Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 372

Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in
verband met het ongeldig maken van
getuigschriften van vakbekwaamheid en
getuigschriften van nascholing ter uitvoering
van Richtlijn 2003/59/EG betreffende de
vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing
van bestuurders van bepaalde voor goederen- en
personenvervoer over de weg bestemde
voertuigen (PbEU 2003, L 226)

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 10 oktober 2019 en het nader rapport d.d.
20 december 2019, aangeboden aan de Koning door de Minister van
Infrastructuur en Waterstaat. Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State is cursief afgedrukt.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 18 juli 2019,
nr. 2019001473, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van wet
rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 10 oktober
2019, nr. W17.19.0235/IV, bied ik U hierbij aan.
Het voorstel geeft de Afdeling advisering van de Raad van State
aanleiding tot het maken van een inhoudelijke opmerking ten aanzien van
het niet voorzien in compensatie voor betrokken rijbewijshouders. Hierna
wordt het advies integraal weergegeven, met daaronder mijn reactie.
Bij Kabinetsmissive van 18 juli 2019, no. 2019001473, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, bij de
Afdeling advisering van de Raad van State ter overweging aanhangig
gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de Wegenverkeerswet
1994 in verband met het ongeldig maken van getuigschriften van
vakbekwaamheid ter uitvoering van Richtlijn 2003/59/EG betreffende de
vakbekwaamheid en de opleiding en nascholing van bestuurders van
bepaalde voor goederen- en personenvervoer over de weg bestemde
voertuigen (PbEU 2003, L 226), met memorie van toelichting.

1

kst-35372-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 372, nr. 4

1

Het wetsvoorstel regelt dat een op het rijbewijs vermeld getuigschrift van
vakbekwaamheid (in de vorm van de zogenaamde code 95) van
rechtswege ongeldig wordt voor bepaalde bestuurders. Omdat de code 95
ongeldig wordt, betekent dit ook dat het rijbewijs moet worden
vervangen. Een en ander is het gevolg van een onjuiste implementatie
van richtlijn 2003/59/EG (Richtlijn vakbekwaamheid bestuurders).
De Afdeling advisering van de Raad van State concludeert dat het
wetsvoorstel niet voorziet in een vorm van compensatie voor de
betrokken bestuurders die als gevolg van een onjuiste implementatie van
de richtlijn nu kosten moeten maken. Zij moeten een nieuw rijbewijs
aanvragen, ook als zij niet langer aan de vakbekwaamheidseisen zouden
willen voldoen. De Afdeling adviseert in de toelichting in te gaan op de
vraag of niet moet worden voorzien in een compensatie van deze kosten
en zo nodig het wetsvoorstel aan te passen.
Als gevolg van een onjuiste implementatie van de Richtlijn vakbekwaamheid bestuurders waren in het Reglement rijbewijzen tot 1 juni
2015 voor bus- en vrachtwagenbestuurders, geboren vóór 1 juli 1955,
vrijstellingen opgenomen van de uit de richtlijn voortvloeiende eisen van
basiskwalificatie en nascholing. Op basis van deze vrijstellingen zijn in de
periode tot 1 juni 2015 rijbewijzen afgegeven met een communautaire
code (code 95) die geldt als getuigschrift dat voldaan wordt aan
voornoemde eisen, terwijl een groot deel van de betrokken bestuurders
daar niet daadwerkelijk aan voldoet. Om deze gevolgen van de onjuiste
implementatie van de richtlijn ongedaan te maken, regelt het wetsvoorstel
dat de op deze rijbewijzen vermelde getuigschriften van rechtswege
ongeldig worden.
Een groot deel van de ongeveer 35.000 bestuurders waarop de voorgestelde wet betrekking heeft, zal blijkens de toelichting als gevolg van deze
wet een of enkele jaren voordat de geldigheid van hun rijbewijs eigenlijk
zou aflopen een vervangend of nieuw rijbewijs moeten aanvragen. De
daarvoor te betalen leges zijn kosten die deze bestuurders niet hadden
hoeven maken als de Richtlijn vakbekwaamheid bestuurders vanaf het
begin juist was geïmplementeerd. In het licht van het burgerperspectief
dient te worden overwogen of niet moet worden voorzien in compensatie
voor de te maken kosten voor een nieuw rijbewijs.
De Afdeling adviseert om in de toelichting hierop in te gaan en zo nodig
het wetsvoorstel aan te passen.
Van belang is te benadrukken dat er alleen sprake is van extra kosten als
het rijbewijs wordt vervangen. Vroeg of laat moet iedere rijbewijshouder
het rijbewijs vernieuwen. Naar verwachting kiezen veel rijbewijshouders
voor vernieuwing van het rijbewijs, in de gevallen waarin de einddatum
van de geldigheidsduur van het rijbewijs niet ver na de verwachte datum
van inwerkingtreding van het wetsvoorstel ligt. Op basis van een analyse
per 1 augustus 2019 is gebleken dat het wetsvoorstel zou zien op 24.597
rijbewijshouders. Het merendeel daarvan (13.216 rijbewijshouders) heeft
een rijbewijs dat verloopt in 2020. Voor hen ligt vernieuwing van het
rijbewijs voor de hand.
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling zijn verschillende
mogelijkheden voor compensatie van de legeskosten overwogen,
waaronder compensatie van de kosten voor het vervangen van het
rijbewijs en compensatie van de resterende geldigheidsduur van het
rijbewijs op basis van een staffel. De conclusie is echter dat het bieden
van een compensatieregeling in het onderhavige geval weinig opportuun
en niet noodzakelijk is. Daarvoor zijn verschillende redenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 372, nr. 4

2

Zo hebben de desbetreffende rijbewijshouders de afgelopen jaren gebruik
kunnen maken van de code 95 door de onjuiste implementatie. Ze hadden
daar dus voordeel van kunnen hebben dat tegen de extra kosten moet
worden afgewogen. Daarnaast zijn de extra kosten voor rijbewijshouders
relatief beperkt. Het gaat ten hoogste om de kosten voor het vervangende
rijbewijs van ongeveer € 40,–. Bij compensatie naar rato van de
«verloren» geldigheidsduur van het rijbewijs is dat bedrag in bijna alle
gevallen minstens de helft kleiner. Er is bovendien al langere tijd bekend
dat de code 95 ongeldig zou worden gemaakt; in ieder geval vanaf
augustus 2019, toen iedere betrokken rijbewijshouder een brief daarover
heeft ontvangen zodat men zich hier tijdig op heeft kunnen voorbereiden.
Voor de overheid zou de uitvoering van de compensatieregeling
bovendien relatief kostbaar zijn. Compensatie zou het meest doelmatig
kunnen plaatsvinden op basis van een door de Dienst Wegverkeer (RDW)
uit te voeren regeling. Rijbewijshouders zouden door middel van een bij
de RDW in te dienen formulier aanspraak kunnen maken op compensatie.
Uit berekeningen van de uitvoeringskosten van een eventuele compensatieregeling blijkt dat een disproportioneel deel van de kosten (bijna de
helft tot driekwart) zou bestaan uit uitvoeringskosten. Mede vanwege de
relatief lage uit te keren bedragen en de scheve verhouding tussen
uitvoeringskosten en uit te keren bedragen is besloten niet te voorzien in
een compensatieregeling.
In de memorie van toelichting is naar aanleiding van het advies meer
aandacht besteed aan het vraagstuk over compensatie.
Daarnaast is in de memorie van toelichting de omvang van de doelgroep
geactualiseerd. Op sommige andere punten is de memorie van toelichting
verduidelijkt, zoals over de registratie van het behaald hebben van de
basiskwalificatie of het gevolgd hebben van de nascholing, over het
inleveren van het rijbewijs en over het registreren van reeds gevolgde
nascholingen. Bovendien is ingegaan op de uitvoeringsconsequenties
voor het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) in relatie tot de
langere doorlooptijden van de behandeling van aanvragen van gezondheidsverklaringen. Tot slot is van de gelegenheid gebruikgemaakt om in
het wetsvoorstel en de memorie van toelichting enkele redactionele
verbeteringen door te voeren.
De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een opmerking bij het
voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat het voorstel bij
de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
De vice-president van de Raad van State,
Th.C. de Graaf
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal te zenden.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 372, nr. 4

3