Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1332
Vragen van de leden Van Wijngaarden (VVD), Van Dam (CDA) en Van Haga
(Van Haga) aan de Minister voor Rechtsbescherming over het artikel «Overheid
sponsort eigen verzet» (ingezonden 5 december 2019).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 15 januari
2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1247.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Overheid sponsort eigen verzet»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In hoeverre deelt u de opvatting dat een deel van de 75 ontvangende
«organisaties» die vorig jaar subsidies van bijna 105.000 euro ontvingen er
een bedrijfsmodel van lijken te hebben gemaakt om te procederen tegen de
Staat? Is het wenselijk dat in tegenstelling tot bijvoorbeeld kleine buurtcomités ook dergelijke organisaties in aanmerking komen voor subsidie?
Antwoord 2
Op grond van de Wet op de rechtsbijstand kunnen zowel burgers als
rechtspersonen, indien zij aan de gestelde voorwaarden voldoen, in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand. Die rechtsbijstand kan ook
zien op bestuursrechtelijke aangelegenheden. Daarmee is het een gegeven
dat procedures gevoerd tegen de overheid deels ook gesubsidieerd kunnen
worden door de overheid. Uit de cijfers als zodanig leid ik niet af dat er
organisaties zijn die er een bedrijfsmodel van lijken te hebben gemaakt om te
procederen tegen de Staat. Wel is het zo dat bij milieuzaken een stapeling
van procedures kan voorkomen. Per besluit zijn er steeds verschillende
processtappen mogelijk (voorlopige voorziening, bezwaar, beroep en hoger
beroep) waarbij rechtsbijstand aan de orde kan zijn, en voor een voorgenomen project zijn vaak meerdere besluiten nodig. De cijfers over het kalenderjaar 2018 lijken een stapeling van procedures ook te indiceren. De bevoegdheid om te beslissen over aanvragen voor gesubsidieerde rechtsbijstand ligt

1

ah-tk-20192020-1332
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Telegraaf, 29 november 2019, https://www.telegraaf.nl/nieuws/1196126165/overheid-sponsorteigen-verzet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

bij de Raad voor Rechtsbijstand. De Raad toetst daarbij of er sprake is van
een milieubelang. Als er sprake is van een serieuze zaak en de aanvraag
voldoet aan de overige gestelde criteria, dan is er recht op rechtsbijstand.
Vraag 3
In hoeverre is rechtsbijstand bedoeld voor actiegroepen als krakersgroepen
die een oude scheepswerf bezetten als «culturele broedplaats»?
Antwoord 3
Gesubsidieerde rechtsbijstand is bedoeld voor alle natuurlijke en rechtspersonen wier financiële draagkracht de in de Wet op de rechtsbijstand genoemde
bedragen niet overschrijdt en wordt toegekend ten behoeve van de behartiging van in de Nederlandse rechtssfeer liggende rechtsbelangen.
Vraag 4
Klopt hetgeen in het artikel vermeld staat dat u de ontstane praktijk reeds
evalueert? Zo ja, wat wordt precies bezien en wanneer verwacht u hier een
beeld van te hebben? Bent u van plan of bereid deze met de Kamer te delen?
Antwoord 4
Voor natuur- en milieuorganisaties geldt een specifieke regeling. Voor
1 januari 2008 werd de rechtsbijstand aan deze organisaties gratis verleend
door de toenmalige bureaus voor rechtshulp. Met ingang van deze datum is
de milieurechtsbijstand ingebed in het reguliere stelsel van de gesubsidieerde
rechtsbijstand. Gesubsidieerde rechtsbijstand is sindsdien mogelijk voor
natuur- en milieuorganisaties die minder dan € 10.000 eigen vermogen
hebben. Bij de inbedding is bepaald dat voortaan ook een eigen bijdrage per
toevoeging dient te worden betaald, in lijn met de uitgangspunten van de
Wet op de rechtsbijstand. Deze werd vooralsnog gesteld op 25% van de eigen
bijdrage die voor overige rechtspersonen geldt. Na ommekomst van een jaar
zou worden geëvalueerd of deze reductie op de eigen bijdrage voortgezet
diende te worden dan wel kon vervallen (zie ook de brief van 29 oktober 2007
van de toenmalige Staatssecretaris van Justitie aan uw Kamer2). Deze
evaluatie heeft evenwel nooit plaatsgevonden en wordt nu alsnog uitgevoerd.
Ik streef ernaar uw Kamer in de eerste helft van 2020 over de uitkomsten
daarvan te informeren.
Vraag 5
Bent u bereid deze vragen afzonderlijk van elkaar te beantwoorden?
Antwoord 5
Ja.

2

Kamerstuk 31 200 VI, nr. 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2