordt de gemiddelde belastingdruk weergegeven,
gegeven de hoogte van het bruto inkomen. De belastingdruk is berekend
als het verschil tussen het bruto inkomen en het netto inkomen als
aandeel van het bruto inkomen. De percentages zijn gebaseerd op de
inkomstenbelasting, premie volksverzekeringen, algemene heffingskorting
en arbeidskorting. Overige heffingskortingen, indirecte belastingen en
toeslagen zijn in dit overzicht niet meegenomen.
Tabel 4: Gemiddelde belastingdruk in 2017 en 2021
Inkomen bruto

2017

2021

€0
€ 10.000
€ 20.000
€ 30.000
€ 40.000
€ 50.000
€ 60.000
€ 70.000
€ 80.000
€ 90.000
€ 100.000

0,0%
10,4%
9,3%
21,3%
28,1%
32,3%
35,1%
37,4%
39,7%
41,4%
42,8%

0,0%
8,0%
8,2%
17,0%
23,6%
28,6%
32,0%
34,5%
37,1%
39,2%
40,8%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

8

Vraag 18
Figuur 5: Gemiddelde belastingdruk in 2017 en 2021

Wanneer is het document «beleidsinformatie 2018» beschikbaar?
Antwoord op vraag 18
De beleidsinformatiekaart 2018 wordt uiterlijk februari 2018 gepubliceerd
op rijksoverheid.nl.
Vraag 19
Kan het toptarief van de inkomstenbelasting voor alle EU-lidstaten
gegeven worden, met ook het drempelbedrag vanaf wanneer dit betaald
wordt?
Antwoord op vraag 19
Tabel 6 toont voor 2017 het toptarief inkomstenbelasting (inclusief
eventuele verhogingen) en het inkomen vanaf wanneer dit toptarief
toegepast wordt. De tarieven zijn gebaseerd op het rapport Taxation
trends in the European Union1, de grensinkomens op een overzicht op de
site van de Europese Unie over inkomstenbelasting2.
Tabel 6: Toptarief en grensinkomen toptarief voor EU-landen, IJsland en Noorwegen
Land

België
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
IJsland
Ierland
Italië
Kroatië
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland

Toptarief inkomstenbelasting

Toptarief vanaf inkomen

53,2%
10,0%
35,0%
55,8%
50,5%
20,0%
51,4%
50,2%
55,0%
15,0%
46,3%
48,0%
47,2%
42,4%
23,0%
15,0%
45,8%
35,0%
52,0%

€ 38.830
€0
€ 60.001
€ 64.445
€ 256.304
€0
€ 73.100
€ 152.260
€ 40.000
€0
€ 81.432
€ 33.800
€ 75.001
€ 17.487
€0
€0
€ 200.004
€ 60.000
€ 67.072

1

«Taxation trends in the European Union», Directorate-General for Taxation and Customs Union
(European Commission), June 2017.
2
https://europa.eu/youreurope/citizens/work/taxes/income-taxes-abroad/index_nl.htm.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

9

Land

Toptarief inkomstenbelasting

Toptarief vanaf inkomen

38,5%
50,0%
32,0%
56,2%
16,0%
50,0%
25,0%
43,5%
15,0%
45,0%
57,1%

€ 95.618
€ 90.000
€ 20.335
€ 80.640
€0
€ 70.907
€ 35.022
€ 60.000
€0
€ 171.619
€ 63.903

Noorwegen
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Spanje
Tsjechië
Verenigd Koninkrijk
Zweden

Vraag 20
Kunnen de milieubelastingen als percentage van het BBP en als
percentage van de belastingopbrengst gegeven worden voor de
EU-lidstaten?
Antwoord op vraag 20
In het rapport «Taxation trends in the European Union» dat jaarlijks door
de Europese Commissie wordt gepubliceerd, wordt inzicht geboden in de
belastingopbrengsten van de EU-lidstaten. In het rapport wordt zowel
weergegeven hoe de belastingopbrengsten van de lidstaten zich
verhouden tot het Bruto Binnenlands Product (BBP) als tot de totale
belastingopbrengsten van het land. Voor de milieubelastingen geldt dat
kan worden verwezen naar de tabellen 65 en 66 van het rapport. Zie
hieronder een samengesteld overzicht van beide tabellen.
Tabel 7: Milieubelastingen in EU-lidstaten (2015)
Land

België
Bulgarije
Cyprus
Denemarken
Duitsland
Estland
Finland
Frankrijk
Griekenland
Hongarije
Ierland
Italië
Kroatië
Letland
Litouwen
Luxemburg
Malta
Nederland
Oostenrijk
Polen
Portugal
Roemenië
Slovenië
Slowakije
Spanje
Tsjechië
Verenigd
Koninkrijk
Zweden

Revenue
(in € millions)

% of BBP

% of total
taxation

Ranking 2015

5.303
1.156
404
6.024
48.326
491
4.165
38.823
5.189
2.128
2.992
45.423
1.126
508
623
864
138
12.815
5.216
9.765
3.192
3.508
1.157
1.181
16.987
3.231

1,3
2,6
2,3
2,2
1,6
2,4
2,0
1,8
3,0
1,9
1,2
2,8
2,6
2,1
1,7
1,7
1,6
1,9
1,5
2,3
1,8
2,2
3,0
1,5
1,6
1,9

2,9
8,8
6,9
4,8
4,1
7,2
4,5
3,9
8,1
5,0
4,9
6,4
6,8
7,2
5,7
4,5
4,7
5,0
3,5
7,0
5,2
7,8
8,1
4,7
4,7
5,6

28
1
8
18
24
5
22
26
3
16
17
10
9
6
11
23
19
15
27
7
14
4
2
20
21
12

46.857
7.799

1,8
1,7

5,5
4,0

13
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

10

Vraag 21
Hoeveel mensen ontvangen respectievelijk de zorgtoeslag, de
huurtoeslag, de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget? Wat is
het bedrag dat zij gemiddeld ontvangen?
Antwoord op vraag 21
Hieronder vindt u een overzicht van het aantal toeslagontvangers per
toeslag en het gemiddelde jaarlijkse bedrag per toeslag.
Tabel 8: Aantal toeslagontvangers en gemiddeld bedrag
2016
Huurtoeslag
Kinderopvangtoeslag
Kindgebonden budget
Zorgtoeslag

Aantal

Gem. bedrag per jaar

1.400.000
420.000
807.000
4.600.000

€ 2.360
€ 3.900
€ 2.350
€ 910

Vraag 22
Wat is de gevoeligheid van de budgettaire opbrengst van de verschillende
belastingen (inkomstenbelasting box 1, 2 en 3, BTW, Vpb, accijnzen) voor
de economische groei? Met hoeveel (in percentage en budgettair beslag)
nemen deze belastingopbrengsten toe als de economische groei 1%-punt
hoger of lager is?
Antwoord op vraag 22
Een eenduidig antwoord op deze vraag is niet te geven. Mede doordat een
dergelijk inschatting een groot aantal aannames vraagt en de onderzoeksperiode bepalend kan zijn voor de uitkomsten leiden verschillende
onderzoeken niet tot dezelfde conclusies.
Voor bijvoorbeeld de gevraagde stijging van de inkomsten bij een
1%-punt hogere of lagere BBP-groei is van belang hoe die economische
groei is samengesteld. Een hogere economische groei gedragen door een
groei van de consumptie heeft een heel ander effect op de inkomsten dan
hogere groei door een toename van de export. Dat maakt het lastig om in
zijn algemeenheid het effect van een 1%-punt hogere groei op de
verschillende belastingsoorten weer te geven.
Daarnaast kent elke belastingsoort een eigen grondslag. Voor de
loonheffing zijn vooral de loonontwikkeling, werkgelegenheid en
pensioenpremies van belang. De BTW-ontvangsten hangen vooral af van
de particuliere consumptie, investeringen in woningen en de overheidsuitgaven. Ook de samenstelling van de consumptie (relatief veel in het
normale of juist het verlaagde tarief) is van belang. Voor de vpb zijn
uiteindelijk de (fiscale) winsten van bedrijven doorslaggevend. Mogelijkheden tot het verrekenen van verliezen en een aanslagproces dat geruime
tijd (meerdere jaren) kan duren zorgen voor verschuivingen in de tijd.
Daarmee wordt de samenhang met de BBP-groei in een bepaald jaar
zwakker.
Onder andere om deze redenen worden belastingelasticiteiten vaak
geschat ten opzichte van de relevante grondslag en niet op de totale
economische groei. Dat doet bijvoorbeeld ook de OESO voor een groot
aantal landen.3 De OESO heeft ook de elasticiteit ten opzicht van de
output gap geschat voor de grootste belastingsoorten. Uit deze schattingen volgt een elasticiteit van 1,0 voor de indirecte belastingen
waaronder de btw, 3,1 voor de vpb en 1,4 voor het totaal van inkomsten3

Price, R., T. Dang and Y. Guillemette (2014), «New Tax and Expenditure Elasticity Estimates for
EU Budget Surveillance», OECD Economics Department Working Papers, No. 1174, OECD
Publishing, Paris.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

11

belasting en sociale premies. Op basis hiervan groeien de belastinginkomsten van de grote belastingen gemiddeld net iets harder dan het BBP
over een langere termijn. Daar was volgens het CPB – dat een heel andere
methodiek toepast – tijdens de crisis in ieder geval geen sprake van, zo
blijkt uit onderzoek naar de progressiefactor.4 Ook de Studiecommissie
Belastingstelsel5 concludeert op basis van 5- en 10-jaarsvoortschijdende
gemiddeldes van de progressiefactor dat de belastingen sinds halverwege
de jaren »90 juist iets minder hard gegroeid zijn dan het BBP. Uit recenter
onderzoek van de Europese Commissie6 blijkt dan weer dat de endogene
(dus exclusief beleid) belastingelasticiteit voor Nederland dicht uitkomt bij
de 1. Een 1 procent hoger BBP betekent iets meer dan 1% hogere
belastinginkomsten. Dit gaat hier om een gemiddelde voor de periode
2001–2012.
Vraag 23
Kunnen de ramingen en de realisaties voor de verschillende belastingen
(inkomstenbelastingen, BTW, Vpb, Accijnzen) bij Miljoenennota,
Voorjaarsnota, Najaarsnota en Slotwet gegeven worden voor de
afgelopen vijf jaar? Welke belasting kent de grootste afwijking? Hoe kan
dit?
Antwoord op vraag 23
In het Financieel Jaarverslag is in bijlage 4 voor elke begroting per
belastingsoort het verschil te vinden tussen de oorspronkelijke raming bij
Miljoenennota en de uiteindelijke realisatie.7 Zie onderstaande
overzichten uit het Financieel Jaarverslag 2012 t/m 2016. In het budgettaire hoofdstuk wordt zowel het verschil in beleidsmatige als endogene
ontwikkeling ten opzichte van de begroting besproken. Eén van de
belastingsoorten die veelvuldig grote afwijkingen laat zien is de vennootschapsbelasting. Om die reden is in bijlage 12 van Miljoenenota 20188 dit
jaar uitgebreid aandacht besteed aan de raming van de vennootschapsbelasting, hoe zich die verhoudt tot de begroting en de achterliggende
verklaringen.

4

CPB, (2014), Progressiefactor onder druk tijdens de crisis.
Studiecommissie Belastingstelsel, 2010.
6
Europese Commissie (2013), Discretionary tax measures: pattern and impact on tax elasticities,
Economic Papers 499.
7
http://rijksbegroting.nl/2016/kamerstukken,2017/5/17/kst233935_4.html.
8
http://rijksbegroting.nl/2018/kamerstukken,2017/9/20/kst237146_12.html.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

12

Tabel 9:

FJR 2012 http://www.rijksbegroting.nl/2012/verantwoording/
financieel_jaarverslag,kst181515_27.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

13

Tabel 10:

FJR 2013 http://www.rijksbegroting.nl/2013/verantwoording/
financieel_jaarverslag,kst195493_30.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

14

Tabel 11:

FJR 2014 http://www.rijksbegroting.nl/2014/verantwoording/
financieel_jaarverslag,kst208273_9.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

15

Tabel 12:

FJR 2015 http://www.rijksbegroting.nl/2015/verantwoording/
financieel_jaarverslag,kst221780_9.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

16

Tabel 13:

FJR 2016 http://rijksbegroting.nl/2016/kamerstukken,2017/5/17/kst233935_4.html

Vraag 24
Hoeveel mensen moeten jaarlijks hun toeslag terugbetalen? Welk
percentage van het totaal is dit?
Antwoord op vraag 24
Van de 7,2 miljoen toeslagaanvragers hebben 1,9 miljoen aanvragers een
verzoek tot terugbetaling van teveel ontvangen toeslag ontvangen. Dit is
27% van het totaal. Terugbetalingen en nabetalingen zijn inherent aan de
voorschotsystematiek van de toeslagen en kunnen bijvoorbeeld het
gevolg zijn van wijzigingen in het inkomen of in de persoonlijke situatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

17

De afgelopen jaren is veel werk gemaakt van het verminderen van het
aantal terugvorderingen. Ten opzichte van 2012 is het percentage
terugbetalingen gedaald van 31% naar 27%, het absolute aantal is
afgenomen met 900.000.
Vraag 25
Kan het «blauwe boekje» zoals gestuurd aan de Kamer jaarlijks geüpdatet
worden?
Antwoord op vraag 25
Het «blauwe boekje» zal jaarlijks bij Miljoenennota worden geactualiseerd.
Vraag 26 en 27
Zie bij vraag 10
Vraag 28
Kunt u een uitgebreid inzicht bieden in de opbrengsten van de Staatsloterij en de verrekening met Lotto?
Antwoord op vraag 28
De Nederlandse Loterij is in 2016 ontstaan uit een fusie tussen de
Staatsloterij en de Lotto. De totale afdracht van Nederlandse Loterij
bestaat uit tenminste 15% van de omzet na aftrek van prijzen en kosten
van de Staatsloterij en Lotto 63% van de totale afdracht van de Nederlandse Loterij komt toe aan de Staat, 27% aan NOC*NSF en 10% aan de
Stichting Aanwending Loterijgelden Nederland (ALN).
Voor de afdracht van de eerste drie kwartalen van 2017 verwijzen wij naar
de onderstaande tabel, waarbij de bovenstaande verdeelsleutel is
toegepast.
Tabel 14:

Omzet na aftrek van prijzen en
kosten
Afdracht (15%)

Staatsloterij

Lotto

€ 400.014.244
€ 60.002.137

€ 309.074.715
€ 46.361.207

€ 709.088.959
€ 106.363.344

Verdeling van afdracht
Staat
NOC*NSF
ALN

63%
27%
10%

€ 67.008.907
€ 28.516.225
€ 10.838.212

Totale afdracht

100%

€ 106.363.344

Vraag 29
Waarop is het percentage van 63% gebaseerd? Wat is de ratio achter dit
percentage?
Antwoord op vraag 29
De verdeelsleutel van 63% / 37% is een afspraak gemaakt in het fusieproces. De verdeelsleutel is voornamelijk gebaseerd op de economische
waarde van SENS B.V. (Staatsloterij) en SNS B.V (Lotto) ten tijde van de
fusie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

18

Vraag 30
Welke beleidsmatige mutaties worden na deze tweede suppletoire
begroting nog voorzien? Kunt u bevestigen dat deze aan de Kamer
gemeld zullen worden op het daarvoor bestemde tijdstip?
Antwoord op vraag 30
Conform de Rijksbegrotingsvoorschriften worden de Tweede en Eerste
Kamer middels een Kamerbrief uiterlijk 15 december 2017 geïnformeerd
over de beleidsmatige mutaties die na de Najaarsnota 2017 en de
bijbehorende 2e suppletoire begrotingswet zijn opgetreden op begroting
IX (Financiën en Nationale Schuld).
Vraag 31
Waardoor is de loonbijstelling veroorzaakt?
Antwoord op vraag 31
Bij eerste suppletoire begroting 2017 heeft het departement Financiën, net
als andere departementen, loonbijstelling ontvangen (€ 57,5 mln.) ter
compensatie van gestegen loonkosten. Deze loonbijstelling is in eerste
instantie geplaatst op artikel 10 Nominaal en Onvoorzien hoofdstuk IXB.
Bij tweede suppletoire begroting is de loonbijstelling uitgekeerd naar de
betreffende budgetten voor loonkosten op de artikelen 1 en 8.
Vraag 32 en 36
Wat is de oorzaak van de hogere dan verwachte kosten voor vervolging
die zijn doorberekend aan belastingschuldigen?
Welke uitgaven staan er tegenover de kosten voor vervolging?
Antwoord op vraag 32 en 36
Op grond van de Kostenwet rekent de Belastingdienst een tarief voor
invorderingswerkzaamheden (aanmaningen, dwangbevelen, beslagen en
verkopingen). Voor de jaren 2015 en 2016 was sprake van lager dan
geraamde ontvangsten. Bij 1e suppletoire begroting 2017 is deze
neerwaartse ramingsbijstelling structureel verwerkt in de begroting
(€ 20 mln. per jaar). Bij 2e suppletoire blijkt dat sprake is van meer
invorderingswerkzaamheden bij de Belastingdienst. Dit betekent dat de
ramingsbijstelling bij de ontvangsten in 2017 € 13,5 mln. lager wordt dan
geraamd bij de 1e suppletoire begroting.
De hieraan gekoppelde uitgaven betreffen personele uitgaven (uren van
de invorderingsmedewerkers van de Belastingdienst) en materiële
uitgaven zoals papier en porti, automatiseringskosten en publicatiekosten
van verkopen.
Vraag 33 en 35
Kunt u toelichten waar de mutatie van 1,2 miljard euro aan belastingontvangsten, zoals vermeld in de tweede suppletoire begroting Financiën
IXB, uit bestaat (verschil tussen de raming bij de eerste en tweede
suppletoire begroting)?
Kunt u een overzicht geven van de mutaties bij de belastingontvangsten
exclusief premieontvangsten vanaf de stand van de 1e suppletoire
begroting 2017, Miljoenennota 2018, Startnota en 2e suppletoire
begroting 2017?
Antwoord op vraag 33 en 35
Onderstaande tabel toont de raming van de belasting- en premieontvangsten op kasbasis, met onderaan een aansluiting naar de EMU-basis
definitie. In de vraag benoemde € 1,2 miljard is zichtbaar in de gemarkeerde cel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

19

Tabel 15: Belasting en premieontvangsten 2017 (in miljoenen €’s op kasbasis)
VJN 2017

MN 2018

Startnota
2017

NJN 2017

Mutatie
VJN2017–
NJN2017

Kostprijsverhogende belastingen
Omzetbelasting
Accijnzen
MRB
Belastingen op milieugrondslag
Invoerrechten
Overdrachtsbelasting
Assurantiebelasting
Verhuurderheffing
BPM
Bankbelasting
Overige kostprijsverhogende belastingen

82.881
49.562
11.682
4.046
4.952
3.198
2.683
2.475
1.664
1.719
473
427

83.296
49.757
11.711
4.039
5.015
3.195
2.700
2.423
1.664
1.888
473
430

83.301
49.741
11.707
4.039
5.015
3.164
2.700
2.423
1.639
1.968
473
430

83.433
49.858
11.707
4.039
5.015
3.134
2.730
2.423
1.619
1.998
478
430

552
296
26
–7
63
– 63
47
– 52
– 45
280
5
3

Belastingen op inkomen, winst en vermogen
Inkomstenbelasting kas
Loonbelasting kas
Vennootschapsbelasting
Dividendbelasting
Schenk- en erfbelasting
Overige belastingen op inkomen, winst, vermogen en niet
nader toe te rekenen belastingontvangsten

82.401
– 2.936
58.923
20.823
3.079
1.829

83.530
– 2.315
58.805
21.292
3.212
1.850

83.502
– 2.590
58.803
21.542
3.212
1.850

83.071
– 2.548
58.861
21.461
3.212
1.400

670
388
– 61
638
133
– 4291

684

685

685

685

1

Totaal belastingen op kasbasis
Aansluiting kas/EMU-basis
Totaal belastingen op EMU-basis

165.282
971
166.253

166.826
826
167.652

166.803
821
167.624

166.504
867
167.371

1.222
– 103
1.118

Premies VVZ kas
Aansluiting kas/EMU-basis
Premies VVZ EMU

41.694
199
41.893

41.920
24
41.945

42.091
24
42.115

42.248
29
42.277

554
– 169
385

Premies werknemersverzekeringen op EMU-basis

60.145

60.587

60.586

60.586

Totaal belastingen en premies op EMU-basis

268.291

270.184

270.325

270.234

440
0
1.943

1
De NJN laat voor de schenk- en erfbelasting € 450 miljoen zien, omdat daar hoofdzakelijk in wordt gegaan op de mutaties tussen Miljoenennota
2018 en Najaarsnota 2017, waar de tweede suppletoire begroting ingaat op mutaties ten opzichte van de Voorjaarsnota 2017.

Vraag 34
Waarom zijn de totale belastingontvangsten exclusief premieontvangsten
niet zichtbaar in de Najaarsnota, zodat de bedragen uit de suppletoire
begroting en de Najaarsnota makkelijker met elkaar kunnen worden
vergeleken?
Antwoord op vraag 34
De in de Najaarsnota opgenomen tabellen zijn op EMU-basis, in lijn met
het voor het EMU-saldo relevante totaal aan inkomsten. De suppletoire
begroting gaat uit van kasbasis. Voor de vergelijkbaarheid zijn daarom
een uitsplitsing naar belastingen en premies en een aansluiting naar
kasbasis vereist. In het vervolg zal in de Najaarsnota ook het totaal aan
belasting ontvangsten op kasbasis worden opgenomen.
Vraag 35
Zie vraag 33.
Vraag 36
Zie vraag 32.
Vraag 37
Wat verklaart de lagere realisatie op schaderestituties uit andere landen?
Om welke landen gaat dit? Wat wordt er gedaan om de restituties alsnog
te verhogen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

20

Antwoord op vraag 37
De raming voor de schaderestituties bestaat in feite uit twee delen: de
«geplande» restituties, meestal op oude schades, waarvan op basis van
harde afspraken met landen – doorgaans Club van Parijsregelingen – is
vastgelegd dat ze in een bepaald jaar betaald gaan worden, en de
«ongeplande» restituties die worden gerealiseerd op met name de meest
recente schades. Vaak kan vrij snel nadat schade is uitgekeerd op zijn
minst een deel van die schade weer gerestitueerd worden, bijvoorbeeld
omdat een schuldherstructurering heeft plaatsgevonden, zekerheden
(zoals een hypotheek) worden «uitgewonnen» of een betalingsregeling is
getroffen. De post «ongeplande» restituties is lager dan eerder verwacht,
wat voor een belangrijk deel samenhangt met de relatief beperkte schades
die de afgelopen jaren zijn uitgekeerd. Dan is er uiteraard ook minder
ruimte voor restituties. Het gaat zoals uit het voorafgaande blijkt niet om
specifieke landen. De «geplande» restituties» die voor het grootste deel
bestaan uit de betalingsregelingen die de afgelopen jaren met Argentinië,
Iran en Cuba zijn getroffen zijn volgens afspraken betaald, net als alle
andere, oudere schaderegelingen.
Vraag 38
Hoeveel jaar op rij zijn de rentelasten lager dan geraamd? Wat is het
gemiddelde verschil tussen raming en definitieve rentelast in die jaren?
Antwoord op vraag 38
De EMU-saldorelevante (netto) rentelasten op de staatsschuld (incl. de
interne schuldverhouding) zijn sinds 2008 lager dan de geraamde
rentelasten. Zie onderstaande tabel. Het gemiddelde verschil is € 0,9 mld.
Het Agentschap maakt voor het inschatten van de rentelasten gebruik van
de ramingen van de lange en korte rente door het CPB en van de raming
van het financieringssaldo Rijk. Tussen het opstellen van de begroting en
het jaarverslag zit ruim een jaar tijd waarin deze ramingen meermalen
worden bijgesteld. De uiteindelijke rentelasten zijn voor een groot deel
afhankelijk van deze externe ontwikkelingen. Zeker in het afgelopen
decennium dat zich heeft gekenmerkt door lage, en zelfs negatieve
rentestanden.
Tabel 16:

Bron: Begroting, Financieel Jaarverslag Rijk, Jaarverslag Nationale Schuld

Vraag 39
Wordt voor de renteraming altijd direct aangesloten bij de raming van het
CPB?
Antwoord op vraag 39
Ja. Zodra het CPB een nieuwe korte en/of middellange termijnraming
publiceert worden de nieuwe cijfers voor de lange rente, de korte rente en
de dollarkoers verwerkt in de raming van de rentelasten van zowel de
staatsschuld als het kasbeheer.
Vraag 40
Kan de ontwikkeling van de uitgaven aan eigen personeel en aan inhuur
van externen langjarig worden weergegeven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

21

Antwoord op vraag 40
In onderstaande tabel zijn de meerjarige begrotingsstanden opgenomen
wat betreft de posten Eigen personeel en Inhuur externen van de
Belastingdienst (artikel 1). De standen voor 2017 komen uit de 2de
suppletoire begroting 2017 IX. De standen 2018 en verder betreffen de
ontwerpbegroting IX 2018.
Tabel 17:
bedragen in € 1.000
Eigen personeel
Inhuur externen

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2.123.823
207.766

1.959.221
125.329

1.844.269
118.281

1.775.233
117.581

1.761.996
117.581

1.761.504
117.581

Daarnaast staat er in het kader van de Investeringsagenda budget
gereserveerd op de Aanvullende Post voor eigen personeel en inhuur
externen. Vrijgave van dit budget aan begroting IX vindt plaats na
besluitvorming van de Minister op een budgetaanvraag van de Belastingdienst. Dit is in 2017 reeds bij Voorjaarsnota gemeld. Eventueel vrijgegeven middelen worden vervolgens toegevoegd aan bovenstaande reeks.
Vraag 41
Wat wordt bedoeld met «onderbezetting anticiperend op lagere budgettaire kaders»?
Antwoord op vraag 41
De budgettaire kaders van de Belastingdienst dalen de komende jaren. Dit
komt met name voort uit de kostenbesparingen op personeel die in de
begroting zijn verwerkt in het kader van de Investeringsagenda (zie bijv.
Kamerbrief informatie Investeringsagenda 28 juni 2017). Deze besparing
loopt in 2018 op vergeleken met dit jaar. Binnen de Belastingdienst wordt
anticiperend en toewerkend naar de lagere formatie in 2018 ten opzichte
van 2017, reeds minder bezetting aangehouden in 2017 dan de formatie
2017 mogelijk maakt. De instroom van de Investeringsagenda is hierin
niet meegenomen.
Vraag 42
Is deze lagere instroom dezelfde als de lagere instroom beschreven in de
20e Halfjaarsrapportage Belastingdienst? Wanneer verwacht men deze
achterstand aan instroom ingehaald te hebben?
Antwoord op vraag 42
In de 20e Halfjaarsrapportage Belastingdienst staat de wervingsinspanning voor 2017 beschreven (p. 38). Dit betreft niet hetzelfde als de
instroom die beschreven is in relatie tot uitputting van de personeelsbudgetten. Dat komt omdat het wervingsplan uitgaat van het aantal posities
dat dit jaar zou worden opengesteld waarbij reeds is aangegeven dat nog
niet alle middelen op de begroting van de Belastingdienst stonden
gereserveerd. Tussen het moment van werving en daadwerkelijke
instroom zit nog een aantal maanden. Op de begroting betreft het de
onderuitputting op de uitgaven die op artikel 1 stonden gereserveerd voor
de instroom van personeel.
Vraag 43
Leidt de vertraging van de Investeringsagenda er naar verwachting toe
dat deze kosten voor inhuur alsnog in een later begrotingsjaar plaats
zullen vinden? Zo ja, welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

22

Antwoord op vraag 43
Projecten en activiteiten in de Investeringsagenda die in 2017 nog niet zijn
afgerond vanwege vertraging, worden in 2018 vervolgd. Dat betekent dat
(een deel van) de in 2017 geraamde uitgaven in 2018 komen te vallen.
Conform de reguliere begrotingssystematiek wordt bij Voorjaarsbesluitvorming een integrale afweging gemaakt of en wanneer overgebleven
middelen vanuit 2017 kunnen worden ingezet om de uitgaven in 2018 te
dekken.
Vraag 44
Hoeveel wordt er in een begrotingsjaar besteed aan «rondellen»?
Antwoord op vraag 44
De uitgaven aan rondellen variëren sterk. In onderstaande tabel zijn de
uitgaven van 2012 t/m 2017 (tot dusver) weergegeven.
Tabel 18:
Jaartal
2017
2016
2015
2014
2013
2012

Uitgaven (€)
1.357.142
2.099.582
859.222
3.733.315
1.981.629
1.226.472

Vraag 45 en 46
Wat is de reden van achterblijvende verkopen van speciale munten?
Welke speciale munten zijn dit? Waarom vallen de verkopen tegen?
Antwoord op vraag 45 en 46
In 2017 zijn vier speciale herdenkingsmunten geslagen: Stelling van
Amsterdam, Johan Cruijff, Rode Kruis en het Verjaardagstientje. De
opbrengsten van het verkochte aantal speciale munten hangt direct af van
de wijze van distributie. In de loop van 2017 is de distributie van de
herdenkingsmunten gewijzigd. Deze nieuwe distributiemethode leidt ertoe
dat productie nauwkeuriger kan worden afgestemd op de vraag. In 2017
zorgt deze nieuwe methode voor een verschil tussen raming en realisatie
van verkoop.
Vraag 47
Waaruit bestaat de hogere uitgaven aan de BF-regeling? In hoeverre is
deze regeling nog van kracht?
Antwoord op vraag 47
Het budget BF-regeling betreft een vergoeding voor het beheer door NIBC
Bank van enkele resterende BF-dossiers (regeling Bijzondere Financieringen). De uitgaven zijn dit jaar lager dan geraamd door een afname in
het beheer van resterende dossiers. De BF-regeling is sinds 2003 niet
meer van kracht voor nieuwe aanvragen.
Vraag 48
Wat is de achterliggende oorzaak van de hogere afdrachten Staatsloterij?
Hoeveel waren de afdrachten van de Lotto?
Antwoord op vraag 48
Er heeft bij 2e suppletoire begroting geen ramingsbijstelling voor
afdrachten Staatsloterij plaatsgevonden ten opzichte van de eerste
suppletoire begroting. Wel is in de 2e suppletoire begroting een tweetal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

23

boekhoudkundige, budgetneutrale mutaties opgenomen, die te maken
hebben met een boekhoudkundige verplichting in het kader van de Wet
op de Kansspelen.
De afdrachten van de Staatsloterij worden in 2017 voor het gehele jaar
geraamd op € 102 miljoen., en de afdrachten van de Lotto op
€ 56 miljoen. Van de som hiervan ontvangt de staat 63%.
Vraag 49
Kunnen de hoger dan geraamde uitgaven aan NL Financial Investments
(NLFI) nader worden toegelicht?
Antwoord op vraag 49
In 2017 heeft een aantal vervolgplaatsingen van aandelen ABN AMRO en
a.s.r. plaatsgevonden. Dat heeft geresulteerd in extra uitvoeringskosten.
Vraag 50
Wat zijn oorzaken voor de lagere benutting van de exportkredietverzekering?
Antwoord op vraag 50
De exportkredietverzekering (ekv) is een vraag gestuurd instrument. De
benutting van het obligoplafond is afhankelijk van het aantal verzekeringsaanvragen en de daarmee gepaard gaande bedragen die de staat
accepteert. Het kan allerhande transacties betreffen naar vrijwel elk land in
de wereld. Omdat het bovendien soms om grote bedragen per transactie
(€ 500–€ 1.000 miljoen) gaat kan het veel verschil maken of een enkele
verzekering of dekkingstoezegging in december van het jaar t of in januari
van het jaar t+1 wordt toegekend. In 2017 is overigens niet zozeer het
aantal aangegane verplichtingen lager, maar vooral de daarmee gepaard
gaande bedragen. Er is slechts voor één echt grote transactie (van ruim
€ 900 miljoen) in verhouding tot de portefeuille een verplichting
aangegaan (Kamerstukken 2016–2017, 31 935, nr. 32).
Vraag 51
Waarom zijn er lager dan verwachte vernietigingsuitgaven voor
hennepkwekerijen?
Antwoord op vraag 51
De vernietigingskosten hennep zijn lager dan verwacht omdat er in de
raming uitgegaan is van de aantallen zoals benoemd in de business case
(6.000 ruimingen). Naar verwachting zullen in 2017 ca. 4.040 ruimingen
plaatsvinden. Minder ruimingen betekent ook minder vernietigingskosten.
Daarnaast speelt de gunstige aanbestedingsprijs per ontruiming (t.o.v. de
business case) ook een positieve rol.
Vraag 52
Is het bedrag waarmee de post onvoorzien is verlaagd elders binnen de
begroting ingezet? Zo ja, waarvoor?
Antwoord op vraag 52
Dit bedrag is niet ingezet en was gereserveerd voor onzekere ontwikkelingen gedurende het uitvoeringsjaar. Omdat deze onzekerheden zich niet
allemaal hebben voorgedaan, is de post Onvoorzien met € 10,353 mln.
verlaagd ten gunste van het generale beeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 845 IX, nr. 3

24