Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 936

Luchtvaartbeleid

Nr. 912

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 februari 2022
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft op
29 november 2021 een brief ontvangen van M. F. te M. met een reactie
met betrekking tot laagvliegen. In de procedurevergadering van
15 december 2021 heeft de commissie besloten graag een reactie op deze
brief te ontvangen tijdig voor het commissiedebat Luchtvaart op
24 februari 2022.
Hierbij doe ik u de reactie toekomen.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

kst-31936-912
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 936, nr. 912

1

In de brief van M.F. te M. wordt aangegeven dat de landelijke politiek snel
structureel vertrouwen en gezag verliest. Vervolgens wordt de koppeling
gemaakt met het luchtvaartbeleid op de thema’s Lelystad Airport en de
vliegroutes, de hub Schiphol, continentaal investeren in de trein en het
belasten van de kosten voor vliegen. Hieronder wordt ingegaan op deze
thema’s.
Lelystad Airport en de vliegroutes
In de Startbeslissing van het programma Luchtruimherziening van april
2019 en de Luchtvaartnota van november 2020 is gemeld dat wat betreft
Lelystad Airport, als eerste spoor van het programma Luchtruimherziening, de ontwerpopgave geldt dat belemmeringen om ongehinderd
door te klimmen op de aansluitroutes zo veel mogelijk worden weggenomen en dat dit plaatsvindt binnen de huidige luchtruimstructuur.
Tevens is in de Startbeslissing de ontwerpopgave opgenomen om voor
het deel van het luchtruim waarin de zuidelijke uit- en aanvliegrichting
liggen (de zogeheten Sector 3) aanpassingen te ontwerpen die het
mogelijk maken om de daling later in te zetten zodat ook op de aansluitroute uit het zuiden een continu dalend profiel wordt gerealiseerd. In de
overige sectoren was dit al mogelijk.
Voor het hoger naderen op de zuidelijke aanvliegroute (sector 3) is de
hiervoor genoemde ontwerpopgave deels gelukt. Dit deel van de route
(ca. 30 km) zal dus op de oorspronkelijke hoogte van 6.000 voet (circa
1.800 meter) gevlogen worden. Het gaat daarbij om gemiddeld 8 vliegtuigen per dag in de situatie met 10.000 vliegtuigbewegingen per jaar. In
totaal is 1.709 kilometer aan ongehinderd klimmen en dalen gerealiseerd.
Hoewel ik betreur dat de laatste 30 kilometer niet is gelukt, geeft het
totaalresultaat in hoge mate invulling aan de doelstelling van spoor 1 en
de passages hierover uit de Startbeslissing en Luchtvaartnota. Ik realiseer
me desalniettemin dat dit tot vragen kan leiden en teleurstelling voor met
name omwonenden in deze specifieke regio. Het is immers niet gelukt om
volledig invulling te geven aan de uitgangspunten.
In de volgende fase van het programma Luchtruimherziening wordt de
hoofdstructuur van het luchtruim nader uitgewerkt. De huidige routes zijn
daarbij geen uitgangspunt. LVNL en CLSK blijven zich derhalve inspannen
om ook voor het laatste deel van de aanvliegroute een passende
oplossing te realiseren.
Een besluit over opening van Lelystad Airport, in samenhang met de
ontwikkelingen rondom Schiphol is dit jaar voorzien.
De hub Schiphol
Een hub-luchthaven is een efficiënte wijze om passagiers van verschillende vluchten te «bundelen» op andere vluchten om zo meer routes
mogelijk te maken. Dankzij deze hub functie is het op Schiphol als
consument mogelijk om te kiezen uit een ruim aanbod van bestemmingen
waarvan vele er anders niet zouden zijn. Zonder een hub zouden
Nederlanders daardoor op andere luchthavens moeten overstappen om
intercontinentale of kleine Europese bestemmingen te kunnen bereiken.
Een hub levert daarmee tijdwinst, reiscomfort en meer keuze voor
Nederlandse reizigers.
Reizigers uit Nederland kunnen hierbij om verschillende redenen ook
kiezen om hun bestemming via een andere (Europese) hub luchthaven te
bereiken, bijvoorbeeld om zo naar een stad te reizen die niet in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 936, nr. 912

2

netwerk op Schiphol zit, om op een geschikter tijdstip te kunnen reizen,
vanwege de prijs, enz. Verschillende Europese hub luchthavens bedienen
deels andere bestemmingen met andere luchtvaartmaatschappijen. Hun
aanwezigheid vergroot daarmee de keuzemogelijkheden voor reizigers.
Continentaal investeren in de trein
In Nederland en (elders) in Europa is reeds veel aandacht voor het verder
stimuleren van internationaal reizigersvervoer per trein, zoals ook te lezen
in de recente brief aan de Kamer1 over dit onderwerp. Mede op initiatief
van Nederland werken 27 Europese landen samen met onder andere de
Europese Commissie in het Platform International Rail Passenger
Transport (IRP) aan het verbeteren van het reizen met de trein door
Europa. De Europese Commissie heeft eind vorig jaar zelf een actieplan2
gepresenteerd op dit punt en parallel daaraan haar voorstel voor
herziening van het Europese TEN-T netwerk. In dat actieplan wordt onder
andere gemeld dat vanaf dit jaar voorstellen kunnen worden ingediend
voor pilot projecten voor nieuwe internationale treindiensten.
Ook binnen Nederland wordt hard gewerkt aan het verbeteren van de
internationale verbindingen: sinds oktober vorig jaar rijden er, na de
afschaling in het kader van corona, inmiddels weer twee directe, treinen
per dag van en naar Londen en ook Thalys rijdt weer regelmatig naar
Parijs. Met de nachttrein naar Wenen, Zurich en in de loop van dit jaar ook
Praag zijn ook nieuwe bestemmingen toegevoegd aan ons internationale
netwerk. Parallel wordt gewerkt aan versnelling van de Berlijntrein op
middellange termijn en aan de voorbereidingen voor twee corridorstudies, namelijk voor Utrecht-Arnhem-Duitsland en voor Amsterdam-Bad
Bentheim-Berlijn (via bestaand tracé via Deventer en via Zwolle) om te
bezien of en welke mogelijkheden hier liggen voor verdere verbetering
van de internationale verbindingen richting het Oosten op langere termijn.
Belasten van kosten voor vliegen
Het Ministerie van IenW heeft CE Delft in 2019 en 2021 opdracht gegeven
om onderzoek te doen naar de «Prijs van een Vliegreis»3 en de «Externe
kosten van ketenemissies»4. Uit deze onderzoeken blijkt dat de
maatschappelijke kosten van vliegen beter tot uiting komen in de prijs van
een vliegticket vergeleken met andere collectieve vormen van transport,
zoals de trein en bus. Om de luchtvaart te verduurzamen zet het kabinet in
op maatregelen die bijdragen aan het vergroenen van de sector, conform
de Luchtvaartnota. De primaire inzet is daarbij op het gebruik van
duurzame brandstoffen. Het gebruik van deze brandstoffen heeft naast het
CO2 reducerende effect tegelijkertijd een prijsverhogend effect. Daarnaast
verhoogt het kabinet conform het Coalitieakkoord de huidige nationale
vliegbelasting per 2023. Het Europese voorstel om kerosine in Europees
verband te beprijzen ondersteunt het kabinet ook.

1

Kamerstuk 29 984, nr. 950.
Communication from the Commission to the European Parliament and the Council: Action plan
to boost long distance and cross-border passenger rail. Via https://eur-lex.europa.eu: COM
(2021) 810.
3
Kamerstuk 31 936, nr. 702.
4
Kamerstuk 31 936, nr. 855.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 936, nr. 912

3