Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1862
Vragen van de leden Hachchi en van Veldhoven (beiden D66) aan de
ministers van Infrastructuur en Milieu en van Defensie over het bericht dat de
Marine wederom ingeroepen moest worden om de watervoorziening op Saba
te redden (ingezonden 8 maart 2013).
Antwoord van minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu), mede namens de minister van Defensie (ontvangen
4 april 2013)
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Marineschip brengt water naar Saba»?
Wanneer en door wie is het besluit genomen om de marine hiervoor in te
zetten?1
Antwoord 1
Ja, op vrijdag 1 maart 2013 besloot de Commandant der Zeemacht in het
Caribisch gebied tot deze inzet na het betreffende verzoek van de gezaghebber van Saba.
Vraag 2
Kunt u bevestigen dat de zoetwatervoorziening op Saba al jarenlang
ontoereikend is?
Antwoord 2
De zoetwatervoorziening op Saba kan ontoereikend zijn in de droge tijd. Op
Saba vangen huishoudens al generaties lang regenwater op in een watertank
(cisterne) onder hun huis. Het opgevangen regenwater wordt onder andere
gebruikt voor drinkwater. Daarnaast staat op Saba een waterfabriek die water
levert aan o.a. het ziekenhuis, en in de droge tijd aanvullend ook aan de
huishoudens. De combinatie van regenwater en de waterfabriek werkt onder
normale omstandigheden naar tevredenheid en is toereikend voor de
drinkwatervoorziening op Saba. Bovendien is het gebruik van water uit de
cisterne voor de huishoudens gratis.Het probleem dat zich nu voordoet heeft
te maken met het defect aan de waterfabriek waardoor deze slechts op halve
kracht produceert. Daarnaast heeft het sinds januari 2013 nauwelijks
geregend, in tegenstelling tot normaliter in januari, waardoor de cisternen

1

ah-tk-20122013-1862
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Telegraaf (http://www.telegraaf.nl/binnenland/21349810/__Water_naar_Saba__.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

leeg begonnen te raken. Hierdoor kon het ziekenhuis niet van water worden
voorzien, en ook de huishoudens niet waar de cisternen leeg raakten.
Vraag 3
Herinnert u zich de uitspraken van de minister van Infrastructuur en Milieu
over het amendement op de begroting van Infrastructuur en milieu 20132,
met onder andere als doel het duurzaam veiligstellen van de watervoorziening op Saba, dat «het in het amendement geschetste probleem is weggenomen» en de daarop volgende expliciet door de minister van Infrastructuur en
Milieu bevestigde garantie dat dit ook voor de watervoorziening op Saba
gold?
Antwoord 3
In mijn repliek op het amendement van de geachte afgevaardigden heb ik
aangegeven dat op mijn begroting al was voorzien in het oppakken van de
drinkwaterproblematiek op Saba in 2013 (inclusief financiering). Op ambtelijk
niveau is samen met de bestuurders een opdracht geformuleerd voor een
drinkwateronderzoek waarbij alle maatregelen in beeld zullen worden
gebracht. Tijdens de Caribisch Nederland-week (11–15 maart) is het onderzoek officieel gestart met de ondertekening van de opdracht door de
Gedeputeerde van Saba (zie bijlage)3. Het doel van het onderzoek is een
haalbare, betrouwbare en duurzame drinkwatervoorziening voor Saba te
realiseren die voldoet aan de Nederlandse drinkwater standaard. Het
onderzoek geeft aanbevelingen inclusief een voorkeursoptie, met maatregelen
en een kostenindicatie voor de implementatie. Het onderzoek zal rond de
zomer gereed zijn, waarna gezamenlijk met Saba zal worden bepaald welke
maatregelen zullen worden geïmplementeerd.
Vraag 4
Kunt u bevestigen dat de eilandsraad van Saba in het voorjaar van 2012 een
projectvoorstel naar aanleiding van het Lenteakkoord heeft ingediend met als
doel om de watervoorziening op het eiland duurzaam te verbeteren middels
waterfilters en betere opvang van regenwater?
Antwoord 4
Ja, dat kan ik bevestigen. Het voorstel is beoordeeld als goed en realistisch.
Door het wegvallen van de duurzaamheidsgelden bij de kabinetsformatie is
het project toentertijd niet uitgevoerd. Juist daarom is nu in overleg met
Saba een drinkwateronderzoek opgesteld dat rekening houdt met de
specifieke situatie op Saba (veel hoogteverschillen, weinig huishoudens).
Vraag 5
Wat zijn de kosten voor geïmporteerd water voor de inwoners van Saba die
niet over filters beschikken? Hoe verhouden de kosten voor water per
inwoner per jaar zich tot de kosten op andere eilanden in de regio en de
gemiddelde jaarlijkse kosten voor inwoners in het Europese deel van
Nederland?
Antwoord 5
Op Bonaire, Saba en Sint Eustatius bedragen de kosten voor geïmporteerd
drinkwater in flessen circa één dollar per fles van 1,5 liter.
Regenwater is gratis en wordt op Saba in cisternen opgevangen en ook als
drinkwater gebruikt. Als de cisterne leeg raakt, koopt men water bij de
waterfabriek. Op Saba kost 1000 liter water uit de waterfabriek US $ 50. Op
Sint Eustatius betaalt men US $ 10 voor 1000 liter en op Bonaire US $ 5 voor
1000 liter. Het water is zo duur omdat voor het ontziltingsproces veel kostbare
energie gebruikt wordt. De prijs op Saba is hoger omdat de waterfabriek in
private handen is.
In Europees Nederland liggen de prijzen voor drinkwater veel lager omdat er
voldoende zoet oppervlakte- en grondwater beschikbaar is als grondstof voor
drinkwater. De prijs voor 1000 liter water varieert van € 1,09 in Drenthe tot
€ 1,76 in Noord-Holland (bron: Vewin, 2012).
2
3

Kamerstuk 33 400 XII nr. 15
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 6
Hoeveel kosten heeft de Marine sinds 1990 gemaakt voor de import van
water naar Saba?
Antwoord 6
De additionele kosten van een watertransport bedragen ongeveer € 15.000.
Dat bedrag varieert naar gelang de desbetreffende inzet past in de reguliere
operaties. Watertransporten door Defensie naar Saba vinden slechts in
uitzonderlijke situaties plaats. De vorige levering was in 2009.
Vraag 7
Kunt u bevestigen dat vanwege de gebruikte brandstof bij invoer van water,
het risico op erosie door gebrekkige regenwateropvang en -opslag, en het
afvalprobleem dat veroorzaakt wordt door de plastic containers die na
gebruik achterblijven, de import van zoetwater minder duurzaam is dan het
zelfvoorzienend maken van het eiland voor water?
Antwoord 7
Over het algemeen zijn de huishoudens op Saba reeds zelfvoorzienend waar
het gaat om drinkwater. Opvang van regenwater in cisternen onder de huizen
is goedkoop en duurzaam. In de maanden februari en maart valt te weinig
regen op Saba voor de betrouwbare watervoorziening en zijn aanvullende
maatregelen noodzakelijk. De vraag «Welke aanvullende maatregel(en) komen
in aanmerking en zijn duurzaam» is het uitgangspunt voor het nu lopende
drinkwateronderzoek. Zelfvoorzienendheid is hierin zeker een belangrijk
uitgangspunt.
Vraag 8
Vindt u dat de bij herhaling door de marine geleverde zoetwaterimport voor
Saba neerkomt op symptoombestrijding, zo lang er geen betere opvang en
zuivering op het eiland beschikbaar komt?
Antwoord 8
Zoals hierboven aangegeven vond het vorige transport plaats in 2009. Zoet
water import vindt alleen plaats in extreme situaties. Ik zou dit geen
symptoombestrijding willen noemen maar ben het met u eens dat dit wel een
noodmaatregel moet zijn. Zoals ik tijdens de begrotingsbehandeling 2013 ook
al heb aangegeven vind ik dat de drinkwatervoorziening op Saba verbeterd
moet worden en ben ik hier ook reeds mee bezig.
Vraag 9
Bent u bereid nog voor de zomer van 2013 de Kamer alsnog te informeren
over een structurele oplossing voor de watervoorziening op Saba, zoals ook
werd beoogd door het amendement, door voor Saba en Sint Eustatius een
inventarisatieonderzoek te laten plaatsvinden naar de drink- en afvalwatervoorziening op deze eilanden en een uitwerkingsplan op te stellen over hoe
de drinkwatervoorziening op Saba en Sint Eustatius zou kunnen worden
ondersteund?
Antwoord 9
De uitkomsten van het drinkwateronderzoek op Saba zal ik ook aan uw Kamer
toezenden. Ook zal ik u informeren over de keuze van maatregelen, die ik in
overleg met Saba zal implementeren. De steun van de inwoners van Saba
voor structurele maatregelen zijn daarbij voor mij leidend. Daarin is nu
voorzien met dit lopende onderzoek.
Op Sint Eustatius is reeds een drinkwaterleidingnet aangelegd. Rond de
zomer 2013 zal dit net volledig zijn geïnstalleerd en alle bewoners zullen er
dan op aangesloten zijn. Ik ben graag bereid u over de stand van zaken
hieromtrent nader te informeren bij de toezending van de informatie over het
drinkwateronderzoek op Saba.
Vraag 10
Kunt u toezeggen dat u zich zult inspannen voor het beschikbaar maken van
de Nederlandse kennis en expertise voor deze en andere uitdagingen op het
vlak van de waterhuishouding op de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustasius en
Saba)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 10
De door u gevraagde ondersteuning, zoals ook verwoord in de Motie Van
Veldhoven c.s. (27625-244), vindt reeds plaats op Bonaire, Saba en Sint
Eustatius en wordt door mij gestimuleerd. Het gaat hierbij niet alleen om het
leveren van de benodigde kennis en expertise maar ook om het verbeteren
van de efficiency van de drinkwatervoorziening. Deze inzet wordt geleverd als
de eilanden hierom zelf vragen.
Sint Eustatius en Bonaire hebben reeds met Vitens Evides Internationaal een
samenwerkingsovereenkomst gesloten met het doel om het Waterbedrijf
efficiënter te laten functioneren en de kennis van de medewerkers op een
hoger peil te brengen. Ook Saba heeft inmiddels contact gelegd met Vitens
Evides Internationaal.
Vraag 11
Is het waar dat de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in 2010
steun uitgesproken heeft voor het recht op water als mensenrecht, waarbij de
Nederlandse delegatie zich onthield van stemming met de mededeling dat de
desbetreffende resolutie «onvoldoende verantwoordelijkheid neerlegde bij
nationale overheden»? Vindt u dat de Nederlandse regering de verantwoordelijkheid draagt voor het voorzien van een structurele oplossing voor de
watervoorziening op de BES-eilanden?4
Antwoord 11
Ja, de Nederlandse delegatie heeft zich onthouden van stemming. Waar het
Bonaire, Saba en Sint Eustatius betreft, zijn de verantwoordelijkheden van de
Nederlandse regering vastgelegd in de Wet drinkwater BES. Vanuit die
verantwoordelijkheid span ik mij in voor een structurele oplossing voor de
watervoorziening op de BES-eilanden. Ik heb u reeds aangegeven op welke
wijze ik hier mee bezig ben.
Vraag 12
Hoe verhoudt het wettelijke kader voor de watervoorziening op de BESeilanden zich tot de elders in Nederland geldende Drinkwaterwet? Bent u
bereid bij de in artikel 60 van de Drinkwaterwet voorziene evaluatie ook de
borging van de watervoorziening op de BES-eilanden te betrekken?
Antwoord 12
De Wet drinkwater BES is van toepassing op de openbare lichamen op
Bonaire, Saba en Sint Eustatius. De Drinkwaterwet is van toepassing op het
Europese deel van Nederland. Beide kaders staan los van elkaar. Als minister
ben ik voor beide kaders verantwoordelijk.
Het kader voor de BES richt zich op de kwaliteit van het drinkwater. Het kader
van de Drinkwaterwet is breder en omvat ook bepalingen omtrent tarieven,
regulering van het vermogen van drinkwaterbedrijven, prestatievergelijking
en aanvullende bepalingen met betrekking tot de organisatie van de
openbare drinkwatervoorziening (zeggenschap en rechtsvorm).
In Europees Nederland kunnen drinkwaterbedrijven goed op doelmatigheid
met elkaar worden vergelijken, omdat ze onder vergelijkbare omstandigheden
en schaalniveau drinkwater produceren. De drinkwatervoorziening op
Bonaire, Saba en Sint Eustatius zijn moeilijk met elkaar te vergelijken, laat
staan dat deze te vergelijken zijn met drinkwaterbedrijven in Europees
Nederland. Door de grote verschillen tussen Nederland en de BES-eilanden
geef ik er de voorkeur aan om de evaluatie van doeltreffendheid en de
effecten van de Wet drinkwater BES separaat van artikel 60 van de Drinkwaterwet te evalueren.

4

VN Nieuwsdienst (http://www.un.org/News/Press/docs/2010/ga10967.doc.htm)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4