2014D32673

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken heeft enkele vragen en
opmerkingen over de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en
Milieu van 14 juli 2014 over het Ontwerpbesluit tot wijziging van het
Besluit personenvervoer 2000 en andere besluiten in verband met de Wet
afschaffing plusregio’s (Kamerstuk 33 659, nr. 20), en de brief van
20 augustus 2014 over de Verlenging van de voorhangtermijn van het
ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 en
andere besluiten in verband met de Wet afschaffing plusregio’s
(Kamerstuk 33 659, nr. 21).
De voorzitter van de commissie,
Berndsen – Jansen
De waarnemend griffier van de commissie,
Hendrickx

nds-tk-2014D32673

1

Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

Inleiding
Bestuurlijke hoofdstructuur
Vormgeving vervoerregio
Conflictbeslechting
Aanvullende afspraken
De vervoerregio’s
Opportuniteit van het ontwerpbesluit

2
2
3
4
5
6
7

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis-genomen
van het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer
2000 en andere besluiten in verband met de Wet afschaffing plusregio’s.
Graag willen zij de regering een aantal vragen voorleggen.
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het ontwerpbesluit AMvB voor de beoogde vervoersregio’s in
verband met de Wet afschaffing plusregio’s. Zoals bekend zijn deze leden
voorstander van het afschaffen van de plusregio’s. De in het wetsvoorstel
noodzakelijk geachte daarmee gepaard gaande invoering van vervoerregio’s in twee provincies, in afwijking van de hoofdregel dat vervoer een
kerntaak van de provincies is, ligt hen echter als een steen op de maag.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het Ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 en andere
besluiten in verband met de Wet afschaffing plusregio’s.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voorgenomen besluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 en
andere besluiten in verband met de Wet afschaffing plusregio’s. Zij zijn
nog niet overtuigd van de noodzaak tot instelling van deze twee regio’s en
hebben de nodige vragen. Zij vragen zich onder meer af of het geen
gemiste kans is dat er in de betreffende gemeenschappelijke rege-lingen
niet nadrukkelijker is ingegaan op actieve openbaarmaking van de daar
berustende informatie en participatie door de inwoners van de betreffende regio’s vanaf de eerste stadia van de besluitvorming. Dergelijke
vernieuwende initiatieven van directe democratie zouden kunnen helpen
de geringe representatieve democratische legitimiteit van de nu
opgerichte vervoerregio’s te repareren.
2. Bestuurlijke hoofdstructuur
De leden van de VVD-fractie stellen vast dat met deze AMvB twee
gebieden worden aangewezen waar vervoersregio’s worden ingesteld.
Deze gebieden liggen in provincies. Zij vragen de regering aan te geven
hoe de betrokken provincies, waar die vervoerregio’s tot stand komen, de
noodzakelijke taken op het gebied van verkeer en vervoer kunnen blijven
vervullen. Eerder is gesteld dat de provincies in de besturen van die
vervoerregio’s een «betekenisvolle positie» krijgen. Hoe ziet die «betekenisvolle positie» eruit? De leden van de VVD-fractie vragen de regering
nog eens nader in te gaan op die positie en de rol van de provincies in de
besturen van die vervoerregio’s. Hoe zal die rol er uit zien? Hoe groot zal
die rol zijn? Hoe verhoudt zo’n autoriteit zich tot het huis van Thorbecke
dat bestaat uit gemeenten, provincies en het Rijk? De leden van de
VVD-fractie hechten aan dat huis van Thorbecke. Gaarne krijgen de leden
van de VVD-fractie een reactie van de regering.

2

De leden van de SP-fractie vragen of de regering hun mening deelt dat de
uitzondering op de hoofdregel uitsluitend bedoeld is om complexe
vervoerstaken te regelen. Kan de regering uitsluiten dat de vervoersregio’s misbruikt worden om tot een bredere herverdeling van taken tussen
bestuurslagen te komen? Deelt de regering de mening van de burgemeester van Den Haag (Financieel Dagblad van 13 september 2014) dat er
voor provincies geen plaats is in het Huis van Thorbecke? Kan de regering
toezeggen dat de vervoerregio geen pragmatische invulling van een
provincieloos gebied kan dienen en dat deze slechts dient, conform de
MvT, om een uitzondering op de hoofdregel te bewerkstelligen voor een
complex vervoersvraagstuk en niet meer dan dat? Is de regering bereid
om dit via aanpassing van het ontwerpbesluit vorm te geven in die zin dat
de vervoerregio benoemd wordt als categoriale vervoersregio.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering de ontwerpnota van
toelichting aan te vullen met concrete criteria, op grond waarvan wel in de
af te schaffen plusregio’s Amsterdam, Rotterdam en Haaglanden
vervoerregio’s worden ingesteld en niet in de overige af te schaffen
plusregio’s. Kan de regering de zinsnede «de daar bestaande grootstedelijke problematiek op het gebied van verkeer en vervoer» nader invullen?
De leden van de D66-fractie hechten omwille van de democratische
controle die wordt uitgeoefend door een gekozen volksvertegenwoordiging sterk aan de bestuurlijke hoofdstructuur van Rijk, provincie en
gemeente. Verlengd lokaal bestuur zien zij als een noodoplossing van
tijdelijke duur. Deze leden merken op dat de nota van toelichting niet
inhoudelijk ingaat op de redenen waarom de vervoerregio’s worden
ingesteld en waarom met die omvang. Blijkbaar wordt het als een
vanzelfsprekendheid ervaren dat deze regio’s worden aangewezen.
Hetgeen niet zo is. Hoewel de aan het woord zijnde leden de nu voorliggende vorm van bevoegdheids- en middelenoverdracht op zichzelf al
ongewenst vinden, zijn zij van mening dat als dit toch gebeurt op zijn
minst bij de wijziging zelf nadrukkelijk ingegaan dient te worden op de
redenen voor deze overdracht. Daarin kan dan worden meegenomen op
welke wijze wordt voorkomen dat er afbreuk wordt gedaan aan
waarborgen die zonder aanwijzing in de provincie gegolden zouden
hebben op het gebied van democratie, transparantie, inspraak enzovoorts.
Eveneens hoort duidelijk te zijn wanneer de aanwijzing eindigt of deze
geëvalueerd wordt. Kort gezegd: een afwijking van de hoofdstructuur
dient nadrukkelijk gemotiveerd te zijn. Zij verzoeken alsnog een dergelijke
motivatie te krijgen.
3. Vormgeving vervoerregio
De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre is overwogen de regeling
zo vorm te geven dat de in te stellen vervoerregio’s als autori-teit een
gemeenschappelijke regeling sluiten met de desbetreffende provincie in
plaats van dat als vormvoorschrift de Metropoolregio dan wel de
vervoerregio Amsterdam geldt? Zou dit alsnog mogelijk zijn? Gaarne
krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
De leden van de SP-fractie vragen of er al voorbereidingshandelingen zijn
verricht voor het in het leven roepen van de twee vervoersregio’s. Zij
vragen waar deze handelingen uit bestaan en hoe deze regelingen vorm
worden gegeven. Is het al bekend uit welke gemeenten de bestuursleden
afkomstig zijn. Zij vragen of er bij de inrichting van deze gemeenschappelijke regelingen dominantie is waar te nemen van de grotere gemeenten
in deze regio’s. Welke plek en stemaandeel vormt de invulling van de in
het wetsvoorstel voorziene betekenisvolle rol van de provincie?

3

De leden van de D66-fractie constateren dat in de AMvB gespecifieerd
wordt ten behoeve van welke gemeenschappelijke regeling een gebied als
bedoeld in artikel 20, derde lid, van de wet wordt aangewezen. Dat artikel
lijkt, mede in het licht van de memorie van toelichting, echter een andere
strekking te hebben. Enkel het gebied waarin een bij gemeenschappelijke
regeling ingesteld openbaar lichaam bevoegd is, dient aangewezen te
worden. Het is vervolgens aan de in dat gebied liggende gemeenten om
in overleg een dergelijk openbaar lichaam aan te wijzen waarvan het
dagelijks bestuur bevoegd is. Deelt de regering deze wetsuitleg? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, waarom is desondanks een specifieke regeling
aangewezen?
Voorts zijn de leden van de D66-fractie van mening dat gemeentelijke
samenwerking op vrijwillige basis dient te gebeuren. Dat samenwerking
van onderop hoort te ontstaan indien daartoe noodzaak blijkt. Deze hoort
dus niet van bovenaf opgelegd te worden. In dat kader zijn de aan het
woord zijnde leden benieuwd naar de overleggen van de regering met de
deelnemende gemeenten, de provincies en vertegenwoordigers in de
gemeenschappelijke regeling (al dan niet in oprichting) dienaangaande.
Wanneer hebben die plaatsgevonden? Waar? Hoe vaak? Op wiens
initiatief? Wat is daar afgesproken? Welke motivatie is gegeven
aangaande de noodzaak tot samenwerking op deze wijze? Is er vanuit de
metropoolregio’s een verzoek gedaan om als regio in de zin van artikel 20
derde lid Wp2000 aangewezen te worden of is het initiatief vanuit een
ministerie gekomen?
4. Conflictbeslechting
Wat zal er gebeuren, zo vragen de leden van de VVD-fractie, indien de
deelnemers aan de besturen van de vervoersautoriteiten er onderling niet
uitkomen? Kunnen zij hun geschil dan ergens voorleggen? De leden van
de VVD-fractie vragen de regering daar op in te gaan?
Wat gebeurt er als een provincie besluit om niet aan de vervoerregio deel
te nemen? Wat zijn dan de gevolgen voor de verkeers- en vervoerstaken in
het omliggende gebied van de vervoerregio in die provincie? Hoe is dan
de afstemming tussen de provincie en de vervoerregio? Wie is verantwoordelijk voor de afstemming met de omliggende gebieden als de
provincie niet deelneemt aan het bestuur? Gaarne krijgen de leden van de
VVD-fractie een reactie van de regering.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe het toezicht op de gemeenschappelijke regelingen van gemeenten en provincies is geregeld. Kunnen
de betrokken provinciebesturen toezicht houden op een gemeenschappelijke regeling waarvan ze zelf deel uitmaken? Graag ontvangen deze leden
een nadere uiteenzetting van de regering op dit punt.
5. Aanvullende afspraken
De leden van de VVD-fractie vragen of kan worden aangegeven op welke
wijze het doelgroepenvervoer kan worden samengevoegd met het
reguliere openbaar vervoer. Wat is daarvoor nodig? Deelt de regering de
mening van deze leden dat een dergelijke integratie wenselijk is? Gaarne
krijgen zij een reactie van de regering.
In hoeverre worden er door het Ministerie van Infrastructuur en Milieu
aanvullende afspraken gemaakt over de doelstellingen die van beide
vervoerregio’s in het kader van verkeer en vervoer worden verwacht? Ook
op dit punt ontvangen de leden van de VVD-fractie graag een reactie van
de regering.

4

De leden van de D66-fractie zijn benieuwd naar de wijze waarop de
stadsregio Amsterdam en de metropoolregio Rotterdam-Den Haag op het
gebied van openbaar vervoer gaan samenwerken met hun provincie. Zijn
daar bestuurlijke afspraken over gemaakt? Zo ja, wat is de inhoud
daarvan?
6. De vervoerregio’s
De leden van de VVD-fractie hebben nog een aantal specifieke vragen
over elk van de twee vervoerregio’s.
De leden van de CDA-fractie brengen in herinnering dat de regering in de
Nota n.a.v. het Verslag bij het wetsvoorstel heeft aangegeven, dat zij ervan
overtuigd is, dat in de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en in de
Stadsregio Amsterdam op 1 januari 2015 een functionerende vervoerregio
bestaat. Deze leden vragen de regering naar de voortgang van de
inrichting van de beide vervoerregio’s door de betrokken gemeenten en
provincies.
De Metropoolregio Rotterdam – Den Haag
De leden van de VVD-fractie merken op dat als het om de regio Rotterdam
– Den Haag gaat, de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag in oprichting
wordt aangewezen als openbaar lichaam voor de vervoerregio. Deze
gemeenschappelijke regeling gaat echter over meer dan verkeers- en
vervoertaken. Welke taken en bevoegdheden mag zo’n metropoolregio
eigenlijk hebben? Zijn er wettelijke beperkingen, zo vragen de leden van
de VVD-fractie? Dit mede in het licht van de terughoudendheid die de
leden van de VVD-fractie ervaren waar het gaat om aantasting van het
huis van Thorbecke. Hoe verhoudt de metropoolregio zich tot de
vervoerregio die beoogd is? In hoeverre is de provincie betrokken bij de
oprichting van de Metropoolregio? Hoe is de positie van de provincie
Zuid-Holland in dezen, mede gelet op de vervoerregio? In hoeverre krijgt
de provincie te maken met conflicterende belangen? Binnen de provincie
zijn namelijk meerdere concessiegebieden voor verkeer en vervoer en de
realisatie van infrastructuur. De leden van de VVD-fractie vragen de
regering hier op in te gaan.
In hoeverre kan de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag nu al worden
aangewezen als openbaar lichaam, terwijl deze nog in oprichting is? Als
de leden van de VVD-fractie het goed hebben, dan hebben drie
gemeenten in dit gebied er nog niet mee ingestemd. Gaarne krijgen de
leden van de VVD-fractie een reactie van de regering.
De leden van de SP-fractie vragen wanneer de nog steeds in oprichting
zijnde Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) definitief zal zijn
opgericht, nu er in het voorgehangen ontwerpbesluit ten onrechte van lijkt
te worden uitgegaan dat de MRDH al een bestaand feit is. Is er voorzien in
een overgangsregeling indien nog niet alle 24 gemeenten hebben
ingestemd voor 1 januari 2015?
De leden van de D66-fractie zijn benieuwd hoe de regering het risico
inschat dat de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag niet tot stand komt op
de voorgenomen wijze. Enkele gemeenten moeten nog instemmen met
de gemeenschappelijke regeling. Mochten een of meerdere gemeenten
besluiten niet deel te nemen, dan zou vanwege de gekozen constructie –
waarin zowel een gebied als een gemeenschappelijke regeling worden
aangewezen – de betreffende gemeente de zeggenschap verliezen over
het openbaar vervoer in haar gemeente. Deze gaat dan, zoals het er nu
naar uitziet, immers van provincie naar gemeenschappelijke regeling
zonder dat de betreffende gemeente daar zitting in heeft.

5

De leden van de D66-fractie constateren dat in de Metropoolregio
Rot-terdam – Den Haag de stemverhoudingen zodanig zijn dat Rotterdam,
Den Haag, Delft en Zoetermeer als vier van de vierentwintig deelnemende
gemeenten een meerderheid vormen. Hoewel de metropoolregio
«slechts» ongeveer een derde van de gemeenten in de provincie
Zuid-Holland beslaat, woont bijna twee derde van de inwoners van de
provincie binnen de metropoolregio. De aan het woord zijnde leden zijn
benieuwd hoe voorkomen gaat worden dat er feitelijk een «miniprovincie» ontstaat met gevolgen voor de mate waarin de provincie haar
wettelijke coördinerende en toezichtstaak kan uitoefenen. Inclusief het
toezicht op de financiële risico’s van het samenwerkingsverband.
Eenzelfde vraag stellen zij voor de noordelijke vervoerregio aangezien
ruim de helft van de inwoners van de provincie Noord-Holland binnen de
grenzen van de als vervoerregio aangewezen stadsregio woont.
De vervoerregio Amsterdam
de leden van de VVD-fractie willen ook ingaan op de vervoerregio
Amsterdam. Het is de bedoeling dat deze regio de samenwerking op het
gebied van verkeer en vervoer met de provincie Flevoland en de
gemeenten Almere en Lelystad zal intensiveren. De intentie is uitgesproken om in twee jaar te komen tot een gemeenschappelijke regeling.
Hoe komt die aansluiting tot stand? Betekent dit dat het gebied van de
vervoerregio Amsterdam wordt uitgebreid? Is het daarvoor nodig om de
onderhavige algemene maatregel van bestuur te wijzigen. Kunnen nog
meer gemeenten zich aansluiten? Hoe verhoudt een en ander zich tot het
wetsvoorstel afschaffing van de plusregio’s en de uitspraak van de
regering van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op 3 juli 2014 dat
het blijft bij twee vervoerregio’s? Gaarne krijgen de leden van de
VVD-fractie een reactie van de regering.
De leden van de SP-fractie vragen wat de stand van zaken is rond de
oprichting van de vervoerregio Amsterdam.
De leden van de D66-fractie merken op dat de in bijlage II omschreven
regio slechts de stadsregio Amsterdam betreft, waar tijdens de
wets-behandeling nog werd uitgegaan van een regio Amsterdam-Almere.
Wat is de reden dat de regio Almere uiteindelijk niet deelneemt?
7. Opportuniteit van het ontwerpbesluit
De leden van de SP-fractie vragen wat de gevolgen zijn indien (eventu-eel
ook door de Eerste Kamer) wordt besloten het ontwerpbesluit te stuiten.
De leden van de CDA-fractie constateren, dat het wetsvoorstel afschaffing
plusregio’s (TK 33659) nog door de Eerste Kamer behandeld moet
worden. De Eerste Kamercommissies voor BZK / AZ en voor Infrastructuur, Milieu en Ruimtelijke Ordening (IMRO) bespreken op
23 september 2014 een conceptbrief waarin een voortijdige voorhang van
het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit personenvervoer 2000 en
andere besluiten in verband met de Wet afschaffing plusregio’s (EK
33 659, B) wordt geconstateerd, en de voorhangtermijn wordt gestuit.
Welke consequenties zou het stuiten van de voorhangtermijn door de
Eerste Kamer naar het oordeel van de regering hebben, zo vragen deze
leden.

6