Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 734

Modernisering Nederlandse diplomatie

Nr. 2

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 mei 2011
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1 heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister van Buitenlandse Zaken over de brief van
8 april 2011 inzake Modernisering Nederlandse diplomatie (Kamerstuk
32 734, nr. 1).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 17 mei 2011.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Pechtold
De griffier van de commissie,
Van Toor

1

Samenstelling:
Leden: Bommel, H. van (SP), Staaij, C.G. van
der (SGP), Timmermans, F.C.G.M. (PvdA),
Ormel, H.J. (CDA), Ferrier, K.G. (CDA), Nicolaï,
A (VVD), Haverkamp, M.C. (CDA), Eijsink,
A.M.C. (PvdA), ondervoorzitter, Irrgang, E.
(SP), Roon, R. de (PVV), Voordewind, J.S. (CU),
Pechtold, A. (D66), voorzitter, Broeke, J.H. ten
(VVD), Thieme, M.L. (PvdD), Peters, M. (GL),
Kortenoeven, W.R.F. (PVV), Bosman, A. (VVD),
Dikkers, S.W. (PvdA), El Fassed, A. (GL),
Hachchi, W. (D66), Dijkhoff, K.H.D.M. (VVD),
Driessen, J.H.A. (PVV) en Vacature (PvdA).
Plv. leden: Raak, A.A.G.M. van (SP), Dijkgraaf,
E. (SGP), Samsom, D.M. (PvdA), Bruins Slot,
H.G.J. (CDA), Çörüz, C. (CDA), Mulder, A.
(VVD), Knops, R.W. (CDA), Arib, K. (PvdA),
Dijk, J.J. van (SP), Mos, R. de (PVV),
Wiegman-van Meppelen Scheppink, E.E. (CU),
Schouw, A.G. (D66), Hennis-Plasschaert, J.A.
(VVD), Ouwehand, E. (PvdD), Sap, J.C.M. (GL),
Wilders, G. (PVV), Leegte, R.W. (VVD), Heijnen,
P.M.M. (PvdA), Braakhuis, B.A.M. (GL),
Veldhoven, S. van (D66), Taverne, J. (VVD),
Bontes, L. (PVV) en Recourt, J. (PvdA).

kst-32734-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

1

1
De Permanente Vertegenwoordiging bij de Europese Unie (hierna te
noemen PVEU) is voor alle departementen instrumenteel bij het verder
ontwikkelen van Europese en daaruit voortvloeiende nationale wet- en
regelgeving. Dit belang zal nog verder toenemen. Het is dan ook wenselijk
dat de PVEU versterkt wordt. Hoe wilt u de PVEU versterken?
Het is inderdaad aannemelijk dat het belang van de Europese integratie
voor alle ministeries verder zal toenemen. Dit vertaalt zich in een forse
werklast van de PVEU en de betreffende ministeries. Het nationale
voorbereidings- en implementatietraject, alsmede de onderhandelingen in
Brussel vraagt om een intensief samenspel tussen Den Haag, de PVEU en
onze Ambassades in de EU-lidstaten. Het optimaal functioneren van deze
driehoek is van belang voor een succesvol optreden van Nederland. Het
kabinet erkent de bijzondere positie van PVEU, doch acht extra
menskracht voor de PVEU thans niet aan de orde.
2, 8, 24, 25 en 26
Hoe is, bij het vaststellen van de herziening van het postennetwerk, de
Nederlandse grondstoffenzekerheid in ogenschouw genomen?
Hoe gaat u het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid inzetten
ten behoeve van de doelstelling met betrekking tot grondstoffenzekerheid?
Kunt u een verdere toelichting geven op de inzet en doelstellingen van
Nederland in de multilaterale context, op bijvoorbeeld het gebied van
transparantie, level playing field en rules-based game met betrekking tot
grondstoffenzekerheid, evenals de fora waarbinnen Nederland hierop
actief zal zijn?
Hoe ziet u rol van Nederland met betrekking tot de vergroting van de druk
op ecosystemen als gevolg van de competitie rondom grondstoffen, daar
deze ecosystemen ook van cruciaal belang zijn voor de beschikbaarheid
van grondstoffen op de lange termijn?
Kunt u een verdere toelichting geven op de mate waarin solidariteit en
samenwerking een rol zullen spelen in het Nederlandse beleid op het
gebied van grondstoffenzekerheid, bijvoorbeeld met het oog op internationale vrede en veiligheid?
De regering is doende het grondstoffenbeleid in een notitie vast te leggen,
die conform de motie Nicolai/ Ormel (32 500 V, 81 d.d. 15/12/2010) deze
zomer aan uw Kamer zal worden gezonden. Het zal een breed ingezette
notitie betreffen die onder andere zal raken aan de relatie tot internationale vrede, veiligheid en stabiliteit, bevordering van de naleving van
mensenrechten, het bevorderen van transparantie in grondstofketens,
institutionele versterking in bronlanden, kansen voor het bedrijfsleven,
solidariteit met minst ontwikkelde landen en de draagkracht van de aarde.
Voor ontwikkelingslanden kunnen grondstoffenrijkdom en stijgende
prijzen uitgelezen kansen bieden om economische groei te bewerkstelligen. In de notitie zal dan ook worden ingegaan op de mogelijke
bijdragen die door Nederland kunnen worden geleverd om de aanwezigheid van grondstoffen in ontwikkelingslanden te benutten voor
duurzame economische groei en armoedereductie in die landen.
3
Op welke manier wordt uitvoering gegeven aan de motie Ormel over
prioriteiten in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid (32 500 V, 89) die
tijdens de begrotingsbehandeling Buitenlandse Zaken is aangenomen?
Momenteel wordt in kaart gebracht waar en op welke specifieke terreinen
uitbreiding van de bestaande deskundigheid op het gebied van water en
voedsel nodig is in het licht van de nieuwe focus binnen ontwikkelingssa-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

2

menwerking. Waar nodig zal de vereiste expertise worden geworven dan
wel worden betrokken door middel van detacheringen, uitwisselingen
en/of (tijdelijke) externe inhuur.
4
Kunt u toelichten wat wordt bedoeld met «consulaire dienstverlening
waar een prijskaart aan hangt»?
Voor bepaalde vormen van consulaire dienstverlening moet worden
betaald, zoals dat ook gebeurt voor soortgelijke diensten die door een
gemeente worden geleverd. Voorbeelden zijn het verstrekken van een
paspoort of het legaliseren van documenten. De beprijzing van deze te
leveren diensten zal worden aangepast om deze meer kostendekkend te
laten zijn. Hoe hoog de prijskaart voor deze diensten wordt, is nog niet
bepaald.
5
Hoe zal het bewustzijn van de eigen verantwoordelijkheden van de
reizende Nederlander worden vergroot?
De consulaire dienstverlening moet staan als een huis. De regering acht
snelle en adequate hulp aan Nederlanders in nood van cruciaal belang. Zo
wordt in crisissituaties al in enkele landen gebruik gemaakt van
sms-alertering en e-mailcontact; ik streef ernaar dit wereldwijd mogelijk te
maken. Tegelijkertijd heeft de reizende Nederlander ook een eigen
verantwoordelijkheid om goed voorbereid op reis te gaan. Het ministerie
helpt daarbij, door bijvoorbeeld het publiceren van informatie op de
website, die burgers helpt om beter voorbereid op reis te gaan. Het gaat
hier om algemene adviezen en tips voor reizigers en om informatie over
wat ambassades en consulaten wel en niet kunnen betekenen wanneer
een Nederlander in de problemen komt. Ook geeft het ministerie
specifieke en actuele reisadviezen per land en wijst het de weg naar
informatie over wat er komt kijken bij werken en reizen in het buitenland.
De webpagina’s «reizen en landen» horen overigens tot de best bezochte
delen van de website van het ministerie. Voor grote evenementen brengt
het ministerie een «Oranje Boekje» uit met praktische informatie, zoals dat
bijvoorbeeld gebeurde tijdens het WK voetbal in Zuid-Afrika en de
Olympische Spelen in Vancouver in 2010.
6
Op welke punten is «winnen een vereiste»?
De regering acht scherpstelling van ons vizier noodzakelijk, omdat er
steeds meer spelers met verschillende belangen op het wereldtoneel zijn.
Ook acteren zij in steeds wisselende coalities. Traditionele loyaliteiten en
voorheen vaststaande spelregels veranderen in een hoog tempo. Hierdoor
neemt het belang van de juiste keuzes toe. Interstatelijke dossiers en
onderhandelingen zullen steeds vaker, en met verschillende onderhandelingspartners aan elkaar moeten worden gekoppeld, om het meest
effectief onze Nederlandse belangen te behartigen. Het gaat dan in het
bijzonder om de beleidsdoelen die de regering zich in het regeerakkoord
ten doel heeft gesteld.
7
Wordt er bij de uitgangspunten van het kabinet ook rekening gehouden
met de keuzes die andere landen maken als het gaat om de toerusting van
hun diplomatieke taken? Zo ja, naar welke landen kijkt u en welke invloed
heeft de keuze van andere landen op de Nederlandse diplomatieke taken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

3

Andere landen, waaronder het VK, Zweden, Denemarken, de VS, Brazilië
en China, houden hun diplomatie tegen het licht, om beter toegerust te
zijn op de nieuwe diplomatieke taken die de veranderende wereld met
zich meebrengt. Ieder land maakt daarin zijn keuzes gerelateerd aan de
eigen belangen. Nederland kijkt uiteraard naar geleerde lessen van andere
diplomatieke diensten, maar maakt eigen keuzes.
8
Hoe gaat u het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingsbeleid inzetten
ten behoeve van de doelstelling met betrekking tot grondstoffenzekerheid?
Zie vraag 2.
9
Waaruit blijkt dat indien reizigers zich vrij, veilig en (wettelijk) beschermd
kunnen bewegen, dit zal leiden tot grotere welvaart in de landen waar ze
tijdelijk verblijven?
Het zich vrij, veilig en beschermd kunnen bewegen van personen draagt
in het algemeen bij aan een grotere welvaart omdat de uitwisseling van
kennis en ideeën, alsook handelscontacten erdoor worden gestimuleerd.
Het vrij verkeer van personen binnen de Europese Unie is een goed
voorbeeld hiervan.
10
Waaruit blijkt dat de Nederlandse economie baat heeft bij het versterken
van de internationale rechtsorde in andere landen? Welke landen
stimuleren hierbij onze economie?
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt voortdurend dat buitenlandse
investeringen in een land alsmede handelscontacten een sterke
samenhang vertonen met heldere internationale afspraken en regels, de
rechtsstatelijkheid, met transparante wet- en regelgeving van een
economie en de voorspelbaarheid van het politieke bestel. Nederland
heeft hier belang bij omdat het sterk afhankelijk is buitenlandse handel,
één van de belangrijkste investeerders ter wereld is en een aantrekkelijke
vestigingsplaats is voor buitenlandse bedrijven.
11
Op welke manier zal aansluiting worden gevonden met het beleid met
betrekking tot economische topgebieden? Kunt u hier een aantal concrete
voorbeelden van geven? Welke aanvullende eisen zullen hierdoor worden
gesteld aan medewerkers van ambassades?
Die aansluiting wordt tot stand gebracht langs diverse lijnen. Bijvoorbeeld
door de topgebieden te ondersteunen bij de totstandkoming van
strategische kennisintensieve samenwerking en/of handelscontacten,
maar bijvoorbeeld ook door gericht buitenlandse investeringen naar
Nederland te halen. Ook zijn speerpunten in het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid zoals water en voedselzekerheid mede gekozen vanwege de
aansluiting bij de topgebiedenaanpak, omdat Nederland daar iets te
bieden én iets te winnen heeft.
De topteams zijn op dit moment druk bezig met de opstelling van hun
agenda’s in vervolg op de bedrijfslevenbrief van het kabinet («Naar de
top») van 4 februari jl. Daarbij is aan de topteams gevraagd om per
topsector, voor zover relevant, ook aan te geven op welke manier het
Nederlandse buitenlandbeleid ondersteunend kan zijn aan hun sector. Het
is uiteraard nog afwachten waar de topteams medio juni mee komen,
maar er kunnen bijvoorbeeld acties worden voorgesteld op het gebied

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

4

van economische diplomatie, Holland branding, buitenlandse missies,
activiteiten van het postennetwerk en voorstellen om het bedrijfsleven
sterker te betrekken bij ontwikkelingssamenwerking. Dan zal ook worden
bezien of aanvullende eisen aan medewerkers van ambassades gesteld
moeten worden
12 en 51
Hoe is de besluitvorming rond het voorstel van sluiten dan wel openen
van posten tot stand gekomen?
Kunt u het overzicht naar de Kamer zenden waarin de inventarisatie per
post in kwalitatieve en kwantitatieve is gerangschikt? Zo nee, waarom
niet?
Per post is in kwalitatieve en kwantitatieve zin geïnventariseerd welk
beroep, en door wie, op de diplomatieke vertegenwoordiging wordt
gedaan. Daarnaast is gekeken naar de aard van de bilaterale relaties en de
consulaire dienstverlening (waaronder paspoorten, visa, gedetineerden).
Er is geen onderlinge rangschikking; de herziening van het postennetwerk
is maatwerk binnen de gegeven kaders van de bezuinigingen. Op basis
van deze vraaggestuurde inventarisatie worden, daar waar geen prioritaire taken liggen voor Nederlandse vertegenwoordigingen, posten
gesloten, dan wel gereduceerd of in een andere vorm worden voortgezet.
Ook zullen enkele posten sluiten in landen die geen OS-partnerland meer
zijn en waar ambassades geen ander doel dienen. Voor het openen van
posten geldt dat de economische prognoses en kansen voor het bedrijfsleven (Panama, West-China) en de vraag vanuit ontwikkelingssamenwerking (Zuid-Soedan) vooral leidend zijn geweest. De ministerraad heeft
op basis van mijn voorstel een besluit genomen om 10 posten te sluiten
en 3 posten te openen.
13 en 16
Op welke wijze bent u voornemens om de buitenlandse activiteiten van
Nederland uit te breiden naar de niet-statelijke actoren? Op welke landen
gaat Nederland zich richten?
Welke rol speelt het ministerie om ambassadeurs te helpen een bredere
infiltratie en betere informatiepositie in betrokken samenlevingen te
krijgen?
Het regulier uitbreiden van buitenlandse activiteiten naar niet-statelijke
actoren is een voorbeeld van dynamisering van de diplomatie. Diplomatie
beperkt zich allang niet meer tot het klassieke interstatelijke verkeer. Het
netwerk en takenpakket van de diplomaat is qua omvang, complexiteit,
dynamiek en gelaagdheid toegenomen. De huidige diplomaat heeft te
maken met grote, gevestigde én startende bedrijven, vakbonden,
mensenrechtenverdedigers, lokale overheden, universiteiten, de creatieve
sector, NGO’s, media etc. Met een veel breder netwerk kunnen diplomaten
een sterkere informatiepositie opbouwen, zonder dat we in samenlevingen «infiltreren». Dit geldt niet exclusief voor een aantal landen, maar
in alle samenlevingen die – net als de onze – gelaagder en complexer zijn
dan alleen de overheid tot overheid relaties. Elke ambassadeur krijgt
bovendien een zogeheten «startbrief» van het ministerie, waarin wordt
gesteld voor welke terreinen en prioriteiten de ambassadeur wordt geacht
zich in te zetten en een netwerk op te bouwen.
14
Treft het kabinet maatregelen om het weglekken van vertrouwelijke
informatie tegen te gaan?
Ja. Het kabinet beschermt de vertrouwelijke informatie van de rijksoverheid overeenkomstig de geldende nationale en internationale
regelgeving op dit terrein. Op basis van risicoanalyses verbetert de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

5

rijksoverheid de weerstand tegen aanvallen. Die aanpak en beveiliging is
vastgelegd in interdepartementale bepalingen, in het «Voorschrift
Informatiebeveiliging Rijksdienst – Bijzondere Informatie». Momenteel
wordt gewerkt aan verdere aanscherping van de regels.
Het kabinet blijft daarnaast activiteiten ontwikkelen om het niveau van
bewustwording op peil te houden door middel van campagnes,
voorlichting en het uitgeven van richtlijnen, bijvoorbeeld over omgang
met «social media».
15
In welke regio’s kan het Koninkrijk met één vertegenwoordiging volstaan?
Daar waar posten sluiten, zullen posten in de regio de betreffende
belangen behartigen. Dat zal bijvoorbeeld het geval zijn voor ambassade
Buenos Aires, die een regionale functie krijgt voor de «Southern Cone»
van Latijns-Amerika, en zal worden mede-geaccrediteerd voor landen
waar posten sluiten.
16
Welke rol speelt het ministerie om ambassadeurs te helpen een bredere
infiltratie en betere informatiepositie in betrokken samenlevingen te
krijgen?
Zie vraag 13.
17 en 43
Kunt u nader ingaan op de invulling van de vormen van posten en waar
die zullen worden ingezet? Welke landen komen volgens u bijvoorbeeld in
aanmerking voor laptopposten en waarom?
Bij welke landen is Nederland voornemens om nieuwe vormen van
diplomatie toe te passen? Welke «standaardambassades» gaan hierdoor
mogelijk sluiten?
Ik werk toe naar een gedifferentieerd beeld van vertegenwoordigingen:
strategische posten, taakgespecialiseerde posten, regionale vertegenwoordigingen en veel meer varianten voor kleinere en flexibeler vormen
van presentie. Nederland is in een aantal kleinere landen vertegenwoordigd omwille van een of enkele onderwerpen. Dit betreft bijvoorbeeld Malta, Cyprus, Ierland, de Baltische staten, de vertegenwoordigingen op de Balkan, Nieuw-Zeeland en Trinidad. Hoewel Nederlandse
presentie wenselijk is in deze landen, ligt het niet voor de hand de huidige
standaardopzet voor een ambassade te houden: hier is maatwerk vereist
om te komen tot de zo efficiënt mogelijke opzet. De Nederlandse presentie
moet louter zijn ingericht op verwezenlijking van de beoogde doelstellingen. Dat kan door de formule toe te passen met één ambassadeur, die
wordt ondersteund door enkele lokale medewerkers, zoals dat nu reeds in
Bakoe het geval is. Ook voor ambassade Panama wordt gedacht aan een
dergelijke constructie.
18
Op welke termijn ziet u mogelijkheden op consulair gebied voor besparingen door synergie binnen het EDEO-netwerk?
Het oprichtingsbesluit van de EDEO maakt op dit moment alleen
ondersteunende activiteiten van de EDEO op consulair gebied mogelijk.
De regering wil de evaluatie van de EDEO in 2013 aangrijpen om
voorstellen te doen om de EDEO eigen consulaire bevoegdheden te
geven, waarmee taken niet meer op nationaal niveau uitgevoerd
behoeven te worden. Daarnaast wil de regering bezien of al eerder met
een aantal gelijkgestemde EU-partners bundeling van consulaire

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

6

dienstverlening in derde landen mogelijk is. Deze samenwerking kan dan
later opgaan in de EDEO. Daarbij zij aangetekend dat niet alle EU-partners
een toekomst in consulaire dienstverlening via de EDEO zien.
19
Kunt u nader specificeren hoe een Netherlands Business Support Office
(NBSO) eruit komt te zien? Waar bevinden deze NBSO’s zich? Op welke
wijze wordt het bedrijfsleven geïnformeerd over het bestaan van deze
NBSO’s?
De algemene kenmerken van een NBSO blijven onveranderd overeind.
Het zijn kantoren voor handels- en investeringsbevordering; zij geven
eerstelijns ondersteuning, zijn vraaggestuurd, flexibel en sluiten aan bij
een duidelijke trend en interesse van het NL bedrijfsleven. Het zijn geen
diplomatieke kantoren maar privaatrechtelijk entiteiten. NBSO’s worden
jaarlijks beoordeeld op hun effectiviteit van de economische dienstverlening, zijn onderdeel van het economisch netwerk en worden inhoudelijk
door de Economische Afdeling van de ambassade aangestuurd. NBSO’s
worden dáár opgericht waar er substantiële vraag is vanuit het bedrijfsleven naar eerstelijns ondersteuning. Het NBSO netwerk bestaat
momenteel uit 22 kantoren in: China (6), India (4), Rusland (1), Turkije (1),
VK (1), Duitsland (4) en Frankrijk (2), VS (1) en Brazilië (2). Verder zijn er 2
Netherlands Agri-Business Support Office (NABSO-)kantoren in Turkije (1)
en China (1).
Op de website van AgentschapNL en op de website van ambassades
kunnen bedrijven informatie over NBSO’s/NABSO’s vinden. Actieve
informatievoorziening aan het Nederlands bedrijfsleven geschiedt
daarnaast via bijvoorbeeld «alertservices», kennismakingsbezoeken en
bijeenkomsten voor bedrijven om de door hen verlangde ondersteuning
van het economisch netwerk te bespreken in landen en regio’s.
20
Wie is verantwoordelijk voor de communicatie omtrent wat wel en wat
niet mogelijk is in de dienstverlening?
Het ministerie van Buitenlandse Zaken zorgt ervoor dat Nederlandse
burgers en het bedrijfsleven op de juiste wijze geïnformeerd worden over
de dienstverlening van de ambassades en andere Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland. Belangrijke rol daarbij spelen de websites
van de ambassades en consulaten-generaal. Reguliere informatie over de
dienstverlening wordt centraal vanuit het departement op deze websites
verzorgd.
21
Hoeveel budget wordt vrijgemaakt voor de intensivering ten gunste van
opleiding, kennis en andere vormen van presentie in het buitenland?
De additionele investeringen beginnen in 2012 en lopen in 2015 op tot 8
miljoen €. 5 miljoen € daarvan zal worden geïnvesteerd in de versterking
van de economische functie van het postennetwerk: in economische
diplomatie, in kennisopbouw, opleidingen en talentrainingen, in moderne
en nieuwe vormen van vertegenwoordigingen en in het openen en
hervormen van posten. 3 miljoen € daarvan zal worden geïnvesteerd in
de kwaliteitsverbetering van de OS-functie; dit heeft tevens betrekking op
opleiding en kennis.
22
Kan een overzicht gegeven worden van landen waar, volgens het kabinet,
de Nederlandse overheid de meeste toegevoegde waarde heeft?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

7

Voor de ondersteuning van het Nederlandse bedrijfsleven in het
buitenland heeft de overheid de meeste toegevoegde waarde in landen
met een relatief hoog per capita inkomen en waar de overheden zich
actief bemoeien met het bedrijfsleven en/of waar regelgeving minder
transparant of complex is. Om kansrijk te zijn op dergelijke markten heeft
het bedrijfsleven steun van de eigen overheid nodig omdat er niet
automatisch een gelijk speelveld voor het Nederlandse bedrijfsleven
bestaat. Dit geldt bijvoorbeeld, maar niet uitputtend, voor landen als
China, Brazilië, de Golfstaten, India, Polen, Roemenië, Turkije, Vietnam,
Rusland en Zuid-Afrika. Daarnaast zijn staat-tot-staat relaties uiteraard van
groot belang waar het bevordering van stabiliteit, vrede, veiligheid en/ of
mensenrechten betreft.
23
Kunt u nader ingaan op de manier waarop economische ondersteuning
zal worden vormgegeven in de zogenaamde «BRICS»-landen?
De ondersteuning kan worden vorm gegeven doordat bedrijven gebruik
maken van het bedrijfsleven instrumentarium dat bij het AgentschapNL
beschikbaar is. Niet-financiële ondersteuning kan worden vorm gegeven
door middel samenwerking met het betreffende land, bijvoorbeeld op
overheidsniveau om regelgeving te verbeteren of tussen kennisinstellingen als het gaat om technologische samenwerking. De inzet van
economische diplomatie krijgt onder meer vorm door missies onder
leiding van bewindspersonen of door het uitnodigen van belangrijke
besluitvormers naar Nederland. Uiteraard spelen de Nederlandse
vertegenwoordigingen in betreffende landen een belangrijke rol in het
onderhouden van goede betrekkingen met personen of bedrijven. Deze
posten zullen daarom te maken krijgen met een intensivering in kennis,
personele bezetting en/ of uitwisseling met het bedrijfsleven.
24
Kunt u een verdere toelichting geven op de inzet en doelstellingen van
Nederland in de multilaterale context, op bijvoorbeeld het gebied van
transparantie, level playing field en rules-based game met betrekking tot
grondstoffenzekerheid, evenals de fora waarbinnen Nederland hierop
actief zal zijn?
Zie vraag 2.
25
Hoe ziet u rol van Nederland met betrekking tot de vergroting van de druk
op ecosystemen als gevolg van de competitie rondom grondstoffen, daar
deze ecosystemen ook van cruciaal belang zijn voor de beschikbaarheid
van grondstoffen op de lange termijn?
Zie vraag 2.
26
Kunt u een verdere toelichting geven op de mate waarin solidariteit en
samenwerking een rol zullen spelen in het Nederlandse beleid op het
gebied van grondstoffenzekerheid, bijvoorbeeld met het oog op internationale vrede en veiligheid?
Zie vraag 2.
27
Op welke manier zal de wisselwerking tussen het bedrijfsleven en de
posten worden versterkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

8

De noodzakelijke wisselwerking tussen de bezetting op de post en het
bedrijfsleven kan worden versterkt door, met name waar het de economische topgebieden betreft, posten en bedrijfsleven actiever aan elkaar te
koppelen. Het gaat dan om het delen van informatie over wederzijdse
ontwikkelingen, kansen en bedreigingen. Dit kan worden gerealiseerd
door gebruik te maken van grote bijeenkomsten van een bepaalde sector
met deelname van ambassadeurs. In zijn algemeenheid zal ik ambassadeurs nadrukkelijker aanspreken op hun aandacht voor de ondersteuning
van Nederlandse bedrijven en ondernemers. Extra budget wordt
vrijgemaakt voor deze intensivering, ten gunste van opleiding, kennis en
andere vormen van presentie in het buitenland.
28
Kunt u nader ingaan op de (financiële) gevolgen van de invoering van het
profijtbeginsel voor burgers en bedrijven?
Zoals in de brief aan de Kamer over Modernisering Nederlandse Diplomatie wordt gemeld, zal het postennetwerk bij de ondersteuning van het
Nederlandse bedrijfsleven steeds meer het profijtbeginsel worden
toegepast. Op welke wijze dit wordt gedaan en welke gevolgen dit heeft
voor het bedrijfsleven is nog niet duidelijk. Wel is duidelijk dat bedrijven
moeten gaan betalen voor diensten die voorheen gratis waren.
Bij de verdere uitrol van het profijtbeginsel zal de Nederlandse overheid
zich houden aan de eisen die hieraan gesteld worden in de «Aanwijzingen
voor het verrichten van marktactiviteiten door de rijksdienst» en in de Wet
markt en overheid.
29
Welke projecten en met welke landen gaat Nederland samenwerken om
grensoverschrijdende misdaad te bestrijden?
Internationale samenwerking ter bestrijding van grensoverschrijdende
georganiseerde criminaliteit vindt op bilateraal en multilateraal niveau
plaats. Nederland is deelnemer aan een groot aantal internationale
verdragen, beschikt over een wereldwijd netwerk van marechaussee- en
politieliaisons, werkt samen met instanties als Interpol, Europol en
Eurojust en voert overleg met partners binnen de EU en daarbuiten.
Nederland heeft de laatste jaren projecten uitgevoerd met betrekking tot
de bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit,
zowel met recent toegetreden EU-lidstaten als landen in Latijns-Amerika.
Landen met wie Nederland samenwerkt zijn Frankrijk, het Verenigd
Koninkrijk, Duitsland, Portugal, Spanje, Italië, Luxemburg, Ierland en de
Verenigde Staten. Momenteel wordt gekeken of er nieuwe projecten
kunnen worden opgezet die de bestrijding van grensoverschrijdende
georganiseerde criminaliteit voor ogen hebben. De komende jaren zullen
meer OS-middelen kunnen worden ingezet voor internationale criminaliteitsbestrijding, aangezien dit onderwerp valt binnen het speerpunt
«veiligheid en rechtsorde» van het nieuwe OS-beleid, zoals uiteengezet in
de OS-Focusbrief van maart 2011.
30
Welke specifieke mogelijkheden ziet u voor Nederland als transit hub en
hoe zult u die uitwerken?
Doordat Nederland transit hub is voor goederen en grondstoffen zijn veel
toeleveringsbedrijven en handelaren actief in Nederland of zijn daar
gevestigd. Het opbouwen en uitbreiden van dit netwerk, waarbij goederen
en grondstoffen veelal fysiek via Nederland worden getransporteerd,
geeft kansen om de leveringszekerheid van bepaalde grondstoffen te
vergroten. Zie voorts het antwoord op vraag 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

9

31
Hoe verhoudt zich de wens om radicalisering in Pakistan tegen te gaan tot
de keuze de ontwikkelingsrelatie met dat land stop te zetten?
De stabiliteit van Pakistan is van invloed op regio en internationale vrede
en veiligheid. Nederland zal de ontwikkelingsrelatie met Pakistan op een
verantwoorde wijze afbouwen. Ten behoeve van activiteiten op het gebied
van vrede, veiligheid en stabiliteit zal Nederland echter aanzienlijke
centrale fondsen beschikbaar blijven stellen voor Pakistan. Juist activiteiten die bijdragen aan de bestrijding van radicalisering komen in
aanmerking om gefinancierd te worden via deze fondsen.
32
Welke landen zijn volgens u gelijkgezinde landen die een voortrekkersrol
spelen op het mensenrechtendossier?
Gelijkgezinde landen zijn landen als alle andere lidstaten van de EU, de
Verenigde Staten, Canada, Noorwegen, Zwitserland, Japan, Australië en
Nieuw-Zeeland. Ook de meeste landen in Latijns-Amerika zijn gelijkgezind.
Sommige landen in Afrika en Azië zijn ten aanzien van specifieke thema’s
relatief gelijkgezind en het ligt in mijn bedoeling om bijvoorbeeld in
VN-verband vaker te zoeken naar coalities met die landen. Landen met
een duidelijke voortrekkersrol op het gebied van mensenrechten zijn de
Verenigde Staten, Canada, Noorwegen, Zweden, Denemarken, het
Verenigd Koninkrijk, België, Frankrijk en Zwitserland.
33, 34 en 60
Kunt u een toelichting geven op wat de prijs per paspoort afgegeven in
het buitenland wordt?
Kunt u een toelichting geven op wat de prijs van een noodreisdocument
afgegeven in het buitenland wordt?
Wat zijn de financiële gevolgen van het doorberekenen van de kosten voor
het verstrekken van een reisdocument in het buitenland voor Nederlanders in het buitenland?
Het uitgangspunt is dat de kosten die worden gemaakt voor het
verstrekken van een paspoort in het buitenland – net als nu al het geval is
voor paspoorten die in het binnenland worden verstrekt – voortaan
worden doorberekend aan de aanvrager. Dat is nu niet het geval,
waardoor in feite sprake is van een subsidiëring van in het buitenland
woonachtige Nederlanders. Momenteel wordt gewerkt aan de voorbereiding van een onderzoek naar deze kosten. Hoewel het uiteindelijke
tarief dus nog niet bekend is, is mijn verwachting dat dit substantieel
hoger zal liggen dan het huidige. Dit geldt ook voor de prijs van een
noodpaspoort. De verwachting is overigens dat de verlenging van de
geldigheidsduur van het paspoort naar 10 jaar een zekere mate van
lastenverlichting voor de burger met zich mee brengt.
34
Kunt u een toelichting geven op wat de prijs van een noodreisdocument
afgegeven in het buitenland wordt?
Zie vraag 33.
35 en 40
Kunt u een gedetailleerd overzicht geven van de reductie van de formatieruimte op de vertegenwoordigingen per land in de Afrikaanse regio?
Indien er sprake is van een afname zijn er dan andere landen per land die
bereid zijn dit over te nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

10

Kunt u in een gedetailleerd overzicht weergeven wat de afname in
formatieplekken zal zijn binnen de 113 ambassades, de strategische
posten en de reguliere posten?
Dit betreft de interne organisatie van het ministerie. Op dit moment is nog
geen gedetailleerd overzicht weer te geven van de afname in (specifieke)
formatieplekken binnen de posten. Naar verwachting zullen in 2015 in
totaal ruim 300 uitgezonden formatieplekken verdwijnen uit het postennetwerk. Alle departementen dragen daaraan bij door op hun uitgezonden
attachés te bezuinigen. Bij het schrappen van functies, passend bij de
beleidskeuzes die Nederland bewust zal maken, hoort ook dat taken niet
meer of anders ingevuld worden. Waar mogelijk wordt gekeken naar
samenwerking met andere gelijkgezinde (Europese) partners, zoals
bijvoorbeeld rapportage, consulaire bijstand en ontwikkelingssamenwerking.
36
Op welke manier zal de consulaire bijstand worden vormgegeven in de
landen waar de ambassades worden gesloten?
In landen waar ambassades worden gesloten zal de consulaire bijstand
worden uitgevoerd onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse
ambassade die in het betreffende land is geaccrediteerd, zoals dit
bijvoorbeeld recent door de Nederlandse Ambassade in Ghana in
Ivoorkust is gedaan. Verder is op Europees niveau afgesproken dat
burgers die zich in een land bevinden waar geen eigen ambassade is,
voor consulaire bijstand een beroep kunnen doen op een ambassade van
een ander EU-land. Dit is de bestaande praktijk voor landen waar
Nederland nu ook geen ambassade heeft. In bijzondere crisisomstandigheden kunnen snel inzetbare consulaire ondersteuningsteams worden
ingezet om de Nederlanders ter plaatse te begeleiden. Voor het afleggen
van inburgeringsexamens wordt per post een passend alternatief
aangeboden.
37
Hoe gaat de intensivering met Brazilië vorm krijgen?
Recentelijk heeft een doorlichting plaatsgevonden van de drie vertegenwoordigingen in Brazilië. Op basis hiervan zal in overleg met de meest
betrokken ministeries, in het bijzonder EL&I en I&M worden bezien welke
versterkingen nodig zijn.
38
Is de kosten-batenanalyse van het zakelijk gebruik van residenties
beschikbaar?
Dit betreft de interne organisatie van het ministerie. De betreffende
afwegingen worden voortdurend gemaakt, maar zullen onder druk van de
bezuinigingen scherper worden aangezet. Zo zal bij afname van de
omvang van een ambassade, deze kosten-baten opstelling veranderen en
aanleiding kunnen zijn tot een andere slotsom.
39
Kunt u een overzicht geven van de posten in steden waar Nederland
meerdere vertegenwoordigingen heeft die mogelijk met elkaar gaan
samenwerken en samen gehuisvest gaan worden? Welke posten zullen
dan sluiten?
In steden als Parijs, Wenen, Rome, Brussel en New York heeft Nederland
meerdere vertegenwoordigingen. In deze steden wordt gezocht naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

11

mogelijkheden voor het gemeenschappelijk delen van zowel kanselarijen
als residenties. In Parijs, Brussel en Wenen zijn ambassades en permanente vertegenwoordigingen al zoveel mogelijk in één kantoor gehuisvest.
Intern zijn de verschillende Nederlandse ambassadeurs medewerkers van
de ambassade; extern blijven zij de titel van ambassadeur dragen. Er
worden door het delen van kantoorruimtes en residenties geen posten
gesloten; wel kan ondersteuning op deze wijze meer en efficiënter
gedeeld worden, en worden aldus kosten bespaard.
40
Kunt u in een gedetailleerd overzicht weergeven wat de afname in
formatieplekken zal zijn binnen de 113 ambassades, de strategische
posten en de reguliere posten?
Zie vraag 35.
41
Welke landen zijn landen waarbij de handhaving van een volwaardige
ambassade in de rede ligt?
Nederland heeft volwaardige vertegenwoordigingen in landen waar de
bilaterale betrekkingen zeer breed en intensief zijn. Voorbeelden zijn de
ambassades in Londen, Parijs, Washington, Peking en Moskou. Maar dit
geldt ook voor bijvoorbeeld Kiev, Madrid, Wenen, Bangkok, Pretoria,
Mexico City, Brasilia en New Delhi.
42
Bij welke posten is er sprake van scheefgroei tussen de bezetting en de
prioritaire taken?
Het sturen op prioritaire taken betekent dat we keuzes maken. Deze keuzes
veranderen in de tijd. Dat vergt flexibiliteit om groter en kleiner te kunnen
worden. Ik wil werken aan een minder statische inrichting van het
postennetwerk, zodat steeds tijdig ingespeeld kan worden als zich meer of
minder taken voordoen. Soms betekent dat er – permanent of tijdelijk –
meer of juist minder mensen op een post werkzaam moeten zijn.
43
Bij welke landen is Nederland voornemens om nieuwe vormen van
diplomatie toe te passen? Welke «standaardambassades» gaan hierdoor
mogelijk sluiten?
Zie vraag 17.
44
Kunt u nader ingaan op de invulling van het programma voor
Midden-Amerika?
Zoals aangekondigd in de OS-Focusbrief van maart 2011, wordt er op dit
moment gewerkt aan een ontwerp voor het nieuwe regionale programma
voor Midden-Amerika. De Nederlandse kennis en ervaring die de
afgelopen dertig jaar in de regio is opgedaan blijft behouden en richt zich
via het Midden-Amerika programma op mensenrechten, goed bestuur,
democratisering en op twee van de vier speerpunten van het nieuwe
beleid: seksuele en reproductieve gezondheidsrechten, en veiligheid en
rechtsorde (niet op water en voedselzekerheid). Het zwaartepunt van het
programma ligt bij Nicaragua en Guatemala, van waaruit een meer
regionale visie en activiteiten voor de regio zal worden ontwikkeld. Vanuit
die regionale visie zal ook aandacht worden besteed aan het versterken
van de economische relatie met de landen in de regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

12

45
Kunt u specifieker ingaan op de manier waarop de relatie met Colombia
zal worden ingevuld?
Door de bezuinigingen en de beëindiging van een groot deel van de
bilaterale ontwikkelingssamenwerking (OS) zal de relatie met Colombia
veranderen. Voorop staat dat het Koninkrijk en Colombia elkaar als
buurlanden zien, en pas in tweede instantie ziet Nederland Colombia als
partnerland. De politieke en economische samenwerking zijn al jaren
steeds inniger geworden, hetgeen extra versterkt is sinds het aantreden
van president Santos. Recentelijk vond een handelsmissie naar het land
plaats. Ook voor de Koninkrijkspartners is Colombia van economisch
belang. Nederland zet in op een transitie in de komende jaren waarbij de
traditionele OS-relatie wordt omgebouwd tot een wederzijds profijtelijke
economische samenwerking. Hiervoor zullen ook financiële middelen
beschikbaar worden gesteld uit de transitiefaciliteit. In de loop van 2011
zal de keuze voor thema’s of sectoren worden gemaakt.
46
Kunt u een gedetailleerd overzicht geven van de landen waar Nederland
intensivering van economische diplomatie wenst en het aantal formatieplekken dat hiermee gemoeid is?
Het betreft hier landen als Japan, Brazilië, Turkije, de Golfstaten, de
Verenigde Staten, Rusland, India, Vietnam, China, Polen en Zuid-Afrika.
Het valt niet aan te geven hoeveel formatieplekken hiermee gemoeid zijn;
het gaat immers om economisering van het gehele postennet. Daarbij
gaat het om het leggen van nieuwe accenten in de werkzaamheden van
medewerkers op de posten en in Den Haag, alsmede om de inzet van
bewindspersonen. Met andere woorden: er worden prioriteiten gesteld in
de werkzaamheden ten gunste van economische diplomatie en ten
detrimente van andere beleidsvelden.
47 en 50
Per post is geïnventariseerd welk beroep, en door wie, erop wordt
gedaan. Kunt u voor het consulaat-generaal in Barcelona aangeven wie,
en waarvoor, een beroep daarop doen? En hoe deze taken overgenomen
worden door het NBSO, met name gezien het beperktere diplomatieke
gewicht van deze vertegenwoordiging?
Kunt u aangeven hoe de consulaire dienstverlening in Barcelona vorm
gegeven gaat worden?
De hoofdmoot van de werkzaamheden van het consulaat-generaal in
Barcelona betreft economische en consulaire dienstverlening (paspoorten,
nooddocumenten, visa). De economische taken zullen worden overgenomen door het op te richten NBSO zoals beschreven in het antwoord op
vraag 19. De consulaire dienstverlening in Barcelona zal onder verantwoordelijkheid van de hoofdpost, te weten de Nederlandse ambassade in
Madrid, worden uitgevoerd.
48
Per post is geïnventariseerd welk beroep, en door wie, erop wordt
gedaan. Kunt u voor de ambassade in Uruguay aangeven door wie, en
waarvoor, er een beroep op is gedaan, in het bijzonder wat betreft de
contacten met Mercosur? En hoe deze taken overgenomen worden?
Net als op andere ambassades, wordt ook op de ambassade in Montevideo door een uiteenlopende groep van klanten een beroep gedaan. De
frequentie en intensiteit waarmee een beroep op deze ambassade wordt
gedaan is in het algemeen laag, waardoor onder druk van de bezuini-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

13

gingen is besloten de ambassade te sluiten. De nabijgelegen ambassade
in Buenos Aires zal in de toekomst mede geaccrediteerd worden voor
Uruguay en Paraguay (een land dat nu ook al van afstand wordt bediend,
namelijk vanuit Montevideo).
Wat betreft Mercosur zijn de contacten van de Nederlandse ambassade
met de in Montevideo gevestigde instituties goed, doch zeker niet
intensief, aangezien er tot op heden door Nederland weinig rechtstreeks
zaken wordt gedaan met deze instituties. De meeste contacten met de
Mercosur-organisaties gaan over EU-Mercosur aangelegenheden en lopen
via de EU.
49
Per post is geïnventariseerd welk beroep, en door wie, erop wordt
gedaan. Kunt u voor de ambassade in Guatemala aangeven door wie, en
waarvoor, er een beroep op is gedaan, in het bijzonder wat betreft de
ondersteuning van mensenrechtenverdedigers ter plaatse? En hoe deze
taken overgenomen worden?
In het kader van het takenpakket van de post Guatemala wordt door
ontwikkelingsorganisaties, overheidsinstanties, milieu- en mensenrechtenorganisaties, stichtingen en het bedrijfsleven een beroep gedaan op de
ambassade. Ten aanzien van mensenrechtenverdedigers hebben diverse
in Guatemala actieve nationale en internationale organisaties de
afgelopen jaren een beroep gedaan op de ambassade voor ondersteuning. Het betreft onder meer nationale organisaties die strijden voor
gerechtigheid met betrekking tot mensenrechtenmisdrijven tijdens de
burgeroorlog en organisaties gericht op actuele schendingen van
mensenrechten.
Met het wegvallen van een Nederlandse vertegenwoordiger zouden, naast
de EU-partners, Zwitserland, Noorwegen en Canada – afhankelijk van de
specifieke thema’s – mogelijke partners die in de toekomst de rol van
Nederland zouden kunnen overnemen. Dit is ook in lijn met de focus die ik
in het Nederlandse mensenrechtenbeleid wil aanbrengen.
50
Kunt u aangeven hoe de consulaire dienstverlening in Barcelona vorm
gegeven gaat worden?
Zie vraag 47.
51
Kunt u het overzicht naar de Kamer zenden waarin de inventarisatie per
post in kwalitatieve en kwantitatieve is gerangschikt? Zo nee, waarom
niet?
Zie vraag 12.
52
Op korte termijn lijken er nauwelijks mogelijkheden te bestaan taken van
nationale diplomatieke diensten over te laten aan de EDEO. Nederland is
er echter sterk voorstander van dat de EDEO verantwoordelijk wordt voor
het opstellen van gezamenlijke (EU-brede) politieke en mensenrechtenrapportages. Wordt op de middellange termijn rekening gehouden met de
mogelijkheid dat de EDEO verantwoordelijk wordt hiervoor, ook bij het
vaststellen van de bezetting van het postennetwerk? Zijn andere
EU-lidstaten tegen gezamenlijke mensenrechtenrapportages?
De EDEO is volgens het Verdrag van Lissabon opgericht om de Hoge
Vertegenwoordiger bij te staan bij de vervulling van zijn ambt (art. 27, lid 3
VEU). De komst van de HV en de EDEO raakt niet aan de bevoegdheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

14

van de lidstaten om hun eigen buitenlandse beleid te voeren en een eigen
diplomatieke dienst te hebben. De regering is echter wel van mening dat
de EDEO goed moet samenwerken met de diplomatieke diensten van de
lidstaten en vice versa en dat zoveel mogelijk naar synergie moet worden
gestreefd.
Om de samenwerking te bevorderen heeft Nederland in Beneluxverband
een non-paper opgesteld dat als doel heeft een discussie te starten over
hoe de samenwerking tussen de EDEO en de nationale diensten kan
worden bevorderd, bijvoorbeeld bij het opstellen van gezamenlijke
politieke en mensenrechtenrapportages. Dit paper is u toegegaan met het
verslag van de Raad Buitenlandse Zaken van 13 april jl (Kamerstuk
21 501-02, nr. 1054). Dit non-paper is goed ontvangen en Nederland zal de
discussie over de gedane suggesties blijven stimuleren.
Op de middellange termijn zal een afweging moeten worden gemaakt
tussen welke taken de EDEO kan overnemen en welke taken het Nederlandse postennet moet behouden. De ruimte voor HV Ashton en de EDEO
om taken over te nemen wordt ook bepaald door de ruimte die lidstaten
van de EU daartoe bieden. De Nederlandse inzet is erop gericht dat de
EDEO een consulaire taak krijgt, waardoor de eigen capaciteit op dit
terrein kan verminderen. Ook EU-brede gezamenlijke mensenrechtenrapportages zouden op termijn een verantwoordelijkheid van de EDEO
moeten worden. Voor politieke rapportage en activiteiten geldt dat
Nederland zich goed kan voorstellen dat de EDEO hier in toenemende
mate een rol krijgt. De afweging in hoeverre Nederland in bepaalde
landen nog de wens heeft een eigen oordeel te kunnen vormen op basis
van een eigen informatiepositie zal te zijner tijd moeten worden gemaakt.
53
Welke extra taken zullen worden uitgevoerd in het regiosteunpunt Buenos
Aires en op basis van welke overwegen gaat u er vanuit dat de huidige
bezetting voldoende is om een regionale functie te vervullen?
De reguliere taken op het gebied van politiek en economie in zowel
Uruguay en Paraguay zullen door de ambassade in Buenos Aires worden
overgenomen. Zodra zich gecompliceerde of gevoelige consulaire zaken
voordoen, en deze niet door het te openen honoraire consulaat-generaal
in Montevideo (en het reeds bestaande honoraire Consulaat in Asunción)
kunnen worden afgedaan, zullen ook vanuit Buenos Aires worden
afgehandeld. Voorts zullen vanuit de ambassade te Buenos Aires ook de
contacten met de Mercosur-instellingen in Montevideo worden onderhouden.
De huidige bezetting van de ambassade in Buenos Aires is vooralsnog
voldoende om de taken voor Uruguay en Paraguay over te nemen. In
aanloop naar de sluiting van de ambassade in Montevideo zal, in nauw
overleg met die ambassade, voor een zorgvuldige overdracht van
activiteiten aan de ambassade in Buenos Aires worden gezorgd. Voor de
goede orde moge dienen dat Uruguay en Paraguay op geen enkel
beleidsterrein voor Nederland prioriteitslanden zijn.
54
Ten aanzien van de inzet van sociale media bepleit de regering «uitgaan
van voldoende gezond verstand van de medewerkers om te bepalen wat
wel en wat niet openbaar gemaakt kan worden.» Is de regering bereid na
te denken over manieren waarop het ongewenst «lekken» van vertrouwelijke informatie via deze media kan worden tegengegaan, zoals richtlijnen
t.a.v. het gebruik van sociale media?
Ja, deze discussie wordt rijksbreed gevoerd. Vraagstukken over de balans
tussen openheid en vertrouwelijkheid spelen ook bij andere ministeries.
Daarom heeft het kabinet uitgangspunten vastgelegd over «online»-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

15

communicatie van rijksambtenaren. Daarin staan de belangrijkste
wettelijke rechten en plichten. Gezien de ontwikkelingen ten aanzien van
sociale media en het gebruik ervan, blijft het kabinet aandacht houden
voor eventuele noodzakelijke aanpassingen van deze richtlijnen.
55
Hoe geeft u vorm aan de investering in talen- en regiokennis? Op welke
opkomende landen zal de investering of intensivering gericht zijn?
Kennis van talen en van de regio is van groot belang om effectieve
diplomatie te bedrijven. Ik wil daarom extra middelen inzetten voor
bijvoorbeeld talentrainees Chinees, en ik zal stages invoeren voorafgaand
aan een plaatsing op een diplomatieke post, waarbij de ambtenaar
langere tijd binnen de lokale setting ondergedompeld in taal en cultuur
leeft. Daar waar gebrek wordt geconstateerd aan kennis van taal en
cultuur wordt de intensivering toegepast. Zo is het voorstelbaar dat voor
plaatsing in Nigeria en India geen extra investering in de Engelse taal
nodig is, maar wel verdieping van de kennis over ’s lands cultuur in
breedste zin. Intensivering van talen- en regiokennis van in het bijzonder
Chinees en Portugees ligt voor de hand gezien het toenemend belang van
China en Brazilië.
56
Wat is de ratio achter de sluiting van een aantal posten in Zuid-Amerika,
gezien de economische mogelijkheden die Nederland daar heeft?
Drie van de vijf in Latijns-Amerika te sluiten posten zijn OS-posten in
landen waarmee de ontwikkelingssamenwerkingsrelatie zal worden
beëindigd. Naast de OS-activiteiten worden op die posten nauwelijks
handelsbevorderende activiteiten ondernomen, omdat Nederlandse
bedrijfsleven weinig belangstelling heeft voor deze landen. Ook zijn er in
die landen geen andere belangen die een volwaardige Nederlandse
diplomatieke presentie rechtvaardigen. Voor Guatemala en Nicaragua
geldt dat de overblijvende belangen ter plaatse goed vanuit honoraire
consulaten-generaal kunnen worden behartigd. De politieke, economische
en meer gecompliceerde zaken zullen vanuit een regionale ambassade in
San José, Costa Rica worden opgevolgd, die onlangs nog de Fenedexprijs heeft ontvangen voor haar prestaties op het gebied van handelsbevordering.
Er bestaan zeker kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven in bepaalde
sectoren in Bolivia en Ecuador, doch in de praktijk is gebleken dat hiervoor
geen intensief beroep wordt gedaan op beide posten. Hierdoor wordt
verwacht dat met behartiging vanuit de ambassade in Lima, Peru, en in
samenwerking met honoraire consulaten-generaal ter plaatse, voldoende
zal kunnen worden ingespeeld op toekomstige ondersteuningsverzoeken.
Het antwoord op de vragen 48 en 53 ging reeds in op de veranderingen
voor Uruguay en Paraguay.
57
Op welke manier zal worden ingesprongen op de specifieke kansen die
Latijns-Amerika biedt in het licht van sluiting van ambassades in deze
regio?
Nederland grijpt kansen in de regio allereerst aan met de opening van een
ambassade in Panama en met versterking van het postennetwerk in
Brazilië. De posten in San José, Lima en Buenos Aires die meer landen
gaan bedienen zullen ondersteuning krijgen in de vorm van gerichte
trainingen voor het personeel en daar waar nodig van korte ondersteunende missies vanuit Nederland. Het nieuwe beleid maakt het mogelijk
flexibeler en sneller in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

16

Wanneer en waar nodig, zal ik derhalve ambassades versterken dan wel in
omvang verder terugbrengen.
58
Op basis van welke overwegingen wordt samenwerking met België (en
andere landen) overwogen? Welke mogelijkheden ziet u hier in de
toekomst?
Met België wordt zeer nauw samengewerkt, zowel bilateraal als in
Benelux-verband. De gelijkgezindheid op een groot aantal terreinen en de
gemeenschappelijke Nederlands taal zijn hierbij een belangrijk voordeel.
In Benelux-verband zijn bijvoorbeeld afspraken gemaakt over visumvertegenwoordiging en de overname van andere taken indien één van de
landen in een bepaald land niet vertegenwoordigd is. Er zal worden
gekeken naar mogelijkheden om de samenwerking verder uit te breiden,
bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting in gezamenlijke kanselarijen
en praktische afspraken over vervanging bij tijdelijke afwezigheid van
personeel in landen waar Nederland zeer kleine posten heeft. Nederland
zal zich, waar het dergelijke praktische samenwerking betreft, waar
mogelijk steeds tot gelijkgezinde (EU-)landen wenden.
59
Wordt bij uitzending van attachés rekening gehouden met de speerpunten
van het Nederlandse beleid op het gebied van bijvoorbeeld landbouw,
milieu en water? Zo ja op welke manier en hoe krijgt dit concreet
invulling?
Ja. Alle departementen bezien gezamenlijk welke uitbreiding of
inkrimping van de personele bezetting, inclusief de attachés, van de
posten in het buitenland nodig is. Dit geschiedt op basis van de
beleidsprioriteiten die interdepartementaal zijn afgesproken.
60
Wat zijn de financiële gevolgen van het doorberekenen van de kosten voor
het verstrekken van een reisdocument in het buitenland voor Nederlanders in het buitenland?
Zie vraag 33.
61
Op welke manieren wordt het Nederlanders in het buitenland makkelijker
gemaakt om een nieuw paspoort te verkrijgen, los van de verlenging van
de geldigheid tot 10 jaar?
Op verschillende manieren wordt geprobeerd om, binnen de grenzen die
de wet stelt, het Nederlanders in het buitenland gemakkelijker te maken
een nieuw paspoort te verkrijgen. Naast de verlenging van de geldigheid
van paspoorten tot 10 jaar gaat het hierbij om de uitbreiding van
mogelijkheden om ook als niet-ingezetene in Nederland een paspoort aan
te vragen. Daarnaast wordt de regionale inzet van mobiele aanvraagstations voor de afname van vingerafdrukken nader onderzocht en de
mogelijkheid af te zien van de verschijningsplicht bij uitreiking, als service
voor Nederlanders die lang moeten reizen naar een Nederlandse
diplomatieke vertegenwoordiging. Ten slotte wordt onderzocht of het
online versturen van het ingevulde aanvraagformulier voor paspoorten de
klantvriendelijkheid verder kan verhogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

17

62
Kunt u aangeven welke doelstellingen per jaar bereikt moeten worden tot
2014 met betrekking tot de sluiting van ambassades en de vermindering
van formatieplaatsen?
De Rijksministerraad van 13 mei heeft beslist over de sluiting van posten.
Over het moment waarop elke van de te sluiten posten zal sluiten zal
daarna worden besloten, op basis van welke afbouw op welk moment
mogelijk en wenselijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 734, nr. 2

18