Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2055
Vragen van de leden Dekker-Abdulaziz (D66) en Azarkan (DENK) de
Minister van Justitie en Veiligheid over het bericht dat de overheid de
gegevens van vliegpassagiers verzamelt (ingezonden 24 februari 2023).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
28 maart 2023). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr.
1928.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht van de NOS van 21 februari 2023?1
Antwoord 1
Ja, daar ben ik bekend mee.
Vraag 2
Kunt u reflecteren op de zorgen van de Autoriteit Persoonsgegevens én de
uitspraak van het Europese Hof van Justitie over dat de Nederlandse
overheid veel meer data van vliegpassagiers verzamelt dan strikt noodzakelijk
en toegestaan?
Antwoord 2
In de uitspraak van 21 juni 2022, in de door België doorverwezen zaak over
de Passenger Name Record-richtlijn (hierna: PNR-richtlijn), oordeelde het Hof
van Justitie van de Europese Unie (hierna: het Hof) dat deze richtlijn
weliswaar inbreuk maakt op het recht op eerbiediging van het privé, familie
en gezinsleven en het recht op de bescherming van persoonsgegevens2,
maar proportioneel is in relatie tot de doelen die de richtlijn nastreeft –
namelijk de bestrijding van ernstige criminaliteit en terrorisme – en de
maatregelen waarin wordt voorzien om de privacy te beschermen. Volgens
het Hof vereisen deze grondrechten echter dat de bevoegdheden waarin de
richtlijn voorziet, slechts worden uitgeoefend voor zover dat strikt noodzakelijk is.
Met deze uitspraak wordt zowel het belang van de bestrijding van terrorisme
en ernstige criminaliteit, zoals mensenhandel, als het belang van bescher1

NOS, 21 februari 2023, Toezichthouder: overheid moet stoppen met verzamelen gegevens
vliegpassagiers (nos.nl/artikel/2464708-toezichthouder-overheid-moet-stoppen-metverzamelen-gegevens-vliegpassagiers).
2
Artikel 7 en 8 Handvest van de grondrechten van de Europese Unie.

ah-tk-20222023-2055
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

ming van de privacy door het Hof onderschreven en blijft de inhoud van de
richtlijn – en daarmee het instrument – overeind.
Zoals ik in mijn brief van 10 maart aan uw Kamer3 heb aangegeven, heeft de
Autoriteit Persoonsgegevens mij op 21 februari 2023 verzocht om met
onmiddellijke ingang alle benodigde maatregelen te nemen om ervoor te
zorgen dat de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van
terroristische en ernstige misdrijven» en bijbehorende verwerkingen van
passagiersgegevens in overeenstemming te brengen met de interpretatie van
de richtlijn die Hof heeft gegeven. Ik onderschrijf deze oproep en werk al
enige tijd – samen met alle betrokken partners – op nationaal en op Europees
niveau aan de juridische, operationele en technische uitwerking van
maatregelen.4
De «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven» bevat al verschillende (privacy) waarborgen
voor de verwerking van passagiersgegevens.5 Er mogen bijvoorbeeld geen
bijzondere persoonsgegevens worden verwerkt. Naast de bestaande privacy
waarborgen zal ik dit jaar nog – in lijn met de uitspraak van het Hof en het
verzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens – een aantal aanpassingen doen
in de verwerking van passagiersgegevens. Namelijk het inperken van de
algemene bewaartermijn naar drie jaar, een onafhankelijke toets voor
vorderingen en verstrekkingen van passagiersgegevens, een inperking van de
gegevensverwerking van intra-EU vluchten door selectie op het niveau van
luchthavens en het instellen van een technisch filter voor het aanleveren van
intra EU-vluchten op nationaal niveau.
Met deze maatregelen geef ik invulling aan een evenredig en proportioneel
pakket aan maatregelen en waarborgen die noodzakelijk zijn voor de
bestrijding van terrorisme en zware criminaliteit, met de noodzakelijke
bescherming van persoonsgegevens.
Vraag 3
Kunt u beschrijven welke persoonsgegevens (zoals namen, vluchtdata, etc.)
precies worden verzameld als Passenger Name Record (PNR)?
Antwoord 3
Bijlage 1 van de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding
van terroristische en ernstige misdrijven» geeft een limitatieve lijst van alle
gegevens die opgenomen mogen worden in het Passenger Name Recordbestand. Het gaat hier om gegevens die de passagier zelf aanlevert bij het
boeken van een vlucht, zoals namen, geplande reisdatum of -data, adres en
contactgegevens waaronder telefoonnummer en e-mailadres, alle betalingsinformatie en volledige reisroute. Luchtvaartmaatschappijen zijn alleen verplicht
om de gegevens aan te leveren die zij reeds verzamelen voor hun normale
bedrijfsvoering. Zij hebben niet de verplichting om alle gegevens uit bijlage 1
van de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van
terroristische en ernstige misdrijven» te verzamelen. Wat er precies in het
Passenger Name Record-bestand is opgenomen kan dus verschillen per
luchtvaartmaatschappij, maar kan in geen enkel geval meer zijn dan de
gegevens opgenomen in bijlage 1 van de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven».
De «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven» kent tevens geen grondslag om bijzondere
persoonsgegevens, zoals gegevens over ras of etnische afkomst, religieuze of
levensbeschouwelijke overtuigingen en gegevens over gezondheid, te
verzamelen en/of te verwerken. Mochten bijzondere persoonsgegevens
onverhoopt toch door een luchtvaartmaatschappij worden aangeleverd, zijn
technische maatregelen genomen om deze gegevens eruit te filteren en direct
geautomatiseerd te verwijderen.

3

Kamerstuk 34 861, nr. 35.
Zie hiervoor ook Kamerstuk 29 754, nr. 644.
5
Zie hiervoor bijvoorbeeld ook mijn brief over de privacy audits bij de Passagiersinformatieeenheid Nederland van 14 december 2022: Kamerstuk 34 861, nr. 34.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 4
Klopt het dat al deze gegevens vijf jaar in een database worden bewaard
door de Passagiersinformatie-eenheid Nederland (Pi-NL)?
Antwoord 4
Conform de Passenger Name Record-richtlijn en de «Wet gebruik van
passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige
misdrijven» is de huidige bewaartermijn vastgesteld op vijf jaar. Zoals
aangegeven in mijn brief aan uw Kamer van 10 maart 20236, heeft het Hof
bepaald dat een bewaartermijn van zes maanden noodzakelijk en proportioneel wordt geacht, maar dat een langere bewaartermijn beperkt is toegestaan
waarbij de noodzakelijkheid leidend is. De bepaling in de Passenger Name
Record-richtlijn die expliciet de bewaartermijn van vijf jaar toestaat, is daarbij
door het Hof in stand gehouden7.
In lijn met de uitspraak van het Hof en het verzoek van de Autoriteit
Persoonsgegevens zal de algemene bewaartermijn naar drie jaar worden
ingeperkt. De bewaartermijn blijft in specifieke gevallen vijf jaar indien een
concrete link met terrorisme of ernstige criminaliteit is gebleken. Een
algemene bewaartermijn van drie jaar past bij een interpretatie van de
Hofuitspraak, waarbij de algemene bewaartermijn noodzakelijk is vanwege
het feit dat opsporingsonderzoeken naar zware criminaliteit en terrorisme één
tot drie jaar oude data nodig hebben en uit de praktijk blijkt dat dergelijke
opsporingsonderzoeken een opstartfase van meerdere maanden behelst.
Op dit moment is het al zo dat de passagiersgegevens waaruit rechtstreeks
de identiteit van een persoon kan worden afgeleid, zes maanden na
ontvangst door de Passagiersinformatie-eenheid Nederland gedepersonaliseerd worden én na afloop van de wettelijke bewaartermijn de passagiersgegevens definitief worden verwijderd. Binnen een maand zal invulling worden
gegeven aan de Hofuitspraak door geen passagiersgegevens ouder dan drie
jaar meer te verstrekken aan bevoegde instanties. Voordat passagiersgegevens ouder dan drie jaar definitief kunnen worden verwijderd, dient nader
onderzocht te worden, welke passagiersgegevens niet verwijderd kunnen
worden in verband met lopende wettelijke procedures. Parallel hieraan zal
gewerkt worden aan het aanpassen van de wet op deze punten. Vanzelfsprekend zal ik uw Kamer hierover informeren.
Vraag 5
Worden gegevens automatisch altijd gedeeld met zowel de hierboven
genoemde Pi-NL, de Douane als de Koninklijke Marechaussee? Zo nee, op
basis waarvan vindt deze afweging plaats?
Antwoord 5
In Nederland zijn er drie overheidsinstanties die passagiersgegevens
verzamelen op basis van hun respectievelijke wettelijke grondslag. Dit zijn de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland, de Douane en de Koninklijke
Marechaussee. De Passagiersinformatie-eenheid Nederland en Douane
ontvangen Passenger Name Record-gegevens en de Koninklijke Marechaussee ontvangt Advance Passenger Information-gegevens.
Luchtvaartmaatschappijen delen via een beveiligde verbinding de passagiersgegevens met de Passagiersinformatie-eenheid Nederland en de Douane via
de technische voorziening Travel Information Portal (TRIP). De
Passagiersinformatie-eenheid Nederland ontvangt alleen de passagiersgegevens, zoals opgenomen in de limitatieve lijst van bijlage 1 van de «Wet
gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en
ernstige misdrijven»».
De Douane ontvangt de passagiersgegevens op basis van het Douanewetboek van de Unie (DWU) en de Algemene douanewet (Adw). Deze gegevensstromen van de Passagiersinformatie-eenheid Nederland en de Douane zijn in
TRIP strikt gescheiden waardoor zij enkel de gegevens ontvangen waarover
zij mogen beschikken.

6
7

Kamerstuk 34 861, nr. 35.
Zie voor de uitspraak: HvJ EU 21 juni 2022, C-817/19, ECLI:EU:C:2022:491, (Ligue des droits
humains).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

De Passagiersinformatie-eenheid Nederland beoordeelt de passagiersgegevens om terrorisme en ernstige criminaliteit te bestrijden aan de hand van
door bevoegde instanties ingediende vorderingen, SIS-databank vergelijkingen en risicocriteria sets. De Passagiersinformatie-eenheid Nederland deelt de
passagiersgegevens of het resultaat van de verwerking ervan, met de
bevoegde instanties, indien deze nader onderzoek behoeven. De Koninklijke
Marechaussee is net als het Openbaar Ministerie, de politie, de bijzondere
opsporingsdiensten en de Rijksrecherche een bij wet aangewezen bevoegde
instantie. Verstrekkingen aan bevoegde instanties vinden niet geautomatiseerd plaats, maar pas na een menselijke toets. Dit is een objectieve toets
waarbij door een medewerker van de Passagiersinformatie-eenheid Nederland wordt nagegaan of het gaat om een rechtmatige verstrekking van
passagiersgegevens binnen de doelbinding van de wet, namelijk de
bestrijding van ernstige criminaliteit en terrorisme. Daarnaast wordt door een
medewerker van de Passagiersinformatie-eenheid Nederland getoetst of de te
verstrekken gegevens passen bij het verzoek of de signalering.
De Douane maakt voor haar toezichts- en controletaken op goederen in het
reizigersverkeer gebruik van reisgegevens van passagiers. De Douane
gebruikt voor haar risicoselectie Passenger Name Record-gegevens van
passagiers die van buiten de Europese Unie naar Nederland reizen, of van
Nederland naar buiten de Europese Unie, inclusief die van passagiers die
overstappen in de Europese Unie. De Douane verwerkt de Passenger Name
Record-gegevens gedurende tweemaal 24-uur na aankomst of vertrek van
een vlucht. In gerichte gevallen kan deze termijn tot maximaal 28 dagen
worden verlengd. Na 48 uur respectievelijk 28 dagen worden de gegevens in
TRIP gedepersonaliseerd voor analyse-doeleinden. Na 2 jaar worden de
gegevens daaruit volledig verwijderd.
De Koninklijke Marechaussee ontvangt, in geval er een wettelijke grondslag is
om aan de Koninklijke Marechaussee te verstrekken, naast Passenger Name
Record-gegevens via de Passagiersinformatie-eenheid Nederland ook
rechtstreeks Advance Passenger Information-gegevens. Dat zijn paspoort- en
vluchtgegevens van passagiers die aan boord van een vliegtuig zitten.
Bijvoorbeeld de naam, nationaliteit, gegevens over de vlucht en reisroute. De
luchtvaartmaatschappij stuurt Advance Passenger Information-gegevens aan
het eind van de instapcontroles door naar de Koninklijke Marechaussee. Het
Advance Passenger Information-centrum van de Koninklijke Marechaussee op
Schiphol verwerkt de aangeleverde passagiersgegevens. Dit doet het centrum
voor vluchten vanuit landen die geen lid zijn van de EU of landen die het
Verdrag van Schengen niet hebben ondertekend. De Koninklijke Marechaussee verwerkt deze gegevens volgens de Vreemdelingenwet 2000 ter bestrijding van illegale migratie en grenscontrole van personen.
Vraag 6 en 7
Kunt u beschrijven welk proces wordt gevolgd wanneer gegevens uit de
database van Pi-NL worden gedeeld met andere instanties in Nederland of
buitenland?
Kunt u aangeven met welke Nederlandse en buitenlandse instanties de
gegevens worden gedeeld?
Antwoord 6 en 7
Conform de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van
terroristische en ernstige misdrijven» deelt de Passagiersinformatie-eenheid
Nederland passagiersgegevens met de bij wet aangewezen Nederlandse
bevoegde instanties, te weten, de Nationale Politie, het openbaar ministerie,
de Koninklijke Marechaussee, de bijzondere Opsporingsdiensten en de
Rijksrecherche.
Daarnaast deelt de Passagiersinformatie-eenheid Nederland conform de «Wet
gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en
ernstige misdrijven» passagiersgegevens met Passenger Information Units
van andere EU-lidstaten, bevoegde instanties van andere EU-lidstaten en
Europol. De passagiersgegevens worden alleen verstrekt aan bovengenoemde instanties wanneer het noodzakelijk is teneinde de gegevens nader
te onderzoeken, of de nodige maatregelen te treffen voor het voorkomen,
opsporen, onderzoeken of vervolgen van terroristische of ernstige misdrijven.
Het interne proces van beoordeling van Passagiersgegevens van de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland voorafgaand aan het verstrekken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

passagiersgegevens aan bevoegde instanties in Nederland staat beschreven
in het antwoord op vraag 5.
De Passagiersinformatie-eenheid Nederland kan passagiersgegevens
verstrekken aan de Passagiersinformatie-eenheid van een andere lidstaat.
Passagiersgegevens kunnen worden verstrekt na een overeenkomst met de
Schengen Informatie Systeem II-databank of na een verzoek van de
Passagiersinformatie-eenheid van de desbetreffende lidstaat, nadat door een
medewerker van de Passagiersinformatie-eenheid Nederland wordt nagegaan
of het gaat om een rechtmatige verstrekking van passagiersgegevens binnen
de doelbinding van de wet. Daarnaast wordt door een medewerker van de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland getoetst of de te verstrekken
gegevens passen bij het verzoek of de signalering. De Passagiersinformatieeenheid van een andere lidstaat geeft de gegevens door aan de eigen
bevoegde instanties. Indien een Passagiersinformatie-eenheid uit een andere
lidstaat verzoekt om persoonsgegevens van passagiers ouder dan zes
maanden, dan kunnen deze persoonsgegevens alleen na toestemming van de
officier van justitie worden doorgegeven. Daarbij vindt tevens een controle
van de verwerking door de Functionaris Gegevensbescherming van de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland achteraf plaats.
Bij dringende noodzaak is in voorkomend geval een rechtstreekse verstrekking aan de bevoegde instantie van een andere lidstaat mogelijk. Van een
dringende noodzaak is sprake als de informatie het risico voor dood of letsel
van personen of serieuze schade aan goederen kan voorkomen of de
informatie noodzakelijk is voor vrijheidsontneming van een verdachte op
korte termijn. Het verzoek van de bevoegde instantie van een andere lidstaat
moet aan dezelfde voorwaarden voldoen als die gelden voor een regulier
verzoek van een Passagiersinformatie-eenheid van een andere lidstaat. De
Passagiersinformatie-eenheid Nederland zendt een afschrift van het verzoek
van een bevoegde instantie van een andere lidstaat aan de
Passagiersinformatie-eenheid van die andere lidstaat en aan de landelijke
eenheid.
De Passagiersinformatie-eenheid deelt passagiersgegevens op een voldoende
gemotiveerd verzoek van Europol, via de nationale Europol-eenheid, voor
zover dit in een bepaald geval noodzakelijk is voor Europol ter ondersteuning
en versterking van het optreden van de lidstaten bij het voorkomen,
opsporen, onderzoeken of vervolgen van een terroristisch of ernstig misdrijf
dat onder de bevoegdheid van Europol valt. De doorgifte aan Europol dient in
overeenstemming te zijn met de Europol-verordening 2016/794/EU.
De PNR-richtlijn bevat een regeling voor de doorgifte van passagiersgegevens en verwerkingsresultaten aan een autoriteit in een derde land. Doorgifte
van gegevens aan derde landen betreft echter, anders dan de uitwisseling
van gegevens met (bevoegde autoriteiten van) andere lidstaten en Europol,
geen verplichte taak van de Passagiersinformatie-eenheid. De
Passagiersinformatie-eenheid zelf kan géén passagiersgegevens met derde
landen delen. Hiervoor dient een derde land een regulier rechtshulpverzoek
via het Landelijk Internationaal Rechtshulpcentrum (LIRC) in te dienen. Het
LIRC zet dit verzoek om in een nationale vordering bij de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland. Het LIRC onderzoekt of, op basis
van het antwoord van Passagiersinformatie-eenheid Nederland, de informatie
gedeeld kan worden met het verzoekende derde land.
Vraag 8
In hoeverre vindt u het doelmatig om al deze gegevens voor langere tijd te
bewaken, gelet op de doelstelling van Pi-NL?
Antwoord 8
Ernstige criminaliteit en terrorisme beperkt zich niet tot landsgrenzen. Voor
een doeltreffende aanpak is internationale samenwerking dan ook cruciaal.
De Passagiersinformatie-eenheid Nederland draagt hieraan bij door met
behulp van passagiersgegevens de mogelijke betrokkenheid van luchtvaartpassagiers bij een terroristisch misdrijf of andere vormen van ernstige
criminaliteit te detecteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

Zoals ook aangegeven in mijn brief aan uw Kamer van 10 maart 20238, heb ik
besloten om de algemene bewaartermijn van vijf naar drie jaar bij te stellen.
De bewaartermijn blijft in specifieke gevallen vijf jaar indien een concrete link
met terrorisme of ernstige criminaliteit is gebleken. Een algemene bewaartermijn van drie jaar is een forse inperking van de in de PNR-richtlijn genoemde
vijf jaar en de in de huidige «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de
bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven» vastgestelde vijf jaar.
Een algemene bewaartermijn van drie jaar past bij een interpretatie van de
Hofuitspraak, waarbij de algemene bewaartermijn noodzakelijk is vanwege
het feit dat opsporingsonderzoeken naar zware criminaliteit en terrorisme één
tot drie jaar oude data nodig hebben en het feit dat dergelijke opsporingsonderzoeken een opstartfase van meerdere maanden behelst.
Een verdere inperking heeft vergaande consequenties voor de opsporingspraktijk en de slagvaardigheid van de bevoegde instanties in de strijd tegen
terrorisme en ernstige criminaliteit. Een inperking van de bewaartermijn
minder dan drie jaar zou ertoe leiden dat waarschijnlijk niet meer aan de
doelstellingen van de PNR-richtlijn kan worden voldaan, omdat er onvoldoende passagiersgegevens beschikbaar zijn om terroristische misdrijven en
ernstige criminaliteit te voorkomen, op te sporen, te onderzoeken en te
vervolgen en zo de interne veiligheid te bevorderen. Samengevat acht ik een
algemene bewaartermijn van drie jaar doelmatig, maar ook evenredig,
proportioneel en noodzakelijk, gelet op de doelstelling van de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland.
Vraag 9
Bent u van mening dat het noodzakelijk en evenredig is om de gegevens van
alle passagiers op te slaan, terwijl dit systeem bedoeld is om reisbewegingen
van een kleine groep terroristen en zware criminelen in beeld te krijgen?
Antwoord 9
De aanzienlijke dreiging die uitgaat van terrorisme en zware criminaliteit,
zoals mensenhandel en drugssmokkel stopt niet bij onze landsgrenzen, maar
heeft steeds vaker een internationaal karakter. Grensoverschrijdende
netwerken maken misbruik van de mogelijkheden van internationaal reizen en
het vrij verkeer van personen binnen het Schengengebied om hun criminele
en terroristische activiteiten voort te zetten. Om gezamenlijk met onze
Europese en internationale partners een vuist te maken tegen deze misdrijven
en te voorkomen dat daders zich ongezien verplaatsen, is een passend
instrumentarium nodig. Het gebruik van Passenger Name Record gegevens is
hierbij een belangrijk instrument wat ook door het Europese Hof is erkent
Naar aanleiding van de uitspraak van het Hof is op basis van objectieve
criteria, waaronder relevantie voor opsporingsonderzoek, een risicoanalyse
uitgevoerd voor de Nederlandse luchthavens. Op basis van deze analyse is
bepaald voor welke intra-EU vluchten van en naar Nederlandse luchthavens
rechtvaardiging bestaat voor de verwerking van passagiersgegevens.
Hiermee geef ik invulling aan een evenredig en proportioneel pakket aan
maatregelen en waarborgen die noodzakelijk zijn voor de bestrijding van
terrorisme en zware criminaliteit, met de noodzakelijke bescherming van
persoonsgegevens.
Vraag 10
Waarom heeft u de verwerking van PNR-gegevens niet in lijn gebracht met
de wettelijke kaders en de Europese PNR-richtlijn, zoals door de Autoriteit
Persoonsgegevens in 2022 werd geadviseerd?
Antwoord 10
De verwerking van de passagiersgegevens heeft sinds de inwerkingtreding
van de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van
terroristische en ernstige misdrijven», op 18 juni 2019 ten behoeve van
implementatie van de PNR-Richtlijn over het gebruik van passagiersgegevens
voor het voorkomen, opsporen, onderzoeken en vervolgen van terroristische
misdrijven en ernstige criminaliteit in lijn hiermee uitgevoerd.

8

Kamerstuk 34 861, nr. 35.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

Bij brief van 12 november 2021 is de Autoriteit Persoonsgegevens geraadpleegd over het consultatiebesluit houdende bestendiging van de toepasselijkheid op vluchten binnen de Europese Unie van de «Wet gebruik van
passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige
misdrijven» naar aanleiding van de horizonbepaling uit de wet. In haar reactie
heeft de Autoriteit Persoonsgegevens op 3 januari 2022 geadviseerd om de
uitspraak van het Europese Hof af te wachten, alvorens de procedure van het
conceptbesluit voort te zetten.
In mijn appreciatie9 (25 januari 2022) op het advies van de Autoriteit
Persoonsgegevens ga ik uitgebreid in op mijn overwegingen in de context
van vorig jaar, toen het Hof nog geen uitspraak had gedaan. Samengevat is
expliciet afgewogen wat de consequenties zouden zijn van het beëindigen
van het toepassen van de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de
bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven» door Nederland op Intra
EU-vluchten voor een effectievere samenwerking tussen de EU-lidstaten op
het gebied van terrorismebestrijding.
De conclusie van deze afweging, waarbij het recht op een veilige leefomgeving en het recht op privacy en gegevensbescherming beiden zijn betrokken,
was op dat moment dat, het continueren van het toepassen van de «Wet
gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en
ernstige misdrijven» op Intra EU-vluchten noodzakelijk was met het oog op
de nationale veiligheid en de veiligheid van Europa als geheel en dat door
solide waarborging van de rechten van betrokkenen, de verwerking van de
passagiersgegevens bij het toepassen van de «Wet gebruik van passagiersgegevens voor de bestrijding van terroristische en ernstige misdrijven» op Intra
EU-vluchten verenigbaar is met het recht op privacy en gegevensbescherming. Met de uitspraak van het Hof wordt dit onderschreven en blijft de
inhoud van de richtlijn – en daarmee het instrument – overeind.
Vraag 11
Bent u van plan alsnog gehoor te geven aan het advies van de Autoriteit
Persoonsgegevens? Zo ja, op welke termijn zal de huidige verwerking worden
beperkt?
Antwoord 11
Zoals ook aangegeven in mijn brief aan uw Kamer van 10 maart 202310 zal ik
dit jaar nog een aantal aanpassingen doen in de verwerking van passagiersgegevens.
1. Ik zal de algemene bewaartermijn van vijf naar drie jaar inperken;
2. Alle vorderingen van officieren van justitie en opsporingsdiensten bij de
Passagiersinformatie-eenheid Nederland, worden getoetst door de op
afstand van het opsporingsonderzoek gepositioneerde officier van
justitie.
3. Voor de luchthavens die binnen de risicoselectie vallen, zal eind dit jaar
de data van alle intra-EU vluchten van en naar deze luchthavens worden
ontvangen door Passagiersinformatie-eenheid Nederland.
4. Om ervoor te zorgen dat de Passagiersinformatie-eenheid Nederland niet
meer informatie ontvangt dan de geselecteerde vluchten, zal de
informatie van de luchtvaartmaatschappijen via een doorgiftepunt
worden gefilterd. De data van niet geselecteerde vluchten wordt direct
(automatisch) verwijderd.
Met bovenstaande maatregelen geef ik invulling aan de uitspraak van het Hof
en gehoor aan het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens alsmede
invulling aan een evenredig en proportioneel pakket aan maatregelen en
waarborgen die noodzakelijk zijn voor de bestrijding van terrorisme en zware
criminaliteit, met de noodzakelijke bescherming van persoonsgegevens.

9

Appreciatie van 25 januari 2022 op advies van AP ontwerpbesluit gebruik PNR gegevens, te
raadplegen via Appreciatie JenV advies AP ontwerpbesluit gebruik PNR gegevens | Rapport |
Rijksoverheid.nl
10
Kamerstuk 34 861, nr. 35.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7