Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

937
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Ministers van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
berichten over een gevonden leeuwenwelp in Tienhoven (ingezonden
18 oktober 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit),
mede namens de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
12 december 2018). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019,
nr. 538.
Vraag 1
Kent u het bericht «Voorbijganger vindt leeuwenwelp langs weg in Tienhoven?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kent u het bericht «Onderzoek naar herkomst gevonden leeuwenwelp?»2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3 t/m 8
Bent u bereid de uitkomsten van het onderzoek van de Nederlandse Voedselen Warenautoriteit (NVWA) naar de herkomst van de leeuwenwelp met de
Kamer te delen, zodra het onderzoek is afgerond? Zo nee, waarom niet? Zo
ja, kunt u de Kamer in uw brief informeren over de herkomst van het dier,
over de afspraken die gemaakt zijn met Stichting Leeuw ten aanzien van de
verzorging van de welp en over de herplaatsing van de welp? Zo nee,
waarom niet?3

1

https://www.nu.nl/dieren/5500796/voorbijganger-vindt-leeuwenwelp-langs-weg-intienhoven.html
https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/2018/10/onderzoek-naar-herkomst-gevondenleeuwenwelp
3
https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/2018/10/onderzoek-naar-herkomst-gevondenleeuwenwelp
2

ah-tk-20182019-937
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Is bekend waar de leeuwenwelp vandaan komt? Zo ja, waar komt de
leeuwenwelp vandaan en kunt u dit toelichten? Zo nee, kunt u de Kamer
informeren op het moment dat dit bekend is? Zo nee, waarom niet?
Indien de leeuwenwelp uit een buitenlands(e) dierentuin of circus kwam, was
de NVWA ervan op de hoogte dat de leeuwenwelp geïmporteerd werd naar
Nederland? Zo nee, waarom niet? Indien u die informatie momenteel niet
kunt delen in verband met het lopende onderzoek, kunt u de Kamer dan
informeren op het moment dat dit bekend is? Zo nee, waarom niet?
Indien de leeuwenwelp uit de illegale handel kwam, kunt u dan aangeven
welke route dit dier heeft afgelegd en wat de wijze van transport is geweest?
Zo nee, waarom niet? Indien u die informatie momenteel niet kunt delen in
verband met het lopende onderzoek, kunt u de Kamer dan informeren op het
moment dat dit bekend is? Zo nee, waarom niet?
Indien de leeuwenwelp van een fokker of particulier kwam, kunt u dan
aangeven wat zijn intentie was met deze leeuwenwelp? Zo nee, waarom niet?
Indien u die informatie momenteel niet kunt delen in verband met het
lopende onderzoek, kunt u de Kamer dan informeren op het moment dat dit
bekend is? Zo nee, waarom niet?
Indien de leeuwenwelp van een fokker of particulier kwam, kun u dan
aangeven of deze persoon al bekend was bij de NVWA, de Landelijke
Inspectiedienst Dierenbescherming (LID) en /of de politie? Zo nee, waarom
niet? Indien u die informatie momenteel niet kunt delen in verband met het
lopende onderzoek, kunt u de Kamer dan informeren op het moment dat dit
bekend is? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3 t/m 8
Deze informatie is onderdeel van strafrechtelijk onderzoek. Na afronding is
het aan het Openbaar Ministerie om te bepalen welke informatie er naar
buiten wordt gebracht.
Vraag 9
In hoeverre wordt terugplaatsing in de natuurlijke habitat meegenomen in het
protocol rondom inbeslagname van dieren in het algemeen en specifiek voor
deze leeuwenwelp?
Antwoord 9
CITES resolutie 17.8 «Disposal of illegally traded and confiscated specimens
of CITES-listed species» zet de opties en de te volgen stappen van inbeslagnames voor illegaal verhandelde beschermde levende dieren uiteen. Het
terugplaatsen van beschermde dieren is onder strikte voorwaarden in
bepaalde gevallen mogelijk, rekening houdend met onder meer genetische en
veterinaire aspecten. Het gaat dan wel om uit het wild ontvreemde dieren. In
de Wet natuurbescherming, waarin uitvoering wordt gegeven aan het
CITES-verdrag en de Europese CITES-verordeningen, is de bevoegdheid
opgenomen voor het terugplaatsen van beschermde dieren.
Vraag 10
Klopt het dat de LID verschillende malen melding heeft gedaan van de
verkoop van dieren door particulieren aan dierspeciaalzaken/dierenwinkels?
Zo ja, kunt u aangeven bij hoeveel meldingen het ging om beschermde
dieren? Zo nee, heeft u zicht op aantallen, herkomst en soorten beschermde
dieren die via particulieren terecht komen bij dierenspeciaalzaken/winkels en
bij mensen thuis? Zo nee waarom niet?4
Antwoord 10
Bij de NVWA zijn hierover geen meldingen binnengekomen van de LID in
2018. De NVWA en LID werken wel samen in zaken, zoals de inbeslagname
van de twee aapjes recent, waarbij de LID de zaak heeft overgedragen aan de
NVWA.
Ik heb geen zicht op aantallen beschermde dieren die overgedragen worden
door particulieren aan dierenwinkels en aan andere particulieren. Hiervoor
geldt geen centrale registratieverplichting.

4

https://www.dierenbescherming.nl/wat-wij-doen/actueel/nieuws/nieuws-overzicht/knaagdierenen-vogels-bevrijd-uit-vervuilde-hokken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Vraag 11 en 12
Kunt u toelichten waarom de Positieflijst voor zoogdieren nog niet naar de
Kamer is gestuurd?
Biedt de vondst van de leeuwenwelp en/of de beelden van de door uw
handhavingsdiensten uitgevoerde confiscaties in West-Brabant, aanleiding
om de Positieflijst zo snel mogelijk naar de Kamer te sturen? Zo ja, op welke
termijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11 en 12
Over de voortgang van de positieflijst huis- en hobbydieren bent u 12 november jl. geïnformeerd (Kamerstuk 31 389, nr. 154). Op die datum is de
consultatie van het toetsingskader gestart. De mogelijkheden en voorwaarden
om zoogdiersoorten in Nederland als huis- of hobbydier te houden en de lijst
van zoogdiersoorten gaan naar verwachting in de eerste helft van 2019 in
consultatie.
Vraag 13
Bent u van mening dat het, om deze schrijnende situaties te voorkomen,
noodzakelijk is dat enkel geschikte huisdieren op een Positieflijst worden
aangewezen waarbij bewezen is dat houders kunnen voldoen aan de
wettelijke zorgplicht voor dieren? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
Ik beoog met de Positieflijst huis- en hobbydieren te regelen dat alleen die
diersoorten die uit oogpunt van dierenwelzijn, mens- en diergezondheid op
een verantwoorde manier gehouden kunnen worden, gehouden mogen
worden. Daarbij kijk ik of, en zo ja onder welke voorwaarden, diersoorten die
niet op de lijst komen, wel door specialistische houders mogen worden
gehouden. Primaten en grote katachtigen mogen in Nederland nooit
gehouden worden op grond van de Wet natuurbescherming. In bijzondere
gevallen is het mogelijk een bezitsontheffing te verkrijgen, bijvoorbeeld voor
het houden van deze dieren in een dierentuin.
Vraag 14
Erkent u dat vrijblijvende informatieverstrekking over de zorg van het dier
door de sector zelf niet voldoende is om dit soort misstanden, waar uw
handhavingsdiensten regelmatig op stuiten, te voorkomen?
Antwoord 14
Ja. Ik verwijs u verder naar mijn antwoord op vraag 13.
Vraag 15
Bent u voor verplichte, door uw instanties handhaafbare, houderijvoorschriften (geldend voor alle ketenpartijen) voor alle aangewezen diersoorten op de
Positieflijst? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 15
Nee. Voor dieren die gehouden mogen worden zonder nadere voorwaarden
gelden de algemene huisvestings- en verzorgingsnormen van het Besluit
houders van dieren en het verbod op verwaarlozing en mishandeling van de
Wet dieren. Voor het verantwoord houden van veel gehouden diersoorten zijn
bijsluiters ontwikkeld die te vinden zijn op LICG.nl. Ik ben niet voornemens
om voor alle diersoorten verplichte houderijvoorschriften te ontwikkelen.
Vraag 16 en 17
Erkent u de zorgen die geuit zijn door Stichting AAP over de inefficiënte
internationale samenwerking, zelfs binnen de EU, ten aanzien van de
gezamenlijke zorg voor de opvang van dieren uit de internationale handel
door opvangcentra met erkende criteria?
Erkent u dat deze inefficiënte internationale samenwerking leidt tot bureaucratisering en gebrek aan feitelijke opvangcapaciteit van opvangcentra? Zo ja,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

welke concrete acties gaat u ondernemen om opvangcentra zoals Stichting
AAP en Stichting Leeuw hierin bij te staan?5
Antwoord 16 en 17
Als het gaat om de opvang van levende dieren die in het kader van CITES in
beslag zijn genomen, werkt de Nederlandse CITES Management Autoriteit
nauw samen met de bevoegde CITES-autoriteiten van de betrokken landen,
waarbij Nederland dierenwelzijn hoog in het vaandel heeft staan.
Wet- en regelgeving voor opvang verschilt van land tot land. De overheid/
CITES Management autoriteit is verantwoordelijk voor zover het om onder
CITES in beslaggenomen dieren gaat. Een geïdentificeerd probleem is het
ontbreken van middelen om adequate opvang te kunnen organiseren.
Nederland heeft zich actief ingezet binnen de CITES werkgroep «Disposal of
CITES listed specimens», samen met andere landen, stichting AAP en vele
andere NGO’s. Dit heeft erin geresulteerd dat landen ondersteund kunnen
worden via het CITES secretariaat voor het opnemen van wettelijke bepalingen om de kosten van opvang te kunnen verhalen op de overtreder.
Daarnaast heeft de werkgroep aanbevolen dat het CITES secretariaat
informatie met betrekking tot het adequaat opvangen van levende dieren
beschikbaar stelt aan de CITES Management Autoriteiten. Zeer waarschijnlijk
wordt dit besluit bekrachtigd door de CITES Conference of the Parties (CoP)
(mei 2019).
Vraag 18
Bent u op de hoogte van het feit dat leeuwen geen volledige beschermingsstatus hebben onder de Convention on International Trade in Endangered
Species of wild flora and fauna (CITES) conventie en dat het verhandelen van
lichaamsdelen van gefokte leeuwen en de trofeejacht nog steeds is toegestaan en een lucratieve business vormt voor onder andere Zuid-Afrika?6 7
Antwoord 18
Ja. De leeuw (Panthera leo) staat op bijlage II van CITES (EU bijlage B):
handel is mogelijk onder strikte voorwaarden en met geldige vergunningen.
Internationale handel van botten, schedels en tanden e.d. is niet toegestaan,
behalve van aangemerkte gefokte populaties uit Zuid-Afrika waarvoor een
quotum geldt. Eén subsoort (Panthera leo persica) staat op bijlage I van
CITES (EU bijlage A): daarin is géén internationale commerciële handel
toegestaan. In Nederland is in aanvulling op de CITES handelsbepalingen een
strengere maatregel ingevoerd ten opzichte van de Europese CITESbasisverordening, namelijk door het houden van bepaalde bijlagen A tot en
met D soorten bij de CITES-basisverordening (o.a. de leeuw) te verbieden
(Besluit natuurbescherming).
Vraag 19
Bent u bereidt zich in te zetten voor de hoogste beschermingsstatus voor de
leeuw tijdens de CITES Conference of the Parties (CoP) 18 en actief te
lobbyen bij andere (EU lid-)staten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 19
Binnen de Afrikaanse regio zijn er verschillen van inzicht ten aanzien van dit
onderwerp. Het is in eerste instantie aan de Afrikaanse range states, waar de
leeuw in het wild voorkomt, om daarvoor een voorstel voor te bereiden.
Indien dat het geval is, zal Nederland dit samen met de Europese lidstaten
bespreken en zo mogelijk steunen.
Vraag 20
Deelt u de zorgen over het feit dat de World Health Organization (WHO)
traditionele Chinese medicijnen zal erkennen in de «International Statistical
Classification of Diseases and Related Health Problems (ICD)», waardoor het
5

https://www.telegraaf.nl/nieuws/2661645/opvangcentrum-in-friesland-moest-gedumpte-leeuwweigeren; https://www.aap.nl/nl/news/zeldzame-primaat-komt-als-verstekeling-aan-vlissingenen-gaat-naar-stichting-aap
6
https://www.ifaw.org/international/news/cites-analysis-lions-one-few-losers-cop17
7
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/-geneeskrachtige-skeletten-van-800-gefokteleeuwen-mogen-van-zuid-afrika-naar-azie~b646069c/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

illegaal en legaal bejagen en doden van bedreigde diersoorten, waaronder
leeuwen, tijgers en neushoorns, zal toenemen, aangezien hun lichaamsdelen
gebruikt worden voor deze medicijnen? Zo ja, kunt u aangeven welke acties u
hieraan verbindt? Zo nee, waarom niet?8
Antwoord 20
De nieuwe, in voorbereiding zijnde versie van de ICD bevat een paragraaf
over «Traditional Medicine conditions» (TM). Dit vloeit voort uit de strategie
van de WHO ten aanzien van Traditional Medicine, die in 2014 in de World
Health Assembly aan de orde is geweest. De ICD heeft tot doel het verzamelen van epidemiologische en statistische informatie over aandoeningen. De
ICD is van belang omdat de WHO alleen zo uniforme gegevens over het
voorkomen van ziekten op mondiaal niveau kan verkrijgen. Alle lidstaten van
de WHO leveren die informatie aan. De nieuwe paragraaf over TM is
optioneel voor landen die daarnaast ook gegevens over traditionele geneeswijzen willen melden aan de WHO. De ICD gaat niet over geneesmiddelen.
Opname in de ICD houdt dus ook niet in een «erkenning» van (Chinese)
geneesmiddelen. Voor de goede orde meld ik dat in de Europese Unie, en
daarmee ook in Nederland, alleen een regeling is getroffen voor traditionele
kruidengeneesmiddelen. Dat wil zeggen producten die uitsluitend bestanddelen of bereidingen bevatten van plantaardige oorsprong en dus géén dierlijke
bestanddelen bevatten.

8

https://www.forbes.com/sites/stevensalzberg/2018/10/01/who-endorses-tcm-expect-deaths-torise/#42bf13164180

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5