Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3041
Vragen van het lid Spekman (PvdA) aan de minister voor Immigratie en Asiel
over de positie van kinderen in de Vrijheidsbeperkende Locatie in Ter Apel
(ingezonden 24 mei 2011).
Antwoord van minister Leers (Immigratie en Asiel) (ontvangen 4 juli 2011) Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2782.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel in het Tijdschrift voor de Rechten van
het Kind «Right» over de angsten van kinderen in de vrijheidsbeperkende
locatie in Ter Apel (VBL)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat er tweewekelijks door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V)
gesprekken plaatsvinden met de gezinnen met kinderen die moeten werken
aan terugkeer? Klopt het dat de gezinnen in die gesprekken door de DT&V
worden geconfronteerd met de dreiging dat zij op straat belanden? Klopt het
dat in die gesprekken tevens wordt gewezen op de mogelijke gevolgen
daarvan, zoals een tijdelijke uithuisplaatsing van de kinderen maatregel van
de Kinderbescherming? Deelt u de mening dat de kinderen daardoor
geïntimideerd kunnen raken en angstig kunnen worden?
Antwoord 2
Nee, de DT&V voert niet tweewekelijks vertrekgesprekken. In de eerste drie
weken na het opleggen van de vrijheidsbeperkende maatregel in de
Vrijheidsbeperkende Locatie (VBL), worden in beginsel twee gesprekken
gepland met een vreemdeling. Vervolgens is de frequentie van de vertrekgesprekken variabel en afhankelijk van de mogelijkheden en beperkingen die
zich in het vertrektraject voordoen.
Tijdens het vertrekgesprek wordt de vreemdeling gewezen op de plicht om
Nederland zelfstandig te verlaten. Zoals uw Kamer bekend is, vindt beëindiging van de maatregel van plaatsing in de VBL voor gezinnen met kinderen
thans enkel plaats als betrokkenen Nederland verlaten of indien bewaring
wordt opgelegd. Het informeren van de vreemdeling over de eventuele
1

ah-tk-20102011-3041
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

29 april 2011: http://www.defenceforchildren.nl/images/69/1390.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

gevolgen van het al dan niet verlenen van medewerking aan zijn of haar
vertrek, vindt op een respectvolle en humane manier plaats. Hierbij worden
geen dreigementen geuit.
Mogelijke uithuisplaatsing van de kinderen is geen gespreksonderwerp bij de
vertrekgesprekken. Overigens wordt ook in het aangehaalde artikel al
aangegeven dat een en ander niet meer aan de orde komt tijdens vertrekgesprekken.
Ik kan niet uitsluiten dat het vertrekproces door betrokkenen die niet willen
terugkeren en hun kinderen als onaangenaam wordt ervaren. Voor wat betreft
de positie van de kinderen zij nog het volgende vermeld. In principe worden
alleen de ouders uitgenodigd voor een vertrekgesprek. De keuze voor het al
dan niet aanwezig laten zijn van de kinderen is aan de ouders. Vertrekgesprekken worden veelal gehouden gedurende schooltijd, waardoor het zelden
voorkomt dat schoolgaande kinderen bij een vertrekgesprek aanwezig zijn.
Vraag 3
Hoe verhouden de dreigingen uit vraag 2 zich tot de huidige situatie waarbij
gezinnen met kinderen naar aanleiding van de uitspraak van het Gerechtshof
in Den Haag van 11 januari 2011, niet op straat worden gezet? Kunt u deze
antwoorden toelichten? Deelt u de mening dat kinderen niet bij confronterende vertrekgesprekken aanwezig moeten zijn?
Antwoord 3
Zoals in antwoord 2 aangegeven, worden er geen dreigementen geuit bij de
vertrekgesprekken. Als gevolg van de uitspraak van het gerechtshof Den
Haag, kan de overheid geen onderdak in de VBL in Ter Apel meer beëindigen
van gezinnen met minderjarige kinderen. Dit is in het aangehaalde artikel ook
vermeld. Daarentegen kan opvang in een azc wel worden beëindigd, maar
alleen als daarbij een vrijheidsbeperkende maatregel in de VBL in Ter Apel
wordt opgelegd. Wat betreft de aanwezigheid van kinderen bij vertrekgesprekken, verwijs ik u ook naar antwoord 2. Zoals u reeds bekend is ben ik
tegen de uitspraak van het gerechtshof Den Haag in cassatie gegaan.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoe groot de woningen zijn waarin de gezinnen in de VBL
moeten verblijven? Kunt u aangeven hoe groot de woon- en slaapruimte zijn
die de gezinnen ter beschikking hebben? Klopt het dat dit totaal minder is
dan in een gemiddelde gevangeniscel? Deelt u de mening dat deze beperkte
ruimten onvoldoende geschikt zijn voor een langer verblijf van kinderen? Wat
zijn de overige faciliteiten voor kinderen op de VBL? Hoe lang verblijven
gezinnen met kinderen gemiddeld in de VBL? Kunt u deze antwoorden
toelichten? Bent u bereid de lengte van het verblijf van gezinnen met
kinderen in de VBL zoveel mogelijk te beperken? Bent u bereid de faciliteiten
en woonruimte voor gezinnen met kinderen in de VBL uit te breiden? Kunt u
deze antwoorden toelichten?
Antwoord 4
De grootte van de woningen en de oppervlakte van de woon- en slaapruimte
waarin gezinnen op de VBL verblijven, wijkt niet af van de grootte van de
woningen op een regulier azc. Op de VBL gaat het om acht-persoonswoningen met vier slaapkamers, keuken, douche en toilet. Daarnaast verblijven er
ook gezinnen in caravans met dezelfde faciliteiten. De woningen voldoen aan
het Programma van Eisen van het COA. In dit programma is ook alle
relevante wet- en regelgeving opgenomen.
De oppervlakte van de woonruimte bedraagt 13 m2. De oppervlakte van de
slaapruimtes varieert tussen de 9 en 13 m2 in een woning voor 8 personen. In
een caravan bedraagt de woonruimte 16 m2, inclusief de keuken. De
slaapkamers hebben een oppervlakte van ca. 5 m2. De vloeroppervlakte van
een gevangeniscel of verblijfsruimte van de Dienst Justitiële Inrichtingen
bedraagt 10 m2 voor 2 personen. De oppervlakte van de woonruimte op de
VBL of een azc is dus groter. Derhalve deel ik niet uw mening dat de ruimten
ongeschikt zouden zijn voor langer verblijf van gezinnen met kinderen.
Op de VBL zijn diverse speelterreinen voor kinderen met speelvoorzieningen.
Ook is er een voetbalveld en worden er regelmatig activiteiten georganiseerd
voor kinderen. Verder geldt ook voor de VBL dat, binnen het project Kind in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

de Opvang, uitvoering wordt gegeven aan de aanbevelingen uit het rapport
«Kind in het azc». Dit voor zover deze het COA aangaan.
De gemiddelde verblijfsduur van gezinnen op de VBL bedraagt ongeveer
5 maanden.
Mijn ambitie is om het verblijf van vreemdelingen in de VBL zo kort mogelijk
te houden. Dit geldt ook voor gezinnen met kinderen. In de VBL worden
activiteiten verricht ter effectuering van het vertrek. Om die reden wordt de
duur van het verblijf in de VBL sterk bepaald door deze activiteiten en door
de medewerking van de vreemdelingen aan dit vertrek. Het moment van
vertrek bepaalt uiteindelijk de verblijfsduur in de VBL.
Zoals hiervoor al gemeld is ook de VBL opgenomen binnen het project Kind
in de Opvang.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de terugkeer van gezinnen met kinderen met name
vanuit het asielzoekerscentrum gerealiseerd dient te worden, zodat zij niet
meer naar de VBL overgeplaatst hoeven te worden? Zijn er mogelijkheden
om gezinnen met kinderen hooguit pas in de laatste fase van de terugkeer
over te plaatsen naar de VBL, zodat de lengte van het verblijf automatisch
veel korter wordt? Kunt u deze antwoorden toelichten?
Antwoord 5
Ja, deze mening deel ik. Gedurende de vertrektermijn van 28 dagen kunnen
vreemdelingen vanuit de opvanglocatie hun vertrek uit Nederland voorbereiden. Het opleggen van een vrijheidsbeperkende maatregel ex artikel 56 van
de Vw 2000 in de VBL is dus niet nodig en kan tevens door de afgewezen
vreemdelingen worden voorkomen, als zij binnen de wettelijke vertrektermijn
Nederland hebben verlaten.
Er zijn geen mogelijkheden om gezinnen met kinderen pas in de laatste fase
van hun terugkeer over te plaatsen naar de VBL, omdat het effectueren van
het al dan niet gedwongen vertrek een gecompliceerd proces is, waarbij vele
factoren een rol spelen, zoals de bereidheid van de vreemdeling om mee te
werken aan het vertrek en de mogelijkheid van landen van herkomst om al
dan niet tijdig een (vervangend) reisdocument af te geven. De onmiddellijke
beschikbaarheid van de vreemdelingen voor de Dienst Terugkeer en Vertrek
in de VBL in Ter Apel is daarbij van groot belang.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3