6
Afscheid van het lid Samsom
Aan de orde is het afscheid van het lid Samsom (PvdA).
De voorzitter:
Bij dit afscheid van Diederik Samsom begin ik met het
voorlezen van de afscheidsbrief van Diederik.
Geachte voorzitter, beste Khadija,
Teleurgesteld? Uiteraard. Verdrietig? Ja, natuurlijk.
Maar toch vooral dankbaar. Dankbaar voor de vele mooie
jaren dat ik lid van de Tweede Kamer mocht zijn. Volksvertegenwoordiger namens de Partij van de Arbeid. Staand
op de schouders van reuzen, reikend naar nieuwe idealen.
Soms succesvol, vaak ook vergeefs, maar altijd in het besef
dat het mogen dienen van het algemeen belang geen recht,
maar een voorrecht is. En dat het dus iedere dag afgelopen
kan zijn. Voor mij is dat moment nu aangebroken.
Het waren prachtige jaren. Met mooie momenten, met
mindere momenten en met van die momenten dat je zou
willen dat er achter het spreekgestoelte een valluik geïnstalleerd is waarin je ongezien kunt verdwijnen. Van die
momenten leer je overigens veruit het meeste.
Zoals die avond van het lenteakkoord in april 2012. De PvdA
stond erbuiten, ik spartelde hopeloos aan de interruptiemicrofoon en de kranten oordeelden de volgende dag genadeloos. Maar juist die avond werd de basis gelegd voor een
constructieve parlementaire politiek die de afgelopen periode heeft bepaald.
Op die avond leerde ik de harde les van wat er van politici
wordt gevraagd om Nederland verder te helpen. Het vermogen om een eindje met elkaar op te lopen, om ook een deel
van elkaars gelijk te accepteren, om taboes te slechten en
om grenzen tussen coalitie en oppositie te doorbreken. Om
het eigen electoraal belang ondergeschikt te maken aan
het algemeen belang. Het heeft gewerkt. Zie hoe Nederland
er in 2012 bij lag. En kijk eens naar de situatie nu.
Het zou de cynici voor altijd tot zwijgen moeten brengen,
ware het niet dat de politiek meer is dan resultaten boeken.
Politiek gaat ook om vervoering, om inspiratie, om angst
en om hoop. En daarin zijn we tekortgeschoten. Daarin ben
ik tekortgeschoten. Het is me onvoldoende gelukt om
mensen te winnen voor de kracht van het compromis, voor
de schoonheid van naar elkaar luisteren in plaats van tegen
elkaar schreeuwen en voor de belofte van met elkaar
samenwerken in plaats van elkaar naar het leven staan.
Uiteindelijk vormde die tekortkoming de basis voor mijn
voortijdig vertrek.
Maar het goede nieuws is: u allen bent er nog. Dus als ik
bij mijn afscheid nog een hartenkreet aan u zou mogen
meegeven, dan zou het dit zijn. Blijf het proberen. Val niet
terug in de reflex van de scoringsdrift gebaseerd op oneliners in plaats van echte vooruitgang. Bied weerstand aan
de sirenen van de verlokkelijke megafoonpolitiek. Er is in
dit klimaat van verharding en polarisatie geen tekort aan
megafoons, er is een tekort aan nuance. Blijf die nuance

Tweede Kamer

Afscheid van het lid Samsom

zoeken. Blijf elkaar zoeken. Blijf elkaar vinden. In het belang
van de toekomst.
Ik ga dat belang voorlopig buiten de arena proberen te
dienen. Wellicht kruisen onze wegen zich nog.
Rest me alle collega's te bedanken voor de mooie jaren en
de goede samenwerking. Met een speciale dank aan de
collega-fractievoorzitters met wie ik intensief samenwerkte.
Op de momenten dat we even wisten te ontsnappen aan
de verzengende medialogica, bleken jullie warme collega's
die zich vaak door eigen ervaring als geen ander konden
verplaatsen in de soms benarde positie van de ander.
Jammer eigenlijk dat we maar zo weinig wisten te ontsnappen aan dat dwingende Haagse korset.
Een controleur van de macht bedankt bij zijn afscheid over
het algemeen geen machthebbers. Maar omdat het verwijt
van dertiende minister toch al aan me kleeft, durf ik wel
een uitzondering te maken en me speciaal tot Mark Rutte
te richten. Beste Mark, over onze verstandhouding is al veel
gezegd en geschreven en bijna alles daarvan is waar. Tot
elkaar veroordeeld door de kiezer, bij elkaar gehouden door
een zeldzame combinatie van maximale meningsverschillen
en maximaal onderling vertrouwen. Het was tegelijk
doodvermoeiend en heel inspirerend. Ik koester de herinnering aan een bijzondere samenwerking met een bijzonder
mens.
Ik dank ook de vrienden van de media. Laten we dit moment
van reflectie dan maar aangrijpen om elkaar onze wederzijdse onhebbelijkheden ruimhartig te vergeven. Ik heb de
afgelopen jaren in ieder geval meer begrip ontwikkeld voor
de worsteling van de parlementaire journalisten. Het gebod
tot kluitjesvoetbal in de kluwen van de dagelijkse nieuwshype lijkt steeds dwingender te worden. Dit is het beste
samengevat door de opmerking van een Amsterdamse
hoofdredacteur tegen zijn parlementair verslaggever, die
ruimte wil voor een belangrijke onthulling: "Weet je zeker
dat dat nieuws is? Ik heb het nog nergens anders gelezen."
Tot slot maak ik een diepe buiging voor alle medewerkers
van de Tweede Kamer, voor hun nooit aflatende vriendelijkheid, hun onvermoeibare service en vooral voor de rust die
jullie wél bewaren op het moment dat de hyperventilatie
de politiek weer eens overmant. Jullie zijn van levensbelang
voor de Kamerleden en voor het politieke proces. Wij allen
zijn jullie oneindig veel dank verschuldigd.
Met een mengeling van weemoed, trots en misschien ook
wel een beetje opluchting verlaat ik zo meteen dit mooie
instituut, dat vijftien jaar lang mijn leven beheerste. Op weg
naar iets nieuws. Het ga u goed.
Met vriendelijke groet,
Diederik Samsom.
(Langdurig applaus)
De voorzitter:
Geachte heer Samsom, lieve Diederik,
Als kind verslond je het boek Kinderen van Moeder Aarde
van Thea Beckman: een toekomstroman die zich afspeelt

13 december 2016
TK 34

34-6-1

op het eiland Groenland, waar ijskappen en gletsjers zijn
gesmolten, vrouwen de scepter zwaaien en er geen geweld
is. Waarschijnlijk is daar de basis gelegd voor jouw bezieling
voor alles wat met de wereld te maken heeft. Deze bezieling
heb je in je professionele leven altijd met je meegedragen.
Na je activistische jaren bij Greenpeace maakte je in 2003
de overstap naar Den Haag. "Om de wereld een stukje beter
te maken", zei je toen. Jouw droombeeld van Nederland
was en is: een land dat uitblinkt in optimisme, samenwerking en onderlinge verbondenheid. Een land waar collectieve welvaart bóven individuele rijkdom gaat.
Je kwam op 30 januari 2003 in de Tweede Kamer, toen nog
met krullen. Je werd woordvoerder milieubeleid. Je maidenspeech, die ging over dierproeven, sloot je af met een
citaat van Loesje: "Muizen gebruik je alleen om kaas te
testen". Als Kamerlid zorgde je onder meer voor draadloos
internet in intercity's en stond je aan de basis van de
Warmtewet, die in 2009 werd aangenomen.
In 2012 werd je fractievoorzitter. Volgens Ariejan Korteweg,
journalist bij de Volkskrant, was jij op dat moment "een
jong maar al ervaren Kamerlid, dat zó snel dacht dat hij
soms leek te struikelen over zijn woorden en enthousiasme.
Eén van de rode ingenieurs, mannen die wilden laten zien
dat de PvdA ook een partij van doeners is, van praktische
oplossingen voor slepende problemen."
Met datzelfde pragmatisme ging je de onderhandelingen
in. In de samenwerking met de VVD zag je een kans om
achterstallig onderhoud te plegen en stabiliteit te creëren.
Het móést, zei jij. Het land was in crisis en de kiezer had de
VVD en de PvdA tot elkaar veroordeeld. Het werden niet je
gemakkelijkste jaren. Het is niet voor niets dat jij het had
over "doorknokken" toen je je opnieuw kandidaat stelde
voor het lijsttrekkerschap.
Als er íéts is wat jou typeert, dan is het dat je een vechter
bent. Je krullen ben je inmiddels kwijt, maar je tomeloze
energie niet. Je bent onvermoeibaar en strijdlustig. Dat
bleek ook in de afgelopen campagneweken. Op 8 oktober
van dit jaar deed je Apeldoorn, Deventer, Zutphen, Bronckhorst, Doetinchem en Oude IJsselstreek aan. Als je ervan
uitgaat dat je begint en eindigt in Leiden, heb je het over
een reis van vijf uur en twee minuten. Het maakte jou niet
uit. Jij bent het type dat pertinent weigert te accepteren dat
een dag slechts 24 uur telt. "Onmogelijk" of "onhaalbaar"
komt in jouw woordenboek niet voor.
Die drang om te winnen zat er al vroeg in. Dat was al zo
met natuurkunde. Op 16-jarige leeftijd schaatste je in je
eentje de Elfstedentocht. Dat was op een moment dat de
rayonhoofden in Friesland de "Tocht der Tochten" nog niet
verantwoord vonden. Je reed hem helemaal uit. Dat was
niet dankzij je geweldige stijl — dat zagen we onlangs op
de ijsbaan in Groningen naast Lodewijk Asscher: een
bambimomentje — maar puur op kracht en doorzettingsvermogen. En later aan de TU Delft moest er snel nog een
studentenwoning worden verbouwd. Je medestudenten
klaagden. "Dat redden we nooit", zeiden ze. Jij ging op een
stoel staan en zei: "Dat gaan we gewoon in twee dagen
doen." En zo gebeurde het. Eric Wiebes, de andere ingenieur, was getuige.

Tweede Kamer

Afscheid van het lid Samsom

Als Kamerlid won je de Nationale Nieuwsquiz — twee keer!
— de Nationale IQ Test en de Grote Geschiedenisquiz. Dat
was de enige keer dat de fractie ingreep en jou heeft verboden om aan spelletjes mee te doen. Dat was omdat jij elke
keer won; dat vonden we toen gênant. Jij bent misschien
wel de enige Nederlander die op zijn iPad binnen enkele
seconden elk onderzoek en ieder cijfer dat de overheid
produceert, tevoorschijn kan halen. Meestal is dat trouwens
niet nodig, want alles zit al in je hoofd. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid kan daarover meepraten. Een delegatie hoogleraren vroeg jou een paar jaar
geleden om je mening over hun nieuwe onderzoeksvoorstel.
Toen zei jij: "Maar dat hebben jullie toch in 2004 al onderzocht?" Dat bleek te kloppen. Je gaf er gratis nog een
mondelinge samenvatting bij.
Ook in de Kamer zagen we die prestatiedrang. Soms leidde
dat tot wrijving, ook binnen je eigen fractie. Maar het gaf
ook glans. Jouw gedrevenheid maakte dat je oplossingen
kon vinden voor ingewikkelde politieke problemen, zoals
de Turkijedeal. Met Jesse Klaver diende je een initiatiefwetsvoorstel in over maatregelen in het kader van de in Parijs
gemaakte klimaatafspraken. En met Gert-Jan Segers stelde
je onlangs nog een initiatiefnota op, om met coöperatief
bestuur de bezieling terug te brengen in publieke taken.
Beste Diederik,
Politiek kan mooi zijn. "Politiek verdeelt niet, het verbindt",
zei jij in 2012 tijdens het formatiecongres van de PvdA. Die
verbinding heb jij steeds proberen te zoeken. Het heeft je
niet gebracht waar je op hoopte. Politiek kan soms ook hard,
onzeker en eenzaam zijn.
In een interview in Trouw zei je dat mensen je mogen verwijten dat je de idealen van de Partij van de Arbeid niet snel
genoeg hebt verwezenlijkt. Maar het zegt niets over jouw
intenties, over wat je innerlijk drijft.
Ik wil je bedanken voor die gedrevenheid en je betrokkenheid, in al die jaren dat je van binnenuit het verschil wilde
maken.
Ik sluit af met een citaat van Loesje: "Als je loslaat, heb je
twee handen vrij".
Als íémand veerkrachtig is, dan ben jij het. En wat de toekomst ook brengt, wat die twee vrije handen ook zullen
aangrijpen, ik weet zeker dat jou nog veel moois te gebeuren staat.
Het ga je goed. Dank je wel.
(Staand applaus)
De vergadering wordt van 15.16 uur tot 15.20 uur geschorst.
De voorzitter:
Dit is een beetje een vreemde overgang: van zo'n emotioneel afscheid naar de orde van de dag.

13 december 2016
TK 34

34-6-2