AUTORITEIT
PERSOONSGEG EVENS

Autoriteit Persoonsgegevens
Postbus 93374, 2509 AJ Den Haag
Bezuidenhoutseweg 30, 2594 AV Den Haag
T 070 8888 500 - F 070 8888 501
a utonteitpersoonsgegevens.n1

De Staatssecretaris Toeslagen en Douane
Postbus 20201
2500 EE Den Haag

Datum

Ons kenmerk

Uw brief van

12 september 2022

z2022-04514

21 juli 2022

Contactpersoon

Uw kenmerk
2022-0000194079

Onderwerp
Advies over een concept voor wijziging van Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en de
Algemene douanewet in verband met opheffing van de geheimhoudingsplicht ten behoeve van de
Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane (IBTD).
Vastgesteld en per mail toegezonden op 7 september 2o22'

Geachte mw. De Vries,
Bij briefvan 21 juli 2022 is de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) op grond van het bepaalde in artikel 36,
vierde lid, van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG), geraadpleegd over een concept
voor wijziging van Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen en de Algemene douanewet in verband
met opheffing van de geheimhoudingsplicht ten behoeve van de Inspectie Belastingen, Toeslagen en
Douane (IBTD) (hierna: het concept).
De AP is niet overtuigd dat het concept nodig is en adviseert de procedure niet voort te zetten tenzij de
noodzaak overtuigend is onderbouwd.

Strekking van het concept
De IBTD is een dienstonderdeel van het Ministerie van Financien dat in de nasleep van de Toeslagaffaire is
ingesteld. De IBTD heeft als taak om er op toe te zien dat de overheid mensen en bedrijven rechtvaardig
behandelt, wanneer zij te maken hebben met belastingzaken, toeslagen ofde douane. In de Algemene wet
inkomensafhankelijke regelingen en de Algemene douanewet worden de Belastingdienst/Toeslagen
respectievelijk de inspecteur verplicht de gegevens te verstrelcken aan de Inspectie belastingen, toeslagen
en douane (IBTD) die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de taken van de IBTD. Hiermee wordt

1

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

12 sept. 2022

z2022-04514

beoogd ook de geheimhoudingsplicht van de ambtenaren van die diensten jegens de IBTD op to heffen. In
de sfeer van reguliere belastingheffing wordt daarvoor al de bestaande ontheffingsmogelijkheid benut.1
Advies
Hoewel een zekere mate van zelfstandig optreden voor de IBTD wordt beoogd, gaat het in de kern om
intern toezicht waarbij de IBTD als dienst van het ministerie van Financien toezicht houdt op andere 'eigen
diensten' van het ministerie. 2 In lijn daarmee bestaat het instrumentarium van de IBTD uit signaleren,
onderzoeken, agenderen en het delen van bevindingen met de verantwoordelijke bewindspersoon.3
Anders dan het voorstel stelt is er naar het oordeel van de AP dan ook geen sprake van een op zichzelf
staand 'bestuursorgaan' waaraan gegevens worden verstrekt.4 Ook indien de intern zelfstandige positie, op
termijn, wettelijk verankerd zou zijn in het bredere kader van de voorziene wet op de rijksinspecties is dat
nog niet automatisch het geval.
Uit de AVG zelfvloeit al voort dat verwerkingen in verband met wettelijke taken en bevoegdheden ook in
dat licht noodzakelijk moeten zijn. Interne controle en inspectie activiteiten kunnen daar ook onder
vallen.5 De AP acht het echter geenszins vanzelfsprekend dat uitwisseling van gegevens tussen
ambtenaren van hetzelfde bestuursorgaan die vanuit verschillende dienstonderdelen hun normale taak
uitoefenen in zijn algemeenheid afstuit op de geheimhoudingsplicht. Dat zou het normale functioneren
van bestuursorganen immers in hoge mate frustreren. Artikel 2:5, eerste lid, van de Awb, bepaalt dan ook
dat de algemene geheimhoudingsverplichting niet geldt als uit de taak de noodzaak tot mededeling
voortvloeit.6 De toelichting bij het concept neemt kennelijk als uitgangspunt dat meewerken met de IBTD
niet tot de normale taak gerekend moet worden zodat de geheimhoudingsplicht van toepassing is, maar
motiveert niet waarom dat zo zou zijn.
Het geheimhoudingregime bij de douane is specifieker en strenger dan de in beginsel ten aanzien van alle
bestuursorganen geldende algemene regeling uit artikel 2:5 Awb.7 Ook hiervoor geldt echter dat niet a
priori gegeven is dat een intern inspectiemechanisme niet gezien zou kunnen worden als (ook)
noodzakelijk voor de (juiste) uitvoering van de daar genoemde douane wetgeving.
De Minister van Financien is verwerkersverantwoordelijke in de zin van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG) voor de verwerkingen van persoonsgegevens van het bestuursdepartement
en de onder het Ministerie van Financien ressorterende diensten en agentschappen.8 Dat betekent dat de
'Artikel 67, derde lid, Awr.
2 Nog niet gedrukt als kamerstuk: Verslag van een schriftelijk overleg inzake de toelichting op de aangenomen moties ingediend
tijdens het tweeminutendebat over de ministeriele regeling Inspectie Belastingen Toeslagen en Douane (IBTD)
3 Artikel 41b. van het Organisatiebesluit Ministerie van Financien 2020 'Taken IBTD'
'Artikel l:1 Awb.
Artikel 6, eerste lid, onder e, van de AVG.
6 Ook art 67 AWR kent geen geheimhoudingsplicht indien uitvoering van de belastingvvet verstrekking noodzakelijk maakt.. Niet
gezegd is dat interne controle daar niet onder zou kunnen vallen.
Artikel 1:33, derde lid, van de Algemene Douanewet, artike112 van Verordening (EU) nr. 952/2013 van het Europees Parlement en van
de Raad van 9 oktober 2013 tot vaststelling van het douanewetboek van de Unie (PbEU 2013, L 269) (DWU).
https://wwwrijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-financien/privacy

2/3

AUTORITEIT
PERSOONSGEGEVENS

Datum

Ons kenmerk

12 sept. 2022

z2022-04514

verwerkingen waar het hier over gaat gezien moeten worden als verwerkingen door een en dezelfde
verwerkingsverantwoordelijke ter uitvoering van, kort gezegd, de publieke taken en bevoegdheden van die
verwerkingsverantwoordelijke zoals die in de wetgeving zijn neergelegd.9 De wetgeving moet uiteraard
duidelijk en nauwkeurig zijn en de toepassing ervan in de praktijk moet voor betrokkene voorspelbaar
zijn.1° Op voorhand is echter niet gezegd dat bepaalde vormen van interne controle daar niet onder zouden
kunnen vallen. Dat ligt uiteraard anders indien de wetgever de IBTD onafhankelijk zou positioneren en een
eigen wettelijke taak zou geven die losstaat van de uitvoering van de wetgeving door deze diensten. Indien
voor de uitoefening van die taak toegang tot persoonsgegevens dan noodzakelijk blijkt zal doorbreking van
de geheimhoudingsplicht waarschijnlijk aangewezen zijn.
Vooralsnog is dus niet gezegd dat deze wettelijke regeling nodig is. Voortzetting van het concept is echter
niet zonder bezwaar; zo kan breed binnen de overheid onduidelijkheid ontstaan over de reikwijdte van de
geheimhoudingsplicht tussen ambtenaren van hetzelfde bestuursorgaan en wordt door deze verwerkingen
te verplichten afbreuk gedaan aan het recht van betrokkene om bezwaar te maken tegen een concrete
verwerking." Anderzijds biedt de voorgestelde tekst uit oogpunt van bescherming van persoonsgegevens
geen meerwaarde doordat wordt volstaan met algemene verwijzing naar de taak van de IBTD.
De AP adviseert afte zien van het voorstel tenzij de noodzaak ervan overtuigend kan worden
beargumenteerd.

Openbaarmaking
De AP is voornemens dit advies openbaar te maken op de website www.autoriteitpersoonsgegevens.n1
zodra de teksi vjan het (gewijzigde) concept openbaar is. De AP verneemt graag het moment waarop
openbaarmaking wordt verwacht, zodra dit bekend is.
Hoogachtend,
Autoriteit PersoonsgeAvens,

•
AleiriVolfsen
voorzitter

9 Artikel 6, eerste lid, onder e, van de AVG.
'° Vaste rechtspraak van het Hof, zie Overweging 41 AVG.

Artikel 21, eerste lid, AVG stelt bezwaar open tegen toepassing van de e-grondslag. Door verstrekking verplicht te stellen verschuift
de grondslag voor de verwerking van uitvoering publieke taak / bevoegdheid (e-grond van art. 6, eerste lid, AVG) naar de doorgaans
veel gedetailleerdere wetgeving vragende grondslag 'noodzaak om te voldoen aan een wettelijke verplichting' (c-grond),

11

3/3