Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

494
Vragen van de leden Kops, Markuszower en Wilders (allen PVV) aan de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid over woningweigering door statushouders
(ingezonden 15 september 2021).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties), mede namens de Staatssecretaris van Justitie en
Veiligheid (ontvangen 29 oktober 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichten «Asielgezin weigert «te kleine woning» met
vier slaapkamers, mag uit azc Heerlen worden gezet» en «Tweede asielgezin
bij rechter teruggefloten na weigeren van woning»?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
Wat vindt u ervan dat statushouders woningen weigeren en denkt u niet dat
Nederlandse woningzoekenden een gat in de lucht zouden springen met deze
woningen?
Bent u ervan op de hoogte dat Nederlanders de «luxe» niet hebben om
woningen te weigeren, maar jarenlang op de wachtlijst moeten staan voordat
zij überhaupt een woning aangeboden krijgen?
Antwoord 2 en 3
Gemeenten en het COA zijn zich zeer bewust van de schaarste aan woningen
in Nederland en vergunninghouders hebben dan ook een zeer beperkte
mogelijkheid om een woning af te slaan en te wachten op een nieuw aanbod.
Een onterechte weigering kan leiden tot ontzegging van de opvang bij het
COA en uiteindelijk tot ontruiming. Ik zet mij middels verschillende beleidstrajecten in om het sociale woningaanbod te vergroten, om de wachtlijsten voor
1

De Telegraaf, 13 september 2021, «Asielgezin weigert «te kleine woning» met vier slaapkamers,
mag uit azc Heerlen worden gezet», https://www.telegraaf.nl/nieuws/1942480785/asielgezinweigert-te-kleine-woning-met-vier-slaapkamers-mag-uit-azc-heerlen-worden-gezet.
2
De Telegraaf, 14 september 2021, «Tweede asielgezin bij rechter teruggefloten na weigeren van
woning», https://www.telegraaf.nl/nieuws/2069955960/tweede-asielgezin-bij-rechterteruggefloten-na-weigeren-van-woning.

ah-tk-20212022-494
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

alle Nederlanders te verkorten. Zo heb ik met Aedes en de VNG de afspraak
gemaakt dat er binnen twee jaar gestart wordt met de bouw van 150.000
betaalbare sociale huurwoningen en er 10.000 flexwoningen gerealiseerd
worden. Het kabinet ondersteunt dit met kortingen en vrijstellingen op de
Verhuurdersheffing.
Vraag 4
Hoe reageert u op de uitspraak van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers
(COA) dat «het slechts enkele keren per jaar voorkomt dat een statushouder
een woning weigert» en deelt u de conclusie dat twee berichten van
woningweigering in twee dagen tijd – door statushouders uit hetzélfde
asielzoekerscentrum (azc) – toch wel veel is?
Antwoord 4
Het COA registreert het aantal woningweigeringen en handelt de woningweigeringprocedure af. Vraag 5 geeft antwoord op de vraag hoe vaak woningweigering voorkomt en hoe vaak een ontruimingsprocedure is gestart de
afgelopen 8 jaar.
De weigering van een woning door deze gezinnen lijkt te berusten op een
misverstand, waarbij de statushouders dachten dat ze uit meerdere woningen
mochten kiezen. Dat het binnen één AZC tweemaal in twee dagen voorkomt,
vind ik daarom niet onlogisch, aangezien bewoners elkaar ook beïnvloeden
en informeren over hoe het stelsel volgens hen in elkaar zit.
Vraag 5
Hoe vaak komt woningweigering door statushouders precies voor en kunt u
hiervan een overzicht vanaf 2010 verstrekken met daarin in ieder geval: de
reden(en) voor woningweigering, de beoordeling hiervan door het COA,
wanneer en waarom deze beoordeling heeft geleid tot een gerechtelijke
procedure en de uitkomsten en gevolgen hiervan?
Antwoord 5
Vanaf juli 2013 (start clientèle systeem bij COA) zijn 1.696 woningweigeringsprocedures gestart bij het COA. Dat zijn er gemiddeld 200 per jaar. Tussen
2016 en 2020 zijn gemiddeld ca. 23.000 vergunninghouders per jaar gehuisvest. Van het totale aantal woningweigeringen zijn er 98 terecht en 1.598
onterecht bevonden. Van de onterecht bevonden woningweigeringen heeft
ruim 90% de woning alsnog geaccepteerd, dan wel zijn de statushouders zelf
vertrokken, of stonden de statushouders administratief ingeschreven,
waardoor geen ontruimingsprocedure gestart hoefde worden. Voor 137
onterechte woningweigeringen is een ontruimingsprocedure opgestart (zie
antwoord 6 voor de woningweigeringsprocedure). De kleine groep terecht
bevonden woningweigeraars is begeleid naar een nieuwe woning.
– Van de 137 gestarte procedures hebben 121 woningweigeringen alsnog
tot aanvaarding van het woningaanbod geleid, dan wel zijn de vergunninghouders voor uitspraak van de rechtbank zelf uit de locatie vertrokken.
– In 11 zaken is vervolgens een ontruimingstitel verkregen.
– In 5 zaken is de ontruimingstitel door de rechtbank geweigerd.
De reden van de weigering wordt niet geregistreerd. Het gaat doorgaans om:
– Woning te klein, onderhoud van de woning niet goed, huur te hoog,
gedeelde woning (voor alleenstaanden);
– Te ver van voorzieningen (school, universiteit, winkels, openbaar vervoer)
– Medisch: hoogtevrees, niet kunnen traplopen, te ver van arts/ziekenhuis.
– Persoonlijke woonwensen: te ver van familie, sociaal netwerk, kerk. Willen
scheiden en niet bij partner willen wonen.
– Werk gevonden en te ver van werk bemiddeld.
Vraag 6
Welke procedure volgt het COA bij de beoordeling van woningweigering en
wie houdt hier toezicht op?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Op het moment dat een vergunninghouder bij het COA aangeeft een
aangeboden woning te weigeren, voert het COA een zogenaamd woningweigeringsgesprek. In dit gesprek onderbouwt de vergunninghouder zijn redenen
voor de woningweigering. Wanneer een vergunninghouder na dit gesprek,
over de mogelijke gevolgen van onterechte woningweigering, volhoudt de
woning te willen weigeren, dan wordt het verslag van dit gesprek voorgelegd
aan de afdeling Juridische Zaken van het COA. De afdeling Juridische Zaken
beoordeelt of de weigering terecht of niet terecht is. Indien de woningweigering als niet terecht wordt beoordeeld, krijgt de vergunninghouder nog 24 uur
de tijd om op de woningweigering terug te komen. Na deze 24 uur eindigt
het recht op opvang voor de vergunninghouder. Daarna start het COA een
zogenaamde ontruimingsprocedure.
Doel van het woningweigeringsgesprek en de woningweigeringprocedure is
om de vergunninghouder te informeren over de gevolgen van een woningweigering, om vast te stellen of COA de plaatsingsprocedure correct heeft
laten verlopen en om te controleren of aan de eigen plaatsingscriteria is
voldaan. Veruit de meeste vergunninghouders kiezen tijdens de procedure er
alsnog voor om de woonruimte te accepteren.
Het gaat bij een beoordeling van de weigering vrijwel nooit over de
woonruimte zelf, want die voldoet in de regel aan algemene normen rondom
passendheid en betaalbaarheid. Bovendien gaat het COA niet over de
aanbieding van de woning, dat is de gemeente/verhuurder. Het COA is zich
zeer bewust van het feit dat woonruimte een schaars goed is, waarmee niet
lichtzinnig mag worden omgegaan. Om deze reden wordt de stringente
weigeringsprocedure gevolgd en, als men volhardt in een onterechte
weigering, ontruiming.
Vraag 7
Deelt u de mening dat klagende statushouders beter kunnen gaan klagen in
het land van herkomst en deelt u dan ook de conclusie dat deze statushouders niet alleen uit het azc moeten worden gezet, maar ook en vooral het
land uit?
Antwoord 7
Nee, ik deel deze mening en conclusie niet. Het kabinet kiest ervoor, en is
daar ingevolge internationale en Europese wet- en regelgeving ook toe
gehouden, om asielbescherming te bieden aan hen die daar recht op hebben.
Terugkeer is voor hen niet aan de orde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3