Voorzitter
moet hier morgen toch allemaal zijn omdat wij afscheid
nemen van de heer Van de Camp en de heer Madlener.
Mooier kon eigenlijk niet, want u was er toch al allemaal.

constaterende dat de mkb-leveranciers, mede door de
recessie, in de problemen komen door de lange
betalingstermijnen van andere bedrijven;

Overeenkomstig het voorstel van de voorzitter wordt
besloten.

verzoekt de regering, te onderzoeken hoe deze positie
van het mkb versterkt kan worden en hierbij inkorting
van de betalingstermijnen van bedrijven en de mogelijkheid om betaling van wettelijke rente bij betalingsachterstanden te verplichten mee te nemen en de Kamer
daarover zo snel mogelijk maar in ieder geval voor
1 oktober 2009 te berichten,

Aan de orde is de heropening van het debat over
protectionisme en steunmaatregelen G20, en over:
- de motie-Gesthuizen over inzetten op akkoorden die
geen rem vormen op de ontwikkeling (31371, nr. 206);
- de motie-Gesthuizen over criteria op het gebied van
mensen- en arbeidsrechten, dierenwelzijn en milieu
(31371, nr. 207);
- de motie-Ten Hoopen/Gesthuizen over voorwaarden
waaronder bedrijven in moeilijkheden kunnen worden
geholpen (31371, nr. 208);
- de motie-Graus over lastenverlaging voor Nederlandse
burgers en het Nederlandse bedrijfsleven (31371,
nr. 209);
- de motie-Thieme over specifieke non-trade concerns op
het gebied van dierenwelzijn (31371, nr. 210);
- de motie-Thieme over beschermen van lokale markten
in ontwikkelingslanden (31371, nr. 211).
(Zie vergadering van 17 juni 2009.)
De voorzitter: Ik zie dat de minister van Economische
Zaken er al is. Ik heet haar van harte welkom.
Het woord is gevraagd door mevrouw Gesthuizen en
de heer Ten Hoopen. Ik hoop dat zij zich zeer kunnen
beperken in hun bijdrage.
©
Mevrouw Gesthuizen (SP): Voorzitter. Tijdens het debat
over protectionisme en steunmaatregelen vorige week
was de zorg over protectionisme in de Kamer breed
gedeeld. Maar er was ook zorg over de verhouding
binnenlands tussen grootbedrijf en kleinbedrijf. Een
aantal Kamerleden ontvangt al geruime tijd signalen over
mkb-bedrijven die in de knel komen doordat grote
bedrijven schijnbaar eindeloos de betalingstermijn weten
op te rekken. Het midden- en kleinbedrijf staat in zulke
gevallen veelal machteloos. Grote bedrijven hebben vaak
een machtspositie en op die manier allerlei mogelijkheden om de betalingstermijn op te schroeven, soms zelfs
naar 102 dagen. Dat moeten u en ik proberen als wij bij
een winkel bepaalde zaken willen kopen, dat wij over
drie maanden eens een keer komen betalen. Daarom
dien ik de volgende motie in.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Gesthuizen, Ten Hoopen en Smeets. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 217 (31371).
De heer Elias (VVD): Hoe verhoudt de inhoud van deze
motie zich tot de contractvrijheid?
Mevrouw Gesthuizen (SP): Die contractvrijheid kennen
wij inderdaad allemaal. Daarom stellen de indieners van
de motie ook voor dat de minister dit eerst goed
onderzoekt. Daarvoor is helaas ook wat tijd nodig.
Persoonlijk zou ik het liefst zien dat volgende week een
eind wordt gemaakt aan die verschrikkelijk lange
betalingstermijnen en dat kleine leveranciers niet meer
onder druk worden gezet: wij halen jullie producten uit
de schappen. Dat is echter niet mogelijk. Er moet een
goed onderzoek komen dat ook ingaat op het punt dat de
heer Elias maakt. Contractvrijheid is er; het is ook een
groot goed. Als mensen van de wettelijke termijn van 30
dagen willen afwijken waarna rente verplicht is, moet dat
kunnen. Maar wij erkennen hier allemaal dat er sprake is
van inkoopmacht, met name bij de grotere winkelketens.
Die kunnen daarmee kleine leveranciers ernstig onder
druk zetten. Ik vind dat het dan een taak is voor de
politiek om, als dergelijke praktijken aan de gang zijn,
daaraan een einde te maken.
©

constaterende dat ook grote ondernemingen met
inkoopmacht soms in staat zijn om eenzijdig betalingsvoorwaarden van mkb-leveranciers te dicteren;

De heer Ten Hoopen (CDA): Mevrouw de voorzitter.
Vorige week werd al duidelijk dat het kabinet protectionisme stevig wil bestrijden. Dat is goed nieuws voor
onze bedrijven en het is ook goed nieuws voor onze
open economie.
De CDA-fractie krijgt veel klachten dat grote bedrijven
zoals Albert Heijn, V&D en Wehkamp te laat betalen.
Kleine leveranciers krijgen te horen dat de betalingstermijn wordt verlengd naar bijvoorbeeld naar 90 dagen en
de rente wordt vaak niet vergoed. Als het de kleine
leverancier niet bevalt, zoekt het grote bedrijf wel een
andere leverancier. Het is dus slikken of stikken. De
CDA-fractie wil dat aan deze praktijk een einde komt.
Daarom heb ik deze motie mee ingediend. Een van de
mogelijkheden is om grote bedrijven te verplichten na 30
dagen wettelijke rente te betalen. Wij zijn dan ook zeer
benieuwd naar de voorstellen van de minister.
Vorige week hebben wij samen met de SP-fractie een
andere motie ingediend. Veel bedrijven hebben het
moeilijk door de recessie. Als zij aankloppen bij de
overheid, wil de CDA-fractie dat het vooraf duidelijk is
wat de overheid wel en niet kan doen.

Tweede Kamer

24 juni 2009
TK 99

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de overheid bedrijven sneller gaat
betalen;

Protectionisme en steunmaatregelen

99-7863

Ten Hoopen
De kritiek van de VVD-fractie vind ik eerlijk gezegd
belachelijk en ook nogal tegenstrijdig. Waar was de
VVD-fractie toen EZ als regisseur optrad bij NedCar? Nog
deze week eiste de VVD-fractie op hoge toon dat de
deeltijd-WW wordt voortgezet. Dit zijn twee voorbeelden
van steun aan bedrijven en dat is nu precies waar de
motie van de CDA-fractie over gaat. Mijn fractie wil, net
als bij de deeltijd-WW, zeer terughoudend zijn met
overheidssteun aan bedrijven. Wij zijn geen voorstander
van ouderwets industriebeleid en wij zien dan ook uit
naar het onderzoek van de minister.
De heer Elias (VVD): Dit vraagt natuurlijk om enig
weerwoord, maar daar is zeer weinig tijd voor. Het verzet
van mijn fractie richtte zich op het feit dat wij 25 jaar
geleden, na pijnlijke en indringende gesprekken naar
aanleiding van de parlementaire RSV-enquête, afscheid
hebben genomen van steun aan individuele bedrijven die
anders een paar jaar later zouden omvallen. Wij hebben
ook afscheid genomen van het geven van een perverse
prikkel aan management dat denkt zijn hand te kunnen
ophouden bij de EHBO-post aan de Bezuidenhoutseweg
te Den Haag, oftewel het ministerie van Economische
Zaken. Het zijn principiële uitgangspunten en daar
moeten wij geen loopje mee nemen.

mijn af te spreken. Het gaat om misbruik van machtsposities. Ik heb daar goed naar geluisterd. Ik hoop de
Kamer in ieder geval voor 1 oktober te kunnen informeren over de uitkomsten van het onderzoek en de
eventuele oplossingsrichting. Ik neem de door mevrouw
Gesthuizen geschetste oplossingen daarin mee. Ik weet
alleen niet of ik het voor 1 oktober haal. Dat heeft te
maken met de duur van het onderzoek, dat deze zomer
van start gaat. Ik kom liever met een concreet verhaal
naar de Kamer na 1 oktober, maar dan wel voor de
behandeling van de begroting van Economische Zaken –
dan kan het daarin meegenomen worden – dan met een
half verhaal voor die datum. Dat is eigenlijk het enige
punt waar ik nog wat zorgen over heb. De urgentie is in
elk geval duidelijk en dat wij vaart moeten maken is ook
duidelijk.
Mevrouw Gesthuizen (SP): Dat is prima. Laat de
minister het aan de Kamer weten als zij het niet dreigt te
halen? Dan hoeven wij niet voor 1 oktober weer aan de
bel te trekken.

Minister Van der Hoeven: Voorzitter. Ik begin met de
motie die is ingediend door mevrouw Gesthuizen. Ik deel
haar constatering dat de mkb-leveranciers problemen
ondervinden door late betalingen door afnemers. De
motie raakt in het algemeen aan de positie van mkbondernemers ten opzichte van de grotere afnemers. Naar
aanleiding van eerdere debatten wilde ik een beeld
krijgen van de aard en de omvang van het misbruik van
inkoopmacht. Mijn onderzoek richtte zich vooral op het
eenzijdig en achteraf wijzigen van eerder overeengekomen betalingstermijnen en dat is precies waar de motie
naar vraagt.
Als het onderzoek daartoe aanleiding geeft, zal ik zeker
bekijken in hoeverre wij iets kunnen doen aan de
bestaande knelpunten. Overigens wordt hier ook op
Europees niveau aan gewerkt. Er is een nieuw richtlijnvoorstel, dat ″Late betalingen″ heet. Daarin is een
bepaling opgenomen die overheden verplicht een
voorziening te treffen om onredelijke contracten tussen
bedrijven buitenspel te zetten. De onderhandelingen over
dit voorstel zijn recent gestart. Ik steun de intentie van de
motie om de positie van het mkb te versterken.
De motie dringt aan op haast en stelt twee concrete
suggesties voor. Ik geef mee dat ik op voorhand geen
groot voorstander ben van het inperken van betalingstermijnen door de overheid, want contractvrijheid is
belangrijk voor het vrije ondernemerschap. Partijen
waarbij marktmacht helemaal niet aan de orde is,
moeten de contractvrijheid hebben om een betalingster-

Minister Van der Hoeven: Dat is goed. Als ik constateer
dat ik die datum van 1 oktober niet haal, geef ik de
Kamer een seintje en dan kan ik waarschijnlijk ook
aangeven wanneer het wel kan. Ik hecht er namelijk net
als u aan dat dit goed geregeld wordt. Het oordeel over
de motie laat ik aan de Kamer.
Dan de herziene motie van de heer Ten Hoopen. Daar
hebben we de eerste ronde al voor gehad vorige week.
Het is een relevante kwestie. Hoe ga je als overheid om
met de situatie dat grote bedrijven dreigen om te vallen
in een uitzonderlijke economische crisis, bedrijven die
van betekenis zijn voor de economie? Wat doe je als die
voor steun bij de overheid aankloppen? Wij hebben de
situatie rondom de banken gehad. Die banken zijn met
directe overheidssteun individueel geholpen. Daar
moeten wij onze ogen niet voor sluiten. Als het gevaar
bestaat dat door een tijdelijke crisis van uitzonderlijke
omvang – dit is de ernstigste crisis die we gehad hebben
sinds lange tijd – bedrijven die een normale recessie
zouden overleven, om gaan vallen en dit leidt tot een
structureel verlies aan innovatie- of duurzaamheidscapaciteit van de Nederlandse economie, dan staan wij
voor een situatie die het belang en het voortbestaan van
een individueel bedrijf overstijgt. Wat doe je dan? In de
motie wordt uitdrukkelijk geen oproep gedaan voor
individuele steun. De motie spreekt van terughoudendheid en zorgvuldigheid. Het gaat erom bedrijven
transparantie te geven over de manier waarop zij het
beste een steun in de rug kunnen krijgen. Die ondersteuning kan op heel veel manieren. Wij doen al een aantal
dingen. Ik noem de kredietgarantieregelingen en de
regeling om kenniswerkers tijdelijk bij kennisinstellingen
onder te brengen. Dit zijn twee voorbeelden van
generieke maatregelen die bedoeld zijn voor in essentie
gezonde bedrijven met toekomstperspectief. Dat wil niet
zeggen dat een dergelijke generieke maatregel voor
iedereen openstaat, want ook daar is een aantal criteria
aan verbonden.
Helder is dat de ondersteuning die wij geven generiek
moet zijn, moet passen binnen de kaders van staatssteun
en niet gericht moet zijn op het overeind houden van
bedrijven zonder toekomstperspectief. Dan speelt ook
een rol wat een bedrijf of het management zelf heeft
gedaan om overeind te blijven. Ik snap de wens om daar

Tweede Kamer

24 juni 2009
TK 99

De heer Ten Hoopen (CDA): Uiteraard moeten wij daar
geen loopje mee nemen. Het zijn generieke maatregelen
en het ging om generieke criteria. Als de VVD-fractie zo
principieel is zoals zij nu zegt, dan had zij in het kabinet
waarin zij zitting had, ook de weg niet moeten bewandelen die is gevolgd bij NedCar. Dan had zij de afgelopen
week ook niet zo’n grote mond moeten hebben over de
deeltijd-WW, die direct moest worden verlengd.
©

Protectionisme en steunmaatregelen

99-7864

Van der Hoeven
vooraf wat meer helderheid over te krijgen. Dat moet nu
gebeuren en niet op het moment dat de bedrijven aan de
deur staan te kloppen, want dat leidt tot
ad-hocbeslissingen en wat dat betreft hebben we toch in
het verleden ons lesje wel geleerd. Ik laat het oordeel
over deze motie over aan de Kamer. Ik zal het kabinet zo
snel mogelijk na het reces daarover informeren, waarbij
ik nu wel al kan aangeven dat ik de voorbereiding ervan
uiteraard doe in goed overleg met de collega’s van
Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter: Ik dank de minister voor haar antwoorden. Volgende week dinsdag wordt over de moties
gestemd.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.
Aan de orde is het spoeddebat over de wachtlijstcijfers voor de jeugd-ggz.
©
Mevrouw Langkamp (SP): Voorzitter. Bijna 29.000
kinderen wachten op psychische hulp. Dat zijn er bijna
zes maal zo veel als voor de jeugdzorg. Ook wachten
deze kinderen gemiddeld veel langer op hulp: gemiddeld
twintig weken en er zijn soms uitschieters van anderhalf
jaar. Doordat deze kinderen zo lang moeten wachten,
verergert hun problematiek. In de ggz kijken ze er
ondertussen al niet meer van op dat er zo lang moet
worden gewacht. Er is een soort gewenning opgetreden.
Hoe kan het dat er zo veel kinderen in ons land
psychische hulp nodig hebben en dat die groep steeds
groter wordt? Het is goed dat het kabinet gaat kijken
naar de oorzaken van de groeiende wachtlijst, maar
daarmee zijn de kinderen die nu op de wachtlijst staan,
niet geholpen. Wat gaat het kabinet doen voor deze
kinderen?
Uit eigen onderzoek van de minister voor Jeugd en
Gezin blijkt dat een aanzienlijke groep kinderen met
ernstige problemen niet de hulp krijgt die zij nodig heeft
en steeds opnieuw opduikt bij zorginstellingen. Het gaat
om zo’n 18.000 gezinnen. Laten het nu juist deze
kinderen zijn die regelmatig aangewezen zijn op de
jeugd-ggz. Wat gaat het kabinet doen voor deze groep
kinderen?
38% van de ggz-instellingen staat financieel in de min.
Vanaf volgend jaar wil het kabinet structureel 103 mln.
gaan bezuinigen op de geneeskundige ggz. Met de
marktwerking en de bezuinigingen zorgt het kabinet
ervoor dat de jeugd-ggz steeds zieker wordt. Hoe groot is
de kans dat de ggz-instellingen failliet zullen gaan? Welk
effect zal deze bezuiniging hebben op de wachtlijsten?
Mij lijkt dat die daardoor alleen nog maar verder zullen
groeien.
Met het voorstel om de wachtlijsten verplicht
transparant te maken, worden de ggz-instellingen in feite
alleen maar meer tegen elkaar uitgespeeld. Je kunt
kiezen waar je wordt behandeld, maar je kunt helemaal
niet kiezen als er meer vraag dan aanbod is. Het mag
niet uitmaken waar een kind woont of bij welke instelling
het terechtkomt. Ieder kind heeft recht op goede en
snelle zorg.

Tweede Kamer

Wachtlijstcijfers jeugd-ggz

Mevrouw Uitslag (CDA): Ik heb een verduidelijkende
vraag. U zegt dat het niet de bedoeling is dat er
transparantie is ten opzichte van de wachtlijsten van de
instellingen onderling. Heb ik dat goed gehoord?
Mevrouw Langkamp (SP): Dat is volgens mij geen
oplossing voor de wachtlijsten. Het wordt nu voorgespiegeld als een instrument, waarvan een prikkeling uitgaat
voor de instellingen om de wachtlijsten verder terug te
dringen. Dat werkt echter alleen maar als degene die
zorg nodig heeft, kan kiezen waar hij voor zijn zorg
terecht kan. Dat is op dit moment niet het geval. Ik
geloof dus niet in dat instrument als middel om de
wachtlijst te bestrijden.
Mevrouw Uitslag (CDA): Als dat wel het geval is, kun je
onderling uitruilen. Iemand die op de wachtlijst staat bij
instelling x, kan heel goed bij instelling y een plek
vinden. Op dit moment gebeurt dat niet.
Mevrouw Langkamp (SP): Ons streven is dat er straks
minimale wachtlijsten zullen zijn voor de jeugd-ggz en
dat het niet uitmaakt bij welke instelling je terechtkunt.
Je moet gewoon overal snelle en goede zorg krijgen.
In Drenthe heeft men de wacht- en doorlooptijden
drastisch teruggedrongen met behulp van de doorbraakmethode. Wij zijn blij dat ons herhaaldelijke pleidooi
hiervoor eindelijk gehoor heeft gekregen en de minister
zijn tweede ronde ″versnelling in de jeugd-ggz″ financieel
gaat stimuleren. Hoe wordt hieraan invulling gegeven?
Wil het kabinet de wachtlijsten structureel aanpakken,
dan moet de diagnostiek verder verbeteren. Hoe gaat het
kabinet dat stimuleren? Ook moet veel meer worden
ingezet op preventie en vroegtijdige psychische hulp in
het gezin; daarmee voorkom je immers dat in een later
stadium veel duurdere behandeling nodig is. Gaat het
kabinet inzetten op meer preventie?
©
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Voorzitter. Ik wil beginnen met een punt van orde.
Kennelijk vindt de minister wachtlijsten op zijn ministerie
ook acceptabel. Wij in ieder geval niet. Wij hebben zo’n
elf weken moeten wachten op antwoorden op vragen
over deze materie die op 1 april zijn gesteld, en waaraan
bijna alle partijen in de Kamer hebben meegedaan. Dat is
volstrekt onacceptabel. Ook ligt de indiening van de
motie die vraagt om een analyse van de arbeidsmarktsituatie in de jeugdzorg en om plannen daarvoor vóór
Verantwoordingsdag, al enige tijd achter ons. Ik vraag de
minister met klem om op zijn eigen ministerie de vaart
erin te houden; daar kunnen wij ons ook geen wachtlijsten veroorloven, net zomin als in de jeugdgezondheidszorg.
De hamvraag is: is onze jeugd gek geworden? Dit
wordt het zoveelste debat over wachtlijsten. Uiteraard
maken wij ons ernstige zorgen over de stand van zaken,
maar het heeft geen zin om alleen over de wachtlijsten te
debatteren. Dat is symptoombestrijding, want de wachtlijsten zijn het gevolg van slecht beleid. De Wet op de
jeugdzorg wordt dit najaar geëvalueerd en waar nodig
aangepast. Tot die tijd worden de debatten enigszins
gesmoord en inmiddels regent het rapporten; dat dan
weer wel.

24 juni 2009
TK 99

99-7865