2022D22888

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen aan de Minister voor Klimaat en Energie
voorgelegd over de brief van 22 april 2022 «Fiche: Mededeling
REPowerEU» (Kamerstuk 22 112, nr. 3403).
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De adjunct-griffier van de commissie,
Reinders

nds-tk-2022D22888

1

Inhoudsopgave

Blz.

I
II

2
10

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Minister

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het
RepowerEU-plan van dede Europese Commissie (hierna: Commissie).
Deze leden omarmen de ambitie om zo snel mogelijk af te stappen van
het gebruik van kolen, olie en gas uit Rusland. Zij zijn ook blij met de
gezamenlijke ambitie die de Commissie voorstelt op dit vlak. Tegelijkertijd
hebben deze leden vragen bij het gebrek aan concreetheid in het plan. De
genoemde getallen bij de doelen lijken willekeurig en in het plan komen
weinig handvaten naar voren die het lidstaten makkelijker maken om de
voorgestelde hogere ambities te bereiken, bijvoorbeeld rond staatssteunregels en het verkorten van vergunningsprocedures.
De leden van de VVD-fractie vragen op welk model de Commissie haar
aannames baseert. Veel van de getallen en doelstellingen die genoemd
worden, komen als optimistisch over en lijken weinig oog te hebben voor
de huidige knelpunten die al bij de uitvoering komen kijken. De doelen
voor groene waterstofproductie lijken bijvoorbeeld onhaalbaar. Deze
leden hadden al vragen bij de haalbaarheid van het doel van 50 procent
groene waterstofproductie, maar de ophoging naar 75 procent achten zij
zeker onhaalbaar. Rondom energiebesparing en de uitrol van zonneenergie lijkt ook weinig rekening gehouden te worden met bestaande
knelpunten, zoals de tekorten op de arbeidsmarkt en de problemen op het
elektriciteitsnet. Daarnaast lijken ook de mogelijkheden voor extra
lng-import uitermate optimistisch. Heeft de Minister zorgen over de
haalbaarheid van de voorstellen? Is het onderliggende model waarmee de
Commissie de haalbaarheid en kosten van RePowerEU toetst de Minister
bekend? Is dit model transparant en kan het ingezien worden voor de vrije
pers en onafhankelijke onderzoekers, zodat goed getoetst kan worden of
de aannames inderdaad realistisch zijn? Als het model nog niet openbaar
is, gaat de Minister dan pleiten voor de openbaarmaking ervan – gezien
het grote belang van de besluitvorming die op basis van dit model
plaatsvindt?
De leden van de VVD-fractie zijn voorstander van de snelle opschaling van
de productie en import van groene waterstof. De ambities van de
Commissie lijken echter vrijwel onhaalbaar. Deze leden zien dat de
voornaamste knelpunten nog niet opgelost worden. Doet de Commissie
voorstellen om de productie van elektrolysers te verbeteren en om
schaalvoordelen te behalen? In hoeverre zijn de importdoelstellingen
volgens de Minister realistisch? Maakt de Minister zich ook zorgen over
deze plannen? Hoe apprecieert de Minister het feit dat de Commissie
stevig inzet op een grote waterstofimportcorridor vanuit Oekraïne, gezien
de onzekerheden in het conflict en het feit dat Oekraïne geen lidstaat van
de Europese Unie is? Waarom heeft de Commissie nauwelijks oog voor
paarse waterstof in deze voorstellen, ook gezien het grote opgestelde
vermogen van kernenergie in diverse lidstaten? Is de Minister bereid om
te pleiten voor meer flexibiliteit in de waterstofdoelen en daarbij ook
paarse en circulaire waterstof mee te nemen?

2

De leden van de VVD-fractie constateren dat de Commissie aangeeft dat
voor het slagen van de ambities in RePowerEU een randvoorwaarde is dat
de Fit-for-55-voorstellen snel aangenomen worden. Hoe rijmt de Minister
dat voornemen met het voorstel van de Commissie om extra CO2-rechten
(ETS) te veilen? Bestaat er de kans dat deze extra veiling de werking en
het vertrouwen in het succesvolle ETS-instrument verstoort? Gaat de
veiling van extra ETS-rechten niet leiden tot meer CO2-uitstoot? Zou de
extra veiling leiden tot een daling in de prijzen waarbij de Commissie
eenmalig extra geld binnenhaalt, maar de lidstaten juist minder
ETS-inkomsten krijgen, die bestemd zijn voor verduurzaming? De leden
van de VVD-fractie vinden het voorstel van de Commissie voor deze extra
veiling dan ook bijzonder zorgwekkend. Is de Minister bereid om, samen
met een coalitie van lidstaten, dit voorstel van tafel te krijgen? Hoe
apprecieert de Minister daarnaast het feit dat de Commissie voorstelt om
de Fit-for-55 voorstellen open te breken om doelstellingen te verhogen?
Zou dit de onderhandelingen niet juist vertragen?
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de Commissie verwacht pas
in 2027 van Russisch gas afgestapt te kunnen zijn. Hoe ziet de Minister
dit? Maant de regering de Commissie aan tot meer ambitie op dit vlak?
Hoe gaat Europa er daadwerkelijk voor zorgen dat Russisch gas de markt
uitgeduwd wordt, bijvoorbeeld via heffingen? Daarnaast hebben deze
leden zorgen om het feit dat de Commissie wederom fors lijkt in te zetten
op import van energie uit onvrije landen. Eerst via lng-import uit het
Midden-Oosten en later met waterstofimport uit andere onvrije landen. Zij
vinden deze nieuwe strategische afhankelijkheden onwenselijk. In
hoeverre pleit de Minister voor nationale Europese energieproductie?
Wordt er concreet beleid voorgesteld door de Commissie om onze
strategische afhankelijkheid van autocratieën op energiegebied te
verminderen?
De leden van de VVD-fractie zijn blij met de focus van de Commissie op
energiebesparing. Tegelijkertijd zien deze leden weinig concrete
voorstellen die daadwerkelijk tot meer energiebesparing gaan leiden. Het
doel verhogen leidt immers niet automatisch tot een betere uitkomst als
praktische knelpunten niet weggewerkt worden. Hoe apprecieert de
Minister de haalbaarheid van de hogere energie-efficiëntiedoelstelling?
Ziet de Minister ook concrete handvaten vanuit de Commissie die
energiebesparing in Nederland vergemakkelijken? Zijn de Europese
voorstellen op dit vlak minder ambitieus dan het huidige beleid wat
Nederland al implementeert? In hoeverre houdt een generieke energieefficiëntiedoelstelling rekening met het niveau van energiezuinigheid die
lidstaten al bereikt hebben? In hoeverre is een Europese besparingscampagne wenselijk in het licht van de al lopende Nederlandse energiebesparingscampagne?
De leden van de VVD-fractie nemen kennis van de Europese voorstellen
op het gebied van zonne-energie. Deze leden vragen of de Commissie de
haalbaarheid van deze ambities heeft getoetst. Kan het Europese
elektriciteitsnet deze ambities aan? Zijn de doelstellingen voor 2025 geen
optelsom van al bestaande plannen? In hoeverre heeft de Commissie oog
voor de strategische afhankelijkheid die we nu nog van China hebben op
het gebied van zonnepanelen? Heeft de Commissie en het kabinet
daarnaast ook oog voor de milieu-impact van gebruikte zonnepanelen?
Komt er concreet beleid om met dit afval op een meer verantwoorde
manier om te gaan? Zo nee, is de Minister bereid daarvoor te pleiten? Hoe
apprecieert de Minister het beleid om de productie van zonnepanelen
weer meer in Europa te laten plaatsvinden? Ziet het specifieke kansen
voor Nederland in deze voorstellen? Zo ja, hoe gaat de Minister daarop
inspelen?

3

De leden van de VVD-fractie vinden het een gemiste kans dat er geen
voorstellen zijn uitgebracht op het gebied van toegang tot kritieke
grondstoffen voor de energietransitie. Wanneer verwacht de Minister deze
voorstellen? Is de Minister bereid om bij de Commissie aan te dringen op
haast op dit vlak? Hoe kijkt de Minister naar mijnbouw, onder strenge en
heldere voorwaarden, binnen de Europese Unie om de afhankelijkheid
van onder andere China af te bouwen?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de voorstellen
van de Commissie op het gebied van go-to-gebieden voor de versnelde
vergunningsprocedures van hernieuwbare energieprojecten. Deze leden
hebben hierover enkele vragen. Waarom wordt er enkel voor
hernieuwbare energieprojecten gekozen en niet voor bijvoorbeeld
uitbreiding van het elektriciteitsnet? Hoe relateren de voorgestelde
go-to-gebieden aan de huidige Nederlandse stikstofproblematiek?
Wanneer zou gebruik gemaakt kunnen worden van deze versnelde
procedures? Daarnaast constateren deze leden dat de Commissie expliciet
aangeeft dat de staatssteunregels niet aangepast gaan worden om een
versnelde transitie mogelijk te maken. In hoeverre ziet de Minister de
staatssteunregels als knellend wanneer het aankomt op de versnelde
verduurzaming van de Nederlandse economie? Op welke vlakken is dit
vooral hinderend? Voert de Minister hier gesprekken over in Brussel om
deze knelpunten weg te nemen?
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de ambities van de Commissie
onder de voorstellen voor biogrondstoffen aansluiten bij de ingezette
nieuwe Nederlandse koers, waarbij we de nieuwe subsidiering van
laagwaardige toepassingen per direct stoppen? Is de Minister bereid om
ook te pleiten voor strengere criteria op de inzet van biogrondstoffen in
het RepowerEU-voorstel?
De leden van de VVD-fractie constateren dat in het RepowerEU-pakket er
ook onderwerpen uit de weg worden gegaan. Het voorstel zegt nog wel
het een en ander over de import van gas, maar op het gebied van zowel
de inzet van kolen als ook kerncentrales blijft het voorstel en de publieke
communicatie stil. Is de Minister bereid om, samen met Frankrijk, te
pleiten voor een prominentere rol voor kernenergie in het Fit for
55-pakket? Deze leden zijn van mening dat een energiecrisis niet het juiste
moment is om noodzakelijke oplossingen en technieken om politieke
redenen te laten afvallen.
De leden van de VVD-fractie lezen daarnaast dat de Commissie aangeeft
dat in een geval van gastekorten er door buurlanden een beroep op de
solidariteit van Nederland gedaan kan worden. Hoe groot zou een
mogelijk beroep zijn in het geval van een Russische gasboycot de
komende winter? Deze leden constateren dat de versnelde kernuitstap van
Duitsland kan leiden tot risico’s voor de leveringszekerheid aankomende
winter. Zij willen dat de Minister voorkomt dat de Nederlandse industrie
afgeschakeld moet worden omdat Duitsland de kernuitstap alsnog
doorzet. Is de Minister bereid om zowel de dialoog met de Commissie als
ook met Duitsland hierover aan te gaan?
De leden van de VVD-fractie constateren dat de Commissie benoemt dat
er 210 miljard euro extra nodig is om de ambities van RePowerEU te
behalen. Daarnaast constateren deze leden dat de Commissie het
zogenaamde sociale klimaatfonds koppelt aan de RePowerEU voorstellen.
Zij vragen waar deze extra uitgaven exact voor nodig zijn. Kan de Minister
inzichtelijk maken wat de specifieke uitgaven zijn die 210 miljard euro
extra behoeven en ook wat de indicatieve verdeling over lidstaten zou zijn
van deze uitgaven?

4

De leden van de VVD-fractie hebben ook kennisgenomen van het
Commissievoorstel om het ongebruikte leningendeel van de Recovery
and Resilience Facility (RFF) te gebruiken voor de RePowerEU ambities.
Koppelt de Commissie dezelfde strikte voorwaarden van hervormingen
aan de inzet van deze middelen? Welke voorstellen doet de Commissie ten
aanzien van de financiering van de inzet van deze middelen? Deelt de
Minister de mening dat lidstaten in beginsel zelf aan de lat staan om
hogere doelen en ambities te behalen? De robuustheid van ons energiesystem en leveringszekerheid zijn gebaat bij Europese samenwerking,
maar blijven een nationale bevoegdheid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met instemming kennisgenomen van
het voorstel RePowerEU. Deze leden onderschrijven het belang van het zo
snel als mogelijk beëindigen van de Europese afhankelijkheid fossiele
grondstoffen, met name uit Rusland. Zij hebben daarbij enkele vragen.
Energie besparing
De leden van de D66-fractie lezen dat de energie-efficiëntie doelstelling
voor 2030 van 9 procent naar 13 procent wordt opgehoogd. Deze leden
vragen wat de huidige stand van zaken is van de Nederlandse energieefficiëntiedoelstellingen. Betekent het voorstel van de Commissie concreet
extra actie voor Nederland? Zo ja, hoe gaat het kabinet hier invulling aan
geven? Acht de Minister de huidige campagne en plannen daartoe
toereikend? Het voorstel bevat ook aanbevelingen hoe besparing van
energie versneld kan worden. Hoe staat het met onderzoek naar de
mogelijkheden om de btw-verlaging voor het openbaar vervoer? Hoeveel
energie kan Nederland besparen bij invoering van een autoloze zondag?
Hoe zit het met het verlagen van de snelheid op de Nederlandse snel- en
N-wegen? Wat levert het ’s nachts uitzetten van verlichting van publieke
gebouwen en bijvoorbeeld langs wegen op?
Versnellen en verhogen van de ambities met betrekking tot de energietransitie
De leden van de D66-fractie moedigen aan dat is besloten tot een
verplichting van zonnepanelen bij nieuwbouwwoningen in 2030 en dat
Nederland voor utiliteitsgebouwen van een bepaalde oppervlakte inzet
voor een verplichting per 2025. Verwacht de Minister dat dit leidt tot
(verdere) netcongestie? Welke verwachtingen heeft de Minister in zijn
algemeenheid over de eisen die RePowerEU stelt aan de Nederlandse
energie infrastructuur, vakmensen en techniek? Deze leden vragen de
Minister in te gaan op de innovatieve ontwikkelingen in zonne-energie
zoals het toepassen van «panelen» op andere oppervlakten dan weiden of
daken. In hoeverre is hier nog onbenut potentieel voor Nederland? Kan de
Minister aangeven in hoeverre op dit moment netcongestie leidt tot uitstel
of afstel van duurzame projecten? Voor welke sectoren ziet de Minister
potentieel om, vanwege deze congestie, andere verduurzamingsopties toe
te passen? Wat is de stand van zaken met het versnellen van de vergunningverlening voor duurzame energieprojecten, wat de Commissie
aanmoedigt in het voorstel?
De leden van de D66-fractie vragen voorts naar de mogelijkheden om de
toepassing van waterstof als alternatieve brandstof (naast vloeibaar gas)
te versnellen. Deze wordt immers genoemd als alternatief voor de fossiele
Russische brandstoffen. Hoe kijkt de Minister aan tegen de recent
gepresenteerde gedelegeerde handeling over de duurzaamheidseisen van
waterstof? Verwacht de Minister dat deze regels eveneens zullen gaan

5

gelden voor andere sectoren zoals bijvoorbeeld de gebouwde omgeving
en industrie, omdat deze immers een standaard zetten? Deelt de Minister
de mening dat andere standaarden en regels verstorend zouden kunnen
werken voor een marktbrede uitrol van waterstof? Zo ja, neemt de
Minister dit mee in zijn inzet in Europa? Kan de Minister ingaan op de
impact van de gedelegeerde handeling voor de Nederlandse (duurzame)
energieopwekking? Moeten, bijvoorbeeld, windparken nu worden
omgebouwd? Welke energiecentrales ondervinden hiervan de gevolgen
en hoe?
De leden van de D66-fractie lezen voorts dat als onderdeel van het
RePowerEU-voorstel additionele emissierechten worden geveild. Wat is
het effect van deze maatregelen op de emissiereductie op korte en lange
termijn? Gaat de CO2-uitstoot onder het ETS hierdoor omhoog? Welk
effect heeft dat op de CO2-prijs op korte en lange termijn?
Waar worden deze rechten vandaan gehaald? Uit de Market Stability
Reserve (MSR) bijvoorbeeld? Wordt ervoor zorggedragen dat die later in
de tijd weer uit de markt gehaald worden volgens het plan van de
Commisie?
Financiering
De leden van de D66-fractie lezen dat het RePowerEU-voorstel gefinancierd zal worden uit de RFF. Klopt het dat het leeuwendeel van deze
financiering leningen betreft? Is het kabinet voornemens hier gebruik van
te maken, en zo ja voor welke projecten en doeleinden? Kan de Minister
bevestigen dat indien Nederland geen gebruik maakt van deze financiering deze beschikbaar komt voor andere lidstaten? Welk deel van de
300 miljard euro heeft Nederland aanspraak op? Welke maatregelen uit
het Nederlandse Herstel en Veerkrachtplan komen volgens de Minister
voor deze financiering aanmerking? Is het kabinet voornemens gebruik te
maken van de Nederlandse middelen uit de cohesie- en ontwikkelingsfondsen aan te wenden voor het verminderen van energie onafhankelijkheid?
De leden van de D66-fractie lezen dat het kabinet geen voorstander is van
een excessieve winstbelasting in Nederland. Is Nederland wel voorstander
van een dergelijke belasting op Europees niveau, aangezien dit de
genoemde bezwaren van het kabinet wegneemt?
Gasopslagen
De leden van de D66-fractie constateren dat Gazprom besloten heeft niet
langer gas te leveren aan het Nederlandse Gasterra. Deze leden vragen de
Minister hoeveel andere Nederlandse bedrijven gas afnemen van
Gazprom. Zijn er meer betalingsverplichtingen op korte termijn? Verwacht
de Minister dat deze eveneens in Roebels betaald moeten worden en dat
dit geweigerd wordt? Wat betekent dit voor de eis uit RePowerEU ten
aanzien van de vulgraden van de Nederlandse gasopslagen? Welke kosten
gaan hiermee, naar verwachting, gepaard?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het onderliggende brief. Deze leden steunen de intentie van het REPowerEU-plan om
de afhankelijkheid van Russisch gas sneller te beëindigen, gasopslagen te
vullen en hoge energieprijzen tegen te gaan volledig, maar hebben nog
wel enkele vragen voor de Minister.

6

De leden van de CDA-fractie lezen dat het kabinet de oproep van de
Commissie tot diversificatie steunt en inzet op gezamenlijk optrekken in
onder andere EU-verband en in samenwerking met bondgenoten om
bijvoorbeeld onderlinge concurrentie van lidstaten te voorkomen. Deze
leden ondersteunen deze inzet. Zij lezen echter ook dat de Commissie
overweegt om tot wetgevende maatregelen te komen om diversificatie in
de loop van de tijd verplicht te stellen. Het is deze leden niet duidelijk wat
de Commissie hier exact mee voor ogen heeft. Kan de Minister toelichten
waar er bij het eventueel verplichten van diversificatie aan moet worden
gedacht? Acht de Minister het wenselijk dat de Commissie op dit gebied
met wetgevende maatregelen komt?
De leden van de CDA-fractie lezen in het REPowerEU-plan dat het EU
Energy Platform moet zorgen voor onder andere het sluiten van samenwerkingskaders voor de lange termijn met internationale partners op het
gebied van de aankoop van gas en waterstof en het gebied van projecten
op het gebied van duurzame energie. Zij merken op dat bijvoorbeeld
Duitsland met het bezoek van bondskanselier Schulz aan Senegal (de
grootste lng-exporteur van Afrika) ook zelf inzet op het veiligstellen van
voldoende gas. Kan de Minister toelichten op welke wijze hij naast de
Europese inzet ook zelf op zoek is naar samenwerking met partners buiten
de Europese Unie voor het leveren van gas, waterstof en het ontwikkelen
van duurzame energieprojecten?
De leden van de CDA-fractie merken op dat de Commissie als onderdeel
van het herziene voorstel voor de richtlijn hernieuwbare energie het
beginsel van hernieuwbare energie operationaliseert als een doorslaggevend publiek belang, «go-to»-gebieden voor hernieuwbare energie wil
aanwijzen, en inzet op andere manieren om vergunningsprocedures te
versnellen en te vereenvoudigen. Zij vragen de Minister wat deze
Europese ontwikkelingen, en specifiek het aanmerken van hernieuwbare
energie als een doorslaggevend publiek belang, zullen betekenen voor de
mogelijkheden om ook in Nederland de vergunningverlening voor
projecten op het gebied van duurzame energie te versnellen en te
vereenvoudigen. Verwacht de Minister dat dit nieuwe mogelijkheden tot
versnelling op zal leveren? Zo ja, op welke wijze zal hij daar gebruik van
gaan maken en op welke termijn acht hij dat mogelijk? Kan de Minister
tevens aangeven of en hoe in de uitwerking van het ruimtelijk beleid
(bijvoorbeeld het Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat
en de Nationale Omgevingsvisie) rekening gehouden zal worden met deze
«go-to-gebieden».
De leden van de CDA-fractie constateren dat lidstaten de mogelijkheid
krijgen om maximaal 12,5 procent van de middelen in het kader van het
Europese Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling over te dragen
aan de RRF. Volgens de Commissie maakt dit het mogelijk om boeren
financiële ondersteuning te bieden om bijvoorbeeld de productie van
duurzame biomethaan of hernieuwbare energie te verhogen. Zij vragen
de Minister om toe te lichten of en in hoeverre Nederland gebruik zal
maken van deze mogelijkheid en welke afwegingen er spelen bij het al
dan niet gebruik maken van deze mogelijkheid.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de voorliggende
brief. Deze leden verwelkomen de ambitie om de afhankelijkheid van
Russisch gas te verkleinen. Zij maken zich echter grote zorgen dat
Russisch gas simpelweg wordt vervangen door vieze fossiele brandstoffen uit andere risicogebieden. Is de Minister bereid hier bezwaar tegen
te maken en dit te voorkomen? Deze leden maken zich extreem veel

7

zorgen over waar de 300 miljard euro terecht gaat komen. Kan de Minister
aangeven wat de verdeling van deze 300 miljard is als het gaat om private
en publieke investeringen/subsidies?
De leden van de SP-fractie menen dat dit plan de ambitie moet hebben
om de energietransitie beter en eerlijker te laten verlopen. Deze leden
schrikken er daarom van dat in het REPowerEU-voorstel te veel de nadruk
wordt gelegd op de individuele verantwoordelijkheid van EU-ingezetenen
en te weinig op harde doelen om te stoppen met fossiele brandstoffen. Zij
missen een concreet plan om te stoppen met fossiele investeringen en
subsidies. Waarom is dit niet in het voorstel opgenomen? Waarom wordt
ervoor gekozen de kassen van energiereuzen als Shell en Aramco nog
verder te spekken? Waarom wordt er niet voor gekozen om vermindering
van energie en gas centraal te zetten en inwoners daar concreet mee te
helpen. Deze leden vinden plannen om mensen verplicht te laten lenen
voor verduurzaming van hun huis nu precies de verkeerde weg om
draagvlak te vergroten. Kan de Minister hierop reageren?
De leden van de SP-fractie missen een duidelijk plan voor het bestrijden
van energiearmoede. In hoeverre zal het plan om 300 miljard euro uit te
geven bijdragen aan het verlichten van de lasten voor EU-ingezetenen,
met name de mensen voor wie de inflatie en de hoge energierekening het
hardst aankomen? Waarom wordt ervoor gekozen dit volledig bij lidstaten
neer te leggen en niet vanuit het beschikbare REPowerEU-plan meer
middelen te reserveren om huizen te isoleren en warmtepompen te
installeren?
De leden van de SP-fractie vragen de Minister toe te zeggen dat de
Groningse gaskraan niet verder open gaat om de verminderde aanvoer
van gas uit Rusland te compenseren. Welke andere mogelijkheden ziet de
Minister voor het verminderen van de energievraag die huishoudens niet
raakt? Kan de Minister aangeven wat het zou schelen als bijvoorbeeld een
van de grote energie- en uitstootclusters tijdelijk wordt stilgelegd als er
een strenge winter is? Zijn hier scenario’s voor en zo ja, kan de Minister
die delen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie verwelkomen alle duurzame maatregelen die als doel hebben de energieonafhankelijkheid van de Europese
Unie te vergroten. Deze leden roepen de Minister op om waar mogelijk
voor nog ambitieuzere doelen te pleiten. Zo kan het doel uit de Renewable
Energy Directive (RED) omhoog van 45 procent naar minstens 56 procent.
De leden van de GroenLinks-fractie maken zich zorgen over het plan van
de Commissie om, als onderdeel van REPowerEU, 20 miljard euro op te
halen door de verkoop van extra emissierechten uit de reserve (MSR) van
het Europese Emissiehandelsysteem. Hoe staat de Minister tegenover dit
plan? Deelt de Minister de zorgen dat het vertrouwen in het systeem
hiermee onder druk kan komen te staan? Hoe voorkomt de Minister dat er
door dit voorstel klimaatschade ontstaat door extra uitstoot of door
investeringen in gasinfrastructuur?
De leden van de GroenLinks-fractie zijn groot voorstander van excessieve
winstbelasting. Het kan niet zo zijn dat er bedrijven zijn die uitzonderlijk
profiteren van de oorlog in Oekraïne wanneer op hetzelfde moment
huishoudens hun energierekening niet kunnen betalen. Deze leden zien
graag dat Nederland het voortouw neemt en pleit voor een EU-brede
invoering van excessieve winstbelasting.

8

De leden van de GroenLinks-fractie maken zich zorgen over het creëren
van onnodige overcapaciteit voor fossiele energie. Er zou geen financiële
ondersteuning vanuit de Europese Unie moeten zijn voor fossiele
projecten die al een business case hebben. Deelt de Minister dit
uitgangspunt en is hij bereid hier streng op toe te zien? Hoe gaat de
Minister er op toezien dat er geen fossiele overcapaciteit of «lock-in»
ontstaat, en er geen toekomstige «stranded assets» worden ondersteund
door de Europese Unie? Hoe voorkomt de Minister dat Nederland voor
langere tijd vast zit aan fossiele brandstoffen en dit leidt tot meer uitstoot?
Worden fossiele investeringen getoetst aan de Europese Klimaatwet?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de voorstellen van de
Commissie nog weinig aandacht voor lokale eigenaarschap van duurzame
energie, zoals bij energiecoöperaties. Mede-eigenaarschap van lokale
duurzame energie draagt bij aan energieonafhankelijkheid, geeft
omwonenden de kans om mee te profiteren van duurzame energie en
helpt bij het behalen van klimaatdoelen. Is de Minister bereid hier binnen
de Europese Unie stevig op in te zetten?
De leden van de GroenLinks-fractie vinden het belangrijk dat met name in
de armere delen van de Europese Unie het vergroten van de energieonafhankelijkheid hand in hand gaat met het bestrijden van energiearmoede.
Dat kan door grootschalig in te zetten op niet-bureaucratische
programma’s die gericht zijn om op laagdrempelige wijze energie te
besparen bij huishoudens. Wil de Minister hierop inzetten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de Groep van Haga
De leden van de Groep Van Haga hebben kennisgenomen van het
onderhavige fiche. Zij hebben hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de Groep Van Haga benadrukken dat het voor Nederland
van belang is dat er in voldoende mate kan worden voorzien in de
energiebehoefte. Deze leden vragen zich echter af of minimale vulgraden
voor gasopslagen het juiste middel daarvoor zijn. Zo werkt dit instrument
markt ontwrichtend aangezien bedrijven vaak in een ongunstige positie
komen door deze verplichting. Hoe kijkt de Minister aan tegen deze uitruil,
en zijn er nog alternatieven voor een verplichte vulgraad?
De leden van De Groep Van Haga zien dat veel bedrijven uit bepaalde
sectoren in moeilijkheden komen door de hoge energieprijzen. Het kabinet
heeft hiervoor al een aantal maatregelen genomen, maar deze leden zijn
van mening dat dit niet genoeg is en dat extra maatregelen voor sommige
sectoren gewenst zijn. Deze leden vragen de Minister dan ook of er met
dit pakket extra mogelijkheden zijn om steun te bieden aan de zwaarst
getroffen sectoren?
De leden van de Groep Van Haga zijn net als het kabinet geen voorstander
van het voorstel tot excessieve winstbelasting. Deze leden zijn van
mening dat bedrijven geen straf verdienen door een voor hun gunstige
periode. Daarnaast hebben deze leden ook grote twijfels bij de uitvoerbaarheid hiervan. Is de Minister bereid om de samenwerking te zoeken
met andere lidstaten die ook tegen dit voorstel zijn om zo een gezamenlijk
front te vormen?
De leden van de Groep Van Haga zien weinig in het voorstel van een
versnelde uitrol en behandeling van het Fit-for-55-pakket. Deze leden zijn
geen voorstander van dit geldverslindende en bureaucratische plan. Zij

9

vragen zich dan ook af wat de consequenties zijn voor de burger en
ondernemers. Is de Minister hiervan op de hoogte?
De leden van de Groep Van Haga vragen tot slot welke rol het gas uit
Groningen voor Nederland kan spelen en wat de voordelen daarvan zijn
ten overstaande van dit plan. Deze leden vragen al geruime tijd om van
het Groningerveld gebruik te maken en zien dat de urgentie hiervan met
de dag toeneemt. Deelt de Minister de mening dat we niet langer om het
Groningerveld heen kunnen en er echt serieus naar deze optie gekeken
dient te worden? Deelt de Minister de mening dat het Groningerveld ook
kan bijdragen aan de diversificatie in de energievoorziening?
Vragen en opmerkingen van de leden van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van het fiche REPowerEU
en heeft daarbij nog enkele vragen. In de REPowerEU roept de Commissie
op om snellere doelen te bepleiten voor de RED en de Energie-Efficiency
directive (EED). Het lid van de BBB-fractie vraagt wat de inzet van de
Minister gaat zijn, gezien de netcongestieproblemen die nu al gelden en
het gebrek aan capaciteit daar op de kortst mogelijk termijn een oplossing
voor te bieden.
Het lid van de BBB-fractie heeft dan ook met belangstelling kennisgenomen van de reactie van de Minister om financiële en fiscale prikkels
voor fossiele brandstoffen te doen afnemen. Het lid vraagt of de Minister
kan schetsen hoe zich dat verhoudt tot het gebrek aan capaciteit voor de
opwekking van hernieuwbare energie. Kan de Minister aangeven hoe hij
gaat voorkomen dat door nog meer druk te zetten op het al ambitieuze Fit
for 55-plan, de inflatie voor de inwoners in Nederland verder exorbitant
toeneemt? Is er een doorrekening beschikbaar van het afbouwen van die
financiële prikkels, welke economische effecten die in het gehele complex
zullen hebben? Kan de Minister die doorrekening met ons delen? Het lid
van de BBB-fractie maakt zich hier grote zorgen over. Er zouden eerst
alternatieven voorhanden moeten zijn, voordat er harde doelen worden
gesteld of opgehoogd. Het Planbureau voor de Leefomgeving uitte eerder
al op basis van het coalitieakkoord dat de verhoogde klimaatdoelen daarin
opgenomen als grenzen aan het maximaal realiseerbare. Daarmee
spraken zij in de ogen van het lid van de BBB-fractie toen al twijfels uit
over de haalbaarheid, heeft de Minister dat meegewogen en kan hij
uitleggen hoe?
Het lid van de BBB-fractie ziet dat de Minister het belang erkent van de
opwek van waterstof en elektra en vooral ook decentraal. Hierbij wil zij
graag wijzen op de decentrale productie van waterstof, omdat puur als we
allen al kijken naar de netcongestieproblematiek het inzetten op extra
productie van hernieuwbare energie landelijk geen haalbare kaart lijkt.
Decentrale agrowaterstofproductie kan hier een belangrijke rol in spelen,
omdat ook bij netcongestieproblemen de energieopwekking niet
afgeschaald hoeft te worden maar kan worden omgezet in waterstof.
Deelt de Minister de mening dat hier op de korte termijn de weg voor
vrijgemaakt dient te worden om de energieproblematiek op te vangen
maar ook de efficiëntie van de transitie te ondersteunen? Kan de Minister
aangeven of hij bereid is hier werk van te maken?
II Antwoord / Reactie van de Minister

10