Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 3097

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN
VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2023
Tijdens het commissiedebat van 23 februari jl. (Kamerstuk 19 637,
nr. 3079) heb ik uw Kamer toegezegd om een terugkoppeling te geven van
het gesprek dat ik zou hebben met Protestantse Kerken in Nederland
(PKN) en de Commissie Plaisier. Dit gesprek heeft op 30 maart jl.
plaatsgevonden.
In het gesprek heb ik gesproken over de inzet die de IND reeds pleegt op
het bevorderen van de deskundigheid van medewerkers op het gebied
van bekeringsthema’s en op het betrekken van externe expertise hierbij.
Op 4 november 2022 heb ik uw Kamer middels een brief1 geïnformeerd
over deze inzet en hoe de IND invulling geeft aan de uitwerking van de
passage in het coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) dat
hier aan gewijd is. Verder heb ik met PKN en de Commissie Plaisier
gesproken over de inbreng en weging van derdenverklaringen, de
kennisbevordering van IND medewerkers met behulp van externe
expertise, en de mogelijkheid om de IND actief externe expertise in te
laten winnen. In het vervolg van deze brief reflecteer ik daarom op deze
drie punten.
Allereerst, het gewicht dat de beslismedewerker van de IND geeft aan een
ingebracht rapport van derden is afhankelijk van de individuele casus. De
Werkinstructie 2022/3 schrijft daarbij voor dat de beslismedewerker
kenbaar moet motiveren hoe een dergelijke verklaring is meegewogen in
de besluitvorming over de asielaanvraag. Bij het ongeloofwaardig achten
van het asielrelaas nadat een derdenverklaring is ingediend dient duidelijk
gemotiveerd te worden om welke reden de verklaringen van derden niet
opwegen tegen de ongeloofwaardig geachte verklaringen die de
vreemdeling ten overstaan van de IND heeft afgelegd. In de Werkinstructie
2022/3 staat dat de verklaringen van derden niet zichtbaar zijn meegewogen in een beschikking «met de enkele stelling dat het aan de
1

kst-19637-3097
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 19 637, nr. 3003.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3097

1

vreemdeling is om zijn bekering aannemelijk te maken middels zijn
verklaringen».2 De IND ziet er op toe en zal erop blijven toezien dat
duidelijk wordt gemotiveerd hoe een derdenverklaring wordt gewogen.
Uiteindelijk is het aan de IND om een eigen afweging en conclusie over de
geloofwaardigheid van een asielrelaas te maken.
Ten tweede hebben we tijdens het gesprek besproken hoe de IND haar
kennis kan bevorderen door gebruik te maken van de expertise van
externen. In bovengenoemde brief heb ik uw Kamer reeds geïnformeerd
dat de IND externe experts waar relevant consequenter zal betrekken bij
het ontwikkelen van trainingen en zullen er bijeenkomsten worden
georganiseerd met externe experts en de bekeringscoördinatoren. Voor
de Covid-19 pandemie heeft de IND dergelijke bijeenkomsten voor
coördinatoren op het gebied van bekering met de Commissie Plaisier
georganiseerd. Vorig jaar heeft de IND ook dergelijke bijeenkomsten
georganiseerd voor de LHBTI-coördinatoren, maar nog niet voor de
bekeringscoördinatoren. De IND zal dergelijke bijeenkomsten weer gaan
inplannen.
Tot slot heb ik met PKN en de Commissie Plaisier besproken of het
mogelijk moet zijn voor de IND om actief op individuele basis, in eerste
aanleg, de Commissie Plaisier in te roepen. Hier ben ik geen voorstander
van omdat enerzijds de expertise t.a.v. het beoordelen van de geloofwaardigheid van verklaringen in het kader van asielaanvragen in de breedte bij
de IND ligt. Anderzijds omdat dit een omkering van de bewijslast betekent
waarbij niet de vreemdeling gebruik kan maken van de mogelijkheid om
een derdenverklaring in te brengen maar de IND actief externe expertise
moet inwinnen om een besluit te kunnen nemen over de geloofwaardigheid van het asielrelaas. Indirect zou dit betekenen dat de Commissie
Plaisier een bepalendere rol krijgt in de oordeelsvorming over de
asielaanvraag terwijl de Commissie Plaisier in het gesprek van 30 maart jl.
juist heeft aangegeven dat zij niet de expertise hebben om een oordeel te
geven over de asielaanvraag. Bovendien, uit jurisprudentie van het
Europese Hof van Justitie blijkt dat, ook als deskundigen worden
geraadpleegd, de eindbeslissing bij de verantwoordelijke autoriteit blijft.
Het Hof oordeelde dat de beslissingsautoriteit haar besluit niet uitsluitend
mag baseren op de conclusies van een deskundigenverslag en daar ook
niet aan gebonden is. Dit betekent dat de IND in alle gevallen tot een
eindoordeel moet komen op de asielaanvraag.3 De IND heeft niet alleen
de expertise, maar ook de wettelijke taak de asielaanvraag te beoordelen.
De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
E. van der Burg

2
3

Werkinstructie 2022/3 https://puc.overheid.nl/ind/doc/PUC_1284774_1/1/.
C-473/16, 25-01-2018; ECLI:EU:C:2018:36 CURIA – Documents (europa.eu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 19 637, nr. 3097

2