Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

690
Vragen van het lid Vestering (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over hoe we een wereld van verschil kunnen maken voor
de ruim 520 miljoen kippen die jaarlijks worden geslacht in de
pluimvee-industrie (ingezonden 5 oktober 2022).
Antwoord van Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 9 november 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2022–2023, nr. 455.
Vraag 1
Wat ging er door u heen toen u hoorde dat er op dit moment in Nederlandse
stallen tientallen miljoenen kippen opgesloten zitten, waaronder ruim 42
miljoen hennen die nauwelijks bewegingsruimte, daglicht of lucht hebben en
worden gebruikt in de pluimveehouderij zodat mensen hun eieren kunnen
afnemen en te eindigen als soepkip, de ruim twee miljoen ouderdieren van
kuikens die vervolgens ook worden gebruikt voor de eierindustrie en waarvan
de mannelijke kuikens direct worden gedood, de bijna 46 miljoen kuikens die
worden gebruikt om na een kort en miserabel leven enkele weken later weer
gedood en in stukken te worden gesneden, of de 7,3 miljoen (groot)ouderdieren die moeten zorgen voor de geboorte van nieuwe kuikens voor de
vleesindustrie en waar de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)
vrijwel nooit komt kijken?
Antwoord 1
Ik vind dat dieren meer zijn dan een object of eigendom, het zijn levende
wezens met een eigen waarde, los van de (gebruiks)waarde die de mens er
aan toekent. Deze intrinsieke waarde van dieren is vastgelegd in de Wet
dieren en vormt dan ook het uitgangspunt van mijn beleid. We dienen met
respect met ze om te gaan, ze goed te behandelen en goede huisvesting en
verzorging te bieden, van fok tot slacht.
Opinies over wat een goede en verantwoorde manier is om met dieren om te
gaan en waarvoor of waarom dieren gehouden mogen worden verschillen. In
Nederland en Europa hebben we afgesproken dat dieren gehouden mogen
worden voor productie. In de afgelopen decennia is mede op basis van
maatschappelijke en politiek opvattingen over het omgaan met dieren en op
basis van beschikbare wetenschappelijke kennis, een regelgevend kader tot
stand gekomen. De NVWA ziet toe op de naleving daarvan. Maar het denken
over dieren verandert en er komt steeds meer wetenschappelijke kennis
beschikbaar over gedrag, emoties, welzijn en gezondheid van dieren. Dat leidt

ah-tk-20222023-690
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

tot een politieke en maatschappelijke wens om nog eens goed te kijken naar
hoe we dieren mogen houden. En dat wordt ook gedaan, denk hierbij aan de
herziening van de EU-regelgeving op dierenwelzijn en het convenant
«dierwaardige veehouderij». Daarnaast hebben veehouders afgelopen jaren,
samen met dierenwelzijnsorganisaties, al stevige stappen gezet richting beter
dierenwelzijn.
Vraag 2
Wat dacht u toen u hoorde dat jaarlijks ruim 520 miljoen kippen worden
geslacht in de Nederlandse slachthuizen?1
Antwoord 2
De omvang en de structuur van de pluimveehouderij, en dus ook van het
aantal dieren dat geslacht wordt, zijn mij bekend. Zoals ook aangegeven bij
vraag 1 vind ik dat ook tijdens het slachtproces respectvol met dieren moet
worden omgegaan en het dierenwelzijn geborgd moet zijn.
Vraag 3
Is het u opgevallen dat kippen in Nederland vaak met duizenden soortgenoten op elkaar gepropt, praktisch jaarrond opgesloten zitten in dichte stallen,
zonder de aanwezigheid van daglicht, buitenlucht, de zon op hun veren of de
mogelijkheid om een stofbadje te nemen?
Antwoord 3
In het Besluit houders van dieren zijn regels gesteld aan het houden van
pluimvee. Hier zijn onder andere regels opgenomen ten aanzien van de
huisvesting en verzorging van de dieren. Legpluimvee wordt in Nederland
gehouden in koloniehuisvesting of in een zogenaamd alternatief huisvestingssysteem. De verrijkte kooien (die op EU-niveau nog wel zijn toegestaan) zijn
sinds 1 januari 2021 verboden. Aan de huisvesting worden zowel in het geval
van koloniekooien als in geval van alternatieve systemen minimumeisen
gesteld ten aanzien van onder andere nestruimte, beschikbaar strooiseloppervlak en beschikbare zitstokken. Daarnaast zijn eisen gesteld aan de verzorging
van de dieren en de reiniging en verlichting van de stallen.
Dierenwelzijn kan mijn inziens verder verbeterd worden, waar ik op zal
inzetten in het convenant «dierwaardige veehouderij».
Vraag 4
Wat vindt u ervan dat er nog steeds miljoenen kippen in (kolonie)kooien
moeten leven in Nederland?
Antwoord 4
Ik vind dat daar een einde aan moet komen. Samen met mijn collega’s van de
Vughtgroeplanden zet ik mij in het kader van de herziening van de Europese
regelgeving voor dierenwelzijn in voor het uitfaseren van kooihuisvesting
voor leghennen (Kamerbrief 2105–32, nr. 1345). Hiermee wordt aangesloten
bij het burgerinitiatief «End the Cage Age» dat door het kabinet wordt
ondersteund.
Vraag 5
Wat vindt u van de term «scharrelkip», terwijl die kip slechts ongeveer twee
A4-tjes aan leefruimte heeft?
Antwoord 5
Ik kan mij voorstellen dat deze term mogelijk andere verwachtingen oproept.
De term «scharrel» is echter een beschermde term uit de Europese handelsnormen. Voor leghennen geldt dat de eieren als «scharrel» worden aangemerkt wanneer er minimaal aan de eis van artikel 4 van de Europese Richtlijn
1999/74/EG wordt voldaan. Dat betekent onder andere dat er maximaal 9
leghennen per vierkante meter gehouden mogen worden.

1

CBS, 28 september 2022, «Vleesproductie; aantal slachtingen en geslacht gewicht per
diersoort» (https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/7123slac/table?ts=1664876563906).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 6
Wat vindt u ervan dat jaarlijks zo’n zeven miljoen «vleeskuikens» in de stal
sterven door ziekte, stress of hitte? Wat vindt u ervan dat daarnaast nog eens
meer dan een half miljoen dieren het transport naar het slachthuis, in kratten
gepropt, niet overleven?
Antwoord 6
Ik vind het belangrijk dat dieren de best mogelijke zorg krijgen, gezond zijn en
dat inzicht ontstaat in de onderliggende oorzaken van eventuele ziekte en
sterfte, zodat deze kunnen worden aangepakt. De houder is primair verantwoordelijk voor goede verzorging van zijn of haar dieren. De pluimveesector
heeft in zijn Uitvoeringsagenda 2019 – 2025 acties opgenomen om beter zicht
te krijgen op de oorzaken van sterfte en de mogelijkheden om sterfte te
verminderen. De NVWA houdt toezicht in de slachthuizen en onderneemt
actie indien de percentages van «dead on arrival» (DOA’s) meer dan 0,5% is.
Bovendien werk ik aan de invulling van de open normen over nood- en
alarmsystemen in stallen waarbij de gezondheid en het welzijn van dieren
afhankelijk is van kunstmatige ventilatie. Met deze invulling wordt het
bijvoorbeeld duidelijk hoe de systemen eruit moeten zien en hoe vaak ze
moeten worden getest. Hierdoor kan adequaat gehandeld worden wanneer
de kunstmatige ventilatie in stallen uitvalt, om verstikking van dieren te
voorkomen.
Vraag 7
Wat vindt u ervan dat in een jaar tijd nu al bijna vijf miljoen kippen, eenden
en kalkoenen zijn vergast vanwege uitbraken van vogelgriep, waarmee iets
dat een laatste noodgreep zou moeten zijn, nu standaard beleid is geworden
in de bestrijding van het vogelgriepvirus?
Antwoord 7
Ik vind dit verschrikkelijk. Deze maatregelen hebben een enorme impact – in
de eerste plaats natuurlijk voor de dieren, en zeker niet in de laatste plaats
voor hun houders. De vogelgriepsituatie is onhoudbaar. Het onbevredigende
maar eerlijke verhaal is dat er geen simpele oplossing bestaat. Maar weet dat
de vogelgriepaanpak mijn oprechte aandacht en inspanning heeft. Zoals u
heeft kunnen lezen in mijn Kamerbrief van 11 oktober 2022 werk ik aan een
intensiveringsplan, waaronder het versneld mogelijk maken van vaccinatie
(Kamerstuk 28 807, nr. 269).
Vraag 8
Wist u dat kuikens al in het ei met hun moeder communiceren en haar ook
herkennen zodra ze uit het ei komen? Wist u dat kippen sociale structuren
ontwikkelen via pikordes en vaak verlegen en intelligente dieren zijn? Wist u
dat kippen wel 15 jaar oud kunnen worden en normaliter graag in bomen
slapen?
Antwoord 8
Er is veel bekend over gedrag en gedragsbehoeftes van pluimvee. Momenteel
laat ik mede naar aanleiding van de motie Van der Plas c.s. (Kamerstuk
28 286, nr. 1192) de wetenschappelijke kennis in kaart brengen van gedragsbehoeftes van verschillende landbouwhuisdieren.
Vraag 9
Denkt u dat kuikens, als ze mochten kiezen, ze zouden kiezen voor een leven
in de Nederlandse veehouderij, waar ze nauwelijks bewegingsruimte hebben
en één vierkante meter met 18 tot 20 soortgenoten moeten delen?
Antwoord 9
Ik denk dat kuikens zullen een stal prefereren waarin ze hun gedragsbehoeftes kunnen uiten. De minimum beschikbare oppervlakte, is een van de criteria
waar rekening mee dient te worden gehouden bij de ontwerp van een
dergelijke stal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 10
Wat gaat u voor al deze dieren doen, als nieuwe Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit, waarin u expliciet de verantwoordelijkheid voor
dierenwelzijn en diergezondheid draagt?
Antwoord 10
Naast het (NVWA-)toezicht op naleving van de normen in de regelgeving op
het gebeid van dierenwelzijn en diergezondheid, zal ik mij met name inzetten
op het volgende:
– Het bevorderen van de ontwikkeling naar een dierwaardige veehouderij,
zoals benoemd in het Coalitieakkoord.
– Inzet op verbreding en versterken van de Europese dierenwelzijnsregelgeving. Nederland heeft vorig jaar samen met de zogenaamde Vughtgroeplanden een position paper opgesteld, als input voor het traject van de
herziening van de EU dierenwelzijnsregelgeving (Kamerbrief 2105–32,
nr. 1345).
Vraag 11
Bent u bereid om bij ieder besluit dat u neemt de belangen van deze dieren
zorgvuldig af te wegen en te verantwoorden, waarbij u rekening houdt met
de in de Wet dieren opgenomen en erkende intrinsieke waarde van dieren en
de vele beloften die door uw voorgangers zijn gedaan?
Antwoord 11
Ja, op grond van de Wet dieren dient de overheid bij het stellen van regels
bij of krachtens die wet en bij het nemen van op die regels gebaseerde
besluiten het belang van het dier expliciet mee te wegen, onverminderd
andere gerechtvaardigde belangen. Ik betrek daarbij ook beloftes van mijn
voorgangers voor zover deze passend zijn binnen het huidige kabinetsbeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4