Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

26 399

Jaarrapportage procedureregeling Grote
Projecten

nr. 20

BRIEF VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 mei 2019
Hierbij biedt de vaste commissie voor Financiën u de jaarlijkse rapportage
aan over de werking en toepassing van de Regeling Grote Projecten in
2018. De commissie heeft de jaarrapportage in haar procedurevergadering van 24 april 2019 vastgesteld. In artikel 21 van de Regeling Grote
Projecten is vastgelegd dat de vaste commissie voor Financiën jaarlijks op
de derde woensdag in mei (Verantwoordingsdag) een verslag uitbrengt
over de werking en toepassing van de regeling.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-26399-20
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

1

Jaarrapportage grote projecten over 2018
1. Kernpunten
–
–

–

–
–

In totaal waren in 2018 elf grote projecten in uitvoering, waarvan vijf
projecten in de beëindigingsprocedure verkeerden.
De Kamer heeft op 22 januari 2019 ingestemd met beëindiging van de
grootprojectstatus van de projecten Ruimte voor de Rivier en
Zandmaas en Grensmaas (Handelingen II 2018/19, nr. 43, item 14).
De Kamer heeft op 9 april 2019 ingestemd met beëindiging van de
grootprojectstatus van het project Ecologische Hoofdstructuur
(Handelingen II 2018/19, nr. 72, item 9).
Voor de grote projecten Mainportontwikkeling Rotterdam en Pantservoertuigen is in 2018 de beëindigingsprocedure ingezet.
In 2018 is het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer aangewezen als
groot project (Kamerstuk 32 404, nr. 82 en Handelingen II 2017/18,
nr. 48, item 14).

2. Opzet en achtergrond jaarrapportage 2018
Artikel 21 van de Regeling Grote Projecten luidt: «De commissie voor de
Rijksuitgaven brengt jaarlijks op de derde woensdag in mei een verslag uit
aan de Tweede Kamer over de werking en toepassing van deze regeling in
het voorafgaande kalenderjaar.» 1
In deze jaarrapportage geeft de vaste commissie voor Financiën een
overzicht van de werking en toepassing van de regeling over het
kalenderjaar 2018. Ook enkele ontwikkelingen die zich na de rapportageperiode (het kalenderjaar 2018) hebben voorgedaan worden genoemd.
Deze aanvullende informatie is actueel tot en met 9 april 2019.
De jaarrapportages over de kalenderjaren 2004 tot en met 2017 zijn te
vinden in Kamerstuk 26 399, nrs. 5 t/m 19. De opzet en indeling van de
jaarrapportages zijn voor de onderlinge vergelijkbaarheid ieder jaar in
grote lijnen hetzelfde gehouden.
3. Grote projecten in 2018
3.1. Aantal grote projecten en financiële omvang
In 2018 waren 11 grote projecten in uitvoering, waarvan er 5 in de
beëindigingsprocedure verkeren. Tabel 1 laat de ontwikkeling zien van het
aantal grote projecten sinds 2005. Tabel 2 biedt een overzicht van de
budgetten van de projecten die in 2018 onder de regeling vielen.
Tabel 1. Ontwikkeling aantal grote projecten
Jaar

Aantal grote projecten
(per einde jaar)

Nieuwe grote projecten

Afgesloten grote
projecten

2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016

14
13
11
9
9
9
9
10
10
11
11

1
1
0
0
1
1
0
1
0
1
0

2
2
2
2
1
1
0
0
0
0
0

1

Kamerstuk 34 685, nrs. 1 en 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

2

Jaar

Aantal grote projecten
(per einde jaar)

Nieuwe grote projecten

Afgesloten grote
projecten

2017
2018

10
11

0
1

1
0

Tabel 2. Budget per groot project (bedragen x € mln.)
Budget

Peildatum1

€ 4.863,2 2
€ 2.229,3
Meer dan
€ 2,5 miljard4
–
€ 7.281
€ 2.665
€ 530,2
€ 1.298
€ 2.265,4
€ 2.391,97
€ 3.9996

18-09-2018
31-12-20163
17-06-2016

CommissieGroot Project

DEF
DEF
DEF

Verwerving F-35
Pantservoertuigen
Onderzeeboten

EZ
I&W
I&W
I&W
I&W
I&W
I&W
I&W

Ecologische Hoofdstructuur5
HSL-Zuid
Hoogwater Beschermingsprogramma (HWBP-2)
Zandmaas/Grensmaas
Project Mainport Rotterdam
Ruimte voor de Rivier
ERTMS
Hoogfrequent Spoorvervoer

–
30-06-2018
31-12-2017
31-12-2017
30-06-2015
31-12-2017
30-06-2018
31-12-2017

1

Meest actuele peildatum, zoals vermeld in voortgangsrapportages.
Prijspeil 2017 (Kamerstuk 26 488, nr. 435).
3
Dit project bestaat uit drie deelprojecten. Het deelproject Fennek, met een totaalbudget van
€ 197,6 miljoen is reeds in 2011 afgesloten.
4
Het groot project Onderzeeboten verkeert in de onderzoeksfase en daarom is alleen een
bandbreedte van het budget bekend (Kamerstuk 34 225, nr. 13).
5
De (meest recente) voortgangsrapportage over de Ecologische Hoofdstructuur (Kamerstukken
30 825 en 33 576, nr. 214) bevat geen informatie over het totale projectbudget.
6
Inclusief budget OV SAAL (Kamerstuk 32 404, nr. 88)
2

3.2. Voortgangsrapportages in 2018
In 2018 heeft de Tweede Kamer op basis van de Regeling Grote Projecten
zeven voortgangsrapportages en vier eindevaluaties (Ecologische
Hoofdstructuur (Kamerstuk 30 825, nr. 216), Zandmaas, Grensmaas en
Ruimte voor de Rivier (Kamerstukken 18 106 en 30 351, nr. 242))
ontvangen.
Op grond van de Regeling Grote Projecten maken commissie en bewindspersoon afspraken over frequentie en verschijningstijdstip. De
afgesproken norm is maximaal drie maanden na de peildatum van de
rapportages.
Voor de voortgangsrapportage Verwerving F-35 die op de derde dinsdag
in september naar de Kamer is gezonden (Kamerstuk 26 488, nr. 443) was
de rapportageperiode 1 juni 2017 t/m 30 juni 20182. Ook hier worden
recente ontwikkelingen voor zover praktisch mogelijk meegenomen.
In tabel 3 is de snelheid weergegeven waarmee de voortgangsrapportages na afloop van de rapportageperiode (peildatum) aan de Tweede
Kamer werden aangeboden.

2

De rapportagefrequentie is in 2018 gewijzigd. De rapportageperiode is eenmalig zo gekozen om
aansluiting te houden met het vorige rapport. De rapportageperiode van de volgende
jaarrapportage(s) is 1 juli t/m 30 juni.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

3

Tabel 3. Ontvangst voortgangsrapportages door de Tweede Kamer
Ontvangst

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Binnen afgesproken
termijn (3 mnd.)
Binnen 1 maand na
termijn (4 mnd.)
Meer dan 1 maand na
termijn (> 4 mnd.)

4
(20%)
8
(40%)
8
(40%)

3
(17%)
13
(72%)
2
(11%)

8
(50%)
7
(44%)
1
(6%)

8
(53%)
7
(47%)
0
(0%)

7
(46%)
8
(53%)
0
(0%)

3
(25%)
8
(67%)
1
(9%)

8
(57%)
5
(36%)
1
(7%)

6
(43%)
7
(50%)
1
(7%)

7
(54%)
6
(46%)
*

11
(69%)
3
(19%)
2
(13%)

5
(33%)
9
(60%)
1
(7%)

6
(43%)
6
(43%)
2
(14%)

2
(28%)
5
(72%)

20

18

16

15

15

12

14

14

13

16

15

14

7

Totaal

3.3. Accountantsrapporten in 2018
In artikel 13, lid 1, van de Regeling Grote Projecten staat: «Bij voortgangsrapportages wordt periodiek, op basis van een nader te bepalen
frequentie, doch ten minste één maal per jaar, een accountantsrapport
gevoegd met een oordeel over de kwaliteit en volledigheid van de
financiële en niet-financiële informatie in de voortgangsrapportage en
over de beheersing en het beheer van het project».
In lid 4 staat: «Het accountantsrapport wordt als afzonderlijk document
aan de Tweede Kamer gezonden, uiterlijk twee weken na verschijning van
de voortgangsrapportage waarop het accountantsrapport betrekking
heeft».
Daarmee is de uiterlijke termijn waarop het accountantsrapport aan de
Kamer moet worden aangeboden 3,5 maanden na de verslagperiode.
In 2018 heeft de Tweede Kamer bij zes grote projecten accountantsrapporten ontvangen.
Tabel 4. Ontvangst accountantsrapporten door Tweede Kamer (in maanden na verslagperiode)
Ontvangst

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

< 3,5 maanden
4 – 5 maanden
> 5 maanden

4
5
0

2
2
2

8
2
0

9
0
0

6
2
0

4
2
1

5
2
1

4
4
0

5
2
0

9
0
0

6
1
0

9
0
0

4
2

Totaal

9

6

10

9

8

7

8

8

7

9

7

9

6

3.4. Behandeling rapportages grote projecten in 2018
De commissies kunnen voortgangsrapportages voor kennisgeving
aannemen of ze behandelen door feitelijke vragen te stellen en/of ze te
agenderen voor een overleg (algemeen overleg, wetgevingsoverleg of
notaoverleg).
Over drie van de voortgangsrapportages zijn in 2018 feitelijke vragen
gesteld. Alle voortgangsrapportages zijn geagendeerd voor een algemeen
overleg of een wetgevingsoverleg. Ook de integrale rapportage over het
Project Mainportontwikkeling Rotterdam is geagendeerd voor algemeen
overleg. De eindevaluaties Zandmaas en Grensmaas en Ruimte voor de
Rivier zijn eveneens geagendeerd voor algemeen overleg.
In de bijlage van deze evaluatie staat een overzicht van de behandeling
per rapportage.
3.5. Wijzigingen grote projecten in 2018
In 2018 is verandering gekomen in de status van enkele grote projecten.
De wijzigingen zijn hieronder beschreven. Ook ontwikkelingen die zich na
de rapportageperiode (het kalenderjaar 2018) hebben voorgedaan komen
aan bod. Onderstaande informatie is actueel tot en met 9 april 2019.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

4

Vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat (I&W)
Nieuw groot project: Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS)
De vaste commissie voor I&W heeft in 2017 voorgesteld om het
Programma Hoogfrequent Spoor (PHS) aan te wijzen als groot project3.
Op 6 februari 2018 heeft de Kamer daarmee ingestemd4.
Eindevaluatie van Project Maasvlakte Rotterdam (PMR)
In de procedurevergadering van 20 september 2018 heeft de commissie
besloten de Minister van Infrastructuur en Waterstaat te verzoeken om
een eindevaluatie over het Project Mainportontwikkeling Rotterdam
(PMR). De Minister heeft laten weten dat deze evaluatie in de tweede helft
van 2019 wordt uitgevoerd5.
Beëindiging grote projecten Ruimte voor de Rivier en Zandmaas/
Grensmaas
De vaste commissie voor I&W heeft in 2017 de Minister verzocht een
eindevaluatie op te stellen van de grote projecten Ruimte voor de Rivier
en Zandmaas/Grensmaas. Deze eindevaluatie is op 23 maart 2018 aan de
Kamer aangeboden6.
De vaste commissie voor I&W heeft in haar procedurevergadering van
6 november 2018 besloten de Kamer voor te stellen de grootprojectstatus
van de projecten Ruimte voor de Rivier en Zandmaas/Grensmaas te
beëindigen7, nadat de vaste commissie voor Financiën hierover op
1 november 2018 positief had geadviseerd8. De Kamer heeft daar op
22 januari 2019 mee ingestemd9.
Commissie EZ / commissie LNV
Beëindiging groot project Ecologische Hoofdstructuur (EHS)
Het onderwerp Natuurbeleid is na de vorming van het kabinet-Rutte III
ondergebracht bij de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit.
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft de
Minister van LNV in januari 2018 gevraagd de eindevaluatie van het groot
project EHS op te stellen.
Op 15 oktober 2018 heeft de Kamer de eindevaluatie EHS van de Minister
ontvangen10.
De vaste commissie voor LNV heeft de eindrapportage besproken tijdens
het algemeen overleg Natuur op 12 februari 2019 (Kamerstuk 33 576,
nr. 144) en in de procedurevergadering van 20 februari 2019 besloten
advies te vragen aan de vaste commissie voor Financiën over beëindiging
van het project. De vaste commissie voor Financiën heeft op 14 maart
2019 positief geadviseerd en de vaste commissie voor Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit heeft in de procedurevergadering van 27 maart 2019
besloten een voorstel tot beëindiging van de grootprojectstatus EHS aan

3

Kamerstuk 32 404, nr. 82
Handelingen II 2017/18, nr. 48, item 14
Kamerstuk 24 691, nr. 130
6
Kamerstukken 18 106 en 30 351, nr. 242
7
Kamerstukken 18 106 en 30 080, nr. 246
8
Advies vaste commissie voor Financiën over beëindiging status van groot project Ruimte voor
de Rivier en Zandmaas/Grensmaas, 1 november 2018
9
Handelingen II 2018/19, nr. 43, item 14
10
Kamerstuk 30 825, nr. 216
4
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

5

de Voorzitter van de Tweede Kamer te zenden. De Kamer heeft daar op
9 april 2019 mee ingestemd (Handelingen II 2018/19, nr. 72, item 9).
Commissie Defensie
Beëindiging groot project Pantervoertuigen
In de procedurevergadering van 8 februari 2018 heeft de vaste commissie
voor Defensie voorgesteld de grootprojectstatus van het groot project
Pantservoertuigen te beëindigen en besloten af te zien van verdere
voortgangsrapportages. De commissie heeft de bewindspersonen van
Defensie verzocht een eindevaluatie van het project op te stellen. De
bewindspersonen van Defensie hebben laten weten dat deze evaluatie na
voltooiing van het project in 2019 zal worden uitgevoerd11.
Verwerving F-35
In dezelfde procedurevergadering heeft de commissie besloten de
rapportagefrequentie voor het groot project Verwerving F-35 te verlagen
naar eenmaal per jaar. Ook heeft de commissie besloten toe te werken
naar een nieuwe uitgangspuntennotitie. Daartoe heeft de commissie,
binnen een aantal randvoorwaarden, de bewindspersonen van Defensie
de mogelijkheid geboden een vernieuwde voortgangsrapportage te
ontwikkelen. In september 2018 heeft de Staatssecretaris van Defensie
een eerste, vernieuwde voortgangsrapportage aan de commissie
aangeboden (Kamerstuk 26 488, nr. 443). Naar aanleiding daarvan heeft
de commissie op 7 februari 2019 een gewijzigde uitgangspuntennotitie
vastgesteld. Op 29 maart 2019 heeft de Staatssecretaris van Defensie,
mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
laten weten deze uitgangspuntennotitie te hanteren als basis voor
toekomstige voortgangsrapportages12.

11
12

Kamerstuk 34 775 X, nr. 83
Kamerstuk 26 488, nr. 448

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 26 399, nr. 20

7

Integrale Rapportage
2018
31e VGR
Accountantsrapport bij de
31e VGR
Eindrapportage Ruimte
voor de Rivier
8e VGR incl. accountantsrapportage
9eVGR

Project Mainport
Rotterdam
Ruimte voor de Rivier

Ruimte voor de Rivier

ERTMS

ERTMS

Ruimte voor de rivier

Accountantsrapport bij de
33e VGR
Eindrapportage
Zandmaas en Grensmaas

Zandmaas/
Grensmaas
Zandmaas/ Grensmaas

Zandmaas/
Grensmaas

Accountantsrapport bij de
13e VGR
33e VGR

HWBP-2

HWBP-2

22 026, nr. 506

Accountantsrapport bij
41e VGR
13e VGR

33 652, nr. 63

18 106 en
30 351, nr. 242
33 652, nr. 62

30 080, nr. 89

30-06-2018

31-12-2017

19-10-2018

21-05-2018

23-03-2018

19-04-2018

03-04-2018

30 080, nr. 88

23-03-2018

19-04-2018

03-04-2018

19-04-2018

03-04-2018

13-11-2018

27-09-2018

19-1-2018
31-12-2017

idem

31-12-2017

31-12-2017

30-06-2018

15-10-2018

18-09-2018

Verschenen
op

24 691, nr. 129

18 106 en
30 351, nr. 242

18 106, nr. 244

18 106, nr. 243

32 698, nr. 39

32 698, nr. 38

22 026, nr. 505

41e VGR

30-06-2018

Peildatum

04-12-2018
04-12-2018

28-06-2018

28-06-2018

idem

28-06-2018

17-05-2018

14-06-2018
28-06-2018

idem

14-06-2018
28-06-2018

idem

12-06-2018
28-06-2018

11-10-2018

12-02-2019

26-10-2018
05-11-2018

Behandeld op

Algemeen
overleg
Algemeen
overleg
Algemeen
overleg
VAO

Algemeen
overleg
Algemeen
overleg
idem

Feitelijke vragen
Algemeen
overleg

idem

Feitelijke vragen
Algemeen
overleg

Feitelijke vragen
Algemeen
overleg
idem

Algemeen
overleg
Algemeen
overleg

Feitelijke vragen
Wetgevingsoverleg

Behandelwijze

27 625,
nr. 449
29 893,
nr. 218
29 893,
nr. 236
Handelingen
II 2018/19, nr.
36, item 11

18 106,
nr. 245
27 625,
nr. 449
31 409,
nr. 191
27 625,
nr. 449
idem

18 106,
nr. 245
27 625,
nr. 449
idem

32 698, nr. 40
27 625,
nr. 449
idem

33 576,
nr. 144
29 984,
nr. 795

26 488,
nr. 445
35 000 X,
nr. 32

Kamerstuk

Rapporteur

2

De vaste commissie voor Defensie heeft in februari 2018 besloten af te zien van verdere voortgangsrapportages.
Dit project verkeert nog in de onderzoeksfase en de Kamer heeft nog geen uitgangspuntennotitie vastgesteld. De Kamer wordt over dit project geïnformeerd conform het Defensie Materieel
Proces (DMP).

1

I&W

30 825, nr. 216

Geen rapportages1
Geen rapportages2
Eindrapportage EHS

Pantservoertuigen
Onderzeeboten
Ecologische Hoofdstructuur
HSL-Zuid

EZK /LNV

26 488, nr. 443

19e VGR incl. accountantsrapport

Verwerving F-35

DEF

Kamerstuk

Document

Groot project

Ministerie

Bijlage 1. Grote projecten 2018