Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

30 517

Evaluatie van hoofdstuk 13 van de
Telecommunicatiewet

Nr. 30

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 24 juni 2016
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
de brief van 12 februari 2016 over de uitkomst van het gesprek tussen de
Auditdienst Rijk (ADR) en de heren Van Koppen en Jacobs inzake storing
in interceptiefaciliteit politie (Kamerstuk 30 517, nr. 29).
De vragen en opmerkingen zijn op 11 maart 2016 aan de Minister van
Veiligheid en Justitie voorgelegd. Bij brief van 23 juni 2016 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Ypma
Adjunct-griffier van de commissie,
Mittendorff

kst-30517-30
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van bovengenoemde
brief van de Minister van Veiligheid en Justitie en stellen daarover enkele
vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister. De uitkomst van het gesprek tussen de ADR
en de heren Van Koppen en Jacobs is voor de leden van de PvdA-fractie
duidelijk. Wel hebben deze leden enkele vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met kritische belangstelling kennis
genomen van de brief van de Minister over «de Teeventap», het
verdwenen telefoongesprek tussen de heren Teeven en Van Rey van
20 september 2012. Het verdwijnen van juist dit gesprek heeft naar de
mening van de leden van de SP-fractie duidelijk gemaakt dat er veel aan
te merken is op de wijze waarop het beheer van het tapsysteem in
Nederland is georganiseerd. Zij stellen hierover enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie stellen enkele (feitelijke) vragen naar
aanleiding van de brief van de Minister.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief over de
uitkomst van het gesprek tussen de ADR en de heren Van Koppen en
Jacobs inzake de storing in interceptiefaciliteit van de politie. Naar
aanleiding hiervan stellen de leden van de PVV-fractie enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met verontrusting en verbazing
kennisgenomen van de constateringen door de heren Van Koppen en
Jacobs inzake de storing in de interceptiefaciliteit van de politie op het
moment dat een tap was voorzien op het telefoongesprek tussen oud
VVD-wethouder Van Rey en toenmalig Staatssecretaris Fred Teeven. Het
tappen van communicatie tussen burgers grijpt diep in op de privacy van
burgers en kan strafrechtelijk grote consequenties hebben. Een
tapsysteem dat niet met alle noodzakelijke waarborgen is omkleed is
schadelijk voor de rechtsstatelijke vereisten die aan opsporing worden
gesteld. De leden van de D66-fractie hebben dan ook een aantal opmerkingen en vragen over de uitkomsten van het gesprek tussen de Minister
en de beide hoogleraren.
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn bezorgd over de conclusies die
de hoogleraren Van Koppen en Jacobs hebben getrokken over wat bekend
is komen te staan als de «Teeven-tap» op grond van hun gesprek met de
ADR. Beide heren concluderen na het gesprek dat een doelbewust
veroorzaakte storing niet volledig uitgesloten kan worden en dat de
overheid, de ADR en de politie het volledige zicht hebben verloren op wat
er kan gebeuren met taps. Dat is voor deze leden, in het licht van de grote
zorgvuldigheid die in de rechtstaat rond tapprocedures dien te worden
betracht, reden tot zorg. Daar komt bij dat het in dit geval voor het
vertrouwen in politiek en bestuur noodzakelijk is dat alles dat mogelijk is
wordt gedaan om volledig uit te sluiten dat de storing, waardoor een
opname van een gesprek tussen de heer Teeven en de heer Van Rey
verloren ging, doelbewust is veroorzaakt. Tegen die achtergrond stellen
de leden van de fractie van de ChristenUnie onderstaande vragen.
Inbreng van de fracties
De leden van de VVD-fractie stellen dat de heren Van Koppen en Jacobs
ten aanzien van de beschikbaarheid van het tapsysteem aangeven twijfels
te hebben bij de technische beschikbaarheid (99,5% volgens de korpsleiding) van het tapsysteem. De leden van de VVD-fractie vragen of deze
twijfels gerechtvaardigd zijn. De Minister gaat een uitgebreide analyse
uitvoeren naar de gerapporteerde beschikbaarheid van het tapsysteem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

2

De leden van de VVD-fractie vragen hoe er in de tussentijd voor kan
worden gezorgd dat de politie volledig zicht kan houden op alle storingen
die zich voordoen in het tapsysteem. Voorts vragen deze leden of de
Minister de conclusie van de heren Van Koppen en Jacobs deelt dat het
ongewenst is dat de leverancier van het tapsysteem meer informatie heeft
over storingen van het systeem dan de Nederlandse politie. Kan door de
Nederlandse politie inzicht worden gekregen in de administratie van
incidenten van de leverancier?
De aan het woord zijnde leden vragen of de Minister de door Van Koppen
en Jacobs geconstateerde problemen ten aanzien van de beschikbaarheid
van het tapsysteem en de uitwisseling van informatie over storingen en
het oplossen hiervan tussen de leverancier en de Nederlandse veiligheidsdiensten mee kan nemen in een toekomstig nieuw te sluiten contract met
een leverancier van een tapsysteem.
De heren Van Koppen en Jacobs constateren in hun brief dat het
tapsysteem op 20 september 2012 is uitgevallen door het uitblijven van
een software-update die al zeven maanden eerder door de fabrikant van
de apparatuur was aanbevolen en door een zwakke voeding. De leden van
de VVD-fractie vragen de Minister inzicht te geven wie op de hoogte
waren van deze noodzakelijke update. Waarom is niet eerder actie
ondernomen om deze update uit te voren? Welke maatregelen worden in
de toekomst genomen zodat een noodzakelijke update op tijd wordt
uitgevoerd?
Inmiddels is de software update uitgevoerd. De Minister stelt dat
«hiermee de bevoegdheden van de technisch beheerder van de
leverancier zijn ingeperkt». De leden van de VVD-fractie vragen wat hier
precies mee wordt bedoeld. Voorts vragen deze leden op welke wijze
welke bevoegdheden van de technisch beheerder zijn ingeperkt.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er (inmiddels) een systeem
werkzaam is waardoor, ook wanneer er sprake is van verlaat onderzoek,
onweerlegbaar vastgesteld kan worden of er bij een storing sprake is van
intern falen van de apparatuur of van extern menselijk handelen. Zo ja,
hoe is dit mogelijk? Zo nee, waarom niet?
De Minister geeft aan dat een analyse die minimaal een half jaar gaat
duren nodig is om te bepalen of er van een technische beschikbaarheid
van 99,5% van het tapsysteem, die de korpsleiding meldt, wel sprake is.
Volgens de hoogleraren is er geen garantie dat de politie volledig zicht
heeft op alle storingen in het tapsysteem, gezien het feit dat de storing op
20 september 2012 voor de politie buiten beeld is gebleven. De leden van
de PvdA-fractie vragen wanneer deze analyse kan worden verwacht. Kijkt
de Minister ook nu al of de aangescherpte procedures voor het melden
van storingen adequaat zijn? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet? Voorts
vragen deze leden wanneer de Kamer de uitkomsten van de analyse,
waarover de Minister spreekt en de ADR superviseert, kan verwachten.
De Minister geeft aan dat inmiddels de bevoegdheden van de technisch
beheerder van de leverancier zijn ingeperkt. Dit vinden de leden van de
PvdA-fractie een goede verbetering. Wel vragen zij wat de reactie van de
Minister is op het probleem dat de hoogleraren signaleren in het feit dat
wat de leverancier precies ziet of doet in het tapsysteem ook geheim
wordt gehouden voor de overheid. Volgens de hoogleraren krijgt de
auditor van de overheid, de ADR, evenals de politie geen volledig inzicht
in de zwarte doos die het tappen in Nederland vormt.
De aan het woord zijnde leden vragen in hoeverre de ADR en de politie
geen inzicht hebben in de «zwarte doos». Waarom is dit het geval? Is de
Minister het met deze leden eens dat er volledige transparantie van de
leverancier van het tapsysteem naar de overheid moet zijn? Zo ja, hoe
wordt dit bewerkstelligd? Zo nee, waarom niet? Is de Minister het met de
leden van de PvdA-fractie eens dat de overheid volledig zicht moet
hebben op hetgeen de leverancier precies ziet of doet in het tapsysteem?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

3

Zo ja, wat doet de Minister daar aan? Zo nee, waarom niet? Is de Minister
het met deze leden eens dat de overheid te allen tijde (fysieke) toegang
moet hebben tot alle tapgegevens? Zo ja, hoe bewerkstelligt de Minister
dit? Zo nee, waarom niet? Is de Minister het met deze leden eens dat de
overheid zich betreffende het zicht op het tapsysteem en de toegang tot
dit systeem niet afhankelijk moet maken van een commerciële partij? Zo
ja, hoe bewerkstelligt de Minister dat momenteel en is hij van plan het
huidige contract de leverancier daarom direct aan te passen? Zo nee,
waarom niet? Hoe zorgt de Minister ervoor dat de leverancier controleerbaar is door de overheid? Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie
hoe de Minister voorkomt dat de leverancier inzicht in bepaalde gegevens
over een storing aan de overheid ontzegt omdat het bedrijfsgegevens zou
betreffen.
De leden van de SP-fractie noemen het uitermate onbevredigend dat uit
het eerdere onderzoek van de ADR niet is gebleken wat de oorzaak van de
storing is geweest. De hoogleraren Van Koppen en Jacobs stellen dat een
doelbewust veroorzaakte storing niet volledig uitgesloten kan worden.
Tevens stellen zij vast dat de leverancier van het tapsysteem geen
volledige openheid van zaken heeft gegeven. Zij stellen immers in hun
nota:
«We moeten echter wel vaststellen dat, bij het huidige gebrek aan
helderheid – door verlaat onderzoek en door gebrek aan transparantie –
een doelbewust veroorzaakte storing niet volledig uitgesloten kan
worden. Eventueel nader onderzoek heeft alleen zin als de leverancier
alsnog volledige openheid van zaken zal geven.»
Voornoemde leden vinden het onbestaanbaar dat de leverancier die
inzage niet geeft. Welke afspraken zijn hierover gemaakt met de
leverancier? Legt de Minister zich er nu bij neer dat de leverancier geen
inzicht geeft in de administratie van incidenten? Zo ja, waarom? Zo nee,
welke acties onderneemt hij om de leverancier er alsnog toe te bewegen
of te dwingen openheid van zaken te geven?
De leden van de SP-fractie vragen of nader te achterhalen is hoe het kan
dat de politie destijds, in september 2012, de storing niet heeft opgemerkt.
Als het inderdaad zo is dat politiebeambten over dezelfde informatie over
het tapsysteem beschikken als de aanwezige technicus van de leverancier
en die regels in de praktijk ook nageleefd werden, dan is het vrijwel
onmogelijk dat slechts de technicus een serieus incident opmerkt en bijna
een uur lang ongemerkt kan ingrijpen op het systeem zonder dat dat door
de politie wordt opgemerkt. De leden vragen de Minister hierop te
reageren. «Kennelijk geeft de politie de technicus van de leverancier meer
operationele bewegingsruimte dan de bedoeling is,» zo wordt gesteld
door de hoogleraren. Is ook naar dit specifieke punt nader onderzoek
gedaan? Zijn de betrokken personen die werkzaam waren deze dag
hierover gehoord?
Met betrekking tot het beheer van het tapsysteem vragen de leden van de
SP-fractie waarom en op basis waarvan de leverancier van het tapsysteem
geheim moet blijven. Sinds wanneer is dat? Wie heeft dat op welk
moment bedongen? Welk belang is er met geheimhouding gediend?
De aan het woord zijnde leden vragen de Minister of hij de mening van de
heren Van Koppen en Jacobs deelt dat het onwenselijk is dat het feitelijke
tappen gedeeltelijk een «black box» is, waarin alleen de leverancier de
weg kent, en dat alles wat de leverancier daar constateert of doet zich
onttrekt aan ambtelijke en democratische controle. Deze leden vragen of
de Minister hun mening deelt dat deze situatie niet kan blijven voortbestaan. Wat gaat de Minister hier nu precies aan veranderen? Op welke
wijze en met welke maatregelen zorgt hij er voor dat de transparantie en
de controle op het tapsysteem verbeteren? Is daarmee een dergelijk
incident, waardoor de oorzaak van een storing niet meer te achterhalen is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

4

en de leverancier er mee weg kan komen geen openheid van zaken te
geven, uitgesloten?
De leden van de SP-fractie constateren dat volgens de Minister het
tapsysteem «binnen afzienbare tijd» opnieuw zal worden aanbesteed.
Wanneer is dat precies? Wanneer loopt het contract af? Wat waren bij de
aanbesteding destijds de eisen die werden gesteld? Klopt het dat er
voldoende alternatieve leveranciers zijn en dat deze bovendien goedkoper
zijn dan de huidige leverancier? Deze leden vragen de Minister zijn
antwoord toe te lichten.
Voornoemde leden vragen of het klopt dat het bedrijf dat de leverancier is
van het Nederlandse tapsysteem het bedrijf Verint is. Klopt het tevens dat
dit bedrijf, een Amerikaans-Israëlisch concern, dat eerder Comverse
heette, eerder herhaaldelijk in opspraak is geraakt, onder andere wegens
banden met de Israëlische geheime dienst en andere afluister- en
spionageschandalen? Zo niet, wat klopt hier precies niet aan? De aan het
woord zijnde leden vragen de Minister wat hij ervan vindt dat een
leverancier die in opspraak is geraakt het Nederlandse tapsysteem
beheert.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie wat er op tegen zou zijn om het
beheer van het tapsysteem onder verantwoordelijkheid van de overheid te
brengen. Nu het een veelgebruikt opsporings- en bewijsmiddel in
strafzaken is en niet meer weg te denken is uit de politiepraktijk, zou het
volgens deze leden goed en zelfs logisch zijn deze techniek en expertise
(feitelijk het hele systeem inclusief de personen die daarmee om kunnen
gaan) zelf «in huis te halen», voor zover dat nog niet aanwezig is. Zij
vragen hoe het kan dat de Nederlandse overheid een belangrijk deel van
het opsporingswerk laat doen door een bedrijf waar geen enkele controle
over is? Deze leden verzoeken om een uitgebreide reactie hierop.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of het door hem aangekondigde gesprek met de betreffende hoogleraren (Van Koppen en
Jacobs) reeds heeft plaatsgevonden en wat de resultaten daarvan zijn
geweest.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister hoe zijn opmerking, dat
de ADR in het onderzoek geen aanwijzingen heeft aangetroffen van
opzettelijk menselijk handelen, zich verhoudt tot de bevindingen van de
genoemde hoogleraren dat de leverancier nalatigheid kan worden
verweten. Zij stellen in hun brief van 11 februari jl. dat dit de volgende
punten betreft:
1. Het niet tijdig uitvoeren van de door de fabrikant gemelde updates;
2. Het – tegen de regels – niet melden van de geconstateerde storing
aan de technici van de politie, met wie de technicus van de leverancier nauw behoort samen te werken;
3. Het – tegen de regels – eigenstandig en zonder overleg of toestemming verhelpen van de storing door middel van een herstart, waarbij
noodzakelijkerwijs gesprekken verloren gaan;
4. Geen volledige openheid van zaken geven over het incident – zoals
gemeld in het ADR-rapport.
De aan het woord zijnde leden vragen de Minister per punt aan te geven
of hij deze analyse van nalatigheid deelt en zo nee, waarom niet.
Voorts vragen deze leden of de Minister kan bevestigen dat ondanks de
«aannemelijkheid» van een technische fout niet met (100%) zekerheid op
basis van het ADR-onderzoek gesteld kan worden dat geen sprake is
geweest van opzettelijk menselijk handelen.
Voornoemde leden vragen wanneer de Kamer de uitkomsten van het
onderzoek naar de aanscherpte procedures voor het melden van
storingen kan verwachten.
Voorts vragen zij wat de stand van zaken is ten aanzien van de aangekondigde aanbestedingsproces rondom het tapsysteem. Deze leden vragen
de Minister op grond van welke lessen uit dit dossier en/of reeds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

5

bestaande richtsnoeren/beleidsregels hij heroverweegt of – en zo ja in
hoeverre – geheimhouding hierbij noodzakelijk is.
De leden van de PVV-fractie stellen dat contractueel is vastgelegd dat de
naam van de leverancier niet bekend wordt gemaakt. Het tapsysteem zal
binnen afzienbare tijd opnieuw worden aanbesteed en in dat kader zal
worden heroverwogen of en in welke mate geheimhouding noodzakelijk
is. De leden van de PVV-fractie vragen wat het belang is van de huidige
geheimhouding. Daarnaast vragen deze leden of het klopt dat de fabrikant
of de leverancier een buitenlands bedrijf is. Zo ja, waarom is er niet voor
Nederlandse bedrijven gekozen, nu het gaat om de inzet van een
strafvorderlijk dwangmiddel?
De hoogleraren hebben aangegeven dat de technicus van de leverancier
tegen de regels, eigenstandig en zonder overleg of toestemming een
storing heeft verholpen door middel van een herstart, waarbij noodzakelijkerwijs gesprekken verloren gaan. Ook is de geconstateerde storing tegen
de regels niet gemeld aan de technici van de politie, met wie de technicus
van de leverancier nauw behoort samen te werken. De leden van de
PVV-fractie vragen wat de reden is van het niet naleven van de regels en
of dit gevolgen heeft gehad voor de betreffende technicus.
De politiebeambten beschikken als het goed is continu over dezelfde
informatie over het tapsysteem als de aanwezige technicus van de
leverancier. De aan het woord zijnde leden vragen hoe het dan kan dat de
technicus een serieus incident wel opmerkt en bijna een uur lang
ongemerkt kan ingrijpen op het systeem, zonder dat dat door de politie
wordt opgemerkt.
De leden van de D66-fractie stellen dat de heren Van Koppen en Jacobs
constateren dat weliswaar geen aanwijzingen zijn gevonden voor
menselijk ingrijpen, maar dat een technische storing ook niet aangetoond
kan worden. Daarmee kan een doelbewust veroorzaakte storing die de tap
Van Rey-Teeven verloren heeft doen gaan, niet volledig worden uitgesloten. De ADR heeft weliswaar onafhankelijk en grondig onderzoek
verricht, maar meer dan aannames kan de ADR niet bieden. Deze leden
vragen waarom de leverancier zelf niet in staat was om dat precies vast te
stellen. Waren er concrete afspraken en protocollen tussen de leverancier
en de politie over het melden van storingen? Welke maatregelen kunnen
in het systeem worden getroffen om de oorzaak van toekomstige
storingen wel met zekerheid te kunnen vaststellen?
De heren Van Koppen en Jacobs constateren dat de ADR geen toegang
heeft tot de administratie van incidenten van de leverancier. De leden van
de D66-fractie vragen de Minister toe te lichten hoe dat mogelijk is. Is
daarover bij de aanbesteding met de leverancier niets geregeld? Op welke
wijze is in het huidige tapsysteem überhaupt toezicht en controle geregeld
voor politie en justitie als opdrachtgever? Op welke wijze dachten de
politie en justitie dat afgelopen jaren de juistheid en volledigheid van het
tapproces was gewaarborgd? Zijn er nooit eerder signalen geweest dat de
juistheid en volledigheid twijfelachtig waren? Op grond waarvan kan de
leverancier weigeren inzicht te geven in de administratie van incidenten?
Is de leverancier inmiddels bereid gevonden alsnog volledige openheid
van zaken te geven?
De leden van de D66-fractie vinden het verontrustend dat de storing in het
tapsysteem van 20 september 2012 buiten het beeld van de politie is
gebleven. Hoe kan het dat een majeure storing waarbij alle taps er bijna
een uur uitlagen, niet door politie en justitie zijn opgemerkt? De heren Van
Koppen en Jacobs constateren dat in het gesprek met de ADR geen
duidelijkheid is verkregen over de vraag waarom het optreden en het
afhandelen van het incident in het tapsysteem door geen enkele politieambtenaar is opgemerkt. Deze leden vragen de Minister toe te lichten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

6

waarom daar geen duidelijkheid over is te geven. Op welke wijze is de
Minister voornemens om de alertheid binnen de politie te vergroten?
De Minister schrijft dat uit een eerste analyse blijkt dat over de periode
2012 tot aan heden geen zekerheid kan worden gegeven of de gerapporteerde beschikbaarheid van het tapsysteem juist is. Daarmee is de stelling
dat de politie voor 99,5% zicht zou hebben op alle storingen in het
tapsysteem volgens de aan het woord zijnde leden geen garantie en dus
twijfelachtig. Het systeem zou niet ingericht zijn voor het ontsluiten van
management informatie. Deze leden vragen of de Minister voornemens is
om bij de aanstaande aanbesteding te laten voorzien in de technische
mogelijkheid voor het ontsluiten van management informatie.
Voorts vragen deze leden op welke wijze de Minister heeft geacteerd
nadat hij in 2013 aan de Tweede Kamer meldde dat het tapsysteem in
2012 2.354 minuten en in 2013 249 minuten niet beschikbaar is geweest.
Op welke wijze is vanuit de politie, de ADR, dan wel het ministerie
gecontroleerd of de leverancier de noodzakelijke maatregelen trof om de
beschikbaarheid van het tapsysteem te kunnen waarborgen?
De leden van de D66-fractie vinden het buitengewoon onwenselijk dat de
politie – en daarmee ook justitie – onvoldoende zicht heeft op het eigen
tapsysteem. Deze leden zijn geschrokken van de wijze waarop het
tapsysteem bij een externe leverancier is ondergebracht. Tappen is een
ingrijpende bevoegdheid dat met zorgvuldige waarborgen omkleed moet
zijn. Niet alleen bij de keuze tot inzetten van het middel, maar ook bij de
uitvoering en in het bijzonder bij het toezicht en de controle ervan.
Waarom is ervoor gekozen het tapsysteem uit te besteden aan een
externe leverancier en niet in huis bij de politie te organiseren?
De bevoegdheden van de externe technisch beheerder van de leverancier
zouden via een software update zijn ingeperkt. Maar er is geen duidelijkheid over de wijze waarop die bevoegdheid sindsdien gemonitord
wordt. De leden van de D66-fractie vragen of de Minister inmiddels van de
korpschef het verzochte inzicht heeft gekregen over de wijze waarop de
bevoegdheid van de beheerder wordt gemonitord. Zo ja, hoe vindt die
monitoring precies plaats? Welke garantie kan de Minister de Kamer
geven dat de bevoegdheden van de technisch beheerder daadwerkelijk in
de praktijk zijn ingeperkt anders dan alleen de constatering dat een
software update zou hebben plaatsgevonden? Zo nee, vindt de Minister
het verantwoord dat op dit moment taps plaatsvinden zonder dat hij of de
korpschef weten of de bevoegdheid van de beheerder in lijn is met de
gewenste beperking en of de uitvoering van de bevoegdheid afdoende
wordt gemonitord?
De Minister geeft aan dat het tapsysteem binnen afzienbare tijd opnieuw
wordt aanbesteed en pas dan zal worden heroverwogen op welke wijze
anderszins transparantie kan worden geboden. De leden van de
D66-fractie vragen wanneer de nieuwe aanbesteding is voorzien. Is de
Minister voornemens om bij de aanstaande aanbesteding ervoor te
zorgen dat de ADR als auditor van de overheid volledig inzicht krijgt in het
tapsysteem en automatische melding of registratie naar de politie
plaatsvindt van onderbrekingen en storingen in het tapsysteem?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat beide hoogleraren
constateren dat niet volledig kan worden uitgesloten dat de storing
doelbewust is veroorzaakt, ondanks het onderzoek van de ADR. Deze
leden vragen hoe het volgens de Minister komt dat een doelbewuste
veroorzaking niet kan worden uitgesloten? Heeft dat te maken met het
verlate onderzoek of ook met de beperkte toegang van de ADR tot de
kennis van de leverancier en fabrikant? Welke mogelijkheden heeft de
Minister onderzocht om alsnog daarover tot meer duidelijkheid te komen?
En is het nuttig om alsnog nader onderzoek te laten doen?
Voornoemde leden constateren dat onduidelijk blijft waarom het optreden
en afhandelen van de storing niet door de politieambtenaar is opgemerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

7

Heeft de Minister gesproken of laten spreken met de betrokken politieambtenaar? Zo ja, hoe verklaart deze dat informatie over de storing, het
optreden daartegen en het afhandelen daarvan bij hem niet bekend is? Zo
nee, waarom acht de Minister dat niet relevant?
Deze leden vragen of beambten van de politie indertijd inderdaad continu
over dezelfde informatie beschikten als de technicus van de leverancier.
De aan het woord zijnde leden vragen een reactie op de constatering dat
er geen garantie is dat de politie storingen in het tapsysteem te weten
komt. Kan de Minister aangeven of dat met de genomen maatregelen wel
gegarandeerd is? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet en welke
aanvullende maatregelen overweegt de Minister?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom destijds door de
Minister akkoord is gegaan met de voorwaarde dat de naam van de
leverancier niet bekend mocht worden gemaakt? Waarom is daartoe
besloten? Wat is het beleid van de regering met betrekking tot dergelijke
geheimhoudingen op dit moment? Wanneer is deze voorwaarde voor het
laatst bevestigd?
Deze leden lezen dat de ADR geen inzicht heeft in de administratie van
incidenten door de leverancier. Klopt dit? Zo ja, waarom krijgt de ADR
geen inzicht in deze gegevens? Welke middelen heeft de Minister om ADR
alsnog volledig inzicht te geven in deze gegevens?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de heren Van Koppen en
Jacobs concluderen dat de ADR geen toegang heeft tot bepaalde aspecten
van het functioneren van tappen in Nederland, maar niet weet waarom ze
die toegang niet heeft. Deelt de Minister deze conclusie en waarom? Is de
Minister met deze leden van mening dat de ADR alleen toezicht kan
houden op het tapproces in Nederland als zij daarin volledig inzicht heeft?
Hoe kan het dat de constateringen en acties van de leverancier zich aan
ambtelijke controle onttrekken? Meent de Minister dat dit volledig
opgelost is met de door de Minister aangehaalde software update uit
2015?
De aan het woord zijnde leden vragen, in navolging van de heren Van
Koppen en Jacobs, wat formeel, contractueel en in de praktijk door de
leverancier in het tapsysteem mag worden gedaan en wat feitelijk door de
leverancier gebeurt?
Deze leden vragen hoe het kan dat de door de fabrikant zes maanden voor
de storing aangemelde update van het systeem zo laat is uitgevoerd? Hoe
verhoudt zich dat tot de zorgvuldigheid waarmee het tapproces is
omgeven en het belang van de verwerkte informatie?
Voorts vragen deze leden of de Minister een beschikbaarheidspercentage
van 99,5% voor een doorlopend gebruikt tapsysteem, waarbij het systeem
in 2012 2.354 minuten en in 2013 249 minuten niet beschikbaar was,
verantwoord vindt? Zij vragen de Minister zijn antwoord te motiveren.
Kan de Minister aangeven welke maatregelen hij neemt om het aantal
storingen in het tapsysteem te verlagen en wat daarbij naar haar mening
een haalbare doelstelling is?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister wanneer hij
verwacht te kunnen rapporteren over de aangekondigde aanscherping
van de procedures rond storingen?
II. Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Inleiding
In deze brief beantwoord ik de vragen van uw Kamer van 11 maart 2016.
Ik wil u wijzen op de nummering van de paragrafen in onderstaande
beantwoording. Dit is gedaan om verwijzingen naar eerdere antwoorden
mogelijk te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

8

Er zijn meerdere vragen gesteld die betrekking hebben op de uitgebreide
analyse naar de beschikbaarheid van het tapsysteem van 2012 tot heden.
Zoals ik eerder heb aangegeven in de brief aan de Kamer van 12 februari
jl. heb ik de korpschef gevraagd de uitgebreide analyse uit te voeren. Deze
analyse duurt ten minste een half jaar. De doorlooptijd is een inschatting
en daarom hoop ik u na de zomer de verwachte termijn van afronding te
kunnen melden.
1.
De leden van de VVD-fractie stellen dat de heren Van Koppen en Jacobs
ten aanzien van de beschikbaarheid van het tapsysteem aangeven twijfels
te hebben bij de technische beschikbaarheid (99,5% volgens de korpsleiding) van het tapsysteem. De leden van de VVD-fractie vragen of deze
twijfels gerechtvaardigd zijn. De Minister gaat een uitgebreide analyse
uitvoeren naar de gerapporteerde beschikbaarheid van het tapsysteem.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe er in de tussentijd voor kan
worden gezorgd dat de politie volledig zicht kan houden op alle storingen
die zich voordoen in het tapsysteem. Voorts vragen deze leden of de
Minister de conclusie van de heren Van Koppen en Jacobs deelt dat het
ongewenst is dat de leverancier van het tapsysteem meer informatie heeft
over storingen van het systeem dan de Nederlandse politie. Kan door de
Nederlandse politie inzicht worden gekregen in de administratie van
incidenten van de leverancier?
Over de beschikbaarheid van het tapsysteem dient helderheid te bestaan.
De twijfels van de hoogleraren konden op basis van de beschikbare
informatie niet worden weggenomen. Daarom heb ik de korpschef
gevraagd de beschikbaarheid van het tapsysteem vanaf 2012 tot heden in
kaart te brengen. Dit onderzoek vindt plaats onder supervisie van en
gevalideerd door de Auditdienst Rijk (ADR). Uw Kamer heeft zich
voorgenomen een afzonderlijk AO te houden waarin de definitieve
rapportage van de uitgebreide analyse inzake de beschikbaarheid van het
tapsysteem van 2012 tot heden wordt besproken.
De inzet van een leverancier of commerciële partij bij de verwerving en
het beheer van een tapsysteem is een bewuste keuze. Het is een dermate
grote investering qua benodigde specialistische kennis en kunde dat een
leverancier of commerciële partij nodig is. Daar komt bij dat de telecomwereld zich continu ontwikkelt, wat betekent dat ook het tappen continu
moet meebewegen, hetgeen een constante innovatieve ontwikkeling
vraagt van systemen en het beheer daarvan.
Het tapsysteem wordt beheerd door de politie. De technisch beheerder
van de leverancier is ingebed in het beheerteam. De technisch beheerder
van de leverancier is op dezelfde wijze gescreend als de medewerkers van
de politie. De technisch beheerder van de leverancier kan niet vrij
rondlopen in het pand van de politie. Hij wordt opgehaald bij de ingang
en begeleid naar zijn werkplek. Er is collegiaal zicht op wat de technisch
beheerder doet.
Eind 2014 heeft een software update plaatsgevonden met betrekking tot
autorisaties, waardoor de bevoegdheden in het tapsysteem van de
technisch beheerder van de leverancier zijn ingeperkt en een betere
toegangs- en toezichtscontrole op het handelen van de leverancier is
gerealiseerd. Dit betekent dat de technisch beheerder van de leverancier
niet meer zelfstandig bepaalde handelingen in het systeem kan verrichten,
maar dat alleen kan doen met toestemming van de politie.
De leverancier heeft een eigen registratiesysteem, waarin niet alleen
meldingen over het systeem van de politie staan, maar ook van andere
gebruikers van het systeem. Dat is de reden dat dit registratiesysteem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

9

bedrijfsgeheim is. Inmiddels is met de leverancier afgesproken dat de
leverancier inzage zal geven in de door hem vastgelegde gegevens van
incidenten met betrekking tot het tapsysteem van de Nederlandse politie.
2.
De aan het woord zijnde leden vragen of de Minister de door Van Koppen
en Jacobs geconstateerde problemen ten aanzien van de beschikbaarheid
van het tapsysteem en de uitwisseling van informatie over storingen en
het oplossen hiervan tussen de leverancier en de Nederlandse veiligheidsdiensten mee kan nemen in een toekomstig nieuw te sluiten contract met
een leverancier van een tapsysteem.
De verwerving van een nieuwe tapsysteem voor de politie is in voorbereiding. Daarbij heb ik aandacht gevraagd voor transparantie ten aanzien
van het beheer van het systeem. Ik heb de korpschef onder meer
gevraagd extra aandacht te geven aan het toezicht op de volledigheid en
juistheid van logging en monitoring in de verwerving.
3.
De heren Van Koppen en Jacobs constateren in hun brief dat het
tapsysteem op 20 september 2012 is uitgevallen door het uitblijven van
een software-update die al zeven maanden eerder door de fabrikant van
de apparatuur was aanbevolen en door een zwakke voeding. De leden van
de VVD-fractie vragen de Minister inzicht te geven wie op de hoogte
waren van deze noodzakelijke update. Waarom is niet eerder actie
ondernomen om deze update uit te voren? Welke maatregelen worden in
de toekomst genomen zodat een noodzakelijke update op tijd wordt
uitgevoerd?
De ADR heeft in haar onderzoek vastgesteld dat de leverancier de politie
op 10 oktober 2012 op de hoogte heeft gesteld dat betreffende firmware
van de opslagcomponent geüpdatet moest worden.
Zoals bij ieder technologisch systeem dat actueel moet zijn, dienen er
regelmatig software updates te worden gedaan. Deze moeten zorgvuldig
worden ingepland, onder meer vanwege de noodzaak van operationele
beschikbaarheid. Ook worden updates getest om onder andere te
onderzoeken of de updates niet leiden tot onwenselijke neveneffecten. Er
kan dus tijd zitten tussen de melding en de daadwerkelijke uitvoering van
een software update. Het streven is uiteraard om zo snel als mogelijk
updates uit te voeren.
Verder is er een kalender met kritieke beheerbehandelingen (onder andere
bijhouden van nieuwe releases) opgesteld, waarmee inmiddels wordt
gewerkt. Daarnaast wordt er regelmatig met de leverancier gesproken om
op de hoogte te zijn van de updates en de consequenties daarvan voor het
tapsysteem.
4.
Inmiddels is de software update uitgevoerd. De Minister stelt dat
«hiermee de bevoegdheden van de technisch beheerder van de
leverancier zijn ingeperkt». De leden van de VVD-fractie vragen wat hier
precies mee wordt bedoeld. Voorts vragen deze leden op welke wijze
welke bevoegdheden van de technisch beheerder zijn ingeperkt.
De software update waarnaar wordt verwezen bij deze vraag betreft een
software update met betrekking tot autorisaties. Zoals eerder gemeld in
paragraaf 1 betekent deze update dat de bevoegdheden in het tapsysteem
van de technisch beheerder van de leverancier ingeperkt zijn en een
betere toegangs- en toezichtscontrole op het handelen van de leverancier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

10

is gerealiseerd. Dit betekent dat de technisch beheerder van de leverancier
niet meer zelfstandig bepaalde handelingen in het systeem kan verrichten,
maar dat alleen kan doen met toestemming van de politie.
5.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er (inmiddels) een systeem
werkzaam is waardoor, ook wanneer er sprake is van verlaat onderzoek,
onweerlegbaar vastgesteld kan worden of er bij een storing sprake is van
intern falen van de apparatuur of van extern menselijk handelen. Zo ja,
hoe is dit mogelijk? Zo nee, waarom niet?
Ik wil benadrukken dat de ADR in haar onderzoek geen aanwijzingen heeft
aangetroffen van opzettelijk menselijk handelen, maar een technisch
probleem de oorzaak lijkt. Ik heb geen reden om te twijfelen aan het
ADR-onderzoek.
Ten behoeve van verbetering van monitoring en analyse heeft er een
uitbreiding plaatsgevonden van de logging en de periode dat logbestanden worden bewaard.
6.
De Minister geeft aan dat een analyse die minimaal een half jaar gaat
duren nodig is om te bepalen of er van een technische beschikbaarheid
van 99,5% van het tapsysteem, die de korpsleiding meldt, wel sprake is.
Volgens de hoogleraren is er geen garantie dat de politie volledig zicht
heeft op alle storingen in het tapsysteem, gezien het feit dat de storing op
20 september 2012 voor de politie buiten beeld is gebleven. De leden van
de PvdA-fractie vragen wanneer deze analyse kan worden verwacht. Kijkt
de Minister ook nu al of de aangescherpte procedures voor het melden
van storingen adequaat zijn? Zo ja, hoe? Zo nee, waarom niet? Voorts
vragen deze leden wanneer de Kamer de uitkomsten van de analyse,
waarover de Minister spreekt en de ADR superviseert, kan verwachten.
Doel van de onderzoeksopdracht is om een zo nauwkeurig mogelijk beeld
op te leveren van de beschikbaarheid van het tapsysteem. In het
onderzoek wordt tevens bekeken in hoeverre de reeds genomen maatregelen effect hebben op de beschikbaarheid van het tapsysteem en op de
mogelijkheden om die beschikbaarheid adequaat te monitoren. Ook zal
worden bekeken welke aanvullende maatregelen nodig zijn.
De procedures voor het melden van storingen zijn aangescherpt en het
politiemanagement stuurt op de naleving hiervan.
Ik verwijs u naar de inleiding en paragraaf 1 voor de verdere beantwoording van de vragen.
7.
De Minister geeft aan dat inmiddels de bevoegdheden van de technisch
beheerder van de leverancier zijn ingeperkt. Dit vinden de leden van de
PvdA-fractie een goede verbetering. Wel vragen zij wat de reactie van de
Minister is op het probleem dat de hoogleraren signaleren in het feit dat
wat de leverancier precies ziet of doet in het tapsysteem ook geheim
wordt gehouden voor de overheid. Volgens de hoogleraren krijgt de
auditor van de overheid, de ADR, evenals de politie geen volledig inzicht
in de zwarte doos die het tappen in Nederland vormt.
De hoogleraren spreken van het tapsysteem als ware het een zwarte doos
waarvan de overheid niet weet wat erin gebeurt. Dat is ten aanzien van
het tappen zelf een onjuist beeld. Tappen gebeurt bij en door de politie.
Hierbij wordt gebruik gemaakt van een systeem dat door een commer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

11

ciële partij is geleverd. Het beheer van het systeem vindt plaats bij en
door de politie, met ondersteuning van de leverancier.
Naar aanleiding van het tapincident heeft de politie diverse aanvullende
maatregelen getroffen om tekortkomingen in het incidentenproces op te
heffen. Het toetsen van deze maatregelen zal aan de orde komen in een
periodiek uit te voeren audit door de ADR naar de waarborgen die
getroffen zijn in het interceptiesysteem. Deze zal eind 2016 plaatsvinden.
Voor de verdere beantwoording met betrekking tot het toezicht op de
leverancier verwijs ik naar paragraaf 1. In deze paragraaf wordt onder
meer ingegaan op de ingeperkte bevoegdheden van de leverancier, de
inzage-afspraak met de leverancier en de kalender van kritieke beheerbehandelingen die is opgesteld. De leverancier kan niet meer zelfstandig
bepaalde handelingen in het systeem verrichten, maar kan dat alleen
doen met toestemming van de politie.
Met betrekking tot het ADR-onderzoek naar de storing van 20 september
2012 kan ik u melden dat de leverancier medewerking heeft verleend aan
het ADR-onderzoek via interviews, beantwoording van schriftelijke vragen
en het beschikbaar stellen van documentatie.
8.
De aan het woord zijnde leden vragen in hoeverre de ADR en de politie
geen inzicht hebben in de «zwarte doos». Waarom is dit het geval? Is de
Minister het met deze leden eens dat er volledige transparantie van de
leverancier van het tapsysteem naar de overheid moet zijn? Zo ja, hoe
wordt dit bewerkstelligd? Zo nee, waarom niet? Is de Minister het met de
leden van de PvdA-fractie eens dat de overheid volledig zicht moet
hebben op hetgeen de leverancier precies ziet of doet in het tapsysteem?
Zo ja, wat doet de Minister daar aan? Zo nee, waarom niet? Is de Minister
het met deze leden eens dat de overheid te allen tijde (fysieke) toegang
moet hebben tot alle tapgegevens? Zo ja, hoe bewerkstelligt de Minister
dit? Zo nee, waarom niet? Is de Minister het met deze leden eens dat de
overheid zich betreffende het zicht op het tapsysteem en de toegang tot
dit systeem niet afhankelijk moet maken van een commerciële partij? Zo
ja, hoe bewerkstelligt de Minister dat momenteel en is hij van plan het
huidige contract de leverancier daarom direct aan te passen? Zo nee,
waarom niet? Hoe zorgt de Minister ervoor dat de leverancier controleerbaar is door de overheid? Voorts vragen de leden van de PvdA-fractie
hoe de Minister voorkomt dat de leverancier inzicht in bepaalde gegevens
over een storing aan de overheid ontzegt omdat het bedrijfsgegevens zou
betreffen.
Voor de beantwoording van uw vragen verwijs ik u naar paragraaf 1 en 7.
Aanpassing van het contract acht ik niet meer opportuun omdat het
tapsysteem binnen afzienbare termijn opnieuw zal worden aanbesteed en
het proces van verwerving al is opgestart.
9.
De leden van de SP-fractie noemen het uitermate onbevredigend dat uit
het eerdere onderzoek van de ADR niet is gebleken wat de oorzaak van de
storing is geweest. De hoogleraren Van Koppen en Jacobs stellen dat een
doelbewust veroorzaakte storing niet volledig uitgesloten kan worden.
Tevens stellen zij vast dat de leverancier van het tapsysteem geen
volledige openheid van zaken heeft gegeven. Zij stellen immers in hun
nota:
«We moeten echter wel vaststellen dat, bij het huidige gebrek aan
helderheid – door verlaat onderzoek en door gebrek aan transparantie –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

12

een doelbewust veroorzaakte storing niet volledig uitgesloten kan
worden. Eventueel nader onderzoek heeft alleen zin als de leverancier
alsnog volledige openheid van zaken zal geven.»
Voornoemde leden vinden het onbestaanbaar dat de leverancier die
inzage niet geeft. Welke afspraken zijn hierover gemaakt met de
leverancier? Legt de Minister zich er nu bij neer dat de leverancier geen
inzicht geeft in de administratie van incidenten? Zo ja, waarom? Zo nee,
welke acties onderneemt hij om de leverancier er alsnog toe te bewegen
of te dwingen openheid van zaken te geven?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragrafen 1 en 7.
10.
De leden van de SP-fractie vragen of nader te achterhalen is hoe het kan
dat de politie destijds, in september 2012, de storing niet heeft opgemerkt.
Als het inderdaad zo is dat politiebeambten over dezelfde informatie over
het tapsysteem beschikken als de aanwezige technicus van de leverancier
en die regels in de praktijk ook nageleefd werden, dan is het vrijwel
onmogelijk dat slechts de technicus een serieus incident opmerkt en bijna
een uur lang ongemerkt kan ingrijpen op het systeem zonder dat dat door
de politie wordt opgemerkt. De leden vragen de Minister hierop te
reageren. «Kennelijk geeft de politie de technicus van de leverancier meer
operationele bewegingsruimte dan de bedoeling is,» zo wordt gesteld
door de hoogleraren. Is ook naar dit specifieke punt nader onderzoek
gedaan? Zijn de betrokken personen die werkzaam waren deze dag
hierover gehoord?
Op 20 september 2012 heeft er een storing plaatsgevonden in het
tapsysteem van de politie. Er zijn door de ADR geen sporen aangetroffen
dat er sprake is van opzettelijk menselijk handelen. De storing is dezelfde
dag gesignaleerd, verholpen en geregistreerd door een technisch
beheerder van de leverancier van het tapsysteem, die onderdeel uitmaakt
van het beheer van het tapsysteem. De leverancier heeft de storing echter
niet conform de procedure gemeld aan de afdeling I&S van de politie.
Doordat de storing door de politie niet is opgemerkt én ook niet is gemeld
door de technisch beheerder van de leverancier aan de politie, is het
incidentenproces van de afdeling I&S niet gestart en derhalve niet
doorlopen. Het is dus duidelijk dat de gangbare werkwijze op die dag niet
is gevolgd en dat had wel gemoeten.
Het onderzoek naar de storing heeft twee jaar na het incident plaatsgevonden. Medewerkers die aanwezig waren op die dag zijn gehoord door
de ADR, maar na een dergelijk verloop van tijd is het exacte verloop van
de gebeurtenissen van die dag niet meer vast te stellen, aldus de ADR. De
leverancier heeft de ADR informatie aangereikt waaruit blijkt dat zij de
storing van 20 september 2012 niet volgens de geldende werkwijze heeft
doorgegeven aan de politie. De politie beschikt over een monitoringsysteem dat afwijkingen in het functioneren van het tapsysteem signaleert
en berichten kan uitsturen. Het is niet duidelijk geworden of dit monitoringsysteem van de bewuste storing berichten heeft verstuurd.
Wat betreft het verhelpen van de storing is uit het onderzoek van de ADR
vast komen te staan dat er geen schriftelijke bescheiden zijn waaruit blijkt
dat de medewerker van de leverancier de storing heeft gemeld, noch dat
hij toestemming heeft gekregen voor de herstart. Dit beeld wordt ook in
de door de ADR afgenomen interviews bevestigd. Het tegendeel is hieruit
evenmin gebleken. Ik heb geen reden te twijfelen aan het ADR-onderzoek.
11.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

13

Met betrekking tot het beheer van het tapsysteem vragen de leden van de
SP-fractie waarom en op basis waarvan de leverancier van het tapsysteem
geheim moet blijven. Sinds wanneer is dat? Wie heeft dat op welk
moment bedongen? Welk belang is er met geheimhouding gediend?
De keuze voor geheimhouding van de naam van de huidige leverancier is
uit veiligheidsoverwegingen en afgesproken ten tijde van het aangaan van
het contract. Achtergrond is kwaadwillenden zo min mogelijk handvatten
te geven om het tapproces te frustreren.
In het kader van de komende aanbesteding zal ik heroverwegen of en in
welke mate geheimhouding in relatie tot de leverancier noodzakelijk is.
12.
De aan het woord zijnde leden vragen de Minister of hij de mening van de
heren Van Koppen en Jacobs deelt dat het onwenselijk is dat het feitelijke
tappen gedeeltelijk een «black box» is, waarin alleen de leverancier de
weg kent, en dat alles wat de leverancier daar constateert of doet zich
onttrekt aan ambtelijke en democratische controle. Deze leden vragen of
de Minister hun mening deelt dat deze situatie niet kan blijven voortbestaan. Wat gaat de Minister hier nu precies aan veranderen? Op welke
wijze en met welke maatregelen zorgt hij er voor dat de transparantie en
de controle op het tapsysteem verbeteren? Is daarmee een dergelijk
incident, waardoor de oorzaak van een storing niet meer te achterhalen is
en de leverancier er mee weg kan komen geen openheid van zaken te
geven, uitgesloten?
Voor de beantwoording van uw vragen verwijs ik u naar paragraaf 1 met
betrekking tot de genomen maatregelen, paragraaf 7 met betrekking tot
de «black box».
13.
De leden van de SP-fractie constateren dat volgens de Minister het
tapsysteem «binnen afzienbare tijd» opnieuw zal worden aanbesteed.
Wanneer is dat precies? Wanneer loopt het contract af? Wat waren bij de
aanbesteding destijds de eisen die werden gesteld? Klopt het dat er
voldoende alternatieve leveranciers zijn en dat deze bovendien goedkoper
zijn dan de huidige leverancier? Deze leden vragen de Minister zijn
antwoord toe te lichten.
Voornoemde leden vragen of het klopt dat het bedrijf dat de leverancier is
van het Nederlandse tapsysteem het bedrijf Verint is. Klopt het tevens dat
dit bedrijf, een Amerikaans-Israëlisch concern, dat eerder Comverse
heette, eerder herhaaldelijk in opspraak is geraakt, onder andere wegens
banden met de Israëlische geheime dienst en andere afluister- en
spionageschandalen? Zo niet, wat klopt hier precies niet aan? De aan het
woord zijnde leden vragen de Minister wat hij ervan vindt dat een
leverancier die in opspraak is geraakt het Nederlandse tapsysteem
beheert.
Als gevolg van geheimhoudingsafspraken zal ik niet ingaan op de naam
van de huidige leverancier.
In het kader van de komende aanbesteding zal ik heroverwegen of en in
welke mate geheimhouding in relatie tot de leverancier noodzakelijk is. Op
dit moment vindt de voorbereiding van de verwerving plaats. In deze fase
wordt het te volgen aanbestedingsproces opgesteld. Voor verdere
beantwoording verwijs ik u naar paragraaf 11.
14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

14

Voorts vragen de leden van de SP-fractie wat er op tegen zou zijn om het
beheer van het tapsysteem onder verantwoordelijkheid van de overheid te
brengen. Nu het een veelgebruikt opsporings- en bewijsmiddel in
strafzaken is en niet meer weg te denken is uit de politiepraktijk, zou het
volgens deze leden goed en zelfs logisch zijn deze techniek en expertise
(feitelijk het hele systeem inclusief de personen die daarmee om kunnen
gaan) zelf «in huis te halen», voor zover dat nog niet aanwezig is. Zij
vragen hoe het kan dat de Nederlandse overheid een belangrijk deel van
het opsporingswerk laat doen door een bedrijf waar geen enkele controle
over is? Deze leden verzoeken om een uitgebreide reactie hierop.
Zoals gemeld in paragraaf 7 wordt er bij en door de politie getapt. Het
beheer wordt uitgevoerd gebeurt door de politie, met ondersteuning van
de leverancier en valt onder de verantwoordelijkheid van de overheid.
Hierbij wordt gebruik gemaakt van een systeem dat door een commerciële partij is geleverd. In paragraaf 1 ben ik ingegaan op de argumenten
om te kiezen voor een systeem van een commerciële partij.
In paragraaf 1 heb ik toegelicht dat de procedures zijn aangescherpt. Ik
verwijs voor de beantwoording dan ook naar de beantwoording in de
paragrafen 1 en 7.
15.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister of het door hem aangekondigde gesprek met de betreffende hoogleraren (Van Koppen en
Jacobs) reeds heeft plaatsgevonden en wat de resultaten daarvan zijn
geweest.
De leden van de CDA-fractie vragen de Minister hoe zijn opmerking, dat
de ADR in het onderzoek geen aanwijzingen heeft aangetroffen van
opzettelijk menselijk handelen, zich verhoudt tot de bevindingen van de
genoemde hoogleraren dat de leverancier nalatigheid kan worden
verweten. Zij stellen in hun brief van 11 februari jl. dat dit de volgende
punten betreft:
1. Het niet tijdig uitvoeren van de door de fabrikant gemelde updates;
2. Het – tegen de regels – niet melden van de geconstateerde storing
aan de technici van de politie, met wie de technicus van de leverancier nauw behoort samen te werken;
3. Het – tegen de regels – eigenstandig en zonder overleg of toestemming verhelpen van de storing door middel van een herstart, waarbij
noodzakelijkerwijs gesprekken verloren gaan;
4. Geen volledige openheid van zaken geven over het incident – zoals
gemeld in het ADR-rapport.
De aan het woord zijnde leden vragen de Minister per punt aan te geven
of hij deze analyse van nalatigheid deelt en zo nee, waarom niet.
Het gesprek tussen de hoogleraren en mij heeft midden april plaatsgevonden. Het was een constructief gesprek. Wij hebben hun opvattingen
besproken. Ik heb de hoogleraren gevraagd of ze hun kennis en kunde
kunnen inzetten bij de komende aanbesteding. Verder heb ik hen
toegezegd dat er zal worden gekeken naar het toezicht. De concrete vorm
van beide kwesties wordt nader uitgewerkt.
Met betrekking tot bovenstaande punten moet een onderscheid worden
gemaakt tussen de storing die heeft plaatsgevonden vanwege een
combinatie van een defect geraakte voeding en firmware die niet up to
date was enerzijds en het niet volgen van de afgesproken procedures door
de beheerder van de leverancier anderzijds.
Wanneer het gaat over updates onder punt 1 verwijs ik naar paragraaf 3
waar ik vermeld dat bij ieder technologisch systeem dat actueel moet zijn,
regelmatig software updates worden gedaan. Deze moeten echter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

15

zorgvuldig worden ingepland. Hiervoor is een kalender kritieke beheerhandelingen opgesteld.
Het niet melden van de geconstateerde storing en eigenstandig uitvoeren
van een herstart onder punt 2 en 3 gaat in tegen de gangbare werkwijze.
Om die reden zijn de procedures dan ook aangescherpt en stuurt het
politiemanagement op de naleving hiervan.
Over de onder punt 4 gemelde onvolledige openheid verwijs ik naar
paragraaf 1 en 7 waarin ik meld dat de leverancier de benodigde
medewerking heeft verleend aan het ADR-onderzoek, maar ook dat er nu
een afspraak is gemaakt met de leverancier over de door hem vastgelegde
gegevens van incidenten met betrekking tot het tapsysteem van de politie.
De mogelijkheid dat tapdata opzettelijk zijn gewist, heeft de ADR
onderzocht aan de hand van de registratie van tapgesprekken in de zaak
Van Rey. De ADR heeft vastgesteld dat de doorlopende nummering van de
opgeslagen tapgesprekken niet is onderbroken. De audittrail geeft geen
aanwijzingen dat er sprake is van wissen van gesprekken die zijn gevoerd
op 20 september 2012. De ADR heeft in haar onderzoek geen aanwijzingen
aangetroffen van opzettelijk menselijk handelen, maar geeft aan dat een
technisch probleem de oorzaak lijkt. Dit neemt niet weg dat de ADR in zijn
rapport ook meldt dat de leverancier informatie heeft aangereikt waaruit
blijkt dat de storing door hen niet volgens de geldende werkwijze is
doorgegeven aan de politie.
16.
Voorts vragen deze leden of de Minister kan bevestigen dat ondanks de
«aannemelijkheid» van een technische fout niet met (100%) zekerheid op
basis van het ADR-onderzoek gesteld kan worden dat geen sprake is
geweest van opzettelijk menselijk handelen.
Voornoemde leden vragen wanneer de Kamer de uitkomsten van het
onderzoek naar de aanscherpte procedures voor het melden van
storingen kan verwachten.
Voorts vragen zij wat de stand van zaken is ten aanzien van de aangekondigde aanbestedingsproces rondom het tapsysteem. Deze leden vragen
de Minister op grond van welke lessen uit dit dossier en/of reeds
bestaande richtsnoeren/beleidsregels hij heroverweegt of – en zo ja in
hoeverre – geheimhouding hierbij noodzakelijk is.
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 5 als
het gaat om menselijk handelen; naar paragraaf 1 als het gaat om de
uitkomsten van de uitgebreide analyse en naar paragrafen 7 en 13
wanneer het gaat om het verwervingsproces en geheimhouding.
17.
De leden van de PVV-fractie stellen dat contractueel is vastgelegd dat de
naam van de leverancier niet bekend wordt gemaakt. Het tapsysteem zal
binnen afzienbare tijd opnieuw worden aanbesteed en in dat kader zal
worden heroverwogen of en in welke mate geheimhouding noodzakelijk
is. De leden van de PVV-fractie vragen wat het belang is van de huidige
geheimhouding. Daarnaast vragen deze leden of het klopt dat de fabrikant
of de leverancier een buitenlands bedrijf is. Zo ja, waarom is er niet voor
Nederlandse bedrijven gekozen, nu het gaat om de inzet van een
strafvorderlijk dwangmiddel?
De hoogleraren hebben aangegeven dat de technicus van de leverancier
tegen de regels, eigenstandig en zonder overleg of toestemming een
storing heeft verholpen door middel van een herstart, waarbij noodzakelijkerwijs gesprekken verloren gaan. Ook is de geconstateerde storing tegen
de regels niet gemeld aan de technici van de politie, met wie de technicus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

16

van de leverancier nauw behoort samen te werken. De leden van de
PVV-fractie vragen wat de reden is van het niet naleven van de regels en
of dit gevolgen heeft gehad voor de betreffende technicus.
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 11
wanneer het gaat om de geheimhouding en naar paragrafen 7 en 13 als
het gaat om de leverancier.
Hoewel de technicus van de leverancier een herstart heeft uitgevoerd
zonder dit volgens de geldende procedures te melden, heeft dit juist de
storing verholpen. De storing leidde tot het niet registreren van
gesprekken, niet de herstart. De herstart heeft er voor gezorgd dat het
tapsysteem weer is gaan lopen.
Zoals gemeld in paragraaf 10 betreur ik dat de procedures op die dag niet
zijn gevolgd. Om die reden zijn de procedures aangescherpt.
Uit het onderzoek van de ADR is komen vast te staan dat er geen
schriftelijke bescheiden zijn waaruit blijkt dat de medewerker van de
leverancier de storing heeft gemeld, noch dat hij toestemming heeft
gekregen voor de herstart. Dit beeld wordt ook in de door de ADR
afgenomen interviews bevestigd. Het tegendeel is hieruit evenmin
gebleken. Deze medewerker is, net als alle andere medewerkers,
geïnformeerd over de (naleving van) procedures en het belang van
schriftelijke vastlegging.
18.
De politiebeambten beschikken als het goed is continu over dezelfde
informatie over het tapsysteem als de aanwezige technicus van de
leverancier. De aan het woord zijnde leden vragen hoe het dan kan dat de
technicus een serieus incident wel opmerkt en bijna een uur lang
ongemerkt kan ingrijpen op het systeem, zonder dat dat door de politie
wordt opgemerkt.
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik u naar paragraaf 10.
19.
De leden van de D66-fractie stellen dat de heren Van Koppen en Jacobs
constateren dat weliswaar geen aanwijzingen zijn gevonden voor
menselijk ingrijpen, maar dat een technische storing ook niet aangetoond
kan worden. Daarmee kan een doelbewust veroorzaakte storing die de tap
Van Rey-Teeven verloren heeft doen gaan, niet volledig worden uitgesloten. De ADR heeft weliswaar onafhankelijk en grondig onderzoek
verricht, maar meer dan aannames kan de ADR niet bieden. Deze leden
vragen waarom de leverancier zelf niet in staat was om dat precies vast te
stellen. Waren er concrete afspraken en protocollen tussen de leverancier
en de politie over het melden van storingen? Welke maatregelen kunnen
in het systeem worden getroffen om de oorzaak van toekomstige
storingen wel met zekerheid te kunnen vaststellen?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 1 en 7.
20.
De heren Van Koppen en Jacobs constateren dat de ADR geen toegang
heeft tot de administratie van incidenten van de leverancier. De leden van
de D66-fractie vragen de Minister toe te lichten hoe dat mogelijk is. Is
daarover bij de aanbesteding met de leverancier niets geregeld? Op welke
wijze is in het huidige tapsysteem überhaupt toezicht en controle geregeld
voor politie en justitie als opdrachtgever? Op welke wijze dachten de
politie en justitie dat afgelopen jaren de juistheid en volledigheid van het
tapproces was gewaarborgd? Zijn er nooit eerder signalen geweest dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

17

juistheid en volledigheid twijfelachtig waren? Op grond waarvan kan de
leverancier weigeren inzicht te geven in de administratie van incidenten?
Is de leverancier inmiddels bereid gevonden alsnog volledige openheid
van zaken te geven?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 1, 3 en
7.
In mijn brief aan de Kamer d.d. 17 december 2013 heb ik gemeld dat de
juistheid van de getapte gegevens door een storing als deze niet in gevaar
is, maar wel de volledigheid ervan. Bepalend voor de implicaties in een
specifieke strafzaak is of de eventuele ontbrekende gesprekken een
wezenlijke bijdrage leveren aan de bewijsvoering – of ontkrachting
daarvan – die niet al uit andere bewijsmiddelen kan worden afgeleid. Op
basis van de aard en gevolgen van de storing kunnen de implicaties voor
het strafrechtelijk onderzoek worden bepaald.
21.
De leden van de D66-fractie vinden het verontrustend dat de storing in het
tapsysteem van 20 september 2012 buiten het beeld van de politie is
gebleven. Hoe kan het dat een majeure storing waarbij alle taps er bijna
een uur uitlagen, niet door politie en justitie zijn opgemerkt? De heren Van
Koppen en Jacobs constateren dat in het gesprek met de ADR geen
duidelijkheid is verkregen over de vraag waarom het optreden en het
afhandelen van het incident in het tapsysteem door geen enkele politieambtenaar is opgemerkt. Deze leden vragen de Minister toe te lichten
waarom daar geen duidelijkheid over is te geven. Op welke wijze is de
Minister voornemens om de alertheid binnen de politie te vergroten?
In de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragrafen 1 en 10.
22.
De Minister schrijft dat uit een eerste analyse blijkt dat over de periode
2012 tot aan heden geen zekerheid kan worden gegeven of de gerapporteerde beschikbaarheid van het tapsysteem juist is. Daarmee is de stelling
dat de politie voor 99,5% zicht zou hebben op alle storingen in het
tapsysteem volgens de aan het woord zijnde leden geen garantie en dus
twijfelachtig. Het systeem zou niet ingericht zijn voor het ontsluiten van
management informatie. Deze leden vragen of de Minister voornemens is
om bij de aanstaande aanbesteding te laten voorzien in de technische
mogelijkheid voor het ontsluiten van management informatie.
In de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 2.
Het systeem waarover ik eerder in mijn brief d.d. 12 februari 2016 heb
aangegeven dat het niet ingericht is op het ontsluiten van managementinformatie, is het incidentmanagementsysteem van de politie. Dat systeem
maakt geen onderdeel uit van de verwerving. In het onderzoek zal worden
meegenomen of en in hoeverre dit systeem geschikt gemaakt kan worden
voor het ontsluiten van managementinformatie.
23.
Voorts vragen deze leden op welke wijze de Minister heeft geacteerd
nadat hij in 2013 aan de Tweede Kamer meldde dat het tapsysteem in
2012 2.354 minuten en in 2013 249 minuten niet beschikbaar is geweest.
Op welke wijze is vanuit de politie, de ADR, dan wel het ministerie
gecontroleerd of de leverancier de noodzakelijke maatregelen trof om de
beschikbaarheid van het tapsysteem te kunnen waarborgen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

18

Naar aanleiding van het tapincident heeft de politie diverse aanvullende
maatregelen getroffen om tekortkomingen in het incidentenproces op te
heffen. Het toetsen van deze maatregelen zal aan de orde komen in een
periodiek uit te voeren audit naar de waarborgen die getroffen zijn in het
interceptiesysteem. Deze zal eind 2016 plaatsvinden.
Voor de verdere beantwoording verwijs ik u naar paragraaf 1.
24.
De leden van de D66-fractie vinden het buitengewoon onwenselijk dat de
politie – en daarmee ook justitie – onvoldoende zicht heeft op het eigen
tapsysteem. Deze leden zijn geschrokken van de wijze waarop het
tapsysteem bij een externe leverancier is ondergebracht. Tappen is een
ingrijpende bevoegdheid dat met zorgvuldige waarborgen omkleed moet
zijn. Niet alleen bij de keuze tot inzetten van het middel, maar ook bij de
uitvoering en in het bijzonder bij het toezicht en de controle ervan.
Waarom is ervoor gekozen het tapsysteem uit te besteden aan een
externe leverancier en niet in huis bij de politie te organiseren?
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar de paragrafen 1 en
7. Het tapsysteem is ondergebracht en in beheer bij de politie. Daarbij
wordt door de externe leverancier technische ondersteuning geleverd.
25.
De bevoegdheden van de externe technisch beheerder van de leverancier
zouden via een software update zijn ingeperkt. Maar er is geen duidelijkheid over de wijze waarop die bevoegdheid sindsdien gemonitord
wordt. De leden van de D66-fractie vragen of de Minister inmiddels van de
korpschef het verzochte inzicht heeft gekregen over de wijze waarop de
bevoegdheid van de beheerder wordt gemonitord. Zo ja, hoe vindt die
monitoring precies plaats? Welke garantie kan de Minister de Kamer
geven dat de bevoegdheden van de technisch beheerder daadwerkelijk in
de praktijk zijn ingeperkt anders dan alleen de constatering dat een
software update zou hebben plaatsgevonden? Zo nee, vindt de Minister
het verantwoord dat op dit moment taps plaatsvinden zonder dat hij of de
korpschef weten of de bevoegdheid van de beheerder in lijn is met de
gewenste beperking en of de uitvoering van de bevoegdheid afdoende
wordt gemonitord?
Voor de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar paragraaf 1 en 4.
26.
De Minister geeft aan dat het tapsysteem binnen afzienbare tijd opnieuw
wordt aanbesteed en pas dan zal worden heroverwogen op welke wijze
anderszins transparantie kan worden geboden. De leden van de
D66-fractie vragen wanneer de nieuwe aanbesteding is voorzien. Is de
Minister voornemens om bij de aanstaande aanbesteding ervoor te
zorgen dat de ADR als auditor van de overheid volledig inzicht krijgt in het
tapsysteem en automatische melding of registratie naar de politie
plaatsvindt van onderbrekingen en storingen in het tapsysteem?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 1, 2, 3
en 13.
27.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat beide hoogleraren
constateren dat niet volledig kan worden uitgesloten dat de storing
doelbewust is veroorzaakt, ondanks het onderzoek van de ADR. Deze
leden vragen hoe het volgens de Minister komt dat een doelbewuste
veroorzaking niet kan worden uitgesloten? Heeft dat te maken met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

19

verlate onderzoek of ook met de beperkte toegang van de ADR tot de
kennis van de leverancier en fabrikant? Welke mogelijkheden heeft de
Minister onderzocht om alsnog daarover tot meer duidelijkheid te komen?
En is het nuttig om alsnog nader onderzoek te laten doen?
In de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragrafen 1, 3 en
10.
28.
Voornoemde leden constateren dat onduidelijk blijft waarom het optreden
en afhandelen van de storing niet door de politieambtenaar is opgemerkt.
Heeft de Minister gesproken of laten spreken met de betrokken politieambtenaar? Zo ja, hoe verklaart deze dat informatie over de storing, het
optreden daartegen en het afhandelen daarvan bij hem niet bekend is? Zo
nee, waarom acht de Minister dat niet relevant?
In de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragrafen 1, 10 en
17.
29.
Deze leden vragen of beambten van de politie indertijd inderdaad continu
over dezelfde informatie beschikten als de technicus van de leverancier.
In de beantwoording van deze vraag verwijs ik naar paragrafen 1 en 10.
30.
De aan het woord zijnde leden vragen een reactie op de constatering dat
er geen garantie is dat de politie storingen in het tapsysteem te weten
komt. Kan de Minister aangeven of dat met de genomen maatregelen wel
gegarandeerd is? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet en welke
aanvullende maatregelen overweegt de Minister?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 1.
Tevens zal de definitieve rapportage naar aanleiding van de uitgebreide
analyse mogelijk leiden tot aanbevelingen.
31.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom destijds door de
Minister akkoord is gegaan met de voorwaarde dat de naam van de
leverancier niet bekend mocht worden gemaakt? Waarom is daartoe
besloten? Wat is het beleid van de regering met betrekking tot dergelijke
geheimhoudingen op dit moment? Wanneer is deze voorwaarde voor het
laatst bevestigd?
Voor de beantwoording van een aantal van deze vragen verwijs ik naar
paragraaf 11.
Wanneer het gaat om de vraag over geheimhoudingen kan ik u melden
dat de in 2010 geldende aanbestedingsregelgeving aanbestedende
diensten de mogelijkheid bood om af te zien van een Europese aanbesteding ten aanzien van overheidsopdrachten die geheim zijn verklaard of
waarvan de uitvoering overeenkomstig de geldende wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen met bijzondere veiligheidsmaatregelen
gepaard moet gaan of wanneer de bescherming van de wezenlijke
belangen van het land zulks vereist (art. 13 Bao). De politie heeft de
opdracht voor een interceptiefaciliteit destijds op deze grond rechtstreeks
aan de contractant gegund.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

20

Noch de politie, noch het Rijk hanteert beleid op het terrein van het
geheim verklaren van opdrachten. Van geval tot geval wordt beoordeeld
of het karakter van de opdracht een beroep op art. 2.23 lid 1 onder e onder
de Aanbestedingswet 2012 (voorheen art. 13 Bao) rechtvaardigt. De
aanbestedende dienst kan in voorkomend geval de aanbestedingsprocedure zodanig vormgeven dat daarmee recht wordt gedaan aan het
bijzonder karakter van de opdracht. Soms door een aantal specifieke
ondernemers uit te nodigen een offerte te doen, maar soms ook door
exclusief met één ondernemer te onderhandelen.
Het karakter van de opdracht kan vervolgens ook gevolgen hebben voor
de contractuele afspraken die partijen met elkaar maken. In paragraaf 11
en 13 heb ik aangegeven dat ik niet kan ingaan op de naam van de
leverancier. Gebruikelijk is een dergelijke afspraak niet zoals moge blijken
uit het feit dat de Algemene Rijksinkoopvoorwaarden een dergelijke
bepaling niet kent.
Uitgangspunt voor mij in deze is: openbaarheid tenzij vanuit een oogpunt
van veiligheid en integriteit geheimhouding is gerechtvaardigd.
32.
Deze leden lezen dat de ADR geen inzicht heeft in de administratie van
incidenten door de leverancier. Klopt dit? Zo ja, waarom krijgt de ADR
geen inzicht in deze gegevens? Welke middelen heeft de Minister om ADR
alsnog volledig inzicht te geven in deze gegevens?
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat de heren Van Koppen en
Jacobs concluderen dat de ADR geen toegang heeft tot bepaalde aspecten
van het functioneren van tappen in Nederland, maar niet weet waarom ze
die toegang niet heeft. Deelt de Minister deze conclusie en waarom? Is de
Minister met deze leden van mening dat de ADR alleen toezicht kan
houden op het tapproces in Nederland als zij daarin volledig inzicht heeft?
Hoe kan het dat de constateringen en acties van de leverancier zich aan
ambtelijke controle onttrekken? Meent de Minister dat dit volledig
opgelost is met de door de Minister aangehaalde software update uit
2015?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragrafen 1, 3, 4,
7 en 10.
33.
De aan het woord zijnde leden vragen, in navolging van de heren Van
Koppen en Jacobs, wat formeel, contractueel en in de praktijk door de
leverancier in het tapsysteem mag worden gedaan en wat feitelijk door de
leverancier gebeurt?
In de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar de paragraaf 1.
34.
Deze leden vragen hoe het kan dat de door de fabrikant zes maanden voor
de storing aangemelde update van het systeem zo laat is uitgevoerd? Hoe
verhoudt zich dat tot de zorgvuldigheid waarmee het tapproces is
omgeven en het belang van de verwerkte informatie?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 3.
35.
Voorts vragen deze leden of de Minister een beschikbaarheidspercentage
van 99,5% voor een doorlopend gebruikt tapsysteem, waarbij het systeem
in 2012 2.354 minuten en in 2013 249 minuten niet beschikbaar was,
verantwoord vindt? Zij vragen de Minister zijn antwoord te motiveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

21

Kan de Minister aangeven welke maatregelen hij neemt om het aantal
storingen in het tapsysteem te verlagen en wat daarbij naar haar mening
een haalbare doelstelling is?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister wanneer hij
verwacht te kunnen rapporteren over de aangekondigde aanscherping
van de procedures rond storingen?
Voor de beantwoording van deze vragen verwijs ik naar paragraaf 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 30 517, nr. 30

22