Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1308
Vragen van het lid Van den Berg (CDA) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht «NZa legt Emergis
verplichting op voor aanmerkelijke marktmacht». (ingezonden 23 december
2020).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 13 januari 2021).
Vraag 1
Kent u het besluit van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) om ggz-instelling
Emergis twee verplichtingen op te leggen vanwege aanmerkelijke marktmacht?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat ook geestelijke gezondheidszorg in de regio beschikbaar, betaalbaar en bereikbaar moet zijn?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Kunt u schetsen in hoeverre dit besluit gevolgen heeft voor de positie van
ggz-instellingen in (krimp)regio’s?
Antwoord 3
Volgens de NZa is Emergis in de provincie Zeeland de grootste aanbieder van
ggz. Zeeuwen die ggz nodig hebben zijn volgens de NZa vaak afhankelijk van
de zorg van Emergis. Met de verplichtingen die de NZa oplegt aan Emergis,
beoogt de NZa ervoor te zorgen dat er afspraken tot stand komen die in het
belang zijn van goede, toegankelijke en betaalbare geestelijke gezondheidszorg in Zeeland.

1

ah-tk-20202021-1308
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Nederlandse Zorgautoriteit, 22 december 2020, «NZa legt Emergis verplichting op voor
aanmerkelijke marktmacht» (https://www.nza.nl/actueel/nieuws/2020/12/22/nza-legt-emergisverplichting-op-voor-aanmerkelijke-marktmacht)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

De verplichtingen zijn alleen opgelegd aan Emergis en hebben dus geen
directe formele gevolgen voor andere zorgaanbieders. Het besluit laat wel
zien dat de NZa het belangrijk vindt dat zorgverzekeraars hun inkooprol goed
moeten kunnen invullen. Wanneer andere zorgaanbieders met aanmerkelijke
marktmacht de publieke belangen (kunnen gaan) schaden, kan de NZa ook bij
hen ingrijpen als zij dat noodzakelijk acht.
Vraag 4
Wat vindt u van de reactie van de Nederlandse ggz op het besluit van de
NZa?2
Antwoord 4
De NZa heeft als onafhankelijk toezichthouder een discretionaire bevoegdheid
om aan partijen met aanmerkelijke marktmacht verplichtingen op te leggen
door een besluit (artikel 48 van de Wet marktordening gezondheidszorg).
Wanneer een belanghebbende het niet eens is met het besluit van de NZa
dan kan beroep worden ingesteld bij de bestuursrechter (in casu College van
Beroep voor het bedrijfsleven). Uiteraard onderschrijf ik de opvatting dat de
NZa ook zo nodig moet ingrijpen bij zorgverzekeraars om ze aan hun
zorgplicht te houden.
Gelet op onafhankelijke positie van de NZa en gelet op het feit dat het aan de
bestuursrechter is om dit besluit te toetsen, geef ik geen inhoudelijke reactie
op dit specifieke besluit van de NZa.
Vraag 5
Kunt u aangeven in welke mate zorgverzekeraars bij de contractering
rekening houden met specifieke regionale omstandigheden? Is dat wat u
betreft voldoende of zijn hier aanvullende afspraken voor nodig?
Antwoord 5
De zorgverzekeraar heeft een zorgplicht. Dit betekent, in geval van een
naturapolis van de verzekerde, dat de verzekerde binnen een redelijke tijd en
reisafstand toegang moeten hebben tot alle zorg uit het basispakket.
Zorgverzekeraars moeten daarom voldoende zorg inkopen en bemiddelen als
iemand niet snel genoeg bij een zorgaanbieder terecht kan (wachttijdbemiddeling). De zorgverzekeraar is dus verantwoordelijk voor het tijdig leveren van
passende zorg aan de verzekerde, op de juiste plaats en door de juiste
zorgprofessional. Een zorgverzekeraar geeft invulling aan deze zorgplicht voor
wat betreft naturaverzekerden door het maken van contractuele afspraken
met zorgaanbieders. Zeker in de kernregio’s (regio waarin zorgverzekeraar
dominant is) heeft de zorgverzekeraar een rol in het achterhalen van
behoeften en knelpunten in het zorgaanbod, het bepalen van mogelijke
gevolgen voor verzekerden en het bedenken van manieren om dit op te
lossen. Dat betekent dat de zorgverzekeraar een rol heeft in het voorkomen of
het oplossen van mogelijke knelpunten in de aansluiting tussen de zorgbehoefte en het zorgaanbod op de (middel)lange termijn in een regio. De
zorgverzekeraar dient dus bij de contractering rekening te houden met de
regionale omstandigheden. De NZa verwacht dit ook van zorgverzekeraars en
ziet hier ook op toe. Als zorgverzekeraars niet aan de zorgplicht voldoen,
grijpt de NZa in. Hiermee moeten de belangen van patiënten en verzekerden
worden gewaarborgd. Zie voor meer informatie «De zorgplicht: handvatten
voor zorgverzekeraars» (https://puc.overheid.nl/nza/doc/PUC_323566_22/1/).
Vraag 6
In hoeverre vindt u dat de hoogte van tarieven en/of tariefontwikkeling een
rol zou moet spelen als het gaat om het vaststellen van misbruik van
aanmerkelijke marktmacht?

2

De Nederlandse ggz, 22 december 2020, «De Nederlandse ggz betreurt opleggen maatregelen
aan Emergis door NZa» (https://www.denederlandseggz.nl/nieuws/2020/de-nederlandse-ggzbetreurt-opleggen-maatregelen-aan-emergis-door-nza)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De NZa stelt maximumtarieven vast in het kader van de ggz, waarbinnen
zorgverzekeraars en zorgaanbieders afspraken moeten maken over een
passende vergoeding voor geleverde zorg. In de voorliggende casus speelde
de hoogte van de tarieven en/of tariefontwikkeling geen rol.
De NZa heeft toegelicht deze verplichting te hebben opgelegd om de
contractuele relatie tussen Emergis en zorgverzekeraars te bevorderen. De
opgelegde contracteerverplichting houdt in dat Emergis onder redelijke
voorwaarden moet voldoen aan elk redelijk verzoek van een ziektekostenverzekeraar tot het sluiten van een overeenkomst. Zoals ik in mijn antwoord op
vraag 5 heb toegelicht, geldt voor de zorgverzekeraar een zorgplicht en moet
de zorgverzekeraar bij de contractering rekening houden met regionale
omstandigheden.
Vraag 7
Kunt u deze vragen beantwoorden, vóór het Algemeen Overleg «Medisch
zorglandschap, Juiste zorg op de juiste plek, eigen bijdragen in de zorg,
ziekenhuisfaillissementen, Ambulancezorg/Acute zorg en Eerstelijnszorg» d.d.
14 januari 2021?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3