Burgerschap en Informatiebeleid
Informatie

Voortgangsrapportage Webrichtlijnen

Bijlage nummer
Datum
Ons Kenmerk

1
26 november 2012
2012-0000681940

Deze rapportage geeft de resultaten weer die de afgelopen periode zijn geboekt bij
de implementatie van de webrichtlijnen op websites van de overheid. Daarbij biedt
de rapportage een overzicht van de maatregelen die binnen het Rijk en door de
medeoverheden de afgelopen periode ondernomen zijn en de komende tijd
ondernomen zullen worden op het gebied van de toegankelijkheid van
informatieverstrekking en dienstverlening via websites van de overheid.

Voortgang bij het Rijk
Zoals aangekondigd in de brief van mijn ambtsvoorganger d.d. 11 november 2011
(26 643, nr. 215), hebben de directeuren Communicatie, verenigd in de
Voorlichtingsraad, en de CIO’s, verenigd in de ICCIO, een saneringsoperatie ingezet
voor de websites van de ministeries en van de ZBO’s. Deze kent drie fasen.
De eerste fase betrof een inventarisatie van de websites die in beheer zijn bij de
Rijksoverheid. Deze fase is inmiddels afgerond. De inventarisatie toont aan dat het
Rijk (inclusief ZBO’s) ruim 1100 websites heeft. In de brief van 11 november 2011
werd nog gesproken van 400 sites. Het verschil vloeit voort uit het feit dat de
websites van de posten van Buitenlandse Zaken eerder als één site zijn geteld, een
aantal ministeries destijds hun eigen inventarisatie nog niet volledig had afgerond
en de websites van de ZBO’s (98) nu zijn meegeteld. Ik heb een overzicht van alle
websites van het Rijk (Websiteregister Rijksoverheid) op de site rijksoverheid.nl
geplaatst.
De tweede fase, die eind 2012 wordt afgerond, betreft het opstellen van plannen
van aanpak voor de eigen websites door de afzonderlijke ministeries. De inmiddels
opgestelde plannen zijn weergegeven in het ‘Websiteregister Rijksoverheid’.
In de derde fase, die in 2013 zal aanvangen, worden de geplande maatregelen
doorgevoerd. Deze maatregelen zijn:
het opheffen van websites dan wel de inhoud daarvan onderbrengen bij een
groter portaal of bij een verwante website,
het inzichtelijk maken van de mate waarin en de wijze waarop de overblijvende
websites (zullen) voldoen aan de eisen van toegankelijkheid, en
het verrichten van de activiteiten die nodig zijn om de webrichtlijnen te
implementeren.
Pagina 1 van 4

De saneringsoperatie zal bij het Rijk kwaliteitsverbetering, kostenbesparing en
efficiencywinst (minder zelfstandige en meer gecombineerde sites) opleveren. De
groei van de websites van de ministeries van de afgelopen jaren is in kaart
gebracht en zal teruggedrongen worden. De ministeries zullen meer samenwerken
door websites te bundelen en zullen beter gebruik maken van generieke
voorzieningen, zoals rijksoverheid.nl en rijksportaal.

Datum
26 november 2012

Ik heb een afwegingskader opgesteld dat ministeries hanteren om een
verantwoorde beslissing te nemen over het onderbrengen van informatie en
diensten bij een van de grotere platforms of een verwante website.
Wanneer een ministerie een nieuwe website wil starten, is goedkeuring nodig van
de directie Communicatie van het betreffende ministerie en dient in het vervolg
vooraf melding plaats te vinden bij de dienst DPC van het ministerie van Algemene
Zaken. Nieuwe sites zullen uiteraard aan de webrichtlijnen moeten voldoen.
De mate waarin websites van het Rijk (kunnen en zullen) voldoen aan de
webrichtlijnen, is zichtbaar in het ‘Websiteregister Rijksoverheid’. De stand van
zaken met betrekking tot de websites van het Rijk luidt thans als volgt:
Van het totaal aantal websites (1129) zal 18% worden opgeheven (205) of
elders worden ondergebracht (93). Bij het elders onderbrengen is onderscheid
te maken in content die op bestaande websites wordt ondergebracht en
websites die als geheel naar het Platform Rijksoverheid Online worden
overgebracht. Het onderbrengen van content zal vóór 1 juli 2013 plaatsvinden.
Voor het migreren van websites naar het platform wordt uiterlijk 31 december
2012 een planning opgesteld. De feitelijke doorlooptijd wordt bepaald door de
afwikkeling van bestaande contracten bij de eigenaren van de websites en een
uitvoerbare planning voor het Platform Rijksoverheid Online.
Van het totaal aantal websites (1129) zal 74 % vooralsnog zelfstandig blijven
voortbestaan (836), waarbij van 325 websites nog nader wordt bekeken of
opheffing dan wel elders onderbrengen mogelijk en wenselijk is.
Van het totaal aantal websites dat vanaf 31 december 2012 vooralsnog
zelfstandig zal blijven voortbestaan (836), voldoen op dit moment 34 websites
volledig aan alle webrichtlijnen. Op korte termijn zal duidelijk zijn hoeveel
websites daar vóór 2013 nog bij aansluiten. Dit kan ook betekenen dat veel
websites in één keer aan de webrichtlijnen zullen kunnen voldoen, omdat ze in
één technische omgeving worden ondergebracht, zoals de 280 websites van de
posten van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
De betrokken ministeries leveren de ontbrekende plannen aan vóór het einde van
de tweede fase eind dit jaar. Daarnaast gaan alle ministeries door met het nemen
van de maatregelen die nodig zijn om een goede toegankelijkheid van alle
zelfstandige websites te realiseren. Dit wordt verder doorgezet in de derde fase, die
in 2013 zal worden afgerond.
In de volgende Jaarrapportage Bedrijfsvoering zal ik opnieuw een actueel overzicht
presenteren van de stand van zaken met betrekking tot de toepassing van de
webrichtlijnen bij het Rijk.

Voortgang bij de medeoverheden
De webrichtlijnen maken onderdeel uit van het ‘Nationaal uitvoeringsprogramma
dienstverlening en e-overheid’ (NUP). Daarbinnen hebben de provincies en de
waterschappen zich gecommitteerd aan de implementatie van de webrichtlijnen.
Met de gemeenten zijn specifieke resultaatafspraken vastgelegd in de
implementatieagenda van het NUP (i-NUP). Gemeentelijke websites moeten vóór
2013 voldoen aan de eerste 16 ijkpunten en vóór 2015 aan alle webrichtlijnen.

Pagina 2 van 4

De afgelopen periode hebben de medeoverheden zich extra ingespannen om hun
websites beter toegankelijk te maken. Op basis van de afspraken die ik gemaakt
heb met de medeoverheden, zijn in het kader van NUP met hernieuwde aandacht
specifieke implementatieplannen opgesteld en worden versneld acties verricht om
deze plannen daadwerkelijk te realiseren.

Datum
26 november 2012

Ik wijs daarbij op de herziene versie van het boek ‘Het Geheim van de
Overheidswebsite’, gratis verspreid onder de medeoverheden, en de impactanalyse
van het Kwaliteits Instituut Nederlandse Gemeenten (KING), waarin de
toepasbaarheid en de haalbaarheid van de resultaatsafspraken is onderzocht. Met
een nog groeiende groep leveranciers is of wordt een convenant gesloten, waarin
deze zich verbinden om software te laten voldoen aan de webrichtlijnen.
Daarnaast is gestart met het traject ‘i-Versneller’. KING benadert gemeenten actief
voor een gratis ‘quickscanrapportage’ naar knelpunten op hun website. Gemeenten
stellen een maatregelenplan op met daarin ook de aandachtspunten organisatie en
borging. Vervolgens worden de gemeenten door experts getraind in het toepassen
van de richtlijnen. Met behulp van een speciaal ontwikkelde ‘zelfevaluatie- en
rapportagetool’ worden gemeenten zoveel mogelijk ondersteund om te voldoen aan
primair de eerste 16 ijkpunten. Er hebben zich 180 gemeenten aangemeld voor het
i-versnellingstraject. 36 extra quick scans zijn uitgevoerd onder gemeenten die zich
hebben aangemeld voor de I-Nup academy. Daar worden gemeenten geschoold in
het toepassen van de bouwstenen van het i-Nup.
De websites van alle provincies zijn de afgelopen periode vernieuwd. Daarbij zijn
steeds de webrichtlijnen zoveel mogelijk meegenomen. Alle provincies hebben
gezamenlijk een quick scan laten uitvoeren op hun websites door een
inspectiebedrijf. Daaruit volgt dat bijna alle provincies goed op weg zijn, maar
tegelijkertijd niet zullen kunnen voldoen aan alle webrichtlijnen, mede gelet op de
(geografische) informatie die ze ook digitaal willen aanbieden aan burgers en
bedrijven.
De waterschappen hebben hun ‘content management systeem’ gezamenlijk
aanbesteed conform de webrichtlijnen om te bereiken dat hun websites in technisch
opzicht voldoen.1
Met het oog op de daarmee gepaard gaande administratieve lasten, is besloten niet
over te gaan tot een tussentijdse extra uitvraag over de webrichtlijnen onder alle
medeoverheden. Dit was tevens onwenselijk, omdat de waterschappen recent zijn
overgegaan naar een nieuw technisch systeem voor hun websites, alle provincies in
april reeds een quick scan hadden laten uitvoeren en het traject ‘i-Versneller’ al was
ingezet om snel de specifieke situatie bij zoveel mogelijk gemeenten in kaart te
brengen.
Bij de weergave van de stand van zaken bij de medeoverheden moet onderscheid
gemaakt worden naar de toepasselijke versie van de webrichtlijnen. De nieuwe
versie van de webrichtlijnen, versie 2, is sinds vorig jaar geldig naast versie 1, die
toegepast kan worden tot 2015. Daarna geldt alleen nog versie 2.
De websites van de provincies zijn in april 2012 in een quick scan door een
inspectiebedrijf getoetst op het voldoen aan versie 2. De websites van de
waterschappen en de gemeenten zijn recent door mij in kaart gebracht op versie 1
met behulp van de Webrichtlijnen Monitor. Dit is een scan, waarmee 47 van 125
richtlijnen geautomatiseerd getoetst kunnen worden (voor de overige is per website
handmatige toetsing nodig). Hierbij wordt opgemerkt dat deze 47 richtlijnen niet
één op één vertaald kunnen worden naar mijn resultaatafspraken met de
gemeenten (i-NUP). Ze hebben betrekking op zowel de ‘minimale’ eisen waaraan de

1

Eén waterschap gebruikt een ander ‘Content Management Systeem’.
Pagina 3 van 4

gemeenten vóór 2013 moeten voldoen als de volledige set richtlijnen waaraan de
gemeenten vóór 2015 moeten voldoen.

Datum
26 november 2012

Globaal is de stand van zaken bij de medeoverheden als volgt:
- Van de getoetste 30 ijkpunten (van versie 2) voldeden twee provincies aan meer
dan 25 (85%), vijf provincies aan meer dan 20 (70%) en vijf provincies aan meer
dan 15 (50%) van de ijkpunten.2
- Begin oktober voldeden 10 waterschappen aan alle 47 richtlijnen (van versie 1)
van de Webrichtlijnen Monitor (100%). Zes waterschappen voldeden aan 46 lijnen
(98%), negen aan 42-45 richtlijnen (90%), één aan 37 (79%) en één aan 30
richtlijnen (64%).
- Begin oktober voldeden 33 gemeenten aan alle 47 richtlijnen van de
Webrichtlijnen Monitor. In vergelijking met eerdere onderzoeken, is de
bouwkwaliteit van vele andere gemeentelijke websites tevens aanzienlijk verbeterd.
De progressie bij gemeenten blijkt uit een vergelijking van de resultaten uit de
Monitor tussen oktober 2007 en oktober 2012. In 2007 voldeden 12 gemeenten
aan 40-47 richtlijnen, in 2012 zijn dat er 267. Het aantal gemeenten dat aan
minder dan 30 richtlijnen voldeed is sterk gedaald van 211 naar 14. Bijna alle
gemeenten voldoen daarmee in 2012 aan minstens 30 van de 47 richtlijnen (64%).
In 2007 gold dat slechts voor de helft van de gemeenten.
Half november heeft KING een quick scan onder 241 gemeenten uitgevoerd.
Daarvan voldoen er 25 aan de webrichtlijnen, maar zij hebben geen keurmerk
aangevraagd.

2 Eén provincie werd op minder ijkpunten getoetst en is in dit overzicht buiten beschouwing

gelaten.
Pagina 4 van 4