Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 980

Wijziging van de Wet marktordening
gezondheidszorg en enkele andere wetten in
verband met het verbeteren van toezicht,
opsporing, naleving en handhaving

Nr. 14

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET NADER VERSLAG
Ontvangen 22 juni 2016
ALGEMEEN
De nadere vragen die de leden van diverse Tweede Kamerfracties over
bovengenoemd wetsvoorstel hebben gesteld, heb ik met grote belangstelling gelezen. In het hiernavolgende zal ik deze beantwoorden. Bij de
beantwoording van de vragen uit het nader verslag houd ik zoveel
mogelijk de volgorde van de vraagstelling in het nader verslag aan.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe het op dit moment staat met het
patiëntenpanel van de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie
(NPCF) om te horen welke gevoelens het bij de verzekerde oproept als zijn
zorgverzekeraar hem achteraf informeert en op welke wijze dit het beste
kan plaatsvinden om onrust bij de verzekerde te voorkomen. Tevens
vragen zij wat de uitkomsten hiervan zijn en op welke wijze patiënten het
beste kunnen worden geïnformeerd? Daarnaast vragen zij wat de reactie
van de NPCF is op dit panel.
Het onderzoek onder het patiëntenpanel loopt op dit moment nog. Ik zal
dit najaar de Tweede Kamer informeren over de uitkomsten en mijn
reactie hierop. Ik neem hierin mee op welke wijze zorgverzekeraars hun
verzekerden achteraf informeren als zij hun medisch dossier hebben
ingezien.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het wenselijk is om informatie
waaruit blijkt hoe vaak een zorgverzekeraar medische dossiers inziet en
wat dat heeft opgeleverd in het vervolg wel te laten bijhouden door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), om zo te komen tot meer inzicht
hierover.
De NZa heeft aangegeven dat zij op procesniveau kijkt naar de uitvoering
van de materiële controles. Daarbij kijkt zij onder meer of de controles wel
tijdig en met voldoende diepgang zijn uitgevoerd.

kst-33980-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

1

De vraag is of het opleggen van een dergelijke verplichting proportioneel
is gelet op de administratieve lasten die met een dergelijke maatregel zijn
gemoeid. Tevens is de vraag of een dergelijke verplichting tot informatie
leidt die kan worden omgezet in een beleid dat het noodzakelijk inzien van
dossiers kan verminderen. Het is namelijk moeilijk voorspelbaar of en hoe
vaak een verzekeraar zich in een van te voren bepaalde periode voor de
noodzaak gesteld ziet om, na het hele gefaseerde proces van materiële
controle te hebben doorlopen, onder verantwoordelijkheid van de
medisch adviseur die delen van een medisch dossier in te zien die
betrekking hebben op de te onderzoeken declaratie. Dit is namelijk
afhankelijk van de casus.
Als het doel is om de inzage in dossiers zoveel mogelijk te voorkomen,
dan wordt de voorkeur gegeven aan het bevorderen van het rechtmatig
declareren aan de bron, bij de zorgaanbieders. Zorgaanbieders en
verzekeraars zetten zich daar al volop voor in.
De leden van de fractie van de PvdA zijn tevreden te lezen dat na een
achterafcontrole direct afspraken voor de toekomst kunnen worden
gemaakt wanneer declaraties worden teruggevorderd. Ondermijning van
de solidariteit binnen het stelsel door zorgfraude, misbruik en ongewenst
gebruik van zorggeld moet hard worden aangepakt en preventieve
afspraken na terugvordering kunnen hieraan bijdragen. Kan de regering
een meer uitgebreide toelichting geven op de manier waarop zorgverzekeraars dergelijke afspraken kunnen maken, en hierbij voorbeelden
opnemen van specifieke afspraken met preventieve effecten?
De verzekeraar zal in eerste instantie het gesprek aangaan met de
zorgaanbieder. Indien de zorgaanbieder niet afdoende zekerheid kan
geven over de gedeclareerde zorg, vordert de zorgverzekeraar de te veel
gedeclareerde gelden terug. Daarnaast wordt een verbeterplan gevraagd
(aanpassing van het behandelprotocol). De uitkomsten van dit verbeterplan deelt de zorgverzekeraar met de zorginkopers, zodat hierover bij
de zorginkoop afspraken kunnen worden gemaakt. Totdat het verbeterplan
is opgesteld, kan de verzekeraar de contractonderhandelingen «on hold»
zetten. Als er geld is teruggevorderd en nieuwe afspraken zijn gemaakt,
kan de verzekeraar monitoren of het gewenste gedrag ook zichtbaar is
geworden. Als het verbeterdoel niet is gehaald, dan ligt het voor de hand
om opnieuw het gesprek met elkaar aan te gaan.
De leden van de SP-fractie benadrukken dat het medisch beroepsgeheim
wat hen betreft niet doorbroken mag worden ten behoeve van fraudeopsporing. Tevens geven zij aan dat het medisch beroepsgeheim er is ter
bescherming van de patiënt en dat het een aantasting van de privacy van
de patiënt is wanneer gegevens over geestelijke of somatische aandoeningen bekend zijn waar ze niet horen te zijn. Inzage in het medisch
dossier door de zorgverzekeraar ten behoeve van fraudeopsporing kan
leiden tot ongewenst gedrag van de zorgverzekeraar, aldus de leden van
de SP-fractie. Wanneer deze kennis heeft over de medische aandoeningen
van een verzekerde kan dit leiden tot risicoselectie en uitsluiting van
verzekeringen. Zij vragen de regering om een reactie.
Het medisch beroepsgeheim is van groot belang voor de vertrouwensband tussen arts en patiënt en daarmee voor de vrije toegang tot
zorg. Het medisch beroepsgeheim is bedoeld om de vertrouwelijkheid van
de behandeling van de patiënt en van diens gegevens te waarborgen. De
regering wil benadrukken dat het medisch beroepsgeheim belangrijk en
noodzakelijk is om te waarborgen dat patiënten zich vrij voelen om ook de
meest persoonlijke informatie te verstrekken teneinde zo goed mogelijk
behandeld te kunnen worden. De arts heeft dan ook een zwijgplicht ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

2

aanzien van de gegevens die de patiënt met hem deelt en zonder de
toestemming van de patiënt kunnen de gegevens niet aan derden worden
verstrekt. Zelfs met toestemming om deze informatie te delen dient de
arts hier zorgvuldig mee om te gaan.
Het medisch beroepsgeheim omvat alle gegevens in het medisch dossier
dat de zorgaanbieder heeft ingericht. Het betreft niet alleen de medische
persoonsgegevens zoals een medische diagnose die de patiënt heeft
gekregen of de behandeling die de arts voorschrijft, maar ook administratieve aspecten zoals de afspraak van de patiënt in de agenda van de arts.
Kortom, het medisch beroepsgeheim is breed.
Bij een wettelijke doorbrekingsgrond, in geval van een declaratie van een
zorgaanbieder voor een aan een verzekerde geleverde prestatie aan diens
ziektekostenverzekeraar, heeft de betrokken zorgaanbieder in de huidige
wet al geen toestemming van de patiënt nodig.
Hierbij geldt echter wel dat de wettelijke doorbrekingsgrond zich beperkt
tot gegevens die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de ziektekostenverzekeringen, de Zvw of de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg).
Denk bijvoorbeeld aan een gedeclareerd consult terwijl er twijfels zijn of
de patiënt wel is geweest. De verzekeraar moet als alle stappen zijn
doorlopen, feitelijk kunnen nagaan of zo’n bezoek daadwerkelijk heeft
plaatsgevonden. De zorgverzekeraar mag de gegevens niet op een andere
wijze of voor andere doelen gebruiken, noch afgezien van de acceptatieplicht binnen de Zvw.
De NZa houdt toezicht op de uitvoering van de bepalingen in de Wmg en
in de Zvw door de ziektekostenverzekeraars. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving van de Wet bescherming
persoonsgegevens.
De SP-fractie vraagt wat de invloed van het complexe en onoverzichtelijke
declaratiestelsel is op de fraudegevoeligheid. De SP-fractie wijst daarbij
op het recent naar de Kamer gestuurde onderzoek over het declaratiegedrag van behandelaars in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Wat is
daarbij de rol van advies- en consultancybureaus, en hoeveel zijn er hier
inmiddels van?
Op 3 mei 2016 heb ik het onderzoek van de NZa dat door TNS is uitgevoerd naar de Tweede Kamer gestuurd.1 Zoals aangegeven in de
antwoorden op eerdere vragen van de SP-fractie heeft de NZa dit
onderzoek op eigen initiatief laten uitvoeren in het kader van haar toezicht
op correct declareren in de curatieve ggz.2 Één van de conclusies van het
onderzoek is dat incorrect declareren deels ook komt door het werkbaar
maken van de declaratieregels in de praktijk. De gedetailleerde administratie en vele regels zijn volgens behandelaars soms lastig toepasbaar in
de ggz. Uit het rapport blijkt dat behandelaars daarbij vooral last hebben
van de wisselende eisen die zorgverzekeraars aan hen stellen. Dit is een
van de punten die aan de orde komt in de vervolggesprekken die de NZa
met partijen houdt.
Waar het gaat om de controles op declaraties in de ggz, werken zorgverzekeraars overigens met ingang van de controles over 2013, zo veel
mogelijk met een uniforme controleaanpak.3 GGZ Nederland en Zorgver-

1

Kamerstukken 34 300-XVI, nr. 160.
Kamerstukken, ah-tk-20152016–2711.
3
Kamerstukken 25 424, nr. 277.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

3

zekeraars Nederland (ZN) hebben afgesproken om vóór 2017 ook een
dergelijke controleaanpak op te stellen voor de jaren 2014, 2015, 2016 en
2017.4
Uit het rapport van TNS maak ik op dat de mogelijke rol van advies- of
consultancybureaus geen onderdeel uitmaakte van de vraagstelling van
het onderzoek. Zoals ook aangegeven in de antwoorden in de nota naar
aanleiding van het verslag van dit wetsvoorstel is het de regering niet
bekend hoeveel advies- en consultancybureaus actief zijn in de
zorgsector5.
Ook willen zij de gespreksverslagen ontvangen van bestuurlijke
overleggen over fraude tussen de NZa, zorgverzekeraars en het Ministerie
van VWS in de Taskforce Integriteit Zorgsector (TIZ).
De leden van de SP-fractie hebben gevraagd om de gespreksverslagen te
ontvangen van bestuurlijke overleggen tussen (onder andere) de NZa,
zorgverzekeraars en het Ministerie van VWS in de Taskforce Integriteit
Zorgsector (TIZ). Ik zal de Tweede Kamer deze verslagen, geschoond van
de vertrouwelijke passages, doen toekomen nadat zoals gebruikelijk de
betrokkenen om een zienswijze is gevraagd.
Deze leden vroegen een overzicht van opsporingszaken waarbij het inzien
van medische gegevens noodzakelijk was, niet slechts één voorbeeld
zoals de regering heeft gegeven. Graag ontvangen zij dit alsnog, alsmede
het antwoord op de overige vragen.
Een overzicht van de zaken door zorgverzekeraars waarbij het inzien van
medisch persoonsgegevens noodzakelijk was heb ik niet tot mijn
beschikking. Het betreft hier individuele zaken, waar ik niet over ga en
waar de NZa toezicht op houdt.
Jaarlijks rapporteert ZN over de resultaten van de fraudeonderzoeken
door zorgverzekeraars. In de ZN-rapportage «controle en fraude 2014» die
in juli 2015 is gepubliceerd is de meest recente informatie over het aantal
door zorgverzekeraars uitgevoerde fraudeonderzoeken beschikbaar.6
Verdere navraag bij verzekeraars levert op dat het aantal inzagen in het
medisch dossier in 2015 in het kader van materiële controles varieerde
van 3 tot 94 per verzekeraar. Het aantal medische dossiers waarvan de
zorgverzekeraar op locatie bij de zorgaanbieder kennisneemt, is uiteraard
afhankelijk van de omstandigheden. Alle zorgverzekeraars tezamen
controleren bij benadering ruim 2500 medische dossiers op locatie per
jaar. Vergeleken met het aantal declaraties dat zorgverzekeraars per jaar
controleren op rechtmatigheid, zo’n 1 miljard declaratieregels, is dit aantal
bijzonder laag.
De leden van de SP-fractie en van de CDA-fractie vragen waarom de
artikelen 78a, 84a en 90 van de Wet marktordening gezondheidszorg
(Wmg) bij nader inzien niet vervallen? De leden van de SP-fractie vragen
hierbij of sprake is van een puur technische wijziging of dat de regering
een nieuw inzicht heeft verkregen of een nieuw standpunt heeft
ingenomen? De leden van de SP-fractie willen in het geval van een nieuw
inzicht/nieuw standpunt een uitgebreide toelichting. De leden van de
CDA-fractie vragen welke informatie voor de zorgaanbieders blijft
bestaan?

4

Kamerstukken 34 300-XVI, nr. 160.
Kamerstukken 33 980, nr. 8.
6
https://www.zn.nl/336986124/Thema?dossierid=404488192&title=Feiten+en+cijfers+Controle
+%26+Fraudebeheersing&parenttitle=Controle+%26+Fraudebeheersing&parentid=339148800
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

4

De NZa is op grond van het tweede onderdeel g van artikel 16 van de
Wmg, belast met het toezicht op de naleving van artikel 66d, tweede lid,
van de Zvw. Dat tweede lid regelt dat zorgaanbieders informatie over de
kwaliteit van verleende zorg overeenkomstig de daarvoor vastgestelde
meetinstrumenten moeten rapporteren. Op grond van het derde lid van
artikel 66d van de Zvw en de Regeling aanlevering kwaliteitsinformatie
Zorginstituut Nederland, dienen de zorgaanbieders de bovenbedoelde
kwaliteitsinformatie aan te leveren bij het Zorginstituut Nederland. Het
onderhavige wetsvoorstel wijzigt de bovenbedoelde rapportageverplichting voor de zorgaanbieders niet.
De NZa kan op basis van de huidige Wmg ter handhaving van de
bovenbedoelde rapportageverplichting een aanwijzing opleggen (artikel
78a), een last onder dwangsom opleggen (artikel 84a) of een bestuurlijke
boete (artikel 90) opleggen. Het onderhavige wetsvoorstel liet de
genoemde instrumenten voor de NZa ter handhaving van de rapportageverplichting in artikel 66d, tweede lid, van de Zvw, ten onrechte vervallen.
De derde nota van wijziging bij het onderhavige wetsvoorstel herstelt dit
door de genoemde instrumenten ter handhaving van de genoemde
rapportageverplichting in stand te laten. De regering heeft het schrappen
van bestaande mogelijkheden tot handhaving van de genoemde
rapportageverplichting nooit beoogd. Het onderhavige wetsvoorstel
leidde tot het onbedoelde gevolg dat de NZa de rapportageverplichting in
artikel 66d, tweede lid, van de Zvw, niet meer zou kunnen handhaven.
De leden van de SP-fractie vragen hoe de aanpassingen betreffende het
schrappen van een dubbele regeling van de bevoegdheid om een
bestuurlijke boete op te leggen voor de verbreking van een verzegeling,
zich verhoudt tot de tweede nota van wijziging (33 980, nr. 11). Ook hier
stellen zij de vraag of er sprake is van een technische aanpassing of het
herstellen van een omissie, of dat er politiek inhoudelijke beweegredenen
aan ten grondslag liggen.
De regering begrijpt dat het schrappen van de bovenbedoelde dubbele
bevoegdheid om een bestuurlijke boete op te leggen bij verbreking van
een verzegeling in verhouding tot de toelichting bij de tweede nota van
wijziging bij het onderhavige wetsvoorstel vragen oproept. De regering
was zich er bij nader inzien van bewust dat de bevoegdheid tot het
opleggen van een bestuurlijke boete voor doorbreking van de verzegeling
dubbel was geregeld. De regering vindt die dubbele regeling ongewenst
omdat dit verwarring kan oproepen. De regering schrapt via de derde nota
van wijziging daarom het voorgestelde artikel 85a van de Wmg uit het
wetsvoorstel. Dit voorkomt een onnodige toevoeging van een nieuw
artikel in de Wmg.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie wat de aanpassingen met
betrekking tot samenloop met de wetswijziging van de grensoverschrijdende zorg (34 333) tot gevolg heeft voor het voorliggende wetsvoorstel.
Heeft de voorgenomen uitbreiding van bevoegdheden van de zorgverzekeraars ook invloed op de zorg in het buitenland? Hoe verhoudt de
implementatie van de patiëntenrichtlijn, een belangrijk onderdeel van de
genoemde wet, zich tot de nu voorliggende wetswijziging? Wordt de
invloed en macht van zorgverzekeraars door deze koppeling nog verder
uitgebreid?
De samenloopbepalingen met het wetsvoorstel voor grensoverschrijdende zorg sorteren pas effect indien dat wetsvoorstel tot wet is verheven
en het in de bepaling genoemde onderdeel van die wet in werking is
getreden. De samenloopbepalingen zorgen er voor dat de nummering
en/of lettering in de verschillende gevallen rondloopt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

5

De samenloopbepalingen met het wetsvoorstel voor grensoverschrijdende zorg leiden niet tot uitbreiding van de bevoegdheden van zorgverzekeraars en hebben geen invloed op de zorg in het buitenland en
implementeren geen onderdelen van de patiëntenrichtlijn. De samenloopbepalingen leiden niet tot uitbreiding van de macht en invloed van de
zorgverzekeraars.
De leden van de D66-fractie vragen of voorgestelde artikel 20a Wmg dat
voorziet in de openbaarmaking van aanwijzingen en bestuurlijke sancties
door de NZa voldoende waarborgen biedt tegen willekeurige inbreuken.
Zij vragen daarbij waarom in dit artikel geen bepalingen zijn opgenomen
over de reikwijdte van de bevoegdheid voor de NZa om in geval het een
bestuurlijke sanctie heeft opgelegd, dit ter openbare kennis te brengen. De
leden van de D66-fractie vragen verder waarom, zoals in lid 1 staat, de
overwegingen die tot deze kennisgeving hebben geleid zo nodig worden
vermeld, zonder een toelichting te geven wanneer een dergelijke
noodzaak aan de orde is. De kennisgeving over het opleggen van
bestuurlijke sancties blijft dientengevolge vrijblijvend en de leden van de
D66-fractie vragen of de regering kan toelichten waarom zij meent dat
deze waarborgen voldoende zijn.
De mogelijkheid van openbaarmaking die volgt uit het voorgestelde
artikel 20a Wmg hangt samen met de in hoofdstuk 6 van de Wmg strikt
omschreven handhavingsbevoegdheden van de NZa. Daarmee ligt de
reikwijdte van deze bevoegdheid vast. Immers alleen in die gevallen dat
de NZa bevoegd is om aanwijzingen, last onder dwangsom of bestuurlijke
boetes op te leggen, kan openbaarmaking als bedoeld in het voorgestelde
artikel 20a aan de orde zijn. De NZa zal overgaan tot openbaarmaking
indien dit vanuit het belang van bescherming van consumenten of de
sector noodzakelijk is. De bevoegdheid voor de NZa om de overwegingen
die tot deze kennisgeving hebben geleid zo nodig te vermelden, is ook nu
opgenomen in de Wmg (artikelen 80 en 81). De NZa kan daarmee in de
openbare kennisgeving uitleggen waarom openbaarheid noodzakelijk is.
Op die manier maakt de toezichthouder transparant waarom zij kiest voor
het openbaar maken van de aanwijzing of bestuurlijke sanctie.
De leden van de D66-fractie vragen of er een toetsingskader is op basis
waarvan de NZa niet tot openbaarmaking overgaat wanneer openbaarmaking van een handhavingsbesluit met naam en toenaam onevenredig
benadelend is voor de betrokken zorgaanbieder of verzekeraar. Welke
grondslagen of toetsingscriteria liggen ten grondslag aan de keuze of de
openbaarmaking (on)evenredig is (hoe bepaalt de NZa of een dergelijke
openbaarmaking onevenredig benadelend is)? Hoe wordt bepaald of een
openbaarmaking onevenredig benadelend is wanneer de NZa het niet
nodig acht diens overweging voor een handhavingsbesluit publiekelijk
kenbaar te maken?
De toets of openbaarmaking onevenredig nadelig is voor de betrokken
zorgaanbieder of verzekeraar is, net als nu bij toepassing door de NZa van
bevoegdheden op grond van de artikelen 80 en 81 van de Wmg, aan de
rechter. De NZa heeft met het oog op een zorgvuldige belangenafweging
om al dan tot niet tot openbaarmaking over te gaan beleidsregels
opgesteld (www.nza.nl: beleidsregel AL/BR-033 en TH/BR-016). Deze
beleidsregels zorgen ervoor dat voor de sector transparant is welk
afwegingskader de NZa hanteert. De NZa geeft daarbij onder meer aan
dat het uitgangspunt is de bedrijfsnaam of persoonsnaam te openbaren,
tenzij de overtreder hierdoor onevenredig wordt bevoor- of benadeeld. Dit
betreft een individuele beoordeling waarbij de NZa onder meer rekening
houdt met de vraag of het met openbaarheid te bereiken doel – zoals een
waarschuwing aan consumenten of aan de sector – ook op een voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

6

overtreder minder ingrijpende wijze kan worden bereikt. De openbaarmaking als bedoeld in het voorgestelde artikel 20a Wmg, is evenmin als
de openbaarmaking als bedoeld in de huidige artikelen 80 en 81 van de
Wmg, gericht op leedtoevoeging aan de overtreder.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering kan toelichten hoe de
termijn van vijf dagen wat betreft de openbaarmaking van handhavingsbeschikkingen zich verhoudt tot het proportionaliteitsbeginsel? Waarborgt
de lengte van deze termijn voldoende dat betrokkenen een verzoek voor
een voorlopige voorziening kunnen indienen? Verder vragen de leden van
de D66-fractie hoe de NZa bepaalt of het adequaat functioneren van de
zorgmarkten of de positie van zorgaanbieders en verzekeraars op die
markten geen uitstel toelaat. Hoe bepaalt de NZa of uitstel ontoelaatbaar
is? Hoe wordt in dit geval de balans tussen het recht op eerbiediging van
de persoonlijke levenssfeer en de te realiseren transparantie op de
zorgmarkten geborgd?
Zoals hiervoor aangegeven, heeft de NZa met het oog op zorgvuldige
openbaarmaking beleidsregels opgesteld. De proportionaliteit van de
beoogde openbaarmaking maakt onderdeel uit van de belangenafweging
van de NZa. De termijn van vijf dagen is bedoeld om overtreders in staat
te stellen tijdig naar de rechter te stappen om daarmee eventuele schade
als gevolg van (onterechte) openbaarmaking door de NZa te voorkomen.
Daarmee is naar het oordeel van de regering het proportionaliteitsbeginsel voldoende geborgd. In de huidige praktijk blijkt vijf dagen
voldoende lang om een verzoek om een voorlopige voorziening in te
dienen. Voor wat betreft de vraag hoe de NZa bepaalt of het adequaat
functioneren van de zorgmarkten of de positie van zorgaanbieders en
verzekeraars op die markten geen uitstel toelaat en hoe het recht op
eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer en de te realiseren transparantie op de zorgmarkten worden geborgd, verwijst de regering naar de
beleidsregels die de NZa met het oog op deze afweging heeft opgesteld
die richting geven wanneer direct ingrijpen noodzakelijk is (www.nza.nl:
beleidsregel AL/BR-0033 en TH/BR-016). Bij deze afweging is van belang of
het te bereiken doel ook op een andere manier dan met openbaarmaking
kan worden bereikt. Verder weegt de NZa de mate van de ernst van de
overtreding mee. Aspecten die de NZa in deze afweging meeneemt zijn:
• de mate waarin de overtreding het consumentenbelang feitelijk heeft
geschaad;
• de daadwerkelijke marktmacht van de overtreders om andere
marktdeelnemers schade te berokkenen alsmede het aantal
concurrenten;
• de onomkeerbaarheid van de gevolgen van de overtreding;
• de omstandigheid dat met een verboden gedraging een aanzienlijk
financieel belang kan zijn gemoeid;
• andere omstandigheden zoals de aard van de betrokken diensten of
producten.
Het oordeel of de NZa in individuele gevallen op een juiste en zorgvuldige
manier deze afweging maakt, is aan de rechter.
De leden van de D66-fractie hebben enkele vragen ten aanzien van de
bepaling over een expliciete geheimhoudingsplicht wat betreft persoonsgegevens van verzekerden, gericht op mensen werkzaam of betrokken bij
een zorgverzekeraar zoals vermeld in lid 1 van artikel 68d Wmg. Zij vragen
of het klopt dat op grond van dit artikel, deze geheimhoudingsplicht
slechts geldt zolang persoonsgegevens noodzakelijk zijn voor de
uitvoering van een ziektekostenverzekering? Zo ja, strekt deze geheimhoudingsplicht dan niet tot persoonsgegevens die niet noodzakelijk zijn voor
de uitvoering van een ziektekostenverzekering? Daarnaast vragen zij wie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

7

de noodzakelijkheid van het gebruik van persoonsgegevens voor deze
uitvoering beoordeelt?
Het voorgestelde artikel 68d, eerste lid, van de Wmg, bevat de geheimhoudingsplicht voor de personen werkzaam bij of ten behoeve van een
ziektekostenverzekeraar voor wat betreft de persoonsgegevens, die in
verband met de uitvoering van een aanvullende respectievelijk vrijwillige
ziektekostenverzekering, van zorgaanbieders zijn verkregen. Artikel 87c,
eerste lid, van de Zvw, bevat de geheimhoudingsplicht voor de personen
werkzaam bij of ten behoeve van een zorgverzekeraar voor wat betreft de
persoonsgegevens die in verband met de uitvoering van de zorgverzekering van zorgaanbieders zijn verkregen.
De zorgverzekeraar mag geen persoonsgegevens verwerken die niet
noodzakelijk zijn voor de uitvoering van een ziekteverzekeringsovereenkomst, van de Wmg of van de Zvw. Artikel 68d, tweede lid, onderdeel g,
van de Wmg en artikel 87c, tweede lid, onderdeel g, van de Zvw, regelt
deze beperking. Een zorgverzekeraar mag die persoonsgegevens alleen
verder verwerken voor de uitvoering van een ziektekostenverzekeringsovereenkomst, de uitvoering van de Wmg en voor de uitvoering van de
Zvw. De verdere verwerking kan alleen plaatsvinden indien en voor zover
die noodzakelijk is voor een of meer van die doelen.
De NZa houdt toezicht op de uitvoering van de bepalingen in de Wmg en
in de Zvw door de ziektekostenverzekeraars. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving van de Wet bescherming
persoonsgegevens.
De leden van de D66-fractie vragen of de regering instemt met het advies
van de Raad van State dat stelt dat de verwerking van gezondheidsgegevens beperkt dient te worden in het licht van de proportionaliteitseis en
dat detailcontroles onder verantwoordelijkheid van een medisch adviseur
moeten worden uitgevoerd. Eerder heeft de regering aangegeven dat in
de fase van de detailcontrole inzage in het medisch dossier niet altijd
nodig is voor de vaststelling van fraude. In hoeverre verhoudt de
vaststelling dat een medisch adviseur niet altijd noodzakelijk is vanuit een
praktisch oogpunt, zich tot het belang van een omgang met persoonsgegevens die strookt met het proportionaliteitsbeginsel en het recht op
eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer? Hoe worden deze belangen
geborgd zonder tussenkomst van een medisch adviseur?
De regering stemt in met het door de leden van de D66-fractie aangehaalde advies van de Afdeling advisering van de Raad van State. Dit is
ook in het wetsvoorstel neergelegd in de voorgestelde artikelen 68a,
derde lid, en 68d, tweede lid, van de Wmg, 87, vijfde lid en 87c, tweede
lid, van de Zvw, en de artikelen 9.1.2, vijfde lid en artikel 9.1.2c, tweede lid,
van de Wlz.
De regering heeft aangegeven dat detailcontrole niet altijd noodzakelijk is.
De materiële controle waaronder mede begrepen de detailcontrole door
ziektekostenverzekeraars geschiedt in verschillende met waarborgen
omgeven fasen met inachtneming van de eisen van proportionaliteit en
subsidiariteit. Dit wordt uitgewerkt in vast te stellen ministeriële
regelingen. Deze waarborgen betreffen onder meer de wettelijke
geheimhoudingsplicht voor alle personen werkzaam bij een zorgverzekeraar en het feit dat de zorgverzekeraar bij de controle niet meer
gegevens mag verwerken dan gelet op het onderzoeksdoel en de
omstandigheden van het geval noodzakelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

8

De detailcontrole leidt tot de meest verregaande inbreuk op de privacy. Bij
de detailcontrole vindt onderzoek plaats naar de bij de zorgaanbieder
berustende persoonsgegevens zoals die in het medisch dossier. De
detailcontrole geschiedt daarom uitsluitend onder verantwoordelijkheid
van de medisch adviseur.
De regering gaf eerder aan dat de verzekeraar richting de verzekerde niet
louter met een conclusie van de medisch adviseur kan volstaan maar ook
de onderbouwing van die conclusie moet kunnen geven. De leden van de
fractie van D66 vragen of het in het kader van het proportionaliteitsbeginsel niet wenselijk is dat de medisch adviseur volledig vrij is om te
bepalen welke informatie op basis van de materiële controle toe moet
komen aan de zorgverzekeraar?
De medisch adviseur van de zorgverzekeraar heeft een eigen medisch
beroepsgeheim. Een zorgverzekeraar mag ingevolge artikel 87c, tweede
lid, onderdeel f, van de Zvw, bij de detailcontrole niet meer gegevens
verwerken dan gelet op het onderzoeksdoel en de omstandigheden van
het geval noodzakelijk is.
De medisch adviseur mag dus ook (intern) buiten zijn functionele eenheid
niet meer gegevens verstrekken dan noodzakelijk. Hij schendt anders zijn
medisch beroepsgeheim. De leden van de functionele eenheid van de
medisch adviseur gelden voor wat betreft het medisch beroepsgeheim
niet als derden. De medisch adviseur kan voor de schending van zijn
medisch beroepsgeheim ook tuchtrechtelijk worden aangesproken.
Op grond van artikel 70 Wmg kunnen persoonsgegevens, zowel medisch
als strafrechtelijk, verstrekt worden aan verscheidene publieke instanties.
De leden van de fractie van D66 vragen de regering aan te geven hoe
wordt gewaarborgd dat deze instanties niet meer gegevens krijgen dan
strikt noodzakelijk is in het licht van het proportionaliteitsbeginsel.
Daarnaast vragen zij of er inzicht is welke specifieke informatie de
verschillende instanties mogen krijgen? Deelt de regering de mening van
deze leden dat het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer
zwaarder weegt dan de behoefte aan flexibiliteit in het kader van
fraudebestrijding? Zo ja, kan de regering toelichten op welke manier het
voorliggend wetsvoorstel zorgt voor een goede balans hierin?
Op grond van het vierde lid van artikel 70 moet de NZa bij het verstrekken
van gegevens aan de in de eerste drie leden van dat artikel genoemde
instanties rekening houden met de Regeling categorieën persoonsgegevens Wmg. In die regeling op basis van artikel 65 Wmg wordt
afgebakend welk type persoonsgegevens de NZa aan welke instanties
mag verstrekken die van belang kunnen zijn voor de uitoefening van hun
wettelijke taken. Om te voorkomen dat de NZa meer gegevens verstrekt
dan noodzakelijk heeft de NZa een vergewisplicht. De NZa toetst de
verzoeken van de instanties om gegevens aan de daarbij door de
verzoekende instantie opgegeven wettelijke taak. Bij twijfel of de
gegevens voor het beoogde doel geschikt zijn, levert de NZa de gegevens
niet uit. Het voorliggend wetsvoorstel brengt in die strenge selectie geen
verandering. Wellicht ten overvloede wijs ik erop dat op grond van artikel
67, eerste lid, Wmg voor degene die op grond van de Wmg via de NZa
gegevens en inlichtingen ontvangt, dezelfde wettelijke voorschriften
gelden inzake geheimhouding van die gegevens en inlichtingen als voor
degene die ze heeft verstrekt.
Naar aanleiding van de onthulling dat de NZa ten onrechte medische data
heeft gedeeld met het Ministerie van VWS en het Centraal Planbureau
vragen de leden van de D66-fractie hoe de regering erop wil toezien dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

9

de NZa zijn bevoegdheid voor het verstrekken van informatie op grond
van artikel 70 Wmg niet overschrijdt.
De uit het DIS (dbc-informatieysteem) verstrekte gegevens zijn gepseudonimiseerd. Bij de onderhandelingen over de nieuwe Europese verordening voor bescherming persoonsgegevens is besloten om persoonsgegevens ook na pseudonimisering toch als persoonsgegevens te blijven
aanmerken (Kamerstukken I 2015/16, 33 169, AF, blz. 1 en 2). De Autoriteit
Persoonsgegevens kwalificeert als gevolg van die beslissing sinds
november 2015 de uit het DIS te verstrekken gegevens voortaan als
persoonsgegevens. Indien nodig zal worden overgegaan tot aanpassing
van de Regeling categorieën persoonsgegevens WMG en advies worden
gevraagd aan de Autoriteit Persoonsgegevens over de voorgenomen
aanpassing.
De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de naleving door de
NZa van bepalingen in de Wmg met betrekking tot de verwerking van
persoonsgegevens en de Wet bescherming persoonsgegevens.
Tevens vragen de leden van D66-fractie op basis van welke grondslag de
uitzonderingsgevallen waarbij persoonsgegevens niet uitgewisseld
kunnen worden wettelijk beschermd worden? Hoe wordt gewaarborgd dat
dergelijke informatie niet verspreid wordt?
Een belangrijke aanvullende privacywaarborg in de ggz is de zogenaamde
privacyverklaring. Door de privacyverklaring te tekenen zijn de verzekerde
en de zorgaanbieder vrijgesteld van het aanleveren van diagnostische
informatie op de declaratie die nodig zou kunnen zijn voor de formele
controle door de verzekeraar. Deze uitzondering is vastgelegd in de
Regeling gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg van de NZa
(www.nza.nl nadere regel NR/CU-565).
Zorgverzekeraars moeten wel kunnen controleren of de verzekerde door
een bevoegde behandelaar is doorverwezen, als die verwijzing een
voorwaarde is voor het verkrijgen van verzekerde zorg. Zorgverzekeraars
mogen daarvoor een beperkte verwijsbrief opvragen waarin informatie
over de diagnose is weggelakt. Zorgverzekeraars moeten daarnaast ook
bij een privacyverklaring achteraf kunnen nagaan of de declaratie terecht
is. Daarbij zijn de zorgverzekeraars aan de toepasselijke wet- en regeling
gebonden met betrekking tot de controles.
Het voorgestelde tweede en zesde lid van artikel 87 van de Zvw bepalen
dat diagnostische gegevens behoren tot de gegevens die de zorgaanbieders aan de zorgverzekeraars moeten verstrekken dan wel voor inzage
of het nemen van afschrift ter beschikking moeten stellen. Hierbij geldt
wel de voorwaarde dat die gegevens noodzakelijk zijn voor de uitvoering
van de formele en materiële controle door zorgverzekeraars. Het
wetsvoorstel bepaalt dus niet de wijze van aanleveren. De regeling van de
privacyverklaring zal ook na inwerkingtreding van het onderhavige
wetsvoorstel gehandhaafd blijven.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 980, nr. 14

10