Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 213

Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten en enkele andere wetten in
verband met verdere activering van de
participatie van jonggehandicapten en het
harmoniseren van de verschillende regimes
Wajong

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 10 september 2019
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen. Onder het
voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en opmerkingen
afdoende door de regering worden beantwoord acht de commissie de
openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave:
I.

II.

kst-35213-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Algemeen

2

Hoofdstuk 1 Doel en aanleiding van het wetsvoorstel

3

Hoofdstuk 2 Maatregelen
2.1 Regels voor inkomensondersteuning harmoniseren
2.2 Regels voor eindigen en herleven recht op oWajong
en Wajong2010 aanpassen
2.3 Passend werkaanbod in de oWajong en Wajong2010
harmoniseren
2.4 Studieregeling in de Wajong2010 vanaf 2020
schrappen
2.5 Uitsluitingsgrond studerende in de Wajong2015
schrappen
2.6 Instroom in de oWajong afsluiten

11
11

Hoofdstuk 3 Ontvangen commentaren en adviezen
3.1 UWV
3.2 Autoriteit Persoonsgegevens
3.3 Landelijke Cliëntenraad
3.4 Internetconsultatie

47
47
50
50
51

Artikelsgewijs

51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

39
43
44
46
46

1

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel over het verder activeren van de participatie van
jonggehandicapten en het harmoniseren van de verschillende regimes
Wajong. Deze leden onderschrijven de doelstelling van het wetsvoorstel
dat meer werken moet lonen. Het wegnemen van knelpunten die voor
mensen met een Wajong-uitkering een belemmering zijn en het harmoniseren en vereenvoudigen van de verschillende regelingen, zoals de
bekende zaagtand-constructie in de oWajong, zijn van groot belang om dit
doel te bereiken. Hierin steunen de leden van de VVD-fractie de regering.
Zij hebben wel nog enkele vagen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van onderhavig wetsvoorstel. Zij onderstrepen het doel van de regering
om de belemmeringen voor mensen met een Wajong-uitkering om te
kunnen participeren weg te nemen en de verschillende regelingen in de
Wajong te vereenvoudigen en te harmoniseren. Zij vinden het belangrijk
dat Wajongers duurzaam aan werk worden geholpen en meer kansen
krijgen op een baan met toekomstperspectief. De leden van de CDA-fractie
zijn het van harte eens met het uitgangspunt dat (meer) werken moet
lonen. Zij zijn blij dat de studiemogelijkheden voor Wajongers worden
verruimd en dat Wajongers die gaan werken het recht op een Wajonguitkering behouden. Deze leden hebben echter ook enkele vragen en
zorgen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorstel tot Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten. Met name het voornemen om via harmonisering meer duidelijkheid te scheppen, het schrappen van de studiebelemmering en het uitgangspunt dat meer werken altijd meer moet lonen kan
op steun rekenen van deze leden. Deze leden hebben echter nog enkele
vragen die ze aan de regering willen voorleggen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van de wetswijziging Wajong en hebben daar nog enkele
vragen over.
De leden van de SP-fractie zijn positief over het doel van de wet,
namelijk vereenvoudiging en harmonisatie van de Wajong. Ook zijn ze
positief over de insteek om er voor te zorgen dat werken altijd loont in de
Wajong. In het verleden hebben leden van de SP-fractie kritische
schriftelijke vragen gesteld over het feit dat werken bij de Wajong
geregeld niet loont en dat mensen er soms zelfs op achteruit gaan indien
zij gaan werken. Dat is een slechte zaak en
deze leden zijn blij dat hier actie op ondernomen is. Ook zijn deze leden
blij dat het in alle gevallen mogelijk wordt om te studeren in de Wajong
zonder gekort te worden op de Wajong-uitkering of deze te verliezen.
Daarover hebben de leden van de SP-fractie ook kritische schriftelijke
vragen gesteld en hebben zij een aangenomen motie van het lid Siderius
(Kamerstuk 31 497, nr. 188). De leden van de SP-fractie zijn blij dat studie
en school nu mogelijk zijn, hoewel zij vinden dat het te lang heeft
geduurd, daar de motie uit 2016 is. Deze leden vragen of nu in alle
gevallen is verzekerd dat meervoudig gehandicapte leerlingen die op een
cluster 3-onderwijsinstelling ingeschreven staan, aanspraak kunnen
maken op een Wajong-uitkering. Hoewel deze leden positief zijn over
bovenstaande hebben zij ook (grote) zorgen en bezwaren. Daarnaast
hebben zij nog een aantal vragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

2

De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorstel tot wijziging van diverse wetten in relatie tot de
Wajong. Als je een handicap hebt, wil je zeker kunnen zijn van een
fatsoenlijk inkomen. De wijzigingen lijken daaraan niet bij te dragen,
omdat veel mensen met een Wajong-uitkering er in inkomen op achteruit
kunnen gaan. Daarom hebben de leden van de PvdA-fractie de volgende
vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel. Deze leden vinden het van belang dat er een
solide, sociale en betrouwbare regeling is en blijft voor Wajongers. Zij
hebben grote talenten en zetten zich vaak naar beste kunnen in om mee te
doen in de samenleving. Dat verdient waardering en adequate ondersteuning. De leden van de ChristenUnie-fractie onderschrijven het
uitgangspunt om de regelgeving voor alle Wajongers te vereenvoudigen
en te harmoniseren. Zij vinden het positief dat de voorgestelde wijzigingen ervoor zorgen dat meer werken loont, dat Wajongers altijd terug
kunnen vallen op de Wajong en dat Wajongers hun uitkering behouden
als zij onderwijs volgen. Genoemde leden hebben nog enkele vragen over
het wetsvoorstel
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel. Deze leden steunen de inzet om ervoor te zorgen
dat meer werken loont voor degenen die dat kunnen. Ook kan het
harmoniseren van regelingen bijdragen aan het bestrijden van oneerlijke
verschillen die door Wajongers worden ervaren bij vergelijking met
andere regelingen. Zij vragen echter ook aandacht voor de onzekerheden
die een nieuwe wijziging met zich mee brengt, bijvoorbeeld ten aanzien
van de garantieregeling en voor degenen die op grond van een urenbeperking niet in staat zijn meer te werken.
De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van de vragen die
de leden van de hierboven genoemde fracties hebben gesteld en de
opvattingen die zij hebben over het voorstel voor Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten en enkele andere
wetten in verband met verdere activering van de participatie van
jonggehandicapten en het harmoniseren van de verschillende regimes
Wajong. De regering dankt de leden van de fracties voor hun uitgebreide
inbreng.
In deze nota gaat de regering in op de vragen en opmerkingen van de
leden van de fracties. Voor de beantwoording van de vragen is de
volgorde van het verslag aangehouden. De oorspronkelijke tekst van het
verslag is integraal opgenomen in deze nota en cursief weergegeven. Na
de passages met de vragen en opmerkingen volgt telkens de reactie van
de regering op de daarvoor weergegeven passages.
Hoofdstuk 1 Doel en aanleiding van het wetsvoorstel
1. De leden van de VVD-fractie vragen of de regering nader kan toelichten
welke voor- en nadelen er zijn voor de betrokkenen aan de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning als deze ook wordt
toegepast op werkenden in de Wajong 2015.
Antwoord op vraag 1
Het wetsvoorstel regelt dat de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning ook van toepassing is voor werkenden in de Wajong2015.
In de huidige Wajong wordt het volledige inkomen van iemand in de
Wajong2015 verrekend met de uitkering. Het toepassen van de geharmo-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

3

niseerde regeling op werkenden in de Wajong2015 heeft alleen voordelen.
Werkende Wajongers in de Wajong2015 gaan erop vooruit ten opzichte
van de huidige regeling omdat het inkomen uit arbeid niet geheel in
mindering wordt gebracht op de inkomensondersteuning bij een inkomen
boven 20 procent van het wettelijk minimumloon (WML). De grens van 20
procent WML is getrokken vanwege de hogere uitkering voor mensen die
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben van 75
procent WML. Bij een inkomen van 20 procent WML komt het totaal
inkomen op basis van de geharmoniseerde inkomensregeling uit op 76
procent WML.
Een ander belangrijk voordeel is het vergroten van eenduidigheid in de
uitvoering en uitlegbaarheid aan Wajongers. Doordat de geharmoniseerde
regeling voor inkomensondersteuning ook van toepassing is voor
werkenden in de Wajong2015 gelden voor alle Wajongers met duurzaam
geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie dezelfde regels voor
inkomensondersteuning. Hierbij moet worden aangemerkt dat de kans dat
mensen met een Wajong2015 uitkering betaalde arbeid gaat verrichten
klein is. Zo had ongeveer 1 procent van het aantal mensen met een
Wajong2015 uitkering ultimo 2018 een baan.
2. Daarnaast vragen deze leden wat de stappen zijn als iemand afziet van
een re-integratietraject. Wat voor soort begeleiding is er dan nog en wat
kan er gebeuren met de uitkering van deze persoon?
Antwoord op vraag 2
Wajongers zijn verplicht om te werken aan hun re-integratie. UWV biedt
Wajongers met arbeidsmogelijkheden hierbij actieve ondersteuning naar
werk. Het accepteren van deze ondersteuning door UWV is vrijwillig.
Wajongers hebben de mogelijkheid om af te zien van ondersteuning door
UWV. Ook als een Wajonger afziet van dienstverlening worden door UWV
met deze Wajonger afspraken gemaakt over de wijze waarop de Wajonger
zelf werkt aan re-integratie. Uitgangspunt is dat deze afspraken
handhaafbaar zijn. De afspraken worden opgenomen in het
re-integratieplan of de re-integratievisie. UWV neemt periodiek contact op
met de Wajonger om de vorderingen met hun re-integratie te monitoren.
Het aanbod van ondersteuning door UWV blijft staan. Indien een
Wajonger de afspraken niet nakomt, volgt een sanctie op basis van het
Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten vanwege het niet nakomen
van de verplichtingen uit het re-integratieplan of de re-integratievisie.
Bijvoorbeeld een verlaging van het uitkeringsbedrag gedurende een
bepaald aantal maanden.
De leden van de GroenLinks-fractie zijn positief over de ambitie van de
regering om de Wajong te vereenvoudigen, maar hebben wel zorgen over
de nieuwe geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning.
Voorts zijn deze leden positief over de overige maatregelen in het
wetsvoorstel, met name het voornemen om de studieregeling in de
Wajong2010, alsmede de uitsluitingsgrond studerende in de Wajong2015
te schrappen.
In het wetsvoorstel wordt erg de nadruk gelegd op het uitgangspunt dat
meer werken moet lonen. 3. De leden van de GroenLinks-fractie vragen
hoe de regering kijkt naar al die Wajongers die met veel moeite een baan
hebben gevonden en daar naar tevredenheid werken, zij het niet fulltime.
Is de regering van mening dat deze mensen allemaal meer moeten gaan
werken? 4. Is de regering het met de leden van de GroenLinks-fractie eens
dat een financiële prikkel voor deze groep niet werkt, omdat zij juist

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

4

gemotiveerd zijn om te werken, maar soms niet meer kunnen werken
door hun arbeidsbeperking?
Antwoord op vragen 3 en 4
De wijzigingen leggen geen verplichting op om meer te gaan werken. In
de huidige situatie kan het echter zo zijn dat een Wajonger die meer uren
gaat werken erop achteruit gaat. De regering is van mening dat Wajongers
er in inkomen op vooruit moeten gaan als ze meer gaan werken. De
geharmoniseerde regeling zorgt er daarom voor dat het voor werkenden
in de oWajong en Wajong2010 aantrekkelijker wordt om meer te gaan
werken. Hiervan kan een financiële prikkel uit gaan om meer te gaan
werken als dat voor de betrokkene mogelijk is.
De leden van de SP-fractie vragen om een reactie op de petitie
«Verander de participatiewet!».1 5. Is de regering bereid de korting op de
Wajong-uitkering van 75 procent naar 70 procent wettelijk minimumloon
(WML) ongedaan te maken?
Antwoord op vraag 5
De uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen is met de verlaging
van 75 procent naar 70 procent WML meer in lijn gebracht met de
uitkering van jonggehandicapten in de Participatiewet. Omdat beide
groepen jonggehandicapt zijn en zij beiden onder de banenafspraak vallen
is de regering niet voornemens om de wijziging ongedaan te maken.
Daarbij moet worden aangemerkt dat in het Sociaal Akkoord (april 2013)
een overdracht van Wajongers met arbeidsvermogen van het UWV naar
gemeenten was voorzien, met naast een uitkeringsverlaging ook de
bijbehorende partnerinkomens- en vermogenstoets. In het bijstandakkoord (afspraken tussen het vorige kabinet, D66, CU en SGP; februari
2014) is ruimte gevonden om de mensen uit het zittend bestand bij het
UWV te houden met behoud van een individuele Wajonguitkering. Hierbij
is wel afgesproken dat voor Wajongers met arbeidsvermogen de uitkering
werd verlaagd van 75 procent naar 70 procent WML.
6. De leden van de SP-fractie vinden het erg teleurstellend dat de
Belastingdienst niet bereid is om te bezien of een inclusietoeslag
ingevoerd kan worden. Vindt de regering dit ook spijtig? Deze leden
denken dat een inclusietoeslag vanuit de Belastingdienst een mooie
oplossing zou kunnen zijn, omdat mensen met een beperking die werken
dan niet meer onder het bijstandsregime hoeven te vallen. Als zij wel
onder het bijstandsregime gaan vallen, blijven ze altijd financieel
afhankelijk van anderen, omdat ze aan allerlei verplichtingen moeten
voldoen van de bijstand, zoals de kostendelersnorm en het beperkt
mogen hebben van spaargeld. De leden van de SP-fractie zien graag een
reactie tegemoet.
Antwoord op vraag 6
Door verschillende partijen, waaronder de LCR, vakbonden en een aantal
andere maatschappelijke organisaties, is een voorstel voor een inclusietoeslag gedaan als alternatief in het kader van de uitwerking van het
breed offensief. In de kern is het voorstel om een aparte toeslag in te
voeren die via de werkgever aan de werknemer wordt toegekend om te
voorkomen dat iemand met een beperking die werkt aangewezen blijft op
aanvullende bijstand. Het voorstel beoogt vooral een alternatief te zijn
voor de voorstellen tot wijziging van de Participatiewet.
1

https://actie.degoedezaak.org/petitions/verander-de-participatiewet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

5

De regering heeft in brieven van 20 november 2018 en 23 mei 2019 over
«breed offensief» uitdrukkelijk aangegeven dat dit voorstel buiten de
kaders valt van de Participatiewet en meer iets is voor de langere termijn
agenda. Een onderzoek is daarom nu niet aan de orde. De inclusietoeslag
zou bovendien een majeure stelselwijziging betekenen die een grote
impact heeft voor de uitvoering. Omdat de regering werken voor mensen
met loonkostensubsidie wel meer lonend wil maken is zij voornemens de
Participatiewet te wijzigen. Door hier een aparte vrijlating te maken voor
mensen die in deeltijd met loonkostensubsidie werken. Het wetsvoorstel
tot wijziging van de Participatiewet zal naar verwachting in de tweede
helft van dit jaar bij de Kamer wordt ingediend.
7. Kan de regering tevens reageren op de kritiek van de FNV? De FNV zegt
dat arbeidsdeskundigen nu vaak niet kunnen aangeven wat een Wajonger
gaat krijgen als zijn werksituatie verandert. De leden van de SP-fractie
vinden dit zorgelijk. Zullen jonggehandicapten met de nieuwe wet wel die
duidelijkheid kunnen krijgen?
Antwoord op vraag 7
De regering herkent het signaal van de FNV over de uitlegbaarheid van de
inkomensregels en de weerbarstigheid om vast te stellen wat het effect zal
zijn van een werksituatie die verandert. Ook UWV heeft hierover in de
uitvoeringstoets bij het wetsvoorstel opmerkingen gemaakt. Voorlichting
en communicatie over de wijzigingen zijn daarom onderdeel van de
implementatie van de wijzigingen. Voor de geharmoniseerde regeling
voor inkomensondersteuning wordt door UWV een online rekentool
ontwikkeld als hulpmiddel voor Wajongers om de financiële gevolgen van
bijvoorbeeld meer inkomsten te kunnen doorrekenen. De rekentool geldt
voor de berekening van het totaal inkomen op basis van het inkomen uit
arbeid en de inkomensondersteuning door UWV. Hierin worden de
gevolgen voor de toeslagen niet meegenomen. Kernboodschap is dat
Wajongers van iedere verdiende euro minimaal 30 cent behouden.
De leden van de SP-fractie kunnen zich om te beginnen herkennen in
kritiek van de Raad van State dat er ongelijkheid is ten opzichte van
jonggehandicapten die onder de Participatiewet vallen. Deze leden vinden
het in zijn geheel onterecht dat jonggehandicapten met arbeidsvermogen
geen Wajong-uitkering meer krijgen, maar worden afgescheept met de
bijstand. Zij vinden dit een zeer onrechtvaardige maatregel die ervoor
zorgt dat jonggehandicapten in de Participatiewet een veel slechtere
positie hebben dan vergelijkbare jonggehandicapten in de Wajong, onder
andere vanwege de partnerinkomens- en vermogenstoets. 8. Erkent de
regering dit en is zij bereid dit kwalijke beleid terug te draaien?
Antwoord op vraag 8
De uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen is met de verlaging
van 75 procent naar 70 procent WML in lijn gebracht met de uitkering van
jonggehandicapten in de Participatiewet. Omdat beide groepen jonggehandicapt zijn en zij beiden onder de banenafspraak vallen is de regering
niet voornemens om de wijziging ongedaan te maken. Daarbij moet
worden aangemerkt dat in het Sociaal Akkoord (april 2013) een overdracht
van Wajongers met arbeidsvermogen van het UWV naar gemeenten was
voorzien, met naast een uitkeringsverlaging ook de bijbehorende
partnerinkomens- en vermogenstoets. In het bijstandakkoord (afspraken
tussen het vorige kabinet, D66, CU en SGP; februari 2014) is ruimte
gevonden om de mensen uit het zittend bestand bij het UWV te houden
met behoud van een individuele Wajonguitkering. Hierbij is wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

6

afgesproken dat voor Wajongers met arbeidsvermogen de uitkering werd
verlaagd van 75 procent naar 70 procent WML.
9. Erkent de regering dat haar beantwoording niks wegneemt van de
ongelijkheid die de Raad van State constateert tussen vergelijkbare
groepen jonggehandicapten in de Participatiewet en de Wajong? 10. Kan
de regering nader ingaan op de kritiek? 11. Is zij bereid mogelijkheden te
onderzoeken om het regime in de Participatiewet gelijk te trekken met het
Wajong-regime op dit punt?
Antwoord op vragen 9 t/m 11
De regering erkent dat er verschillen zijn tussen jonggehandicapten in de
Participatiewet en jonggehandicapten in de Wajong. De verschillen in
behandeling van mensen in soortgelijke omstandigheden in de Participatiewet en de verschillende regelingen in de Wajong zijn ontstaan door het
respecteren van bestaande rechten bij beleidswijzigingen. Sinds 2015
vallen mensen met een arbeidsbeperking die mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben of niet-duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben onder de Participatiewet. Voor die groep die vóór 1 januari
2015 al in de oWajong en de Wajong2010 zat is destijds besloten om
bestaande rechten te respecteren en hen niet onder de Participatiewet te
brengen. Voor de mensen die vóór 1 januari 2015 al in de oWajong of
Wajong2010 zaten geldt daarom ten opzichte van mensen in de Participatiewet andere regels, ook met betrekking tot het verrekenen van inkomen.
Deze verschillen zijn inherent aan het karakter van deze regelingen.
Daarbinnen zoekt de regering naar mogelijkheden om de uitgangspunten
in de Wajong en de Participatiewet zoveel mogelijk met elkaar in lijn te
brengen. Zo is de regering van mening dat werken voor mensen met een
beperking, zowel in de Wajong als de Participatiewet, moet lonen. Dit
uitgangspunt staat centraal in het wetsvoorstel vereenvoudiging Wajong
en wordt ook gehanteerd bij het voorgenomen wetsvoorstel tot wijziging
van de Participatiewet met betrekking tot het uitwerken van maatregelen
in het kader van het breed offensief. Laatstgenoemd wetsvoorstel zal naar
verwachting in de tweede helft van dit jaar bij de Kamer worden
ingediend.
De Raad van State schrijft: «De soortgelijke jonggehandicapte in de
Participatiewet kan – met behoud van uitkering – zonder inkomstenverrekening een gedeelte van zijn verdiende inkomen behouden, en vervolgens
worden additionele inkomsten volledig verrekend.» 12. Op welke regeling
wordt exact gedoeld? 13. In hoeverre kan iemand in de Participatiewet
hier rechten aan ontlenen? 14. Hoe vaak wordt een beroep op deze
regeling door een jonggehandicapte toegewezen en hoe vaak wordt dit
afgewezen? 15. Hoe vaak wordt überhaupt op deze regeling een beroep
gedaan, hoe vaak wordt deze toegewezen en hoe vaak afgewezen? 16.
Welke onderzoeken zijn hierover bekend? 17. Erkent de regering dat
gemeenten dit verschillend toepassen en er dus rechtsongelijkheid is? 18.
Waarom formuleert de regering het niet als recht? 19. Erkent de regering
dat de Participatiewet niet geschikt is voor jonggehandicapten?
Antwoord op vragen 12 t/m 19
De regeling waar hierop wordt gedoeld betreft de algemene vrijlatingsregeling van inkomsten uit arbeid zoals opgenomen in artikel 31, tweede lid,
onder r van de Participatiewet. Het recht op bijstand zoals opgenomen in
de Participatiewet is het vangnet van de Nederlandse sociale zekerheid en
is complementair aan alle vermogens- en inkomensbestanddelen
waarover de belanghebbende die een beroep op bijstand doet, (redelijkerwijs) kan beschikken. De Participatiewet regelt in artikel 31 tweede lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

7

expliciet welke inkomensbestanddelen niet tot de middelen worden
gerekend. Hiertoe behoren onder andere – voor zover het betreft personen
van 27 jaar tot de pensioengerechtigde leeftijd – inkomsten uit arbeid tot
25 procent van deze inkomsten met een maximum van € 211,– per maand
gedurende zes maanden, indien dit naar het oordeel van het college moet
bijdragen aan de arbeidsinschakeling. De regering beschikt niet over
specifieke (onderzoeks-) informatie hoe vaak jonggehandicapten een
beroep op deze regeling doen. De regering heeft geen concrete aanwijzingen om te veronderstellen dat bij de toepassing sprake zou zijn van
rechtsongelijkheid en wijst erop dat deze vrijlatingsregeling wettelijk is
genormeerd. Voorts kent de Participatiewet een genormeerde structurele
vrijlating van inkomsten uit arbeid tot 15 procent van deze inkomsten met
een maximum van € 133,45 per maand indien het een persoon betreft die
medisch urenbeperkt is.
Doel van de Participatiewet is om mensen met arbeidsvermogen die
vallen onder de doelgroep van de Participatiewet naar werk toe te leiden,
bij voorkeur naar regulier werk. Daarmee beoogt de Participatiewet
geschikt te zijn voorjonggehandicapten. De uitvoering van de Participatiewet wordt gevolgd via monitoring en evaluatie. Uit de laatste monitor2
komt naar voren dat gemeenten steeds beter bekend zijn met de nieuwe
doelgroep. Ook stijgt het aantal verstrekte loonkostensubsidies gestaag. In
het najaar komt de evaluatie van de Participatiewet beschikbaar zodat de
Kamer zich op basis van onderzoek een beeld kan vormen over de
werking van de Participatiewet.
Het voorgaande laat onverlet dat de arbeidsdeelname van mensen met
een arbeidsbeperking met kracht bevorderd moet worden. Het bieden van
goede ondersteuning aan deze mensen vergt grote inspanningen van alle
partijen: van gemeenten, werkgevers, de mensen zelf en het Rijk. Daarom
heb ik in het najaar van 2018 samen met betrokken partijen het breed
offensief gelanceerd om meer mensen met een beperking aan werk te
helpen. Over de laatste stand van zaken van de uitwerking van het breed
offensief heb ik de Kamer geïnformeerd bij brief van 23 mei 20193.
De Raad van State heeft ook kritiek op het feit dat in de Wet werk en
inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) het recht op uitkering bij te veel
inkomsten eerder wordt beëindigd en herleving van een eerder recht
enkel plaatsvindt indien dit binnen vijf jaar na beëindiging van dat eerdere
recht gebeurt. 20. Is de regering bereid om de regeling van de WIA ook
tot pensioengerechtigde leeftijd herroepbaar te maken? 21. Is de regering
bereid dit te onderzoeken?
Antwoord op vragen 20 en 21
De Wajong en de WIA zijn verschillende regelingen die andere doelen
dienen en elk hun eigen kenmerken hebben. Een uitbreiding van de
termijn waarin het recht kan herleven in de WIA en de WAO is op dit
moment niet aan de orde. Dat neemt niet weg dat de regering het
belangrijk vindt dat ook WIA-gerechtigden gestimuleerd worden om
(meer) te gaan werken. Nu lopen WIA-gerechtigden het risico dat het
accepteren van een baan dat zij, in geval van verlies van die baan, leidt tot
een lagere uitkering in de toekomst. Dat vormt een drempel om werk te
zoeken. De regering heeft aangekondigd deze drempel weg te nemen,
door te regelen dat wanneer een WIA-gerechtigde meer gaat verdienen
dan zijn of haar actuele restverdiencapaciteit dit inkomen 5 jaar lang geen
aanleiding is voor het doen van een herbeoordeling. Voor
2
3

Kamerstukken II 2017/18, 34 352, nr. 76.
Kamerstukken II 2018/19, 34 352, nr. 163.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

8

WIA-gerechtigden wordt het aantrekkelijker om te gaan werken. De
verschillen in karakter van Wajong (voorziening) en WIA (verzekering)
rechtvaardigen een verschil in de mogelijkheid om het recht op deze
uitkering te laten herleven.
De leden van de SP-fractie vinden het met de Raad van State onbegrijpelijk dat de loondispensatie in de Wajong niet gelijk is afgeschaft en
vervangen door loonkostensubsidie, zoals in de Participatiewet. 22. Kan
de regering nader ingaan op de kritiek van de Raad van State? Loondispensatie vinden deze leden oneerlijk, ook in de Wajong.
Antwoord op vraag 22
Uit verkenning van de invoering van loondispensatie in de Participatiewet
is gebleken dat het toepassen van het instrument loondispensatie in de
Participatiewet leidt tot complexiteit4. Zo lukt het niet om loondispensatie
in de Participatiewet in te voeren zonder dat sprake is van zwaardere
administratieve lasten voor de werknemers die het betreft. Ook hebben
gemeenten aangegeven dat invoering van loondispensatie in de Participatiewet ook voor hen een aanzienlijke verzwaring van de uitvoeringslast tot
gevolg heeft en een lange implementatieperiode kent. Voorts is bij de
uitwerking gebleken dat de beoogde versimpeling voor werkgevers ook
lastig te realiseren is.
Bovengenoemde redenen zijn aanleiding geweest om het instrument
loondispensatie niet in te voeren in de Participatiewet. Deze discussie is
echter niet een op een te vertalen naar de Wajong. Er is in de Wajong
bijvoorbeeld geen sprake van een partnerinkomens- en vermogenstoets.
Het instrument loondispensatie wordt in de Wajong daarnaast al jaren
toegepast. De bezwaren van een verzwaring van de administratieve lasten
voor werknemers en verzwaring van de uitvoeringslast gaat niet op voor
de Wajong. Het introduceren van loonkostensubsidie in de Wajong zou
juist het tegengestelde effect hebben. Voor de uitvoering betekent het
vervangen van loondispensatie in de Wajong door loonkostensubsidie dat
UWV loonkostensubsidie moet gaan uitbetalen aan werkgevers, daar
waar vooralsnog geen directe betalingsrelatie met werkgevers bestaat.
Momenteel werken circa 18.000 Wajongers met loondispensatie. Dit
betekent dat bij de overgang van loondispensatie naar loonkostensubsidie
naar verwachting een vorm van overgangsrecht noodzakelijk zal zijn. Voor
de uitvoering van de Wajong betekent dit dat (opnieuw) verschillende
regimes naast elkaar blijven bestaan. Het invoeren van het instrument
loonkostensubsidie in de Wajong leidt daarmee tot het vergroten van de
complexiteit voor de uitvoering van de Wajong.
23. Erkent de regering dat het verkrijgen van een volwaardig loon beter is
voor het gevoel om mee te kunnen doen in de maatschappij?
Antwoord op vraag 23
De regering vindt het belangrijk dat het totaalinkomen van mensen die
vanuit de Wajong gaan werken met loondispensatie hoger uitkomt dan
het voor hen geldende sociaal minimum. Als mensen gaan werken, en als
mensen méér gaan werken, wil de regering dat ze er echt op vooruit gaan.
Verder acht de regering het van belang dat hun inkomen gaat naar een
niveau conform het minimumloon, naar rato van het aantal uren dat zij
werken. Daarom worden met voorliggend wetsvoorstel de regels voor
inkomensondersteuning binnen de Wajong geharmoniseerd.

4

Kamerstukken II 2018/19, 34 352, nr. 115.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

9

24. Is het waar dat ook in het voorliggend voorstel mensen met loondispensatie minder of geen pensioen opbouwen en mensen met loonkostensubsidie wel? Zo ja, erkent de regering dat dit ongelijkheid creëert tussen
soortgelijke groepen in de Wajong en de Participatiewet? 25. Kan de
regering een aantal rekenvoorbeelden geven over hoe de pensioenvorming uitwerkt voor verschillende groepen in de Wajong en Participatiewet met loondispensatie en loonkostensubsidie? 26. Is de regering
bereid de loondispensatie in de Wajong te vervangen door loonkostensubsidie? Zo nee, is de regering bereid de pensioenopbouw voor mensen
met loondispensatie met een verrekeningsfactor te verhogen analoog aan
de factor loonwaarde? 27. Zijn er nog andere gevolgen voor de pensioenopbouw van mensen als gevolg van deze wetswijziging?
Antwoord op vragen 24 t/m 27
De regering kiest ervoor om het instrument loondispensatie dat in de
Wajong al jaren wordt toegepast te behouden en de regels voor
inkomensondersteuning binnen de Wajong te harmoniseren. Voorliggend
wetsvoorstel heeft ten opzichte van de huidige situatie geen gevolg voor
de pensioenopbouw voor Wajongers die werken met loondispensatie.
Voor het instrument loondispensatie wordt de loonwaarde vastgesteld. De
werkgever betaalt het loon dat overeenkomt met de loonwaarde. Het
inkomen van de Wajonger wordt door UWV aangevuld met een uitkering.
De grondslag voor de pensioenopbouw wordt gevormd door het loon dat
een werknemer ontvangt. Omdat de inkomensondersteuning door UWV
niet als loon wordt aangemerkt wordt hierover geen pensioen
opgebouwd.
Het verhogen van de pensioenopbouw door te werken met een verrekeningsfactor analoog aan de factor loonwaarde is eerder verkend. De
Stichting van de Arbeid heeft in 2010 ten behoeve van pensioenopbouw
voor Wajongers – die reeds met loondispensatie kunnen werken –
voorgesteld om voor loondispensanten de AOW-franchise te verlagen
naar rato van iemands loonwaardefactor. Met zo’n verlaagde
AOW-franchise kan iemand die werkt met loondispensatie op basis van
een loonwaarde van 50 procent WML ongeveer half zo veel aanvullend
pensioen opbouwen als een werknemer zonder beperking. Het voorstel
van een AOW-franchise naar rato van de loonwaardefactor voor loondispensanten is in 2016 al verkend samen met de toenmalige Staatssecretaris van Financiën. Daaruit bleek dat dit een ingrijpende fiscale wijziging
is die complexiteitsverhogend en daarmee lastig uitvoerbaar en
handhaafbaar is5.
De leden van de SGP-fractie begrijpen dat het harmoniseren geen doel
op zich is van dit wetsvoorstel. Dat laat onverlet dat de Afdeling
advisering van de Raad van State volgens deze leden terecht wijst op het
belang om te onderzoeken of verdergaande harmonisatie mogelijk is,
zeker wanneer het gaat om vergelijkbare groepen die nu op basis van
uiteenlopende wettelijke kaders verschillend behandeld worden. 28. Deze
leden vragen op welke wijze de regering naast het traject van dit
wetsvoorstel de komende tijd wil onderzoeken in hoeverre verdergaande
harmonisatie mogelijk en nodig is.
Antwoord op vraag 28

5

Zie ook de brief van de toenmalige Staatssecretaris van SZW aan de Stichting van de Arbeid
d.d. 7 oktober 2016: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/10/07/
aanbiedingsbrief-reactie-aan-de-star-voorstel-pensioenopbouw-wajongers-metloondispensatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

10

De verschillen in behandeling van mensen in soortgelijke omstandigheden in de Participatiewet en de verschillende regelingen in de Wajong
zijn ontstaan door het respecteren van bestaande rechten bij beleidswijzigingen. Zie ook het antwoord op de vragen 9 t/m 11. Daarbinnen zoekt de
regering naar mogelijkheden om de regelingen te harmoniseren door bij
beleidswijzigingen in de Participatiewet en in de Wajong telkens de
afweging te maken of harmonisatie mogelijk en nodig is. Daarbij moet
telkens rekening worden gehouden met de verschillen in karakter tussen
de Wajong als voorziening en de Participatiewet als vangnet. In het kader
van de brede agenda van «Breed offensief» wordt gezocht naar
versterking van instrumenten om de arbeidsmarktkansen voor mensen
met een beperking te vergroten. Daarbij wordt naast de Participatiewet
doelgroep ook gekeken naar mensen met een arbeidshandicap die onder
de verantwoordelijkheid van UWV vallen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat het stimuleren tot meer werk
voor de regering centraal staat in dit wetsvoorstel. Hoezeer deze leden dit
uitgangspunt ook delen, vragen zij zich wel af hoe de regering rekenschap
geeft van het feit dat voor veel Wajongers een groei niet reëel is. Deze
leden hebben in de toelichting een uiteenzetting gemist van de uitgangspunten die ten grondslag (moeten) liggen aan een rechtvaardig stelsel van
inkomensondersteuning in de Wajong. 29. Hoe verhouden zich bijvoorbeeld de berekeningen die uitgaan van de mogelijkheid om toe te groeien
naar 100 procent WML tot het gegeven dat, gelet op de gemiddelde
arbeidsduur van de doelgroep, velen dit percentage nooit zullen halen?
Vindt de regering het billijk dat Wajongers zelfs meer kunnen verdienen
dan 100 procent WML of dient dit percentage de grens te zijn, behoudens
overgangsrecht? Deze leden ontvangen graag een nadere uiteenzetting.
Antwoord op vraag 29
De Wajong is een voorziening voor jonggehandicapten met een uitkering
op het niveau van het sociaal minimum voor een alleenstaande, zonder
een vermogens en partnerinkomenstoets. Voor de regering staat voorop
dat mensen met een Wajonguitkering zeker moeten zijn van inkomensondersteuning. Uitgangspunt daarbij is dat voor mensen die niet zelfstandig
het minimumloon kunnen verdienen, (meer) werken moet lonen en dat
ontwikkeling en eventueel uitkeringsonafhankelijkheid niet worden
belemmerd. De regering kiest voor een systeem waarbij het totale
inkomen stijgt naarmate iemand meer uren per week werkt tot het niveau
van 100 procent WML bij voltijds werk. Door de systematiek van de
Wajong is het totaal inkomen (inkomen uit arbeid en inkomensondersteuning) voor iemand die vanuit de Wajong met een medische
urenbeperking werkt hoger dan het wettelijk minimumloon voor het
aantal gewerkte uren. Wajongers die werken zonder loondispensatie met
een functie boven WML kunnen volledig uitkeringsonafhankelijk worden
en een inkomen van meer dan 100 procent WML vergaren.
Hoofdstuk 2 Maatregelen
2.1 Regels voor inkomensondersteuning harmoniseren
De leden van de VVD-fractie lezen dat oWajongers meer overhouden
van extra’s boven het maandinkomen. 30. Tellen deze extra’s door de
nieuwe manier van verreken nu als gewerkte uren? Om te voorkomen dat
werkende Wajongers er op achteruit gaan als de geharmoniseerde
regeling inwerking treedt, ontvangen zij een individueel garantiebedrag.
De leden van de VVD-fractie vragen de regering wanneer een werkende
Wajonger een eenmalige extra ontvangt of dit dan verrekend wordt met
dit garantiebedrag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

11

Antwoord op vraag 30
De regering maakt van de gelegenheid gebruik om uw Kamer in de
beantwoording van deze vraag te informeren over de stand van zaken van
de verkenning voor opties om extra’s (zoals een bonus of gratificatie)
boven het maandinkomen niet te verrekenen met de inkomensondersteuning. Deze verkenning isaangekondigd in antwoorden op de vragen
van de leden Nijkerken-de Haan en Aukje de Vries (beiden VVD) over een
bericht op facebook (ingezonden 4 april 2019)6. Het vrijstellen van extra’s
boven het maandinkomen vergt dat UWV kan beschikken over
betrouwbare gegevens over de feitelijke hoogte van deze extra’s.
UWV geeft aan dat dit slechts na aanpassing van de Wet op de loonbelasting 1964 uitvoerbaar is. Alleen door naast een extra uitkering voor 25en 40-jaar dienstjubilea ook andere extra’s uit te sluiten van het
loonbegrip, kunnen deze inkomsten buiten de verrekening van de
uitkering blijven. Dit zou ertoe leiden dat deze extra uitkering en andere
extra’s niet worden meegenomen in de verrekening van de uitkering. Een
dergelijke uitbreiding acht de regering vanwege de generieke
doorwerking naar alle werknemers disproportioneel. Dit laat onverlet dat
met de voorgestelde geharmoniseerde inkomensregeling Wajongers bij
het ontvangen van extra’s boven het maandinkomen in ieder geval
minimaal 30 procent behouden.
Voor de Wajongers die in het kader van de garantieregeling een uitkering
ontvangen ter hoogte van het garantiebedrag, geldt dat zij eenmalige
beloningen volledig kunnen behouden. Bij een (tijdelijke) toename van het
inkomen door bijvoorbeeld een extra bovenop het maandinkomen blijft
het garantiebedrag van toepassing.
31. De leden van de VVD-fractie vragen hoelang werkende Wajongers
aanspraak kunnen maken op een individueel garantiebedrag voor de
Wajong-uitkering. 32. Hoe valt het voor betrokkenen na te rekenen of zij
het juiste bedrag ontvangen hebben? Is de regering bereid hiertoe een
eenvoudige rekentool te ontwikkelen die betrokkenen of hun begeleiders
zelf kunnen invullen?
Antwoord op vragen 31 en 32
De aanspraak op het garantiebedrag is niet in duur beperkt, maar is
afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden van de jonggehandicapte. De aanspraak op het garantiebedrag vervalt indien de inkomensondersteuning op grond van de nieuwe regels gedurende een aaneengesloten periode van twee maanden hoger is dan het garantiebedrag of
indien gedurende een aaneengesloten periode van twee maanden geen
inkomen is genoten. Dit betekent dat de jonggehandicapte aanspraak
maakt op het garantiebedrag voor zolang de dienstbetrekking voortduurt
en de jonggehandicapte hetzelfde aantal uren of meer uren werkt. Indien
de jonggehandicapte van baan wisselt maakt de jonggehandicapte tijdens
de nieuwe dienstbetrekking aanspraak op het garantiebedrag als die
nieuwe dienstbetrekking binnen twee maanden na einde van de eerdere
dienstbetrekking start. Als de jonggehandicapte minder uren gaat werken
en daardoor minder inkomen geniet kan dat tot gevolg hebben dat de
inkomensondersteuning op basis van de voorliggende wetgeving het
garantiebedrag overstijgt. Als deze situatie minimaal twee maanden
voortduurt vervalt de aanspraak op het garantiebedrag.

6

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2471

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

12

Het garantiebedrag wordt door UWV berekend op basis van het gemiddelde inkomen over een periode voorafgaand aan de inwerkingtreding
van de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning. Deze
periode zal worden vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur
waarbij de periode voor verschillende gevallen verschillend kan worden
vastgesteld. Op basis van de uitvoeringstoets van UWV wordt gedacht
aan het gemiddelde inkomen in de maanden september, oktober en
november van het jaar voorafgaand aan de inwerkingtreding. De maand
december wordt buiten beschouwing gelaten omdat deze maand niet
representatief is voor het gemiddelde inkomen gedurende een jaar.
Het vaststellen van het garantiebedrag is maatwerk. De hoogte hangt af
van het gemiddelde inkomen in een voorgaande periode en de van
toepassing zijnde inkomensregeling (oWajong, Breman-regeling,
werkregeling, voortgezette werkregeling). Wajongers in loondienst met
uitzondering van diegene die in december zijn begonnen met werken,
ontvangen bij vaststelling van de hoogte van het garantiebedrag in de
eerste maand na inwerkingtreding de berekening van dit garantiebedrag.
Hierin wordt inzichtelijk gemaakt hoe het garantiebedrag door UWV
berekend is. UWV is daarnaast voornemens om voor het berekenen van
de hoogte van de uitkering op basis van de nieuwe inkomensregeling een
nieuwe rekentool in het leven te roepen. Met deze rekentool én de
ontvangen beslissing garantiebedrag kan de Wajonger een inschatting
maken of de nieuwe inkomensregeling gunstiger of minder gunstig
uitpakt. De defintieve berekening en beslissing zal door UWV worden
uitgevoerd. Duidelijke communicatie richting de Wajonger is hierbij van
groot belang.
33. Er staat dat werkende Wajongers er niet direct op achteruit kunnen
gaan. Wat wordt bedoeld met direct?
Antwoord op vraag 33
Met direct wordt bedoeld dat Wajongers die werken er door inwerkingtreding van het wetsvoorstel in totaalinkomen niet op achteruit gaan door
het instellen van het garantiebedrag. Wijzigingen in de persoonlijke
(werk)situatie kunnen echter, net als onder de huidige wetgeving, wel
leiden tot een inkomensachteruitgang.
34. De leden van de VVD-fractie vragen hoeveel mensen met een
oWajong-uitkering via de Bremanregeling meer dan het WML verdienen
(tot aan maximaal 120 procent WML). 35. Kan het voor deze groep dan
betekenen dat, door de systematiek van het garantiebedrag, het
uitgangspunt van meer werken moet meer lonen niet gaat gelden? 36.
Hoe groot is deze groep?
Antwoord op vragen 34 t/m 36
Het aantal mensen in de Bremanregeling bedraagt jaarlijks circa 3.000.
Ook voor mensen in de Bremanregeling geldt het overgangsregime als zij
werken op de dag voorafgaand aan de inwerkingtreding van de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning. De jonggehandicapte
maakt aanspraak op het garantiebedrag voor zolang de dienstbetrekking
voortduurt en de jonggehandicapte hetzelfde aantal uren of meer uren
werkt. Als een jonggehandicapte in de Bremanregeling te maken krijgt
met het garantiebedrag en de inkomsten uit arbeid nemen toe, dan neemt
ook het totaal inkomen toe. Ook voor hen geldt daarmee dat meer werken
gaat lonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

13

In de huidige situatie is het zo dat Wajongers die stoppen met werken
teruggaan naar het niveau van de grondslag. Voor Wajongers met
arbeidsvermogen is dit 70 procent WML. Voor Wajongers in de Bremanregeling kan dit betekenen dat zij van 120 procent WML naar 70 procent
WML gaan als zij stoppen met werken. In de nieuwe situatie vervalt de
aanspraak op het garantiebedrag indien de inkomensondersteuning op
grond van de nieuwe regels gedurende een aaneengesloten periode van
twee maanden hoger is dan het garantiebedrag. Dit betekent bijvoorbeeld
dat de jonggehandicapte aanspraak maakt op het garantiebedrag voor
zolang de dienstbetrekking voortduurt of binnen twee maanden na einde
dienstbetrekking een nieuwe dienstbetrekking wordt gestart, tot het
moment dat de inkomensondersteuning op basis van voorliggende
wetgeving het garantiebedrag gedurende twee maanden overstijgt.
Het is niet mogelijk om al te zeggen hoeveel mensen te maken krijgen met
het garantiebedrag. Hiervoor is namelijk een inschatting nodig van het
aantal mensen dat op de dag voor inwerkingtreding van het wetsvoorstel
werkt en inkomensondersteuning ontvangt die hoger is dan de inkomensondersteuning die de betreffende Wajonger op basis van de geharmoniseerde regeling zou gaan ontvangen.
De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen over mogelijk inkomensverlies voor mensen met een medische urenbeperking en over hun
toekomstperspectief. In het wetsvoorstel wordt door de voorgestelde
regels voor het berekenen van de uitkering en het loslaten van de
Bremanregeling, naar het oordeel van deze leden, onvoldoende rekening
gehouden met het feit dat mensen met een medische urenbeperking wel
meer willen, maar niet meer kunnen werken. Voorkomen moet worden
dat mensen die als gevolg van hun beperking niet fulltime kunnen
werken, hun hele leven onder het WML blijven vallen en daarmee onder
het bijstandsregime met de bijbehorende plichten en sancties. 37. Kan de
regering aangeven hoe het uitgangspunt van het wetsvoorstel, dat werken
moet lonen, zich verhoudt tot mensen met een medische beperking? 38.
Is de regering het met deze leden eens dat het wetsvoorstel voor deze
groep mensen geen vooruitgang betekent en hen niet stimuleert,
integendeel demotiveert, om te studeren en te werken, omdat zij er
financieel niet beter van worden? Deze leden zien graag een uitgebreide
toelichting van de regering en een oplossing voor dit probleem tegemoet.
Antwoord op vragen 37 en 38
In reactie op de zorgen van de leden van de CDA-fractie dat Wajongers
met een medische urenbeperking hun hele leven onder WML blijven en
daarmee onder bijstandsregime en bijbehorende plichten en sancties wil
ik aangeven dat de Wajong, anders dan de Participatiewet een individueel
uitkeringsrecht betreft zonder vermogens- en partnerinkomenstoets. De
basis voor Wajongers betreft een individueel inkomen op het niveau van
het sociaal minimum voor een alleenstaande.
De regering is het niet met deze leden eens dat het wetsvoorstel mensen
met een medische urenbeperking niet stimuleert om te studeren en te
werken. Ook voor mensen met een medische urenbeperking geldt dat
(meer) werken in de nieuwe inkomensregeling loont. Als iemand niet
werkt, is zijn inkomensondersteuning per dag conform de standaard norm
van 70 procent van de grondslag.
In de huidige regelingen voor inkomensondersteuning in de Wajong
wordt geen onderscheid gemaakt voor de mensen met een medische uren
beperking. Indien iemand niet in staat is om voltijds te werken, ontvangt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

14

diegene op basis van de regeling voor inkomensondersteuning een
aanvulling op het inkomen uit arbeid.
Door de systematiek van de Wajong is het totaal inkomen (inkomen uit
arbeid en inkomensondersteuning) voor iemand die vanuit de Wajong
met een medische urenbeperking werkt hoger dan het wettelijk
minimumloon voor het aantal gewerkte uren.
Alleen in het geval een medisch urenbeperkte in de huidige voortgezette
werkregeling in de Wajong2010 een inkomen vergaart van meer dan 20
procent WML, wordt dit inkomen aangevuld tot 100 procent WML. Juist in
deze situatie worden Wajongers niet gestimuleerd om meer te gaan
werken en loont meer werken ook niet. Het inkomen blijft bij meer werken
aangevuld tot 100 procent WML.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering ervoor zorg te dragen de
rekenregels niet te ingewikkeld te maken. Ook Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen (UWV) en andere instanties wijzen hierop. De
voorgestelde formule voor de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning kan mensen met wisselende inkomsten onbedoeld in de
problemen brengen. 39. Hoe gaat de regering voorkomen dat er
uitvoeringsproblemen ontstaan en mensen van wie het inkomen afwijkt
door wisselende inkomsten achteraf geconfronteerd worden met
terugvorderingen?
Antwoord op vraag 39
De regering is het met deze leden eens dat de rekenregels niet te
ingewikkeld moeten zijn. Daarom heeft de regering bij het vormgeven van
de inkomensregeling gekozen voor eenvoud. Met de harmonisering van
de regels voor inkomensondersteuning wordt het aantal regelingen
teruggebracht van circa elf naar een regeling voor Wajongers met
arbeidsvermogen en een regeling voor Wajongers zonder arbeidsvermogen. De regering herkent de signalen over de uitlegbaarheid van de
geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning en met name de
compensatiefactor voor Wajongers die werken met loondispensatie. Ook
UWV heeft hierover in de uitvoeringstoets bij het wetsvoorstel opmerkingen gemaakt. De formules en teksten zoals opgenomen in de artikelen
en memorie van toelichting van het wetsvoorstel zijn noodzakelijkerwijs
technisch van aard. In deze vorm zal niet over de wijzigingen gecommuniceerd worden richting Wajongers. Zo wordt voor de geharmoniseerde
regeling voor inkomensondersteuning door UWV een online rekentool
ontwikkeld als hulpmiddel voor Wajongers om de financiële gevolgen van
bijvoorbeeld meer inkomsten te kunnen doorrekenen. De rekentool geldt
voor de berekening van het totaal inkomen op basis van het inkomen uit
arbeid en de inkomensondersteuning door UWV. Hierin worden de
gevolgen voor de toeslagen niet meegenomen. Voorlichting en communicatie over de wijzigingen door UWV is onderdeel van de implementatie
van de wijzigingen. Dit geldt niet alleen in de communicatie, maar
bijvoorbeeld ook voor arbeidsdeskundigen en uitkeringsdeskundigen.
Kernboodschap is dat Wajongers van iedere verdiende euro, minimaal 30
cent mogen behouden.
Het bedrag dat iemand aan aanvullende uitkering ontvangt blijft bij de
geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning afhankelijk van
het inkomen. Als het inkomen afwijkt van de verwachting of sprake is van
wisselende inkomsten, zal ook bij de geharmoniseerde regeling van
inkomensondersteuning sprake zijn van herberekening en waar nodig
nabetaling of terugvordering. UWV schenkt in de uitvoering veel aandacht
aan het verrekenen van inkomen met de uitkering en de duidelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

15

communicatie hierover naar de Wajongers toe. Voorspellen wat het effect
van een hoger of lager inkomen op de uitkering is, wordt met de nieuwe
inkomensregeling eenvoudiger. Wajongers met wisselende inkomens
kunnen daardoor beter rekening houden met dit effect.
De leden van de D66-fractie zijn content dat de regering beoogt dat
niemand er in de harmonisatie op achteruitgaat door het instellen van een
garantieregeling. 40. De leden van de D66-fractie vragen de regering op
welke wijze de garantieregeling wordt opgezet in het geval van (sterk)
wisselende inkomens of (sterk) wisselend aantal uren dat gewerkt is.
Antwoord op vraag 40
Het garantiebedrag wordt door UWV berekend op basis van het gemiddelde inkomen over een periode voorafgaand aan de inwerkingtreding
van de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning. Deze
periode wordt vastgesteld bij algemene maatregel van bestuur waarbij de
periode voor verschillende gevallen verschillend kan worden vastgesteld.
Op basis van de uitvoeringstoets van UWV wordt gedacht aan het
gemiddelde inkomen in de maanden september, oktober en november
van het jaar voorafgaand aan de inwerkingtreding. De maand december
wordt buiten beschouwing gelaten omdat deze maand niet representatief
is voor het gemiddelde inkomen gedurende een jaar. Als in de betreffende
maanden in het jaar voorafgaand aan inwerkingtreding van het
wetsvoorstel sprake was van wisselende inkomsten, bepaalt het gemiddelde van deze inkomsten de hoogte van het garantiebedrag.
41. Daarnaast vragen deze leden of de regering kan bevestigen dat (meer)
werken in alle gevallen loont in de nieuwe regeling.
Antwoord op vraag 41
De regering kan bevestigen dat (meer) werken altijd loont voor Wajongers
met arbeidsvermogen. Voor de Wajongers die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben loont (meer) werken bij een inkomen
van minimaal 20 procent WML.
42. Hoe zorgt de regering dat, bijvoorbeeld bij het verdienen van een
stagevergoeding tijdens de opleiding of bij het met terugwerkende kracht
ontvangen van een salarisverhoging, er voor een Wajonger een duidelijk
beeld ontstaat van rechten en plichten?
Antwoord op vraag 42
Voorlichting en communicatie zijn een belangrijk aandachtspunt in de
uitvoering van de Wajong. UWV heeft alle Wajongers met arbeidsvermogen in beeld en biedt hen actieve ondersteuning. Ook heeft UWV
periodiek contact met deze Wajongers. Wajongers die vragen hebben over
de gevolgen van het inkomen voor de uitkeringshoogte kunnen deze
vragen tijdens het periodiek contact met UWV stellen of daarvoor de
rekenhulpen raadplegen die beschikbaar zijn op de website van UWV.
Daarnaast kunnen Wajongers voor vragen over het verrekenen van
inkomsten met de uitkering terecht bij het klantcontactcentrum van UWV.
43. In hoeverre kan het in het voorstel voorkomen dat er door een
salarisverhoging via plaatsing in een andere arbeidsongeschiktheidsklasse een achteruitgang van het totale inkomen plaatsvindt?
Antwoord op vraag 43

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

16

Met de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning komt ook
de indeling in arbeidsongeschiktheidsklassen in de oWajong te vervallen.
De zogenoemde zaagtand in de oWajong waardoor werken niet in alle
gevallen loont, komt hiermee te vervallen.
De leden van de D66-fractie constateren teleurgesteld dat het in het
voorstel niet mogelijk wordt om zonder uitkering 100 procent van het
WML per uur te verdienen voor mensen met een medische urenbeperking
die wel het maximaal aantal uren werken dat ze aankunnen. 44. Deze
leden vragen de regering waarom niet meer gewicht wordt gegeven aan
de inspanning van deze groep.
Antwoord op vraag 44
In reactie op de zorgen van de leden van de CDA-fractie dat Wajongers
met een medische urenbeperking hun hele leven onder WML blijven en
daarmee onder bijstandsregime en bijbehorende plichten en sancties wil
ik aangeven dat de Wajong, anders dan de Participatiewet een individueel
uitkeringsrecht betreft zonder vermogens- en partnerinkomenstoets. De
basis voor Wajongers betreft een individueel inkomen op het niveau van
het sociaal minimum voor een alleenstaande.
De regering is het niet met deze leden eens dat het wetsvoorstel mensen
met een medische urenbeperking niet stimuleert om te studeren en te
werken. Ook voor mensen met een medische urenbeperking geldt dat
(meer) werken in de nieuwe inkomensregeling loont. Als iemand niet
werkt, is zijn inkomensondersteuning per dag conform de standaard norm
van 70 procent van de grondslag.
In de huidige regelingen voor inkomensondersteuning in de Wajong
wordt geen onderscheid gemaakt voor de mensen met een medische uren
beperking. Indien iemand niet in staat is om voltijds te werken, ontvangt
diegene op basis van de regeling voor inkomensondersteuning een
aanvulling op het inkomen uit arbeid.
Door de systematiek van de Wajong is het totaal inkomen (inkomen uit
arbeid en inkomensondersteuning) voor iemand die vanuit de Wajong
met een medische urenbeperking werkt hoger dan het wettelijk
minimumloon voor het aantal gewerkte uren.
Alleen in het geval een medisch urenbeperkte in de huidige voortgezette
werkregeling in de Wajong2010 een inkomen vergaart van meer dan 20
procent WML, wordt dit inkomen aangevuld tot 100 procent WML. Juist in
deze situatie worden Wajongers niet gestimuleerd om meer te gaan
werken en loont meer werken ook niet. Het inkomen blijft bij meer werken
aangevuld tot 100 procent WML.
45. Is de systematiek voor het bepalen van de medische urenbeperking
voldoende precies om de uitkering op te baseren? 46. Zijn er nog
verbeteringen mogelijk bij het vaststellen van de medische urenbeperking?
Antwoord op vragen 45 en 46
UWV zou op basis van een beoordeling kunnen vaststellen of sprake is
van een medische urenbeperking. Op basis van theoretische gronden (los
van een werkplek) vaststellen van het aantal mogelijk te werken uren is
volgens de regering echter complex en onvoldoende betrouwbaar om de
hoogte van de inkomensregeling op te baseren. Zo is in 2017 gebleken dat
het niet uitvoerbaar is om op theoretische gronden vast te stellen wat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

17

resterende verdiencapaciteit van iemand is. De regering verwacht
daarnaast dat baseren van de hoogte van de uitkering op de hoogte van
een medische urenbeperking vanwege het financiële belang zal leiden tot
veel bezwaar beroep. Ook vergt het vaststellen van een medische
urenbeperking artsencapaciteit. De Minister van SZW heeft uw Kamer met
de stand van de uitvoering geïnformeerd over stand van zaken met
betrekking tot de balans tussen benodigde en beperkt beschikbare
artsencapaciteit voor uit te voeren sociaal medische beoordelingen7.
47. De leden van de D66-fractie vragen de regering daarnaast om uiteen
te zetten hoeveel mensen er in de Wajong met een medische urenbeperking aan het werk zijn en hoe de gewerkte uren zich verhouden tot de
uren die zij kunnen werken.
Antwoord op vraag 47
Sinds de invoering van de Wajong2015 is ook de schattingsmethodiek
voor de Wajong veranderd. Dit heeft tot gevolg dat geen urenbeperkingen
meer worden vastgelegd. In de oWajong en Wajong2010 gebeurde dit
wel. Alleen voor de oWajong is de informatie zodanig ontsloten dat een
betrouwbare telling kon plaatsvinden. Van het aantal mensen in de
oWajong kon op het moment van de eerste claimbeoordeling 94 procent
voltijds werken, 1 procent kan maximaal 10 uur werken, 4 procent
maximaal 20 uur en 1 procent maximaal 30 uur. Op basis van de
beschikbare informatie bij UWV is niet te achterhalen in hoeverre dit
overeenkomt met het aantal uren dat de betreffende Wajongers daadwerkelijk werken. Wel is bekend hoeveel uren Wajongers werkend bij een
reguliere werkgever eind 2018 werkten. Eind 2018 werkten ruim 39.000
Wajongers bij een reguliere werkgever. Daarvan had 29 procent een
aanstelling van maximaal 12 uur per week; 16 procent een aanstelling van
meer dan 12 tot maximaal 20 uur; 17 procent een aanstelling van meer
dan 20 tot maximaal 30 uur en 38 procent een aanstelling van meer dan
30 uur per week. In hoeverre dat overeenkomt met de uren die zij kunnen
werken, is op basis van de beschikbare informatie bij UWV niet te
achterhalen.
48. Zij constateren verder dat er in de Participatiewet een vrijstelling
bestaat voor mensen met een medische urenbeperking. Deze leden
vragen de regering uiteen te zetten waarom er niet voor gekozen is,
analoog aan de Participatiewet, een inkomensvrijlating voor deze
doelgroep in de Wajong voor de nieuwe situatie in te stellen.
Antwoord op vraag 48
De Participatiewet is – anders dan de Wajong – ingericht als vangnet van
de Nederlandse sociale zekerheid. Het uitgangspunt is dan ook dat de
bijstand altijd complementair is op de eigen middelen (inkomen/
vermogen) van de belanghebbende. In de Participatiewet zijn – onder
voorwaarden – voor belanghebbenden die naast hun inkomen uit arbeid,
recht hebben op aanvullende algemene bijstand, een aantal uitzonderingen op dit complementariteitsbeginsel gemaakt door een deel van het
inkomen uit arbeid vrij te laten. Deze vrijlatingsregelingen zijn in beginsel
tijdelijk, omdat de Participatiewet als vangnet tot doel heeft om de
belanghebbenden te stimuleren door middel van het verrichten van
arbeid, de bijstand uit te stromen. Belanghebbenden met een medische
urenbeperking hebben vanwege hun beperking niet de mogelijkheid om
méér uren te gaan werken en daardoor uit de bijstand te stromen; voor

7

Kamerstukken II 2018/19, 26 448 nr. 625.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

18

hen geldt dan ook dat de vrijlatingsregeling van inkomsten uit arbeid, een
structureel karakter heeft.
In de Wajong wordt geen onderscheid gemaakt tussen Wajongers met en
Wajongers zonder een medische urenbeperking. Immers, het recht op een
uitkering op grond van de oWajong of de Wajong2010 is gekoppeld aan
het gegeven dat iemand niet in staat in om zelfstandig 75 procent van het
minimumloon te verdienen, ongeacht de oorzaak hiervan (o.a. medische
urenbeperkt, anderszins urenbeperkt, verminderde loonwaarde.). Het
recht op Wajong geeft deze mensen inkomensbescherming op het niveau
van het sociaal minimum, zonder partnerinkomens- en vermogenstoets.
In dit opzicht verschilt de Wajong van de Participatiewet. Met de nieuwe
inkomensregeling in de Wajong behouden werkende Wajongers van
iedere verdiende euro ten minste 30 cent.
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat voor
Wajongers met inkomen uit een onderneming specifieke maatregelen
gelden. Hoewel deze leden maatwerk voor zelfstandigen zonder personeel
(zzp’ers) in de Wajong ondersteunen, constateren zij echter ook dat er
tussen de eerdere Wajong-regimes verschillen bestaan in de berekeningsmethoden voor het bepalen van de hoogte van de uitkering voor deze
groep. 49. Klopt de constatering van deze leden dat de berekeningsmethoden voor de uitkering van zzp’ers in de Wajong met deze harmonisatie
niet uniform zijn geworden? Zo ja, kan de regering aangeven waarom hier
geen harmonisatie in is aangebracht?
Antwoord op vraag 49
De inkomensregeling voor Wajongers die werken als zelfstandige zonder
personeel is gelijk aan de inkomensregeling voor Wajongers die werken
als werknemers. Echter, de systematiek op basis waarvan het inkomen uit
onderneming wordt vastgesteld is anders, maar wel uniform voor alle
Wajongers die werken als zelfstandige zonder personeel. Het inkomen van
een zelfstandige wordt vanwege de fiscale afwikkeling pas twee jaar na
sluiting van een boekjaar definitief vastgesteld. In overleg met een
Wajonger die werkt als zelfstandige, stelt UWV daarom een voorlopig
maandinkomen vast. Op basis van dit inkomen wordt een voorlopige
uitkering vastgesteld. Op basis van het vastgestelde definitieve inkomen
in jaar t+2 volgt een definitieve vaststelling van de hoogte van de uitkering
en eventuele verrekening van te veel of te weinig uitbetaalde uitkering.
50. Kan de regering daarnaast inzicht geven op welke wijze het bruto
inkomen van een werknemer wordt verrekend met een Wajong-uitkering
en met een Participatiewet-uitkering en hoe dat werkt bij een zzp’er in de
Wajong of in de Participatiewet? 51. Hoe worden heffingskortingen
(arbeidskorting en algemene heffingskorting) en aftrekposten (zoals de
zelfstandigenaftrek en midden- en kleinbedrijf (MKB)-winstvrijstelling)
daarbij meegenomen? 52. Kan de regering daarnaast uiteenzetten welke
verschillen er verder bestaan in de fiscale behandeling van Wajongers en
niet-Wajongers die werkzaam zijn als werknemer en hetzelfde in het geval
van zzp-schap? De leden van de D66-fractie vragen de regering daarbij in
het geval van verschillende behandeling de beweegredenen achter deze
verschillen nader uiteen te zetten.
Antwoord op vragen 50 t/m 52
De Participatiewet kent als vangnet een netto-uitkering. De nettoinkomsten worden, behoudens een eventuele vrijlating, volledig
verrekend met de bijstandsuitkering. Fiscale voordelen, zoals de arbeids-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

19

korting, die leiden tot hogere netto-inkomsten worden op dezelfde wijze
verrekend.
De Wajong betreft een brutouitkering. Voor Wajongers die in loondienst
werken wordt het brutoloon verrekend met de uitkering. Eventuele fiscale
voordelen die leiden tot een hoger nettoloon zorgen voor een hoger
totaalinkomen. De algemene heffingskorting is voor alle Wajongers van
toepassing en geeft daarmee geen verschil in inkomen tussen werkenden
en niet werkenden. Voor zelfstandigen zonder personeel geldt eenzelfde
inkomensverrekening conform de geldende inkomensregeling. Zoals
hiervoor aangegeven (antwoord op vraag 49) wordt voor zelfstandigen
gewerkt met een voorlopige inschatting van het jaarinkomen en op basis
daarvan een voorlopige uitkering vastgesteld. Specifiek voor Wajongers
bestaat de jonggehandicaptenkorting. Deze leidt tot een lager fiscaal
inkomen voor alle Wajongers en daarmee een hoger totaalinkomen.
53. Tot slot vragen de leden van de D66-fractie in hoeverre Wajongers die
als zzp’er werken verliezen in eerdere boekjaren mogen verrekenen met
de winst uit het huidige boekjaar en/of bij de verrekening met de
Wajong-uitkering ook rekening wordt gehouden met verliezen uit eerdere
boekjaren. Indien dit niet is toegestaan, kan de regering uiteenzetten
waarom dit bij Wajongers niet het geval is?
Antwoord op vraag 53
Op basis van het Algemeen inkomensbesluit en de regeling samenloop
wordt in het kader van de Wajong het inkomen in een bepaald jaar
verrekend met de uitkering. UWV past daarbij het inkomen uit de
onderneming toe nadat deze fiscaal is vastgesteld. In het jaar waarop de
onderneming van een Wajonger verlies heeft gedraaid, stelt UWV het
inkomen op nihil en ontvangt deze Wajonger een volledige uitkering.
54. De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de regering nader kan
toelichten waarom het invoeren van het instrument loonkostensubsidie
zou leiden tot het vergroten van de complexiteit voor de uitvoering van de
Wajong. Leidt invoering van loonkostensubsidie in de Wajong juist niet tot
minder complexiteit voor werkgevers, omdat zij dan met minder
regelingen te maken hebben? 55. Kan de regering bevestigen dat
invoeren van loonkostensubsidie ook zou leiden tot een vermindering van
de administratieve lasten voor werknemers? Deze leden vragen of dat niet
is wat beoogd zou moeten beogen.
Antwoord op vragen 54 en 55
De gevolgen van het vervangen van loondispensatie in de Wajong door
loonkostensubsidie zijn afhankelijk van de vormgeving van de regeling en
afhankelijk van de vraag of de regeling ook gaat gelden voor bestaande
arbeidsrelaties. Essentieel daarbij is de wijze waarop de verrekening van
inkomen wordt vormgegeven.
Voor de uitvoering betekent het vervangen van loondispensatie in de
Wajong door loonkostensubsidie dat UWV loonkostensubsidie moet gaan
uitbetalen aan werkgevers, daar waar vooralsnog geen directe betalingsrelatie met werkgevers bestaat. Het instrument loondispensatie wordt al
jaren toegepast in de Wajong. Momenteel werken circa 18.000 Wajongers
met loondispensatie. Dit betekent dat bij de overgang van loondispensatie
naar loonkostensubsidie naar verwachting een vorm van overgangsrecht
noodzakelijk zal zijn. Voor de uitvoering van de Wajong betekent dit dat
(opnieuw) verschillende regimes naast elkaar blijven bestaan. Het
invoeren van het instrument loonkostensubsidie in de Wajong leidt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

20

daarmee tot het vergroten van de complexiteit voor de uitvoering van de
Wajong.
Of werkgevers met minder regelingen te maken krijgen bij het vervangen
van loondispensatie in de Wajong door loonkostensubsidie, hangt onder
meer af van de vormgeving en duur van het overgangsrecht. Invoeren van
loonkostensubsidie in de Wajong leidt voor werkgevers tot extra
administratieve lasten omdat werknemers die zij in dienst hebben uit de
Wajong die werken met loondispensatie (op den duur) te maken krijgen
met een ander instrument. Over het algemeen zijn de administratieve
lasten voor loondispensatie lager voor werkgevers. Dit is naar voren
gekomen uit het onderzoek van APE naar de effectiviteit en werking van
loondispensatie en loonkostensubsidie8. Daarnaast is het van belang om
op te merken dat de kosten voor werkgevers bij omzetten van loondispensatie in een loonkostensubsidie toenemen. Veel werkende Wajongers met
loondispensatie zijn ingeschaald op een functieloon boven het wettelijk
minimumloon. De huidige loonkostensubsidie conform de Participatiewet
compenseert werkgevers niet voor de loonkosten boven het wettelijk
minimumloon. Invoering van loonkostensubsidie in de Wajong conform
Participatiewet zorgt daarnaast voor een toename van de lasten voor het
Rijk vanwege de opslag voor werkgeverslasten.
De vraag of het invoeren van loonkostensubsidie zou leiden tot een
vermindering van de administratie lasten voor werknemers is afhankelijk
van de wijze waarop de verrekening van inkomen wordt vormgegeven. De
huidige en voorgestelde inkomensregelingen brengen met zich mee dat
werknemers te maken hebben met twee inkomstenbronnen en het
verrekenen van inkomen. Ook bij loonkostensubsidie blijven de meeste
werkende Wajongers naast het inkomen uit arbeid, inkomensondersteuning ontvangen afhankelijk van de mate waarin zij werken. Bij het
handhaven van de voorgestelde inkomensregeling blijft het totaalinkomen
gelijk, maar neemt voor mensen met loondispensatie bij invoering van
loonkostensubsidie het aandeel loon in het totaalinkomen toe.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering om uitgebreid toe
te lichten wat dit wetsvoorstel voor effect heeft voor mensen met een
medische urenbeperking en mensen die nu werken met een hoger
maatmaninkomen. 56. Is het mogelijk een ruimere vrijlatingsregeling te
creëren voor deze groepen, omdat zij al werken naar vermogen, dan wel
een hogere opleiding hebben?
Antwoord op vraag 56
Door de systematiek van de Wajong is het totaalinkomen voor iemand die
vanuit de Wajong met een medische urenbeperking werkt hoger dan het
loon van reguliere werknemers die in dezelfde mate (slechts) in deeltijd
(kunnen) werken. Ook voor mensen met een medische uren beperking
geldt dat (meer) werken in de nieuwe inkomensregeling loont. Als iemand
niet werkt, is zijn inkomensondersteuning per dag conform de standaard
norm van 70 procent WML. Naarmate iemand gaat werken of meer gaat
werken, neemt zijn totale inkomen (inkomen uit arbeid en inkomensondersteuning) toe.
Het hebben van een hoger maatmaninkomen is afhankelijk van het al dan
niet hebben afgerond van een hogere opleiding. Indien iemand een hoger
maatmaninkomen zal mogelijk een uurloon kunnen realiseren dat hoger is
dan het wettelijk minimumloon en daarmee uiteindelijk ook een hoger
totaal inkomen kunnen realiseren. Voor mensen met een functieloon
8

Kamerstukken II 2018/19, 34 352, nr. 134

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

21

boven het WML en volledige loonwaarde geldt dat zij boven 100 procent
WML uit kunnen komen. In dat geval is er geen sprake van inkomensondersteuning. Figuur I illustreert het verloop van inkomen voor mensen
met en zonder loondispensatie bij een functieloon op WML en 120 procent
WML.
Figuur I: Nieuwe regeling bij verschillende loonwaardes en functieloon

De regering kiest er niet voor om een aparte of aanvullende vrijlatingsregeling te creëren voor mensen met een medische uren beperking en
mensen die werken met een hoger maatmaninkomen. Ook in de andere
arbeidsongeschiktheidswetten is bij de verrekening van inkomsten geen
sprake van aparte regelingen indien sprake is van beperkte duurbelastbaarheid. Het voorliggende wetsvoorstel heeft tot doel harmonisatie en
vereenvoudiging van de Wajong. Invoeren van een aparte of aanvullende
vrijlating voor deze groepen maakt de uitvoering van de Wajong juist
complexer. In de Wajong wordt, ook op dit moment, geen onderscheid
gemaakt tussen Wajongers met en Wajongers zonder een medische
urenbeperking. Door de systematiek van de Wajong is het totaal inkomen
voor iemand die vanuit de Wajong met een medische urenbeperking
werkt hoger dan het loon van reguliere werknemers die in dezelfde mate
(slechts) in deeltijd (kunnen) werken. Met de nieuwe inkomensregeling
mogen werkende Wajongers van iedere verdiende euro ten minste 30 cent
houden. Een hoger loon uit arbeid leidt tot een hoger totaal inkomen van
de Wajonger. Het effect van het opleidingsniveau op het inkomen is voor
Wajongers gelijk aan reguliere werknemers.
57. Is de regering bereid de mogelijkheid tot maatmanwissel te
behouden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord op vraag 57
In principe wordt het maatmanloon eenmalig vastgesteld op het moment
dat de Wajong-uitkering wordt toegekend. Als iemand geen werk heeft
staat het maatmanloon gelijk aan het wettelijk minimum (jeugd)loon. Als
iemand werkt wordt er gekeken of er een maatgevende functie is vast te
stellen. Het maatmanloon kan dan daarmee worden bepaald. Het
bijbehorende maatmanloon kan hoger zijn dan het wettelijk
minimumloon. Er zijn uitzonderingen waarbij het maatmanloon opnieuw
wordt vastgesteld. Dit is bijvoorbeeld het geval als iemand hoger opgeleid
is of als iemand nieuwe bekwaamheden heeft verworven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

22

De maatmanwissel blijft behouden voor het vaststellen van het recht op
Wajong. Met de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning
komt de maatmanwissel als onderdeel van de inkomensregeling in de
oWajong bij de indeling in arbeidsongeschiktheidsklassen te vervallen.
Hiermee neemt de eenduidigheid in de uitvoering en uitlegbaarheid aan
Wajongers van de regels voor inkomensondersteuning toe. De
zogenoemde zaagtand in de oWajong waardoor werken niet in alle
gevallen loont, komt hiermee te vervallen.
58. De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering om nader toe
te lichten waarom de grens van 20 procent WML is gekozen. Hoe strookt
dat het met principe van de regering dat werken moet lonen?
Antwoord op vraag 58
De grens van 20 procent WML is alleen aan de orde voor Wajongers die
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben. Voor
mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben,
is de kans klein dat zij betaalde arbeid gaan verrichten. Zo had ongeveer 1
procent van de mensen met een Wajong2015 uitkering ultimo 2018 een
beperkt inkomen uit arbeid. Voor mensen die duurzaam geen mogelijkheden hebben geldt dezelfde inkomensregeling als voor de overige
Wajongers. Omdat de uitkering voor mensen die duurzaam geen
mogelijkheden hebben start op 75 procent WML, wordt werken pas
lonend wanneer het arbeidsinkomen hoger is dan 20 procent WML. Op
dat moment wordt het totale inkomen, inclusief de uitkering hoger dan de
basisuitkering van 75 procent WML. Indien iemand arbeid verricht
waardoor de vraag is of iemand duurzaam geen mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie heeft, zal een persoon door UWV opgeroepen worden
voor een herbeoordeling. Reden hiervoor is dat iemand die langere tijd
(meer dan) 20 procent WML kan verdienen mogelijk toch niet duurzaam
en volledig arbeidsongeschikt is.
59. De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom is gekozen voor
een periode van twee maanden bij de overgangsregeling. 60. Realiseert
de regering zich dat het voor deze doelgroep heel lastig kan zijn om
binnen twee maanden een nieuwe baan te vinden en dat dit kan leiden tot
angst bij Wajongers om een nieuwe baan te zoeken? 61. Is de regering
bereid deze termijn te verlengen?
Antwoord op vragen 59 t/m 61
De regering realiseert zich dat het voor de doelgroep niet makkelijk is om
een nieuwe baan te vinden. De periode van twee maanden is tot stand
gekomen om te voorkomen dat Wajongers die al werken op het moment
dat het wetsvoorstel in werking treedt ten opzichte van de huidige situatie
erop achteruitgaan als zij zelfstandig van baan wisselen. De termijn is in
het leven geroepen om te voorkomen dat Wajongers alleen vanwege
financiële redenen niet wisselen van baan en daarmee hun mobiliteit op
de arbeidsmarkt wordt belemmerd. De regering is daarom niet
voornemens om de termijn te verlengen. Daarbij speelt ook een rol dat bij
een langere termijn de gewenste harmonisatie in mindere mate wordt
gerealiseerd.
De leden van de GroenLinks-fractie delen de analyse dat de Wajong een
ontzettend complex geheel is geworden. Zij delen ook de ambitie van de
regering om dit aan te pakken. Verschillende belangengroepen en ook
uitvoeringsinstantie UWV constateren echter dat dit wetsvoorstel het voor
Wajongers nog steeds niet begrijpelijker maakt. 62. In hoeverre voldoet
dit wetsvoorstel dan aan de doelstelling om de wetgeving eenvoudiger te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

23

maken? Verschillende organisaties wijzen er ook op dat door deze
complexiteit de onzekerheid bij Wajongers zal blijven, waardoor zij nog
steeds een drempel zullen ervaren om te gaan werken. 63. In hoeverre
heeft dit wetsvoorstel dan zijn doelstelling bereikt? 64. Ziet de regering
mogelijkheden om de regels voor het berekenen van een uitkering nog
eenvoudiger te maken? 65. Waarom is er voor gekozen de aanbevelingen
van het UWV hierover niet over te nemen? 66. Waarom houdt de regering
zo halsstarrig vast aan het principe dat (meer) werken moet lonen, terwijl
alle betrokken organisaties aangeven dat begrijpelijkheid op dit moment
het hoogste doel zou moeten zijn om meer Wajongers te laten participeren?
Antwoord op vragen 62 t/m 66
De regering is van mening dat het wetsvoorstel een aanzienlijke vereenvoudiging wordt gerealiseerd. Met de voorgestelde wijzigingen worden
de oWajong en Wajong2010 op verschillende punten met elkaar in lijn
gebracht. Na de harmonisatie gelden voor alle Wajongers dezelfde regels
voor inkomensondersteuning. Daarnaast worden ook de wijze waarop
wordt omgegaan met het volgen van onderwijs en de regels over de
beëindiging en herleving van het recht op Wajong met elkaar in lijn
gebracht.
De signalen over de uitlegbaarheid van de veranderingen en dan met
name de harmonisatie van de regels voor inkomensondersteuning zijn bij
de regering bekend. De regering heeft goede nota genomen van de
bezwaren van UWV tegen de voorgestelde geharmoniseerde regeling
voor inkomensondersteuning in het conceptwetsvoorstel. Naar aanleiding
van de opmerkingen van UWV is de formule voor mensen die werken
zonder loondispensatie verder vereenvoudigd. De formule voor
Wajongers die werken zonder loondispensatie komt hierdoor overeen met
de systematiek van verrekening van inkomen in de WIA. De formule is
eenvoudiger en de uitkomst hetzelfde.
De suggestie van UWV om het inkomen van Wajongers die werken met
loondispensatie aan te vullen tot het WML als zij voldoende werken, heeft
de regering niet overgenomen. Reden hiervoor is dat met het voorstel van
UWV de situatie blijft bestaan dat meer werken niet in alle gevallen loont
en daardoor mogelijk minder geparticipeerd zal worden. In het voorstel
van UWV wordt het inkomen voor mensen die werken met loondispensatie namelijk aangevuld tot het wettelijk minimumloon ongeacht het
aantal uur dat iemand werkt. Dit is niet in lijn met het uitgangspunt van de
regering dat (meer) werken moet lonen. Daarnaast zou het voorstel van
UWV ertoe leiden dat Wajongers die met loondispensatie werken
bevoordeeld worden ten opzichte van Wajongers die zonder loondispensatie kunnen werken. Met de voorgestelde inkomensregeling ontvangen
Wajongers die met loondispensatie werken Wajongers een gelijk
totaalinkomen als Wajongers die zonder loondispensatie kunnen werken.
Het voorstel van UWV zou bovendien vergen dat er een norm komt die
stelt wanneer een Wajonger voldoende werkt. Vaststellen of een werkende
Wajonger voldoet aan deze norm levert de nodige uitvoeringsproblemen.
Een arbitraire ondergrens zoals nu opgenomen in de voortgezette
werkregeling als invulling van de norm doet daaraan geen recht.
Belangrijk is om op te merken dat de formules en teksten zoals
opgenomen in de artikelen en memorie van toelichting van het
wetsvoorstel noodzakelijkerwijs technisch van aard zijn. In deze vorm zal
niet over de wijzigingen gecommuniceerd worden richting Wajongers. Zo
wordt voor de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning
door UWV een online rekentool ontwikkeld als hulpmiddel voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

24

Wajongers om de financiële gevolgen van bijvoorbeeld meer inkomsten te
kunnen doorrekenen. De rekentool geldt voor de berekening van het totaal
inkomen op basis van het inkomen uit arbeid en de inkomensondersteuning door UWV. Hierin worden de gevolgen voor de toeslagen niet
meegenomen. Voorlichting en communicatie over de wijzigingen door
UWV is onderdeel van de implementatie van de wijzigingen. Dit geldt niet
alleen in de communicatie, maar bijvoorbeeld ook voor arbeidsdeskundigen en uitkeringsdeskundigen. Kernboodschap is dat Wajongers van
iedere verdiende euro, minimaal 30 cent mogen behouden.
Hoewel de leden van de SP-fractie het doel van de wet steunen
(vereenvoudiging en werken lonend maken), maken zij zich ernstig zorgen
over groepen die er op achteruit gaan. Mensen met een Bremanregeling,
een verlengde werkregeling en de maatmanwissel gaan er keihard in
inkomen op achteruit, indien zij hun baan verliezen en niet binnen twee
maanden een nieuwe baan vinden. Wat dat betreft garandeert het
individuele garantiebedrag niet veel in een onzekere arbeidsmarkt.
67. Waarom heeft de regering niet gekozen voor een langere termijn,
bijvoorbeeld een jaar, twee jaar of de pensioengerechtigde leeftijd?
Antwoord op vraag 67
In de huidige situatie is het zo dat Wajongers die stoppen met werken
teruggaan naar het niveau van de grondslag. Voor Wajongers met
arbeidsvermogen is dit 70 procent WML. Voor Wajongers in de Bremanregeling kan dit betekenen dat zij van 120 procent WML naar 70 procent
WML gaan als zij stoppen met werken. Of Wajongers er met de nieuwe
inkomensregeling ten opzichte van de huidige inkomensregelingen op
vooruit, dan wel achteruit gaan is sterk afhankelijk van de persoonlijke
situatie. Zo bepalen onder meer de loonwaarde, het functieloon en de
arbeidsduur het inkomen en hebben invloed op de hoogte van de
uitkering.
De periode van twee maanden is tot stand gekomen om te voorkomen dat
Wajongers die al werken op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt ten opzichte van de huidige situatie erop achteruitgaan als zij
zelfstandig van baan wisselen. De termijn is in het leven geroepen om te
voorkomen dat Wajongers alleen vanwege financiële redenen niet
wisselen van baan en daarmee hun mobiliteit op de arbeidsmarkt wordt
belemmerd. De regering is daarom niet voornemens om de termijn te
verlengen. Daarbij speelt ook een rol dat bij een langere termijn de
gewenste harmonisatie in mindere mate wordt gerealiseerd.
De regering geeft aan dat een overgangstermijn van twee maanden geen
financiële consequenties heeft, maar een langere termijn wel. 68. Kan de
regering aangeven wat de financiële consequenties zijn van het verlengen
van de termijn tussen twee banen naar drie, vier, vijf, zes, zeven, acht,
negen, tien, elf, twaalf, achttien, vierentwintig en zesendertig maanden en
tot aan de pensioengerechtigde leeftijd? Als de regering geen exacte
gegevens heeft, zien de leden van de SP-fractie graag de inschattingen,
die op het ministerie gemaakt zijn, tegemoet.
Antwoord op vraag 68
Het doel van het instellen van een termijn waarna het garantiebedrag
komt te vervallen is gericht op het voorkomen dat Wajongers vast komen
te zitten in hun baan. Het verlengen van de termijn zodat Wajongers die
vanwege werkverlies na een langere periode weer aan het werk komen
hun garantiebedrag behouden, kan een financieel effect hebben door een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

25

hogere uitkering. In de volgende tabel zijn de financiële effecten
opgenomen. De cijfers in de tabel geven een inschatting van de cumulatieve verhoging van uitkeringslasten ten opzichte van een termijn van 2
maanden weer t/m 2025. Aandachtspunt is dat naarmate de termijn met
meer maanden wordt uitgebreid, het financiële effect langer duurt. Ook
kan er nog sprake zijn hogere uitvoeringskosten.
Verlengen

Financiële
effect

Verlengen

Financiële
effect

Verlengen

Financiële
effect

Verlengen

Financiële effect

+ 3 mnd.
+ 4 mnd.
+ 5 mnd.
+ 6 mnd.

10 mln
17 mln
22 mln
27 mln

+ 7 mnd.
+ 8 mnd.
+ 9 mnd.
+ 10 mnd.

30 mln
33 mln
37 mln
40 mln

+ 11 mnd.
+ 12 mnd.

44 mln
47 mln

+ 18 mnd.
+ 24 mnd.
+ 36 mnd.

55 mln
67 mln
84 mln

69. Hoeveel jonggehandicapten vinden binnen respectievelijk twee
maanden, zes maanden, een jaar en twee jaar na baanverlies weer een
nieuwe baan?
Antwoord op vraag 69
Van de Wajongers met arbeidsvermogen die in 2015 hun baan verloren,
kwam 17 procent binnen twee maanden weer aan het werk. 36 procent
kwam binnen zes maanden weer aan het werk en 52 procent binnen een
jaar. Van de Wajongers met arbeidsvermogen die in 2016 hun baan
verloren, kwam 21 procent binnen twee maanden weer aan het werk. 42
procent kwam binnen zes maanden weer aan het werk en 58 procent
binnen een jaar.
70. Hoeveel mensen zitten nu in respectievelijk de Bremanregeling, een
verlengde werkregeling en de maatmanwissel? 71. Hoeveel hiervan lopen
het risico op inkomensachteruitgang na baanverlies van meer dan twee
maanden? 72. Wil de regering haar inschattingen over hoeveel mensen
het betreft met de Kamer delen? 73. Hoeveel kan een persoon met
respectievelijk Bremanregeling, verlengde werkregeling en maatmanwissel er maximaal op achteruit gaan?
Antwoord op vragen 70 t/m 73
In de huidige situatie is het zo dat Wajongers die stoppen met werken
teruggaan naar het niveau van de grondslag. Voor Wajongers met
arbeidsvermogen is dit 70 procent WML. Voor Wajongers in de Bremanregeling kan dit betekenen dat zij van 120 procent WML naar 70 procent
WML gaan als zij stoppen met werken.
Het aantal mensen dat potentieel aanspraak maakt op een Bremanaanvulling bedraagt circa 3.000. Onder de voorwaarde dat een Wajonger
werkt met loondispensatie, ondersteuning van een jobcoach geniet en het
loon dat deze persoon zonder loondispensatie zou verdienen hoger is dan
het totale inkomen op basis van de reguliere inkomensregeling, wordt het
gedispenseerde loon aangevuld tot het cao-loon (gemaximeerd op 120
procent WML) dat deze persoon zou hebben verdiend als hij zonder
loondispensatie aan het werk zou zijn. De Bremanregeling heeft daarmee
alleen effect op Wajongers die werken in een grote deeltijdbaan met
loondispensatie bij een functieloon hoger dan WML. Een Wajonger die
voltijd werkt, heeft met een Breman-aanvulling een totaal inkomen van
maximaal 120 procent WML. Als een Wajonger in de Bremanregeling die
voltijd werkt zijn baan verliest en niet binnen twee maanden een nieuwe
baan heeft, is na de beoogde wetswijziging de geharmoniseerde regeling
voor inkomensondersteuning van toepassing. De geharmoniseerde
regeling voor inkomensondersteuning heeft tot gevolg dat het inkomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

26

minimaal 70 procent WML bedraagt als de persoon niet werkt en
maximaal 100 procent WML als de persoon voltijd werkt. Voor mensen
met een functieloon boven het WML en volledige loonwaarde geldt dat zij
boven 100 procent WML uit kunnen komen. In dat geval is er geen sprake
van inkomensondersteuning.
Als een Wajonger in de voortgezette werkregeling die voltijd werkt zijn
baan verliest en niet binnen twee maanden een nieuwe baan heeft, is na
de beoogde wetswijziging de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning van toepassing. De geharmoniseerde regeling voor
inkomensondersteuning heeft tot gevolg dat het inkomen minimaal 70
procent WML bedraagt als iemand niet werkt en maximaal 100 procent
WML als iemand voltijd werkt. Mensen met een functieloon boven het
WML en volledige loonwaarde kunnen boven 100 procent WML uitkomen.
In dat geval is er geen sprake van inkomensondersteuning.
Het is niet mogelijk om te zeggen hoeveel mensen het risico lopen op
inkomensachteruitgang na baanverlies van meer dan twee maanden.
Hiervoor is namelijk een inschatting nodig van het aantal mensen dat op
31 december 2020 werkt en inkomensondersteuning ontvangt die hoger is
dan de inkomensondersteuning die de betreffende Wajonger op basis van
de geharmoniseerde regeling zou gaan ontvangen. Naar verwachting
maken eind 2020 circa 32.500 mensen potentieel gebruik van de voortgezette werkregeling Wajong2010. Van het aantal Wajongers die eind 2018 in
de voortgezette werkregeling zat (6.050), werkte eind december 2018 33
procent in loondienst.
Bovendien is een inschatting nodig van het aantal Wajongers dat na
inwerkingtreding van het wetsvoorstel zijn of haar baan verliest. Zoals ook
is opgenomen in het antwoord op vraag 69 blijkt dat van de Wajongers
met arbeidsvermogen die in 2015 hun baan verloren, 17 procent binnen
twee maanden weer aan het werk kwam. 36 procent kwam binnen zes
maanden weer aan het werk en 52 procent binnen een jaar. Van de
Wajongers met arbeidsvermogen die in 2016 hun baan verloren, kwam 21
procent binnen twee maanden weer aan het werk. 42 procent kwam
binnen zes maanden weer aan het werk en 58 procent binnen een jaar.
De leden van de SP-fractie vinden het eerlijk dat mensen die werken er
ook nog wat op vooruit kunnen gaan, ook als zij een arbeidsbeperking
hebben. 74. Wat is de mening van de regering hierover? Helaas hebben
het huidige en vorige kabinetten alles boven minimumloon afgesneden
voor deze doelgroep. 75. Kan de regering reageren op de uitspraak dat
het minimumloon voor jonggehandicapten het maximumloon is
geworden?
Antwoord op vragen 74 en 75
De regering deelt de mening van de leden van de SP-fractie dat mensen
die werken erop vooruit moeten gaan als zij gaan werken, ook als zij een
arbeidsbeperking hebben. De nieuwe inkomensregeling is zo vormgegeven dat (gaan) werken loont en werkende Wajongers tenminste het
wettelijk minimumloon ontvangen voor de gewerkte uren. Het totaalinkomen is hoger dan het wettelijk minimumloon voor het aantal gewerkte
uren.
Net als reguliere werknemers ontvangen Wajongers in een functie op het
niveau van het WML, bij fulltime werken 100 procent WML per maand.
Wanneer Wajongers werken in een functie met een loon boven het WML
ontvangen zij bij fulltime werken ook een totaal inkomen boven het WML.
Wajongers die werken met loondispensatie op een functieloon van 120

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

27

procent WML ontvangen bij fulltime werken een totaalinkomen van 107
procent WML. Wajongers die zonder loondispensatie werken ontvangen
bij fulltime werken een inkomen gelijk aan het functieloon.
De leden van de SP-fractie informeren tevens graag of er nog enige
vooruitgang is in de vaststelling van de collectieve arbeidsovereenkomst
(cao) beschut werk. 76. Welke actie heeft de regering ondernomen om
een cao naderbij te brengen? 77. Hoeveel maanden/ jaar mag het van de
regering nog duren voordat er een cao beschut werk komt, conform de
motie Jasper van Dijk (Kamerstuk 34 352, nr. 121)?
Antwoord op vragen 76 en 77
Gelet op de verantwoordelijkheidsverdeling tussen het Rijk en de sociale
partners heeft de regering geen bemoeienis met de arbeidsvoorwaarden
voor mensen die werken op een beschutte werkplek. De regering heeft
dan ook geen actie op dat punt ondernomen en doet ook geen uitspraken
over termijn waarop een cao voor beschut werk zijn beslag zou moeten
krijgen.
78. Kan de regering uitleggen of voorrekenen hoe de formule voor
inkomensondersteuning uitwerkt als iemand niet WML verdient, maar een
hoger salaris heeft? 79. Mag de persoon met een salaris hoger dan WML
ook 30 cent houden van elke verdiende euro?
Antwoord op vragen 78 en 79
Als een Wajonger met arbeidsvermogen niet werkt bedraagt de inkomensondersteuning 70 procent WML. Als iemand gaat werken en het inkomen
uit arbeid toeneemt, neemt ook het totale inkomen toe. In Figuur II is het
effect van een functieloon op 120 procent WML in de geharmoniseerde
regeling opgenomen. Het functieloon vormt samen met de arbeidsduur
en loonwaarde het totale arbeidsinkomen. In de geharmoniseerde
regeling voor inkomensondersteuning mag de Wajonger van iedere
verdiende euro ten minste 30 procent houden, ongeacht het functieloon.
Bij een functieloon op WML is het totale inkomen van een iemand die
voltijds werkt maximaal 100 procent WML. Als er sprake is van een
functieloon van meer dan 100 procent WML kan dit percentage hoger
liggen tot een maximum van het functieloon. In dat geval is er geen
sprake van inkomensondersteuning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

28

Figuur II: Vergelijking effect maatman 150% WML en functieloon 120% WML

De leden van de SP-fractie maken zich tevens ernstige zorgen over
mensen met een medische urenbeperking. 80. Kan de regering aangeven
hoeveel mensen het betreft?
Antwoord op vraag 80
Sinds de invoering van de Wajong2015 is ook de schattingsmethodiek
voor de Wajong veranderd. Dit heeft tot gevolg dat geen urenbeperkingen
meer worden vastgelegd. In de oWajong en Wajong2010 gebeurde dit
wel. Alleen voor de oWajong is de informatie zodanig ontsloten dat een
betrouwbare telling kon plaatsvinden. Van het aantal mensen in de
oWajong kon op het moment van de eerste claimbeoordeling 94 procent
voltijds werken, 1 procent kan maximaal 10 uur werken, 4 procent
maximaal 20 uur en 1 procent maximaal 30 uur. Op basis van de
beschikbare informatie bij UWV is niet te achterhalen in hoeverre dit
overeenkomt met het aantal uren dat de betreffende Wajongers daadwerkelijk werken. Wel is bekend hoeveel uren Wajongers werkend bij een
reguliere werkgever eind 2018 werkten. Eind 2018 werkten ruim 39.000
Wajongers bij een reguliere werkgever. Daarvan had 29 procent een
aanstelling van maximaal 12 uur per week; 16 procent een aanstelling van
meer dan 12 tot maximaal 20 uur; 17 procent een aanstelling van meer
dan 20 tot maximaal 30 uur en 38 procent een aanstelling van meer dan
30 uur per week. In hoeverre dat overeenkomt met de uren die zij kunnen
werken, is op basis van de beschikbare informatie bij UWV niet te
achterhalen.
Mensen met een medische urenbeperking die bijvoorbeeld maximaal 20
uur per week kunnen werken, zullen met voorliggende regeling nooit het
minimumloon kunnen verdienen. 81. Is de regering bereid om een
compensatiefactor voor mensen met een medische urenbeperking in te
voeren, waarbij bij bovengenoemd voorbeeld bijvoorbeeld 20 uur als
fulltime wordt gerekend? Mensen met loondispensatie hebben immers
ook een compensatiefactor. De leden van de SP-fractie vrezen dat mensen
met een urenbeperking er bekaaid vanaf komen en zij kunnen er immers
ook niks aan doen dat ze slechts een beperkt aantal uren in de week
kunnen werken.
Antwoord op vraag 81

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

29

Invoeren van een aanvullende «compensatiefactor» voor mensen met een
medische urenbeperking maakt de uitvoering van de Wajong complexer.
Dit terwijl het doel van voorliggend wetsvoorstel is om de Wajong zowel
voor Wajongers als voor de uitvoering te vereenvoudigen. De regering is
daarom niet voornemens om een compensatiefactor in te voeren.
Ook voor mensen met een medische urenbeperking geldt dat (meer)
werken in de nieuwe inkomensregeling loont. Als iemand niet werkt, is
zijn inkomensondersteuning per dag conform de standaard norm van 70
procent van de grondslag. Indien iemand niet in staat is om voltijds te
werken, ontvangt diegene op basis van de regeling voor inkomensondersteuning een aanvulling op het inkomen uit arbeid. Door de systematiek
van de Wajong is het totaal inkomen (inkomen uit arbeid en inkomensondersteuning) voor iemand die vanuit de Wajong met een medische
urenbeperking werkt hoger dan het wettelijk minimumloon voor het
aantal gewerkte uren.
De derde groep waar de leden van de SP-fractie zich zorgen over maken
zijn de mensen die volledig arbeidsongeschikt zijn, maar toch (tijdelijk)
nog een beperkt aantal uren kunnen werken. Voor hen zal werken niet
lonen indien zij minder dan 20 procent werken. Dat betreuren de leden
van de SP-fractie. 82. Wil de regering er iets op verzinnen dat ook voor
deze groep werken gaat lonen? 83. Is de regering bijvoorbeeld bereid om
een bedrag vrij te laten voor deze groep waarop niet gekort wordt,
bijvoorbeeld 1.000 euro per jaar? Dit zou dan voor alle Wajongers kunnen
gelden, zodat alle Wajongers een bonus of kerstgratificatie tot 1.000 euro
in zijn geheel kunnen houden. Met diezelfde regeling zou de groep
volledig arbeidsongeschikte Wajongers een bedrag, bijvoorbeeld 1.000
euro per jaar kunnen behouden, zonder gekort te worden als beloning op
werk.
Antwoord op vragen 82 en 83
Het startpunt voor mensen in de Wajong die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben, is dat zij een uitkering van 75
procent WML ontvangen. Het betreft een individuele uitkering zonder
partnerinkomens- en vermogenstoets.
Van mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie
hebben, is de kans klein dat zij betaalde arbeid gaan verrichten. Zo had
ongeveer 1 procent van de mensen met een Wajong2015 uitkering ultimo
2018 een beperkt inkomen uit arbeid. Voor mensen die duurzaam geen
mogelijkheden hebben geldt dezelfde inkomensregeling als voor de
overige Wajongers. Omdat de uitkering voor mensen die duurzaam geen
mogelijkheden hebben start op 75 procent WML, wordt werken pas
lonend wanneer het arbeidsinkomen hoger is dan 20 procent WML. Op
dat moment wordt het totale inkomen, inclusief de uitkering hoger dan de
basisuitkering van 75 procent WML. Indien iemand arbeid verricht
waardoor de vraag is of iemand duurzaam geen mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie heeft, zal een persoon door UWV opgeroepen worden
voor een herbeoordeling. Reden hiervoor is dat iemand die langere tijd
(meer dan) 20 procent WML kan verdienen mogelijk toch niet duurzaam
en volledig arbeidsongeschikt is.
De regering kiest er niet voor om een aparte vrijlatingsregeling te creëren
binnen het systeem van de Wajong. Een vrijlatingsregeling in aanvulling
op de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning zorgt voor
een extra complexiteit in het systeem, daar waar beoogd wordt om de
regels voor inkomensondersteuning juist te vereenvoudigen. Vormgeven
van een separate inkomensregeling voor mensen die duurzaam geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

30

mogelijkheden hebben veroorzaakt daarnaast het risico dat een Wajonger
na een herbeoordeling er in inkomen op achteruit gaat.
84. De leden van de SP-fractie vragen of de groep Wajongers zonder
arbeidsvermogen nu uitgesloten is van loondispensatie en jobcoaching.
Zo ja, waarom? 85. Is de regering bereid deze mensen toch een vorm van
ondersteuning te bieden?
Antwoord op vragen 84 en 85
Voor mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie
hebben, is de inzet van onder andere arbeidstoeleiding, proefplaatsing en
loondispenstatie niet beschikbaar. Bij deze Wajongers heeft UWV immers
vastgesteld dat zij duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie
hebben. De regering kiest bewust om de schaarse middelen in te zetten
voor de groep die wel mogelijkheden tot arbeidsparticipatie heeft en is
daarom niet voornemens om de mensen die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben andere ondersteuning dan een
jobcoach te bieden. Iemand die niet meer duurzaam en volledig arbeidsongeschikt is en in aanmerking wil komen voor ondersteuning en de inzet
van deze instrumenten, kan zelf een aanvraag doen voor een herbeoordeling of herziening van de indeling in de categorie duurzaam geen
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie.
Deze leden vragen wanneer precies Wajongers zonder arbeidsvermogen
die toch werken, op het punt komen dat zij herkeurd gaan worden. 86. Is
dit na een bepaalde tijdsperiode te hebben gewerkt, bijvoorbeeld twee
jaar? 87. Hoe weten deze Wajongers waar zij aan toe zijn? Worden zij
vooraf gewaarschuwd?
Antwoord op vragen 86 en 87
Indien een Wajonger zonder arbeidsvermogen aanspraak wil maken op
begeleiding bij re-integratie of werkvoorzieningen kan hij zelf een
herbeoordeling aanvragen. Daarnaast heeft een Wajongere een inlichtingenplicht op basis waarvan de betrokkene wijzigingen in de sociaalmedische situatie moet doorgeven. Indien iemand arbeid verricht
waardoor de vraag is of iemand niet langer duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie heeft, zal een persoon door UWV
opgeroepen worden voor een herbeoordeling. Hiervoor wordt geen vaste
termijn gehanteerd. Als een Wajonger wordt opgeroepen voor een
herbeoordeling, wordt door UWV uitgelegd wat de achtergrond is van de
herbeoordeling.
Bestaanszekerheid voor alle mensen in Nederland is een fundamentele
waarde voor de leden van de PvdA-fractie. 88. Kan de regering
garanderen dat de hoogte van de nieuwe Wajong-uitkering voldoende
bestaanszekerheid biedt en niet tot (langdurige) armoede leidt? 89. Kan
daarbij expliciet worden ingegaan op de hogere kosten voor mensen als
gevolg van hun arbeidsbeperking?
Antwoord 88 en 89
Het kabinet heeft continu aandacht voor de inkomenspositie van mensen
met een laag inkomen. De uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen bedraagt 70 procent WML (het sociaal minimum). De uitkering
voor Wajongers met arbeidsvermogen is daarmee vanaf begin 2018 meer
gelijk aan die van jonggehandicapten in de Participatiewet, vanuit de
gedachte dat beide groepen jonggehandicapten zijn met arbeidsmogelijkheden. Voor Wajongers die duurzaam geen arbeidsvermogen hebben is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

31

de uitkering 75 procent WML. De Wajong kent, anders dan de Participatiewet, geen kostendelersnorm of vermogenstoets. Als de totale (gezins)inkomsten onder het sociaal minimum uitkomen, kan er afhankelijk van
de leefsituatie sprake zijn van een compensatie via de Toeslagenwet.
Daarnaast heeft een Wajonger recht op een fiscale jonggehandicaptenkorting en kan een Wajonger in aanmerking komen voor de Tegemoetkoming arbeidsongeschikten. Voor de hogere kosten als gevolg van
arbeidsbeperkingen geldt dat in een aantal gevallen specifieke vergoedingen beschikbaar zijn. Dit geldt zowel voor voorzieningen via het UWV
als ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning.
90. Kan de regering voor verschillende groepen die recht hebben op een
Wajong-uitkering aangeven hoe hun inkomen is verslechterd of dreigt te
verslechteren door de wijziging van 2018 in combinatie met de nu
voorgenomen wijzigingen? 91. Hoe verhoudt dit zich tot het uitgangspunt
van voldoende bestaanszekerheid?
Antwoord op vragen 90 en 91
Per 1 januari 2018 is de uitkering voor Wajongers met arbeidsvermogen
verlaagd van 75 naar 70 procent WML. Afhankelijk van de woon-en
leefsituatie is voor individuele Wajongers de uitkeringsverlaging
(gedeeltelijk) gecompenseerd door een aanvulling tot aan het sociaal
minimum vanuit de Toeslagenwet. Voor Wajongers die duurzaam geen
arbeidsvermogen hebben is de uitkering 75 procent WML.
Om te voorkomen dat Wajongers die werken er met de wijziging in
regelgeving op achteruitgaan, kiest de regering voor een overgangsregime. Door op basis van de huidige inkomensregelingen een garantiebedrag vast te stellen gaan mensen die werken er op het moment dat de
geharmoniseerde regels voor inkomensondersteuning in werking treden
niet op achteruit.
92. De regering erkent dat meer werken mogelijk niet leidt tot meer netto
inkomen voor mensen met een Wajong-uitkering. Hoe verhoudt dit zich
tot het streven dat werken moet lonen?
Antwoord op vraag 92
De regels voor het berekenen van de hoogte van de uitkering zijn zo
opgezet dat werken in beginsel loont, in die zin dat het bruto totaal van
inkomen uit arbeid en inkomensondersteuning hoger uitvalt al iemand
meer gaat werken. Of dit ook leidt tot een hoger netto totaalinkomen is,
net als bij werknemers zonder Wajong-uitkering, afhankelijk van verschillende factoren (invloed op af te dragen belasting, recht op toeslagen en
andere inkomensafhankelijke regelingen).
Eenvoudigheid en eenduidigheid zijn belangrijke uitgangspunten voor de
wijziging. 93. De leden van de PvdA-fractie vragen waarom niet is
gekozen voor een systeem van inkomensaanvulling voor iedere jonggehandicapte die niet in staat is het wettelijk minimumuurloon te verdienen,
ongeacht de regeling.
Antwoord op vraag 93
De verschillen in behandeling van mensen in soortgelijke omstandigheden in de Participatiewet en de verschillende regelingen in de Wajong
zijn ontstaan door het respecteren van bestaande rechten bij beleidswijzigingen. Sinds 2015 vallen mensen met een arbeidsbeperking die
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben of niet-duurzaam geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

32

mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben onder de Participatiewet.
Voor die groep die vóór 1 januari 2015 al in de oWajong en de
Wajong2010 zat is destijds besloten om bestaande rechten te respecteren
en hen niet onder de Participatiewet te brengen. Voor de mensen die vóór
1 januari 2015 al in de oWajong of Wajong2010 zaten gelden daarom ten
opzichte van mensen in de Participatiewet andere regels, ook met
betrekking tot het verrekenen van inkomen. Deze verschillen zijn inherent
aan het karakter van deze regelingen; de Wajong is een voorziening terwijl
de Participatie dient als vangnet.
Voor veel mensen met een arbeidsbeperking geldt dat zij niet voltijd
kunnen werken. In het nieuwe voorstel wordt het onmogelijk voor deze
mensen om het minimumloon te verdienen. De leden van de PvdA-fractie
vragen of het rechtvaardig is dat mensen die buiten hun schuld om niet
meer uren kunnen werken onder het minimumloon verdienen. 94.
Waarom hanteert de regering niet als uitgangspunt dat wie naar
vermogen werkt, tenminste het minimumloon verdient, en daarboven dat
meer werken moet lonen?
Antwoord op vraag 94
Als iemand niet werkt, is de inkomensondersteuning 70 procent WML.
Naarmate iemand gaat werken of meer gaat werken, neemt het totale
inkomen (inkomen uit arbeid en inkomensondersteuning) toe, tot
maximaal 100 procent WML bij voltijd werken. Indien iemand niet in staat
is om voltijds te werken, ontvangt op basis van de regeling voor
inkomensondersteuning een aanvulling op het inkomen uit arbeid. Door
de systematiek van de Wajong is het totaal inkomen voor iemand die
vanuit de Wajong werkt hoger dan het loon van reguliere werknemers die
in dezelfde mate (slechts) in deeltijd (kunnen) werken. Voor mensen met
een functieloon boven het WML en volledige loonwaarde geldt dat zij
boven 100 procent WML uit kunnen komen. In dat geval is er geen sprake
van inkomensondersteuning.
Het voorstel gaat zeer summier in op verschillende situaties, waardoor
niet voor iedereen de gevolgen duidelijk zijn. 95. De leden van de
PvdA-fractie vragen de regering om meer situaties uit te werken, zodat
voor meer groepen de effecten inzichtelijk zijn. 96. Kan de regering
daarbij expliciet ingaan op situaties waarbij verlies van inkomen mogelijk
is? 97. Kan de regering ingaan op verschillende situaties waarbij mensen
met een arbeidsbeperking op dit moment meer verdienen dan het
minimumloon en de nieuwe regelingen ingaan en daarbij tegelijkertijd
onvoorzien omstandigheden optreden, zoals het (langduriger) verlies van
een baan?
Antwoord op vragen 95 t/m 97
In de huidige situatie is het zo dat Wajongers die stoppen met werken
teruggaan naar het niveau van de grondslag. Voor Wajongers met
arbeidsvermogen is dit 70 procent WML. Voor Wajongers in de Bremanregeling kan dit betekenen dat zij van 120 procent WML naar 70 procent
WML gaan als zij stoppen met werken. Of Wajongers er met de nieuwe
inkomensregeling ten opzichte van de huidige inkomensregelingen op
vooruit, dan wel achteruit gaan is sterk afhankelijk van de persoonlijke
situatie. Er zijn vele factoren die de hoogte van een uitkering bepalen. De
loonwaarde, het functieloon en de arbeidsduur bepalen het inkomen en
hebben invloed op de hoogte van de uitkering. In het kader van de
oWajong is de hoogte van het maatmaninkomen ook nog van invloed op
de uitkering. oWajongers met een hoger maatmaninkomen blijven bij
hetzelfde inkomen, langer in een hogere AO-klasse dan oWajongers met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

33

een standaard maatmaninkomen ter hoogte van het wettelijk
minimumloon. Om in aanmerking te kunnen komen voor de Breman
regeling moet sprake zijn van werken met loondispensatie én ondersteuning door een jobcoach.
In Bijlage I zijn figuren opgenomen die inzicht geven in de effecten van de
geharmoniseerde inkomensregeling ten opzichte van de huidige
regelingen bij een loonwaarde van 50 procent, 70 procent en 100 procent
en een functieloon op WML en 120 procent WML. Het totaalinkomen is
daarbij afgezet tegen de arbeidsduur in dagen. De figuren illustreren dat
Wajongers in de Bremanregeling, voortgezette werkregeling en met een
maatmanwisseling er zowel op voor- als achteruit kunnen gaan ten
opzichte van de nieuwe regeling. Om te voorkomen dat mensen er direct
op achteruitgang heeft de regering het garantiebedrag ingesteld.
De leden van de PvdA-fractie hebben grote zorgen over de garantieregeling. Het is van groot belang dat mensen hun huidige inkomen kunnen
behouden. 98. Waarom is ervoor gekozen een periode van twee maanden
voor het zoeken van een nieuwe baan te hanteren? 99. Heeft de regering
onderzocht hoe lang het gemiddeld duurt voor mensen met een arbeidsbeperking om een nieuwe baan te vinden? Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot
deze eis? Zo nee, kan daar onderzoek naar worden gedaan?
Antwoord op vragen 98 en 99
De periode van twee maanden is tot stand gekomen om te voorkomen dat
Wajongers die al werken op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt ten opzichte van de huidige situatie erop achteruitgaan als zij
zelfstandig van baan wisselen. Deze periode heeft daarmee geen
betrekking op een zoekperiode naar een baan vanuit werk, maar de
periode tussen twee banen. Met deze termijn wordt voorkomen dat
Wajongers alleen vanwege financiële redenen niet wisselen van baan en
daarmee hun mobiliteit op de arbeidsmarkt wordt belemmerd. De periode
van twee maanden heeft expliciet niet tot doel om Wajongers die hun
baan verliezen, gedurende de periode van het vinden van een nieuwe
baan aan te vullen tot het oude niveau. Ook voor reguliere werknemers
geldt dat bij verlies van een baan het inkomen daalt (eerst een
WW-uitkering en vervolgens afhankelijk van de partnerinkomens- en
vermogenstoetsbijstand) en er geen zekerheid geboden wordt dat bij een
nieuwe baan het salaris ten opzichte van het oude salaris tenminste gelijk
is. De regering heeft daarom niet specifiek onderzoek gedaan naar de tijd
die het kost om na het wegvallen van een baan vanuit de Wajong opnieuw
een baan te vinden.
In de UWV Monitor arbeidsparticipatie 2017 is wel in kaart gebracht hoe
snel Wajongers die hun baan verliezen weer aan het werk komen. Hierbij
is gekeken naar Wajongers die in de jaren 2012 tot en met 2015 werk
hebben verloren. Van de Wajongers die in 2015 hun baan verloren, kwam
bijna de helft binnen een jaar weer aan het werk. Van de Wajongers die in
2012 hun baan verloren, was dit aandeel 38 procent. Uit het onderzoek
blijkt dat de meeste Wajongers die opnieuw werk vinden, binnen een jaar
weer een baan vinden. Daarna loopt de kans om werk te vinden af.
100. Wordt de garantieregeling geïndexeerd?
Antwoord op vraag 100
Het garantiebedrag wordt gelijktijdig met de indexatie van het wettelijk
minimumloon, geïndexeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

34

Het UWV en de Landelijke Cliëntenraad maken zich grote zorgen over de
uitvoering. De leden van de PvdA-fractie vrezen dat fouten bij de
uitvoering mogelijk leiden tot een terugval in inkomen voor mensen met
een arbeidsbeperking. 101. Indien verkeerde gegevens worden gehanteerd waarbij mogelijk teruggevorderd wordt, een mogelijkheid die erkend
wordt in de memorie van toelichting, kan de regering aangeven hoe
voorkomen wordt dat mensen mogelijk te weinig besteedbaar inkomen
overhouden? 102. Hoe reëel wordt de kans op schulden hierdoor geacht?
103. Wordt er rekening mee gehouden dat mensen met een arbeidsbeperking mogelijk meer hulp nodig hebben om juiste gegevens aan te
leveren? 104. Worden er meer mogelijkheden getroffen om in gevallen
van terugvordering betalingsregelingen te treffen, juist ook in het kader
van de Brede Schuldenaanpak? 105. Is de regering bereid om extra
mogelijkheden te treffen om mensen met een arbeidsbeperking proactief
te helpen met aan aanleveren van de juiste gegevens en het aanvragen
van regelingen?
Antwoord op vragen 101 t/m 105
Het bedrag dat iemand aan bovenop zijn inkomen uit arbeid als inkomensondersteuning ontvangt, blijft met de geharmoniseerde regeling voor
inkomensondersteuning afhankelijk van het inkomen. Als het inkomen
afwijkt van de verwachting of sprake is van wisselende inkomsten, zal ook
bij de geharmoniseerde regeling van inkomensondersteuning sprake zijn
van herberekening en waar nodig nabetaling of terugvordering.
Werkende Wajongers zijn niet verantwoordelijk voor het leveren van
inkomensgegevens voor het berekenen van de hoogte van de uitkering op
basis van de nieuwe regeling voor inkomensondersteuning. Inkomensgegevens komen via de Polisadministratie beschikbaar voor vaststelling van
de hoogte van de uitkering. Het is daarom niet noodzakelijk om extra
mogelijkheden te treffen om de doelgroep te helpen met het aanleveren
van de juiste gegevens voor het aanvragen van de regelingen. Wel is het
van belang dat Wajongers tijdig UWV op de hoogte stellen van wijzigingen in de hoogte van het inkomen, zodat achteraf corrigeren van de
uitkering niet nodig is. UWV heeft daarom contact met werkende
Wajongers met wisselende inkomsten. Wajongers die vragen hebben over
de gevolgen van het inkomen voor de uitkeringshoogte kunnen daarvoor
de rekenhulpen raadplegen die beschikbaar zijn op de website van UWV.
Daarnaast kunnen Wajongers voor vragen over het verrekenen van
inkomsten met de uitkering terecht bij het klantcontactcentrum van UWV.
UWV schenkt in de uitvoering veel aandacht aan het verrekenen van
inkomen met de uitkering en de duidelijke communicatie hierover naar de
Wajongers toe. Dit draagt bij aan het voorkomen van schulden als op een
later moment sprake is een van een terugvordering. Zo wordt bij een
terugvordering van 300 euro of meer altijd een betalingsregeling
aangeboden. UWV neemt contact op met de Wajonger om de reden van
de terugvordering toe te lichten en afspraken te maken over een
betalingsregeling. Indien een Wajonger niet in staat is om zelf zaken met
UWV te regelen, zal een bewindvoerder de contacten met UWV
overnemen of hierbij ondersteunen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen of de regering nog een
aantal rekenvoorbeelden kan geven van het inkomen van Wajongers
onder de huidige regels en onder de nieuwe regels. Bijvoorbeeld van de
gevallen dat een Wajonger nu 10, 20, 30 en 40 uur per week werkt in de
voortgezette werkregeling (met loonwaarde 50 procent en 100 procent) en
de gevallen dat een Wajonger nu 10, 20, 30 en 40 uur per week werkt in de
Bremanregeling (met loonwaarde 50 procent en 100 procent). 106. Wat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

35

in die gevallen het huidige inkomen en wat zou het inkomen worden met
de nieuwe regels?
Antwoord op vraag 106
In Bijlage I zijn figuren opgenomen die inzicht geven in de effecten van de
geharmoniseerde inkomensregeling ten opzichte van de huidige
regelingen bij een loonwaarde van 50 procent, 70 procent en 100 procent
en een functieloon op WML en 120 procent WML. Het totaalinkomen is
daarbij afgezet tegen de arbeidsduur in dagen. De figuren illustreren dat
Wajongers in de Bremanregeling, voortgezette werkregeling en met een
maatmanwisseling er zowel op voor- als achteruit kunnen gaan ten
opzichte van de nieuwe regeling. Om te voorkomen dat mensen er direct
op achteruitgang heeft de regering het garantiebedrag ingesteld.
107. De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering om nader
te reflecteren op het vraagstuk van (medische) urenbeperking. Is het waar
dat iemand die vanwege een urenbeperking niet fulltime kan werken, in
de nieuwe regels nooit 100 procent van het WML zal krijgen, ook niet als
hij naar vermogen werkt? 108. Hoe weegt de regering dat? 109. Voor
mensen met een urenbeperking geldt namelijk dat zij gewoonweg niet
meer kunnen werken, al zouden ze dat willen. Aangezien een gemiddelde
baan van een Wajonger 25,5 uur is, zullen de meeste Wajongers nooit op
het niveau van het WML uitkomen. Vindt de regering dit een wenselijke
situatie?
Antwoord op vragen 107 t/m 109
De Wajong is een specifieke voorziening voor jonggehandicapten
(inclusief medisch urenbeperkten) die voorziet, anders dan de Participatiewet, in een individueel uitkeringsrecht zonder vermogens- en partnerinkomenstoets. Wajongers starten daarmee met een individueel inkomen op
het niveau van het sociaal minimum voor een alleenstaande.
Het wetsvoorstel stimuleert mensen met een medische urenbeperking om
te studeren en te werken. Ook voor mensen met een medische urenbeperking geldt dat (meer) werken in de nieuwe inkomensregeling loont. Als
iemand niet werkt, is zijn inkomensondersteuning per dag conform de
standaard norm van 70 procent van de grondslag.
In de huidige regelingen voor inkomensondersteuning in de Wajong
wordt geen onderscheid gemaakt voor de mensen met een medische uren
beperking. Indien iemand niet in staat is om voltijds te werken, ontvangt
diegene op basis van de regeling voor inkomensondersteuning een
aanvulling op het inkomen uit arbeid.
Door de systematiek van de Wajong is het totaal inkomen (inkomen uit
arbeid en inkomensondersteuning) voor iemand die vanuit de Wajong
met een medische urenbeperking werkt hoger dan het wettelijk
minimumloon voor het aantal gewerkte uren.
Alleen in het geval een medisch urenbeperkte in de huidige voortgezette
werkregeling in de Wajong2010 een inkomen vergaart van meer dan 20
procent WML, wordt dit inkomen aangevuld tot 100 procent WML. Juist in
deze situatie worden Wajongers niet gestimuleerd om meer te gaan
werken en loont meer werken ook niet. Het inkomen blijft bij meer werken
aangevuld tot 100 procent WML.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

36

Het genoemde aantal van 25,5 uur is een rekenkundig gemiddelde van het
aantal uren dat arbeidsgehandicapten in het kader van de banenafspraak
werken. In de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning
wordt geen rekening gehouden met het gemiddelde aantal uren dat
Wajongers per week werken.
110. De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat Wajongers recht
houden op een voor hen vastgesteld garantiebedrag. Pas als de uitkering
op basis van de nieuwe regels meer dan twee maanden achter elkaar
hoger is dan het garantiebedrag, komt het garantiebedrag te vervallen.
Hieruit ontstaat de indruk dat het garantiebedrag onbeperkt blijft gelden
als het inkomen van een Wajonger lager dreigt te worden, bijvoorbeeld bij
baanverlies. Kan de regering dit nader toelichten? 111. Indien het toch zo
is dat het garantiebedrag vervalt als een Wajonger niet binnen twee
maanden een andere baan heeft, acht de regering dit dan een redelijke
termijn?
Antwoord op vragen 110 en 111
De aanspraak op het garantiebedrag is niet in duur beperkt, maar is
afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden van de jonggehandicapte. De aanspraak op het garantiebedrag vervalt indien de inkomensondersteuning op grond van de nieuwe regels gedurende een aaneengesloten periode van twee maanden hoger is dan het garantiebedrag of
indien gedurende een aaneengesloten periode van twee maanden geen
inkomen is genoten. Dit betekent dat de jonggehandicapte aanspraak
maakt op het garantiebedrag voor zolang de dienstbetrekking voortduurt
en de jonggehandicapte hetzelfde of meer inkomen uit arbeid heeft.
Indien de jonggehandicapte van baan wisselt maakt de jonggehandicapte
tijdens de nieuwe dienstbetrekking aanspraak op het garantiebedrag als
die nieuwe dienstbetrekking binnen twee maanden na einde van de
eerdere dienstbetrekking start. Als de jonggehandicapte minder uren gaat
werken en daardoor minder inkomen geniet kan dat tot gevolg hebben dat
de inkomensondersteuning op basis van de voorliggende wetgeving het
garantiebedrag overstijgt. Als deze situatie minimaal twee maanden
voortduurt vervalt de aanspraak op het garantiebedrag.
De periode van twee maanden is tot stand gekomen om te voorkomen dat
Wajongers die al werken op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt ten opzichte van de huidige situatie erop achteruitgaan als zij
zelfstandig van baan wisselen. De termijn is in het leven geroepen om te
voorkomen dat Wajongers alleen vanwege financiële redenen niet
wisselen van baan en daarmee hun mobiliteit op de arbeidsmarkt wordt
belemmerd. De periode van twee maanden heeft expliciet niet tot doel om
Wajongers die hun baan verliezen gedurende de periode van het vinden
van een nieuwe baan, weer aan te vullen tot het oude niveau. Ook voor
reguliere werknemers geldt dat bij verlies van een baan het inkomen daalt
(eerst een WW-uitkering en vervolgens afhankelijk van de
partnerinkomens- en vermogenstoets bijstand) en er geen zekerheid
geboden wordt dat bij een nieuwe baan het salaris ten opzichte van het
oude salaris tenminste gelijk is. De regering heeft daarom niet specifiek
onderzoek gedaan naar de tijd die het kost om na het wegvallen van een
baan vanuit de Wajong opnieuw een baan te vinden.
112. De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat bij Wajongers
met duurzaam geen arbeidsvermogen (DGA) het inkomen tot 20 procent
WML wordt verrekend met de uitkering. Dit zal ook in de nieuwe regels zo
zijn. De regering verdedigt dit door aan te halen dat de uitkering voor DGA
hoger is dan voor Wajongers met arbeidsvermogen, namelijk 75 procent
tegenover 70 procent. Het kan echter gemakkelijk gebeuren dat het bedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

37

dat aan inkomsten verkregen wordt groter is dan de vijf procentenpunten
aan hogere uitkering. Door de verrekening zou het inkomen van DGA dan
onder de grens van 70 procent WML komen. Met andere woorden, het
verschil tussen wat er meer aan uitkering verkregen wordt en wat er
verrekend moet worden, kan behoorlijk groot zijn. Hoe ziet de regering
dit? Zou het niet rechtvaardiger en stimulerender zijn als de regels zo
worden vormgegeven dat ook DGA met enige inkomsten niet onder de
grens van 70 procent WML zakken?
Antwoord op vraag 112
De inkomensregeling voor Wajongers die duurzaam geen mogelijkheden
tot arbeidsparticipatie (DGA) hebben, is op hoofdlijnen gelijk aan de
regeling voor Wajongers met arbeidsvermogen. Het verschil tussen beide
regelingen zit in de hogere basisuitkering voor DGA. De drempel van 20
procent WML voorkomt juist dat het totale inkomen voor DGA bij
verrekening van het arbeidsinkomen lager wordt dan de uitkering bij niet
werken. De regels voor inkomensondersteuning voor DGA zijn dusdanig
vormgegeven dat als zij minder dan 20 procent WML aan inkomen
hebben zij niet onder een totaalinkomen van 75 procent WML zakken. Dit
wordt met artikel I, onderdelen B, W en BB in dit wetsvoorstel vastgelegd
in de artikelen 1a:4, tweede lid, 2:46, eerste lid, 3:8b, eerste lid, van de
Wajong.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering onderkent dat
onzekerheid voor veel Wajongers reden vormt om voorzichtig te zijn met
wijzigingen in de persoonlijke situatie. In dat licht vragen deze leden zich
af of de keuze dat het voorgestelde garantiebedrag reeds na twee
maanden kan vervallen Wajongers zal blijven afschrikken. 113. Waarom
heeft de regering niet gezocht naar een criterium dat duidelijker
gekoppeld is aan een extra zekerheid die rechtvaardigt dat de garantie
vervalt, bijvoorbeeld het krijgen van een vaste aanstelling. 114. Hoe
voorkomt de regering dat Wajongers die op grond van een tijdelijke
aanstelling slechts korte tijd boven het garantiebedrag uitkomen deze
garantie kwijtraken?
Antwoord op vragen 113 en 114
Het overgangsregime is erop gericht om te voorkomen dat Wajongers die
werken op het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel er in
inkomen op achteruit gaan. Voor Wajongers die op het moment van
inwerkingtreding werken in een tijdelijke aanstelling is het overgangsregime van toepassing. Als zij hun aanstelling verliezen en binnen twee
maanden een baan vinden met een nieuwe tijdelijke aanstelling, blijft het
garantiebedrag in stand. Als Wajongers die op het moment van inwerkingtreding werken in een tijdelijke aanstelling een vaste aanstelling
krijgen, heeft dit geen gevolgen voor het recht op het garantiebedrag.
Voor Wajongers die op het moment van inwerkingtreding al werken in een
vaste aanstelling blijft het garantiebedrag in stand tot het moment dat de
Wajonger zijn of haar baan verliest en niet binnen twee maanden een
nieuwe baan heeft.
Meer werken loont, maar wat met urenbeperking? De leden van de
SGP-fractie constateren dat de regering wil stimuleren dat werken voor
iedereen loont, maar dat de geharmoniseerde rekenregel pas werkt vanaf
20 procent van het minimumloon. 115. Deze leden vragen welke
zwaarwegende redenen er zijn om de centrale ambitie van de regering
niet ten goede te laten komen aan degenen die onder deze norm blijven.
Antwoord op vraag 115

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

38

De geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning voor
Wajongers met arbeidsvermogen zorgt ervoor dat, ook voor mensen met
een medische urenbeperking, altijd sprake is van een toename van het
totaalinkomen (inkomen uit arbeid en inkomensondersteuning) als zij
meer gaan werken. De inkomensregeling voor Wajongers die duurzaam
geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben, is op hoofdlijnen
gelijk aan de regeling voor Wajongers met arbeidsvermogen. Het verschil
tussen beide regelingen zit in de hogere basisuitkering voor DGA. De
drempel van 20 procent WML voorkomt juist dat het totale inkomen voor
DGA bij verrekening van het arbeidsinkomen lager wordt dan de uitkering
bij niet werken. De regels voor inkomensondersteuning voor DGA zijn
dusdanig vormgegeven dat als zij minder dan 20 procent WML aan
inkomen hebben zij niet onder een totaalinkomen van 75 procent WML
zakken. Dit wordt met artikel I, onderdelen B, W en BB in dit wetsvoorstel
vastgelegd in de artikelen 1a:4, tweede lid, 2:46, eerste lid, 3:8b, eerste lid,
van de Wajong.
2.2 Regels voor eindigen en herleven recht op oWajong en Wajong2010
aanpassen
De leden van de VVD-fractie onderschrijven het doel van het aanpassen
van de regels voor het eindigen en het herleven van het recht op oWajong
en Wajong2010 om de beleving van belemmeringen door betrokkenen om
te participeren weg te nemen. Wel maken zij zich zorgen over de dossiers
die het UWV zal bewaren voor langere tijd. 116. Kan de regering een
garantie geven dat deze gegevens veilig opgeslagen worden en ook tot
aan de Algemene Ouderdomswet (AOW) gerechtigde leeftijd beschikbaar
en toegankelijk blijven?
Antwoord op vraag 116
Het waarborgen van de privacy en veiligheid van het UWV-archief is
onderdeel van artikel 2a en artikel 15 van de Archiefwet 1995 en de interne
protocollen van UWV. Met het verlengen van de herlevingstermijn en het
uitbreiden van de bewaartermijnen voor Wajong-dossiers wijzigt niets aan
het waarborgen van de privacy en veiligheid van deze gearchiveerde
dossiers.
Voor het uitbreiden van de herlevingstermijn naar AOW gerechtigde
leeftijd moeten de dossiers voor langere tijd bewaard worden. De
bewaartermijnen gaan in op het moment dat de Wajonguitkering wordt
beëindigd. De Archiefwet 1995 bepaalt in artikel 5 dat de zorgdrager (in dit
geval UWV) verplicht is om selectielijsten te ontwerpen waarin wordt
aangegeven welke gegevens op welk moment voor vernietiging in
aanmerking komen. Om de Wajongdossiers na het beëindigen langer te
kunnen bewaren, moet UWV de ingangstermijn voor de bewaartermijn
van Wajong-dossiers in de bestaande selectielijst aanpassen. Dit leidt
ertoe dat de dossiers van de betreffende Wajongers pas wordt vernietigd
na afloop van de bewaartermijn, die ingaat als de betrokkene de
AOW-gerechtigde leeftijd heeft bereikt.
UWV zal, conform de uitvoeringstoets bij het wetsvoorstel, in de
bedrijfsvoering bij de bepaling of Wajong-dossiers voor vernietiging in
aanmerking komen alvast rekening houden met het herlevingsrecht. Dit is
mogelijk binnen de ruimte die binnen de huidige selectielijst UWV wordt
geboden. Daarnaast zal UWV bij de eerstvolgende wijziging van de
selectielijst UWV de aanvullende bepaling ten aanzien van het herlevingsrecht van Wajong-dossiers opnemen, zodat het moment waarop de
bewaartermijn voor deze dossiers ingaat, duidelijk is vastgelegd. De
eerder benoemde bewaartermijnen die worden gehanteerd voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

39

Wajong-dossiers wijzigen niet op grond van de aangepaste herlevingstermijn.
Verder vinden de leden van de VVD-fractie het belangrijk dat de communicatie en uitlegbaarheid naar de doelgroep voor de betrokkenen begrijpelijk en helder is. 117. Vanaf wanneer start de overheid samen met het
UWV het communicatietraject over de nieuwe regeling? Deze leden
vinden het belangrijk om bij de voorbereiding van het communicatietraject ook mensen uit de doelgroep en hun ouders c.q. begeleiders te
betrekken. 118. Kan de regering bevestigen dat dit ook gebeurt?
Antwoord op vragen 117 en 118
De regering is samen met UWV gestart met een communicatietraject over
de wijzigingen gericht op de Wajong-doelgroep. Net als de leden van de
VVD vinden de regering en het UWV het van belang om mensen uit de
doelgroep te betrekken bij het communicatietraject. UWV maakt gebruik
van onder andere klantenpanels om communicatieboodschappen en
communicatie-uitingen zoals brieven en formulieren te testen. Ook het
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gaat periodiek in
gesprek met de doelgroep. Op 13 juni 2019 is bijvoorbeeld een bijeenkomst georganiseerd met Wajongers over de wijzigingen. Tijdens de
bijeenkomst is aan Wajongers gevraagd waar zij informatie vandaan halen
en op welke wijze zij het liefst geïnformeerd worden. Ook is besproken
hoe de wijzigingen begrijpelijker gemaakt kunnen worden voor de
doelgroep. De inzichten uit de bijeenkomst worden gebruikt voor het
verdere traject.
De leden van de CDA-fractie zijn verheugd over het voorstel om het
herlevingsrecht van de Wajong-uitkering uit te breiden, maar zij hebben
hierbij wel een vraag. Volgens het voorstel kunnen Wajongers die gaan
werken altijd terugvallen op hun Wajong-recht als ze uitvallen op basis
van dezelfde reden als waarom hen het Wajong-recht is toegekend. 119.
Kan de regering precies aangeven wat de gevolgen zijn als een Wajonger
zijn werk verliest door een oorzaak die los staat van de handicap waarvoor
de Wajong is toegekend? 120. Betekent dit dat dan het Wajong-recht niet
herleeft? Dit roept bij de leden van de CDA-fractie vragen op. Immers in
de praktijk zal het niet altijd duidelijk zijn (of hard te maken) dat iemand
zijn baan verliest vanwege zijn of haar handicap. 121. Is de regering het
met deze leden eens dat dit gegeven ertoe kan leiden dat de zorgen onder
Wajongers om de Wajong-uitkering te verliezen als zij gaan werken,
blijven bestaan en zij niet gaan werken? Deze leden zien graag een nadere
toelichting van de regering tegemoet.
Antwoord op vragen 119 t/m 121
Het herleven van het recht is alleen aan de orde als het recht op Wajong is
geëindigd. Over het algemeen is de kans op beëindiging van het recht op
Wajong door het aanvaarden van werk zeer klein. Zo eindigt het recht op
Wajong bijvoorbeeld niet zolang een Wajonger in de Wajong2010 gebruik
maakt van structurele ondersteuning9, ongeacht wat men verdient.
Voor de mensen van wie het Wajong-recht is geëindigd, zijn net als alle
werkenden, verzekerd tegen het risico op uitval door ziekte. Bij uitval door
ziekte geldt in eerste instantie twee jaar loondoorbetaling, waarbij de
werkgever vanuit de no-riskpolis een ziektewetuitkering ontvangt voor de
doorlopende loonkosten. Na twee jaar loondoorbetaling volgt een
9

Daaronder vallen de volgende vormen van arbeidsondersteuning: jobcoach, intermediaire
voorziening (zoals bijvoorbeeld een tolk Nederlandse gebarentaal) en vervoersvoorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

40

WIA-beoordeling. Alleen op het moment dat een WIA-uitkering lager is
dan een Wajong-uitkering, volgt een aanvulling vanuit de Wajong. Mocht
er geen Wajong-recht meer bestaan, dan kan een WIA-uitkering in
individuele situaties vanuit de Toeslagenwet aangevuld worden tot aan
het sociaal minimum.
In het wetsvoorstel is opgenomen dat herleving van de Wajong tot AOW
gerechtigde leeftijd (de uitbreiding van de herlevingstermijn) van
toepassing is als toegenomen arbeidsongeschiktheid voortkomt uit
dezelfde oorzaak als op grond waarvan de Wajonger eerder recht op
arbeidsondersteuning had. Als een Wajonger zijn werk verliest door een
oorzaak die niet voorkomtuit dezelfde oorzaak als op grond waarvan hij
eerder recht op arbeidsondersteuning had, herleeft het recht op Wajong
niet. De regering constateert, net als deze leden, dat dit ertoe kan leiden
dat de angst van Wajongers om te gaan werken blijft bestaan. Dit is niet in
lijn met het doel van het wetsvoorstel om belemmeringen voor participatie weg te nemen. Zoals hierboven gesteld wordt het risico op uitval
vanwege ziekte reeds gedekt door de WIA. Om desalniettemin tegemoet
te komen aan het wegnemen van deze angst bij Wajongers onderzoekt de
regering, voorafgaand aan de behandeling in de Tweede Kamer, de
mogelijkheid om het herlevingsrecht voor Wajongers te verbreden waarbij
uitval niet te herleiden hoeft te zijn naar de oorzaak op grond waarvan een
persoon een Wajong-uitkering heeft gekregen. Hiertoe worden ook de
consequenties voor de samenloop met andere uitkeringen en mogelijke
precedentwerking in kaart gebracht.
De leden van de D66-fractie zijn content met het voornemen van de
regering om de termijn voor herleving van de Wajong op te trekken van
vijf jaar naar de AOW-gerechtigde leeftijd. 122. Tegelijkertijd constateren
deze leden echter dat het UWV in haar uitvoeringstoets meldt dat
wanneer een Wajonger zijn baan verliest door ontslag, er geen herlevingsgrond is in de nieuwe regeling. Deze leden vragen de regering in hoeverre
dit klopt, en zo ja, hoe dit rijmt met het beoogde doel van wegnemen van
de angst bij Wajongers om werk te accepteren.
Verlies van een baan vanwege ontslag is geen grond voor het herleven
van de Wajong-uitkering. Een persoon kan, indien eerder het recht op
Wajong na meer dan vijf jaar werken is beëindigd vanwege het zelfstandig
verdienen van een inkomen hoger dan 75 procent WML of hoger dan 75
procent van het maatmaninkomen, herleving aanvragen. Op het moment
dat op basis van de beperkingen blijkt dat iemand voldoet aan de criteria
voor de Wajong, herleeft het oude recht. Het recht kan dus ook herleven
na uitval vanwege ontslag.
123. Kan de regering daarnaast kwantificeren hoe vaak een werknemer
met recht op Wajong wordt ontslagen of het contract niet wordt verlengd
ten opzichte van werknemers zonder een Wajongregeling?
Antwoord op vragen 123
Het aandeel van in een bepaalde maand werkende Wajongers dat in het
daaropvolgende maand geen werk heeft, bedroeg in 2018 tussen de 2,1
en 3,0 procent. In absolute aantallen betekent dit dat van het gemiddelde
aantal werkende Wajongers van 59.400 in de volgende maand gemiddeld
1.600 mensen geen werk hebben.
Het aandeel van in een bepaalde maand werkende Nederlanders dat in
het daaropvolgende maand geen werk heeft, bedroeg in 2018 tussen de
1,8 en 3,0 procent. In absolute aantallen betekent dit dat van het gemid-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

41

delde aantal werkenden in Nederland van 7.569.000 in de volgende
maand gemiddeld 186.000 mensen geen werk hebben.
124. Daarnaast constateren de leden van de D66-fractie dat het UWV in
haar uitvoeringstoets meldt dat ook wanneer een Wajonger arbeidsongeschikt raakt om een andere reden dan waarvoor eerder de Wajong is
toegekend, het recht op herleving niet geldt. Deze leden vragen de
regering om uiteen te zetten waarom hiervoor gekozen is, ook in het licht
van het feit dat er onder de doelgroep relatief vaak meerdere ziektebeelden tegelijkertijd optreden.
Antwoord op vraag 124
In het wetsvoorstel is opgenomen dat herleving van de Wajong tot AOW
gerechtigde leeftijd (de uitbreiding van de herlevingstermijn) van
toepassing is als toegenomen arbeidsongeschiktheid voortkomt uit
dezelfde oorzaak als op grond waarvan de Wajonger eerder recht op
arbeidsondersteuning had. Als een Wajonger zijn werk verliest door een
oorzaak die niet voorkomtuit dezelfde oorzaak als op grond waarvan hij
eerder recht op arbeidsondersteuning had, herleeft het recht op Wajong
niet. De regering constateert, net als deze leden, dat dit ertoe kan leiden
dat de angst van Wajongers om te gaan werken blijft bestaan. Dit is niet in
lijn met het doel van het wetsvoorstel om belemmeringen voor participatie weg te nemen. Zoals hierboven gesteld wordt het risico op uitval
vanwege ziekte reeds gedekt door de WIA. Om desalniettemin tegemoet
te komen aan het wegnemen van deze angst bij Wajongers onderzoekt de
regering, voorafgaand aan de behandeling in de Tweede Kamer, de
mogelijkheid om het herlevingsrecht voor Wajongers te verbreden waarbij
uitval niet te herleiden hoeft te zijn naar de oorzaak op grond waarvan een
persoon een Wajong-uitkering heeft gekregen. Hiertoe worden ook de
consequenties voor de samenloop met andere uitkeringen en mogelijke
precedentwerking in kaart gebracht.
Het is de leden van de GroenLinks-fractie nog niet helemaal duidelijk
wanneer het terugkeerrecht geldt. 125. Geldt het terugkeerrecht ook als
iemand met een baan onafhankelijk wordt van de Wajong en na enkele
jaren ontslagen wordt op bedrijfseconomische grond?
Antwoord op vraag 125
In het wetsvoorstel is opgenomen dat herleving van de Wajong tot AOW
gerechtigde leeftijd (de uitbreiding van de herlevingstermijn) van
toepassing is als toegenomen arbeidsongeschiktheid voortkomt uit
dezelfde oorzaak als op grond waarvan de Wajonger eerder recht op
arbeidsondersteuning had. Als een Wajonger zijn werk verliest door een
oorzaak die niet voorkomtuit dezelfde oorzaak als op grond waarvan hij
eerder recht op arbeidsondersteuning had, herleeft het recht op Wajong
niet. De regering constateert, net als deze leden, dat dit ertoe kan leiden
dat de angst van Wajongers om te gaan werken blijft bestaan. Dit is niet in
lijn met het doel van het wetsvoorstel om belemmeringen voor participatie weg te nemen. Zoals hierboven gesteld wordt het risico op uitval
vanwege ziekte reeds gedekt door de WIA. Om desalniettemin tegemoet
te komen aan het wegnemen van deze angst bij Wajongers onderzoekt de
regering, voorafgaand aan de behandeling in de Tweede Kamer, de
mogelijkheid om het herlevingsrecht voor Wajongers te verbreden waarbij
uitval niet te herleiden hoeft te zijn naar de oorzaak op grond waarvan een
persoon een Wajong-uitkering heeft gekregen. Hiertoe worden ook de
consequenties voor de samenloop met andere uitkeringen en mogelijke
precedentwerking in kaart gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

42

126. Geldt het terugkeerrecht ook als iemand met duurzaam geen
arbeidsvermogen meer dan 20 procent inkomsten (loon) ontvangt en toch
weer volledig uitvalt?
Antwoord op vragen 126
Het recht op herleven heeft betrekking op mensen van wie het recht op
Wajong is beëindigd en weer uitvallen. Wajongers die duurzaam geen
mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben, verliezen het Wajong-recht
niet wanneer zij meer dan 20 procent WML aan inkomen vergaren. Wel
kan het voorkomen dat zij een bestendig inkomen laten zien en daarmee
laten zien mogelijk over arbeidsvermogen te beschikken. UWV zal op dat
moment, op basis van de criteria voor arbeidsvermogen, vaststellen of er
sprake is van arbeidsvermogen. Indien sprake is van arbeidsvermogen,
wordt deze persoon overgezet in de categorie «niet duurzaam geen
arbeidsvermogen». Dit geldt alleen voor de Wajongers in de oWajong en
de Wajong2010. Voor mensen in de Wajong2015 betekent dit theoretisch
een beëindiging van het Wajong recht. Alle Wajongers hebben de
mogelijkheid om bij verslechtering of verbetering van zijn of haar situatie
een herbeoordeling aan te vragen. UWV beoordeelt vervolgens op basis
van de criteria in hoeverre er sprake is van «duurzaam geen arbeidsvermogen». Op het moment dat op basis van de beperkingen blijkt dat
iemand voldoet aan de criteria voor de Wajong, herleeft het oude recht.
127. Hoe wordt omgegaan met Wajongers die in de Werkloosheidswet
(WW) terecht komen en daardoor geen recht hebben op loondispensatie
of loonkostensubsidie, waardoor zij minder makkelijk aan een baan
kunnen komen?
Antwoord op vragen 127
Een Wajonger die zijn baan verliest en aanspraak maakt op een uitkering
op grond van de Werkloosheidswet (WW) ontvangt van UWV dienstverlening op grond van het Wajong dienstverleningsconcept. Op grond van
het Wajong-recht kan er voor de Wajonger ook bij een volgend dienstverband wederom loondispensatie worden aangevraagd.
2.3 Passend werkaanbod in de oWajong en Wajong2010 harmoniseren
128. De leden van de VVD-fractie vragen of, en zo ja, welke maatregelen
er worden genomen wanneer iemand geen gebruik wil maken van het
re-integratietraject. Kan de regering de begrippen vrijwillig maar niet
vrijblijvend in dit verband nader toelichten. 129. Wat gebeurt er als
iemand geen gebruik wil maken van de ondersteuning van het UWV?
130. Aan welke verplichtingen moet dan worden voldaan?
Antwoord op vragen 128 t/m 130
Voor jonggehandicapten die arbeidsvermogen hebben, staat het vinden
en behouden van werk voorop. Wajongers met arbeidsvermogen zijn
verplicht om te werken aan hun re-integratie. UWV biedt Wajongers met
arbeidsmogelijkheden hierbij actieve ondersteuning aan. Het laten
ondersteunen door UWV bij hun re-integratie is vrijwillig. Wajongers
hebben ook de mogelijkheid om af te zien van deze ondersteuning door
UWV. Als een Wajonger afziet van dienstverlening worden door UWV met
deze Wajonger afspraken gemaakt over de wijze waarop de Wajonger zelf
werkt aan re-integratie. Uitgangspunt is dat deze afspraken handhaafbaar
zijn. Ook als een Wajonger afziet van dienstverlening door UWV worden
de afspraken over de wijze waarop de Wajonger zelf werkt aan de
re-integratie en vastgelegd in het re-integratieplan of re-integratievisie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

43

Het accepteren van ondersteuning door UWV is vrijwillig, maar niet
vrijblijvend. Op het moment dat een Wajonger arbeidsondersteuning
accepteert en UWV investeert in een Wajonger door een
re-integratietraject gericht op werk in te kopen, hoort daarbij ook de
afspraak dat deze Wajonger bereid is om passend werk te aanvaarden.
Ook deze afspraak wordt vastgelegd in het re-integratieplan of de
re-integratievisie. Indien de afspraken niet worden nagekomen, volgt een
sanctie op basis van het Maatregelenbesluit socialezekerheidswetten
vanwege het niet nakomen van de afspraken uit het re-integratieplan of de
re-integratievisie. Bijvoorbeeld een verlaging van het uitkeringsbedrag
gedurende een bepaald aantal maanden.
Daarnaast wordt de term algemeen geaccepteerde arbeid vervangen door
passende arbeid. 131. Hoe zal er worden bepaald wat passende arbeid is?
Antwoord op vraag 131
De regering is van mening dat duidelijk moet worden vastgelegd wanneer
er sprake is van passend werk en wie dat vaststelt. De definitie van
passend werk is vastgelegd in de Werkloosheidswet (WW), Ziektewet (ZW)
en Wet Werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA). In algemene zin
vraagt de regering UWV om met het oog op handhaafbaarheid vast te
leggen wanneer er sprake is van passend werk en wie dat vaststelt – ook
voor de Wajong.
De leden van de D66-fractie zijn content dat de verplichting om een
passend werkaanbod te accepteren wordt gewijzigd. Deze leden constateren dat een Wajonger ook zelf de regie kan nemen in het
re-integratietraject, waarin er afspraken worden gemaakt met het UWV. Zij
begrijpen dat het UWV de afweging maakt of er voldoende inspanningen
worden verricht ter re-integratie. 132. Deze leden vragen de regering op
grond van welke aspecten deze afweging van voldoende inspanning
wordt gemaakt.
Antwoord op vraag 132
De afweging van voldoende inspanning wordt door UWV gemaakt op
basis van de in de in het re-integratieplan of re-integratievisie opgenomen
afspraken. De afspraken in het re-integratieplan of de re-integratievisie
worden door UWV en de Wajonger gezamenlijk gemaakt.
2.4 Studieregeling in de Wajong2010 vanaf 2020 schrappen
De leden van de D66-fractie zijn zeer content dat het volgen van een
studie in de voorstellen van de regering voor Wajongers niet langer een
verlaging betekent van de inkomensondersteuning. Daarnaast kan het feit
dat studerende Wajongers worden vrijgesteld van verdere
re-integratiemaatregelen op de steun van deze leden rekenen. 133. Zij
vragen de regering op welke wijze Wajongers op de hoogte worden
gesteld van het feit dat ze hierover afspraken dienen vast te leggen in het
re-integratieplan bij het UWV.
Antwoord op vraag 133
UWV heeft alle Wajongers met arbeidsvermogen in beeld en biedt hen
actieve ondersteuning. Ook heeft UWV periodiek contact met deze
Wajongers over de voortgang van de re-integratie. Wanneer een
Wajonger te kennen geeft in het kader van re-integratie een opleiding te
willen starten, kunnen UWV en de Wajonger hierover afspraken maken en
vastleggen in het re-integratieplan of de re-integratievisie. Dit gebeurt ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

44

al in de huidige studieregeling en zal worden voortgezet met de nieuwe
wetgeving. Wajongers die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben, hoeven logischerwijs geen afspraken vast te leggen in een
re-integratieplan of de re-integratievisie.
De leden van de SP-fractie zijn blij dat jonggehandicapten nu op school
kunnen blijven en kunnen studeren. Deze leden hebben echter nog wel
zorgen over hoe zij het collegegeld kunnen betalen en indien zij dit lenen,
hoe zij dit terug kunnen betalen. 134. Wat is de visie van de regering op
dit vraagstuk? 135. Kan het levenlanglerenkrediet voor deze mensen
worden omgezet in een gift indien zij het niet terug kunnen betalen of niet
meer verdienen dan WML?
Antwoord op vragen 134 en 135
Het studiefinancieringsstelsel is dusdanig vormgegeven dat afgestudeerden niet meer hoeven terug te betalen dan wat naar draagkracht
mogelijk is. Wanneer aan het einde van de terugbetaalperiode de lening
nog niet volledig is afgelost, wordt het restant kwijtgescholden. Het
terugbetalen wordt zo nooit te zwaar voor oud-studenten, omdat het
maximale terugbetaalbedrag gekoppeld is aan het inkomen.
De leden van de SP-fractie zijn tevens bezorgd over jonggehandicapten
die in de bijstand zitten. Soms mogen zij van de sociale dienst een studie
volgen met behoud van uitkering, maar dit wordt ook geregeld
geweigerd. Vaak worden mensen doorverwezen naar Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO). Maar mensen met een arbeidsbeperking kunnen vaak
helemaal geen studielening aan, omdat hun terugverdienvermogen
beperkt of nog onbekend is. 136. Wat is de visie van de regering op deze
groep mensen? Waar kunnen zij terecht? Hebben zij ook recht op
studiemogelijkheden? Hoe moeten zij hun studiegeld betalen? Is het wel
wenselijk dat het beleid per gemeente verschilt? Leidt dit niet tot
willekeur? Is de regering bereid om recht op studie en/of scholing voor
deze groep vast te leggen in de wet? Erkent de regering dat het beleid
verschilt per gemeente en dat jonggehandicapten bij een weigering geen
poot hebben om op te staan? Zijn er cijfers of onderzoeken bekent over de
vraag hoeveel mensen al dan niet mogen studeren en/of scholen in de
bijstand?
Antwoord op vraag 136
Als iemand studiefinanciering of een bijdrage op grond van de Wet
tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten (WTOS) ontvangt
heeft men geen recht op bijstand en als iemand bijstand ontvangt bestaat
er geen recht op studiefinanciering. Wel kan iemand met studiefinanciering of WTOS recht hebben op individuele studietoeslag uit de
Participatiewet. De Participatiewet biedt mogelijkheden tot scholing. Deze
scholing moet gericht zijn op arbeidsmarkttoeleiding/re-integratie. Het
behoort tot de verantwoordelijkheid en bevoegdheid van de gemeente om
te beoordelen wat daarvoor nodig is. Vanaf 1 januari 2019 wordt de
voorziening training/cursus/opleiding die de toegang tot de arbeidsmarkt
bevordert, in de Statistiek Re-integratie Gemeenten (SRG) van het CBS
onderscheiden. Deze gegevens zijn waarschijnlijk vanaf september 2019
beschikbaar. De regering ziet, gegeven het karakter van de Participatiewet,
geen aanleiding voor het verruimen van de mogelijkheden tot studeren in
de bijstand. De Participatiewet is gedecentraliseerd en heeft een vangnetkarakter. In mijn brief aan de Tweede Kamer van 8 juli heb ik overigens
aangegeven op welke wijze de uitvoering van de individuele studietoeslag
wordt verbeterd. Het antwoord op vraag 137 en 138 gaat hier ook op in.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

45

2.5 Uitsluitingsgrond studerende in de Wajong2015 schrappen
De leden van de GroenLinks-fractie zijn positief over het voornemen
van de regering om de uitsluitingsgrond studeren te schrappen in de
Wajong2015. Deze leden delen echter de zorgen van het UWV dat dit
mogelijk geen oplossing gaat bieden voor Wajongers die een Wajong2015
aanvragen, maar op dit moment nog op school zitten. Dit wetsvoorstel
zou juist een oplossing moeten zijn voor kinderen die nog na hun
achttiende op een voortgezet speciaal onderwijs (VSO)-school zitten en nu
in een inkomensgat vallen, omdat zij pas recht hebben op Wajong als ze
van school af zijn. Deze leden krijgen signalen dat jongeren nu van school
worden gehaald, omdat (pleeg)ouders het financieel niet kunnen
bolwerken. De individuele studietoeslag uit de Participatiewet is dan bij
lange na niet genoeg. 137. Hoe kijkt de regering daar tegenaan? 138. Kan
de regering garanderen dat deze groep inderdaad geholpen wordt met dit
wetsvoorstel? De leden van de GroenLinks-fractie vinden de oplossing die
het UWV aandraagt erg sympathiek en vragen de regering met klem om
deze optie te heroverwegen.
Antwoord op vraag 137 en 138
De voorgestelde wijziging van de Wajong2015 neemt het ontbreken van
duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie als uitgangspunt.
Op het moment van de aanvraag voor een uitkering Wajong2015
beoordeelt UWV of sprake is van duurzaam geen mogelijkheden tot
arbeidsparticipatie. Bij vaststelling van ontbreken van perspectief op de
arbeidsmarkt ontstaat al tijdens de opleiding volledig recht op een
uitkering. Dit in tegenstelling tot de huidige situatie. Hiermee wordt
voorkomen dat jongeren die duurzaam geen mogelijkheden tot arbeidsparticipatie hebben vanwege financiële redenen van school worden
gehaald. Mensen met een Wajong-uitkering komen niet in aanmerking
voor de studietoeslag in de Participatiewet omdat de Wajong voor hen de
voorliggende voorziening is.
De regering is geen voorstander van het toekennen van een tijdelijke
Wajong2015 uitkering als blijkt dat UWV nog niet kan vaststellen of de
aanvrager duurzaam geen arbeidsvermogen heeft. De Wajong2015 is
vormgegeven als voorziening in de vorm van een uitkering voor jonggehandicapten die geen mogelijkheden voor arbeidsparticipatie hebben en
deze ook niet zullen ontwikkelen. Introductie van een tijdelijke
Wajong2015 voor studerende jonggehandicapten zonder arbeidsvermogen, waarvan UWV de duurzaamheid niet kan vaststellen kan leiden tot
een teleurstelling voor jonggehandicapten. UWV zal voor een deel van
hen ook na afloop van de studie de duurzaamheid van het ontbreken van
arbeidsvermogen niet kunnen vaststellen en de Wajong2015 uitkering
moeten beëindigen. Hiermee wordt het beschreven knelpunt verschoven
naar een later tijdstip. Overigens kunnen mensen van wie niet is vastgesteld dat zij duurzaam geen arbeidsvermogen hebben, in een later
stadium een nieuwe aanvraag voor Wajong2015 indienen.
2.6 Instroom in de oWajong afsluiten
De leden van de SP-fractie vragen wat de noodzaak is van het afsluiten
van de instroom in de oWajong. 139. Hoeveel mensen stroomden er nog
in de oWajong de afgelopen jaren? 140. Hoeveel zou het kosten om de
oWajong niet af te sluiten? 141. Erkent de regering dat er mensen zijn die
hun leven lang al problemen en ziekteverschijnselen hebben maar waarbij
pas op latere leeftijd geconstateerd wordt dat het ziekte A of B is? 142.
Wat zijn de gevolgen van het afsluiten voor deze mensen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

46

Antwoord op vragen 139 t/m 142
Bij de invoering van de Participatiewet is beoogd dat de Wajong alleen
nog toegankelijk is voor jonggehandicapten die duurzaam geen mogelijkheden hebben tot arbeidsparticipatie. Ondanks de invoering van de
Participatiewet is de mogelijkheid blijven bestaan om op basis van
overgangsrecht AAW alsnog recht op oWajong kunnen krijgen als aan de
voorwaarden wordt voldaan. Voor de uitvoering brengt deze mogelijkheid
problemen met zich mee. Bij een beoordeling die ziet op een lang
verstreken datum kan ook de functieduiding voor UWV problematisch zijn
waardoor de gebruikelijke zorgvuldigheid niet kan worden gehandhaafd.
Het ligt daarnaast in de risicosfeer van de aanvrager dat de exacte
gegevens over functies in een ver verleden niet meer traceerbaar zijn10.
De regering is daarom voornemens om de nieuwe instroom in de
oWajong af te sluiten.
Het gevolg van de aanpassing is dat voor personen die geboren zijn vóór
1 januari 1980 en op wie het overgangsrecht Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW) sinds 1998 van toepassing is, de toegang tot de
oude Wajong wordt afgesloten.
Het afsluiten van de oWajong voor nieuwe instroom heeft betrekking op
mensen die nog nooit een recht op Wajong hebben gehad en op basis van
overgangsrecht AAW alsnog recht op oWajong kunnen krijgen als zij aan
de voorwaarden voldoen. Personen die al recht op Wajong hebben gehad
en dit willen laten herleven, kunnen dit blijven doen. Om mensen nog
voldoende kans te bieden gebruik te maken van dit overgangsrecht treedt
artikel II, waarmee dit overgangsrecht wordt gewijzigd, pas zes maanden
na de datum van uitgifte van het Staatsblad waarin de wet wordt
geplaatst in werking.
Aan het afsluiten van de oWajong liggen geen budgettaire redenen ten
grondslag. De budgettaire effecten van het afsluiten van de instroom in de
oWajong zijn vanwege de beperkte aantallen nihil.
Hoofdstuk 3 Ontvangen commentaren en adviezen
3.1 UWV
143. De leden van de VVD-fractie zouden graag willen weten hoe groot de
groep is die nog studeert en een Wajong2015 uitkering wil aanvragen.
Antwoord op vraag 143
Het schrappen van de uitsluitingsgrond studerende in de Wajong 2015 zal
naar verwachting met name tot vervroegde instroom in de Wajong2015
van leerlingen 18 t/m 20 jaar de clusters 1 t/m 3 in het voortgezet speciaal
onderwijs leiden. Dit zullen jaarlijks ongeveer 1.605 leerlingen zijn.
144. Zij vragen daarnaast of er consequenties verbonden zijn aan de
doorgang van de wet en de snelheid waarmee de wet uitgevoerd kan
worden, vanwege de grote impact op het ICT-systeem dat het UWV
verwacht.
Antwoord op vraag 144

10

ECLI:NL:CRVB:2015:1111 Centrale Raad van Beroep, 08-04-2015, 13/4847 WWAJ.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

47

De beoogde datum van invoering van het wetsvoorstel is 1 januari 2020.
Beoogde inwerkingtreding van de harmonisatie van de regels voor
inkomensondersteuning is 1 januari 2021. Reden hiervoor is dat de
harmonisatie van de regels voor inkomensondersteuning een grote
impact heeft op de ICT van UWV. Hiertoe moet zowel het systeem voor
het vaststellen van de uitkering als het systeem voor het leveren van
beleids-, stuur- en verantwoordingsinformatie worden aangepast. Voor
het realiseren van de benodigde aanpassingen voor nieuwe regels voor
inkomensondersteuning is daarom meer tijd nodig.
De leden van de CDA-fractie merken op dat het UWV een voorbehoud
maakt bij de invoering van onderhavig wetsvoorstel met betrekking tot de
benodigde ICT-aanpassingen. Deze zijn omvangrijk en complex. De leden
van de CDA-fractie zien dit als een belangrijke waarschuwing, waar
serieus rekening mee gehouden moet worden. 145. Wat is de reactie van
de regering op dit voorbehoud? 146. Wat betekent dit voor de beoogde
datum van inwerkingtreding van dit wetsvoorstel van 1 juli 2020?
Antwoord op vragen 145 en 146
De regering onderschrijft dat rekening moet worden gehouden met de
omvangrijke en complexe aanpassingen in ICT die nodig zijn voor de
harmonisatie van de regels voor inkomensondersteuning. Vanwege de
omvang van het traject zal het Ministerie van SZW een aanvraag indienen
voor een toets door het Bureau ICT toetsing (BIT). Omdat voor het
realiseren van de benodigde aanpassingen voor nieuwe regels voor
inkomensondersteuning meer tijd nodig is dan voor de andere wijzigingen, is de beoogde datum voor inwerkingtreding van de harmonisatie
van de regels voor inkomensondersteuning een jaar later, op 1 januari
2021.
147. De leden van de D66-fractie constateren dat het UWV in haar
uitvoeringstoets melding ervan maakt dat de voorgestelde harmonisatie
het voor Wajongers niet langer te overzien maakt wat de gevolgen zijn
voor het recht en de hoogte van de uitkering als zij meer gaan werken.
Deze leden vragen de regering of zij dergelijke signalen herkent, en hoe zij
onduidelijkheden bij de Wajongers hieromtrent kan wegnemen.
Antwoord op vraag 147
De regering herkent de signalen over de uitlegbaarheid van de veranderingen en dan met name de harmonisatie van de regels voor inkomensondersteuning. Ook UWV heeft hierover in de uitvoeringstoets bij het
wetsvoorstel opmerkingen gemaakt. De formules en teksten zoals
opgenomen in de artikelen en memorie van toelichting van het
wetsvoorstel zijn noodzakelijkerwijs technisch van aard. In deze vorm zal
niet over de wijzigingen gecommuniceerd worden richting Wajongers. Zo
wordt voor de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning
door UWV een online rekentool ontwikkeld als hulpmiddel voor
Wajongers om de financiële gevolgen van bijvoorbeeld meer inkomsten te
kunnen doorrekenen. De rekentool geldt voor de berekening van het totaal
inkomen op basis van het inkomen uit arbeid en de inkomensondersteuning door UWV. Hierin worden de gevolgen voor de toeslagen niet
meegenomen. Voorlichting en communicatie over de wijzigingen door
UWV is onderdeel van de implementatie van de wijzigingen. Dit geldt niet
alleen in de communicatie, maar bijvoorbeeld ook voor arbeidsdeskundigen en uitkeringsdeskundigen. Kernboodschap is dat Wajongers van
iedere verdiende euro, minimaal 30 cent behouden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

48

De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat het UWV vragen heeft
bij de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de voorgenomen
wetswijziging. De voorgestelde harmonisatie van de regels voor
inkomensondersteuning is volgens het UWV niet uitlegbaar aan de
doelgroep en mist zijn doel. 148. Kan de regering nader ingaan op de
aangedragen bezwaren en suggesties van het UWV?
Antwoord op vraag 148
De harmonisering van de regels voor inkomensondersteuning is voor
UWV uitvoerbaar en handhaafbaar. UWV heeft hierbij wel twijfels geuit
over de uitlegbaarheid van de regels en de gevolgen hiervan voor het aan
de slag helpen van Wajongers. Om de uitlegbaarheid van de rekenregels
te verbeteren, heeft UWV ervoor gepleit om de regels voor het berekenen
van de uitkering eenvoudiger te maken. Het voorstel van UWV is om de
rekenregel voor Wajongers die werken zonder loondispensatie te
vereenvoudigen en het inkomen van Wajongers die werken met loondispensatie aan te vullen tot het WML als zij voldoende werken.
De regering heeft goede nota genomen van de bezwaren van UWV tegen
de voorgestelde geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning.
Naar aanleiding van de opmerkingen van UWV is de formule voor
mensen die werken zonder loondispensatie vereenvoudigd. De formule
voor Wajongers die werken zonder loondispensatie komt hierdoor
overeen met de systematiek van verrekening van inkomen in de WIA. De
formule is eenvoudiger, de uitkomst hetzelfde.
De suggestie van UWV om het inkomen van Wajongers die werken met
loondispensatie aan te vullen tot het WML als zij voldoende werken, heeft
de regering niet overgenomen. Reden hiervoor is dat met het voorstel van
UWV de situatie blijft bestaan dat meer werken niet in alle gevallen loont.
In het voorstel van UWV wordt het inkomen voor mensen die werken met
loondispensatie namelijk aangevuld tot het wettelijk minimumloon
ongeacht het aantal uur dat iemand werkt. Dit is niet in lijn met het
uitgangspunt van de regering dat (meer) werken moet lonen.
149. Is het UWV in staat om het thans voorliggende wetsvoorstel op de
beoogde inwerkingtredingsdatum in- en uit te voeren?
Antwoord op vraag 149
De regering gaat er op basis van de uitvoeringstoets van UWV bij het
wetsvoorstel vanuit dat het mogelijk is om de benodigde wijzigingen op
de beoogde data voor inwerkingtreding uit te voeren. In de uitvoeringstoets bij het wetsvoorstel heeft UWV aangegeven dat de wijzigingen voor
UWV uitvoerbaar en handhaafbaar zijn. Voor de harmonisatie van de
regels voor inkomensondersteuning is dit per 1 januari 2021. De Minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en UWV hebben afspraken
gemaakt over het bespreken van de voortgang van de implementatie van
de wijzigingen. Onderdeel hiervan is het gezamenlijk toewerken naar de
beoogde data voor inwerkingtreding.
150. Hoe kan de regering borgen dat alle Wajongers die met de nieuwe
regels te maken krijgen adequaat geïnformeerd worden en dat onrust
voorkomen wordt?
Antwoord op vraag 150

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

49

De regering herkent de signalen over de uitlegbaarheid van de veranderingen en dan met name de harmonisatie van de regels voor inkomensondersteuning. Ook UWV heeft hierover in de uitvoeringstoets bij het
wetsvoorstel opmerkingen gemaakt. De formules en teksten zoals
opgenomen in de artikelen en memorie van toelichting van het
wetsvoorstel zijn noodzakelijkerwijs technisch van aard. In deze vorm zal
niet over de wijzigingen gecommuniceerd worden richting Wajongers. Zo
wordt voor de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning
door UWV een online rekentool ontwikkeld als hulpmiddel voor
Wajongers om de financiële gevolgen van bijvoorbeeld meer inkomsten te
kunnen doorrekenen. De rekentool geldt voor de berekening van het totaal
inkomen op basis van het inkomen uit arbeid en de inkomensondersteuning door UWV. Hierin worden de gevolgen voor de toeslagen niet
meegenomen. Voorlichting en communicatie over de wijzigingen door
UWV is onderdeel van de implementatie van de wijzigingen. Dit geldt niet
alleen in de communicatie, maar bijvoorbeeld ook voor arbeidsdeskundigen en uitkeringsdeskundigen. Kernboodschap is dat Wajongers van
iedere verdiende euro, minimaal 30 cent behouden.
3.2 Autoriteit Persoonsgegevens
151. De leden van de D66-fractie vragen de regering om een reactie op
het advies van de Autoriteit Persoonsgegevens, waarin wordt opgeroepen
een nadere toelichting te geven op de privacy-impact door het verlengen
van de bewaartermijn van persoonsgegevens.
Antwoord op vraag 151
Voor het uitbreiden van de herlevingstermijn naar de pensioengerechtigde leeftijd bewaart het UWV dossiers van Wajongers van wie het recht
op Wajong is geëindigd voor een langere tijd. Deze worden pas vernietigd
na afloop van de bewaartermijn, die ingaat als de betrokkene de
AOW-gerechtigde leeftijd heeft bereikt of vroegtijdig is overleden. Het
opslaan van deze gegevens voor langere tijd wordt door de regering
aanvaardbaar geacht, omdat hier meer zekerheid voor Wajongers
tegenover staat. Door het uitbreiden van de herlevingstermijn kunnen
Wajongers na het eindigen van het Wajongrecht gedurende langere tijd
terugvallen op de Wajong bij toegenomen arbeidsongeschiktheid.
3.3 Landelijke Cliëntenraad
152. De leden van de SGP-fractie lezen dat volgens de regering meer
werken ook loont voor Wajongers met medische urenbeperking en dat de
voorgestelde regeling, evenmin als de huidige regeling, onderscheid
maakt op basis van urenbeperking. Deze leden vragen hoe deze stellingen
te verenigen zijn met het gegeven dat Wajongers met urenbeperking in
het voorgestelde model beperktere inkomensstijging hebben dan op basis
van onder meer de Bremanregeling en voortgezette werkregeling
mogelijk is, waarbij zelfs meer dan 100 procent van het WML kan worden
verdiend.
Antwoord op vraag 152
De voortgezette werkregeling vult, bij een inkomen van minimaal 20
procent WML, het inkomen aan tot 100 procent WML. Als een Wajonger in
de voortgezette werkregeling meer gaat werken (bijv. inkomen stijgt van
30 naar 50 procent) blijft het totaal inkomen 100 procent WML. Omdat
meer werken in deze situatie niet loont, is de regering voornemens om de
voortgezette werkregeling te schrappen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

50

Om te voorkomen dat er net als in het verleden een stapeling ontstaat van
verschillende regels voor inkomensondersteuning kiest de regering
ervoor om één systeem voor inkomensondersteuning in de oWajong,
Wajong2010 en Wajong2015 te introduceren. De geharmoniseerde
regeling voor inkomensondersteuning kan in individuele gevallen leiden
tot een hoger, maar ook tot een lager inkomen uit loon en inkomensondersteuning voor werkende Wajongers. Als de geharmoniseerde regeling
voor inkomensondersteuning tot een lager inkomen leidt, krijgen
werkende Wajongers te maken met een garantiebedrag zodat hun
inkomen er door de nieuwe regels niet op achteruit gaat. Voor Wajongers
die verwacht hadden op den duur in de voortgezette werkregeling of de
Bremanregeling te stromen, geldt dat het perspectief verandert. Voor hen
is als zij gaan werken de geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning van toepassing. De geharmoniseerde regeling voor inkomensondersteuning zorgt ervoor dat, ook voor mensen met een medische
urenbeperking, altijd sprake is van een toename van het totaalinkomen als
zij meer gaan werken.
De Bremanregeling vult het inkomen aan tot maximaal 120 procent WML
voor het aantal gewerkte uren. De Bremanregeling komt daarom vrijwel
alleen tot uitbetaling bij deeltijdbanen van circa 30 uur of meer. Mensen
met een medische urenbeperking kunnen daarom vrijwel geen gebruikmaken van de Bremanregeling in de Wajong. Mocht dat wel het geval zijn,
dan krijgen zij te maken met het garantiebedrag als zij werken op het
moment dat de nieuwe regels voor inkomensondersteuning in werking
treden.
3.4 Internetconsultatie
De leden van de VVD-fractie lezen dat de periode van twee maanden tot
stand is gekomen om te voorkomen dat Wajongers erop achteruitgaan op
het moment dat zij zelfstandig van baan wisselen en dat daarmee het
garantiebedrag ook de mobiliteit op de arbeidsmarkt voorkomt. 153. Kan
de regering dit verder toelichten? 154. Op welke manier zorgt de grens
van twee maanden dat mobiliteit op de arbeidsmarkt voorkomen wordt?
Antwoord op vragen 153 en 154
In eerste instantie is overwogen dat Wajongers aanspraak blijven maken
op het garantiebedrag wanneer banen elkaar aansluitend opvolgen. Bij
nader inzien zou dit aanleiding kunnen zijn voor Wajongers om niet
zelfstandig van baan te wisselen, met als gevolg dat mobiliteit op de
arbeidsmarkt voorkomen wordt. Met het oog hierop is vanuit pragmatisch
oogpunt voor twee maanden gekozen, in plaats van de eis dat banen
elkaar aansluitend moeten opvolgen. De periode van twee maanden heeft
niet tot doel om Wajongers die hun werk om andere redenen verliezen het
garantiebedrag te laten behouden.
II. ARTIKELGEWIJS
Onderdeel UU
De leden van de SGP-fractie lezen dat het ontbreken van inkomen als
grond voor het alsnog vervallen van het garantiebedrag vooral bedoeld is
voor de uitkeringsgerechtigden in de voortgezette werkregeling en de
Bremanregeling. 155. Deze leden vragen waarom deze groepen niet
expliciet worden benoemd. Wil de regering ingaan op het risico dat
andere dan de genoemde groepen Wajongers gedupeerd worden door
het algemene geformuleerde criterium dat geen inkomen is genoten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

51

Antwoord op vraag 155
Artikel 8:8, vierde lid, bepaalt wanneer de jonggehandicapte niet langer
aanspraak maakt op het garantiebedrag. Het garantiebedrag vervalt indien
de jonggehandicapte gedurende een aaneengesloten periode van twee
maanden geen inkomen heeft genoten. Dit is het geval voor alle
Wajongers. In de artikelsgewijze toelichting worden uitkeringsgerechtigden in de voortgezette werkregeling en de Bremanregeling expliciet
benoemd omdat het garantiebedrag voor deze groep in theorie hoger kan
zijn dan de uitkering bij niet werken. Niet opnemen van deze bepaling zou
inhouden dat deze groep ongeacht het hebben van een inkomen, altijd
aanspraak kan blijven maken op een hogere uitkering. De bepaling ziet
echter niet uitsluitend op die groep. Mogelijk zijn er ook andere situaties
waarin het garantiebedrag hoger is dan de uitkering bij niet werken. Ook
in die gevallen vindt de regering het onwenselijk dat het garantiebedrag
dan niet zou komen te vervallen.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

52

BIJLAGE I

Figuur 1 t/m 6 bieden inzicht in het effect van de loonwaarde, het
functieloon, de arbeidsduur en al dan niet een verhoogd maatman (150
procent) op de hoogte van het totale inkomen bij de verschillende
inkomensregelingen in de oWajong.
Figuur 1: Totaal inkomen bij 50% loonwaarde en functieloon op WML

Figuur 2: Totaal inkomen bij 50% loonwaarde en functieloon op 120% WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

53

Figuur 3: Totaal inkomen bij 70% loonwaarde en functieloon op WML

Figuur 4: Totaal inkomen bij 70% loonwaarde en functieloon op 120% WML

Figuur 5: Totaal inkomen bij 100% loonwaarde en functieloon op WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

54

Figuur 6: Totaal inkomen bij 100% loonwaarde en functieloon op 120% WML

Figuur 7 t/m 12 bieden inzicht in het effect van de loonwaarde, het
functieloon, de arbeidsduur op de hoogte van het totale inkomen bij de
verschillende inkomensregelingen in de Wajong2010.
Figuur 7: Totaal inkomen bij 50% loonwaarde en functieloon op WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

55

Figuur 8: Totaal inkomen bij 50% loonwaarde en functieloon op 120% WML

Figuur 9: Totaal inkomen bij 70% loonwaarde en functieloon op WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

56

Figuur 10: Totaal inkomen bij 70% loonwaarde en functieloon op 120% WML

Figuur 11: Totaal inkomen bij 100% loonwaarde en functieloon op WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

57

Figuur 12: Totaal inkomen bij 100% loonwaarde en functieloon op 120% WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 213, nr. 6

58