Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

30 597

Toekomst AWBZ

Nr. 156

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 26 augustus 2010
Uw kamer heeft mij verzocht uiterlijk eind augustus 2010 een reactie te
geven op de berichtgeving van de NZa over onterechte betalingen in de
AWBZ-zorg. Met deze brief kom ik aan dit verzoek tegemoet. Hieronder zal
ik eerst ingaan op de aanleiding die tot de berichtgeving van de NZa heeft
geleid. Daarna ga ik in op de wijze waarop de betrokken partijen optreden
tegen onterechte eigen betalingen in AWBZ-instellingen.
Aanleiding
Op 15 juli jongstleden heeft de Nederlandse Zorgautoriteit een brief
gestuurd aan alle zorgkantoren en alle aanbieders in gehandicaptenzorg
en V&V-sector over het aanbieden van aanvullende diensten.De NZa heeft
deze actie ondernomen omdat zij signalen had ontvangen van cliëntenorganisaties en individuele bewoners van instellingen. Daaruit bleek dat
sommige AWBZ-zorginstellingen ten onrechte kosten in rekening brengen
voor zorg die onder het verzekerd pakket valt en dat enkele instellingen
erg hoge bedragen voor aanvullende diensten vragen.
In de brief aan zorgkantoren vraagt de NZa aan zorgkantoren om aandacht
te hebben voor het aanbieden van aanvullende producten door instellingen. Zorgkantoren hebben in het kader van hun inkooprelatie met
zorginstellingen en hun verantwoordelijkheid voor goede zorg als taak te
bewaken dat instellingen de regelgeving naleven en over het leveren van
aanvullende diensten afspraken met instellingen te maken. In deze brief
verzoekt de NZa aan zorgkantoren om zeker te stellen dat de zorginstellingen geen bijdragen vragen voor diensten die tot de verzekerde zorg
behoren. Daarbij vraagt de NZa actie te ondernemen bij klachten van
cliënten over bijbetalingen.
De brief aan de AWBZ-instellingen van de NZa van 15 juli jongstleden
wijst instellingen er op dat het verboden is om bijbetalingen te vragen
voor verzekerde zorg. Er wordt verwezen naar de brochure van het CVZ

kst-30597-156
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 597, nr. 156

1

«daar hebt u recht op in een AWBZ-instelling.» De NZa meldt daarnaast in
haar brief dat zij aan de zorgkantoren heeft verzocht om bijzondere
aandacht te hebben voor onterechte betalingen voor zorg die onder het
verzekerd pakket valt en betalingen voor aanvullende diensten. Signalen
die de NZa ontvangt worden doorgezonden aan het betreffende
zorgkantoor met het verzoek op te treden. De NZa wijst tot slot op haar
eigen bevoegdheden tot handhaving bij overtredingen op basis van de
Wet marktordening gezondheidszorg (WMG).
Ik onderschrijf de bovenstaande werkwijze van de NZa; het is goed dat zij
aandacht hebben gevraagd voor ongeoorloofde betalingen voor zorg die
onder het verzekerd pakket valt en voor betalen voor aanvullende
diensten door het versturen van brieven aan alle zorgkantoren en aan
aanbieders. De NZa maakt in haar brieven nadrukkelijk onderscheid
tussen vrijwillige betalingen voor aanvullende diensten en onterechte
bijbetalingen voor zaken die tot de verzekerde zorg behoren. Het vragen
van betalingen voor aanvullende diensten is toegestaan, mits duidelijk is
dat deze bijdrage vrijwillig is. Besluiten over aanvullende diensten vallen
onder het verzwaard adviesrecht van de WMCZ. Aanbod en de prijssstelling moeten transparant zijn. Ik ben in mijn brief «voortgangsrapportage zorgzwaartebekostiging» van 5 juli 2010 (Kamerstuk 30 597,
nr. 149) uitgebreid ingegaan op de voorwaarden die worden gesteld aan
het aanbieden van aanvullende diensten. Volledigheidshalve verwijs ik
naar deze brief. In het vervolg van deze brief ga ik verder in op welke wijze
er wordt opgetreden tegen het onterecht betalen voor zorg die onder het
verzekerd pakket valt.
Geen bijdragen voor basiszorg
Het vragen van bijbetalingen voor diensten die tot de verzekerde zorg
behoren is niet geoorloofd. Het is in strijd met artikel 35 van de Wmg. Ik
wil er wel voor waken dat er een beeld ontstaat dat alle instellingen in
Nederland ongeoorloofde bijbetalingen vragen voor zorg die onder het
verzekerd pakket valt. De reacties die de NZa heeft ontvangen nadat de
inhoud van de brieven aan de zorgkantoren en zorginstellingen in de
media is gekomen, geven echter aan dat het niet gaat om uitzonderingsgevallen. Op dit moment is het onderzoek van de NZa nog gaande. De
NZa heeft aangegeven dat zij verwacht uiteindelijk bij tussen de 50 en 100
instellingen te constateren dat er sprake is van onterechte bijbetalingen
voor zorg die onder het verzekerd pakket valt.
Ik vind het echt van belang dat er paal en perk wordt gesteld aan het
ongeoorloofd vragen van bijbetalingen voor zorg die onder het verzekerd
pakket valt. VWS heeft in augustus met NZa, LOC, de NPCF, ZN, CVZ,
ActiZ en VGN overlegd op welke wijze hier tegen op kan worden getreden.
Alle partijen onderschrijven dat het ongeoorloofd is dat cliënten moeten
betalen voor zaken die tot de aanspraken behoren en dat dit gestopt moet
worden. Alle partijen hebben hier hun rol en verantwoordelijkheid
genomen, zijn in stelling gebracht en ondernemen actie:
– Alle meldingen die bij NZa binnenkomen worden doorgegeven aan het
regionale zorgkantoor. Het zorgkantoor gaat het gesprek aan met de
instelling en treedt waar nodig op. Voor 31 augustus 2010 melden de
zorgkantoren hun bevindingen aan de NZa.
– Indien er sprake is van het ongeoorloofd vragen van eigen betalingen
en dit voor 1 september 2010 niet is opgelost, zal de NZa een onderzoek instellen en handhavend optreden tegen de betreffende instelling.
De wijze waarop de NZa zal handhaven is afhankelijk van de omstandigheden van het geval. De NZa heeft de volgende handhavingsmogelijkheden: het geven van een aanwijzing, het opleggen van een last

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 597, nr. 156

2

–

–

–

onder dwangsom, het opleggen van een bestuurlijke boete of het
openbaar maken van de naam van de overtreder.
Van september tot en met november van dit jaar worden cliëntenraden
gestimuleerd om met het bestuur van de instelling in gesprek te gaan
om tot betere afspraken te komen ten aanzien van het aanbieden van
aanvullende diensten. De cliëntenraden worden hierbij ondersteund
door het LOC en de NPCF. Ik heb hiervoor middelen beschikbaar
gesteld. In de ondersteuning door LOC en de NPCF wordt ook
aandacht besteed aan de wijze waarop cliëntenraden de cliënten
kunnen informeren over hun rechten en op welke wijze zij eventuele
onverschuldigde betalingen kunnen terugvorderen.
ActiZ en VGN dragen naar hun leden uit dat het niet geoorloofd is om
te laten betalen voor zorg die onder het verzekerd pakket valt. Zij
brengen daarover berichten naar hun leden uit en beantwoorden
vragen van hun leden.
Het CVZ kan bij onduidelijkheden over aanspraken om een duiding
worden gevraagd. Het CVZ is bezig met een signalement over
aanvullende diensten: wat mag wel en wat is niet geoorloofd.

Met bovenstaande afspraken is een set aan maatregelen gecreëerd om er
voor te zorgen dat cliënten niet hoeven te betalen voor zorg die onder het
verzekerd pakket valt.
Tot slot
Tegen bestaande overtredingen wordt opgetreden. Ik wil er echter ook
voor zorgen dat dit soort incidenten in de toekomst niet meer voorkomen.
Het is daarom cruciaal dat aanbieder en cliëntenraad in overleg treden en
dat het besef wat wel en niet geoorloofd is, neerdaalt in de instelling zelf.
Ik ben ook blij met het initiatief van LOC en NPCF om de cliëntenraden in
stelling te brengen. Ik blijf in gesprek met cliëntenorganisaties, zorgkantoren en de NZa over de ontwikkelingen. Ik heb aan de NZa gevraagd in
december een rapportage uit te brengen waarin zij aangeven wat de
omvang van het aantal meldingen is en op welke wijze de meldingen zijn
afgehandeld. De clientenorganisaties monitoren op hun beurt de wijze
waarop de gesprekken tussen cliëntenraden en bestuurders verlopen en
rapporteren medio november over de resultaten.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 597, nr. 156

3