Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1024
Vragen van het lid Van Tongeren (GroenLinks) aan de Ministers van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, van Economische Zaken en van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de bescherming van
rijksmonumenten in het aardbevingsgebied van Noord Oost Groningen
(ingezonden 19 december 2013).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap),
mede namens de minister van Economische Zaken en de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 24 januari 2014).
Vraag 1
Kent u het bericht dat 69 Groningse rijksmonumenten schade hebben
opgelopen in het aardbevingsgebied van Noord-Oost Groningen en dat zo’n
100 gezichtsbepalende bouwwerken met cultuurhistorische waarde risico’s op
beschadiging lopen? Zo ja, klopt dit bericht?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat tot nu toe de bevindingen zijn van de «aardschokwerkgroep» van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed? Welke conclusies
verbindt u aan deze bevindingen?
Antwoord 2
Ja. Bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zijn 69 schademeldingen
bekend bij Groningse rijksmonumenten. Bij NAM zijn meer meldingen
binnengekomen. In principe lopen alle gebouwen in het aardbevingsgebied in
Noord Oost Groningen het risico dat ze beschadigd worden, dus ook
monumentale en gezichtsbepalende panden.
Vraag 3
Wie is precies verantwoordelijk voor de handhaving van het krachtens artikel
11 van de Monumentenwet geldende verbod om een beschermd monument
te vernielen? Klopt het dat diverse betrokken overheden de bestuurlijke
verantwoordelijkheid voor de handhaving van de Monumentenwet naar

1

ah-tk-20132014-1024
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

«Als de torens slingeren», NRC Handelsblad 27 november 2013.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

elkaar toeschuiven, waardoor er de facto sprake is van een handhavingstekort? Zo nee, waarom niet? Zo ja, deelt u de mening dat hier vanuit het
kabinet coördinerend moet worden opgetreden om met adequaat ingrijpen
verdere schade aan Groningse rijksmonumenten en gezichtsbepalende
bouwwerken te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De Rijksdienst participeert vanuit haar rol als kenniscentrum en als adviseur
bij vergunningprocedures in een «taskforce aardschokken» van de provincie
Groningen, onder leiding van Steunpunt Libau. Deze taskforce zet zich ten
behoeve van de eigenaren in voor een zorgvuldig en deskundig schadeherstel
van monumenten en denkt mee over preventieve maatregelen. In de
taskforce participeren ook NAM, de provincie en een vertegenwoordiger van
de betrokken gemeenten. De Rijksdienst constateert dat er steeds beter wordt
samengewerkt tussen de partijen. In het protocol en het handboek dat NAM
hanteert, krijgt de aanpak van monumenten een aparte plek zodat maatwerk
mogelijk is. De Rijksdienst constateert ook dat er nog veel werk aan de winkel
is wat betreft schadeherstel, mogelijkheden voor preventieve maatregelen en
communicatie met eigenaren. De inzet van de betrokken partijen blijft dus
noodzakelijk.
Vraag 4
Deelt u de mening dat de beschadiging van het nationale erfgoed in het
aardbevingsgebied van Noord-Oost Groningen een halt moet worden
toegeroepen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke maatregelen bent u bereid
op korte termijn te treffen?
Antwoord 4
Het huidige artikel 11, eerste lid, van de Monumentenwet 1988 legt de
handhaving bij de lagere overheid. Dit volgt uit het bepaalde in artikel 63,
tweede lid, van de Monumentenwet 1988:
«Het bestuursorgaan dat met betrekking tot een monument bevoegd is om
een omgevingsvergunning als bedoeld in de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht te verlenen, draagt zorg voor de bestuursrechtelijke
handhaving van artikel 11, eerste lid, voor zover het een ander monument
dan een archeologisch monument betreft.»
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente, waarbinnen
het monument gelegen is, is bevoegd om handhavend op te treden.
Vraag 5
Kunt u deze vragen vóór het rondetafelgesprek in de Kamer over het advies
van de Commissie Duurzame toekomst Noord-Oost Groningen voorzien op
27 januari 2014 beantwoorden?
Antwoord 5
Het is duidelijk dat de gemeente verantwoordelijk is voor handhaving van de
Monumentenwet 1988 bij overtreding van artikel 11, eerste lid, van die wet.
Het betreft hier echter een uitzonderlijke situatie met vele uiteenlopende
belangen die verder reiken dan gemeente of provincie. Wat het aspect
monumenten betreft is het zeker noodzakelijk dat de betrokken overheden,
zoals de ministeries van Economische Zaken en Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, de provincie Groningen, de gemeenten en NAM goed samenwerken. Dit gebeurt nu al en er wordt hard gewerkt aan zowel herstel van
schade alsook aan het onderzoek naar preventieve maatregelen en de zorg
voor de eigenaren.
Vraag 6
Bent u het met mij eens dat de beschadiging van het nationale erfgoed in het
aardbevingsgebied van Noord Oost Groningen een halt moet worden
toegeroepen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke maatregelen bent u bereid
op korte termijn te treffen?
Antwoord 6
De schade aan gebouwen, waaronder ook rijksmonumenten, is zeer belastend
voor eigenaren en bewoners. De Minister van Economische Zaken heeft met
de provincie Groningen en de betrokkene gemeenten een akkoord gesloten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

over herstel en preventie van cultuurhistorisch erfgoed. Deze typen gebouwen vergen een toegesneden aanpak, waarbij relevante partijen (experts en
organisaties zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Steunpunt Libau,
de Stichting Groninger Molenhuis, de Stichting Groninger Kerken en de
Monumentenwacht) betrokken zullen worden. Deze aanpak zal in een
overeenkomst worden vastgelegd.
Vraag 7
Kunt u deze vragen vóór het rondetafelgesprek over het advies van de
Commissie Duurzame toekomst Noord Oost Groningen d.d. 27 januari 2014
beantwoorden?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3