Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1372
Vragen van de leden Paulus Jansen en Smaling (beiden SP) aan de Minister
voor Wonen en Rijksdienst over de fusie van woningcorporaties Ymere en De
Woningbouw (Weesp) (ingezonden 11 februari 2014).
Antwoord van Minister Blok (Wonen en Rijksdienst) (ontvangen 4 maart 2014).
Vraag 1
Herinnert u zich de motie Depla c.s.1, waarin de Kamer uitsprak dat de
minister die verantwoordelijk is voor het wonen bij het beoordelen van fusies
van woningcorporaties tot een omvang boven 10.000 verhuureenheden, moet
uitgaan van het nee-tenzij principe? Voert u deze motie nog steeds uit en zo
nee, bij welke gelegenheid heeft u de Kamer bericht dat u fusies voortaan op
andere gronden beoordeelt?
Antwoord 1
Ja. Zoals toenmalig minister Van der Laan in zijn brief van 12 juni 2009 (TK
2008–2009, 29 453, nr. 118) aangaf, kan de toetsing van fusies zich echter
beter richten op de inhoudelijke belangen die met een fusie moeten worden
gediend en gewaarborgd. De beoordelingscriteria inzake fusies tussen
corporaties zijn vastgelegd in de Beleidsregels fusies corporaties van 11 juli
2002; MG 2002–18 (Stcrt. 2002, 136) (hierna: MG 2002–18).
Vraag 2
Klopt het dat u toestemming heeft gegeven voor de fusie van de woningcorporaties Ymere en De Woningbouw? Wanneer en waarom?
Antwoord 2
Ja. Bij brief van 29 november 2013 heb ik het fusievoornemen van de
woningcorporaties Ymere en De Woningbouw goedgekeurd.
Het initiatief voor deze fusie werd genomen door De Woningbouw, omdat
deze corporatie tot de conclusie was gekomen dat zij niet zelfstandig – zowel
organisatorisch als financieel – in staat was om in het gewenste tempo en
met de gewenste kwaliteit haar ambities in haar werkgebied te realiseren. De
Woningbouw is tot de conclusie gekomen dat een fusie met Ymere het
meeste perspectief biedt om de volkshuisvestelijke opgaven in Weesp en in
Muiden tot stand te brengen.

1

ah-tk-20132014-1372
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Kamerstuk 29 453, nr. 44

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

De voornaamste argumenten om deze fusie goed te keuren waren het
optimaliseren van de inzet van de investeringscapaciteit, de verbetering van
de doelmatigheid van de organisatie, de verbetering van de dienstverlening
en de versterking van de lokale binding. Tevens ben ik na toetsing van de
beoordelingscriteria voor fusies tussen corporaties in, die zijn vastgelegd in
de MG 2002–18 tot de conclusie gekomen dat het belang van de volkshuisvesting zich niet verzet tegen deze fusie.
Bij de beoordeling van het fusievoornemen heb ik de zienswijzen van de
betrokken gemeenten, huurdersorganisaties en die van het Centraal Fonds
voor de Volkshuisvesting meegewogen.
Vraag 3
Is er een «maatschappelijke meerwaarde» toets uitgevoerd in het kader van
de voorgenomen fusie en is er een toegevoegde waarde op volkshuisvestelijk
gebied aangetoond? Zo ja, bent u bereid deze ter inzage te geven aan de
Kamer?
Antwoord 3
Nee. Een «maatschappelijke meerwaarde» toets en een «aantoonbare
toegevoegde waarde op volkshuisvestelijk gebied» zijn geen beoordelingscriteria die zijn opgenomen MG 2002–18.
Vraag 4
Zijn er alternatieven voor de fusie onderzocht? Zo ja, welke en waarom zijn
deze afgevallen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Nee. In de MG 2002–18 is het onderzoek naar alternatieven niet opgenomen
als een beoordelingscriterium voor fusies. De beoordeling van de alternatieven is een verantwoordelijkheid van woningcorporaties.
Vraag 5
Herinnert u zich de antwoorden van uw ambtsvoorganger op schriftelijke
vragen van de leden Jansen, Depla en Van Bochove over de uitvoering van
de motie Depla c.s.?2 Hoeveel fusieverzoeken tot vorming van woningcorporaties met meer dan 10.000 eenheden zijn sinds de antwoorden op genoemde
vragen afgehandeld en hoeveel zijn er op grond van het nee-tenzij-principe
afgekeurd?
Antwoord 5
Ja. Sinds de beantwoording van de schriftelijke vragen van de leden Jansen,
Depla en Van Bochove over de uitvoering van de motie Depla c.s. door mijn
ambtsvoorganger op 28 januari 2008 zijn er 24 fusieverzoeken tot vorming
van woningcorporaties met meer dan 10.000 eenheden afgehandeld en zijn er
geen fusieverzoeken afgekeurd.
Vraag 6
Wordt systematisch nagegaan of de vooraf voorspelde fusievoordelen ook
gerealiseerd worden? Bent u bereid om het initiatief te nemen tot dergelijk
onderzoek?
Antwoord 6
Nee. Het nagaan of de vooraf voorspelde fusievoordelen gerealiseerd worden
en het eventueel bijsturen van het proces wanneer dit niet het geval is, is
primair de verantwoordelijkheid van de corporatie, het interne toezicht en de
belanghouders die eerder hun zienswijze hebben gegeven over het fusievoornemen. Wel kan er door mijn toezichthouder om een evaluatie gevraagd
worden, die bijvoorbeeld via de visitatie kan plaatsvinden.
Vraag 7 en 8
Onderschrijft u de conclusie dat fusies waarbij de beoogde maatschappelijke
meerwaarde niet gerealiseerd wordt, of zelfs sprake is van verslechtering van
de maatschappelijke prestaties, zinloos zijn? Bent u bereid om uw toestem2

Aanhangsel van de Handelingen, vergaderjaar 2007–2008 nr. 114.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

ming voor megafusies voortaan te koppelen aan de ontbindende voorwaarde
dat, indien de beloofde meerwaarde niet binnen twee jaar gerealiseerd wordt,
de fusie van rechtswege ongedaan gemaakt wordt?
Hoe verhoudt uw uitspraak dat «we zeer kritisch moeten zijn op fusies» zich
tot het toestaan van schaalvergroting in de corporatiesector? Kunt u uw
antwoord toelichten?3
Antwoord 7 en 8
Ik ben van mening dat schaalgrootte geen probleem hoeft te zijn. Grote
instellingen kunnen zich zodanig organiseren dat de lokale binding sterk is.
Het PBL-rapport Schaalvergroting in de corporatiesector (2013), concludeert
dat het niet behalen van schaalvoordelen of -nadelen eerder veroorzaakt
wordt door de bedrijfscultuur en manier waarop de organisatie is ingericht
dan door schaalvergroting. Dit kan zowel bij een te kleine schaal als een te
grote schaal spelen. Fusieaanvragen worden daarom getoetst op de
toegevoegde waarde op volkshuisvestelijk gebied, zoals in de MG 2002–18
beschreven, binnen de kaders van financiële continuïteit en met bijzondere
aandacht voor de lokale binding. Ik ben bovendien voornemens via de
Herzieningswet toegelaten instellingen volkshuisvesting te regelen dat
aannemelijk gemaakt moet worden dat een fusie te prefereren is boven
andere vormen van samenwerking.
Indien uit de fusietoets blijkt dat de fusie volgens de betrokken gemeente(n)
en huurdersorganisatie(s) een positieve toegevoegde waarde kan leveren op
volkshuisvestelijk gebied, weegt dit voor mij zwaar bij het beoordelen van de
voorgenomen fusie.
Indien mij nadien signalen bereiken dat de toegelaten instelling willens en
wetens de voorwaarden waaronder met de fusie is ingestemd niet naleeft, zal
ik niet aarzelen het bestuur hierop aan te spreken.

3

Kamerstuk 29 453, nr. 308

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3