Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2711
Vragen van de leden Van Velzen (SP) en Teeven (VVD) aan de minister van
Justitie over de misstanden in tbs-klinieken (ingezonden 31 maart 2010).
Antwoord van minister Hirsch Ballin (Justitie) (ontvangen 23 juni 2010). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2009–2010, nr. 2260
Vraag 1
Wat is uw reactie op de uitzending van Nova waarin een aantal misstanden in
de tbs-sector naar voren komen?1
Antwoord 1
Het is ongewenst dat camera’s naar binnen worden gebracht in forensisch
psychiatrische centra (fpc’s). Evenmin is het gewenst dat daders door middel
van muziek en/of video ongevraagd en onaangekondigd hun slachtoffer
kunnen confronteren. Het belang van het slachtoffer was voor mij aanleiding
om mij te voegen in het kort geding tegen publicatie van de muziek en de
bijbehorende video van de tbs-gestelde. In dat kort geding heeft de rechter
het slachtoffer en de Staat, evenals de twee fpc’s die zich in het proces
hadden gevoegd, in het gelijk gesteld.
Vraag 2
Hoe kan het dat de rapper A. een camera naar binnen heeft kunnen smokkelen (of iemand anders voor hem), hiermee allerlei opnames heeft kunnen
maken en de camerabeelden naar buiten heeft weten te krijgen? Wordt hier
onderzoek naar gedaan? Komt dit vaker voor? Welke maatregelen worden
genomen om dit in de toekomst te voorkomen?
Antwoord 2
Ieder fpc, dus ook De Rooyse Wissel, voert toegangscontroles uit ter
voorkoming van aanwezigheid van contrabande in de kliniek. Daartoe
behoren drugs en alcohol, maar ook wapens, camera’s en opnameapparatuur. In de huisregels van fpc’s is opgenomen welke voorwerpen niet
zijn toegestaan. Hoe de video-opname tot stand is gekomen, is niet vastgesteld. Aangenomen wordt dat de camerabeelden met medewerking van een
extern contact van betrokkene naar buiten zijn gebracht.

1

ah-tk-20092010-2711
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

NOVA, 23 maart 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

Vraag 3
Hoe kan het dat er nog steeds sprake is van grensoverschrijdend gedrag van
behandelaars in tbs-klinieken? Is in deze gevallen aangifte gedaan door de
kliniek? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Fpc De Rooyse Wissel heeft beleid ten aanzien van afstand en nabijheid
vastgelegd in het Gedragsprotocol Integriteit. Bij indiensttreding wordt hier
expliciet op gewezen. Als de grens tussen afstand en nabijheid door
behandelaars wordt overschreden, wordt daar passend op gereageerd. Dit
houdt in dat – zoals artikel 4a van de Kwaliteitswet zorginstellingen voorschrijft – melding wordt gemaakt bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg.
Daarnaast hebben de fpc’s ter uitvoering van de motie-Teeven/Van Velzen
(Kamerstukken II, 2007/08, 29 452, nr. 71) de opdracht gekregen in alle
gevallen van seksueel grensoverschrijdend gedrag aangifte te doen bij de
politie. In het onderhavige geval heeft fpc De Rooyse Wissel niet kunnen
vaststellen dat er sprake was van seksueel grensoverschrijdend gedrag
tussen betrokkene en een medewerker. Derhalve is geen aangifte gedaan.
Vraag 4
Hoeveel gevallen van grensoverschrijdend gedrag van behandelaars zijn bij u
bekend van de laatste jaren? Wordt hiervan tegenwoordig altijd aangifte
gedaan? Zijn u veroordelingen bekend van deze strafbare feiten? Zo ja, welke
straffen zijn hier opgelegd?
Antwoord 4
In het geaggregeerd rapport van de IGz getiteld «Van veilig bewaken naar
veilig behandelen» staat hierover het volgende: «Het gevoerde integriteitsbeleid van de tbs-klinieken is effectief. In alle klinieken is een integriteitsbeleid
opgesteld of zijn gedragsregels opgenomen in het personeelshandboek dat
alle medewerkers in bezit hebben. Ook in de begeleiding van nieuw
personeel en in mentorgesprekken wordt hieraan aandacht geschonken. In
vier van de negen klinieken wordt echter de preventieve functie, die een
integriteitsbeleid in brede zin beoogt te hebben, onvoldoende uitgewerkt in
de vorm van een vast aandachtspunt in werkbesprekingen, vakgroepenoverleg of intervisies. Uit dit toezicht is echter niet gebleken dat het ontbreken
hiervan samenhangt met het daadwerkelijk vóórkomen van seksueel
grensoverschrijdend gedrag. Er blijkt geen sprake te zijn van een over de
jaren heen toegenomen aantal gevallen van professioneel grensoverschrijdende contacten tussen kliniekmedewerkers en patiënten. Integendeel, in een
aantal klinieken is het de afgelopen twee jaar niet voorgekomen en in enkele
andere klinieken een enkele keer. Als (seksueel) grensoverschrijdend gedrag
voorkomt worden direct passende maatregelen genomen en wordt melding
gedaan aan de Inspectie voor de Gezondheidszorg. En in geval van mogelijk
strafbaar grensoverschrijdend seksueel contact, wordt aangifte gedaan bij het
Openbaar Ministerie.»
Dit IGz-rapport is op 18 juni 2009 aan de Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II, 2008/09, 29 452, nr. 114). Desgevraagd heeft de IGz aangegeven
dat er door de fpc’s sinds september 2006 vier meldingen zijn gedaan van
seksueel grensoverschrijdend gedrag. In hoeverre dit heeft geleid tot een
veroordeling is mij nu niet bekend.
Vraag 5
Hoe beoordeelt u de hele gang van zaken in de zaak van rapper A., die niet
op de geschikte plaats terecht kwam die de rechter voor hem geschikt vond
en door overplaatsingen forse vertraging in zijn behandeling heeft opgelopen? Wat kost deze vertraging in tbs-behandeling naar schatting?
Antwoord 5
Patiënten worden geplaatst volgens een aselect plaatsingssysteem. Binnen de
differentiaties geslacht, IQ en type psychische stoornis (persoonlijkheidsstoornis of psychotisch) moet ieder fpc in principe iedere patiënt kunnen behandelen. De beschikbare capaciteit op het moment van plaatsing is daarnaast in
grote mate bepalend voor de toewijzing van patiënten. Fpc De Rooyse Wissel
was en is gekwalificeerd voor de behandeling van het type stoornis dat bij
betrokkene is geconstateerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

In zijn algemeenheid is het zaak dat zo spoedig mogelijk na plaatsing in een
fpc met de behandeling wordt begonnen. De sociotherapie is een belangrijk
onderdeel van de tbs-behandeling en start bij binnenkomst.
Vraag 6
Hoe beoordeelt u de situatie in de Rooyse Wissel op dit moment? Hoe ernstig
zijn de personeelstekorten? Welke maatregelen gaat u nemen om orde op
zaken te stellen?
Antwoord 6
De Inspectie voor de Sanctietoepassing (ISt) constateerde in november 2008
ten aanzien van het personeelsbeleid dat De Rooyse Wissel veel energie
steekt in het vinden, ontwikkelen en behouden van voldoende en goed
personeel. De doorlichting van De Rooyse Wissel is op 16 maart 2009 aan de
Tweede Kamer gezonden (Kamerstukken II, 2008/09, 29 452, nr. 101). Volgens
De Rooyse Wissel zijn er op dit moment geen structurele personeelstekorten.
Er is daarom geen aanleiding om orde op zaken te stellen.
Vraag 7
Hoe zijn de huidige onregelmatigheden in de Rooyse Wissel te rijmen met de
aangescherpte controles op bezoekers en personeel wat de tbs-inrichtingen
binnen komt en verlaat? Was de Inspectie voor de Sanctietoepassing op de
hoogte van de onregelmatigheden?
Antwoord 7
De onregelmatigheden waarvan sprake zou zijn, zouden enkele jaren geleden
hebben plaatsgevonden. De ISt constateerde daarna, in haar doorlichting van
De Rooyse Wissel in november 2008, dat de processen met betrekking tot de
beveiligingscontrole van het fpc nog konden worden verbeterd. Zo constateerde de ISt destijds dat personeel en frequente bezoekers van de directie
werden toegelaten zonder controle met metaaldetectie en beveiligingsapparatuur, en dat voornoemde controles ook achterwege bleven bij tbs-gestelden
met begeleid verlof die terugkeren naar de kliniek. De ISt wees op het risico
daarvan.
Op grond hiervan voert de kliniek sindsdien de kamercontroles kliniekbreed
op eenduidige wijze uit en heeft de kliniek het toegangscontrolebeleid
verscherpt. Dit houdt in dat tbs-gestelden die op begeleid verlof zijn geweest
en zich in minder overzichtelijke situaties hebben begeven, worden onderworpen aan toegangscontrole. Dit geldt ook voor bezoekers die contacten hebben
met patiënten.
Vraag 8
Hoe vallen deze gebeurtenissen te rijmen met de zorgvuldigheid die u wenst
te betrachten met slachtoffers van ernstige misdrijven?
Antwoord 8
Ik acht het van belang dat slachtoffers en nabestaanden zorgvuldig worden
bejegend en dat hun belang zorgvuldig wordt afgewogen, ook in de media.
Daarom heb ik mij gevoegd bij het kort geding dat het slachtoffer had
aangespannen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3