Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 762

Regels voor de implementatie van Richtlijn (EU)
2019/520 van het Europese Parlement en de
Raad van 19 maart 2019 betreffende de
interoperabiliteit van elektronische
tolheffingssystemen voor het wegverkeer en ter
facilitering van de grensoverschrijdende
uitwisseling van informatie over niet-betaling
van wegentol in de Unie (Wet implementatie
EETS-richtlijn)

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 12 mei 2021
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te
brengen van haar bevindingen. Het verslag behandelt alleen die onderdelen waarover door de genoemde fracties inbreng is geleverd.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave

kst-35762-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Inleiding
Algemeen
Implementatiewetgeving
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Aanleiding
Aanvulling op nationaal beleid
Interoperabiliteit van elektronische tolheffingssystemen
Reikwijdte grensoverschrijdende uitwisseling van voertuigregistratiegegevens
Betrokkenen
Gevolgen
Regeldruk
Privacy Impact Assessment
Toezicht en handhaving
Financiële gevolgen
Advies en Consultatie

2
2
2
2
2
3
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 762, nr. 5

1

4
4
5
5
5
5
6
6

Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Wet Implementatie EETS-richtlijn. Deze leden hebben nog enkele vragen
over het wetsvoorstel.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Deze leden hebben de volgende vragen en opmerkingen.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Deze leden hebben hierbij nog enkele opmerkingen en
vragen.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie onderschrijven het belang van grensoverschrijdende interoperabiliteit ten behoeve van het vergroten van het
gemak voor gebruikers. Ook staan deze leden positief tegenover het
grensoverschrijdend uitwisselen van voertuigregistratiegegevens om op
overtredingen – die bestaan uit het niet-betalen door een weggebruiker
van wegentol in een lidstaat – beter te kunnen handhaven, mits dit niet in
strijd is privacywet- en regelgeving.
Implementatiewetgeving
De leden van de VVD-fractie lezen dat implementatie gerealiseerd moet
zijn op 19 oktober 2021. Deze leden vragen of deze termijn gehaald gaat
worden en hoe de situatie ervoor staat in andere landen. Hebben andere
landen als Kroatië, Tsjechië, Duitsland, Griekenland, Hongarije, Ierland,
Italië, Polen, Slowakije, Slovenië en het Verenigd Koninkrijk, waar op dit
moment alleen nog nationale boordapparatuur kan worden gebruikt, de
richtlijn inmiddels geïmplementeerd? In hoeverre is Nederland in dezen
afhankelijk van andere landen?
De leden van de CDA-fractie lezen dat dit wetsvoorstel een zuivere
implementatie van de richtlijn beoogt. Kan de regering aangeven of dit
betekent dat er dus alleen het noodzakelijke is geïmplementeerd en er dus
geen extra voorstellen worden gedaan, die niet noodzakelijk hoeven te
worden geïmplementeerd volgens de richtlijn?
De leden van de SP-fractie hebben vooralsnog geen grote inhoudelijke
bezwaren tegen de implementatie van de Europese elektronische
tolheffingsdienst (European Electronic Toll Service, hierna EETS) en
kunnen zich het nut van grensoverschrijdend gebruik van tolheffingsdiensten voor weggebruikers en overheden voorstellen. Deze leden
wensen hierbij te benadrukken dat zij voor Nederlandse infrastructurele
voorzieningen geen voorstander zijn van het heffen van tolgelden voor
weggebruikers, private veerpontdiensten uitgezonderd. De regering merkt
terecht op dat dit voorstel hier ook niet toe dient.
Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Aanleiding
De leden van de SP-fractie vragen de regering of zij inzichtelijk kan maken
wat de reden is dat grensoverschrijdende operabiliteit in een deel van de
lidstaten nog niet gangbaar is. Daarnaast zijn deze leden benieuwd
waarom dit voorstel niet is aangeboden voor openbare (internet)consultatie, maar tegelijkertijd wel is besproken met een aantal stakeholders?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 762, nr. 5

2

Aanvulling op nationaal beleid
De leden van de CDA-fractie lezen dat de richtlijn niet ten doel heeft om
wegentol zelf te stimuleren of te harmoniseren. Kan de regering bevestigen dat de beslissing om wegentol op te leggen aan bepaalde voertuigtypes, de hoogte van de tol en het doel waarvoor de tol dient volledig aan
de lidstaten zelf blijft? Kan de regering verder bevestigen dat in Nederland
het tolverbod van de Wegenwet dus het ongewijzigde uitgangspunt blijft?
Kan de regering verder aangeven of deze wet er ook niet indirect voor
gaat zorgen dat wegentol wordt gestimuleerd?
De leden van de CDA-fractie zijn verder benieuwd hoe de regering kijkt
naar de situatie dat bepaalde wegen, tunnels, bruggen of veerponten in
Nederland nooit openbaar zijn geworden onder de Wegenwet, zodat het
tolverbod daar nooit van toepassing is geworden. In Nederland is in
bepaalde gevallen tolheffing op wettelijke grondslag en buitenwettelijke
tolheffing aan de orde. Deze leden lezen dat in de praktijk de richtlijn, en
dus dit wetsvoorstel, in bepaalde gevallen naar verwachting niet van
toepassing is omdat dit geen elektronische tolheffingssystemen zijn of
omdat er sprake is van uitzonderingsgevallen. Waarom spreekt de
regering hier over «naar verwachting»? Is de regering bereid na te gaan
wanneer dit wel en niet het geval is, zodat hier helderheid over bestaat?
Kan de regering dit in de beantwoording aangeven? Kan de regering
aangeven wat er concreet zal veranderen mocht de richtlijn toch wel van
toepassing zijn op bepaalde categorieën waarbij de regering er
vooralsnog van uitgaat dat dit niet het geval is?
Interoperabiliteit van elektronische tolheffingssystemen
De leden van de CDA-fractie lezen dat de te implementeren regels die
gericht zijn op het waarborgen van de interoperabiliteit alleen van
toepassing zijn op tolheffingssystemen die «elektronisch» zijn en de te
implementeren regels voor het waarborgen van interoperabiliteit niet van
toepassing zijn op elektronische tolheffingssystemen voor het wegverkeer
die 1) klein zijn, 2) strikt lokaal zijn en 3) waarvoor de kosten van de
aanpassing aan de vereisten voor interoperabiliteit van de richtlijn niet in
verhouding zouden staan tot de opbrengst. Bij de Westerscheldetunnel
wordt gebruikgemaakt van een t-tag, een compact apparaatje dat je tegen
de voorruit van de auto plaatst waardoor de passages automatisch
worden geregistreerd en afgerekend. Kan de regering aangeven of dit valt
onder de term «elektronisch»? Kan de regering in een tabel aangeven hoe
de Westerscheldetunnel, de Blankenburgverbinding (A24), de ViA15
(A12/A15) en de Kiltunnel scoren op de onderdelen tolheffingssystemen
die elektronisch zijn en de drie uitzonderingsgronden? Kan de regering
hierbij ook expliciet aangeven of dit wetsvoorstel wel of niet van
toepassing zal zijn op deze projecten, en zo ja, welke onderdelen van deze
wet wel en niet van toepassing zijn op deze projecten?
De leden van de CDA-fractie lezen verder dat bij ministeriële regeling
nadere regels kunnen worden gesteld over uitzonderingen. In de
Nederlandse context zal dit in ieder geval betrekking hebben op de
veerponten, voor zover daar sprake is van een elektronisch tolheffingssysteem, met een hoofdzakelijk lokale of perifere ontsluitingsfunctie. Aan
welke uitzonderingen denkt de regering nog meer?
De leden van de SP-fractie vragen de regering wat zij beoogt met het
stellen van nadere regels voor kleinere, lokale systemen. Betekent dit dat
veerponten met elektronische heffingssystemen uitgezonderd worden van
EETS-diensten indien zij dit wensen? Voorts zijn deze leden benieuwd
wanneer tolheffende partijen kunnen worden aangemerkt als zijnde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 762, nr. 5

3

«perifeer» of «lokaal»? Dit zijn in de ogen van deze leden zeer subjectieve
omschrijvingen, die interpretatieverschillen in de hand kunnen werken.
Reikwijdte grensoverschrijdende uitwisseling van voertuigregistratiegegevens
De leden van de CDA-fractie lezen dat een andere doelstelling van de
richtlijn is om grensoverschrijdende gegevensuitwisseling te faciliteren
als er geen wegentol is betaald. Deze leden lezen dat deze situatie zich ook
in Nederland kan voordoen, als de vaststelling van de tolplicht eerst
ontstaat bij beschikking en niet van rechtswege als rechtsgevolg van een
tolplichtig feit. Kan de regering nader toelichten, mogelijk met
voorbeelden, om wat voor gevallen het kan gaan?
De leden van de CDA-fractie lezen verder dat de technologie van
automatische nummerplaatherkenning (ANPR) onder de richtlijn valt. De
richtlijn maakt het grensoverschrijdend versturen van boetes naar alle
Europese lidstaten mogelijk. Nederland zal de komende jaren een aantal
nieuwe elektronische tolheffingssystemen introduceren die gebruikmaken
van ANPR-technologie (op grond van de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15) en mogelijk elektronische tolheffingssystemen
introduceren met andere technologieën, die onder deze richtlijn vallen
(zoals een vrachtwagenheffing). Kan de regering aangeven of en in
hoeverre Nederland vooralsnog gebruik kan maken van het grensoverschrijdend versturen van boetes naar alle Europese lidstaten? Wat heeft
Nederland al eerder geïmplementeerd in het Kentekenreglement?
Betrokkenen
De leden van de VVD-fractie lezen dat het bestaande elektronische
tolheffingssysteem voor de Westerscheldetunnel pas aan de technische
eisen uit het wetsvoorstel hoeft te voldoen wanneer substantiële
technologische verbeteringen worden uitgevoerd. Deze leden vragen de
regering wat hieronder moet worden verstaan. Daarnaast lezen deze
leden dat de Kiltunnel op dit moment niet onder het wetsvoorstel valt,
maar dit in de toekomst wel de situatie kan zijn, nu er plannen bestaan om
het tolplein te vernieuwen en mogelijk een elektronisch systeem geïmplementeerd wordt. Waarin verschilt deze situatie van de Westerscheldetunnel, die pas aan het wetsvoorstel hoeft te voldoen wanneer substantiële technologische verbeteringen worden uitgevoerd? Is het in de
toekomst onder de verplichting van dit wetsvoorstel vallen voor het
Wegschap Tunnel Dordtse Kil een reden om het tolplein niet te
vernieuwen en geen elektronisch systeem te implementeren?
De leden van de VVD-fractie lezen dat veerponten die een lokale of
perifere ontsluitingsfunctie hebben en de ANPR gebruiken, zijn uitgezonderd van de meeste bepalingen van dit wetsvoorstel. Welke
bepalingen zijn hierop wel van toepassing?
De leden van de CDA-fractie vragen de regering meer inzicht te geven wat
dit wetsvoorstel voor gevolg heeft op een mogelijk later in te voeren
vrachtwagenheffing. Deze leden lezen verder dat het bestaande elektronische tolheffingssysteem van de Westerscheldetunnel pas aan de
technische eisen uit dit wetsvoorstel hoeft te voldoen wanneer substantiële technologische verbeteringen worden uitgevoerd. Liggen substantiële technologische verbeteringen in de verwachting bij de Westerscheldetunnel? Zo ja, wanneer? Zo nee, betekent dit dat rond de Westerscheldetunnel vooralsnog niets hoef te gebeuren rond technische eisen
aan het elektronische tolheffingssysteem? Kan de regering aangeven hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 762, nr. 5

4

dit wetsvoorstel rekening houdt met de discussie in de Tweede Kamer
over een mogelijke tolvrije Westerscheldetunnel?
De leden van de CDA-fractie lezen verder dat voor de Kiltunnel plannen
bestaan om het tolplein te vernieuwen en mogelijk een elektronisch
systeem te implementeren. Kan de regering aangeven of het voldoen aan
de technologische vereisten van de EETS-regelgeving effect kan hebben
op de vraag of deze plannen door zullen gaan? En kan de regering
bevestigen dat de veer tussen Den Helder en Texel valt onder de categorie
klein en strikt lokaal en daarmee van de meeste artikelen wordt
uitgezonderd?
De leden van de CDA-fractie lezen verder dat bij de voorbereiding van dit
wetsvoorstel gesprekken zijn gevoerd met de ANWB, Transport en
Logistiek Nederland (TLN), ondernemersvereniging evofenedex en
brancheorganisatie voor het wegtransport VERN. Kan de regering
aangeven wat de belangrijkste signalen hierbij waren? En welke signalen
heeft de regering gekregen van andere betrokkenen over dit wetsvoorstel?
De leden van de SP-fractie vernemen graag van de regering in hoeverre
tolheffende Nederlandse partijen die niet werken met elektronische
systemen zijn geconsulteerd over de invoering van dit voorstel. Daarnaast
zijn deze leden benieuwd of tolheffende partijen ook in de toekomst de
keuze houden om geen gebruik te maken van EETS, indien zij hier geen
toegevoegde waarde in zien, maar wél gebruik wensen te maken van
elektronische heffingssystemen als kentekenregistratie?
Gevolgen
Regeldruk
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar de gevolgen van dit
wetsvoorstel voor Nederlandse automobilisten als zij in Nederland of in
andere Europese landen rijden? Deze leden lezen dat de administratieve
lasten van burgers en bedrijven vermoedelijk worden verlaagd. Om welk
bedrag gaat het dan ongeveer?
Privacy Impact Assessment
De leden van de CDA-fractie lezen dat het wetsvoorstel veel ruimte laat
aan de separate tolwetgevingen als het gaat om het ingrijpen in de
persoonlijke levenssfeer. Kan de regering aangeven in welke Europese
landen het meest wordt ingegrepen in de persoonlijke levenssfeer en wat
voor ingrepen dat dan zijn?
De leden van de CDA-fractie lezen verder in paragraaf 3.2. dat de regering
ervoor heeft gekozen dat de toldienstaanbieders op verzoek de gegevens
aan de tolheffer moeten verstrekken. Kan de regering concreet maken aan
wat voor soort verzoeken van de tolheffer dan moet worden gedacht en
aan welke instanties de gegevens door de tolheffer kunnen worden
verstrekt? Zullen dit maatschappelijke redenen zijn of kunnen dit ook
commerciële redenen zijn?
Toezicht en handhaving
De leden van de CDA-fractie lezen dat bij de Raad van State vragen zijn
gerezen over de beperkte reikwijdte van het toezicht. Kan de regering nog
eens nader toelichten waarom een deel van de verplichtingen uit de Wet
implementatie EETS-richtlijn zonder publiekrechtelijk toezicht worden
nageleefd? En kan de regering nader toelichten waarom het opgemerkte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 762, nr. 5

5

onderscheid door de Raad van State tussen toezicht op «publieke» en
«private» tolheffers door het aanwijzen van de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) als toezichthouder niet langer relevant is? En kan de
regering aangeven wat het nadeel zou zijn als de rechtsbescherming voor
de EETS-gebruiker die het niet eens is met de factuur of de uitgevoerde
incasso, wel in het wetsvoorstel implementatie EETS-richtlijn zelf zou
worden geregeld, in plaats van in een specifieke tolwet voor het betreffende tolproject?
Financiële gevolgen
De leden van de SP-fractie vragen de regering om te specificeren wat
wordt bedoeld met een «geringe toename van de uitvoeringslasten voor
de rijksoverheid als tolheffer».
Advies en consultatie
De leden van de CDA-fractie zijn benieuwd naar een nadere toelichting
waarom niet tegemoet is gekomen aan de wens van RDW om een aantal
zaken in de wet op te nemen, maar ervoor wordt gekozen om dit te
regelen via een ministeriële regeling?
De fungerend voorzitter van de vaste commissie,
Agnes Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Schuurkamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 762, nr. 5

6