Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1929
Vragen van de leden Paternotte (D66) en Lacin (SP) aan de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat over de berichten dat Ryanair passagiers toch een
schadevergoeding moet betalen (ingezonden 30 januari 2020).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 20 februari 2020).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichten «Ryanair moet van rechter
passagiers toch schadevergoeding betalen»1, «Luchtvaartinspectie ontloopt
verantwoordelijkheid in zaak Ryanair»2, «Ryanair rejects almost 100% of
compensation claims»3 en «Ryanair moet Belgische passagiers financieel
compenseren na staking (al zit er mogelijk nog addertje onder het gras)»?4
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de stelling dat de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in
Nederland verantwoordelijk is voor de handhaving van verordening
261/2004? Zo nee, welke instantie – zoals bedoeld in art. 16, eerste lid, van
verordening 261/2004 – is de geëigende partij om de structurele bescherming
van passagiersrechten in Nederland te waarborgen?
Antwoord 2
Ja.

1

Omroep Brabant, 3 juni 2019, Ryanair moet van rechter passagiers toch schadevergoeding
betalen (https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/3008428/Ryanair-moet-van-rechter-passagierstoch-schadevergoeding-betalen)
2
Consumentenbond, 13 augustus 2019, Luchtvaartinspectie ontloopt verantwoordelijkheid in
zaak Ryanair
3
The Sun, 9 december 2019, Airline Compensation Claims tips tricks (https://www.thesun.co.uk/
travel/10497308/airline-compensation-claims-tips-tricks/)
4
Nieuwsblad.be, 7 januari 2020, Ryanair moet Belgische passagiers financieel compenseren na
staking (al zit er mogelijk nog addertje onder het gras) (https://www.nieuwsblad.be/cnt/
dmf20200107_04795355)

ah-tk-20192020-1929
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u gedetailleerd aangeven hoe de ILT c.q. de door u aangewezen
instantie ter bescherming van de passagiersrechten zoals bedoeld in art. 16,
eerste lid, van de verordening 261/2004 invulling geeft aan haar verantwoordelijkheid? Kunt u voorts aangeven wat deze inspanningen tot nog toe
hebben opgeleverd in het beschermen van passagiersrechten?
Antwoord 3
De werkwijze van de ILT in de afgelopen jaren was dat ingediende klachten
individueel werden onderzocht en voorzien van een oordeel over de
gegrondheid van de klacht. Met dat oordeel kon de klager zich wenden tot de
luchtvaartmaatschappij of in het uiterste geval tot de civiele rechter.
Na 1 juli 2019 spreekt de ILT geen oordeel meer uit over individuele klachten.
De belangrijkste reden hiervoor is gelegen in de uitvoering van de
Ruijssenaars-uitspraak van de Raad van State. Daarin is bepaald dat de ILT
niet bevoegd is om te handhaven in individuele gevallen als geen compensatie wordt uitgekeerd bij een vertraagde of geannuleerde vlucht. De reden
hiervoor is dat individuele klagers of belanghebbenden op grond van de EU
Verordening passagiersrechten bij de civiele rechter terecht kunnen. Deze
rechter oordeelt dan vervolgens of de luchtvaartmaatschappij zich wel of niet
aan de regels van de Verordening heeft gehouden op het terrein van de
compensatie.
De ILT blijft individuele klachten, naast andere bronnen, wel gebruiken om
signalen over stelselmatig de Verordening overtredende luchtvaartmaatschappijen te onderzoeken.
In de afgelopen jaren heeft de ILT een aantal luchtvaartmaatschappijen onder
verscherpt toezicht geplaatst omdat zij naar het oordeel van de inspectie
structureel tekortschieten in de naleving van de Europese passagiersrechtenverordening. Met de betrokken maatschappijen hebben gesprekken plaatsgevonden over verbetermaatregelen. In een aantal gevallen heeft dat tot
verbetering geleid, bij twee maatschappijen ziet de ILT nog onvoldoende
resultaat en houdt de vinger aan de pols. Ryanair behoort overigens niet tot
deze luchtvaartmaatschappijen onder verscherpt toezicht.
Daarnaast publiceer ik periodiek (conform de verplichting in art. 11.27 Wet
luchtvaart) een lijst van instanties ten aanzien waarvan in de daaraan
voorafgaande periode een beschikking tot oplegging van de bestuurlijke
boete of een beschikking tot toepassing van de bestuursdwang onherroepelijk
is geworden. De ILT publiceert deze lijst ook op haar website.5 Het gaat hier
overigens om andere overtredingen dan het recht op compensatie.
Vraag 4
Is het de verantwoordelijkheid van de ILT om te onderzoeken en (zelfstandig)
een oordeel te geven over de vraag of een luchtvaartmaatschappij zich in
voorkomende gevallen schuldig heeft gemaakt aan overtreding van de
verordening 261/2004 door stelselmatig ten onrechte te weigeren het uit de
artikelen 5, eerste lid, onder c, en 7 van de verordening voortvloeiende recht
op compensatie te honoreren?
Antwoord 4
Ja. De Raad van State (RvS) heeft in de zaak-Ruijssenaars geoordeeld dat de
ILT niet bevoegd is om te handhaven in individuele gevallen als geen
compensatie wordt uitgekeerd bij een vertraagde of geannuleerde vlucht. Een
passagier kan volgens de RvS bij de rechter direct zelf zijn recht halen en
effectueren. Deze rechtsgang voldoet aan de eisen van effectieve rechtsbescherming. De ILT is volgens de RvS wél bevoegd om tot handhaving over te
gaan bij stelselmatige overtreding van de Verordening. Om een dergelijke
stelselmatigheid te kunnen vaststellen, staan de ILT diverse bronnen ter
beschikking. Op basis van individuele klachten kan weliswaar niet gehandhaafd worden maar de ILT mag deze wel onderzoeken om zich een beeld te
vormen over de wijze waarop een luchtvaartmaatschappij de bepalingen uit
de Verordening in algemene zin naleeft. Andere bronnen kunnen bijvoorbeeld
zijn informatie van andere toezichthouders, informatie van luchtvaartmaatschappijen zelf, informatie van claimbureaus of openbare bronnen.
5

https://www.ilent.nl/onderwerpen/passagiersrechten/luchtvaart/toezicht-door-de-ilt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 5
Voorziet de wet Luchtvaart in een algemene grondslag voor de ILT om in het
in vraag 4 bedoelde geval van stelselmatige overtreding van de verordening
gebruik te maken van de bevoegdheid om handhavend op te treden?
Antwoord 5
Ja, in het geval van structurele overtreding kan de ILT op grond van
artikel 11.15, onderdeel b, onder 1, van de Wet luchtvaart een last onder
dwangsom opleggen, en op grond van artikel 11.16, eerste lid, onderdeel e,
onder 1, van de Wet luchtvaart kan de ILT een bestuurlijke boete opleggen.
Vraag 6
In welk percentage van de gevallen betwist Ryanair compensatieclaims van
Nederlandse passagiers? In hoeveel gevallen worden deze passagiers na een
procedure alsnog in het gelijk gesteld?
Antwoord 6
De ILT heeft geen gegevens over de gevraagde percentages. Wel blijkt dat 3%
(127) van het totaal aantal bij de ILT ingediende klachten (4.299) in de periode
2016–2019 Ryanair betrof. Van de 127 klachten was 18% gegrond, 65%
ongegrond en 17% was niet ontvankelijk of werd ingetrokken. Vijftien van de
127 klachten gingen over stakingen van het eigen personeel en zijn destijds
als ongegrond aangemerkt.
Vraag 7
Deelt u de indruk dat Ryanair veel in het werk stelt om compensatie te
voorkomen en consumenten te ontmoedigen aanvragen in te dienen, ook als
zij daar alle recht op zouden hebben? Zo ja, hoe beoordeelt u dat? Zo nee,
hoe verklaart u de data zoals AirHelp die presenteren waarbij Ryanair
kampioen afwijzen van compensatievragen is?
Antwoord 7
Die indruk heb ik op basis van de ILT ter beschikking staande gegevens over
het aantal ingediende klachten en de mate van gegrondheid niet. In 2018
heeft Ryanair haar website aangepast naar aanleiding van klachten over de
klachtenprocedure en een reactie daarop van de ILT. De ILT heeft sindsdien
geen klachten meer ontvangen over de klachtenprocedure bij Ryanair.
De data van AirHelp ken ik niet, ik kan daar niet over oordelen. De ILT neemt
graag kennis van informatie van claimbureaus en andere betrokkenen die
inzicht kunnen geven in de wijze waarop luchtvaartmaatschappijen de
Verordening naleven.
Vraag 8
Bent u bereid om bij bemiddelaars voor compensatie onder verordening
261/2004, zoals EUClaim, Claimingo, Vlucht-vertraagd.nl en eventuele andere
bemiddelaars op te vragen welke luchtvaartmaatschappijen opvallend vaak
compensatieverzoeken afwijzen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
De ILT onderhoudt reeds contact met onder meer claimbureaus, het Europees
Consumenten Centrum en overige (EU)-toezichthouders. Hierbij worden
opvallende signalen besproken en uitgewisseld.
Alle bemiddelaars voor compensatie zijn welkom om informatie over de
afhandeling van compensatieverzoeken of over andere bepalingen uit de
Verordening met de inspectie te delen. De inspectie zal deze informatie, naast
andere bronnen gebruiken om zich een oordeel te kunnen vormen over de
vraag of een luchtvaartmaatschappij stelselmatig de Verordening overtreedt.
Vraag 9
Welke luchtvaartmaatschappijen op Schiphol bezorgen reizigers relatief de
meeste vertraging? Kunt u dit afzetten tegen de gemiddelde vertraging in
minuten per vlucht?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 9
De gemiddelde vertraging per vlucht op Schiphol is 15,7 minuten in 2018.
Daarvan is 3,8 minuten te wijten aan luchtvaartmaatschappijen. Informatie
over individuele luchtvaartmaatschappijen, afkomstig van derden, is
vertrouwelijk en kan derhalve niet gedeeld worden.
Vraag 10
Bent u bereid met de ILT het gesprek te voeren over een grotere inspanning
om terechte compensatieverzoeken van reizigers zonder tussenkomst van
rechters toegewezen te krijgen, zodat passagiers niet langer hoeven te kiezen
tussen het opgeven van hun claim en eindeloze procedures?
Antwoord 10
Het is de ILT als gevolg van de Ruijssenaars-uitspraak niet toegestaan te
handhaven op individuele passagiersklachten over compensatie. Klagers of
belanghebbenden kunnen bij de civiele rechter terecht voor een uitspraak of
de luchtvaartmaatschappij zich aan de regels heeft gehouden.
Daarbij heeft de Raad van State aangegeven dat deze rechtsgang voldoet aan
de eisen van effectieve rechtsbescherming.
De ILT zal wel blijven optreden als vastgesteld kan worden dat sprake is van
het stelselmatig niet naleven van de Verordening. Hierbij is zorgvuldigheid
vereist omdat de rechter heeft bepaald dat individuele klachten wel gebruikt
mogen worden ter motivering van de stelselmatigheid van de overtreding,
maar dat de sanctie (last onder dwangsom) niet gericht mag zijn op die
individuele passagiersklachten maar op beëindiging van de stelselmatige
overtreding. (RvS, 3 oktober 2018 inzake de last onder dwangsom aan
Vueling opgelegd in 2016).
Vraag 11
Kunt u bovenstaande vragen één voor één beantwoorden?
Antwoord 11
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4