Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

34 972

Algemene regels inzake het elektronisch verkeer
in het publieke domein en inzake de generieke
digitale infrastructuur (Wet digitale overheid)

Nr. 37

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 januari 2020
De Wet digitale overheid (WDO) (Kamerstuk 34 972) beoogt de beweging
naar de inzet van veiligere inlogmiddelen overheidsbreed te regelen en af
te dwingen. In de kern bepaalt deze wet hoe de overheid op basis van
dezelfde uitgangspunten en normen voldoet aan de eisen van de al langer
geldende Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en
Europese verordening betreffende elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor elektronische transacties in de interne markt (eIDAS).
De WDO dwingt standaarden af, zoals het alleen nog toestaan van
erkende en toegelaten inlogmiddelen, maar biedt ook handvatten, zoals
de beoogde regeling Betrouwbaarheidsniveaus waarmee overheidsdienstverleners het juiste beveiligingsniveau van hun digitale diensten
kunnen bepalen.
Adequate gegevensbescherming
In het bedrijvendomein nemen twee grote uitvoerders, UWV en Belastingdienst, momenteel het voortouw in de uitrol van eHerkenning op
eIDAS-betrouwbaarheidsniveau substantieel (eHerkenning niveau 3). Deze
overheidsorganisaties doen dit vooruitlopend op het in werking treden
van de WDO. Met ingang van de WDO geldt in beginsel direct een
acceptatieplicht voor erkende bedrijfs- en organisatiemiddelen, zoals
eHerkenning. Bedrijven en organisaties moeten dan met een eHerkenningsmiddel bij alle overheidsdienstverleners in kunnen loggen.
Bestuursorganen hebben nu al een eigen verantwoordelijkheid om de
gegevens van hun klanten adequaat te beveiligen. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) geeft in dit verband al langere tijd te kennen dat de
betrouwbaarheid van de inlogmiddelen van de overheid over de gehele
linie omhoog moet. Zo heeft de AP een voorbeeld gesteld met de
waarschuwing aan het UWV voor de toegangsbeveiliging op haar
Werkgeversportaal. UWV en Belastingdienst hebben het overheidsbreed

kst-34972-37
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 972, nr. 37

1

ontwikkelde eHerkenning ingevoerd, omdat dit stelsel middelen kan
leveren op de vereiste hogere betrouwbaarheidsniveaus.
Ervaringen met eHerkenning
Het eHerkenningsstelsel is in ontwikkeling. Op het eHerkenningsstelsel
zijn meer dan 400 organisaties aangesloten. Belastingdienst en UWV zijn
beide aangesloten op niveau 3. Hierbij worden hoge eisen gesteld aan het
uitgifteproces om betrouwbaar vast te kunnen stellen dat degene
waarmee gegevens worden gedeeld, voldoende bevoegd is. Er zijn nu in
totaal ruim 400.000 middelen uitgegeven, waarvan 100.000 middelen op
eHerkenningsniveau 3. Door de toegenomen vraag is de doorlooptijd van
de aanvraagprocedure voor eHerkenningmiddelen toegenomen. De
leveranciers van eHerkenning hebben inmiddels extra capaciteit ingezet
om de wachttijden weer tot enkele dagen terug te brengen, zodat
bijvoorbeeld belastingplichtigen op tijd aangifte kunnen doen. Ik blijf dit
monitoren.
Bij de uitrol zijn ook andere aandachtspunten naar voren gekomen.
Allereerst zijn er vragen over de aanschaf- en abonnementskosten van
eHerkenningsmiddelen in het algemeen en in relatie tot het gebruik ervan.
De kosten worden ervaren als hoog, de baten in de vorm van veilige
uitwisseling van gegevens met de Overheid worden nog weinig gezien.
Daarnaast is ook beter in beeld gekomen hoeveel organisaties er niet in
het Handelsregister zijn ingeschreven, maar wel dienstverlening van de
overheid nodig hebben. Dit is van belang omdat deze groepen vanwege
het ontbreken van een inschrijving in het Handelsregister nog geen
eHerkenning kunnen aanvragen.
De Wet digitale overheid is zo opgezet dat er stapsgewijze invoering
plaatsvindt, waardoor rekening kan worden gehouden met praktische
aandachtspunten en bijgestuurd kan worden als dat nodig is. Vanwege
bovengenoemde aandachtspunten uit de eerste uitrol bij UWV en
Belastingdienst zie ik daar nu aanleiding toe. Hieronder licht ik toe hoe ik
deze vraagstukken wil oplossen.
Aanpak
De overheid kan en mag geen groepen buitensluiten van digitale
dienstverlening. Kleinere bedrijven ervaren de aanschafkosten voor
eHerkenning als hoog ten opzichte van de baten.
Voor kleine bedrijven onderzoeken de Staatssecretaris van Financiën en ik
een mogelijke oplossing om tijdelijk tegemoet te komen aan de zorgen
van deze bedrijven over de (aanschaf)kosten van een eHerkenningsmiddel. Ik verwacht uw Kamer daar in februari verder over te kunnen
informeren. Daarnaast blijf ik in gesprek met de private leveranciers van
eHerkenning over manieren waarop de huidige prijs structureel zou
kunnen dalen. Tevens is vanuit de Staatssecretaris van Financiën
toegezegd dat de Belastingdienst uitstel voor aangifte loonbelasting zal
verstrekken1. De Staatssecretaris van Financiën zal uw Kamer daarover
nader infomeren.
1

Dit uitstel geldt alleen voor ondernemers die aangifteplichtig zijn voor de loonheffingen,
rechtspersoon zijn en hun laatst ingediende aangifte hebben gedaan via het oude ondernemersportaal van de Belastingdienst. Het geldt voor ondernemers die overstappen naar Mijn
Belastingdienst Zakelijk en daarvoor eHerkenning moeten aanschaffen, maar ook voor
ondernemers die voortaan een fiscaal dienstverlener of marktsoftware inzetten om aangifte te
doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 972, nr. 37

2

Een andere belemmering voor organisaties die met eHerkenning zaken
met de overheid moeten doen vormt het feit dat zij niet staan
ingeschreven in het Handelsregister. Ofwel omdat zij dat niet kunnen,
zoals buitenlandse bedrijven met activiteiten in Nederland zonder
Nederlandse vestiging, ofwel omdat zij dat zelf liever niet willen, zoals
kerkgenootschappen. In totaal gaat het om ongeveer 60.000 organisaties
waar verder de Hoge Colleges van Staat en Dienst Koninklijk Huis,
ambassades en internationale organisaties, fiscale eenheden en Fondsen
Gemene Rekening en niet ondernemende samenwerkingsverbanden toe
behoren. In de bijlage bij deze brief bied ik een meer specifiek beeld per
groep.
Digitalisering mag er vanzelfsprekend niet toe leiden dat organisaties hun
zaken met de overheid niet meer kunnen doen. Daarom wordt samen met
de Belastingdienst, Kamer van Koophandel, Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat en met de leveranciers van eHerkenning voor deze
organisaties een aanpak uitgewerkt die ik u voor de zomer aanbied.
Hiermee kan dan aan een aanzienlijk deel van deze groep eHerkenningsmiddelen worden uitgegeven.
De aanpak betreft een aanpassing van de Handelsregisterwet en/of het
instellen van een nieuwe authentieke registratie naar analogie met het
Register Niet-Ingezetenen en de Basisregistratie Personen. Organisaties
die nu niet ingeschreven kunnen worden in het Handelsregister, kunnen
opgenomen worden in dit nieuwe register.
Tot slot
Door de invoering van digitalisering zal in de praktijk tegen praktische
uitvoeringsvraagstukken aangelopen blijven worden. De Wet digitale
overheid is zo opgezet dat er stapsgewijze invoering plaatsvindt,
waardoor rekening kan worden gehouden met praktische aandachtspunten en bijgestuurd kan worden als dat nodig is.
Het wetgevingstraject is zo ingericht dat uitvoeringsregelgeving op
voorhand wordt getoetst met vertegenwoordigers van uitvoeringsorganisaties en wordt deze onderworpen aan uitvoeringstoetsen. Mijn aanpak is
er kort gezegd op gericht om de beweging naar een veilige digitale
overheid te maken zonder dat daarbij bedrijven of burgers in de knel
komen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
mede namens de Staatssecretaris van Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 972, nr. 37

3

Bijlage

– Stand van zaken aanpak per groep
1. Kerkgenootschappen: Deze religieuze organisaties zijn verplicht zich in
het Handelsregister in te schrijven. Dit gebeurt echter zonder de registratie
van functionarissen: personen die het kerkgenootschap mogen vertegenwoordigen. De achtergrond hiervan is een principieel bezwaar. Namelijk
dat bij de registratie van natuurlijke personen het principe van de
scheiding tussen kerk en staat geweld wordt aangedaan, omdat de staat
dan kan zien wie welke religie aanhangt. Derhalve kan niet op
betrouwbare wijze een eHerkenningsmiddel worden verstrekt. Voor deze
groep is daarom een procedure ontwikkeld die is gebaseerd op de voor
kerkgenootschappen reguliere inschrijving in het Handelsregister
aangevuld met het op vertrouwelijke wijze vaststellen van de identiteit
van de vertegenwoordigingsbevoegde persoon. De procedure blijkt echter
niet voor alle kerkgenootschappen even werkbaar. Deze wordt daarom in
overleg met het Interkerkelijk Contact in Overheidszaken (CIO) binnenkort
nog weer aangepast.
2. Hoge Colleges van Staat en Dienst Koninklijk Huis: De Hoge Colleges
van Staat, zoals de Raad van State en de Tweede Kamer, en het Kabinet
van de Koning hebben een speciale rechtspositie en zijn niet in het
Handelsregister opgenomen. Deze zullen zich wel kunnen inschrijven
onder de komende wijziging van het Handelsregisterbesluit. Deze
wijziging treedt echter op zijn vroegst per 1 januari 2021 in werking. Het
Ministerie van Economische Zaken en de Kamer van Koophandel bezien
daarom op dit moment of een vooruitlopende inschrijving mogelijk kan
worden gemaakt.
3. Ambassades en internationale organisaties (circa 30): Deze buitenlandse publiekrechtelijke organisaties voldoen logischerwijze niet aan de
definitie van het ondernemingsbegrip van het Nederlands Handelsregister. Inschrijving in het Handelsregister is daarom niet mogelijk en lijkt
wellicht evenmin wenselijk, gezien de bijzondere positie van ambassades
als diplomatieke posten van buitenlandse mogendheden. Voor deze groep
organisaties biedt een nieuw in te richten authentiek register mogelijk
soelaas.
4. Buitenlandse bedrijven zonder omzet en fysieke aanwezigheid in
Nederland (circa 5.000): Buitenlandse bedrijven zonder enige vorm van
fysieke aanwezigheid in Nederland kunnen zich niet inschrijven in het
Handelsregister. Om dit toch mogelijk te maken is een aanpassing van de
Handelsregisterwet benodigd, of opname in een nieuw in te richten
authentiek register.
5. Fiscale eenheden (circa 40.000): Bij een fiscale eenheid worden
meerdere ondernemers samen gezien als één ondernemer. Ook deze
groep voldoet niet aan de criteria voor het ondernemingsbegrip en heeft
geen KvK-nummer. Dit is verreweg de grootste groep en dit speelt
uitsluitend in het fiscale domein. Op dit moment wordt hiervoor een
oplossing uitgewerkt waarbij er gebruikt gemaakt wordt van het feit dat
de Belastingdienst deze rechtspersoon kent en in verband kan brengen
met de fiscale eenheid, open fonds (volgende restgroep) of samenwerkingsverband waar hij deel van uitmaakt tijdens het inloggen met een
eHerkenningsmiddel.»
6. Fondsen Gemene Rekening en niet ondernemende samenwerkingsverbanden (circa 5.000): Veel Open Fondsen Gemene Rekening voldoen niet
aan de criteria voor het ondernemingsbegrip. Hetzelfde geldt voor de zeer
heterogene klassen van niet ondernemende samenwerkingsverbanden,
hetzij van rechtspersonen, hetzij van natuurlijke personen. Om deze groep

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 972, nr. 37

4

te accommoderen is aanpassing van de Handelsregisterwet benodigd, of
opname in een nieuw in te richten authentiek register.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 34 972, nr. 37

5