ONGERUBRICEERD

TNO-rapport
TNO 2014 R10643

In- en uitstroom en samenstelling van het
Nederlandse personenautopark

Datum

22 april 2014

Auteur(s)

Norbert E. Ligterink
Rob F.A. Cuelenaere

Exemplaarnummer
Aantal pagina's
Aantal bijlagen
Opdrachtgever
Projectnaam
Projectnummer

2014-TM-RAP-0100006794
31
Ministerie IenM
MaVe
060.08195

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel
van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande
toestemming van TNO.
Indien dit rapport in opdracht werd uitgebracht, wordt voor de rechten en verplichtingen van
opdrachtgever en opdrachtnemer verwezen naar de Algemene Voorwaarden voor
opdrachten aan TNO, dan wel de betreffende terzake tussen de partijen gesloten
overeenkomst.
Het ter inzage geven van het TNO-rapport aan direct belanghebbenden is toegestaan.
© 2014 TNO

ONGERUBRICEERD

Mobility
Van Mourik Broekmanweg 6
2628 XE Delft
Postbus 49
2600 AA Delft
www.tno.nl
T +31 88 866 30 00
F +31 88 866 30 10

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

2 / 31

Samenvatting en conclusies
In dit rapport worden de veranderingen van de afgelopen negen jaar in de instroom
en uitstroom van personenauto’s en daarmee de samenstelling van het wagenpark
geanalyseerd, aan de hand van de mutatiegegevens van de RDW.
Mutatiegegevens zijn veranderingen in de status van een voertuig. Dat kan
inschrijving zijn door nieuwverkoop of door import, verandering van eigenaar, of
uitstroom door sloop of export.
Uit de analyse blijken grote veranderingen voor oldtimers in de recente jaren, als
consequentie van het regeerakkoord. Een andere belangrijke verschuiving is het
grote aandeel zuinige voertuigen in de recente verkoop. Typerend voor Nederland
is dat er een aanzienlijk export van gebruikte auto’s is, niet alleen late export van
oudere gebruikte auto’s, maar ook vroege export van redelijk nieuwe gebruikte
auto’s, vooral uit de zakelijke markt. Op dit moment zijn de zeer zuinige
benzineauto’s die sinds 2005 verkocht worden ook al duidelijk zichtbaar in de
export als een evenredig aandeel. De zeer zuinige dieselauto’s, beschikbaar vanaf
2010, zijn nog niet gesignaleerd in de exportaantallen, omdat de export daarvan
pas na vier jaar op gang komt.

Figuur 1

Het globale beeld van de huidige instroom en uitstroom in het wagenpark in de
afgelopen jaren, van het moment van nieuwverkoop bovenaan tot het einde in sloop.

De leeftijd bij export verschuift de laatste jaren: er ontstaat een piek bij export rond
de vier jaar, maar het grootste aandeel van de export ligt nog steeds bij een later
moment in de levensduur van voertuigen.
Dieselvoertuigen worden vooral geëxporteerd, en minder gesloopt. Voor
benzinevoertuigen is er meer uitstroom door sloop dan door export. De export van
voertuigen blijkt een opvallende en in de loop der tijd veranderende invloed te
hebben op de leeftijdsopbouw van het wagenpark.
Zowel bij diesel- als bij benzineauto’s is de laatste jaren een exportpiek ontstaan
van voertuigen rond de leeftijd van 4 à 5 jaar, naast een bredere exportpiek van
oudere voertuigen. Inmiddels wordt bijna de helft van de dieselauto’s uit Nederland

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

3 / 31

geëxporteerd voor ze de leeftijd van 6 jaar bereiken. Bij benzineauto’s is dat een
kwart. Hybride voertuigen, die een substantieel deel vormen van de groep zeer
zuinige auto’s, vormen hierop geen uitzondering. De export van hybrides lijkt de
trend van dieselvoertuigen te volgen.
De aanschaf van zeer zuinige auto’s is de laatste jaren substantieel gegroeid. De
verwachting is dat veel zeer zuinige dieselvoertuigen ook voor de leeftijd van 6 jaar
hun weg naar het buitenland zullen vinden, zoals veel andere dieselvoertuigen.
Maar op grond van hun huidige leeftijden zijn ze daar nog niet aan toe. Er zijn tot op
heden geen aanwijzingen, dat de afschaffing van de MRB-vrijstelling leidt tot een
bovenmatig grote export van zuinige voertuigen. De omvang van de export houdt
globaal gelijke tred met de toename van het aantal voertuigen van dat type in het
wagenpark.
De categorie extra zuinige voertuigen wordt gevormd door de elektrische en plug-in
hybride auto’s. In 2013 is een relatief grote export op gang gekomen van
elektrische auto’s. Hoewel het aantal elektrische auto’s beperkt is, is de
exportstroom daarvan relatief groot. Van plug-in hybrides, waarvan de verkoop in
Nederland in de tweede helft van 2013 sterk is gegroeid, is nog geen substantiële
export waargenomen, boven de voor dat zakelijke marktsegment normale export.
Voor zowel elektrische als plug-in hybride voertuigen is het aan te raden om de
uitstroom in de komen de jaren te blijven volgen.
Een kleiner, maar nog steeds substantieel aandeel van de auto’s in de Nederlandse
vloot wordt als gebruikte auto geïmporteerd. Voor dieselauto’s zijn dat auto’s van
een paar jaar oud, voor benzineauto’s is de leeftijd typisch tussen de één en acht
jaar. Binnen de totale importstroom maakten oldtimers, met een leeftijd van 24-28
jaar, de afgelopen 9 jaar slechts een beperkt deel uit. Voor het topjaar van oldtimers
2011 was de situatie echter anders. Met het oog op de schadelijke uitstoot van
stikstofoxides en fijnstof zijn oude auto’s wel een groep die aandacht verdient.
Nederland is vele jaren netto importeur van oldtimers geweest. Vooral in de jaren
2010-2011 was er sprake een fors netto importoverschot. Sinds 2012 en 2013 is
dat beeld omgeslagen. Deze omslag hangt samen met (aankondigingen van)
wijzigingen in de fiscale behandeling van oldtimers. De import is gedecimeerd en de
export van oldtimers is toegenomen. Vanaf 2013 is Nederland ook voor deze
categorie voertuigen een netto exporteur.
Er is in het Nederlandse wagenpark overduidelijk een tweedeling zichtbaar. Een
groep van jonge auto’s, vooral diesel en hybrides, vindt snel hun weg naar het
buitenland via export. Het verdient de aanbeveling om bij (fiscaal)
stimuleringsbeleid er rekening mee te houden dat deze categorieën niet de gehele
levensduur in Nederland blijven. Van deze voertuigen blijft maar een klein deel
langer in de vloot. Benzinevoertuigen blijven voor het grootste deel in Nederland en
verlaten op latere leeftijd deels via export maar vooral via sloop de vloot.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

4 / 31

Summary
On the basis of the records of the RDW (Dutch road authority) the changes in the
Dutch fleet resulting from sales, import, export, and scrapping are analyzed.
Effectively the Netherlands is a net exporter of used cars. Until recently significant
amounts of older vehicles were imported, but with the recent change in the road tax
system this has turned around.
The Dutch fleet can be seen to consist of two parts: a group between age zero and
six years old, for business use, and a group of vehicles older than six years. In
between the two groups a separate import and export pattern is visible. The export
is much larger than import.
Diesel vehicles are a greater part of the young group than of the older group.
Likewise the export is larger than the scrappage of diesel vehicles. Most diesel
vehicles leave the Netherlands before they are due for scrapping. An important
effect thereof is the increased reduction of tailpipe particulate matter.
For petrol vehicles the balance is opposite. More petrol vehicles are scrapped than
exported. Petrol cars are in vast majority privately owned, while diesel cars are
mainly company cars.
There is no indication, as yet, that fuel-economic cars are treated differently in the
sales as the whole group. The growing export of these vehicles is seen seen to
follow the increasing fraction of these vehicles in the fleet. Hybrid vehicles follow the
trend of diesel vehicles. In recent years about half of the vehicles are exported. The
export of electric vehicles may be substantially higher, given the current balance
between sales and export.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

5 / 31

Inhoudsopgave
Samenvatting en conclusies .................................................................................. 2
Summary .................................................................................................................. 4
1

Inleiding .................................................................................................................... 6

2
2.1
2.2

Samenstelling van het wagenpark ......................................................................... 7
Eigenaarschap en handel ........................................................................................ 10
Roetfilters ................................................................................................................. 12

3

Nieuwverkopen ...................................................................................................... 15

4
4.1
4.2
4.3
4.4

Export van voertuigen ........................................................................................... 18
Zeer zuinige auto’s .................................................................................................. 21
Hybride voertuigen................................................................................................... 23
Elektrische voertuigen ............................................................................................. 24
Conclusie ................................................................................................................. 25

5
5.1

Import van voertuigen ........................................................................................... 26
Aantallen van nieuwverkoop, import en export ....................................................... 30

6

Ondertekening ....................................................................................................... 31

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

1

6 / 31

Inleiding
In dit rapport worden de veranderingen van de afgelopen negen jaar geanalyseerd,
aan de hand van de mutatiegegevens van de RDW. De meest recente gegevens
zijn van januari 2014. Mutatiegegevens zijn veranderingen in de status van een
voertuig. Dat kan inschrijving zijn door nieuwverkoop of door import, verandering
van eigenaar, of uitstroom door sloop of export. Door de wettelijke
verschoningstermijn zijn bij de RDW geen gegevens ouder dan negen jaar
beschikbaar.
Verschuivingen over de periode van negen jaar zijn vooral zichtbaar bij oldtimers en
zuinige auto’s en in de leeftijd van export. Verder is het globale beeld van import en
export van auto’s over de afgelopen jaren niet veranderd. De handel in auto’s blijft
onverminderd groot. Ook de export als geheel is niet sterk gewijzigd. Het is vooral
de veranderde samenstelling van de handel die het beeld bepaalt. Voor een
gedeelte is dit een direct gevolg van veranderingen in nieuwverkopen.
Nieuwe auto’s zijn over het algemeen schoner en zuiniger dan oudere auto’s. De
jaarlijkse instroom van nieuwe auto’s en de sloop van oudere auto’s draagt eraan
bij dat het Nederlandse wagenpark steeds schoner en zuiniger wordt en
toekomstige milieudoelen binnen bereik komen. Veranderingen in de import en
export van voertuigen kunnen het natuurlijke verloop verstoren.
In dit rapport wordt gekeken naar grote stromen voertuigen. Per maand veranderen
honderdduizenden voertuigen van eigenaar. In het bijzonder hebben oldtimers en
zuinige auto’s de aandacht, omdat de recente beleidsmaatregelen vooral
betrekking hebben op deze groepen. Het gaat dan om de MRB-vrijgestelling van
oldtimers die recent is ingeperkt en stimulering van zuinige auto’s in de MRB, BPM
en bijtelling.
Omdat er over het algemeen een levendige handel in voertuigen is, worden
effecten van maatregelen snel zichtbaar. In de verandering van oldtimers is dit goed
duidelijk. Binnen een maand na het regeerakkoord is de balans omgeslagen van
een forse netto import naar een structurele netto export. Voor de categorie zuinige
auto’s zijn echter nog geen grote veranderingen waarneembaar. Wel is er een flinke
export van (recente) dieselauto’s.
De RDW heeft in januari 2014 de mutatiegegevens van de afgelopen negen jaar
beschikbaar gesteld. In hoofdstuk 2 wordt naar de samenstelling van het
wagenpark gekeken. In hoofdstuk 3 ligt de nadruk op veranderingen in de
samenstelling van de nieuwverkopen. In hoofdstuk 4 en 5 worden respectievelijk de
export- en importstromen nader geanalyseerd.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

2

7 / 31

Samenstelling van het wagenpark
Het aantal mutaties in het wagenpark is groot. Typisch zijn het 400 000 mutaties
per maand. Om een globaal beeld te geven van de omvang van de verschillende
stromen zijn in tabel 1 de gemiddelde aantallen mutaties per maand over de
afgelopen negen jaar opgenomen, uitgesplitst naar de wijze van instroom en
uitstroom.
Tabel 1

De aantallen mutaties per maand voor benzine en dieselauto's, gemiddeld over de
negen jaar.

Soort mutatie
Nieuwverkoop
Import
Binnenlandse tweedehands verkoop
Sloop
Export

Gemiddeld aantal mutaties per maand
Benzine
Diesel
31 000
11 500
1 800
1 100
322 000
76 000
-16 500
-1 500
-10 600
-8 000

De aantallen mutaties zijn in de loop van de tijd nauwelijks veranderd (zie Figuur 2).
Er is geen groep auto’s die zich onderscheidt door een bijzonder grote of opvallend
kleine omvang van de handel. Het handelsvolume per groep wordt toch vooral
bepaald door de grootte van de groep.

Figuur 2

Aantallen mutaties per maand, uitgesplitst naar een aantal groepen.

De mutatiebestanden van de RDW bevatten informatie over de rechtspersonen,
waaruit valt af te leiden of het gaat om bijvoorbeeld privébezit, zakelijke auto’s en
bedrijfsvoorraad. Bijna de helft van de mutaties bestaat uit het toevoegen van
voertuigen aan de bedrijfsvoorraad of overdrachten van de ene naar de andere
bedrijfsvoorraad. Hierbij gaat het om handel in auto’s die (auto)bedrijven op
voorraad hebben staan. In veel gevallen blijven auto’s daar een korte periode. Het
is vooral die levendige handel uit de bedrijfsvoorraden die maakt dat autostromen
snel kunnen veranderen bij wijzigingen in omstandigheden, zoals nieuw fiscaal

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

8 / 31

beleid. Deze handel in bedrijfsvoorraden vormt de basis onder de instroom en
uitstroom van voertuigen.
Slechts een kleine groep auto’s, vooral privé benzineauto’s en zakelijke dieselauto’s
wordt de gehele levensduur door één eigenaar gebruikt. Verrassend is ook de trend
om precies na een vast aantal jaren het voertuig van de hand te doen. Dit kan deels
gekoppeld zijn aan de piek in de nieuwverkopen in de eerste maand van het jaar.
In het RDW-bestand staan 13 miljoen kentekens, die in de periode van negen jaar
in Nederland op de weg te vinden waren. Dat betrof 250 000 geïmporteerde
dieselauto's (van de 2,6 miljoen) en 880 000 geïmporteerde benzineauto's (van de
10,3 miljoen). Zowel voor benzine als voor diesel gaat het dus bij ongeveer 10%
van alle kentekens om een importauto.
In negen jaar zijn 1,8 miljoen benzineauto's gesloopt, en 1,1 miljoen benzineauto’s
geëxporteerd. Voor dieselauto's liggen deze aantallen lager: 160 duizend
dieselauto's zijn gesloopt en 870 duizend dieselauto's zijn geëxporteerd. Er zijn dus
bijna evenveel diesel- als benzineauto’s geëxporteerd. Dat is opvallend, omdat in
het Nederlandse wagenpark vier keer zoveel benzineauto’s aanwezig zijn.
Al deze transacties hebben er toe geleid dat het totale personenwagenpark is
gegroeid van 7,3 miljoen begin 2005 naar 8,2 miljoen in 2014. In Figuur 3 wordt de
samenstelling van het wagenpark getoond in termen van toegepaste brandstof of
energiedrager. Deze samenstelling is de afgelopen negen jaar zeer constant
gebleven. De benzineauto’s overheersen het wagenpark met ruim 80%. De lichte
afname in het aandeel benzineauto’s is deels het gevolg van de groei in het aantal
hybride auto’s, die overigens ook op benzine rijden. Dieselvoertuigen laten een
milde groei zien.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 3

9 / 31

Aantallen personenauto’s per type energiedrager in het Nederlandse wagenpark door
de jaren heen

Als in de totale set wordt gekeken naar de leeftijdsopbouw van het wagenpark op 1
januari 2014 dan heeft elke categorie voertuigen een eigen beeld (zie Figuur 4).
Voor benzine is de leeftijdsverdeling tot 14 jaar vrij constant en nemen de aantallen
daarna snel af. Voor diesel is er een snelle afname bij een leeftijd van 4 à 5 jaar en
vervolgens een snelle afname vanaf zo’n 8 jaar. LPG-auto’s zijn vooral van jonge
leeftijd, dat betreft veelal veelrijders, of behoren tot de categorie oldtimers.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 4

2.1

10 / 31

De leeftijdsopbouw van het wagenpark per 1 januari 2014

Eigenaarschap en handel

In Figuur 5 is voor de duur van eigenaarschap in jaren uitgezet hoe vaak dit
voorkomt, uitgesplitst naar het soort eigenaarschap: privé, zakelijk, en
bedrijfsvoorraad. Deze figuur laat zien dat het korte eigenaarschap over het
algemeen het meeste voorkomt. Maar de aantallen, in verhouding tot langere duur
zijn verrassend hoog. Het lijkt erop dat ook zakelijk en privé er veel handel is, met
een groot aandeel eigenaarschap van relatief korte duur.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 5

11 / 31

Aantal verkochte auto’s als functie van de duur van eigenaarschap uitgesplitst naar
privé, zakelijk, en bedrijfsvoorraad (middeling over RDW data van 2005-2014).

Binnen het privébezit is er een grote variatie in de duur van eigenaarschap, al lijkt
het aantal wisselingen van eigenaar groot te zijn. De auto’s wisselen veelal elke
paar jaar van eigenaar. De piek in de nieuwverkopen in januari (zoals te zien in
Figuur 2) lijkt ook te leiden tot pieken in de verkopen van gebruikte voertuigen na
een geheel aantal jaren bezit, mogelijk samenhangend met de APK. Bij zakelijke
auto’s is er een typische periode tot 4 jaar waarna de auto van de hand wordt
gedaan. In bedrijfsvoorraad – onverkochte auto’s bij dealers - blijven de meeste
auto’s niet lang: typisch van enkele uren tot enkele weken. Maar het aantal
eigenaarschappen is vergelijkbaar met dat van privébezit. Voor elk privébezit van
een paar jaar staat er een auto enkele weken in bedrijfsvoorraad.
Uit de duur van het eigenaarschap wordt ook duidelijk dat bij privébezit de
benzineauto domineert. Bij zakelijk bezit is er een evenwicht tussen benzineauto’s
en dieselauto’s.
Van de jaarlijkse nieuwverkoop staat zo’n 40% geregistreerd voor zakelijk gebruik
op een bedrijf, zoals leaseauto’s. Na enkele jaren vloeien tegenwoordig deze auto’s
voor de helft naar het particuliere autobezit in, de andere helft wordt geëxporteerd.
Dit beeld wordt duidelijk als de status van een voertuig uitgezet wordt naar leeftijd
(zie Figuur 6). Voor zowel benzine als dieselvoertuigen is in elke jaargang ongeveer
één miljoen voertuigen voor zakelijk gebruik geregistreerd. In een periode van vijf
jaar wordt dit gedecimeerd.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 6

12 / 31

De aantallen voertuigen uitgezet naar eigenaarschap bij een gegeven leeftijd.

De aantallen in Figuur 6 zijn de gemiddelden over de negen jaar.
2.2

Roetfilters
Sinds 2007 worden nieuwe dieselvoertuigen veelal uitgerust met een roetfilter.
Sinds 2009 is het noodzakelijk een roetfilter op een dieselpersonenauto te hebben
vanwege de eisen aan de emissies. Een roetfilter decimeert de emissies van fijnstof
uit de uitlaat en is, naast de driewegkatalysator op benzineauto’s, de meest
effectieve technologie om de uitstoot van schadelijke stoffen te verminderen. Sinds
alle nieuwe dieselauto’s over een roetfilter beschikken, neemt de totale uitstoot van
fijnstof uit de uitlaat af met iedere dieselauto zonder roetfilter die uit het wagenpark
verdwijnt. In november 2012 hebben er voor het eerst meer dieselauto’s een
roetfilter dan geen roetfilter (zie Figuur 7).
Tot 2009 was er een groei van het aantal dieselauto's en ondanks de crisis is er in
2011 een tweede opleving door de verkoop van zuinige dieselauto's. De snelle
verversing van het dieselwagenpark ten gevolge van de export zorgt voor een
voorspoedige toename van het percentage voertuigen met roetfilter.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 7

13 / 31

De aantallen dieselauto's met en zonder roetfilter in de vloot door de jaren heen.

In januari 2014 rijden er 1,5 miljoen dieselauto’s rond in Nederland waarvan 56%
een roetfilter heeft. Een jaar eerder was dat 50%, en de toename met 6% per jaar
zal met ongewijzigd beleid waarschijnlijk doorzetten. De fijnstof-emissies uit de
uitlaat volgen dezelfde trend.
Toch stromen dieselauto’s zonder roetfilter minder snel uit dan op grond van hun
aandeel in het dieselwagenpark logisch zou zijn. Daarvoor zijn twee redenen. Ten
eerste komt dat omdat relatief veel jonge diesels, dus auto’s met roetfilters, worden
geëxporteerd. De jongere voertuig blijven naar verhouding minder over. Die trend
van export van jonge diesels betreft voertuigen vanaf 2007. Zie Figuur 8. Dit lijkt
samen te hangen met de introductie van BPM teruggave voor geëxporteerde auto’s
vanaf 16 oktober 2006. De tweede reden, dat er meer dieselauto’s zonder roetfilters
zijn dan verwacht, is een substantiële import van jonge dieselauto’s, die nauwelijks
daarna meer geëxporteerd worden. Deze voertuigen kennen een lager aandeel
roetfilters dan de nieuwverkopen van dezelfde leeftijd in Nederland, die onder een
stimuleringsregeling vielen.
.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 8

ONGERUBRICEERD

14 / 31

Het verloop van de aantallen dieselvoertuigen in het wagenpark met de leeftijd laat
duidelijk zien dat de uitstroom vanaf twee jaar oud optreedt sinds de inschrijvingen uit
2007.

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

3

15 / 31

Nieuwverkopen
In Nederland is de afgelopen jaren de verkoop en het gebruik van zuinige auto’s
fiscaal gestimuleerd. Tot 1 januari 2014 was er een MRB-vrijstelling voor
benzineauto’s onder de 111 g/km CO2, en dieselauto’s onder de 96 g/km en was er
een BPM-vrijstelling en lagere bijtelling voor benzineauto’s onder de 111 (2011) tot
89 g/km (2014) en dieselauto’s onder 96 (2011) tot 86 g/km (2014). Dit is de groep
zeer zuinige auto’s waarvoor in dit rapport bijzondere aandacht is. Er waren extra
grote fiscale voordelen voor “extra zuinige” auto’s, de voertuigen onder de 50 g/km.
In deze categorie worden momenteel vrijwel grotendeels uit plug-in hybrides (op
benzine en elektriciteit) en volledig elektrische auto’s geleverd.

Figuur 9

Nieuwverkopen over de laatste negen jaar, naar zuinigheidsklasse en brandstofsoort.
De “zuinige” voertuigen werden fiscaal aangeduid met de term “zeer zuinig”.

De maatregelen hebben een groot effect gehad op de verkoop van personenauto’s
in de laatste jaren (zie Figuur 9). De zeer zuinige benzineauto’s worden verkocht
vanaf 2005 en sinds de zomer van 2012 maken zij de helft van de totale verkoop
uit. De zeer zuinige dieselauto’s worden vooral verkocht vanaf 2010 en ook deze
groep vormt sinds de zomer van 2012 de helft van de totale verkoop van
dieselauto’s. De extra zuinige auto’s worden vooral in substantiële aantallen
verkocht sinds het laatste kwartaal van 2013.
De totale verkoop heeft een dip door de crisis, maar varieert met ongeveer 40
duizend per maand veel minder dan de onderverdeling naar zuinigheidsklassen.
Ook de verhouding diesel en benzine laat een geringe verandering zien.
De verschuiving naar zeer zuinige auto’s is enorm. Zie Figuur 9. Benzineauto’s van
net onder 111 g/km en dieselauto’s van net onder de 96 g/km domineren de

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

16 / 31

verkoopcijfers de laatste jaren. Hierdoor is de helft van de huidige nieuwverkopen
zuinige auto’s.

Figuur 10

De verkoop van 2006 t/m 2013 uitgesplitst naar CO2-emissie volgens typekeuring.
Voorheen was de gemiddeld CO2-uitstoot van nieuwe auto’s 160 g/km met een grote
spreiding, nu is die rond 115 g/km met minder spreiding.

Figuur 11

Het gemiddeld normverbruik van de nieuwe inschrijvingen per maand.

Voorheen ontliep de gemiddelde CO2-uitstoot van nieuwe diesel- en benzineauto’s
elkaar niet zoveel (Zie Figuur 11). Dieselmotoren zijn zuiniger dan benzinemotoren,
maar dieselauto’s zijn gemiddeld groter dan benzineauto’s. Met het op gang komen
van de verkoop van zuinige diesels in 2010 is er een verschil ontstaan van
ongeveer 15 g/km. Dit is tevens het verschil in de grens voor zeer zuinige benzineen dieselauto’s van 110 en 95 g/km respectievelijk. Dat de gemiddelde waarden
voor de CO2-emissies uitstoot van benzine- en dieselauto’s sinds 2013 weer naar

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

17 / 31

elkaar toe groeien is het gevolg van de toename in de verkoop van plug-in hybride
benzineauto’s.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

4

18 / 31

Export van voertuigen
De uitstroom van auto’s uit het wagenpark is een combinatie van sloop en export.
Hoewel beide stromen gemiddeld over een periode van 9 jaar ongeveer even groot
zijn, is er gedurende die periode een verschuiving opgetreden van sloop naar
export. Tevens verschilt de leeftijdsopbouw van de geëxporteerde auto’s sterk van
de gesloopte auto’s. De export begint na een paar jaar, de sloop betreft vooral
oudere auto’s (zie Figuur 12).

Figuur 12

De leeftijd van voertuigen bij uitstroom (sloop en export)

Er is een opvallend verschil in de uitstroom van benzine- en dieselauto’s.
Benzineauto’s verdwijnen hoofdzakelijk door sloop uit het wagenpark (62%). Een
benzineauto die naar de sloop gaat is gemiddeld 16 jaar oud. Benzineauto’s die
worden geëxporteerd zijn beduidend jonger, gemiddeld 12 à 13 jaar. Bij
dieselvoertuigen ligt het andersom. De export domineert met 84%, met een
gemiddelde leeftijd bij export van 9 jaar. De sloop is secondair en vindt plaats bij
een gemiddelde leeftijd van 14 jaar.
Opvallend is de piek in de transacties met voertuigen rond 4 jaar oud. Dit zijn vooral
zakelijke auto’s, die na afloop van het leasecontract worden geëxporteerd. Deze
export is de laatste jaren gegroeid. Als de data van negen jaar in twee stukken
worden gesplitst is de piek niet zichtbaar in de eerste jaren (2004-2009) maar wel in
de tweede helft (2009-2013). Verder kan worden vastgesteld dat de levensduur van
benzineauto’s in het Nederlandse park met circa 1 jaar is toegenomen in een
periode van 5 jaar. De pijlen in Figuur 13 laten voor benzine zowel bij export als bij
sloop een verschuiving van de piek met ongeveer een jaar zien. Voor de sloop van

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

19 / 31

dieselauto’s is het beeld nagenoeg onveranderd, maar is wel de piek in de export
verschoven.

Figuur 13

De leeftijd bij uitstroom voor de eerste helft en de tweede helft van de data over ene
periode van negen jaar. Duidelijk zichtbaar is het ontstaan van export rond de 4 jaar
(groene pijlen). De leeftijd bij export later in de levensduur is bij benzine en diesel met
ongeveer een jaar toegenomen. Bij benzine-auto’s is de leeftijd bij sloop ook ongeveer
met een jaar gestegen (blauwe pijl).

De grens tussen de eerste exportgolf en de tweede exportgolf ligt bij zowel benzineals dieselauto’s bij de leeftijd van 6 jaar. De leeftijd van zes jaar markeert de
overgang tussen de piek in de export van relatief jonge auto’s en de brede groep
auto’s die op latere leeftijd wordt geëxporteerd. Het verloop over de jaren van het
aandeel auto’s dat bij een leeftijd jonger dan 6 jaar wordt geëxporteerd is uitgezet in
Figuur 14. Sinds 2009 is er duidelijk een andere trend ingezet dan voorheen. Er is
een stijgend aantal auto’s dat wordt geëxporteerd voordat ze zes jaar oud zijn. In de
laatste jaren werden 40 tot 50% van de diesels geëxporteerd voordat ze 6 jaar oud
zijn, al lijkt het maximum wel bereikt. Bij benzineauto’s is nog steeds groei
waarneembaar en wordt er inmiddels zo’n 25% geëxporteerd voor de leeftijd van 6
jaar.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 14

20 / 31

Het aandeel van auto’s jonger dan 6 jaar in de export per maand. Voor
dieselvoertuigen ligt dat percentage twee keer zo hoog als voor benzinevoertuigen.

In hoofdstuk 2 is de leeftijdsopbouw van het wagenpark op 1 januari 2014
besproken. Als die leeftijdsopbouw wordt gespiegeld aan de leeftijdsopbouw van de
uitstroom door export en sloop in deze periode, dan zien we voor elke categorie
voertuigen een eigen beeld (zie Figuur 15).
Voor dieselauto’s is de dip in de leeftijdsopbouw van het wagenpark rond 4 à 5 jaar
te verklaren uit de toegenomen export van jonge diesels. Dieselauto’s ouder dan 5
jaar blijken te oud voor de export en blijven in Nederland tot de tweede exportgolf
die start rond 9 jaar. Het vrijwel ontbreken van diesels met een leeftijd van 15-25
jaar in het wagenpark is te verklaren door de tweede exportgolf van diesels in de
leeftijd van 10-20 jaar. Bij benzineauto’s is de toename van de uitstroom, die wordt
gedomineerd door sloop, direct terug te zien in een afname van oudere
benzineauto’s in het wagenpark.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 15

4.1

21 / 31

De leeftijdsopbouw van het wagenpark per 1 januari 2014, vergeleken met de
leeftijdsopbouw van de uitstroom door export en sloop in de afgelopen 9 jaar. De
aantallen op de verticale as zijn per categorie verschillend.

Zeer zuinige auto’s
De export van zeer zuinige auto’s is sinds 2012 met enkele honderden per maand
toegenomen. Deze groei houdt gelijke tred met de toename van het aandeel
zuinige auto’s in de vloot. Er zijn nog geen indicaties dat het afschaffen van de
MRB vrijstelling per 1 januari 2014 leidt tot toename van de export van zeer zuinige
auto’s. De internationale handel in auto’s lijkt meer de voertuigen buiten de
zuinigheidscategorieën te betreffen. Evenmin is uit de gegevens af te leiden dat
zeer zuinige auto’s na enkele jaren in bovenmatige aantallen worden geëxporteerd.
In tegendeel, lijkt dat de internationale handel in zeer zuinige auto’s achterblijft bij
de totale handel. De handel in diesels buiten de categorie zeer zuinige voertuigen is
groter dan hun aandeel in het wagenpark. Voor zowel benzine- als dieselvoertuigen
is bovendien de import van zeer zuinige voertuigen groter dan de export.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 16

22 / 31

De import en export van benzine- en dieselvoertuigen, uitgesplitst naar
zuinigheidsklassen.

Over het algemeen lijken de zeer zuinige benzineauto’s de trend van de
benzineauto’s te volgen, en hybrides en elektrische voertuigen de trend van de
zakelijke dieselauto’s. De zuinige dieselauto’s worden mogelijk wat minder snel
geëxporteerd dan de gemiddelde dieselauto. Maar dat is slechts een voorlopige
observatie op basis van de leeftijdsopbouw in Figuur 18.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 17

4.2

23 / 31

De leeftijdsopbouw van de voertuigen momenteel in het wagenpark en de reeds
uitgestroomde voertuigen voor de zeer zuinige diesel en benzineauto's, de hybrides,
en de elektrische voertuigen. De aantallen in de verticale as lopen ver uiteen.

Hybride voertuigen
Hybride voertuigen zijn al enige jaren in omloop. De verkoop nam vanaf 2007
significante vormen aan (zie Figuur 18). De afgelopen jaren wordt een toenemend
aantal geëxporteerd omdat ze de leeftijd van 5 jaar bereiken. Er zijn geen indicaties
dat dat meer dan proportioneel is vergeleken met dieselauto’s jonger dan 6 jaar, die
ook in de zakelijke markt zitten. Ongeveer twee derde van hybride auto’s zijn
geregistreerd voor zakelijk gebruik. Daarvan verdwijnt zo’n 50% naar het buitenland
voor de leeftijd van 6 jaar. Kanttekening hierbij is wel dat dieselauto’s door de
relatief hoge MRB in Nederland zwaar worden belast en bij export (in geval datum
eerste toelating na 16 oktober) een deel de BPM terug krijgen. Hybride auto’s
daarentegen vielen tot 1 januari 2014 veelal onder de vrijstelling van de MRB. Dat
desondanks de export van hybrides al daarvoor waarneembaar was lijkt erop te
duiden dat er een aanzuigende werking vanuit het buitenland op hybride auto’s is.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 18

24 / 31

Aanschaf en export van hybride voertuigen per maand. De export past in het beeld
van de export uit het lease segment, en is slechts een fractie van het totaal.

Van de plug-in hybride voertuigen die de laatste twee jaar populair waren, de Opel
Ampera, de Prius Plug-in en de Chevrolet Volt, zijn nog nauwelijks voertuigen uit
het wagenpark verdwenen. Van de bijna tienduizend auto’s zijn drie voertuigen
geëxporteerd en twee auto’s (vermoedelijk na ernstige schade na een aanrijding)
gesloopt tot januari 2014.
4.3

Elektrische voertuigen
Het aantal elektrische voertuigen is kleiner dan dat van andere groepen. Er is een
zekere mate van groei van de verkoop van elektrische auto’s, met een scherpe piek
aan het eind van 2013, maar de verkoop oversteeg tot midden 2013 de 100 per
maand maar zelden. In de loop van 2013 is er een export van elektrische auto’s op
gang gekomen van ongeveer 30 per maand, van alle voertuigleeftijden. Dat is
relatief veel in vergelijking met de exportaantallen van hybrides en zeker als
rekening wordt gehouden met het feit dat deze voertuigen de leeftijd van 4 jaar nog
niet bereikt hebben (zie Figuur 19).

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 19

4.4

25 / 31

De aanschaf en export van elektrische auto's. Sinds de tweede helft van 2013 is de
export een substantieel aandeel van de aanschaf.

Conclusie
De internationale handel zorgt ervoor dat er twee markten zijn voor de export van
voertuigen uit Nederland, één voor voertuigen jonger dan 6 jaar en één voor
voertuigen ouder dan 6 jaar. Vooral bij dieselvoertuigen worden veel voertuigen
geëxporteerd bij. Maar ook hybrides en elektrische auto’s zijn gevoelig voor export
binnen 6 jaar.
Er zijn geen aanwijzingen voor een onevenredig grote uitstroom van zeer zuinige
voertuigen (zeer zuinige benzine- en dieselvoertuigen met MRB-vrijstelling tot 2014
en (plug-in) hybride voertuigen). Op grond van de situatie bij jonge benzine- en
dieselauto’s mag verwacht worden dat veel hybride voertuigen worden
geëxporteerd voordat ze in Nederland de leeftijd van zes jaar bereiken.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

5

26 / 31

Import van voertuigen
Ook de import van voertuigen beïnvloedt de samenstelling van het wagenpark. Het
gaat in absolute zin niet over heel grote aantallen, maar de import is toch niet te
verwaarlozen op het totaal. Zie Figuur 20 voor het totaal over de negen jaar.

Figuur 20

Totale import van voertuigen over de laatst negen jaar, uitgesplitst naar leeftijd.

Er worden in Nederland vooral benzineauto’s geïmporteerd met een leeftijd tussen
0 en 9 jaar. Hoewel het totaal aantal veel lager ligt, worden bij dieselauto’s vooral
zeer jonge voertuigen geïmporteerd. Voor zowel dieselauto’s als benzineauto’s is er
een duidelijke piek in de import bij een leeftijd tussen 24 en 28 jaar, in verband met
de MRB regeling voor oldtimers. De omvang van de import van deze oldtimers is
zeer klein vergeleken bij de internationale handel in auto’s tot tien jaar.
Er is wel een verloop in de import over de verloop van de negen jaren, maar globaal
blijft het beeld gelijk. Binnen de totale importstroom maakten oldtimers, met een
leeftijd van 24-28 jaar, de afgelopen 9 jaar slechts een beperkt deel uit. Voor het
topjaar van oldtimers 2011 was de situatie echter anders. Met het oog op de
schadelijke uitstoot van stikstofoxides en fijnstof zijn oude auto’s wel een groep die
aandacht verdient. Nederland is vele jaren netto importeur van oldtimers geweest.
Zie Figuur 21.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 21

27 / 31

De import van benzineauto's en dieselauto's in 2011. Vooral voor dieselauto's zijn de
oldtimers een substantieel deel van de import in dat jaar.

Hoewel het algemene beeld is dat Nederland een exportland van gebruikte auto’s
is, was dat voor oldtimers lange tijd andersom. Maar met de inperking van de MRBvrijstelling, voorafgegaan door de aankondiging van de afschaffing daarvan in het
regeerakkoord, is de netto import van oldtimers veranderd in een netto export (zie
Figuur 22). Voor benzine- en dieseloldtimers is eind 2012 het omslagpunt: het
moment dat er meer auto’s geëxporteerd werden dan geïmporteerd. Voor LPG lag
het omslagpunt al begin 2012. De natuurlijke aanwas doordat Nederlandse auto’s
de oldtimerleeftijd bereiken is buiten beschouwing gelaten.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 22

28 / 31

De vergelijking van import en export van oldtimers laat een kantelpunt zien in het
najaar van 2012, waarbij de uitstroom (export en sloop) de import overstijgt.

Inmiddels is de import van oldtimers in de categorieën diesel en LPG vrijwel nul en
voor benzineauto’s ligt de import op het laagste niveau in de afgelopen 10 jaar.
Tegelijkertijd is de uitstroom van oldtimers sterk toegenomen. Eind 2013/begin
2014 lag de maandelijkse uitstroom van diesel- en LPG-auto’s op een hoger niveau
dan de maandelijkse import ooit heeft bereikt. In Figuur 22 zijn de import- en
exportstromen van oldtimers voor de laatste jaren in meer detail weergegeven.

ONGERUBRICEERD

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

Figuur 23

ONGERUBRICEERD

29 / 31

Een detailoverzicht van de import en uitstroom (export en sloop) van oldtimers laat de
veranderingen van maand tot maand zien. Begin 2012 is er een daling in de uitstroom,
maar nog steeds een netto instroom. Sinds 2013 is er een netto uitstroom.

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

5.1

30 / 31

Aantallen van nieuwverkoop, import en export
De nieuwverkoop betreft het grootste aandeel van de Nederlandse voertuigen op
de weg. Zoals gebleken is de export groter dan de import, en dat bepaald voor een
gedeelte de verschillende leeftijdsopbouw van dieselauto’s en benzineauto’s op de
weg. Voor nieuwe technologie, die nog niet lang beschikbaar is, zoals zeer zuinige
voertuigen en hybrides is het beeld nog niet compleet, maar de verwachting is dat
ze niet afwijken van de markt, voor vergelijkbare voertuigen, voor zakelijk en privé
gebruik. De totalen van nieuwverkoop, import en export staan in Tabel 2. In alle
jaren, en voor beide brandstoffen is de import slechts een fractie van de alle
stromen.

Tabel 2

jaar
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013

ONGERUBRICEERD

De totalen per jaar van nieuwverkoop, import, en export, uitgesplitst naar benzine en
diesel.

benzine
diesel
nieuwverkoop import export
nieuwverkoop import export
339 000 31 000 102 000
125 000
8 000 60 000
352 000 41 000 113 000
130 000 12 000 64 000
360 000 48 000 131 000
144 000 19 000 75 000
371 000 48 000 120 000
126 000 20 000 83 000
307 000 48 000
97 000
79 000 21 000 83 000
381 000 60 000
95 000
97 000 28 000 98 000
390 000 52 000 139 000
156 000 29 000 133 000
345 000 45 000 184 000
145 000 27 000 138 000
298 000 63 000 152 000
114 000 29 000 124 000

ONGERUBRICEERD | TNO-rapport | TNO 2014 R10643 | 22 april 2014

6

Ondertekening
Delft, 22 april 2014

TNO

Gertjan Koornneef
Projectleider

Norbert E. Ligterink
Auteur

ONGERUBRICEERD

31 / 31