Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2144
Vragen van de leden Van der Graaf (ChristenUnie) en Palland (CDA) aan de
Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht «Wie
redt de grootste kerk van de vier noordelijke provincies? Zelfs de klokken
mogen nu niet luiden» (ingezonden 13 maart 2023).
Antwoord van Staatssecretaris Uslu (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 4 april 2023).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat de grootste kerk van Noord-Nederland, de
Bovenkerk in Kampen, een grootschalige restauratie nodig heeft?1
Antwoord 1
Ja, daar ben ik mee bekend.
Vraag 2
Bent u het eens dat de Bovenkerk van grote historische, culturele, muzikale
en maatschappelijke waarde is, onder andere als grootste kerk van de vier
noordelijke provincies?
Antwoord 2
De Bovenkerk is aangewezen als rijksmonument2 binnen het beschermde
stadsgezicht van Kampen en behoort dankzij zijn geschiedenis, architectuur,
kunst en ligging tot de belangrijke middeleeuwse stadskerken van Nederland.
Vraag 3
Wat vindt u er van dat de kerk en toren dermate verzakken dat sinds 2020 de
gewelven gestut moeten worden, het Hinsz-orgel met steigers en plastic
beschermd moet worden tegen vallende stenen, de beelden van het orgel
verwijderd moesten worden ter bescherming en er een luidverbod is van de
negen klokken?

1

De Stentor d.d. 5 februari 2023, Wie redt de grootste kerk van de vier noordelijke provincies?
Zelfs de klokken mogen nu niet luiden | Kampen | destentor.nl).
2
Rijksmonument 23053: Kerk, Koornmarkt 28, 8261 JX te Kampen | Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed.

ah-tk-20222023-2144
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
De bouwkundige problemen vormen een forse uitdaging. Vanaf het moment
dat de monumentenwacht de bouwkundige problemen constateerde, is de
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) betrokken bij de aanpak en
ondersteunt de eigenaar.
Vraag 4
Deelt u het belang om de kerk te behouden voor toekomstige generaties?
Antwoord 4
Ja, zie ook het antwoord op vraag 2.
Vraag 5
Deelt u de mening dat het, om dit te realiseren, van belang is dat er een
onderzoek gedaan moet worden naar het herfunderen van de kerk?
Antwoord 5
Voor een verantwoorde instandhouding van het gebouw is constructief
onderzoek inderdaad van belang. Op basis hiervan kan gekeken worden naar
wat een realistische aanpak is.
Vraag 6
Begrijpt u dat de Protestantse gemeente te Kampen, de Stichting Bovenkerk
Kampen, de gemeente Kampen of de provincie Overijssel de kosten voor een
dergelijke grootschalige restauratie, inclusief herfundering, onmogelijk zelf
kunnen dragen?
Antwoord 6
Welke ingrepen uiteindelijk noodzakelijk zijn en op welke wijze deze zouden
kunnen plaatsvinden, valt nu nog niet te beoordelen. Dat betekent ook dat de
daarmee gepaard gaande kosten nog niet in beeld zijn. Ik heb er begrip voor
dat de kosten van restauratie voor eigenaren van monumenten een flinke last
kunnen zijn. Daarom zijn hiervoor via de provincies middelen ter beschikking
gesteld (zie ook het antwoord op vraag 7).
Vraag 7
Deelt u de mening dat een substantiële bijdrage vanuit het Rijk gerechtvaardigd is voor de restauratie en het toekomstbestendig houden van de
Bovenkerk door herfundering, naast de middelen die door gemeente en
provincie reeds beschikbaar worden gesteld? Welke subsidieregelingen
kunnen hierin voorzien?
Antwoord 7
Zolang de uitkomsten van het constructief onderzoek nog niet bekend zijn kan
er nog niets worden gezegd over de kosten van eventuele maatregelen en
wie die zou moeten dragen. De restauratiemiddelen van het Rijk zijn
toegevoegd aan het Provinciefonds. Het gaat om € 20 mln. per jaar. De
provincies kennen de middelen toe en matchen de rijksbijdrage. Kortom, 50%
van de provinciale bijdrage is afkomstig van het Rijk. Vanuit deze middelen
heeft de Bovenkerk € 340.000 toegekend gekregen in 2021 en € 370.000 in
2022. Er zijn op dit moment geen andere middelen voor restauratie beschikbaar vanuit het Rijk.
Vraag 8
Bent u bereid in overleg te treden met betrokkenen, zoals Stichting Bovenkerk
Kampen en Protestantse gemeente te Kampen, teneinde te komen tot een
oplossing voor de restauratie en de herfundering van deze kerk?
Antwoord 8
Ja, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is vanaf het eerste begin
actief betrokken en namens mij in overleg met de Stichting Bovenkerk
Kampen, de Protestantse gemeente te Kampen, de gemeente Kampen en de
provincie Overijssel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Vraag 9
Deelt u de mening dat bij monumenten van deze omvang en schaal het
behoud voor de lange termijn centraal moet komen te staan? Zo ja, zou u
daarbij een regierol voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed voorzien?
Antwoord 9
Gedegen, langdurige instandhouding is het uitgangspunt van ons stelsel van
monumentenzorg. Ik zie dat het, ondanks de reeds beschikbare middelen, in
diverse gevallen lastig is om grote restauratieopgaven te financieren. Dat is
een van de redenen waarom ik momenteel verken hoe kwaliteit, samenhang
en stabiliteit binnen het stelsel voor de financiering van de monumentenzorg
kunnen worden versterkt en vernieuwing vorm kan krijgen. Als onderdeel
daarvan ben ik met provincies in gesprek over een gezamenlijke aanpak van
grote restauraties voor de langere termijn.
Vraag 10
Wanneer kan de Kamer de kabinetsreactie tegemoet zien op de beleidsdoorlichting erfgoed?
Antwoord 10
Ik verwacht de kabinetsreactie op de beleidsdoorlichting erfgoed in juni naar
de Kamer te sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3