Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2266
Vragen van de leden Klijnsma en Marcouch (beiden PvdA) aan de
staatssecretaris van Veiligheid en Justitie en aan de ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over
intersexualiteit (ingezonden 21 maart 2011).
Antwoord van minister Van Bijsterveldt-Vliegenthart (Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap), mede namens de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie
en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
18 april 2011).
Vraag 1 en 2
Bent u op de hoogte van de strijd die mensen in Nederland met een
intersekse-aandoening (het lichaam vertoont zowel mannelijke als vrouwelijke
kenmerken) voeren om (medische) erkenning te krijgen?
Is het waar dat de wet op dit moment niet toelaat dat mensen met een
intersekse-aandoening zelf een keuze kunnen maken voor een geslacht dat
past bij hun lichaam, gevoel en manier van leven?
Antwoord 1 en 2
Interseksualiteit betreft een medische aandoening en komt in verschillende
vormen voor. Het merendeel van de mensen met een intersekse-aandoening
heeft overigens geen problemen met de geslachtsaanduiding zoals die bij de
geboorte is opgegeven Dit in tegenstelling tot transgenders, dat wil zeggen
personen bij wie de genderidentiteit niet overeenkomt met het geboortegeslacht: zij leven in de onweerlegbare overtuiging tot het andere geslacht te
behoren.
Indien bij de geboorte het geslacht niet eenduidig kan worden vastgesteld,
volgt diagnostisch onderzoek door een multidisciplinair team. In de geboorteakte wordt vervolgens vermeld dat het geslacht van het kind niet kan worden
vastgesteld. Is dat na verloop van drie maanden na de geboorte nog steeds
het geval, dan wordt, onder doorhaling van de eerste geboorteakte, een
nieuwe geboorteakte opgemaakt die opnieuw vermeldt dat het geslacht van
het kind niet kan worden vastgesteld (zie voor een en ander artikel 1:19d van
het Burgerlijk Wetboek).
In die gevallen waarin het geslacht zeer moeilijk is te bepalen, is het wel
voorgekomen dat het destijds vastgestelde geslacht toch niet het juiste is
gebleken. Op basis van artikel 1:24 van het Burgerlijk Wetboek kan in dat
geval verbetering van een akte van de burgerlijke stand worden gelast door
de rechtbank, als deze heeft vastgesteld dat sprake is van een zogenoemde

ah-tk-20102011-2266
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

misslag. Met toepassing van die bepaling kan in zulke gevallen het bij de
geboorteaangifte opgegeven geslacht op basis van medisch onderzoek
worden gewijzigd in het andere geslacht. De wet bevat voor het doen van het
verzoek daartoe geen termijn, zodat aangenomen kan worden dat het verzoek
ook mogelijk is als eerst (veel) later blijkt dat van interseksualiteit sprake is.
Tenslotte wil ik u voor wat betreft de medische praktijk wijzen op het
«Consensus Statement on Management of Intersex Disorders» (opgesteld
door medische specialisten in 2006) dat artsen adviseert om overhaaste en
medisch niet noodzakelijke operaties te voorkomen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat mensen met een intersekse-aandoening, als meerderjarige, zelf een keuze moeten kunnen maken voor een geslacht dat past bij
hun lichaam, gevoel en manier van leven zonder dat daarbij een geslachtsveranderende operatie is vereist? Zo ja, hoe gaat u dit mogelijk maken? Zo
nee, hoe verhoudt de eis van een geslachtsveranderende operatie zich tot het
zelfbeschikkingsrecht dat iemand over zijn eigen lichaam heeft? En zo nee,
hoe verhoudt zich dit tot de relevante internationale verdragen?
Antwoord 3
Gaat het om interseksualiteit dan is wijziging van de aanduiding van het
geslacht in de akte van geboorte dus mogelijk op grond van artikel 1:24 van
het Burgerlijk Wetboek. Het vereiste van een geslachtsveranderende operatie
is daarbij niet aan de orde.
Ik hecht zeer aan de bescherming van de lichamelijke integriteit en het
zelfbeschikkingsrecht van een individu. Ik deel uw mening dat een geslachtsveranderende operatie niet noodzakelijk dient te zijn voor wijziging van de
vermelding van het geslacht in de geboorteakte en daardoor voor het
functioneren in het dagelijkse leven. De staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie heeft toegezegd de wetgeving inzake transseksualiteit zoals die is
neergelegd in artikel 1:28 e.v. van het Burgerlijk Wetboek te zullen wijzigen.
De zogenoemde sterilisatie-eis zal worden geschrapt. In plaats daarvan zal het
genoegzaam vaststaan dat de betrokkene de duurzame overtuiging heeft tot
het andere geslacht te behoren, voldoende zijn voor de aanpassing van de
geslachtsaanduiding in de geboorteakte. De staatssecretaris streeft ernaar het
wetsvoorstel daartoe vóór de zomer in consultatie te geven.
Vraag 4
Bent u van mening dat iemand die zich vrouw voelt, als vrouw leeft,
vrouwelijke lichaamskenmerken heeft met een manlijk geslachtsdeel juridisch
als vrouw erkend moet kunnen worden? Zo ja, bent u bereid dit mogelijk te
maken binnen de wet? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ja, zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 5
Wanneer stuurt u het wetsvoorstel dat het mogelijk moet maken voor
transgenders om hun geslacht in hun paspoort te veranderen naar de Kamer?
Neemt u daarin de bovengeschetste problematiek van mensen met een
intersekse-aandoening mee? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
De Paspoortwet voorziet nu reeds in de situatie waarin het geslacht van de
houder van een reisdocument zich wijzigt. Persoonsgegevens die in het
reisdocument worden vermeld zoals naam, geboortedatum en geslacht
worden herleid uit een brondocument, in de regel de geboorteakte. Indien de
vermelding van het geslacht van de houder van het reisdocument in de
geboorteakte wordt gewijzigd, leidt dit er toe dat het reisdocument van
rechtswege vervalt (art. 47, eerste lid, onder e, Paspoortwet). Betrokkene kan
een nieuw reisdocument aanvragen, waarin het geslacht wordt opgenomen
zoals dat is vermeld in zijn of haar gewijzigde geboorteakte. Voor de
mogelijkheden om de geslachtsaanduiding in de geboorteakte te wijzigen,
wordt verder verwezen naar het antwoord op vraag 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2