Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 488

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juni 2014
Met deze brief informeer ik u over de aanpak die ik in goede samenwerking en overleg met ProRail, NS, Schiphol, de gemeente Amsterdam,
KLM en Rover ben gestart om de bereikbaarheid van Schiphol met het OV
te verbeteren. Hiermee kom ik ook tegemoet aan een viertal toezeggingen
uit het algemeen overleg spooronderhoud en spoorveiligheid van 22 april
jl. (Kamerstuk 29 893, nr. 169), te weten:
– het zoveel mogelijk in stand houden van het nachtnet tussen Schiphol
en Amsterdam Centraal;
– het verschil tussen de informatie over buitendienststellingen op de
website van NS en in mijn brief van 1 april jl. (Kamerstuk 29 984, nr.
476);
– de criteria voor het plannen van onderhoud en;
– een vraag over flexibiliteit versus betrouwbaarheid.
Voor de huidige en toekomstige concurrentiepositie van de luchthaven
Schiphol is een goede bereikbaarheid van groot belang. Daarnaast is het
station Schiphol een belangrijk knooppunt in het spoor- en OV netwerk
dat een grote groep forenzen en doorgaande reizigers bedient. Het grote
belang van de bereikbaarheid van Schiphol en het uitgangspunt uit de
Lange Termijn Spooragenda (Kamerstuk 29 984, nr. 474) dat gemiddeld
goed niet goed genoeg is, zijn voor mij aanleiding geweest om overleg te
starten met betrokken partijen om de bereikbaarheid van Schiphol per OV
verder te verbeteren.
Doel en reikwijdte verbeteraanpak
Het OV moet voor reizigers van en naar Schiphol een aantrekkelijke
vervoersoptie zijn. Dit vereist een vervoeraanbod dat is afgestemd op de
wensen van de reizigers, een veilige en betrouwbare uitvoering van de
dienstregeling en voldoende capaciteit van het openbaar vervoer- en
spoorsysteem.

kst-29984-488
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 488

1

Concreet wordt met de verbeteraanpak het volgende beoogd:
1. Het belang van de bereikbaarheid van Schiphol beter borgen in
reguliere werkprocessen (ontwikkeling van dienstregeling, planning
van onderhoud e.d.);
2. Het verbeteren van betrouwbaarheid van het spoorsysteem op korte
termijn (zorgen dat het spooronderhoud geen belemmering is om met
de trein naar Schiphol te komen, minder verstoringen in de Schipholtunnel, minder verstoringen die de reiziger van en naar Schiphol
raken);
3. Het verbeteren van de capaciteit en de kwaliteit van station Schiphol
(betere doorstroming voor in- en uitstappers, betere informatievoorziening voor alle reizigers e.d.);
4. Het vergroten van de capaciteit van station en spoorsysteem op korte
en lange termijn.
Hieronder geef ik per doelstelling weer welke afspraken en eerste
resultaten bereikt zijn.
Met de verbeteraanpak worden alle korte en lange termijn uitdagingen
voor de OV-bereikbaarheid van Schiphol goed belegd en wordt integraal
gestuurd op de voortgang van acties. Daartoe komen Schiphol, ProRail,
NS, de gemeente Amsterdam en mijn ministerie elk kwartaal bij elkaar.
1. Bereikbaarheid
Ik heb met ProRail en NS afgesproken dat zij de belanghebbende partijen
(Schiphol, KLM en ROVER) op verschillende manieren vroegtijdig
betrekken bij belangrijke besluitvorming voor de bereikbaarheid van
Schiphol zoals de planning van onderhoudswerkzaamheden, de ontwikkeling van de dienstregeling rond Schiphol en de bediening van Schiphol
met internationale treinen. ProRail, NS en Schiphol voeren regulier
overleg over de werkzaamheden rond Schiphol en de communicatie
hierover. In het kader van de communicatie hebben deze partijen
gezamenlijk een aantal maatregelen genomen om reizigers breder te
informeren over gepland onderhoud of verstoringen rond Schiphol. Zo
informeert Schiphol, al dan niet in samenwerking met luchtvaartmaatschappijen als KLM, luchtreizigers bij verstoringen op het spoor en heeft
zij de planningen van de buitendienststellingen in 2014 op haar website
opgenomen. Op dit moment wordt onderzocht hoe deze informatie tevens
bij (Amsterdamse) hotels, VVV-kantoren en andere kanalen in de
reisbranche beschikbaar gesteld kan worden.
Daarnaast worden er maatregelen genomen om reisinformatie meer toe
te spitsen op de internationale reiziger, zoals het in twee talen beschikbaar
stellen van alle reizigersinformatie.
Een belangrijk eerste resultaat van de verbeteraanpak is dat Schiphol in
2015 weer alle nachten bereikbaar is via het spoor. NS, ProRail en
Schiphol hebben overeenstemming over een oplossing voor het nachtnet
bereikt door aanpassing van het onderhoudsrooster. In het voorstel van
NS, ProRail en Schiphol is vier nachten in de week enkelsporig onderhoud
nodig en één nacht dubbelsporig onderhoud. In de nacht waarop
dubbelsporig onderhoud plaatsvindt, is Schiphol bereikbaar met een
pendeltrein vanaf Amsterdam Bijlmer-ArenA. Alle overige nachten rijdt de
nachttrein via de reguliere route Schiphol – Westtak – Amsterdam CS –
Utrecht. In de nachten met enkelsporig onderhoud gelden aanvullende
veiligheidsmaatregelen voor baanwerkers en reizigers. Door ProRail wordt
geïnvesteerd in vaste fysieke afscheidingen tussen de sporen voor de
veiligheid van baanwerkers en in zelfsignalerende kortsluitlansen om het
spoor sneller buiten dienst te kunnen nemen zodat al het onderhoud in de
beperkte tijdslots kan worden uitgevoerd. De dienstregeling is, ook met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 488

2

deze aanpassing van het onderhoudsrooster, zodanig dat nog steeds
voldaan wordt aan de aanbevelingen van de Onderzoeksraad voor
Veiligheid naar aanleiding van het ongeval Westerpark in 2012. Op basis
van deze oplossing hebben NS en ProRail hun capaciteitsaanvraag voor
2015 ingediend. Deze aanvragen van NS en ProRail kunnen naar
verwachting gehonoreerd worden als in augustus het capaciteitsbesluit
genomen wordt voor het dienstregelingsjaar 2015.
2. Betrouwbaarheid
Zoals ik in de Lange Termijn Spooragenda deel 2 heb gemeld wil ik dat
verstoringen op het spoor verder worden teruggedrongen. Dit speelt in
het bijzonder bij Schiphol, waar een betrouwbare uitvoering van de
dienstregeling van groot belang is voor de luchtreiziger. In het kader van
de verbeteraanpak heb ik NS en ProRail gevraagd alle verstoringen bij en
rond Schiphol breder in kaart te brengen. Hierbij wordt gekeken naar aard,
oorzaak en impact voor de reiziger. Op basis daarvan beoordeel ik samen
met de betrokken partijen of maatregelen noodzakelijk zijn.
In de Schiphol spoortunnel zijn in 2013 maatregelen genomen om de
verstoringen als gevolg van brand- en rookmeldingen verder terug te
dringen. In mijn brief van 9 september 2013 heb ik u hierover geïnformeerd (Kamerstuk 29 296, nr. 157). Onlangs heeft ProRail een analyse
laten uitvoeren naar de ontwikkeling van de meldingen in de Schipholtunnel, in aanvulling op het onderzoek van bureau Horvat dat ik op 2 april
2013 aan u heb gestuurd (Kamerstuk 29 296, nr. 144). Hierbij zijn ook de
eerste resultaten van de maatregelen onderzocht. Deze analyse doe ik u
bij dezen toekomen1.
Uit de analyse blijkt dat het aantal rook- en brandmeldingen in 2013 (15
meldingen) ten opzichte van 2012 (21 meldingen) is afgenomen. Ook de
eerste maanden van 2014 laten een afname zien. Het aantal onterechte
meldingen (waarbij sprake is van stof in plaats van rook) is tevens
afgenomen. Stofbeperkende maatregelen, zoals tweemaandelijkse inzet
van de railstofzuiger in de tunnel en het beperken van stof bij werkzaamheden, hebben hieraan bijgedragen.
3. Capaciteit en kwaliteit station
Uit het MIRT-onderzoek Station Schiphol, waaraan Schiphol, NS, ProRail,
de stadsregio Amsterdam en mijn ministerie deelnemen, blijkt dat alle
scenario’s ten aanzien van station Schiphol een groei van het aantal treinen busreizigers en vliegtuigpassagiers tot 2030 laten zien. Ook in de lage
groeiscenario’s op korte termijn is sprake van capaciteitsknelpunten op
spoorperrons, stijgpunten, het busstation en op Plaza.
Om die capaciteitsproblemen van station Schiphol op de korte termijn op
te lossen hebben ProRail en NS reeds een aantal praktische maatregelen
genomen. Na de zomer vindt besluitvorming over verdere korte termijn
maatregelen plaats op het gebied van capaciteit, veiligheid en kwaliteit.
Hierbij wordt ook gekeken naar betere informatievoorziening op Schiphol
en specifiek naar informatievoorzieningen voor niet-ervaren reizigers. Ook
wordt onderzocht hoe reizigers zo snel mogelijk door het station geleid
kunnen worden.
Op basis van het MIRT-onderzoek zal in het BO MIRT dit najaar een besluit
worden genomen over het vervolg voor eventuele lange termijn maatregelen voor het station Schiphol. Daarbij speelt tevens de herijking van
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 488

3

programma’s en projecten in het kader van de Lange Termijn Spooragenda mee, die eveneens in het najaar zal plaatsvinden. Deze herijking
zal inzicht bieden in randvoorwaarden en mogelijkheden van dit project
en andere projecten.
Los van het MIRT-onderzoek starten Schiphol, NS Stations en ProRail een
actieplan om gevaarlijke situaties bij drukte op de perrons te voorkomen,
uitgaande van de huidige opbouw van het station. Verder stellen ProRail,
NS stations en Schiphol gezamenlijk een calamiteitenplan op dat kan
worden ingezet als er zich in de transferruimte op de perrons een
veiligheidsincident voordoet.
4. Capaciteit spoorsysteem
Ik heb geconstateerd dat er bij de bij de verbeteraanpak betrokken partijen
onzekerheden zijn over de capaciteit van het spoorsysteem rond Schiphol
op de langere termijn. Afgesproken is dat in de verbeteraanpak de feiten
en toekomstscenario’s in beeld worden gebracht om een duidelijker en
gemeenschappelijk beeld te vormen van de mogelijke knelpunten in de
toekomst.
In het kader van het hierboven genoemde MIRT-onderzoek wordt de
capaciteit van het station Schiphol geanalyseerd in relatie tot de geprognosticeerde vraag.
Toezeggingen uit het AO spooronderhoud en spoorveiligheid d.d. 22 april
jl.
Ik heb uw Kamer in het AO spooronderhoud en spoorveiligheid van
22 april jl. een drietal toezeggingen gedaan waar ik hieronder nader op zal
ingaan.
Uw Kamer stelde mij de vraag waarom buitendienststellingen in de zomer
worden gepland en welk criterium NS en ProRail hiervoor hanteren. Ik kan
u meedelen dat NS en ProRail regulier overleg voeren met Schiphol om
tot een optimale planning van de buitendienststellingen te komen. Zij
gaan uit van het principe om zo weinig mogelijk hinder te veroorzaken
voor de reiziger, zowel in omvang van de hinder als in het aantal getroffen
reizigers. Er wordt geen onderscheid gemaakt in verschillende typen
reizigers.
Tijdens hetzelfde AO heb ik uw Kamer toegezegd na te gaan waarom de
informatie over de planning van buitendienststellingen in mijn brief van
1 april jl. (Kamerstuk 29 984, nr. 476) niet overeenkomt met de informatie
die NS op haar website heeft gepubliceerd. Deze discrepantie is veroorzaakt doordat in mijn brief de geplande buitendienststellingen rondom
Schiphol in het kader van OV SAAL zijn genoemd terwijl NS op haar
website ook rekening houdt met buitendienststellingen op andere
trajecten die (mogelijk) kunnen leiden tot uitval van treinen naar Schiphol.
Ten aanzien van de vraag over het dilemma tussen flexibiliteit en
betrouwbaarheid en de keuze voor minder wissels bij station Utrecht kan
ik zeggen dat dit in overleg met de betrokken partijen per situatie bekeken
wordt. In Utrecht is ervoor gekozen om wissels te verwijderen omdat dat
in die situatie het beste paste. Zie ook mijn antwoord op de vragen van
het lid Dik-Faber van 23 mei 20132.

2

Aanhangsel Handelingen II 2012/13, nr. 2283

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 488

4

Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 29 984, nr. 488

5