Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 XIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Economische Zaken (XIII) en het
Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2016

Nr. 69

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 oktober 2015
Naar aanleiding van mijn toezegging tijdens de begrotingsbehandeling
Economische Zaken van 15 oktober jl. (Handelingen II 2015/16, nr. 15)
informeer ik u, mede namens de Staatssecretaris van Financiën, over de
verwachte effecten van de samenvoeging van de fiscale innovatieregelingen1 voor Speur en Ontwikkelingswerk (S&O) in de nieuwe regeling
genaamd «WBSO». Hiermee geef ik uitvoering aan de motie Mulder/
Dijkgraaf2 (Kamerstuk 34 300 XIII, nr. 31). De brief gaat ook in op de
verschillende vragen van uw Kamer3 aan de Staatssecretaris van
Financiën over de verdeling van middelen tussen het mkb en het
grootbedrijf.
Effecten van de integratie WBSO/RDA
In mijn brief van 7 juli jl. (Kamerstuk 34 002, nr. 106) heb ik uw Kamer
geïnformeerd over de aanleiding voor de integratie van de WBSO en de
RDA en over de voordelen die dit biedt. De integratie heeft tot doel om de
effectiviteit van de regelingen te vergroten. Daarbij wordt het karakter van
de huidige WBSO (ondersteunen van de loonkosten, met relatief grote
voordelen voor starters en het mkb) gecombineerd met die van de RDA
(ondersteunen van niet-loonkosten). Met het oog op de effectiviteit van de
regeling en het vestigings- en investeringsklimaat is, net als in de RDA,
bewust geen plafond in de nieuwe regeling opgenomen.

1

de regelingen S&O-afdrachtvermindering (WBSO) en de Research & Development Aftrek
(RDA).
2
verzoekt de regering, het voorstel voor de geïntegreerde WBSO/RDA door te rekenen op de
huidige aanvragen en hierbij een inzicht te geven in de verschuivingen tussen en binnen de
groepen kleine, middelgrote en grote bedrijven; verzoekt de regering tevens, de doorberekening voor 1 november 2015 naar de Kamer te sturen,
3
Tijdens het wetgevingsoverleg over het Belastingplan 2016 van 26 oktober jl.

kst-34300-XIII-69
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XIII, nr. 69

1

Met de nieuwe, geïntegreerde regeling zet het kabinet ook extra in op het
mkb:
• Er is sprake van een verhoogd percentage voordeel van 32% voor de
eerste S&O-kosten van een bedrijf. Voor starters bedraagt het
verhoogde percentage 40%;
• Het verhoogde percentage geldt niet alleen voor de loonkosten, maar
ook voor de niet-loonkosten van S&O. Voorheen had het mkb voor
niet-loonkosten voor S&O te maken met een maximaal netto voordeel
van 15% onder de RDA. Dit voordeel was afhankelijk van de winstpositie van het bedrijf;
• Het verhoogde percentage heeft ook betrekking op een hoger bedrag
aan S&O-kosten, namelijk € 350.000 in plaats van € 250.000 (onder de
WBSO nu). Dit is gunstig voor (doorgroeiend) innovatief mkb.
De nieuwe regeling biedt verder de volgende voordelen:
• Bedrijven hebben door verrekening middels de loonbelasting meer
zekerheid over het voordeel. Het RDA-voordeel hangt nu af van de
(hoogte van de) winst en is daarmee onzekerder;
• Het voordeel komt eerder bij het bedrijf binnen omdat er direct wordt
verrekend en niet in latere jaren (zoals bij de RDA nu het geval kan
zijn);
• Het voordeel bij bedrijven met buitenlandse moeders lekt niet meer
weg naar het moederbedrijf in het buitenland;
• De nieuwe regeling heeft (in tegenstelling tot de RDA) invloed op de
winst voor belasting (en is bij de accounting «above the line»). Dit zal
de business case voor investeringen in Nederland en daarmee het
vestigingsklimaat verbeteren;
• De integratie biedt een oplossing voor (verzilvering)problemen voor
het innovatieve mkb dat nog geen winst maakt;
• De nieuwe regeling bevat verschillende administratieve vereenvoudigingen. Zo ontvangen bedrijven straks nog maar één S&O-verklaring.
Bedrijven ontvangen nu nog twee aparte beschikkingen die bij
verschillende aangiften ingezet moeten worden. Zeker voor mkbbedrijven betekent dit een verlichting van administratieve lasten.
Verdeling tussen grootteklassen klein, middelgroot, groot
Bijna 23.000 bedrijven en zelfstandig ondernemers maken gebruik van de
WBSO en RDA (waaronder ruim 3500 starters). Van de bedrijven is ruim
97% afkomstig uit het mkb. Zij benutten circa 67% van het budget. Dit is
een relatief ruim aandeel, aangezien het mkb verantwoordelijk is voor
41% van de in Nederland uitgevoerde R&D. 4

4

CBS, ICT, kennis en economie 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XIII, nr. 69

2

De verwachting is dat na de integratie ook twee derde van de middelen
naar mkb gaat. De doorrekening is weergegeven in onderstaande tabel
(Bron: RVO.nl):
aandeel vastgesteld
S&O-voordeel

Inhoudingsplichtigen WBSO
klein (< 50 werkzame personen)
middelgroot (50–249 werkzame personen)
groot (≥ 250 werkzame personen)

aantal
bedrijven

huidige
situatie

nieuwe
situatie

20.331
17.153
2.529
649

100%
46%
21%
33%

100%
45%
21%
34%

Bij deze doorrekening is door RVO gekeken naar vaststellingen. Dat wil
zeggen, het uiteindelijke recht op afdrachtvermindering of RDA van
bedrijven dat resteert nadat ze mededeling hebben gedaan over het
daadwerkelijk verrichte S&O. Er is uitgegaan van de meest recente cijfers
(2014). Hierbij is rekening gehouden met de verwachte ontwikkeling van
het totaal aantal S&O-uren, het gemiddelde S&O-uurloon en het totaalbedrag aan overige S&O-kosten en -uitgaven (nu RDA). In de tabel is geen
rekening gehouden met betere verzilvering van het voordeel van de
geïntegreerde regeling. Naar verwachting heeft deze verbeterde verzilvering meer impact op het mkb dan op het grootbedrijf.
Verdeling binnen grootteklassen klein, middelgroot, groot
Naast de verdeling tussen grootteklassen is ook gekeken naar de effecten
van de integratie op de verdeling binnen grootteklassen. Uit onderstaande
tabel blijkt dat de verdeling binnen grootteklassen niet sterk verandert
door de integratie.
aandeel vastgesteld
S&O-voordeel

Inhoudingsplichtigen WBSO
< 5 werkzame personen
5–9 werkzame personen
10–24 werkzame personen
25–49 werkzame personen
50–99 werkzame personen
100–149 werkzame personen
150–199 werkzame personen
200–249 werkzame personen
250–299 werkzame personen
300–399 werkzame personen
400–499 werkzame personen
500–999 werkzame personen
> 999 werkzame personen

aantal
bedrijven

huidige
situatie

nieuwe
situatie

20.331
8.606
2.410
3.754
2.383
1.462
570
323
174
120
145
78
159
147

100%
12,7%
6,8%
15,4%
10,7%
10,3%
5,8%
3,0%
2,2%
1,5%
2,3%
1,7%
6,0%
21,6%

100%
11,8%
6,7%
15,4%
10,8%
10,4%
5,7%
3,0%
2,1%
1,5%
2,3%
1,7%
5,9%
22,7%

Verdeling tussen arbeidsintensieve en kapitaalintensieve R&D-bedrijven
Mogelijk zal de geïntegreerde regeling verschillend uitwerken voor
kapitaalintensieve en arbeidsintensieve R&D-bedrijven. Grote
R&D-bedrijven, die nu relatief zeer veel gebruik maken van de RDA,
kunnen nadeel ondervinden van de samenvoeging. De reden hiervoor is
dat de RDA nu, afhankelijk van de winstpositie, een hoger effectief

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XIII, nr. 69

3

voordeelpercentage op niet-loonkosten voor S&O biedt dan de WBSO op
de S&O-loonkosten in de tweede schijf5.
Na de samenvoeging worden S&O-kapitaal en S&O-arbeid met dezelfde
voordeelpercentages ondersteund. Dit leidt tot een evenwichtiger
stimulering van de private S&O-uitgaven in Nederland. Het innovatieve
mkb dat arbeidsintensief is (veel kenniswerkers in dienst heeft) zal
profiteren van de samenvoeging vanwege de langere eerste schijf en
omdat de afdrachtvermindering op loonkosten in de tweede schijf van
14% naar 16% stijgt. Het aannemen van kenniswerkers wordt voor alle
bedrijven (groot en klein) aantrekkelijker. Dit is in lijn met de doelstelling
van het kabinet om (kennisintensieve) arbeid aantrekkelijker te maken.
Stimuleren van innovatie bij alle bedrijven
Doel van het kabinet is dat in 2020 in Nederland 2,5% van het BBP wordt
uitgegeven aan R&D. De WBSO is een generieke regeling en draagt bij
aan deze doelstelling door de S&O-uitgaven van alle private partijen te
stimuleren, zonder dat daarbij gekeken wordt naar sectoren of thema’s.
Daarbij staat de regeling open voor alle bedrijven die willen innoveren,
ongeacht de grootteklasse of de omvang van de S&O van het bedrijf. Net
als bij de RDA het geval is, heeft de samengevoegde regeling geen
plafond. Het kabinet is van mening dat dit de effectiviteit van de regeling
verbetert. De WBSO kende wel een plafond. Wanneer bedrijven boven het
plafond uitkwamen was er vanaf dat moment geen prikkel meer om het
S&O-niveau verder te verhogen en was de effectiviteit van de regeling
beperkt. Grote R&D-bedrijven leveren een belangrijke bijdrage aan
innovatie in Nederland en zijn verantwoordelijk voor 59% van de in
Nederland uitgevoerde private R&D. Het grootbedrijf investeerde in 2013
voor € 4,2 miljard in R&D6. Verder werken grote bedrijven vaak met
verschillende toeleveranciers en zijn daarmee een belangrijke bron van
opdrachten voor het innovatieve mkb. Ook spelen grote R&D-bedrijven
een belangrijke rol in verschillende innovatieve clusters die van groot
belang zijn voor de Nederlandse economie. Het zou daarom erg nadelig
zijn om met een plafond onderscheid te maken tussen bedrijven die aan
R&D doen.
Conclusie
Onlangs benadrukte het Rathenau Instituut in haar rapport «R&D goes
global» nog het belang van een gunstig investerings- en vestigingsklimaat
voor grote R&D-bedrijven (Kamerstuk 32 637, nr. 207). Zij wijst er
nadrukkelijk op dat R&D niet aan landsgrenzen gebonden is.
De nieuwe regeling en de gekozen tariefstructuur zijn niet alleen aantrekkelijker en overzichtelijker voor Nederlandse bedrijven, maar ook voor
buitenlandse bedrijven die in Nederland aan R&D willen gaan doen. Er is
sprake van een kostenverlaging van 16% voor al het S&O met een
verhoogd voordeel over de eerste € 350.000 aan kosten. Ook wordt
aangesloten bij andere landen (zoals het VK) die hun fiscale R&D-regeling
zo hebben aangepast dat deze invloed heeft op de winst voor belasting
(«above the line»). Door verrekening middels de loonheffing kan het
voordeel ingeboekt worden onder internationale accountingregels. Met de
5

Het lagere netto-effect op niet-loonkosten kan optreden bij grotere bedrijven omdat het
nettovoordeel van 15% in de RDA wordt omgezet in een brutotarief van 16% in de tweede schijf
van de WBSO. Ervan uitgaande dat er winst gemaakt wordt en daarom rekening houdende met
de af te dragen vennootschapsbelasting leidt de nieuwe situatie tot een nettovoordeel van circa
12% afdrachtvermindering op de S&O-kosten. Het effect van een lager nettovoordeel treedt
niet bij alle grote bedrijven op, omdat het voordeel op de S&O-loonkosten voor grote
R&D-bedrijven wordt verhoogd door aanpassing van de tweede schijf van de WBSO naar 16%
(nu 14%).
6
CBS, ICT, kennis en economie)2015).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XIII, nr. 69

4

nieuwe regeling weten zowel Nederlandse bedrijven als R&D-bedrijven
die in Nederland willen investeren, beter waar ze aan toe zijn.
Bovendien is de verwachting dat met de nieuwe regeling de verdeling van
het budget over grootteklassen van bedrijven in grote lijnen gelijk blijft.
Met de nieuwe regeling geniet het mkb onverminderde toegang tot
afdrachtvermindering voor S&O. Tijdens de begrotingsbehandeling EZ op
15 oktober jl. heb ik toegezegd het effect van de integratie nauwlettend te
volgen. Indien de verdeling tussen mkb en grootbedrijf afwijkt van de
huidige raming zullen in het Belastingplan 2017 maatregelen worden
genomen
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XIII, nr. 69

5