Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2798
Vragen van de leden Geurts en Omtzigt (beiden CDA) aan de Staatssecretaris
van Financiën en de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over
de netto opbrengst van pachtgronden (ingezonden 18 juni 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) mede namens de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 16 juli 2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Evenwichtig systeem in belang van
pachter en verpachter» (boerderij, 5 juni 2018)?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoe hoog de pachtersnormen zijn in 2017 en 2018 en
hoeveel rendement een verpachter maximaal mag maken op de waarde van
zijn grond? Kunt u aangeven wat het hoogste percentage en het laagste
percentage van de waarde van de grond is dat een verpachter als pacht mag
vragen (in de verschillende gebieden)?
Antwoord 2
Een verpachter kan direct rendement (inkomsten uit verschillende pachtvormen) én indirect rendement (via waardestijging van de grond bij verkoop) op
zijn grond behalen. Dit zal voor iedere individuele verpachter tot een ander
resultaat leiden. Voor het totale rendement geldt geen maximum. Verpachters
van grond in langlopende liberale pacht en/of reguliere pacht zijn voor wat
betreft het directe rendement gebonden aan het Pachtprijzenbesluit 2007. Dit
betekent dat op deze pachtgronden gereguleerde pachtprijzen van toepassing
zijn. Deze gereguleerde pachtprijzen («regionormen») worden jaarlijks
vastgesteld en zijn in Tabel 1 hieronder weergegeven. Bij toepassing van de
regionormen geldt een bovengrens van 2% van de vrije verkeerswaarde van
de grond (in onverpachte staat).

ah-tk-20172018-2798
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Tabel 1. Regionorm per pachtprijsgebied in 2017 en 2018
Pachtprijsgebied
Los bouw- en grasland
Bouwhoek en Hogeland
Veenkoloniën en Oldambt
Noordelijk weidegebied
Oostelijk veehouderijgebied
Centraal veehouderijgebied
IJsselmeerpolders
Westelijk Holland
Waterland en Droogmakerijen
Hollands/Utrechts weidegebied
Rivierengebied
Zuidwestelijk akkerbouwgebied
Zuidwest-Brabant
Zuidelijk veehouderijgebied
Zuid-Limburg
Los tuinland
Westelijk Holland
Rest van Nederland

Regionorm 2017
(euro/ha)

Regionorm 2018
(euro/ha)

677
743
796
755
633
1.049
653
414
932
861
513
781
838
878

653
640
586
608
467
1.125
548
296
706
631
505
740
550
718

2.714
1.695

3.108
2.071

Vraag 3
Kunt u aangeven hoe dit percentage zich verhoudt tot de bij box 3 verwachte
opbrengst van 5,39%?
Antwoord 3
De regionormen en het maximumpercentage van 2% vrije verkeerswaarde uit
het Pachtprijzenbesluit 2007 hebben betrekking op het directe rendement van
pachtgronden (inkomsten uit pacht). Bij box 3 wordt zowel het directe alsook
het indirecte rendement van vermogen geacht te zijn begrepen in de
vermogensrendementsheffing. Tot 2017 werd uitgegaan van een voordeel uit
sparen en beleggen (forfaitair rendement) van 4%. De vermogensrendementsheffing is met ingang van 1 januari 2017 herzien zodat deze beter aansluit bij
de rendementen die door belastingbetalers met eenzelfde vermogensomvang
in voorafgaande jaren gemiddeld zijn behaald. Het forfaitaire rendement
wordt nu gebaseerd op de gemiddelde verdeling van het box 3-vermogen
over spaargeld en beleggingen (de vermogensmix) in combinatie met een in
het verleden in de markt gerealiseerd rendement op beide componenten.
Vraag 4
Zijn er gebieden in Nederland in 2017 en 2018 waar de netto opbrengst van
de pacht lager is dan er aan vermogensrendementsheffing betaald dient te
worden in de hoogste schijf? Zo ja, welke gebieden zijn het dan?
Antwoord 4
Er kunnen inderdaad pachtprijsgebieden zijn in Nederland waar in individuele
gevallen de netto opbrengst van de pacht lager is dan de te betalen
vermogensrendementsheffing. Dit hangt af van de hoogte van de betaalde
pacht, de omvang van het vermogen van de verpachter én de normwaarde
van de onverpachte grond1 (de vrije verkeerswaarde) in dat betreffende
pachtprijsgebied. De Belastingdienst publiceert jaarlijks de waardering van
verpachte gronden in box 3 voor 66 landbouwgebieden2(verdeeld over 14
pachtprijsgebieden). De kans hierop is het grootst in de pachtprijsgebieden
met een hoge vrije verkeerswaarde en een lage pachtnorm. Zoals in het
voorgaande antwoord al aan de orde kwam wordt in de vermogensrendementsheffing zowel het directe als ook het indirecte rendement van vermogen geacht te zijn begrepen. De individuele uitkomst van het forfaitaire stelsel
van de vermogensrendementsheffing zal bovendien nooit exact overeen
komen met het werkelijk behaalde rendement van één vermogensbestanddeel omdat het stelsel aansluit bij gemiddeld behaalde rendementen voor
mensen met een vergelijkbare vermogensomvang.
1

De (gewogen gemiddelde) waarden in onverpachte staat, afgeleid van de agrarische grondprijsmonitor van het Kadaster per landbouwgebied, naar beneden afgerond op honderdtallen.
2
https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/themaoverstijgend/
brochures_en_publicaties/waardering-van-verpachte-gronden-in-box-3-2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 5
Kunt u de vorige vraag beantwoorden voor zowel gebieden met een
eenjarige pacht als gebieden met een pacht die langer dan 20 jaar resterende
looptijd heeft?
Antwoord 5
Nee, dat is niet mogelijk. In alle 14 pachtprijsgebieden van Nederland komt
zowel kortlopende liberale pacht met vrije prijsvorming voor alsook langlopende pacht (met een looptijd langer dan 20 jaar) met prijsregulering.
Generieke conclusies (voor alle pachtvormen) over rendement gerelateerd
aan gebieden zijn daarom niet te trekken.
Vraag 6
Acht u het aanvaardbaar dat het mogelijk is dat de maximale pachtopbrengst
(nog exclusief eigenaarslasten) lager is dan de belasting die daarover betaald
moet worden?
Antwoord 6
Het forfaitaire rendement dat in box 3 voor een belastingplichtige van
toepassing is, is afhankelijk van de waarde van zijn totale vermogen en de
vermogensschijf die daarbij hoort. Het werkelijke rendement dat belastingplichtige over zijn totale vermogen geniet kan afwijken van het forfaitaire
rendement dat voor box 3 in aanmerking wordt genomen. De vergoeding die
voor langlopende pacht mag worden gevraagd en dientengevolge het
jaarlijkse te behalen werkelijk rendement op verpachte landbouwgronden
maximeert hoeft dus, net als werkelijke rendementen van andere individuele
vermogensbestanddelen, niet overeen te komen met het forfaitaire rendement dat voor belastingplichtige in box 3 van toepassing is. Het forfaitaire
rendement is immers gebaseerd op een gemiddelde vermogensmix van
mensen met een vergelijkbaar vermogen en op werkelijk gerealiseerde
marktrendementen van de verschillende vermogensbestanddelen. Door de
wijzigingen in de vermogensrendementsheffing sluit het stelsel nu beter aan
bij het gemiddelde werkelijke rendement. Dat in individuele gevallen
verschillen bestaan tussen het forfaitaire rendement voor box 3 en het
werkelijke rendement van één vermogensbestanddeel is, zoals in het
voorgaande toegelicht, inherent aan een forfaitair stelsel voor vermogensrendementsheffing. Particuliere verpachters kunnen hierdoor in een aantal
gevallen een hoge belastingdruk ervaren ten opzichte van de jaarlijks genoten
pachtopbrengst. In de vermogensrendementsheffing wordt echter naast de
pachtopbrengst ook de waardevermeerdering geacht te zijn begrepen.
Vraag 7
Wat is het gemiddelde netto rendement (pacht – box 3) dat een grondeigenaar krijgt in 2017 en 2018?
Antwoord 7
Het gemiddelde rendement is niet makkelijk uit te rekenen, omdat de
omstandigheden die het rendement bepalen per verpachter zullen verschillen.
Daarbij komt dat cijfers over het verpachte areaal per soort verpachter niet
bekend zijn.
Vraag 8
Denkt u dat het op lange termijn aantrekkelijk is voor grondeigenaren om
grond te verpachten voor agrarisch gebruik onder deze voorwaarden?
Antwoord 8
In eerdere brieven3 aan uw Kamer is reeds geconstateerd dat nauwelijks
nieuwe pachtovereenkomsten met een gereguleerde pachtprijs overeen
worden gekomen. Hier zijn verschillende oorzaken voor.

3

Kamerstuk 27 924, nr. 61 en nr. 63

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Vraag 9
Wat vindt u van het feit dat de overheid aan de ene kant ervan uitgaat dat
een eigenaar 5,39% rendement kan halen en aan de andere kant een veel
lager maximum rendement oplegt, zelfs wanneer rekening gehouden wordt
met de correctiefactor?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 6.
Vraag 10
Op welke wijze zal deze zin het regeerakkoord uitgevoerd worden: «In deze
kabinetsperiode zal een stelsel van vermogensrendementsheffing op basis
van werkelijk rendement worden uitgewerkt?» Gaat dit ervoor zorgen dat de
werkelijke opbrengst belast wordt bij pacht en in sectoren waar de overheid
zelf maximum huurprijzen vaststelt, die ertoe leiden dat het verwachte of
feitelijke rendement lager is dan 5,39%?
Antwoord 10
Aan de brief met het kabinetsstandpunt met betrekking tot box 3 op basis van
werkelijk rendement wordt gewerkt. De brief zal naar de Eerste en Tweede
Kamer worden gestuurd.
Vraag 11
Op welke wijze zorgt u ervoor dat er voldoende rekening gehouden wordt
met de feitelijke maximale rendementen zolang er nog geen definitieve
oplossing is, bijvoorbeeld via de percentages van de waardering van
verpachte gronden in box 3?
Antwoord 11
Doordat de rendementen op spaargeld en beleggingen jaarlijks worden
aangepast aan de hand van de meest actueel beschikbare gegevens sluit het
stelsel van de vermogensrendementsheffing vanaf 2017 beter aan bij het
gemiddelde werkelijke rendement. De waarde van verpachte landbouwgronden die in box 3 in aanmerking wordt genomen wordt ook jaarlijks aangepast
aan de actuele waarden die gerealiseerd zijn bij verkoop. Op deze wijze wordt
binnen de mogelijkheden van het stelsel de heffing tussen belastingplichtigen
met verschillende vermogensomvang en verschillende vermogensbestanddelen gedifferentieerd.
Vraag 12
Kunt u deze vragen een voor een beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4