Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1752
Vragen van de leden Visser en De Boer (beiden VVD) aan de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu over de Zaanse spoorlijn (ingezonden 11 maart
2015).
Antwoord van Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu)
(ontvangen 30 maart 2015)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Zaanse spoorlijn is heuse klaaglijn»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat 712 klachten een duidelijk signaal zijn dat de dienstverlening op de Zaanlijn moet verbeteren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
De problematiek van te drukke treinen, onder meer op de Zaanlijn, herken ik.
In de concessie zijn op het gebied van vervoercapaciteit prestatieindicatoren
afgesproken met bijbehorende streefwaarden. Het afgelopen jaar lagen de
prestaties onder de afgesproken streefwaarden waarvoor NS beboet is. In de
nieuwe concessie is daarom een verbeterprogramma verplicht gesteld en zijn
10 aandachtstrajecten opgenomen. Het traject Zaandam-Amsterdam is één
van deze tien aandachtstrajecten. Het onderwerp vervoercapaciteit heeft extra
aandacht vanuit de concessie en de beleidsprioriteitenbrief voor 2015.
Het verbeterprogramma van NS is uitgewerkt in het vervoerplan 2015 (TK,
vergaderjaar 2014–2015, 29 984, nr. 574, pagina 21–25).
NS onderzoekt – als onderdeel van dit programma – op basis van klachten
(waaronder de klachten die Rover inventariseert, zoals de 712 klachten op de
Zaanlijn) welke mogelijkheden er zijn om verbeteringen te realiseren. Zo zijn
op een aantal trajecten treinen verlengd (onder andere op de drukke trajecten
in Noord Holland waaronder de Zaanlijn) en wordt ingezet op reizigersspreiding in treinen als blijkt dat er wel ruimte is maar deze ruimte onvoldoende
benut wordt. De Sprinter trajecten in Noord-Holland vallen daarmee de eerste

1

ah-tk-20142015-1752
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.noordhollandsdagblad.nl/stadstreek/zaanstreek/article27332007.ece/Zaansespoorlijn-is-heuse-klaaglijn?lref=L2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

maanden van dit jaar niet meer in de top 10 van drukste trajecten op basis
van de binnengekomen meldingen van reizigers.
Dit betekent overigens niet dat incidenten met te drukke treinen zoals op
maandag 9 februari op het traject Amsterdam-Uitgeest nooit meer zullen
voorkomen. Er kan altijd sprake zijn van een defect aan materieel of
beperkingen in de infrastructuur waardoor de uitvoering van de dienstregeling in het geding komt. Ten aanzien van de treindienst Uitgeest (7:40) –
Haarlem – Amsterdam Centraal (8:24) zijn er bovendien niet altijd mogelijkheden om de gewenste vervoercapaciteit aan te bieden. Dit heeft te maken met
beperkingen in perronlengtes en de lijnvoering rond Haarlem. In het ontwerp
van de nieuwe dienstregeling bekijkt NS mogelijke alternatieve lijnvoeringen
waardoor de situatie rond Haarlem verbeterd kan worden.
NS betrekt ROVER en andere consumentenorganisaties nauw bij de problematiek van te drukke treinen en bij het programma «vervoercapaciteit naar
tevredenheid». Daarbij worden zij nadrukkelijk uitgenodigd hun suggesties
naar voren te brengen.
Vraag 3
Deelt u de mening dat er op de Zaanlijn structureel een gebrek is aan
vervoerscapaciteit in de spits? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u bereid om,
in uw rol als concessieverlener, met NS in gesprek te gaan over verbeteringen op korte termijn in de vervoerscapaciteit in de spits op de Zaanlijn?
Indien u al heeft gesproken met NS over de klachten op de Zaanlijn, kunt u
aangeven of NS bereid is om de klachten op de Zaanlijn op te lossen en op
welke termijn de reizigers hiervan kunnen profiteren?
Antwoord 3
Het traject Zaandam-Amsterdam is één van de tien lijnen die vanuit de
concessie specifieke aandacht krijgen. Vanuit die optiek ben ik reeds in
gesprek met NS over verbeteringen die zij kunnen realiseren. NS kijkt
specifiek op de aandachtslijnen of ze nog extra maatregelen kunnen nemen.
Daar waar mogelijk worden treinen verlengd. Zo is de Sprinter van Amsterdam naar Uitgeest in de avondspits verlengd op basis van de binnengekomen meldingen in de herfst van 2014. Na verlenging van deze trein is het
aantal meldingen aanzienlijk afgenomen. Ook Rover meldde onlangs dat de
Zaanlijn in de ochtendspits, die in 2014 de klachtenlijsten domineerde, nu nog
weinig wordt genoemd.
Het is echter niet altijd mogelijk om treinen te verlengen, bijvoorbeeld door
beperkingen in de perronlengte. Door diverse ontwikkelingen (zoals behoud
van de OV Studentenkaart) ontstaat ook schaarste aan materieel. Deze
schaarste is de reden dat NS onlangs heeft besloten om op korte termijn
extra te investeren in de aanschaf van nieuw materieel. NS heeft in totaal
circa 180 nieuwe Sprinters aangeschaft. Naar verwachting stromen de eerste
60 treinstellen in vanaf het laatste kwartaal van 2016 (dienstregeling 2017),
circa 118 extra Sprinters zijn naar verwachting vanaf 2018 inzetbaar. Vanaf
2021 zal nieuw Intercitymaterieel instromen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het hoog tijd is dat NS serieus onderzoek doet naar
het frequenter laten rijden van treinen in de Randstad? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, is de opdracht hiertoe reeds verstrekt en wat is de planning?
Antwoord 4
Er is in 2010 een voorkeursbeslissing Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
(PHS) genomen. Via PHS wordt, afhankelijk van de oplevering van extra
benodigde infrastructuur en de marktontwikkeling, in de brede Randstad
gekomen tot een frequentieverhoging. Uiterlijk in 2028 moeten op de drukste
trajecten in Nederland meer Intercity’s en Sprinters gaan rijden. NS wil
daarbij hoogfrequent rijden op de corridors Eindhoven-Amsterdam, SchipholArnhem/Nijmegen, Schiphol-Almere-Lelystad, Amsterdam-Alkmaar en Den
Haag-Breda-Eindhoven.
Om de frequentieverhoging mogelijk te maken is het belangrijk dat de
treindienst betrouwbaarder wordt. Daarom werken NS en ProRail aan het
programma «Beter en Meer». Het eerste traject waarop in het kader van PHS
hoogfrequent wordt gereden, is het traject Amsterdam – Eindhoven waar 6
Intercity’s per uur zullen rijden. Later gaan op een deel van dit traject ook 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Sprinters per uur rijden. NS en ProRail studeren momenteel op de mogelijkheden om vanaf 2017 deze stap in te voeren en nemen in de loop van dit jaar
een besluit. Ook op de OV SAAL corridor worden in de dienstregeling 2017
meer treinen gepland als de maatregelen in het kader van korte termijn
OV-Saal worden opgeleverd.
De frequentieverhoging tussen Amsterdam en Uitgeest/Alkmaar zal naar
huidige inzichten na 2024 aan de orde zijn, aangezien hiervoor de integrale
aanpak van Amsterdam centraal gereed moet zijn. De aanpak van het
knooppunt Amsterdam zal meerdere jaren in beslag nemen.
Vraag 5
Op welke wijze worden de huidige problemen met de Zaanlijn opgepakt in de
aangekondigde MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn? Vinden er
in dit kader ook gesprekken plaats met de aangesloten gemeenten, zoals de
gemeente Zaanstad, om de huidige knelpunten op te lossen? Welke oplossingen worden er voor de lange termijn verkend samen met NS, ProRail en de
betrokken gemeenten?
Antwoord 5
Over de MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn heeft de Minister
u met haar brief van 26 februari 2015 geïnformeerd. In deze brief is aangegeven dat na een goede en intensieve samenwerking met alle relevante partijen
in de regio rondom de corridor A7/A8 het besluit is genomen om de
MIRT-verkenning Corridorstudie Amsterdam-Hoorn te starten. Aanleiding voor
de MIRT-verkenning is het in 2013 afgeronde MIRT-onderzoek Noordkant
Amsterdam waarin geconstateerd werd dat het hoofdwegennet na 2020
(opnieuw) te maken krijgen met grote bereikbaarheidsproblemen.
Voor de corridorstudie wordt gewerkt volgens de brede gezamenlijke aanpak
bereikbaarheidsopgaven (vernieuwing MIRT/ Meer Bereiken). In overleg met
de regio is besloten in de corridorstudie een sectorale focus aan te brengen
waarbij de bereikbaarheidsvraag na 2020 op de corridor Amsterdam-Hoorn
centraal staat. In de studie wordt de oplossing niet alleen gezocht in het
hoofdwegennet, maar wordt hiervoor ook naar het onderliggend wegennet,
het OV, de fiets en de ketenmobiliteit gekeken.
Vraag 6
Hoe staat het nu met de ontwikkeling van de prestatie-indicator «vervoerscapaciteit in de spits»? Bent u bereid om, in uw rol als concessieverlener, NS te
vragen onderzoek te doen naar verbetering van de vervoerscapaciteit in de
spits op alle «drukke» lijnen in Nederland? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe
luidt de opdracht hiertoe en wat is de planning?
Antwoord 6
In de nieuwe concessie zijn ten aanzien van het prestatiegebied « reisgemak»
drie prestatie indicatoren met bijbehorende streefwaarden opgenomen die
betrekking hebben op voldoende vervoercapaciteit: één indicator monitort de
drukte in de spits op het gehele hoofdrailnet, één indicator monitort de drukte
in de spits op de HSL en omdat voor de individuele reiziger een gemiddeld
goede prestatie niet voldoet, wordt ook gestuurd op negatieve uitschieters
(10 aandachtstrajecten). De lijn Zaandam-Schiphol is één van die aandachtstrajecten.
NS doet in het vervoerplan 2016 een voorstel voor een nieuwe meetmethode
voor de indicator die de drukte in de spits op het hoofdrailnet monitort. Dit
voorstel bespreekt NS in een vroegtijdig stadium met mijn departement en
de consumentenorganisaties vertegenwoordigd in het Locov.
Daarnaast is NS in de concessie verplicht tot een programma om tot
prestatieverbetering op het gebied van vervoercapaciteit te komen. In dit
verband heeft NS reeds onderzoek uitgevoerd naar oorzaken van te drukke
treinen en over de uitkomsten gerapporteerd in het vervoerplan 2015 (zie TK
vergaderjaar 2014–2015, 29 984, nr. 574, pagina 21–25). Dat vormt de basis
voor extra maatregelen. De uitvoering daarvan wordt nauwgezet gemonitord.
Vraag 7
Bent u in gesprek met NS over de uitkomsten van de zogenoemde «druktemelder»? Zo ja, wat is de status van deze gesprekken en wanneer kunt de
Kamer over de uitkomsten informeren? Welke bevoegdheden heeft u als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

concessieverlener om te eisen dat de resultaten van de druktemelder tot een
verbetering in de dienstverlening moeten leiden?
Antwoord 7
In de nieuwe concessie zijn op het gebied van vervoercapaciteit drie
prestatieindicatoren met bijbehorende streefwaarden opgenomen. Daarbij is
NS in de concessie verplicht tot een programma om tot prestatieverbetering
op het gebied van vervoercapaciteit te komen. Over de uitvoering van dat
programma is mijn departement in gesprek met NS en zo nodig zal hierop
conform de concessie worden gehandhaafd.
Met de nieuwe mogelijkheden die NS en Rover bieden om te drukke treinen
te melden via webapplicaties ontvangt NS meer en betere informatie die
wordt gebruikt om concrete operationele verbeteringen te realiseren. Zo zijn
op een aantal trajecten treinen verlengd (onder andere op de drukke trajecten
in Noord Holland waaronder de Zaanlijn). Deze informatie wordt dus ook
gebruikt bij de uitvoering van het programma. NS koppelt via haar website
terug over de ondernomen acties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4