Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 412

Wijziging van de Telecommunicatiewet in
verband met de Nota frequentiebeleid 2005

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 28 mei 2008
De vaste commissie voor Economische Zaken1 belast met het voorbereidend onderzoek van bovengenoemd wetsvoorstel, heeft de eer als volgt
verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik
(CDA), Vendrik (GL), Ten Hoopen (CDA),
Kortenhorst (CDA), Hessels (CDA), ondervoorzitter, Van der Ham (D66), Van Velzen (SP),
Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Samsom
(PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Kraneveldt-van der Veen (PvdA), voorzitter,
Irrgang (SP), Jansen (SP), Biskop (CDA),
Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den
Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Graus
(PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD) en Vos (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), van Dijk
(CDA), Duyvendak (GL), Aasted-Madsen-van
Stiphout (CDA), Van Gennip (CDA), De Rouwe
(CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt (SP), Blok
(VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA),
Weekers (VVD), Van Dam (PvdA), Karabulut
(SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Cramer (CU), Atsma (CDA), De Krom
(VVD), Madlener (PVV), Nicolaï (VVD), Blom
(PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en
Heerts (PvdA).

KST118726
0708tkkst31412-5
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

1.0. Algemeen
2.0. Reikwijdte en doelstellingen van het wetsvoorstel
3.0. Europese wetgeving
4.0. Voornaamste voorgestelde wijzigingen
4.1. Vaststellen en wijzigen van het frequentieplan
4.2. Toedeling frequentieruimte en het publieke belang
4.3. Verdelen en uitsluiten van frequenties
4.4. Vergunningvrij gebruik van frequenties
4.5. Verlengen van vergunningen
4.6. Experimenten
4.7. Masten en antennesystemen
5.0. Advies ACTAL

1
2
3
3
3
3
4
6
6
6
6
7

1.0. Algemeen
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel tot
wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met de Nota Frequentiebeleid 2005. In de Nota is het frequentiebeleid voor de komende jaren
neergelegd, waarbij flexibilisering de rode draad vormt. Deze leden onderschrijven het belang omdat draadloze communicatie in het algemeen
steeds belangrijker wordt. Verder maakt de zich snel ontwikkelende techniek het mogelijk om frequenties steeds beter te benutten.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse en instemming
kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel tot wijziging van de
Telecommunicatieweet ter implementatie van de Nota frequentiebeleid.
Zij hebben hierbij enkele vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

1

De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
voorstel voor wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met de
Nota frequentiebeleid 2005.
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel tot
de Wijziging van de Telecommunicatiewet in verband met de Nota
frequentiebeleid 2005. Deze leden zijn blij met het voornemen van de
regering om zich bij het frequentiebeleid minder regulerend op te stellen
waar het economische activiteiten betreft én met de extra aandacht voor
innovatie en kennisontwikkeling ter bevordering van de concurrentiepositie van Nederland. Ook zijn deze leden voorstander van de vermindering
van regeldruk die door een flexibeler en vrijer beleid kan worden bewerkstelligd.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderliggende wetsvoorstel. Tot op heden hebben deze leden
geen commentaar op het wetsvoorstel.
2.0. Reikwijdte en doelstellingen van het wetsvoorstel
De wetswijziging moet ertoe leiden, zo merken de leden van de
CDA-fractie op, dat een belangrijke impuls wordt gegeven aan vergunningvrijheid. Het is deze leden niet duidelijk op welke wijze dit moet
worden verstaan.
De leden van de SP-fractie merken op dat waar een grote kans lag om
degelijke kaders te creëren voor een helder frequentiebeleid, de wetwijziging bijzonder veel vraagtekens achterlaat. Naar mening van deze leden
wordt in het wetsvoorstel nauwelijks ingegaan op de reikwijdte van de
voorstellen. Onder het frequentiebeleid valt namelijk een bijzonder wijd
scala aan sectoren en/of diensten. De vraag is welke van de in de wetswijziging genoemde maatregels algemeen van toepassing zijn of specifiek op
bepaalde sectoren van toepassing zijn. Deze leden verzoeken de regering
dan ook om een overzicht te verstrekken van de huidige frequentieverdelingen per categorie of sector.
De leden van de VVD-fractie merken op dat gekozen is voor een kaderwet,
die veel mogelijk maakt maar het in feite niet regelt. Alle besluiten worden
later genomen in Algemene Maatregelen van Bestuur (AMvB’s). Deze
leden vragen waarom niet alles of zoveel mogelijk rechtstreeks in de wet
wordt geregeld. Is er nu geen sprake van onduidelijkheid en onzekerheid
van betrokkenen, zowel over het toekomstige beleid als over de daadwerkelijke invoeringsdata? Tevens vragen de aan het woord zijnde leden
waarom er geen voorhangprocedure is voorgeschreven ten behoeve van
de AMvB’s, waardoor de Kamer haar medewetgevende en controlerende
taak niet kan uitvoeren en belanghebbenden niet tijdig een beroep op de
Kamer kunnen doen om hun belang(en) mee te laten wegen.
Daarnaast menen deze leden dat de invoering van het nieuwe frequentiebeleid traag verloopt, het heeft 2,5 jaar geduurd. Zij vragen waarom het zo
lang heeft geduurd voordat het nu voorliggende wetsvoorstel, ter implementatie van de Nota Frequentiebeleid 2005, is verschenen.
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie om per beleidsvoornemen
duidelijkheid te geven over de vraag wanneer de deze voornemens, zoals
verruiming van de bestemmingen van frequenties, vergunningsvrijheid
waar mogelijk, het terugdringen van voorschriften en beperkingen aan
vergunningen, vereenvoudiging van bestemmings- en verdelingsprocedures en meer ruimte voor verhandelbaarheid van vergunningen, uitgevoerd kunnen worden. Het wetsvoorstel maakt de uitvoering van de
beleidsvoornemens wel mogelijk, maar zorgt het niet voor onmiddellijke
inwerkingtreding. Deze leden willen, met name in het belang van derden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

2

dat inwerkingtreding van de beleidsvoornemens op een afgesproken
datum gerealiseerd zal zijn. Kan de regering een datum van inwerkingtreding toezeggen?
3.0. Europese regelgeving
De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat het frequentiebeleid in
de eerste plaats Europese afstemming vereist. Kan de regering verzekeren
dat altijd de internationale afstemming wordt gegarandeerd en daarbij
voldoende frequentieruimte voor Nederlandse commerciële en publieke
aanbieders gegarandeerd wordt?
De leden van de SP-fractie vernemen dat in artikel 3.13 er vanuit Europese
regelgeving bepaalde bindende besluiten zijn genomen die bepalend
kunnen zijn voor de Nederlandse frequentieverdeling. In hoeverre wordt
de bewegingsvrijheid van de regering bij het toewijzen van frequenties
voor een bepaald gebruik (per categorie of sector) beperkt door Europese
regelgeving? Welke frequenties worden door Europese regelgeving
onherroepelijk verbonden aan een bepaald gebruik?
De leden van de SP-fractie constateren verder dat in de voorgestelde
wetswijziging wordt gesproken over de Radio Spectrum Policy Group
(RSPG). Welke concrete functies vervult de RSPG en welke doelstellingen
zijn er verbonden aan de Wireless Access Policy for Electronic Communications Services (WAPECS)? Welke gevolgen kunnen RSPG en WAPECS
hebben op het Nederlandse beleid en hoe verhoudt dit zich met de voorliggende wetswijziging?
4.0. Voornaamste voorgestelde wijzigingen

4.1. Vaststellen en wijzigen van het frequentieplan
Kan de regering, zo verzoeken de leden van de PvdA-fractie, ingaan op de
voorgestelde werkwijze waarbij wijziging van het frequentieplan slechts
met de betrokken minister(s) besproken hoeft te worden in plaats van met
de voltallige ministerraad indien er geen sprake is van substantiële of
politiek gevoelige wijzigingen. Wie beslist er nu precies in geval van wijzigingen, nu niet de gehele ministerraad meer betrokken zal worden? Deze
leden vragen verder wie bepaalt of een voorgestelde wijziging substantieel of politiek relevant is. Kan de regering aangeven hoe en op basis
waarvan bepaald gaat worden of een wijziging substantieel of politiek
relevant is?

4.2. Toedeling frequentieruimte en het publieke belang
De leden van de VVD-fractie vragen welke criteria de minister van Economische Zaken zal hanteren bij het beoordelen of de aangevraagde
frequentieruimte met de publieke bestemming «doelmatig» zal worden
gebruikt. Deze leden zijn van mening dat deze criteria duidelijk en openbaar moeten zijn. Tevens vragen zij waarom er niet voor het systeem is
gekozen dat in Engeland wordt gehanteerd, waarbij de economische
waarde van publieke taken bij de overheden in rekening worden gebracht,
om zo doelmatig frequentiebeleid te realiseren. De regering noemt slechts
dat is gekozen voor behoefte-onderbouwingsplannen en niet voor de
financiële prikkel, maar er wordt verder niet ingegaan op de achterliggende redenen. Deze leden vinden dat het in Engeland gehanteerde
systeem een interessante optie en willen een beoordeling hiervan door de
regering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

3

De leden van de SP-fractie vragen hoe de sterkere mate van waarborging
van frequentiebanden voor publieke taken vorm zal krijgen. De problemen
met ontvangst van Radio 1 t/m 4 zijn door de staatssecretaris van Economische Zaken erkend1. De regering stelt dat er geen absolute garantie kan
worden afgegeven voor ongestoord ontvangst. Redenen hiervoor zouden
slechte weersomstandigheden of de hoge bebouwing in de buurt zijn.
Deze leden zijn van mening dat hoge bebouwing geen geldig excuus mag
zijn voor gebrekkig ontvangst van de publieke omroep. Hoe denkt de
regering de ontvangst van publieke zenders structureel te kunnen verbeteren?
Voor de leden van de SP-fractie is pluriformiteit van het medialandschap
een groot goed. Hoe denkt de regering middels deze wetswijziging de
pluriformiteit in het medialandschap te kunnen garanderen? Komt de
diversiteit van het media-aanbod niet in gevaar bij een economisch
georiënteerde veiling? Welke harde criteria worden er bijvoorbeeld
gesteld aan organisaties die aanspraak maken op een frequentie? Wordt
er bij de toewijzing van schaarse commerciële radiofrequenties altijd een
vergelijkende toets gehanteerd? Denkt de regering, zo vragen deze leden
verder, dat de pluriformiteit en diversiteit kunnen worden gewaarborgd
wanneer er bij het toewijzen van frequenties voor commerciële omroep
niet of niet altijd gebruik wordt gemaakt van een goed opgestelde vergelijkende toets? Wat is de visie van de minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW) op dit gebied? Hij is immers de verantwoordelijke
bewindspersoon op het gebied van cultuur. Uit artikel 3.2 blijkt dat hij
daarom de politieke verantwoordelijkheid draagt bij deze beslissing.

4.3. Verdelen en uitsluiten van frequenties
Het belangrijkste kenmerk van de nieuwe wijze van verdelen van de
frequentieruimte is dat niet de overheid, maar de markt het moment van
verdelen bepaalt, zo merken de leden van de CDA-fractie op. In geval er
meerdere belangstellenden zijn, wordt een veilingprocedure vastgesteld.
De keuze voor een veiling, vergelijkende toets of een combinatie van die
twee is op grond van het wetsvoorstel een discretionaire bevoegdheid
van de minister van Economische Zaken. Deze leden geven in de regering
in overweging het te kiezen verdeelinstrument aan de Kamer voor te
leggen. Zij wijzen in dit verband op de discussie die enkele jaren geleden
is gevoerd met betrekking tot de verdeling van de FM-frequenties. Tevens
wijzen deze leden op de recente discussie over het beschikbaar stellen van
frequentieruimte voor T-DAB. Kan de regering verduidelijken waarom
wordt gehecht aan een discretionaire bevoegdheid op dit punt?
Voorts is het de leden van de CDA-fractie niet duidelijk of de minister van
OCW bij de verdeling van frequenties betrokken is. Artikel 3.10 lid 5 regelt
dat de minister binnen 20 weken na ontvangst van een aanvraag om
frequenties besluit over het verdelingsmechanisme en binnen 40 weken
na ontvangst van diezelfde aanvraag een besluit neemt over de toewijzing
van die frequenties. De aan het woord zijnde leden vragen de regering om
aan te geven hoe de Kamer hier een rol van betekenis in kan spelen. Hoe
kan de Kamer meebesluiten over het verdelingsmechanisme? Hoe wordt
voorkomen dat de Kamer voor voldongen feiten of tijdsdruk komt te
staan?

1

Antwoord van de staatssecretaris van
Economische Zaken op schriftelijke vragen
van de Leden Van Dijk en Gesthuizen (beide
SP) van 18 september 2007 (2070800020).

In artikel 3.10, eerste lid worden verschillende procedures opgesomd
waarvan de minister van Economische Zaken gebruik kan maken bij de
verdeling van frequentieruimte. De leden van de PvdA-fractie vragen of de
minister vrijelijk een keuze kan maken uit de opgesomde instrumenten of
dat er nog een beoordelingskader bestaat op basis waarvan een bepaalde
situatie leidt tot de keuze voor een bepaald instrument. Is de regering van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

4

mening dat een dergelijk beoordelingskader in de wet zou moeten worden
opgenomen of kiest de regering ervoor de minister daarin alle vrijheid te
geven? Vindt de regering dat de beslissing voor één van deze instrumenten van grote politieke relevantie is en derhalve altijd aan de Kamer
voorgelegd zou moeten worden? Hoort dat niet in de wet te worden opgenomen, zo vragen deze leden.
Op basis van artikel 3.16, lid 2b, krijgt de minister van Economische Zaken
de mogelijkheid partijen uit te sluiten van de frequentieverdeling. De
leden van de PvdA-fractie moedigen het zeer aan dat die mogelijkheid
blijft bestaan, maar vragen wel onder welke voorwaarden de minister tot
een dergelijk besluit kan komen. Is daarbij sprake van eigen inzicht of
worden er eisen gesteld aan de onderbouwing van een dergelijk besluit?
Bovendien vragen deze leden of er beleid is geformuleerd door de regering dat behulpzaam kan zijn bij het beantwoorden van de vraag of een
partij dient te worden uitgesloten. Ter illustratie verwijzen de aan het
woord zijnde leden naar de discussie over de verdeling van T-DABfrequenties en de uitsluiting van één van de marktpartijen daar. Kennelijk
is er geen eenduidig beleid dat leidt tot een beslissing, zo merken deze
leden op. Volgens de leden van de PvdA-fractie is daar wel behoefte aan.
Zij zijn van mening dat de verdeling van frequentieruimte uitdrukkelijk
benut moet worden om sturing te geven aan de ontwikkeling van de
markt. Zij denken daarbij aan het gericht toewijzen van frequenties aan
marktpartijen om concurrentie met andere marktpartijen die al andere,
maar soortgelijke frequenties in handen hebben, te bevorderen. Uitgangspunt van de verdeling van frequenties is volgens de leden van de PvdAfractie immers schaarste in de ether. Dat vereist een duidelijk beleid
waarin de rol van de overheid als marktmeester uitwerkt. Kan de regering
aangeven in hoeverre zij van mening is dat dit beleid reeds bestaat en hoe
dat is vormgegeven. Is de regering het met deze leden eens dat dit beleid
op zijn minst nadere verduidelijking behoeft?
De leden van de SP-fractie delen de visie gepresenteerd onder artikel 3.11
waarin staat dat een maximale frequentieruimte per aanvrager of partij
gewenst is. Kan de regering aangeven welk maximum per relevante markt
hierbij voor ogen staat?
De leden van de SP-fractie constateren voorts dat in de wetswijziging
wordt gesproken van een vraaggestuurde afgifte van vergunningen. Is er
sprake van frequentiegerelateerde biedingprocedures, en in hoeverre zijn
duidelijk gedifferentieerde oormerken hierin bindend? Wat is de looptijd
van een eenmaal uitgegeven vergunningen is tussentijdse sollicitatie (van
een nieuwkomer) naar frequentieruimte voor een bepaald oormerk mogelijk indien deze frequenties reeds verdeeld zijn?
In artikel 3.4 wordt reeds genoemd dat het nieuw opgezette frequentieregister openbaar zal worden. Op welke termijn gebeurt dit, zo vragen de
leden van de SP-fractie. Welke verdelingsprocedure is hierbij gehanteerd?
Komt er naar aanleiding van deze wetswijziging verandering in de verdeling van frequenties over de verschillende categorieën of sectoren en zo
ja, hoe zien deze wijzigingen eruit? Wordt in het frequentieregister duidelijk welke procedures die beschreven staan in de (gewijzigde)
Telecommunicatiewet van toepassing zijn op de betreffende frequenties?
Denk hierbij aan zaken als verdelingsprocedures (veiling, vergelijkende
toets of verdeling op afroep), het toestaan van vergunningvrij gebruik van
de frequenties, etc.
Het belangrijkste kenmerk van de nieuwe wijze van verdelen van de
frequentieruimte is dat niet de overheid, maar de markt het moment van
verdelen bepaalt door het zogenoemde verdeling op afroep. Indien er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

5

meerdere belangstellenden zijn, wordt een veilingprocedure gestart. De
leden van de VVD-fractie vragen waarom voor dit verdeelinstrument is
gekozen, de keuze voor een bepaald verdeelinstrument is op grond van
het wetsvoorstel een discretionaire bevoegdheid van de minister van
Economische Zaken en willen van de regering weten of het te kiezen
instrument niet aan de Kamer kan worden voorgelegd.

4.4. Vergunningvrij gebruik van frequenties
De leden van de SP-fractie vernemen uit de wetswijziging dat er wordt
gesproken over nieuw beleid waarbij er indien mogelijk gebruik wordt
gemaakt van vergunningvrij gebruik van frequenties. Deze leden vragen in
welke gevallen er sprake zou kunnen zijn van vergunning vrijgebruik van
frequenties. Welke criteria worden er hierbij gehandhaafd? Kan de regering de garantie geven dat dit niet zal leiden tot problemen zoals interferentie, storingen en/of misbruik?
De leden van de SP-fractie wijzen verder op artikel 3.9 waarin vast wordt
gelegd dat bij vergunningvrij frequentiegebruik de gebruiker verplicht
wordt om te beschikken over een document waaruit blijkt dat hij een
bevoegd gebruiker is. Hoe en via welke instantie kan een gebruiker een
dergelijke verklaring krijgen en welke criteria worden er hierbij gehanteerd? Kan deze verklaring worden gezien als een substituut van een
vergunning en wat is de toegevoegde waarde van een dergelijke opzet?

4.5. Verlengen van vergunningen
In het wetsvoorstel (artikel 3.15) wordt gesproken over de mogelijkheid tot
verlenging van frequentievergunningen. De leden van de CDA-fractie
vragen de regering of met het huidige wetsvoorstel gegarandeerd is dat
de bestaande FM-vergunningen kunnen worden verlengd als de Kamer
daartoe besluit en hoe in dat geval de bijbehorende randvoorwaarden
luiden?

4.6. Experimenten
Artikel 3.12 lid 1 schept de mogelijkheid om experimenten, op aanvraag,
te verlenen. Dit geeft de markt ruimte tot het ontplooien van nieuwe initiatieven. Anderzijds kunnen partijen die al over een dominante marktpositie
beschikken, hiermee hun positie versterken. De leden van de CDA-fractie
vragen hoe kan worden voorkomen dat dominante partijen hun machtspositie versterken. Kan door die dominante partijen een oneindig aantal
experimenteervergunningen worden aangevraagd? Is een non-discriminatoir beleid ten aanzien van alle andere marktpartijen verzekerd?
Met het oog op het ontwikkelen van innovatieve diensten is een wettelijke
basis voor het uitvoeren voor experimenten neergelegd, waaraan zo min
mogelijk eisen worden gesteld. De leden van de VVD-fractie vragen of het
niet mogelijk is om in beginsel helemaal geen specifieke eisen te stellen
aan experimenten, maar in plaats daarvan eventueel achteraf direct streng
op te treden, bijvoorbeeld door een tijdelijk verbod, bij blijk van met name
storing van andere gebruikers.

4.7. Masten en antennesystemen
De leden van de CDA-fractie herinneren zich de discussie met betrekking
tot het medegebruik van masten en antennesystemen. De Kamer was
destijds volstrekt helder en pleitte voor optimale transparantie. Op grond
van welke overwegingen wordt in de artikelen 3.24 en 4.25 in het voorliggende wetsvoorstel grotendeels afstand genomen van eerdere uitspraken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

6

van de Kamer (amendement van het lid Atsma) en neergeslagen in artikel
3.13 van de vigerende Telecommunicatiewet? De problemen die tot het
amendement aanleiding gaven en die door de Kamer unaniem onderkend
werden, zijn nog altijd niet opgelost. Voor gelijke concurrentie tussen
etherdistributeurs én om de problemen uit het verleden definitief te beëindigen, is handhaving van artikel 3.13 van de vigerende
Telecommunicatiewet essentieel.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat het uitgeven van meer
frequenties gepaard gaat met het toenemen van het aantal antennes en
zendmasten. Naast de onduidelijkheid over mogelijke gezondheidsrisico’s,
kan een wildgroei aan antennes zorgen voor een verrommeling van het
landschap. Is een aanscherping van het plaatsingsbeleid van antennes en
zendmasten gewenst, zo vragen deze leden.
Ook de leden van de VVD-fractie wijzen op het voorstel om artikel 3.13 uit
de wet te halen. Deze leden vragen op grond waarvan dit artikel wordt
geschrapt, nu juist nog altijd blijkt dat de markt behoefte heeft aan dergelijke handhaving. Tot slot vragen deze leden de regering aan te geven
welke andere eerdere amendementen uit de wet zijn gehaald en of daarvoor een onderbouwing kan worden gegeven.
5.0. Advies ACTAL
Onduidelijk is voor de leden van de CDA-fractie waarom het Adviescollege
toetsing administratieve lasten (ACTAL) heeft besloten om dit wetsvoorstel niet aan een nadere toets te onderwerpen. Dit verbaast des te meer
omdat de regering aangeeft dat de exacte kosten en baten voor bedrijven
lastig in te schatten zijn. Betekent zulks, mede in het licht van de opstelling
van ACTAL, dat er geen of te verwaarlozen kosten voor het bedrijfsleven
aan het voorstel gekoppeld zijn, zo vragen deze leden.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Kraneveldt-van der Veen
De griffier van de commissie,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 5

7