Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

280
Vragen van het lid Van Raak (SP) aan de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties over het terugvorderen van decoraties (ingezonden
25 september 2014).
Antwoord van Minister Plassterk (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
(ontvangen 17 oktober 2014).
Vraag 1, 2 en 3
Waarom wordt de motie waarin wordt uitgesproken dat onderscheidingen na
overlijden van de gedecoreerden niet meer actief terug worden gevorderd
niet uitgevoerd?1 2
Deelt u de mening dat nabestaanden nooit in de positie mogen worden
gebracht dat zij zich gedwongen voelen, al dan niet vanwege de kosten,
decoraties van een overledene terug te sturen?
Hoe gaat u er voor zorgen dat de aangenomen motie alsnog wordt uitgevoerd?
Antwoord 1, 2 en 3
Het debat over het terugzenden van het onderscheidingsteken door nabestaanden na het overlijden van een gedecoreerde is de afgelopen jaren bij
meerdere gelegenheden met de Tweede Kamer gevoerd. Het is naar mijn
oordeel tot een gemeenschappelijk gedragen rustpunt gekomen in het
Algemeen Overleg met de Vaste Commissie van Binnenlandse Zaken op
8 februari 2012 (Kamerstuk 30 902, nr. 22).
In antwoord op Kamervragen van het lid Van Raak van 24 april 2008
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2007–2008, nr. 2776) heeft Minister
Ter Horst een uitvoerige toelichting gegeven op de historische achtergrond
van de regelgeving en de handelwijze met betrekking tot het terugzenden van
onderscheidingstekens na overlijden, ook in internationaal perspectief.
Samenvattend gaat het hierbij om drie lijnen:
a. Het officiële onderscheidingsteken wordt in bruikleen gegeven aan de
gedecoreerde. Oorkonde en draaginsigne gaan over in eigendom en
mogen worden behouden.
b. Over de wijze van terugzenden. Dit kan kosteloos geschieden. Veelal
doen nabestaanden dit spontaan en soms na een beleefd verzoek.

1
2

ah-tk-20142015-280
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Bijlage onderhands verstrekt
Kamerstuk 32 500 III, nr. 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

c.

Nabestaanden zijn in de gelegenheid het onderscheidingsteken in
bruikleen te behouden zolang zij dit willen tegen vergoeding van een
borgsom die wordt geretourneerd als deze, of latere nabestaanden, geen
prijs meer stellen op langer behoud.
Bij brief van 11 oktober 2010 (Kamerstuk 24 827, nr. 13) heeft Staatssecretaris
Bijleveld op verzoek van de Tweede Kamer de gang van zaken nog eens
toegelicht. Kern daarvan is dat deze in de praktijk voldoet. In de praktijk blijkt
dat het overgrote deel spontaan of na beleefde herinnering wordt teruggezonden. Dit wordt in het algemeen niet als onheus ervaren en nabestaanden
zijn vaak blij dat ze weten hoe ze zorgvuldig kunnen omgaan met een
onderscheidingsteken dat hun dierbare toekwam.
De Staatssecretaris heeft toegelicht dat aan een systeem waarin de onderscheidingstekens niet behoeven te worden teruggezonden, in essentie twee
bezwaren kleven:
– aanzienlijke kosten voor de aanmaak van nieuwe onderscheidingstekens;
– het risico dat deze versierselen na verloop van tijd als handelswaar
worden aangeboden; dit doet afbreuk aan het decoratiestelsel.
Dit laatste element speelde een rol in de discussies met de Kamer in het
genoemde AO van 8 februari 2012 (Kamerstuk 30 902, nr. 22). De Kanselier
der Nederlandse Orden heeft daarom op mijn verzoek onderzocht hoe vaak er
sprake was van een aanbod op Marktplaats. In het licht van de terugzendregel blijkt dat op dit moment nog mee te vallen. Daarover heb ik u geïnformeerd bij brief van 25 februari 2013 (Kamerstuk 24 827, nr. 17)
In haar brief van 11 oktober 2010 (Kamerstuk 24 827, nr. 13) heeft de
Staatssecretaris aan de bestaande handelwijze nog een nieuw element
toegevoegd om nabestaanden niet onnodig snel te belasten met de vraag of
zij het onderscheidingsteken willen terugzenden of nog enige tijd willen
behouden. Nabestaanden die er emotioneel tegen opzien om na overlijden
deze beslissing te nemen, mogen het onderscheidingsteken nog een jaar
kosteloos behouden.
Voordat de Kamer gelegenheid had gevonden om over de brief van de
Staatssecretaris van gedachten te wisselen, is tijdens de behandeling van de
begroting van het Ministerie van Algemene Zaken een motie van het lid Van
Raak (Kamerstuk 32 500 I, nr. 9) aangenomen waarin de regering wordt
verzocht Koninklijke Onderscheidingen na overlijden niet meer actief te
vorderen.
Minister Donner heeft daarop in een brief van 9 maart 2011(Kamerstuk 24
827, nr. 14) de Kamer meegedeeld zich te kunnen vinden in de brief van de
Staatssecretaris. Daarin verwoordde hij dat de beschreven handelwijze een
alleszins evenwichtige benadering betekent. In antwoord op de motie gaf hij
te kennen dat uitgangspunt blijft dat de onderscheidingstekens worden
geretourneerd en dat dit in veruit de meeste gevallen spontaan of na
beleefde herinnering gebeurt en dat er geen actieve terugvordering of
invordering van borgsommen plaatsvindt indien nabestaanden zelf te kennen
geven om enige reden niet in staat te zijn om het onderscheidingsteken te
retourneren.
De Kamer uitte in het eerder genoemde AO steun en waardering voor dit
standpunt.
De Kanselier der Nederlandse Orden handelt overeenkomstig de hierboven
beschreven handelwijze.
In deze zin wordt dus gehandeld overeenkomstig de uitkomst van de
debatten met de Kamer. Nabestaanden die niet in staat zijn te retourneren,
worden niet onder druk gezet om alsnog een borgsom te betalen. Uitgangspunt blijft dat van nabestaanden wordt gevraagd het onderscheidingsteken
terug te sturen, desgewenst pas na een jaar. Jegens degene die om financiële
redenen de borgsom niet kan betalen en toch het teken in bruikleen wil
behouden, vindt geen actieve invordering of terugvordering plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2