Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

Nr. 231

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 januari 2014
In het AO duurzaam hout van 4 december jl. is mijn voornemen
besproken om het Maleisische certificatiesysteem voor duurzaam hout,
MTCS1, te erkennen als «duurzaam» in het inkoopbeleid van de overheid.
In dit AO heb ik toegezegd:
– Een toelichting te geven op de juridische houdbaarheid van het
intrekken van goedkeuring van MTCS over twee jaar
– Maleisië te verzoeken om inzicht te verschaffen in het beoogde traject
van wetgeving en het wijzigen van de statuten om rechten van
inheemse volken te verankeren.
Met deze brief informeer ik uw Kamer mede namens de staatssecretaris
van Economische Zaken over de uitvoering van deze toezeggingen.
Juridische toets
De juridische toets waarom uw Kamer heeft gevraagd, is een belangrijk
middel om in te schatten of toelating van MTCS voor het Nederlandse
inkoopbeleid over twee jaar kan worden teruggedraaid. Ik heb hiertoe de
mogelijkheid onderzocht om een beslissing te nemen die afwijkt van een
oordeel van de toetsingscommissie inkoop hout (TPAC2). Ook is de
mogelijkheid onderzocht om MTCS voor een periode van twee jaar te
erkennen in het inkoopbeleid, waarna een nieuwe beslissing moet worden
genomen.
De toets die ik heb laten uitvoeren, bevestigt dat de staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu de bevoegdheid heeft om een beslissing te
nemen die afwijkt van het niet-bindend advies van de toetsingscommissie
TPAC. Deze bevoegdheid komt mij toe op twee gronden:

1
2

kst-30196-231
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Malaysian Timber Certification Scheme
Timber Procurement Assessment Committee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 231

1

Allereerst kan ik deze bevoegdheid ontlenen aan het inkoopbeleid van de
Rijksoverheid zelf.
De door TPAC uit te voeren procedure sorteert in een oordeel van TPAC
omtrent de vraag of een certificatiesysteem (in casu MTCS) voldoet aan
de in Nederland gehanteerde criteria voor duurzaam hout. Dit oordeel
weegt weliswaar zwaar, maar heeft – zoals ook expliciet in het inkoopbeleid is vastgelegd – een niet-bindend karakter. Het inkoopbeleid voorziet
derhalve in de mogelijkheid voor mij om op basis van een oordeel van
TPAC een eigen afweging te maken.34
Ook op basis van de Algemene wet bestuursrecht (de zgn. «inherente
afwijkingsbevoegdheid», bedoeld in artikel 4:84 Awb)5 ben ik bevoegd om
af te wijken van het inkoopbeleid, zelfs indien aan het inkoopbeleid geen
argumenten zouden kunnen worden ontleend om anders te beslissen dan
het advies van TPAC.
Voorwaarde voor zo’n beslissing is wel dat het onverkort uitvoeren van
het inkoopbeleid voor MTCS wegens bijzondere omstandigheden
onevenredige gevolgen zou hebben in verhouding tot de met het beleid te
dienen doelen. Ik ben van mening dat die bijzondere omstandigheden hier
aanwezig zijn. Voor een toelichting hierop verwijs ik naar de afwegingen
in de brief die ik u op 2 december 2013 heb gestuurd mede namens de
minister van Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking en de
staatssecretaris van Economische Zaken.
De uitkomst van de juridische toets bevestigt dat ik kan besluiten om
MTCS voor een periode van twee jaar te erkennen. Die periode van twee
jaar is vastgesteld op basis van de toezegging van het bestuur van het
certificatiesysteem MTCS en van de Maleisische overheid dat het
komende jaar aanvullende inspanningen worden verricht om te bewerkstelligen dat MTCS binnen twee jaar volledig voldoet aan de inkoopcriteria van de rijksoverheid. Na het verstrijken van die periode zou deze
erkenning komen te vervallen en moet er een nieuwe beslissing worden
genomen over de status van MTCS.
Verzoek om informatie aan Maleisië
Op basis van gesprekken met de Maleisische autoriteiten kan ik u het
volgende berichten over het traject van wetgeving om de rechten van
inheemse volken te verankeren. Er is door de nationale mensenrechtencommissie van Maleisië in april vorig jaar een rapport uitgebracht,
genaamd «National Inquiry into the Land Rights of Indigenous Peoples in
Malaysia».
Dit rapport is openbaar en te vinden op de website
www.forestpeoples.org.
Inmiddels is een taskforce belast met het nader adviseren van de regering
op het gebied van de implementatie van de aanbevelingen uit «The
National Inquiry». Het mandaat van de taskforce strekt zich uit tot:
– het evalueren van de bevindingen en aanbevelingen uit het rapport;
– het verzamelen van aanvullende informatie (indien van toepassing);

3

Dit is ook bepaald in Annex I van de Dutch Timber Procurement Policy, version 4.0, December
2010 (User Manual), paragraaf 3.8 en paragraaf 5.2.
4
Dat het oordeel van TPAC niet-bindend is, is ook bevestigd in het vonnis van de kortgedingrechter van de rechtbank ’s-Gravenhage, 20 juni 2011, ECLI:NL:RBSGR:2011:BQ8470, r.ov. 4.3.
5
In artikel 4:84 Awb is bepaald dat het bestuursorgaan handelt overeenkomstig de beleidsregel,
tenzij dat voor één of meer belanghebbenden gevolgen zou hebben die wegens bijzondere
omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregel te dienen doelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 231

2

–

het rekening houden met de rechten, belangen en meningen van alle
belanghebbenden;
– het ontwikkelen en integreren van aanbevelingen voor korte termijn en
lange termijn maatregelen om bestaande wettelijke, beleidsmatige en
administratieve tekortkomingen aan te pakken.
Het is de bedoeling dat het rapport van de taskforce komend jaar wordt
aangeboden aan de regering die het dan voor verdere bespreking aan zal
bieden aan het parlement.
Met de implementatie van het rapport van de taskforce zal waarschijnlijk
wel enige tijd gemoeid zijn, aangezien het hier complexe materie betreft
die gevoelig ligt. Tegelijkertijd kan geconstateerd worden dat de nationale
mensenrechtencommissie van Maleisië wel de moed heeft gehad om in
«The National Inquiry» kritische noten te kraken over dit onderwerp.
Bovendien heeft de Maleisische overheid serieuze opvolging gegeven aan
«The National Inquiry» door een taskforce in te stellen en minister Paul
Low tot voorzitter te benoemen. Paul Low is als minister verantwoordelijk
voor goed bestuur en integriteit en was eerder voorzitter van Transparency International.
Toelichting
Bovengenoemd traject heeft betrekking op de wet- en regelgeving in
Maleisië ten aanzien van de rechten van inheemse volken. Het doorlopen
van dit traject is op zichzelf geen voorwaarde binnen het Nederlandse
inkoopbeleid voor duurzaam hout, maar dient ter ondersteuning van de
bovenwettelijke regels waaraan bosbeheerders in Maleisië moeten
voldoen om hun hout met een MTCS-certificaat te mogen verkopen.
Wettelijke verankering van rechten van inheemse volken is een belangrijke
manier om correcte naleving van de MTCS-criteria op dit punt te
ondersteunen. Als er een wettelijke plicht bestaat om inheemse volken te
betrekken bij besluitvorming over bosbeheer, zullen bosbeheerders
immers eerder geneigd zijn om de specifieke voorschriften van MTCS op
dit punt op te volgen.
Bovendien zijn inheemse volken er uiteindelijk bij gebaat als hun rechten
niet alleen door een certificatiesysteem worden beschermd dat op een
beperkt gebied van kracht is, maar door de generieke wetten in een land.
Het feit dat Maleisië serieus aan de slag is met dit wettelijke traject, is dan
ook bemoedigend.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 196, nr. 231

3