Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 841

Regels inzake de gemeentelijke ondersteuning
op het gebied van zelfredzaamheid, participatie,
beschermd wonen en opvang (Wet
maatschappelijke ondersteuning 2015)

Nr. 15

VERSLAG
Vastgesteld 26 februari 2014
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave

blz.

–
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
–

1
9
23
38
67
72
80
84
86
89
93
98
101
103
104
105

Algemeen
Hoofdlijnen van beleid
De verantwoordelijkheid van de gemeente
Toegang tot de ondersteuning
Informele ondersteuning en zorg
Kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning
Gegevensverwerking
Toezicht
Vermindering regeldruk
Overgangsrecht
Financiële aspecten
Transitie, transformatie en implementatie
Stelselverantwoordelijkheid
Ontvangen reacties en adviezen
Overige
Artikelsgewijs

Algemeen
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggend wetsvoorstel. Zij willen dat iedereen die zorg nodig heeft
die ook kan krijgen. Zij willen dat onze zorg ook in de toekomst betaalbaar,
van goede kwaliteit, beschikbaar en toegankelijk blijft. Om dat mogelijk te
maken is het nodig nu maatregelen te nemen. De huidige zorg sluit niet

kst-33841-15
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

1

meer goed aan op de wensen van mensen. Mensen willen tegenwoordig
langer zelfstandig thuis blijven wonen. Ook zijn veel mensen, ondanks de
stijgende uitgaven, ontevreden over de kwaliteit in zorginstellingen.
Genoemde leden willen de omslag maken naar meer maatwerk, en meer
zorg in de buurt. Er zal ook meer worden gekeken naar wat iemand zelf of
in het eigen netwerk kan regelen, voordat naar de overheid wordt gekeken
voor ondersteuning. De kosten van de zorg groeien bovendien zo snel dat
de betaalbaarheid van ons zorgstelsel steeds meer onder druk komt te
staan. Deze situatie is onhoudbaar. Deze leden willen dat we wereldkampioen kwaliteit worden in plaats van wereldkampioen kosten. Voorliggend
wetsvoorstel zet op al deze terreinen belangrijke stappen, en past goed bij
de overige decentralisaties op de beleidsterreinen jeugd en werk en
inkomen.
Genoemde leden hebben nog een aantal vragen en opmerkingen bij het
wetsvoorstel die in de loop van dit verslag aan de orde worden gesteld.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de regels inzake de gemeentelijke ondersteuning op het gebied van
zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen en opvang (Wet
maatschappelijke ondersteuning 2015).
Zij streven naar een inclusieve samenleving. Een samenleving waarin er
plek is voor iedereen. Voor mensen met een beperking en mensen zonder
een beperking. Voor jong en oud. Het VN-verdrag voor rechten voor
mensen met een beperking biedt het perspectief op deze inclusieve
samenleving en de veranderingen die daarvoor nodig zijn. Deze leden
vinden het dan ook belangrijk dat dit verdrag snel wordt geratificeerd.
Naast cliënt is een mens ook burger, met eigen mogelijkheden en
individuele ondersteuningsbehoeften. Er is volgens deze leden een
cultuurverandering noodzakelijk om een inclusieve samenleving mogelijk
te maken. Het vraagt om inzet van mensen zelf, een open en betrokken
houding van de samenleving en maatwerk in zorg en ondersteuning
vanuit de overheid als deze nodig is. De langdurige zorg moet daarom
hervormd worden. Onze zorg is de afgelopen jaren namelijk erg
ingewikkeld, soms ook onpersoonlijk en duur geworden. Mensen worden
momenteel geïndiceerd op wat ze niet kunnen in plaats van hun persoonlijke ontwikkelingskansen. Wat heb je nodig om deel te nemen aan de
samenleving, of wat heb je nodig aan bescherming gelet op je kwetsbaarheid? Genoemde leden willen de zorg en ondersteuning dichtbij
mensen organiseren. In wijken en buurten. Met ruimte voor zeggenschap
van cliënten en zorgprofessionals. Waarbij het gezond verstand leidend is
en niet een bureaucratische formulierenfabriek. De tijd dat talloze
afzonderlijke organisaties concurreren om een deel van de markt is wat
deze leden betreft binnenkort voorbij. Er wordt samengewerkt in kleine
slagvaardige teams van professionals. Daarnaast streven deze leden naar
een samenleving waarin we er voor elkaar zijn en elkaar helpen.
De leden van de PvdA-fractie herkennen deze visie in de voorstellen van
de regering op de langdurige zorg, en ondersteunen dit wetsvoorstel en
de voorgenomen decentralisaties op het terrein van jeugd, werk en
inkomen en passend onderwijs dat gemeenten breed verantwoordelijk
maakt voor het bieden van ondersteuning aan mensen met beperkingen
binnen het sociale domein. Door gemeenten hiervoor verantwoordelijk te
maken kunnen mensen ondersteuning en zorg ontvangen die aansluit op
hun persoonlijke omstandigheden en levensfase, zo menen deze leden. Zij
realiseren zich dat veranderingen in de langdurige zorg ingrijpend kunnen
zijn. Voor cliënten als het gaat om hun ondersteuning, voor zorgprofessionals wat betreft de inhoud van hun vak. Voor gemeenten ontstaat een
grote opgave om de zorg anders en dichter bij mensen te organiseren. Zij
realiseren zich dat dit veel energie vergt en ruimte voor innovatie, en dat
intensieve samenwerking noodzakelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

2

Het voorliggende wetsvoorstel draagt volgens deze leden bij aan het
hervormen van de langdurige zorg, waardoor we de langdurige zorg
minder ingewikkeld maken, we de zorg persoonlijker en op maat
organiseren en garanderen dat nu en in de toekomst kwetsbare mensen
op goede zorg en ondersteuning kunnen blijven rekenen.
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van het advies van
de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) «Randvoorwaarden voor
een succesvolle decentralisatie van langdurige zorg naar gemeenten». De
Raad noemt als kracht van gemeenten de budgetdiscipline, een goed
gevulde gereedschapskist waarmee synergie en maatwerk kan worden
gerealiseerd en de mogelijkheid tot een direct contact met de burger. De
implementatie van de kanteling roept vragen op die de leden van de
PvdA-fractie delen. Welke burgers lopen het meeste risico dat zij over het
hoofd gezien worden door gemeenten, zodat zij niet de ondersteuning
krijgen die zij wel nodig hebben? Hoe gaan gemeenten om met nieuwe
cliënten die een beperkt netwerk hebben en over beperkte sociale
vaardigheden beschikken?
De RVZ wijst er op dat de verschillende onderdelen van de gemeentelijke
organisatie goed met elkaar verbonden dienen te zijn om de decentralisaties beheersbaar te houden. In hoeverre is hiervan al sprake in
gemeenten? Welke rol kan de VNG hierbij spelen?
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te lezen dat de RVZ gesproken
heeft met gemeenten die zich serieus en proactief voorbereiden, en
allerlei oplossingen ontwikkelen die passen bij de kanteling én bij de
lokale situatie. «De kansen dat gemeenten met de kanteling synergie en
maatwerk doelmatigheid en kwaliteit kunnen realiseren zijn groot.», zo
schrijft de RVZ. De gemeente Almere geeft aan dat het voorliggende
wetsvoorstel zal leiden tot een verbetering van de bestaande praktijk
omdat een groep zorgmijders nu niet geïndiceerd wil worden en dus geen
aanspraak maakt op voorzieningen, terwijl er in de nieuwe situatie veel
meer mogelijkheden zullen zijn voor de gemeente om een passend
aanbod te realiseren en om slimmer, innovatiever, preventief en dus ook
goedkoper te kunnen werken. Het kan dus wel, zo constateren de leden
van de PvdA-fractie.
Zij merken op dat ook de RVZ wijst op het risico dat er naast gewenste
verschillen tussen gemeenten op basis van lokale voorkeuren en cultuur,
ook ongewenste verschillen kunnen optreden tussen gemeenten. Deze
kunnen ontstaan als sommige gemeenten de kanteling niet krachtig
genoeg doorzetten en niet in staat zijn om kokers en schotten af te breken.
Of erger nog: wanneer een gemeente uit oogpunt van kostenbesparing en
risicoselectie het voorzieningenniveau zo laag mogelijk maakt. De leden
van de PvdA-fractie vragen op welke wijze er voor gezorgd zal worden dat
ongewenste verschillen niet zullen optreden. Hoe wordt duidelijk welke
gemeenten onvoldoende inzetten op kanteling terwijl daar wel mogelijkheden voor zijn?
Deze leden vragen een reactie van de regering op de opmerking van de
RVZ dat de verwachtingen over het tempo van kanteling en de
mogelijkheid om vrijwilligers en mantelzorgers daadwerkelijk in te zetten
wellicht niet realistisch zijn.
Zij wijzen er op dat de VNG modelverordeningen maakt voor gemeenten,
om gemeenten te helpen tot zo goed mogelijk beleid te komen. Kan in
2016 de modelverordening getoetst worden aan de wet, met name wat
betreft de regels ten aanzien van het PGB, eigen bijdragen, inkoop,
aanbesteding en samenwerking met zorgverzekeraars? Deze leden zouden
graag willen zien dat getoetst worden of de verordeningen weergeven
hoe de wet daadwerkelijk bedoeld is. De leden van de PvdA-fractie
ontvangen graag een reactie van de regering.
De leden van de SP-fractie hebben grote zorgen vanwege de enorme
problemen die het voorliggende wetsvoorstel met zich meebrengt. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

3

constateren dat mensen hun recht op zorg verliezen, geld voor de zorg
niet geoormerkt wordt, de beleidsvrijheid van gemeente zodanig groot is,
dat de zorg versnippert over 408 gemeenten. Deze leden wijzen op de
problemen die nu al voortkomen uit de Wet maatschappelijke ondersteuning. Op dit moment worden noodzakelijke zorg en voorzieningen
wegbezuinigd, gekort of niet gegeven. Deze leden hebben grote zorgen
dat mensen straks niet de juiste zorg krijgen, omdat gemeenten
gedwongen worden te bezuinigen op de zorg. Hoe gaat de regering dat
voorkomen? Hoe beoordeelt de regering de vrees van deze leden dat
gemeenten in zijn algemeenheid enkel kijken naar financiële overwegingen in plaats van het bieden van goede, kwalitatieve zorg. Wat gebeurt
er als gemeenten geen geld meer hebben om kwalitatieve en goede
thuiszorg te bieden aan hun inwoners? Krijgen mensen dan geen zorg
meer? Hoe denkt de regering daarover?
Het wegsnijden van een half miljard uit de thuiszorg zal grote problemen
opleveren voor de continuïteit en de kwaliteit van thuiszorg in Nederland.
Ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking die aangewezen
zijn op thuiszorg krijgen straks geen zorg meer, dankzij deze regering. Is
dit wat de regering bedoelt met de «participatiesamenleving»? Is het
wegbezuinigen van de zorg in huis niet juist tegenstrijdig aan de
doelstelling van de wet om meer mensen langer en vitaler thuis te laten
wonen? Is deze forse bezuiniging op de thuiszorg niet juist contraproductief nu de regering ook de toegang tot zorg in instellingen voor de
zogenaamde zorgzwaartepakketten drie en vier stopt? Op welke wijze
moeten ouderen, chronisch zieken en mensen met een beperking langer
thuis blijven wonen als het belangrijkste instrument hiertoe (thuiszorg)
ook wordt wegbezuinigd? Worden de gemeenten niet voor een onmogelijke taak gesteld?
De regering geeft aan dat het belangrijk is dat zoveel mogelijk mensen
met beperkingen in staat worden gesteld om op gelijke voet te participeren en deel te nemen aan het dagelijks leven. Wat is de agenda van de
regering als het gaat om bestrijding van eenzaamheid onder deze
mensen? Zijn gemeenten verplicht hiernaar te kijken? Deze leden zijn niet
te spreken over het recht op zorg dat wordt geschrapt en zeker niet over
het feit dat het compensatiebeginsel wordt vervangen in een maatwerkvoorziening. Wat is nu het fundamentele verschil tussen de compensatieplicht (huidige Wmo) en een resultaatsverplichting (Wmo 2015)? Hoe
mensen nog hun recht halen op zorg die ze nodig hebben als er geen
recht op zorg meer bestaat? Welk recht kunnen mensen in de toekomst
nog ontlenen aan de wet die stelt dat gemeenten een maatwerkvoorziening moeten bieden? Verwordt de wet zo niet tot een rechteloze wet
waarbij de rechten van mensen in de race naar de bodem teloor gaan?
Is de regering het met de leden van de SP-fractie eens dat mensen pas
aankloppen bij de gemeente voor zorg omdat het meestal echt niet anders
kan? Zo nee, hoeveel Nederlanders ontvangen op dit moment thuiszorg,
terwijl zij dat best op een andere manier hadden kunnen regelen? Hoe
voorkomt de regering dat er een forse drempel ontstaat voordat mensen
zorg zullen aanvragen bij een gemeente? Kan de regering motiveren
waarom een bezuiniging van 40% op de huishoudelijke verzorging
gerechtvaardigd is? Waarom niet 75% zoals oorspronkelijk de bedoeling
was of 30% of 0%? Waarom zijn er geen extra middelen nodig voor de
huishoudelijke zorg gezien de zorgbehoefte?
Hoe gaat de regering voorkomen dat gemeenten mensen met een kluitje
in het riet stuurt, omdat zij eerst «op eigen kracht en binnen het netwerk»
hun zorg moeten regelen? Kan de regering met voorbeelden duidelijk
aangeven wanneer de plicht voor gemeenten om zorg te bieden nu wel
geldt en wanneer niet? Kan de regering aangeven wat precies de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

4

maatwerkvoorziening is als het gaat om zorg en welke zorg? Kan een
college van burgemeester en wethouders door onderliggend wetsvoorstel
besluiten andere zorg te bieden dan mensen zelf vragen? Op welke
gronden doet zij dit? In hoeverre kan het college afwijken van een advies
van een professional? Hoe gaat de regering ervoor zorgen dat de
gemeente niet op de stoel van de professional gaat zitten, maar dat een
professional samen met mensen die om zorg vragen kunnen beslissen
welke zorg nodig is?
De regering beoogt met dit wetsvoorstel dat zorg dichtbij mensen
gegeven wordt en daarmee voorkomen wordt dat sneller een beroep
wordt gedaan op zwaardere vormen van zorg. Hoe wil de regering
voorkomen dat mensen terugvallen op zwaardere zorg als veel zorg wordt
wegbezuinigd, gekort of simpelweg niet gegeven wordt door de
gemeente?
Kan de regering een toelichting geven hoe zij specifieke zorg in de
verschillende decentralisaties een plek geven, bijvoorbeeld de zorg voor
mensen die afhankelijk zijn van beademing, te maken hebben met
neuromusculaire ziekten, de ziekte van Duchenne of ALS hebben? Deze
leden vragen of de zorg die deze mensen krijgen goed geborgd kan
worden, gezien deze zorg versnipperd raak onder drie verschillende
wetten. Kan de regering hier een toelichting op geven? Ook vragen deze
leden hoe gemeenten omgaan met specifieke zorg. Gaan gemeenten dit
aanbieden via een maatwerkvoorziening of worden gemeenten verplicht
dit op te nemen via de Wet publieke gezondheidszorg?
Welke lessen heeft de regering geleerd van de huidige Wmo? Heeft de
regering onvoldoende geleerd van de problemen met aanbestedingen,
bezuinigingen, loondump en andere capriolen van gemeenten?
Deze regering heeft de bezuinigingen op de langdurige zorg gestoeld op
drie pijlers. Deze leden van de SP-fractie willen weten in hoeverre deze
pijlers gebaseerd zijn op de bezuinigingsagenda die deze regering wil
doordrukken. De regering gaf eerder aan dat de eerste pijler gericht is op
een betere kwaliteit van de zorg, door meer rekening te houden met wat
mensen kunnen en willen, waarbij mensen langer thuis kunnen wonen en,
als dat niet meer gaat, kunnen wonen in een instelling die rekening houdt
met hun menselijke waardigheid. De leden van de SP-fractie vragen of
gemeenten dit al niet deden. Zij willen weten in hoeverre er sprake is van
een betere kwaliteit van zorg als er een half miljard euro wordt bezuinigd
op de thuiszorg. Hoe kunnen gemeenten kwaliteit van zorg bieden, als zij
daar simpelweg het geld niet voor hebben? Voorts willen zij weten in
hoeverre er sprake is van menselijke waardigheid, als veel mensen nu de
toegang tot zorg in een instelling wordt ontzegd. Kan de regering daar
nader op ingaan? Hoe garanderen zij menselijke waardigheid in relatie tot
de bezuinigingsagenda van de gemeenten?
Kan zij deze leden de laatste gegevens doen toekomen met betrekking tot
het aantal 65-plussers en aantal 80-plussers dat in 2000 in een verpleeg- of
verzorgingsinstelling verbleef en in 2013, in zowel absolute als procentuele cijfers? Hoe beoordeelt de regering deze gegevens?
De regering geeft in haar tweede pijler aan dat zij de houdbaarheid van de
langdurige zorg wil borgen door de kosten te beheren en verspilling tegen
te gaan. Waarom kiest de regering er voor om de rekening neer te leggen
bij mensen die zorg nodig hebben en bij de mensen die in de zorg
werkzaam zijn? Kan de regering aangeven waarom zij niet ingrijpt in eigen
vermogens, reclames, winsten, bureaucratie en verspilling van
zorginstellingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

5

Ten slotte vragen deze leden naar de derde pijler van de regering «een
meer betrokken samenleving, waarin waardig wordt omgegaan met
kwetsbare mensen en iedereen zich de vraag stelt wat hij zelf kan
bijdragen en voor een ander kan betekenen». Zij zijn benieuwd wat de
regering verstaat onder de definitie van het waardig omgaan met mensen.
Is de regering van mening dat het menswaardig is dat ouderen noodgedwongen moeten verhuizen vanwege het sluiten van verzorgingshuizen?
Vindt de regering het menswaardig dat er gemeenten zijn die de
huishoudelijke verzorging schrappen, waardoor mensen aan hun lot
overgelaten worden? Deze leden verwachten een zeer uitgebreide
toelichting op deze punten.
De leden van de SP-fractie maken zich grote zorgen over het tijdpad dat
dit wetsvoorstel beoogt. Veel gemeenten zijn niet goed voorbereid, en
vinden de invoering van deze wet op 2015 veel te snel. Hoe kan de Kamer
controleren dat gemeenten daadwerkelijk in staat zijn om de zorg te
dragen voor deze mensen? Is de regering het met deze leden eens dat
door de verkiezingen en de vorming van colleges er onvoldoende tijd
overblijft om deze wetswijzigingen op een zorgvuldige en doordachte
wijze in te voeren? Is de regering het met deze leden eens dat zorgvuldigheid boven snelheid dient te gaan? Is er enige inhoudelijke motivatie –
behalve een financiële – om de wet er nu snel doorheen proberen te
drukken?
De leden van de SP-fractie vrezen dat het voorliggende wetsvoorstel
enorm bureaucratisch wordt. De zorg wordt versnipperd onder 408
gemeenten en 43 samenwerkingsregio’s. De beleidsvrijheid die
gemeenten krijgen is groot, dit zal leiden tot grote verschillen tussen
gemeenten die ook van jaar tot jaar zullen toenemen? Onderkent de
regering dit onafwendbare risico? Waar ligt bij de regering de grens?
Welke verschillen vindt zij nog acceptabel?
Waarom kiest de regering er voor om de zorg te versnipperen? Kan de
regering dit nader toelichten? Is de regering bekend met het onderzoek
van de Abvakabo FNV1 waarin 50 gemeenten op een ranglijst zijn gezet
als het gaat om huishoudelijk verzorging, en waaruit blijkt dat een deel
van de gemeenten er belabberd voorstaan als het gaat om huishoudelijke
verzorging? Acht de regering het wenselijk dat er grote verdeeldheid
heerst onder gemeenten op het gebied van gehanteerde tarieven (soms
ver onder de kostprijs), geen garanties voor fatsoenlijke lonen voor
thuiszorgmedewerkers bestaat, gegraai aan de top onbestraft blijft en
directeuren van thuiszorginstellingen met een dik betaald salaris geen
strobreed in de weg wordt gelegd, gemeenten geen overname-zekerheid
voor het personeel hebben ingebouwd en dat in 38 gemeenten zorgbehoevende mensen eerst op zoek moeten naar vrijwillige hulp voordat zij
professionele hulp krijgen aangeboden? Kan de regering een uitgebreide
reactie geven op dit indringende rapport?
De leden van de PVV-fractie hebben met afschuw kennisgenomen van
het wetsvoorstel Wmo 2015. Zij zien in dit wetsvoorstel de afbraak van de
thuiszorg, waarbij burgers tussen wal en schip dreigen te vallen. Zij
hebben dan ook een behoorlijk aantal vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de Regels
inzake de gemeentelijke ondersteuning op het gebied van zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen en opvang (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015). De indiening van dit wetsvoorstel roept bij hen
veel vragen en onduidelijkheden op. Daarom maken zij graag van de
1

Onderzoek Abvakabo FNV – top 50 gemeenten en thuiszorg, februari 2014. http://
www.abvakabofnv.nl/over-ons/nieuws/nieuwsoverzicht/2014/02/600063/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

6

mogelijkheid gebruik vragen over dit wetsvoorstel aan de regering te
stellen. De inbreng van dit verslag over de «Nieuwe Wmo 2015» kan niet
los worden gezien van de overige wijzigingen in de langdurige zorg die de
regering voorstelt. Daarom achten de leden van de CDA-fractie het nodig
om op zeer korte termijn de overige informatie, wetsvoorstellen ven
bijbehorende algemene maatregelen van bestuur van de regering te
ontvangen. Zij noemen hier specifiek: de Wlz, de nieuwe eigen bijdrageregeling en de aanspraak wijkverpleging. Overeind staat voor deze leden dat
de overheveling naar gemeenten met zeer grote besparingen gepaard
gaan waardoor de vraag voor deze leden zeer relevant is of gemeenten in
staat worden gesteld om deze taak naar behoren uit te voeren. Verder is
de vraag van belang of de gemeenten in staat worden gesteld zich, met
voldoende tijd op de wijziging voor te bereiden en het gemeentelijk
beleid, regionale samenwerking, en het loket hierop in te richten. Ook de
raad van State vraagt zich dit af, zo lezen deze leden.
De eerdere wetswijziging (Kabinet Rutte 1) waarbij de functie begeleiding
en tijdelijk verblijf met een doelmatigheidskorting van 5% van het budget
werd overgeheveld naar de gemeenten werd in de huidige Wmo
opgenomen. Het onderhavige wetsvoorstel is ten principale anders, en
stelt een fundamentele wijziging op de beginselen van de bestaande
Wmo, die sinds 2007 van kracht is, voor. Volgens de leden van de
CDA-fractie werkt de huidige Wmo in praktijk goed, is deze goed
werkzaam voor gemeenten, en biedt hij een bepaalde mate van rechtsbescherming aan de participerende burger en zijn vraag om ondersteuning.
De regering beoogt met dit wetsvoorstel voormalige rechten van mensen
te veranderen in plichten tussen mensen onderling.
De regering lijkt er namelijk vanuit te gaan dat de «Wmo oude stijl» niet
de mogelijkheid biedt om burgers eigen verantwoordelijkheid te laten
dragen dan wel een gesprek met de inwoner te hebben over eigen
verantwoordelijkheid versus gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Genoemde leden stellen zich op het standpunt dat de oude Wmo die
mogelijkheid wel biedt, en dat de wet expliciet wijst op de eigen verantwoordelijkheid van de burger en zijn sociale omgeving. Dit blijkt ook uit
het feit dat De Kanteling uitgevoerd wordt onder de huidige Wmo.
De Kanteling ziet juist toe op het voeren van het zogenaamde keukentafelgesprek waarin vastgesteld wordt welke ondersteuning precies de
beperking van de burger in kwestie kan oplossen of verminderen.
Inmiddels heeft dit een financiële vertaling gekregen in dalende kosten
voor Wmo-verstrekkingen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voorstel
van de regering voor de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. Deze
leden kunnen zich op hoofdlijnen vinden in de beweging die met het
wetsvoorstel wordt beoogd, waarbij meer taken naar de gemeenten zullen
worden overgeheveld. Zij steunen de uitgangspunten van de wet, waarbij
de eigen kracht van iemand, waar mogelijk en noodzakelijk ondersteund
door de sociale omgeving, voorop wordt gesteld, maar zijn tegelijkertijd
van mening dat ook nog veel onduidelijk is. Genoemde leden betreuren
het in dat licht ten zeerste dat de regering tot op heden, ondanks eerdere
toezeggingen anderszins, geen inzicht heeft geboden in de precieze
samenhang van voorliggend wetsvoorstel met de nieuwe Wlz en de
aanpassing van het uitvoeringsbesluit van de Zvw. Zij zijn van oordeel dat
een goede beoordeling van voorliggend wetsvoorstel daarmee welhaast
onmogelijk is, ook gelet op de majeure stelselwijziging waarvan het
wetsvoorstel deel uitmaakt. In samenhang daarmee wijzen deze leden ook
op eerdere toezeggingen van de regering ten aanzien van (de uitvoering
van moties aangaande) een fraudetoets, de borging van (de bouwstenen
van) het PGB in de Wmo en Zvw, en de wijze waarop de cultuuromslag in
de langdurige zorg vorm zal worden gegeven. Dat voorop gesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

7

hebbende, willen deze leden de regering nog een aantal vragen
voorleggen die in de loop van dit verslag aan de orde worden gesteld.
Deze leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. Dit wetsvoorstel vervangt de
huidige Wet maatschappelijke ondersteuning. Gemeenten worden met dit
wetsvoorstel verantwoordelijk voor het ondersteunen van de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking, chronisch
psychische of psychosociale problemen: die ondersteuning moet erop
gericht zijn dat mensen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving kunnen
blijven. De huidige plicht voor gemeenten om beperkingen in zelfredzaamheid mogelijk te maken middels de compensatieplicht wordt
vervangen door een stelsel van algemene en maatwerkvoorzieningen.
Deze wet kan niet los worden gezien van het geheel aan hervormingen
van de langdurige zorg. Naast het decentraliseren van taken naar de
gemeenten zal ook de AWBZ en de Zvw worden aangepast. De tijdspanne
voor de invoering van deze wet is kort. Volgens de huidige planning zullen
gemeenten minder dan een jaar voorbereidingstijd hebben. Is de regering
het met deze leden eens dat de randvoorwaarden voor het invoeren van
deze wet buiengewoon solide moeten zijn wil het lukken om de wet op
1 januari 2015 in te voeren? Ook geldt voor cliënten die afhankelijk zijn
van (toekomstige) ondersteuning van gemeenten dat zij moeten weten
wat er op hen afkomt. Niet alleen de veranderingen in mate van ondersteuning, maar ook ten aanzien van financiële veranderingen. Zij zien op
dit punt een reactie. Voor deze leden staat heldere, eerlijke, begrijpelijke
en complete communicatie hierover voorop. Voelt de regering zich
hiervoor verantwoordelijk? Op welke wijze worden alle betrokkenen over
de hervorming in de langdurige zorg voorgelicht?
Deze leden hebben over het wetsvoorstel de volgende vragen.
Deze leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het wetsvoorstel Wet maatschappelijke ondersteuning 2015.
Zij hebben behoefte aan het stellen van vragen.
Met voorliggend wetsvoorstel en de nog te verwachten Wet langdurige
zorg (Wlz) en wijziging van de Zorgverzekeringswet gaat er veel veranderen in de manier waarop de langdurige zorg in Nederland is ingericht.
Wat deze leden betreft staat voorop dat wie zorg nodig heeft, deze zoveel
mogelijk thuis, in de eigen omgeving en van vertrouwde zorgverleners
moet kunnen krijgen. Die omslag is nodig in de zorg, maar moet ook
zorgvuldig gebeuren. Voor genoemde leden staat de positie van de
mensen centraal, welke zorg zij nodig hebben en wat er nodig is om die
zorg te regelen. Helaas moeten zij constateren dat ondanks de goede
voornemens van de regering, bij voorliggend wetsvoorstel en de nog te
verwachten wetsvoorstellen niet die toekomstvisie, de mensen die zorg
nodig hebben of de mensen die in de zorg werken, maar bovenal
bezuinigingen centraal staan. De leden van de GroenLinks-fractie vrezen
dan ook dat met de bijbehorende bezuinigingen en de onduidelijkheid die
nu nog bestaat over de verschillende wetten en de uitwerking daarvan,
dat de regering de doelen van dit wetsvoorstel niet gaat halen. De
inwerkingstredingsdatum van 1 januari 2015 is te kort dag om een
zorgvuldige omslag te maken. Met veel mensen maken deze leden zich
zorgen dat dit gaat betekenen dat mensen niet de zorg krijgen die zij nodig
hebben, dat zij alsnog in een instelling terecht komen of dat mantelzorgers overbelast raken. De omslag naar meer zorg aan huis gaat niet
lukken als gemeenten zich door de grote bezuinigingen gedwongen zien
om te bezuinigen op lichte vormen van zorg of als zij ervoor moeten
kiezen op welzijnswerk te bezuinigen. Dat is juist een basis voor goede
zorg aan huis, kan voorkomen dat (zwaardere) zorg nodig is en is
noodzakelijk om mensen langer thuis te kunnen laten wonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

8

Deze leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel, waarin geregeld wordt dat
gemeenten een brede verantwoordelijkheid krijgen om mensen te
ondersteunen in hun zelfredzaamheid en participatie. Deze leden willen
zich sterk maken voor een samenleving waarin mensen met een
beperking of chronische psychische en psychosociale problemen zoveel
mogelijk kunnen (blijven) deelnemen. Tegelijkertijd constateren zij dat de
manier waarop de zorg en ondersteuning nu georganiseerd zijn tegen
financiële en maatschappelijke grenzen aanloopt. Deze leden vinden het
daarom een noodzakelijke ontwikkeling dat de zorg voor zichzelf en de
zorg voor elkaar meer teruggelegd worden in de samenleving. Voor
mensen die niet (volledig) zelf- of samen redzaam kunnen zijn, vinden
deze leden het belangrijk dat er kwalitatief goede ondersteuning en
passende zorg op maat beschikbaar blijft. Hoewel de leden van de
SGP-fractie de visie achter het wetsvoorstel steunen, hebben zij nog veel
vragen over de uitwerking van het wetsvoorstel. Op voor hen belangrijke
onderdelen vinden zij de uitwerking van het wetsvoorstel beperkt; te
denken valt aan de borging van de keuzevrijheid en de eigen regie en de
ondersteuning van mantelzorgers. Zij zullen dit verslag gebruiken om de
regering een aantal vragen te stellen.
Vooraf willen de leden van de SGP-fractie opmerken dat zij graag snel
meer duidelijkheid willen krijgen over de samenhang tussen dit
wetsvoorstel en de andere aangekondigde wet- en regelgeving in het
kader van de langdurige zorg, zodat zij de veranderingen in samenhang
kunnen beoordelen. Kan de regering een tijdsplanning geven? Wanneer
ontvangt de Kamer het wetsvoorstel voor de langdurige zorg, wanneer is
de wijziging van het besluit Zvw beschikbaar, ontvangt de Kamer nog een
wetsvoorstel tot wijziging van de Zvw en wanneer worden de diverse
algemene maatregelen van bestuur (amvb’s) die bij dit wetsvoorstel horen
naar de Kamer gestuurd?
De leden van de 50plus-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel Wet maatschappelijke ondersteuning 2015. Genoemde leden
hebben hierover meerdere opmerkingen en vragen. Deze komen
hieronder aan bod. Inleidend willen deze leden aangeven dat de beoogde
invoeringstermijn te kort wordt geacht. Veel gemeenten hebben dit ook
aangegeven in de ledenraadpleging van de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG). Gemeenten krijgen naast de Wmo immers ook de
verantwoordelijkheid over de Jeugdwet en de Participatiewet. Gezien het
feit dat onderhavige wet nog niet is aangenomen, en de vele taken en
voorbereidingen die voor deze en de twee andere genoemde wetten
benodigd zijn om deze goed te kunnen uitvoeren, stellen deze leden dat
de invoeringstermijn veel te ambitieus is gesteld. Omdat deze wetten
kwetsbare groepen betreffen, pleiten zij dat bij aanname van de wet, deze
datum een jaar wordt opgeschoven naar 1 januari 2016. Want is zorgvuldigheid in deze niet vele malen belangrijker dan snelheid? Betalen we niet
een te hoge prijs als maatregelen te snel worden doorgevoerd?
1. Hoofdlijnen van beleid
In het wetsvoorstel wordt op verschillende plekken gebruik gemaakt van
delegatie, bijvoorbeeld een amvb (mogelijkheid), zo constateren de leden
van de VVD-fractie. Kan de regering een overzicht geven van alle
delegatiebepalingen in het wetsvoorstel, bij iedere delegatiebepaling
aangeven wat het doel hiervan is, en waarom dit op deze manier en niet
in de wet zelf geregeld dient te worden?
Kan de regering duidelijkheid geven over de mogelijkheid om ondersteuning in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) als Dienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

9

voor Algemeen Economisch Belang (DAEB) te labelen, waardoor
aanbieders meer vrijheid krijgen op het gebied van de mededinging dan
nu?
De mogelijkheden tot het vragen van een financiële bijdrage worden
verruimd. Is de regering het met deze leden eens dat dit wetsvoorstel niet
mag leiden tot inkomenspolitiek door gemeenten, en dat toegang tot
ondersteuning via de Wmo nooit op basis van inkomen en/of vermogen
mag worden geweigerd?
Er wordt aangegeven dat de financiering van aanspraak in de Zorgverzekeringswet (Zvw) moet leiden tot «ontzorgen». Hoe en waar zit deze
prikkel in de Wmo ingebouwd?
Goede zorg in de Wmo zal de vraag naar zorg in de Wet langdurige zorg
(Wlz) en Zvw doen dalen. Het voordeel van goede zorg in de Wmo slaat
dus deels in andere systemen neer. Hoe worden prikkels ingebouwd om
goede zorg in de Wmo te «belonen» en afwentelgedrag te voorkomen?
De vanzelfsprekendheid dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun
leven wordt expliciet in de wet verankerd. Hoe voorkomt de wet dat er,
bijvoorbeeld door jurisprudentie, opnieuw een «recht op zorg» ontstaat in
de Wmo?
Een grote mate van beleidsvrijheid voor gemeenten is van groot belang
voor het slagen van deze hervorming, zo stellen de leden van de
VVD-fractie. In de toelichting wordt aangegeven dat het wetsvoorstel
bewust een grote mate van beleidsruimte voor gemeenten om naar eigen
inzicht, mogelijkheden en gewoonten het buurtgericht werken verder te
ontwikkelen en het voorzieningenaanbod in te richten op de specifieke
omstandigheden en ondersteuningsbehoeften van hun inwoners. Deze
leden ondersteunen dit uitgangspunt van harte. Kan de regering deze
grote mate van beleidsvrijheid voor gemeenten in het voorliggende
wetsvoorstel nader toelichten? Kan hij daarbij ook een vergelijking maken
met de huidige beleidsvrijheid van gemeenten in de huidige Wmo. Vinden
hierin veranderingen plaats met voorliggend wetsvoorstel? Zo ja, wat is
hier de reden voor?
Doordat er verschillende verplichtingen zitten aan een algemene
voorziening en een maatwerkvoorziening, is het van belang dat goed
wordt geformuleerd wat het verschil is tussen beide. Kan dit nader
worden toegelicht, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich goed vinden in de visie van
deze regering op de hervorming van de langdurige zorg zoals deze in de
memorie van toelichting (MvT) te lezen is. De regering beoogt drie doelen
te bereiken met de hervorming van de langdurige zorg: (1) de kwaliteit
van de maatschappelijke ondersteuning moet worden aangepast aan de
veranderende eisen en omstandigheden, (2), er wordt beoogd de
betrokkenheid van mensen bij elkaar te vergroten en (3) de zorg en
ondersteuning voor kwetsbare mensen moet nu en ook in de toekomst
veilig worden gesteld door de langdurige zorg financieel houdbaar te
maken. De leden van de PvdA-fractie delen de visie dat de Wmo 2015
bijdraagt aan deze doelen.
Zij delen de mening van de regering dat de Wmo 2015 voorziet in
belangrijke waarborgen voor het uitvoeren van een goed onderzoek naar
de ondersteuningsbehoefte van mensen, er vervolgens met de mensen
om wie het gaat en betrokkenen tot een zo goed mogelijk afgestemde
dienstverlening wordt gekomen en hiermee de regie van de cliënt zelf
versterkt wordt. De leden van de PvdA-fractie zijn in dit kader ook zeer
tevreden met het besluit van de regering om tot een functie wijkverpleging te komen, waarin zowel verpleging als verzorging vanuit de
zorgverzekeringswet georganiseerd en gefinancierd wordt. Ook zijn deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

10

leden tevreden met het feit dat voor de cliënten waarbij verzorging meer
samenhang heeft met begeleiding (5% van de cliënten die verzorging
ontvangen), de gemeenten dit als taak krijgt. De zorginhoudelijke
samenhang wordt zo geborgd. In de MvT wordt gesteld dat het cruciaal is
dat gemeenten de opdracht krijgen om samen te werken met zorgverzekeraars. Deze leden steunen de gedachte van de regering. Deze leden
hebben echter zorgen rondom de borging van deze samenwerking. Zij
zullen hier later nog uitgebreider op terug komen, maar stellen alvast een
aantal vragen. Is de regering het met deze leden eens dat ook de
zorgverzekeraars de opdracht moeten krijgen met gemeenten samen te
werken? Deze leden krijgen signalen dat het voor gemeenten regelmatig
erg ingewikkeld blijkt om als gelijkwaardige partner aan te schuiven bij de
verzekeraar en om tot samenwerking met de verzekeraar te komen. Heeft
de regering deze signalen ook ontvangen? Hoe kan gelijkwaardigheid en
goede samenwerking geborgd worden? Tevens spelen zorgaanbieders
een cruciale rol in het realiseren van samenhangende zorg in de wijk,
stellen de leden van de PvdA-fractie. De afspraken die zowel gemeenten
als zorgverzekeraars met hen maken moeten op elkaar afgestemd zijn om
verkokering en tegenstrijdigheid tegen te gaan, juist daar waar cliënten
met beide regimes (twee loketten) geconfronteerd worden. Hoe kan de
driehoek tussen gemeenten, verzekeraars en aanbieders voldoende
wettelijk geborgd worden?
De leden van de PvdA-fractie lezen in de MvT dat de regering verwacht
dat gemeenten door een groter beroep te doen op de eigen mogelijkheden van mensen en hun sociale netwerk en door gebruikmaking van
algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen, de ondersteuning
met een beperkter budget uit kunnen voeren dan de rijksoverheid. Deze
leden zouden graag een uitgebreide financiële toelichting willen op deze
verwachting. Mensen zullen te maken krijgen met ondersteuning van
kortere duur en de mogelijkheden tot het vragen van een financiële
bijdrage naar vermogen wordt met dit wetsvoorstel verruimd, lezen de
leden van de PvdA-fractie vervolgens. Op welke wijze kunnen voor
mensen ook financiële mogelijkheden optimaal ingezet worden in het
kader van de eigen kracht van mensen? Hoe geeft dit wetsvoorstel daar de
mogelijkheid toe? Is de regering het eens met deze leden dat het mogelijk
zou moeten zijn om de eigen financiële kracht van mensen mede te laten
bepalen of er wel of niet een voorziening moet worden toegekend aan een
burger? Kan de regering haar antwoord toelichten?
De regering stelt dat de huidige Wmo in veel gemeenten goed functioneert en mensen tevreden zijn met de geboden ondersteuning. De leden
van de PvdA-fractie delen deze mening. Is er echter ook een overzicht van
gemeenten waarin de huidige Wmo nog niet goed functioneert, en waar
de voorbereidingen op de veranderingen die de komende jaren zullen
plaatsvinden nog niet in een ver genoeg stadium gevorderd zijn? Wordt
dit gemonitord? Hoe worden deze gemeenten geholpen in het verbeteren
van het functioneren? Hoe worden best practices van programma’s, zoals
de Kanteling en Welzijn Nieuwe Stijl uitgewisseld om deze gemeenten te
helpen?
De sociale wijkteams gaan samen met de wijkverpleegkundige de spil
vormen voor zorg en welzijn in de buurt. Hierbij is het voor deze leden
cruciaal dat de sociale wijkteams zo eenvoudig mogelijk ingericht worden
en er zo min mogelijk tijd en geld gaat naar het voeren van overleg,
bureaucratie en afstemming. Hoe wordt dit in dit wetsvoorstel voldoende
geborgd? Wat is er nodig volgens de regering om dit te bewerkstelligen?
Het sociale wijkteam mag wat deze leden betreft geen samenvoeging en
overlegorgaan van meerdere uitvoerders worden, maar moet dit echt
overstijgen. Leden van het sociale wijkteam moeten zoveel mogelijk tijd
en energie besteden aan direct contact en directe zorg en ondersteuning
met cliënten. Deelt de regering deze visie, en hoe wordt dit geborgd in het
voorliggende wetsvoorstel? De huisarts, wijkverpleegkundige en sociaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

11

werker vormen volgens deze leden de gouden driehoek in een wijk.
Medische en sociale ondersteuning is hierbij gebundeld. Hoe ziet de
regering de samenwerking hiertussen? Hoe worden verschuivingen
tussen zorg en welzijnsondersteuning mogelijk gemaakt? De leden van de
PvdA-fractie wijzen bijvoorbeeld op ervaringen zoals «welzijn op recept»
in Nieuwegein.
Deze leden lezen dat in samenhang met de uitvoering van de Participatiewet het nieuwe wetsvoorstel mogelijkheden biedt voor het bieden van
ondersteuningsvormen, die tevens gericht zijn op het opdoen van
werkervaring of het verrichten van maatschappelijke nuttige activiteiten.
Kan een beter inzicht gegeven worden in de samenhang tussen beide
wetten? Wanneer gaat welke wet voorop? Hoe wordt afstemming tussen
beide wetten geregeld? Zijn er situaties denkbaar waar cliënten onder de
regimes van beide wetten vallen, bijvoorbeeld wanneer er sprake is van
een begeleidingsvraag maar er ook mogelijk arbeidsvermogen is? Hoe
wordt omgegaan met dergelijke casussen? Hoe gaat de regering ervoor
zorgen dat de verschillende decentralisatiewetten elkaar versterken en
niet tegenwerken? Deze leden ontvangen graag een toelichting van de
regering.
De gemeenten worden verantwoordelijk voor zowel de Jeugdwet,
Participatiewet en de Wmo. De leden van de PvdA-fractie constateren dat
veel gemeenten met elkaar de samenwerking moeten en zullen aangaan
op het gebied van deze wetten. Hoe wordt voorkomen dat er een
lappendeken van samenwerkingsverbanden ontstaat? De Raad van State
spreekt hier, terecht volgens deze leden, zijn zorgen over uit. Vindt er
afstemming plaats binnen de regering over samenwerkingsverbanden?
Kan een toelichting gegeven worden waarom dit wel of niet gebeurt?
Ook over de afbakening van de verschillende wetten in de langdurige zorg
hebben de leden van de PvdA-fractie nog een vraag. Cliënten die
aanspraak hebben op verzorging op basis van de Zvw of een beroep doen
op de Wlz kunnen, terecht, geen beroep meer doen op de gemeente op
grond van dit wetsvoorstel. Zij kunnen zich wel wenden tot de gemeenten
wanneer zij een woningaanpassing of sociaal vervoer nodig hebben. Hoe
zit dit voor de functie kortdurend verblijf/logeren? Betekent het
wetsvoorstel dat cliënten wanneer zij onder het regime van de Wlz vallen
ook kortdurend verblijf en logeren vanuit de Wlz ontvangen? Hoe zit het
met cliënten die uit de functie wijkverpleging (vanuit de Zorgverzekeringswet) zorg en ondersteuning ontvangen? Wanneer is helder hoe de
criteria voor indicatie voor de Wlz of Wmo liggen? Is de regering het eens
met deze leden dat voor 1 januari 2015 helder moet zijn hoe deze criteria
bepaald zijn?
De leden van de PvdA-fractie vinden dat er in het wetsvoorstel een goede
balans gevonden is tussen rechtszekerheid enerzijds en randvoorwaardelijke beleidsruimte voor gemeenten anderzijds. Het wetsvoorstel voorziet
in kaders waaraan het verplichte gemeentelijke beleidsplan en gemeentelijke verordening moeten voldoen. Tevens zit er in het wetsvoorstel een
resultaatverplichting opgenomen waar de leden van de PvdA-fractie
tevreden mee zijn. Zij gaan er daarbij van uit dat het resultaat van het
onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte dat is neergelegd in de
weergave van het onderzoek, als besluit wordt aangemerkt waarin het
college weergeeft hoe de ondersteuning voor een individuele burger
wordt vorm gegeven.
De regering geeft aan met dit wetsvoorstel voort te bouwen op de
ervaringen die zijn opgedaan met de Wmo sinds 2007, en doet voorstellen
voor het uitbreiden van de verantwoordelijkheid van de gemeenten voor
maatschappelijke ondersteuning.
De leden van de PVV-fractie hebben hierover de volgende vragen. Over
welke ervaringen gaat het hier? Zijn dit goede ervaringen die navolging
vragen, of zijn dit slechte ervaringen die verbetering vragen? Het doel is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

12

de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning aan te passen aan de
veranderende eisen en omstandigheden. Mensen willen zo lang mogelijk
thuis kunnen wonen, de regie op hun eigen leven behouden en niet
eenzaam zijn. Waarom kan dat niet binnen de huidige Wmo en AWBZ?
Wat moet er binnen de huidige Wmo gewijzigd worden om deze doelen te
bereiken? Wat moet er binnen de AWBZ gewijzigd worden om deze
doelen te bereiken? Waarom zijn er volgens de regering binnen de huidige
wetten geen mogelijkheden tot het bieden van passende ondersteuning
aan mensen in hun eigen leefomgeving? Gaat het hier niet gewoon om
een ordinaire bezuinigingsoperatie, waarbij de gemeenten de kop van jut
worden, doordat zij wel de taken maar niet de centen krijgen?
De regering spreekt zichzelf tegen waar het gaat over het onderbrengen
van verpleging en verzorging onder de Zvw. Eerst wordt gesproken over
een versterking van de eerstelijnszorg, waarbij duurdere zorg, zoals
ziekenhuisopnames of intensieve zorg uit de Wlz wordt voorkomen. Maar
de bekostiging van de nieuwe aanspraak wijkverpleging in de Zvw zal zo
worden ingericht dat een prikkel ontstaat voor «ontzorgen» en het
vergroten van zelfredzaamheid. Hoe rijmt de regering dit met elkaar? Is dit
niet een prikkel voor de zorgverzekeraars om zorg af te wentelen op de
Wlz?
Samenwerking tussen gemeenten, verzekeraars en aanbieders «kan de
kwaliteit van de dienstverlening vergroten en de kosten beheersen, zo
wordt gesteld. Dat hier het woord kan staat en niet het woord zal, zegt iets
over de enorme onzekerheid die deze hele stelselwijziging met zich
meebrengt.
In deze wet is verankerd, dat mensen in eerste plaats zelf verantwoordelijkheid dragen voor de wijze waarop zij hun leven inrichten en deelnemen
aan de samenleving. Is de regering van mening dat de mensen dat nu niet
zelf doen? Zo ja, waaruit blijkt dat? In de MvT is de volgende passage
opgenomen: «Mensen die tot aan de inwerkingtreding van dit
wetsvoorstel voor hun begeleiding-gericht op bevordering, behoud of
compensatie van de zelfredzaamheid-een beroep kunnen doen op de
AWBZ, kunnen zich na de inwerkingtreding ervan, wenden tot de
gemeente. De gemeente zal beoordelen of iemand ten behoeve van de
zelfredzaamheid of participatie ondersteuning behoeft, en zo ja, in welke
vorm.» Hiermee wordt geïmpliceerd dat mensen die nu deze zorg vanuit
de AWBZ ontvangen deze zorg wellicht ten onrechte ontvangen. Graag
ontvangen deze leden een met cijfers onderbouwde reactie van de
regering (hoeveel mensen maken er nu onterecht gebruik van
AWBZ-zorg?).
De regering wil met deze wet innovatie in ondersteuning en ondersteunende diensten bevorderen en de omslag naar het bieden van maatwerk
in langdurige ondersteuning aan mensen markeren. Wat verstaat de
regering onder innovatie? Is dat de huishoudrobot? Is dat de tablet of PC?
Is dat de manier om ook eenzaamheid tegen te gaan?
Dit wetsvoorstel voorziet volgens de regering bewust in een grote mate
van beleidsruimte voor gemeenten om naar eigen inzicht, mogelijkheden
en gewoonten het buurtgericht werken verder te ontwikkelen en het
voorzieningenaanbod in te richten op de specifieke omstandigheden en
ondersteuningsbehoeften van hun inwoners. Hiermee krijgen gemeenten
de mogelijkheid om glashard «nee» te zeggen tegen mensen die
ondersteuning behoeven. Is dat de intentie van de regering? Zo neen, hoe
gaat de regering bewerkstelligen dat dit niet gaat gebeuren? Welke
instrumenten heeft zij om er voor zorg te dragen dat mensen in dit land
die ondersteuning nodig hebben dit ook krijgen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

13

Als het college van B en W besluit het verlenen van maatschappelijke
ondersteuning door derden te laten verrichten, geldt de openbare
aanbestedingsprocedure daarvoor niet, zo constateren de leden van de
PVV-fractie. Op zich een goede zaak, maar de adder onder het gras is dat
hiermee dus ook de mogelijkheid wordt opengehouden dat de gemeenten
zelf de maatschappelijke ondersteuning gaan organiseren. Hoe ziet de
regering dit voor zich? Is de gemeente dan ook gebonden aan de bepaling
dat er met de aanbieder voor haar in overleg moet worden getreden over
de overname van het betrokken personeel? Hoe gaat de gemeente
zorgdragen voor het op peil houden van de kennis en kwaliteit van dit
personeel?
De regering geeft aan in dit wetsvoorstel een balans te hebben gezocht
tussen waarborgen voor passende ondersteuning van goede kwaliteit en
voldoende rechtszekerheid voor mensen enerzijds, en de randvoorwaardelijke beleidsruimte voor gemeenten anderzijds. Waar bestaan die
waarborgen uit? Is dat de «belangrijke» waarborg die wordt gevormd
door de in het wetsvoorstel opgenomen resultaatverplichting? Het
resultaat is een schoon huis, dus we huren een schoonmaakbedrijf in. Het
huis is schoon, maar dat de cliënt zichzelf verwaarloost wordt niet
opgemerkt? Resultaat is behaald, maar wat is de meerwaarde van de
cliënt? Moet het resultaat niet gebaseerd zijn op kwaliteit van leven? Zo ja,
hoe denkt de regering dit te bewerkstelligen?
Zijn die eventuele waarborgen en de beleidsvrijheid van de gemeenten
niet tegenstrijdig aan elkaar? Naar de mening van de PVV-fractie staat de
beleidsvrijheid de waarborgen in de weg.
Daarnaast zijn in het wetsvoorstel basisnormen opgenomen waaraan de
geboden maatschappelijke ondersteuning dient te voldoen. Het
wetsvoorstel maakt de door gemeenten gecontracteerde aanbieders direct
verantwoordelijk voor het leveren van ondersteuning van goede kwaliteit.
De gemeenten moeten ook zelf voorzien in adequaat toezicht op de
naleving van de gestelde kwaliteitseisen. Is dit niet die slager die zijn
eigen vlees keurt? Ontstaat er geen spanning tussen de beleidsvrijheid
van gemeenten en het toezicht op de kwaliteit?
De nieuwe Wmo 2015 lijkt meer op een inspanningsverplichting tot het
voeren van een gesprek door gemeenten dan een waarborg voor de cliënt
op een langdurige vorm van ondersteuning. De mogelijkheden van de
gemeente tot het vragen van een financiële vergoeding naar vermogen
wordt met dit wetsvoorstel verruimd, zo lezen deze leden van de
CDA-fractie. Mensen met een laag inkomen kunnen door de gemeente
echter wel meer gericht worden ondersteund. Dit ondermijnt volgens deze
leden het principiële punt dat de Wmo van nu zorgt dat ook mensen met
middeninkomens gebruik kunnen maken van algemene en individuele
voorzieningen en naar draagkracht/draaglast meer eigen bijdragen
betalen. Het geeft te denken dat in de verordening opgenomen kan
worden dat de bijdrage voor een maatwerkvoorziening dan wel een PGB,
afhankelijk is van het inkomen en vermogen van de cliënt en zijn
echtgeno(o)t(e). Daarom willen deze leden graag weten hoe zij dit
concreet voor zich moeten zien, hoe de eigen bijdrageregeling er uit gaat
zien, en vanaf welk «laag inkomen» ziet de regering dat gemeenten
gericht kunnen ondersteunen.
Op pagina 3 van de MvT stelt de regering dat het voorzieningenniveau zal
gaan verschillen per gemeente. Al valt dit buiten de directe beïnvloeding
van de bewoner van de betreffende gemeente, toch wordt hij of zij hier
wel mee geconfronteerd. Of er bepaalde voorzieningen zijn hangt immers
vaak af van de historische context van een dorp of gemeenschap. Wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

14

vindt de regering van de suggestie om in overleg met de VNG een
onderzoek te doen naar een bepaald basisniveau aan verschillende
voorzieningen. Dan zijn gemeenten immers later in de Wmo-monitors te
vergelijken. Wat betreft de monitors vragen deze leden waar de regering
nu straks precies verantwoordelijk voor is? Waar wordt de informatie die
de regering verzamelt straks precies voor gebruikt? Mag die gebruikt
worden voor de eerste stappen in het kader van interbestuurlijk toezicht?
Op pagina 3 van de MvT stelt de regering verder dat de zorg in de wijk
erop gericht is dat mensen zo lang mogelijk thuis blijven. Deze leden van
de CDA-fractie zijn dezelfde mening als de regering toegedaan dat
mensen zo lang mogelijk thuis willen blijven wonen. Aangezien de
aanspraak wijkverpleging ook veelvuldig in dit wetsvoorstel wordt
genoemd en men steeds spreekt over zorg in de wijk vragen deze leden
hoe zij zorg in de wijk moeten zien. In dit wetsvoorstel lijkt het vooral van
toepassing op de grote en middelgrote steden. Hoe werkt dit voor kleine
gemeenten, voor gemeenten met meerdere kleine kernen? Graag
ontvangen zij een uitgebreide toelichting op dit punt. Daarbij, zo schatten
deze leden in, zijn de professionals veel tijd kwijt met overleggen, om de
aanspraak zorg in de wijk in praktijk vorm te geven, terwijl er tegelijkertijd
fors bezuinigd moet worden. Zij vragen of de regering hiervan een
verdeling heeft gemaakt. Hoeveel tijd in huis bij de burger die ondersteuning nodig heeft, en hoeveel tijd, moet de professional besteden aan
overleggen, vergaderen en afstemmen om de wijkaanpak te laten slagen?
Daarbij vragen deze leden of dit niet lastiger wordt, omdat de regering
nog steeds voornemens is delen van de oude AWBZ in een drietal
(nieuwe) wetten onder te brengen, en er voor de ontwikkeling van de
sociale wijkteams slechts € 10 mln. voor ruim 400 gemeenten beschikbaar
is.
Verder vragen de leden van de CDA-fractie of de wijkteams niet een
bureaucratische hobbel worden. Zij vermoeden dat hoge percentages van
de mensen die persoonlijke verzorging en/of verpleging krijgen dit korter
krijgen dan een jaar. Veelal betreft dit mensen die thuis verder moeten
herstellen na een ziekenhuisbezoek, of mensen die in het kader van
palliatieve zorg kortdurende persoonlijke verzorging en/of verpleging
krijgen. Deze leden vragen of hier niet eenvoudigweg een verpleegkundige op pad moet in plaats van eerst vergaderen in een sociaal
wijkteam.
Hoe ziet de regering dit?
Genoemde leden kunnen niet anders concluderen dat het «medisch
denken» zijn intrede doet in de Wmo. Medisch denken dat gericht is op
herstel of genezing. Realiseert de regering zich dat dit nu juist het verschil
is tussen de Zvw en de AWBZ? Mensen die gebruik maken van de Zvw
maken vaak voor een korte periode gebruik van zorg, terwijl mensen die
gebruik maken van zorg in de AWBZ dat vaak voor een lange periode
(langer dan 1 jaar) moeten doen, vaak voor de rest van een leven. De
leden van de CDA-fractie delen de wens van de regering dat mensen zo
kort mogelijk «in zorg» zijn, maar vragen wel of hier nu een realistisch
beeld van wordt gegeven, en hoe de regering dat voor zich ziet. Hoe moet
de gemeente mensen leiden naar meer zelfredzaamheid, als de zorgvraag
langdurig soms zelfs levenslang van aard is? Ook op pagina 12 wordt
hiernaar verwezen, waar staat dat mensen na verloop van tijd minder op
ondersteuning zijn aangewezen. Kan de regering uitleggen hoe zij dit voor
zich ziet bij iemand met een progressieve ziekte of een verstandelijke
handicap?
Is het niet realistisch te onderkennen dat er nu eenmaal mensen zijn die
de rest van hun leven aangewezen zijn op verschillende vormen van zorg
en ondersteuning?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

15

De regering stelt dat de maatwerkvoorziening ruimer is geformuleerd dan
de compensatieplicht in de Wmo. De leden van de CDA-fractie betwijfelen
echter of de burgers met een zorgvraag hiermee uit de voeten kunnen. Is
de regering het met deze leden eens dat een maatwerkvoorziening niet
gelijk is aan het compensatiebeginsel, omdat je immers voor de
maatwerkvoorziening niet zo snel in aanmerking komt? De wet wordt in
de MvT gekwalificeerd als een «nee, tenzij»-wet: «Het uitgangspunt is
geen toekenning, tenzij.» Het netwerk van de burger met een hulpvraag
zoals de buren, mantelzorgers, familie en vrienden zijn voor de gemeente
een voorliggende voorziening voordat men in aanmerking komt voor een
specifieke (individuele) maatwerkvoorziening. Het onderzoek dat als
gevolg van de wet gedaan moet worden wanneer iemand zich meldt met
een verzoek tot ondersteuning lijkt op een checklist in de afvalrace naar
een maatwerkvoorziening. Het college van burgemeester en wethouders
bepaalt wat passend is, en hoeveel ondersteuning zij van buren, mantelzorgers etc. verwachten. Door de forse bezuiniging ontstaat er druk bij
gemeenten zoveel mogelijk algemene voorzieningen toe te kennen en zo
weinig mogelijk maatwerkvoorzieningen. Volgens de leden van de
CDA-fractie is er sprake van een drietrapsraket Eerst wordt er naar familie
en sociaal netwerk gekeken, dan naar een algemene voorziening, en dan
een maatwerkvoorziening. Graag ontvangen zij een reactie op dit
standpunt.
De toelichting dat de Wmo 2015 noodzakelijk is om de bestaande praktijk
van De Kanteling op te nemen in deze nieuwe wet overtuigt vooralsnog
niet. Waarom heeft de regering er niet voor gekozen de bestaande Wmo
te specificeren?
In paragraaf 1.3 besteedt de regering aandacht aan basisnormen waaraan
de maatschappelijke ondersteuning moet voldoen. Het is voor de leden
van de CDA-fractie onduidelijk welke waarborgen er in dit wetsvoorstel
zijn opgenomen voor de individuele cliënt en zijn mantelzorger. Graag
ontvangen zij een toelichting.
De Raad van State stelt in zijn advies dat de afbakening tussen persoonlijke zorg, verpleging en begeleiding in praktijk niet altijd helder zijn, en
dat de nieuwe Wmo voor de begeleiding ook geen heldere afbakening
aangeeft. De vraag wanneer het nu begeleiding is of persoonlijke zorg is
niet altijd helder te maken. De criteria ontbreken hiervoor. Genoemde
leden zijn bang dat dit in praktijk zal leiden tot het afschuiven naar andere
wetgeving zoals de Zvw. Houdt het onderscheid tussen de persoonlijke
verzorging en de ondersteuning bij Algemene Dagelijkse Levensverrichting helder omschreven. Hoe voorkom je afschuifrisico’s tussen
verzekeraars en gemeenten en het kastje-en-de-muur-effect voor
kwetsbare burgers? Hoe ziet de regering dit?
Deze leden van de D66-fractie constateren dat de regering ervoor heeft
gekozen om een geheel nieuwe wet te maken, in plaats van een wijziging
van de bestaande Wet maatschappelijke ondersteuning. Graag ontvangen
deze leden een toelichting op deze keuze.
De regering wil met de voorgenomen decentralisatie van taken op het
terrein van ondersteuning, waar voorliggend wetsvoorstel de concrete
uitwerking van vormt, de innovatie in ondersteuning en ondersteunende
diensten bevorderen, zo begrijpen deze leden. Ontegenzeggelijk is er de
laatste jaren in het kader van projecten als «De Kanteling» al ruimschoots
geëxperimenteerd met nieuwe werkvormen, maar hoe zal voorliggend
wetsvoorstel daar een nieuwe impuls aan kunnen geven? Genoemde
leden verzoeken de regering op dit punt om een nadere beschouwing,
waarbij zij verzoeken nadrukkelijk te betrekken in hoeverre er tijdens de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

16

transitieperiode alsook in de toekomst ruimte wordt geboden aan nieuwe,
innovatieve zorgaanbieders, aan kleine zorgaanbieders en aan kleinschalige woon- en zorginitiatieven. Hoe zullen nieuwe toetreders worden
gestimuleerd? In hoeverre omvat de nieuwe wet op dat punt minder
regels ten opzichte van de bestaande Wmo? In hoeverre biedt de wet
ruimte aan bestaande en nieuwe toetreders om, bij wijze van experiment
of pilot, nieuwe werkvormen te introduceren die mogelijk niet of niet
volledig (kunnen) voldoen aan het geldend kader van wet- en regelgeving?
Deze leden van de D66-fractie lezen dat elke gemeente deel zal moeten
uitmaken van een voldoende stevig samenwerkingsverband voor de
uitvoering van de decentralisatieoperatie. Ten behoeve van de Wmo is
sprake van 43 samenwerkingsverbanden, die per 1 januari 2014 operationeel zouden moeten zijn. Hoe verhouden deze 43 verbanden zich tot de
41 samenwerkingsregio’s ten behoeve van de jeugdzorg? In hoeverre is
sprake van congruentie tussen deze regio’s? Zijn deze 43 verbanden naar
de mening van de regering voldoende robuust? Zijn de 43 verbanden
inmiddels daadwerkelijk operationeel? Wat moet in dit verband onder
«operationeel» worden verstaan? Op welke wijze wordt de democratische
legitimiteit van de regionale samenwerkingsverbanden geborgd?
De taken van gemeenten in het sociaal domein worden met onderhavig
wetsvoorstel, alsook met de Jeugdwet, aanzienlijk uitgebreid, zo
constateren deze leden van de D66-fractie. Op welke wijze zal een goede
aansluiting tussen de verschillende wetten worden geborgd?
Deze leden van de D66-fractie lezen in de MvT dat gemeenten verplicht
kunnen worden samen te werken, als dat voor doeltreffende en
doelmatige uitvoering van de wet aangewezen is. Wat moet in dit verband
onder een «doeltreffende en doelmatige uitvoering» worden verstaan?
Vooralsnog ziet de regering echter nog geen reden om van rijkswege
samenwerking voor specifieke onderdelen op te leggen. Op basis welke
criteria en door wie zal worden bepaald dat verplichte samenwerking voor
de hand ligt? Kan de regering dit concreet maken, bijvoorbeeld aan de
hand van een voorbeeld?
Genoemde leden constateren dat indien het college ervoor kiest om
maatschappelijke ondersteuning door derden te laten verrichten, daarvoor
de openbare aanbestedingsprocedure niet van kracht zal zijn. Hoe
verhoudt dit zich tot Europese regelgeving? Graag ontvangen zij op dit
punt een toelichting van de regering.
Deze leden van de D66-fractie constateren dat de regering verwacht dat
gemeenten hun inwoners zullen betrekken bij de vormgeving van het
lokale beleid. In het wetsvoorstel is opgenomen dat gemeenteraden in
een verordening zullen moeten vastleggen op welke wijze zij dit zullen
doen. Genoemde leden vragen waarom de regering ervoor heeft gekozen
om in voorliggend wetsvoorstel de rol voor de gezamenlijke vertegenwoordigers van representatieve organisaties van de kant van vragers op
het gebied van maatschappelijke ondersteuning, zoals opgenomen in de
huidige Wmo, in voorliggend wetsvoorstel niet langer specifiek te borgen,
maar het te houden bij het meer algemene «ingezetenen». Graag
ontvangen zij op dit punt een nadere toelichting. Zij verzoeken de regering
daarbij ook de betekenis van voorliggend wetsvoorstel voor de huidige
Wmo-raden te betrekken.
Deze leden van de D66-fractie lezen dat de regering verwacht dat
gemeenten op lokaal niveau nadere uitwerking zullen geven aan de
uitgangspunten van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

17

een handicap. Op basis waarvan spreekt de regering deze verwachting
uit? Hoe zal zij dit onder de aandacht van gemeenten brengen en
gemeenten daarin ondersteunen? Is voorliggend wetsvoorstel getoetst
aan het VN-verdrag en wat waren daarvan de uitkomsten?
Deze leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat met deze wet
voor een andere koers is gekozen dan de wijziging die voorlag in 2012.
Kan de regering nader verduidelijken waarom er niet voor gekozen is om
de wetswijziging die voorlag in 2012 te actualiseren?
Genoemde leden begrijpen dat de regering met deze wet de betrokkenheid van mensen bij elkaar wil vergroten. Zo zal er een groter beroep
gedaan worden op het sociale netwerk van mensen en daar waar mogelijk
ook op vrijwilligers. In de MvT schrijft de regering dat zij wil inzetten op
vrijwilligerswerk. Op welke wijze worden vrijwilligersorganisaties
ondersteund? Is de regering met deze leden van opvatting dat veel
vrijwilligers afhankelijk zijn van coördinatie en toerusting van vrijwilligersorganisaties? Is de regering bereid om de nu nog veelal landelijk
werkende vrijwilligersorganisaties financieel te ondersteunen zodat ook zij
de omslag naar lokaal beleid kunnen maken? Hoe kijkt de regering aan
tegen het voorstel van stichting Present om in de wet op te nemen dat
gemeenten bij Wmo aanbestedingsrondes door zorg- en welzijnaanbieders het criterium «samenwerken met informele zorg en vrijwilligers»
mee te laten wegen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader te
verduidelijken waarom er niet voor gekozen is om in de wet zelf nadrukkelijk aandacht te besteden aan specifieke cliëntengroepen, zoals deze zijn
benoemd in de brief van november 2013. Deze leden noemen onder
andere het voorbeeld van de doventolk en zorg voor mensen met een
extramurale indicatie terwijl deze thuis wonen. Ook missen genoemde
leden aandacht in de MvT voor de zorgstandaard dementie, waarom
wordt deze standaard niet genoemd?
Genoemde leden merken het volgende op over de afbakening tussen de
verschillende wetten waarin de langdurige zorg wordt geregeld. De Wmo
2015 omvat ondersteuning gericht op zelfredzaamheid, participatie en
opvang. De Wlz zal zich richten op complexe, intensieve langdurige
24-uurzorg en permanent toezicht. Deze leden lezen in de wet of in de
MvT van de Wmo 2015 niet terug op welke wijze gemeenten invulling
dienen te geven aan kortdurende 24-uurszorg? Deze leden menen dat
voor een deel van de doelgroepen die straks onder de gemeente valt deze
zorg wel degelijk al dan niet op afroep door de gemeenten geregeld dient
te worden.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat er in de MvT terecht
wordt ingegaan op de mogelijkheid dat een betrokkene het niet eens kan
zijn met het uiteindelijke besluit over een maatwerkvoorziening of PGB
van de gemeente. Waarom is er niet voor gekozen om cliënten de
mogelijkheid te bieden om geschillen over de uitvoering van de Wmo te
kunnen voorleggen, zoals wel is vastgelegd in de Zorgverzekeringswet
aan een onafhankelijke instantie?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het van belang is dat
burgers in het kader van de participatiesamenleving een stevige positie
moeten krijgen om mee te denken bij gemeentelijk beleid. Op welke wijze
krijgen burgers een centrale en integrale rol in het sociale domein?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

18

Door de bezuinigingen die de regering tegelijkertijd met overheveling
doorvoert, is het financiële kader voor gemeenten krap. De leden van de
GroenLinks-fractie vrezen dat de bezuinigingen te groot zijn om
gemeenten de ruimte te geven aan de ambities van dit wetsvoorstel te
voldoen. Deze leden vinden het zorgelijk dat de regering horende doof lijkt
te zijn voor de zorgen die bij gemeenten bestaan, zeker waar het gaat om
de financiële kaders van de wet.
De omslag die in de zorg gaat worden doorgevoerd, hoort wat deze leden
betreft zorgvuldig te gebeuren. Is de regering van mening die omslag met
het huidige proces zorgvuldig gebeurt? De voorganger van de huidige
Staatssecretaris heeft eerder al een wetsvoorstel opgesteld om de functie
begeleiding over te hevelen uit de AWBZ naar de Wmo. Ook een
ingrijpende verandering, maar een minder ingrijpende dan de hervorming
die deze regering voor ogen staat. Toch was er bij het wetsvoorstel voor
overheveling van de functie begeleiding afgesproken dat er minimaal een
jaar tijd zou zitten tussen behandeling in de Staten-Generaal en de
inwerkingtreding van die wet. Dit om een zorgvuldige overgang te kunnen
waarborgen en gemeenten de mogelijkheid te geven zich goed voor te
bereiden. Met het voorliggend wetsvoorstel en de andere voornemens
voor hervorming van de langdurige zorg zijn niet alleen ingrijpender
maatregelen gemoeid, ze gaan ook gepaard met fikse bezuinigingen, die
al direct bij inwerkingtreding van de wetten gaan gelden. Ook wordt het
takenpakket van gemeenten fors uitgebreid als gevolg van andere
decentralisaties als de Jeugdwet en de Participatiewet. Waarom is bij dit
wetsvoorstel niet afgesproken dat er minimaal een jaar tussen behandeling in de Staten-Generaal en inwerkingtreding zit? Is de regering nog
steeds van mening dat inwerkingtreding van voorliggend wetsvoorstel
per 1 januari 2015 verantwoord is? Heeft de regering alternatieve
scenario’s achter de hand, mocht duidelijk worden dat gemeenten zich
onvoldoende hebben kunnen voorbereiden? De leden van de GroenLinksfractie krijgen graag meer uitleg waarom er niet gekozen wordt voor een
gefaseerde invoering. Is de regering bereid dat alsnog te heroverwegen,
gezien de grote zorgen bij bijvoorbeeld gemeenten, patiëntenorganisaties
en zorgaanbieders over een verantwoorde invoering per 1 januari 2015?
Gezien de grote zorgen die bestaan over de voorgenomen inwerkingstredingsdatum vragen genoemde leden of voor de regering de bezuiniging
of een zorgvuldige transitie naar zorg aan huis centraal staat.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat er grote samenhang
en wisselwerking is tussen de verschillende wetten die uitvoering moeten
geven aan de hervorming van de langdurige zorg. Echter, van de
wetsvoorstellen van de Wet langdurige zorg en de wijziging van de
zorgverzekeringswet is nog te weinig bekend om de samenhang te
kunnen beoordelen.
Een goede beoordeling van voorliggend wetsvoorstel is voor deze leden
niet goed mogelijk zonder de wetsteksten van de samenhangende wetten.
Zij zijn van mening dat snel duidelijkheid moet komen over de samenhang
van de wetten, de financiering van die wetten en de financiële consequenties hiervan voor burgers. Goede zorg en ondersteuning moet voor
iedereen toegankelijk en betaalbaar zijn. Om dat in te kunnen schatten,
willen deze leden de verschillende wetswijzigingen in samenhang kunnen
beoordelen. Is de regering bereid om de Wet langdurige zorg, de Wmo
2015 en de wijziging van de zorgverzekeringswet in samenhang te
bespreken in de Kamer? Op welke wijze denkt de regering de Kamer
voldoende inzicht te kunnen geven in de samenhang en afbakening van
de verschillende wetten, zodat zij een goed oordeel kunnen vormen?
Wanneer bestaat meer inzicht in de financiële gevolgen voor mensen?
Overweegt de regering de huidige plannen nog aan te passen, wanneer
blijkt dat bijvoorbeeld de premie voor de zorgverzekeringswet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

19

komende jaren flink gaat stijgen als gevolg van de maatregelen? Gaan zij
de plannen wijzigen wanneer toch blijkt dat de hervormingen leiden tot
lastenverzwaring voor mensen en het bedrijfsleven?
Voor een goede uitwerking van voorliggende wet, is het belangrijk dat
gemeenten goed met deze wet uit de voeten kunnen, gezien de verantwoordelijkheid die zij krijgen voor zorg in de buurt. De leden van de
GroenLinks-fractie horen graag van de regering hoe zij terugkijken op de
samenwerking en het overleg met gemeenten in de afgelopen periode.
Kan de regering uitleggen waarom voorliggend wetsvoorstel naar de
Kamer is gestuurd, terwijl op dat moment duidelijk was dat daags daarna
de uitslag van deze ledenraadpleging van de VNG over de afspraken over
het wetsvoorstel bekend zou worden? Als de regering hecht aan een
goede samenwerking met gemeenten, waarom is dat moment dan niet
afgewacht? Over de reactie van de regering op de uitkomst van deze
ledenraadpleging door de VNG hebben genoemde leden opmerkingen. Zij
vinden het optuigen van een overlegcircuit onvoldoende antwoord op de
zorgen bij gemeenten. Zij vragen daarom een reactie op de zorgen bij
gemeenten over de financiële kaders van de wet. In 2015 behouden
mensen die nu AWBZ-zorg ontvangen en waarvan de zorg wordt
overgeheveld naar gemeenten, hun recht op zorg. Deelt de regering de
constatering deze leden dat dit de regelruimte van gemeenten om de
uitgaven aan zorg te beïnvloeden flink beperkt? Waarom heeft de regering
geen budget gekoppeld aan deze geleidelijke overgang?
De leden van de GroenLinks-fractie vrezen dat de invoeringsdatum van
voorliggende wet niet haalbaar is. Allereerst achten zij de bezuinigingen te
groot om aan de doelstellingen van de wet te voldoen en alle mensen de
zorg te bieden die zij nodig hebben. Maar ook de tijd die gemeenten
hebben om zich voor te bereiden op de invoering wordt te kort. Is de
regering echt van mening dat gemeenten genoeg informatie hebben om
zich nu al voor te kunnen bereiden? Dat zijn namelijk niet de signalen die
deze leden ontvangen. Zo kunnen gemeenten nog niet beginnen met het
voorbereiden van de zorginkoop, omdat zij nog niet weten wie de mensen
zijn voor wie zij straks die zorg moeten regelen, welke zorgvraag zij
hebben en met welk aanbod zij geholpen zouden zijn. De leden van de
GroenLinks-fractie roepen de regering daarom op af te zien van plotsklaps
invoeren van voorliggend wetsvoorstel en in te zetten op een geleidelijke
invoering. Zij roepen de regering daarom op van 2015 een overgangsjaar
te maken, waarin gemeenten minder financiële risico’s lopen en de ruimte
krijgen om te experimenteren met de manier waarop zij zorg in de buurt
willen vormgeven. Genoemde leden zijn van mening dat de zorg aan huis
te belangrijk en te kwetsbaar is om op te bezuinigen. Als de regering toch
vasthoudt aan de voorgenomen bezuiniging, dan zijn de leden van de
GroenLinks-fractie van mening dat gemeenten de ruimte moet worden
gegeven de omslag te maken en dat dan een gefaseerde bezuiniging meer
op zijn plaats zou zijn.
Zeker gezien de snelle overgang vrezen deze leden dat als aan het huidige
pad vastgehouden wordt, mensen tussen wal en schip terecht komen. Het
is daarom een minimale vereiste dat er rapid response teams worden
ingericht, een vliegende brigade die snel ingezet kan worden om te
voorkomen dat mensen zonder noodzakelijke zorg komen te zitten. De
leden van de GroenLinks-fractie krijgen graag meer uitleg van de regering
over de manier waarop zij dit in wil richten. Kunnen mensen zich zelf bij
deze teams melden? Kunnen deze teams snel en in individuele situaties
optreden? Binnen welke termijn zullen zij dat kunnen doen, en ebben zij
budget om snel noodzakelijke zorg op gang te krijgen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

20

De leden van de GroenLinks-fractie maken zich grote zorgen over de
uitwerking van voorliggend wetsvoorstel op de positie van mensen die
werken in de zorg. Met de bezuinigingen gaat een flinke krimp van
werkgelegenheid in de zorg gepaard. Het verbaast deze leden dat in de
MvT weinig aandacht wordt besteed aan de gevolgen van voorliggend
wetsvoorstel voor mensen die in de zorg werken en de maatregelen die
de regering neemt om de positie van mensen die werken in de zorg te
beschermen. Genoemde leden zouden daarom graag zien dat de regering
nader ingaat op de positie van mensen die werken in de zorg.
De band die tussen zorgverlener en zorgvrager bestaat is erg belangrijk.
De leden van de GroenLinks-fractie zouden graag zien dat de onzekerheid
die met deze wetswijziging gepaard gaat, zoveel mogelijk beperkt blijft. Is
de regering bereid een overnameplicht voor personeel in te voeren, zodat
zorgverleners met behoud van rechten bij een eventuele nieuwe
aanbieder aan de slag kunnen en de cliënt-zorgverlenerrelatie zoveel
mogelijk in stand blijft? In de onlangs aangenomen Jeugdwet is ook een
bepaling opgenomen over het in stand houden van de cliëntzorgverlenerrelatie. Sluiten deze bepaling en de bepalingen in
voorliggend wetsvoorstel over de overname van personeel na aanbesteding op elkaar aan, zo vragen deze leden.
Daarnaast krijgen de leden van de GroenLinks-fractie graag een reactie op
de zorgen van waarnemer Borstlap dat er een omvangrijk zwart circuit zal
gaan ontstaan rondom huishoudelijke zorg of dat er mogelijk een
verschuiving naar de alfahulpconstructie ontstaat. Deelt de regering deze
zorgen en wat doet zij om te voorkomen dat mensen in de zorg zonder
goede of met slechtere arbeidsvoorwaarden aan de slag moeten? Is de
regering bereid maatregelen te nemen om te voorkomen dat er een
verschuiving naar de alfahulpconstructie gaat ontstaan? Kan de regering
onderzoeken op welke wijze schijnconstructies in de zorg tegen kunnen
worden gegaan? Is de regering bereid te onderzoeken op welke manier
een systeem van dienstencheques kan worden ingevoerd om een betere
positie van werknemers in de zorg te garanderen?
De regering verwacht dat gemeenten, mede op basis van voorliggend
wetsvoorstel, meer in zullen zetten op preventie. De leden van de
GroenLinks-fractie zien een belangrijke rol voor de wijkverpleging
wanneer het gaat om preventie. Op welke manier geeft voorliggend
wetsvoorstel ruimte aan wijkverpleging om die rol op te pakken? Is de
regering ervan overtuigd dat het gemeenten en verzekeraars lukt om
goede afspraken te maken over de rol van de wijkverpleegkundige in het
voorkomen van zorg, in preventie en signalering? Kan de regering
aangeven of de bekostiging van wijkverpleegkunde daar ook voldoende
ruimte en prikkel voor zal bieden? Wat is de reactie van de regering op het
voorstel om in de afspraken tussen verzekeraars en gemeenten op te
nemen dat een vast percentage van de premies moet worden bestemd
voor de financiering van preventieve activiteiten?
De leden van de GroenLinksfractie krijgen graag meer uitleg over het
fundamentele verschil tussen de compensatieplicht in de huidige Wmo en
de resultaatsverplichting in voorliggend wetsvoorstel. Klopt het dat de
maatwerkvoorziening in voorliggend wetsvoorstel ruimer is geformuleerd
dan de compensatieplicht in de huidige Wmo? Deze leden krijgen graag
meer uitleg van de regering over de keuze voor de maatwerkcompensatie
en willen daarbij ook weten wat de effecten van deze keuze zijn voor de
rechtspositie van mensen. Kunnen mensen zich blijven beroepen op
eerdere uitspraken over het compensatiebeginsel? Wat zijn volgens de
regering de verwachte gevolgen van de Wmo 2015 op de eigen regie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

21

keuzevrijheid en waardigheid van mensen met een beperking en hun
mantelzorgers?
Voorliggend wetsvoorstel moet een omslag in gang zetten naar meer zorg
aan huis. De leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat als
langer thuis blijven wonen uitgangspunt is, er dan ook voldoende
passend woningaanbod dient te zijn. Deelt de regering de mening dat er
op dit moment onvoldoende geschikte huisvesting beschikbaar is? De
Raad voor leefomgeving en infrastructuur (Rli) heeft bijvoorbeeld
geconstateerd dat er nog niet overal een passend woningaanbod is met
zorg en servicevoorzieningen in de buurt. Wat is de reactie van de
regering op het idee om regionale woon-zorgplannen komen waarin
afspraken staan over de benodigde ontwikkelingen en de tijd waarbinnen
dat gerealiseerd wordt, zodat mensen niet tussen wal en schip vallen? Op
welke manier zet de regering zich in om wel voldoende passend
woningaanbod te realiseren?
Gemeenten hebben in dit wetsvoorstel een hoge mate van beleidsvrijheid
toebedeeld gekregen, zo lezen de leden van de 50plus-fractie. Zij mogen
zelf hun verordening vaststellen en aanvullende kwaliteitseisen formuleren. Dit wordt beargumenteerd met het feit dat er dan beter maatwerk
geleverd kan worden. Echter, deze leden lezen dat in eerste instantie
zoveel mogelijk ingezet wordt op algemene voorzieningen en pas in de
laatste plaats op de inzet van een maatwerkvoorziening. Hoe verhoudt
zich dat tot elkaar? De beleidsvrijheid van gemeenten, van waaruit ook
een verschil in voorzieningen volgt, schept hiermee rechtsongelijkheid
tussen inwoners van verschillende gemeenten. Hoe verhoudt zich dit tot
het algemene gelijkheidsbeginsel?
In het wetsvoorstel is terecht opgenomen dat burgers invloed moeten
kunnen uitoefenen op de lokale beleidsvoorstellen. De gemeenten mogen
dit binnen ruime kaders echter ook zelf invullen. De burger moet gevraagd
en ongevraagd invloed kunnen uitoefenen op onder meer verordening en
het voorzieningenniveau. Maar op welke wijze wordt die invloed
uitgeoefend, zo vragen de leden van de 50plus-fractie Invloed uitoefenen
is een breed begrip. Gaat het dan bijvoorbeeld om een commissie die
advies kan geven? Hoe bindend is dit advies dan voor de gemeente? Zijn
er nog andere manieren denkbaar?
In de MvT wordt aangegeven dat er bij het verlenen van maatschappelijke
ondersteuning in principe moet worden uitgegaan van een algemene
voorziening. Pas als alle mogelijkheden niet toereikend blijken (algemene
voorziening, gebruikelijke hulp, mantelzorg, etc.) moet de gemeente een
maatwerkvoorziening treffen. Dit roept bij de leden van de 50plus-fractie
meerdere vragen op. De eerste vraag is hoe opportuun dit is. Pas als alle
hulpbronnen zijn uitgeput kan er een maatwerkvoorziening worden
geboden. Genoemde leden staan op het standpunt dat juist vertraging of
uitstel van maatwerkvoorziening kan leiden tot overbelasting van
mantelzorgers. Uitgangspunt is toch dat overbelasting bij mantelzorgers
juist voorkomen dient te worden? Dat betekent toch dat in een eerder
stadium de meest effectieve hulp moet worden ingezet?
Dat is ook van belang voor de combinatie formele en informele zorg, die
steeds belangrijker wordt. De tweede vraag is of er wel voldoende
maatwerkvoorzieningen geleverd kunnen worden, gezien het krimpende
budget dat gemeenten ter beschikking hebben. Worden zij niet
gedwongen alleen maar algemene voorzieningen te leveren? De derde
vraag is in hoeverre de wens van de betrokkene wordt meegenomen in
het geheel. Als voorbeeld: een alleenwonende oudere die niet meer zelf in
zijn warme maaltijd kan voorzien, wordt wellicht naar een nabijgelegen
verpleeghuis gestuurd om daar de maaltijd te gebruiken, terwijl hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

22

misschien liever alleen eet in zijn vertrouwde omgeving. In hoeverre is en
blijft er ruimte over voor de wens van de cliënt?
In het wetsvoorstel wordt meer en meer uitgegaan van het inroepen van
hulp vanuit de sociale omgeving. Er wordt van aanvragers verwacht dat
zij in eerste instantie een beroep doen op hun sociale omgeving alvorens
hulp via een algemene of in laatste instantie een maatwerkvoorziening in
te roepen. De leden van de 50plus-fractie zijn van mening dat dit het
gevaar van overbelasting van de sociale omgeving vergroot. Om een
goed samenspel van informele en formele zorg te bereiken, moet in een
vroeg stadium gekeken worden hoe beiden elkaar kunnen versterken. Ook
in het kader van preventie is dat van groot belang. Realiseert de regering
zich dat juist met vroegtijdig ondersteuning mantelzorgers hun belangrijke taak langer kunnen volhouden en dat daardoor juist kosten worden
bespaard?
2. De verantwoordelijkheid van de gemeente
Mensen met dementie worden onder de aanspraak wijkverpleging
gepositioneerd, zo lezen de leden van de VVD-fractie. Geldt dit voor alle
vormen en «zwaarten» van dementie? Hoe is de overlap met de Wmo
voor deze doelgroep?
Hoe ziet de regering het onderscheid tussen algemene dagelijkse
levensverrichtingen samenhangend met begeleiding in de Wmo enerzijds
en met Persoonlijke Verzorging volgens de Zvw anderzijds?
Is het op grond van voorliggend wetsvoorstel zo dat iemand die zorg op
grond van de Wlz ontvangt, op geen enkele wijze Wmo-zorg/
ondersteuning zal ontvangen? Hoe vindt de afbakening van de Zvw ten
opzichte van de nieuwe Wmo plaats, zodat er geen mensen tussen wal en
schip vallen en er ook geen sprake zal zijn van afschuifgedrag tussen deze
systemen?
De regering geeft terecht aan dat veiligheid in de zin van veiligheid in de
thuissituatie van belang is voor participatie. Expliciet wordt gezegd dat de
term veiligheid niet op justitiële zin ziet. Is de regering het met de leden
van de VVD-fractie eens dat juist ook veiligheid buitenshuis, in de wijk en
buurt een belangrijke factor is voor participatie en het tegengaan van
eenzaamheid?
Gemeenten moeten in hun verordening eisen stellen aan de bedrijfsvoering en bedrijfsstructuur van aanbieders. Is de regering het met deze
leden eens dat kwaliteit van zorg en ondersteuning voorop moet staan, en
niet zozeer de structuur van de aanbieder? Leidt dit niet tot onnodige
bureaucratie en het uitsluiten van nieuwe, innovatieve aanbieders? Wat
denkt de regering met deze eisen te bereiken?
De leden van de PvdA-fractie ondersteunen, zoals hierboven vermeld,
de visie van de regering om gemeenten verantwoordelijk te maken voor
de maatschappelijke ondersteuning en ook dit wetsvoorstel te laten
bijdragen aan het realiseren van een inclusieve samenleving. Deze leden
zijn er van overtuigd dat mensen met een chronische zieke of beperking
zoveel mogelijk mee moeten kunnen doen, net als ieder ander in onze
samenleving. Door zelfredzaamheid, eigen kracht en participatie te
stimuleren, kunnen mensen zo lang mogelijk in de eigen omgeving blijven
wonen en zo veel mogelijk meedoen. Deze leden vinden dit een zeer
belangrijk doel.
De gemeenten worden verantwoordelijk voor de ondersteuning bij de
algemeen dagelijkse levensverrichtingen (ADL) die nauw samenhangt met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

23

de ondersteuning die is gericht op behoud of verbetering van de
zelfredzaamheid. Het gaat dan vooral om ondersteuning aan mensen met
een zintuiglijke of verstandelijke beperking of met psychiatrische
problematiek, valt te lezen in de MvT. Cliënten met vooral verpleging en
verzorging gaan onder de functie wijkverpleging vallen. De leden van de
PvdA-fractie zijn tevreden met deze goede zorginhoudelijke oplossing.
Wel zouden deze leden graag een overzicht ontvangen van de verdeling
van zorgvragen over verschillende groepen cliënten. Zijn er ook cliënten
waarbij de ondersteuning bij de ADL voornamelijk gericht is op behoud of
verbetering van de zelfredzaamheid, maar waar af en toe verpleging ook
noodzakelijk is? Hoeveel van deze cliënten zijn er? Hoe wordt omgegaan
met deze cliënten? Hoe wordt bij hen goede zorg georganiseerd zonder
teveel bureaucratie en betrokken hulpverleners? Lopen cliënten het risico
alsnog (hetzij soms tijdelijk) tegen een knip in zorg aan te lopen?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat gemeenten zoveel mogelijk
moeten inzetten op het bieden van algemene voorzieningen en ondersteuning van de zelfredzaamheid van mensen. Zij vragen of hier ook een
stimulans voor gemeenten lijkt te zijn om zo min mogelijk maatwerkvoorzieningen in te zetten. Is de regering het met deze leden eens dat vooral
passende ondersteuning centraal moet staan in dit wetsvoorstel, en dat
mensen moeten kunnen rekenen op een vangnet waar nodig? Kan de
regering een toelichting geven?
De leden van de PvdA-fractie delen de visie van de regering dat het
beleidsplan pas kan worden vastgesteld na zorgvuldige afweging en
uitgebreide consultatie van ingezetenen van de gemeente. De regering
gaat er hierbij vanuit dat de bestaande praktijk, om naast ingezetenen ook
vrijwilligersorganisaties, aanbieders en cliënten en hun vertegenwoordigers bij de consultatie te betrekken. Welke garanties biedt het voorliggende wetsvoorstel hiervoor? Waar kunnen burgers of organisaties
terecht als zij zich in een gemeente niet betrokken voelen bij het
beleidsplan?
Er wordt in het voorliggende wetsvoorstel, naar tevredenheid van de
leden van de PvdA-fractie, aandacht besteed aan veiligheid in de
gemeenten. Op welke wijze wordt het voorkomen van ouderenmishandeling betrokken bij de maatschappelijke ondersteuning? De leden van de
fractie van de PvdA constateren dat ouderenmishandeling onder andere
ontstaat door overbelaste mantelzorgers. Hoe wordt in dit kader aandacht
besteed aan het voorkomen van ouderenmishandeling? Welke rol hebben
gemeenten hierin?
De leden van de PvdA-fractie zijn het eens met de regering dat, teneinde
goede zorg en ondersteuning bij mensen in de buurt te realiseren,
samenwerking op lokaal niveau tussen gemeenten en zorgverzekeraars
cruciaal is, en dat zorgverzekeraars en gemeenten gezamenlijke doelen
hebben: het vergroten van de kwaliteit van dienstverlening, het beheersen
van de kosten en het delen van informatie over de zorg- en ondersteuningsvraag van cliënten. In de MvT lezen deze leden dat de regering van
zorgverzekeraars en gemeenten verwacht dat zij actief investeren in
onderlinge samenwerkingsafspraken. Waarop is deze verwachting
gebaseerd? Deze leden vinden dat de wet nog te weinig de samenwerking
tussen gemeenten en verzekeraars borgt en teveel uit gaat van
verwachten. Naar aanleiding van overleg met de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG) zijn er verdere toezeggingen gedaan over de borging
van samenwerking tussen verzekeraars en gemeenten (afschrift van brief
aan de VNG, Kamerstuknummer 33 841, nr. 6). Daar zijn deze leden
tevreden mee. Het lost echter nog niet alle vragen en zorgen op voor deze
leden. Hoe voorkomt de regering afschuiving van verantwoordelijkheden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

24

tussen de Zvw en de Wmo, of andersom? Hoe worden gemeenten en
verzekeraars geprikkeld tot ontzorgen, het vergroten van de zelfredzaamheid en tot de inzet van meer preventie en welzijn? Hoe worden
«shared savings» tussen gemeenten en verzekeraars inzichtelijk gemaakt
en geborgd in de samenwerking? Hoe wordt samenwerking gerealiseerd
in gebieden waar geen dominante verzekeraar is of waar geen samenwerking bestaat tussen een aantal kleine gemeenten? De leden van de
PvdA-fractie vragen of het mogelijk is samenwerking als voorwaarde te
stellen voor de toedeling van de nieuwe middelen voor wijkverpleging en
sociale wijkteams. In bovenstaand stuk zijn al vragen gesteld over het
versterken van de positie van de gemeente ten opzichte van de verzekeraar. Is het tevens mogelijk om namens alle zorgverzekeraars één
overlegpartner te realiseren die met gemeenten aan tafel gaan? Hoe
kunnen ook gemeenten samenwerken zodat er meer in regionaal verband
bijvoorbeeld door gemeenten en verzekeraars overlegd wordt? Waarover
zouden volgens de regering afspraken over gemaakt moeten worden?
Hoe kan de inhoud van de afspraken verder geborgd worden?
De leden van de PvdA-fractie zien in de zorg thuis een cruciale rol
weggelegd voor de wijkverpleegkundige. Deze leden willen dat wijkverpleegkundigen een belangrijke rol gaan spelen in het versterken van de
eerstelijnszorg en het mogelijk maken van behandeling in de eigen
leefomgeving van de patiënt. Daarnaast zien genoemde leden voor
wijkverpleegkundigen een belangrijke rol in het voorkomen van ziekte. Zij
werken immers in de leefomgeving van risicogroepen en kunnen
problemen en klachten vroegtijdig signaleren. Wijkverpleegkundigen
kunnen als geen ander als zichtbare schakel in de wijk fungeren tussen
verschillende zorglagen en professionals.
De leden van de PvdA-fractie pleiten ervoor dat wijkverpleegkundigen
naast een signalerende en verwijzende rol ook als beslisser en zorgverlener moeten kunnen gaan fungeren. Dit is belangrijk om zorg dichtbij
huis aan te kunnen bieden en om de zorg betaalbaar te houden.
Bovendien kan alleen dan een goede afstemming plaats vinden tussen
maatschappelijke ondersteuning en zorg in de eerste lijn. Hoe gaat de
regering dit organiseren en in hoeverre kent de wet voldoende
waarborgen? Verder vinden genoemde leden het belangrijk dat wijkverpleegkundigen als zichtbare schakel een spilfunctie kunnen vervullen
tussen verschillende zorgaanbieders, zorgdomeinen, welzijnswerk en
vrijwilligers. Goede afspraken tussen zorgverzekeraars en gemeenten zijn
ook hiervoor onmisbaar. Deze leden zijn blij met de toezegging dat,
wanneer er in een gemeente een sociaal wijkteam aanwezig is, de
wijkverpleegkundige hierin moet participeren. Maar hoe gaat de regering
deze afspraken verder faciliteren zodat integrale zorg goed van de grond
komt, en wijkverpleegkundigen op de gewenste manier worden gepositioneerd? De leden van de PvdA-fractie wijzen er op dat preventie door
zorgverzekeraar en gemeente er voor kan zorgen dat mensen niet of later
intramurale zorg nodig hebben. Het financiële voordeel daarvan komt nu
echter terecht in de AWBZ. Is het mogelijk om zoals de RVZ voorstelt,
gemeenten en zorg via bekostiging te belonen voor de beperking van de
doorstroom naar de langdurige intramurale zorg, of kan vanuit de
langdurige intramurale zorg met gemeenten en zorgverzekeraars worden
overlegd en meebetaald aan specialistische ondersteuning, zodat geen
indicatie voor intramurale zorg meer nodig is?
De leden van de PvdA-fractie gaan er vanuit dat binnen de afspraken over
preventie tussen zorgverzekeraars en gemeenten ook aandacht komt voor
selectieve preventie door wijkverpleegkundigen. Juist omdat wijkverpleegkundigen achter de voordeur van mensen uitstekend in staat zijn om
bij risicogroepen klachten vroegtijdig op te lossen en verslechtering van
de gezondheidssituatie te voorkomen vinden de leden van de PvdA-fractie
deze afspraken van groot belang. Selectieve preventie door wijkverpleegkundigen levert gezondheidswinst op en draagt in belangrijke mate bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

25

aan de verkleining van sociaaleconomische gezondheidsverschillen en de
kosten van de gezondheidszorg. Is de regering het met deze leden eens
dat selectieve preventie uitgevoerd door wijkverpleegkundigen een
win-win situatie oplevert voor zorgverzekeraars en gemeenten? Hoe gaat
de regering garanderen dat zorgverzekeraars straks voldoende bereid zijn
om met gemeenten afspraken te maken over preventie en selectieve
preventie in het bijzonder? Hoe ziet de regering de verhouding tussen de
preventieve taken van de gemeenten voortkomend uit de Wet publieke
gezondheid en de preventieve taken van de wijkverpleegkundige
voortkomend uit de Zvw? Hoe gaat de regering voorkomen dat verzekeraars en gemeenten de verantwoordelijkheden van wijkverpleegkundigen
ten aanzien van preventie naar elkaar gaan afschuiven?
De leden van de PvdA-fractie vragen tevens aandacht voor de bekostiging
van wijkverpleegkundigen. Deze bekostiging dient goed aan te sluiten op
de rol die voor wijkverpleegkundigen wordt beoogd, namelijk integraal
samenwerken en zo vroeg mogelijk in de keten zorg leveren. Ziet de
regering mogelijkheden om de bekostiging van wijkverpleegkundigen aan
te laten sluiten op het nieuwe populatiegebonden bekostigingssysteem
voor huisartsen- en multidisciplinaire zorg, zoals dat per 2015 van kracht
wordt? Is de regering het met genoemde leden eens dat een populatiegebonden bekostigingssysteem waarin de zorgketen op gezondheidsuitkomsten wordt afgerekend prikkels geeft voor gemeenten en zorgverzekeraars om wijkverpleegkundigen sterk te verankeren in een preventieve
rol? Deze leden ontvangen graag een uitgebreide toelichting op het
antwoord. Deze leden zijn het eens met de regering dat talrijke goede
voorbeelden in het veld laten zien hoe sociale wijkteams en de wijkverpleegkundige een cruciale rol spelen in de organisatie van goede zorg
dichtbij wanneer er goed wordt samengewerkt en krachten worden
gebundeld. De leden van de PvdA-fractie willen dat deze ontwikkeling zo
goed mogelijk gestimuleerd worden en hebben er vertrouwen in dat dit
wetsvoorstel hieraan gaat bijdragen.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de overheveling van
zorgtaken vanuit de AWBZ voornamelijk het afschuiven van verantwoordelijkheid en financiële risico’s is. Kan de regering hierop reageren? Zij
vragen hoe 1,2 miljard euro aan bezuinigingen ertoe bijdraagt dat de
eigen kracht en sociaal netwerk eerst wordt aangesproken, voordat er een
beroep wordt gedaan op publiek gefinancierde voorzieningen. Kan de
regering een overzicht geven van het aantal mensen dat in 2013 en 2014
aanspraak heeft gemaakt op een voorziening in het kader van de Wmo
(uitgesplitst naar type ondersteuning: algemene voorziening, maatwerkvoorziening, beschermd wonen, opvang, etc. etc.)? Kan de regering een
overzicht geven van de verwachtingen ten aanzien van het aantal mensen
dat in de jaren 2015 tot en met 2018 aanspraak zal moeten maken op een
voorziening in het kader van de Wmo (uitgesplitst naar type ondersteuning: algemene voorziening, maatwerkvoorziening, beschermd
wonen, opvang, etc. etc.)? Kan de regering een overzicht geven van de
leeftijdsklassen van de mensen die in 2013 een voorziening in het kader
van de Wmo ontvingen? Kan de regering ook een overzicht geven van de
leeftijdsklassen van mensen met een zorgzwaartepakket 1, 2, 3 en 4 in een
zorginstelling? Hoeveel mensen betreft dit?
Deze leden maken zich ernstige zorgen over het feit dat de regering ervoor
gekozen heeft om zorgtaken uit de AWBZ onder de Wmo te brengen.
Waarom is er niet gekozen voor het recht op zorg, maar voor een
maatwerkvoorziening? Is de regering het met deze leden van de SP-fractie
eens dat er een groot risico bestaat op rechtsongelijkheid tussen mensen,
nu het recht op zorg met deze lokale wetgeving verloren gaat? Acht de
regering het wenselijk dat er rechtsongelijkheid ontstaat tussen mensen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

26

verschillende gemeenten? Hoe gaat de regering regelen dat deze
rechtsongelijkheid zo minimaal mogelijk is?
Voorliggend wetsvoorstel geeft gemeenten de mogelijkheid om op de
grond van de Wmo een financiële tegemoetkoming te verstrekken aan
personen met een beperking, chronische, psychische of psychosociale
problemen, en de daarmee verband houdende aannemelijke meerkosten.
Wat is de reden dat dit geen verplichting is voor gemeenten, maar slechts
een mogelijkheid? Aan welke minimale kaders dient deze financiële
tegemoetkoming te voldoen? Is het waar dat gemeenten ervoor kunnen
kiezen om deze meerkosten niet te verstrekken? Wat zijn valide
argumenten voor gemeenten om af te zien van deze tegemoetkoming?
Leidt dit niet tot willekeur omdat elke gemeente zijn eigen afweging mag
maken en gehinderd door de snoeihard knellende financiële kaders?
Kan de regering aangeven hoe zij gaat voorkomen dat er bij gemeenten
een wedloop ontstaat naar het laagste kwaliteitsniveau van voorzieningen, waar het CPB in de notitie «Decentralisaties in het sociaal
domein» voor waarschuwt? Wat is precies het einddoel van de Minister
van Binnenlandse Zaken en de regering als het gaat om de drie decentralisaties?
De regering geeft in het wetsvoorstel aan dat gemeenten en zorgverzekeraars een gezamenlijk doel hebben om de zorg voor mensen te regelen.
De leden van de SP-fractie zijn zeer benieuwd waarop de regering dit
baseert. Gemeenten zijn namelijk niet zoals zorgverzekeraars op winst
gericht. Hoe denkt de regering dat gemeenten en zorgverzekeraars met
elkaar samenwerken, zodra beide andere resultaatverwachtingen hebben?
Wat gebeurt er als zorgverzekeraars en gemeenten niet komen tot goede
afspraken? Wie krijgt er dan de doorzettingsmacht? Voorts willen deze
leden weten hoe de regering het voor zich ziet dat gemeenten de
regisseur zijn voor alle zorg, ook al zijn zij niet verantwoordelijk voor
verpleging en 95% van de persoonlijke verzorging. Hoever reikt de invloed
van zorgverzekeraars als gemeenten eindverantwoordelijk worden voor
verpleging en verzorging? Kan de regering voorbeelden geven van de
mogelijke arrangementen die zorgverzekeraars en gemeenten in het kader
van dit wetsvoorstel zouden kunnen treffen? Wat is de precieze sanctie als
zorgverzekeraars en gemeenten geen periodiek plan aanleveren waarin
expliciet aandacht is besteed aan de samenwerking?
Hoe denkt de regering de democratische controle op de zorg vanuit de
politiek te kunnen waarborgen? Hoe kunnen volgens de regering de
gemeenteraadsleden en de Kamer voldoende zicht hebben en controle
uitoefenen op het feit dat de zorg goed uitgevoerd wordt? Tevens willen
zij weten hoe toegankelijk de zorg wordt als dit grootschalig geregeld
wordt in 43 samenwerkingsverbanden. Voorts willen zij een overzicht
ontvangen in hoeverre samenwerking tussen gemeenten nu al plaats
vindt. Kan de regering aangeven hoe zij wil voorkomen dat door de
verschillende sociale domeinen verschillende bestuurlijke samenwerkingsverbanden ontstaan? Kan dat worden afgedwongen? Kan de
regering voorts aangeven of er afstemming heeft plaatsgevonden tussen
de Ministers van VWS en SZW om te voorkomen dat er een lappendeken
van samenwerkingsverbanden ontstaat? Zo ja, wat is hierover
afgesproken? Zo nee, waarom niet?
Opvallend is dat met voorliggend wetsvoorstel het recht op zorg in zijn
geheeld verdwijnt. Acht de regering dit wenselijk? Op welke wijze is het
recht op zorg verankerd in onderliggende wetgeving? Is de regering van
mening dat het recht op zorg moet afhangen van een individuele
gemeenteambtenaar in plaats van landelijk vastgestelde kaders? Op welke
wijze en waaraan kunnen individuele mensen nog recht ontlenen op zorg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

27

Deze leden vinden het onbegrijpelijk dat de regering geen basistarieven
regelt in het voorliggende wetsvoorstel conform de wet Leijten. Deze wet2
werd in 2012 aangenomen, omdat gemeenten jarenlang te nadrukkelijk
hebben aanbesteed op prijs in plaats van kwaliteit en goede arbeidsvoorwaarden. Op welke wijze is deze wetgeving in onderliggend wetsvoorstel
verankerd? Wat is de reden in onderliggend wetsvoorstel slechts wordt
gewezen op het feit dat «bij krachtens algemene maatregel van bestuur
nadere regels kunnen worden gesteld omtrent een goede verhouding
tussen de prijs voor de levering van een voorziening en de eisen die
worden gesteld aan de kwaliteit van de voorziening»? Wat zijn de
argumenten om hier geen verplichting van te maken, maar een
mogelijkheid voor gemeenten? Kan de Kamer deze algemene maatregel
van bestuur ontvangen voordat verdere wetsbehandeling plaatsvindt? Op
welke wijze wordt met voorliggend wetsvoorstel voorkomen dat de
loondump en de ontslagen – die we in het verleden hebben gezien bij
gemeenten die verkeerd hebben aanbesteed – opnieuw werkelijkheid
worden?
Hoeveel werknemers van thuiszorgorganisaties hebben in 2013 onvrijwillig hun baan verloren? Wat is de verwachting van het aantal
werknemers bij thuiszorgorganisaties voor de jaren 2015 t/m 2018?
Hoeveel banen zullen door de Wmo en de bezuinigingen verloren gaan?
Kan de regering dit uitvoerig en gedetailleerd toelichten en motiveren?
Deze leden vragen de regering waarom in het voorliggende wetsvoorstel
niet aangesloten wordt bij het aangenomen initiatiefwetsvoorstel Leijten
over het beëindigen van de verplichte aanbesteding van de huishoudelijke
verzorging in relatie tot de Europese aanbestedingsregels (31 353). Zij
vragen de regering uitgebreid te beargumenteren waarom zij deze wet
niet overneemt. Voorts vragen zij de regering om de verschillen tussen het
aangenomen initiatiefwetsvoorstel Leijten over het beëindigen van de
verplichte aanbesteding van de huishoudelijke verzorging in relatie tot de
Europese aanbestedingsregels en het voorliggende wetsvoorstel te
benoemen.
De leden van de SP-fractie vinden het onvoorstelbaar dat de regering
geen overnameplicht regelt voor personeel in de zorg in de situatie dat
gemeenten de zorg aanbesteden bij een andere zorgaanbieder. Het enkel
toezien van de gemeente op afspraken tussen zorgaanbieders vinden deze
leden te vrijblijvend. Waarom kiest de regering hiervoor, en is de regering
bereid te kijken naar een eventuele overnameplicht? Deze leden verzoeken
om een uitgebreide reactie op dit punt.
Uitgangspunt van dit wetsvoorstel is, zo constateren de leden van de
PVV-fractie, dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de maatschappelijke ondersteuning van hun ingezetene tot aan het moment dat deze een
indicatie heeft voor zorg op grond van de (nieuwe) Wlz. Op dat moment is
immers langs de weg van objectieve, in het wetsvoorstel Wlz op te nemen
criteria vastgesteld dat de beperkingen van dien aard zijn dat iemand
recht op zorg en verblijf krijgt ten laste van de Wlz. Betrokkene is dan
aangewezen op permanent toezicht en 24 uur per dag zorg in de
nabijheid. Ook als een cliënt op basis van de Wlz gefinancierde zorg thuis
ontvangt of kan ontvangen, houdt de verantwoordelijkheid van de
gemeente op grond van dit wetsvoorstel op. Waar kunnen mensen dan
terecht voor rolstoel, traplift etc.?

2

Voorstel van Wet Leijten «tot wijziging van de Wet maatschappelijke ondersteuning ter
bevordering van de kwaliteit van de huishoudelijke verzorging en ter invoering van basistarieven voor de huishoudelijke verzorging» (31 347)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

28

Voor een goede invulling van gemeentelijke verantwoordelijkheden
binnen het hele sociale domein ligt het voor de hand dat gemeenten
gestructureerd informatie verzamelen over de situatie van hun burgers
binnen het sociale domein. Het beschikken over een actueel en volledig
beeld van de lokale problematiek en de mogelijkheden is naar het oordeel
van de regering essentieel om de inhoud en uitvoering van het beleid te
kunnen toesnijden op de omstandigheden en daadwerkelijk maatwerk te
kunnen leveren. Is het niet zo dat bij dit soort onderzoeken de mensen die
al zorg ontvangen in kaart worden gebracht? Is het doel van de nieuwe
wet niet om iedereen in de maatschappij te laten participeren? Met een
onderzoekje door de gemeente worden alsnog de allerzwakste (mensen
zonder eigen netwerk) niet bereikt. Wat is hierin de verbetering ten
opzichte van de oude wet?
De beleidsruimte die gemeenten krijgen doet volgens de regering niets af
aan de heldere opdracht aan de gemeente om een aanvraag maatschappelijke ondersteuning te beoordelen en van een passende reactie te
voorzien. Indien uit het onderzoek blijkt dat een ingezetene niet op eigen
kracht, eventueel met inschakeling van zijn sociale omgeving, in staat is
tot zelfredzaamheid en participatie in de samenleving, kan deze bij de
gemeente een beroep doen op maatschappelijke ondersteuning. Bij het
besluit zal de gemeente rekening moeten houden met de in het
wetsvoorstel expliciet in het kader van het uit te voeren onderzoek
benoemde elementen, zoals de behoeften, persoonskenmerken en de
voorkeuren van de betrokkene en met de lokale omstandigheden zodat
maatwerk kan worden geboden.
De leden van de PVV-fractie ontvangen graag antwoord op de volgende
vragen.
Wie gaat dit onderzoek doen? Worden er kwaliteitseisen gesteld aan
diegenen die de onderzoeken doen? Hoe is in deze het medisch beroepsgeheim geborgd?
De gemeenteraad heeft tot taak periodiek een plan vast te stellen met
betrekking tot het door het gemeentebestuur te voeren beleid op het
gebied van de maatschappelijke ondersteuning. Het is van groot belang
dat de gemeenteraad het plan eerst vaststelt na zorgvuldige afweging en
uitgebreide consultatie van ingezetenen van de gemeente. Hoe verhoudt
deze passage zich tot de uitspraken van mevrouw Jorritsma, namens de
VNG, dat ze «niet verwacht van gemeenteraadsleden dat zij allemaal
deskundigen worden. Het is de dure taak van burgemeester en
wethouders ervoor te zorgen dat het voor alle raadsleden volstrekt helder
is waarom ze bepaalde keuzes maken. De gedachte dat raadsleden
plotseling van allerlei dingen meer moeten weten vind ik slecht»? Als de
VNG de gemeenteraad al niet serieus neemt, hoe kunnen we er dan vanuit
gaan dat ze haar inwoners wel serieus nemen en een stem geven?
De gemeenteraad stelt bij verordening de regels vast voor de uitvoering
van het beleid door het college. In dit wetsvoorstel is opgenomen welke
onderwerpen de gemeenteraad in ieder geval in de verordening moet
opnemen. Zo moeten in de verordening bijvoorbeeld regels worden
gesteld over de aan voorzieningen te stellen kwaliteitseisen en de daaruit
voortvloeiende aan beroepskrachten te stellen eisen van deskundigheid.
Dat geldt ook voor de bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik.
Waaraan moeten deze regels voldoen? Zijn er minimumeisen? Zo ja,
welke?
Dit wetsvoorstel biedt gemeenten de mogelijkheid om in samenhang met
zorgverzekeraars en zorgaanbieders arrangementen te treffen gericht op
preventie, integrale zorg en ondersteuning. Welke rol krijgt preventie in dit
geheel? Kan een gemeente bijvoorbeeld eisen dat iemand stopt met roken
als hij of zij ondersteuning nodig heeft? Kan iemand gedwongen worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

29

naar een diëtist te gaan om af te vallen als hij/zij een beroep doet op
ondersteuning? Als een oudere niet mee wil doen met de «wijkgymnastiek», kan hem/haar dan huishoudelijke hulp onthouden worden? Wat
gebeurt er als zorgverzekeraars en gemeenten niet komen tot goede
afspraken? Wie krijgt er doorzettingsmacht?
De verwachtingen over de wijkteams zijn «hooggespannen» en
gemeenten reken zich al rijk. De sociale wijkteams gaan alles oplossen en
besparen geld. Maar, zo vragen de leden van de PVV-fractie, is er rekening
gehouden met alle haken en ogen die aan deze sociale wijkteams kleven,
zoals de professionals in het wijkteam die vaak in dienst zijn van een
zorgorganisatie en productie moeten draaien. Hoe is dit kortgesloten met
de zorgverzekeraars? Op basis van dit wetsvoorstel moet de gemeente in
het periodiek vast te stellen plan expliciet ook aandacht besteden aan de
mogelijkheden om tot zo integraal mogelijke dienstverlening te komen
door samenwerking met zorgverzekeraars en zorgaanbieders als bedoeld
in de Zvw. Er zijn zelfs gemeenteambtenaren en medewerkers van acht
zorgverzekeraars naar een masterclass gestuurd over de samenwerking
tussen gemeenten en zorgverzekeraars. Maar wie heeft de beslissende
stem als het gaat om de inkoop van de zorg (wijkverpleging)? Zorgverzekeraars moeten zo goedkoop en efficiënt mogelijk zorg inkopen, dat kan
botsen met het doel van een integrale dienstverlening.
Deze leden van de CDA-fractie lezen dat de regering van mening is dat
de samenleving meer oog moet hebben voor de ondersteuningsbehoefte
van onze naasten. Dat vinden zij ook. Het is belangrijk dat wij rekening
houden met elkaar en soms, zonder tegenprestatie te verwachten, iets
voor een ander doen. Kortom deze leden delen dit uitgangspunt van de
regering. Wel vragen zij of de regering zich realiseert dat juist familie van
kwetsbare burgers vaak al heel veel doen. Naast hun werk, naast hun
eigen gezin, naast het vrijwilligerswerk dat zij doen. Zo’n 70% van de
mantelzorgers van ouderen met dementie geven nu al aan dat zij
overbelast zijn. Eerder is de motie Keijzer/Voortman (30 597, nr. 399)
aangenomen, waarin de regering gevraagd wordt de gezamenlijke
wetgeving te toetsen op draagkracht en draaglast van mantelzorgers.
Graag vernemen zij van de regering of dat hier gebeurd is.
Vervolgens vragen zij de regering of zij de mening deelt dat er verschil is
tussen sociale relaties. Of zij het onderscheid ziet tussen af en toe iets
voor de buren doen, zoals een keer per week de biobak naar de verzamelplaats brengen, en een mantelzorger die 24 x 7 uur allerlei hand en
spandiensten doet voor zijn of haar partner. Voor deze leden zijn dit
verschillende gradaties van ondersteuning en hulp. Zij zien een gevaar in
de overbelasting van het netwerk van de zorgvrager. Wordt er bijvoorbeeld rekening mee gehouden dat buren en mantelzorgers allerlei dingen
doen die niet onder de Wmo vallen? Wordt er rekening mee gehouden dat
mensen ook best vrijwilligerswerk willen doen, maar graag een concrete
klus (schilderen van het buurthuis) maar niet jarenlang een zelfde soort
vrijwilligerswerk? Daarbij kun je natuurlijk ook niet dezelfde vrijwilliger bij
heel veel mensen inzetten.
Voorts hebben de leden van de CDA-fractie moeite met de afdwingbaarheid die in dit wetsvoorstel zit. Volgens hen moet «elkaar helpen»
vanuit de samenleving komen en gestimuleerd worden, en dat kan binnen
de huidige Wmo. Maar volgens deze leden dient het niet wettelijk
vastgesteld te worden, en als een dictaat uit Den Haag te worden
opgelegd. Hoe moeten gemeenten hier nu mee opgaan aangezien zij
mogen bepalen wat passend is? Betekent dit dat, als gemeenten vinden
dat bijvoorbeeld in een specifiek geval de buren meer kunnen doen, de
zorgvragende burger dit moet regelen, en als de buren van mening zijn
dat zij hier structureel geen tijd voor willen vrijmaken dit het probleem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

30

van de burger is, waardoor iemand in een (nog) grotere afhankelijkheidsrelatie komt te staan tot zijn persoonlijk netwerk.
Dit komt tot uiting in de dwang die er richting burgers ontstaat om de
gegevens van mantelzorgers en mensen in het sociaal netwerk aan de
gemeente te geven. Het college mag gegevens van mantelzorgers, maar
ook van zijn sociaal netwerk, verwerken en zelfs verstrekken aan
aanbieders van maatschappelijke ondersteuning. Het bewust door een
aanvraag niet geven van toestemming aan het college kan er mogelijk toe
leiden dat het college komt tot een negatief besluit op een aanvraag. Dat
is het geval als het college niet kan vaststellen of er reden is de cliënt met
een maatwerkvoorziening te ondersteunen. Ook staat te lezen dat
wanneer een burger vindt dat de gegevensverstrekking niet in verhouding
staan tot de verlangde ondersteuning er daarmee gekozen wordt voor een
algemene voorziening in plaats van een maatwerkvoorziening. Echter, ook
staat in de MvT dat het niet geven van ondubbelzinnige toestemming niet
betekent dat het aan de gemeente vervolgens zonder meer vrij zou staan
negatief te beschikken op ondersteuning via een maatwerkvoorziening.
Graag vernemen deze leden van de CDA-fractie welke lezing nu geldt.
Voorts vragen deze leden waar zij in de MvT de uitwerking van de motie
Keijzer (30 597, nr. 326) kunnen vinden waarin de regering door de Kamer
is verzocht inzichtelijk te maken hoe de bezuiniging tussen de 15% en 40%
niet zal leiden tot verzwaring van zorgindicaties en uiteindelijk opname in
instellingen.
Uitgangspunt van het voorliggende wetsvoorstel is dat gemeenten
verantwoordelijk zijn voor de maatschappelijke ondersteuning van hun
ingezetene tot aan het moment dat deze een indicatie heeft voor zorg op
grond van de (nieuwe) Wlz, zo lezen deze leden van de D66-fractie. Hier
doet zich een risico van afwenteling tussen verschillende partijen voor, en
op dit punt wreekt zich dat de Kamer thans nog niet kan beschikken over
het wetsvoorstel voor de nieuwe Wlz. Graag ontvangen genoemde leden
derhalve een uitgebreide toelichting van de regering op dit punt. Ziet zij,
met deze leden, het risico van afwenteling? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
welke waarborgen zijn voorhanden om dit risico te verkleinen?
De leden van de D66-fractie constateren dat het wetsvoorstel aan
gemeenten vraagt om, voor mensen aan wie een maatwerkvoorziening
wordt verstrekt, in het beleidsplan expliciet aandacht te besteden aan
keuzemogelijkheden tussen aanbieders. Maar impliceert dit ook een
verplichting voor gemeenten om meerdere aanbieders te contracteren? In
hoeverre zal een gemeente naar het oordeel van de regering in staat zijn
om voor kleine doelgroepen, die veelal buiten de gemeentegrenzen
gebruik maken van specialistisch aanbod, te voorzien in de nodige
keuzevrijheid?
De leden van de D66-fractie lezen dat het wetsvoorstel de opdracht aan de
gemeente bevat om beleid te maken dat er op is gericht te voorkomen dat
ingezetenen aangewezen zullen zijn op maatschappelijke ondersteuning.
Daarbij ligt het naar het oordeel van de regering voor de hand om dit op
preventie gerichte beleid onder meer vorm te geven door binnen de
gemeente op een meer «outreachende» manier te werk te gaan, dus niet
af te wachten tot een ingezetene zich met problemen bij de gemeente
meldt, maar selectief en doelgericht, ook op basis van signalen, op zoek te
gaan naar mensen die gebaat zijn bij ondersteuning, ter voorkoming van
grotere problemen op termijn. Hoewel de hier deze leden met de regering
het belang van preventie onderschrijven, vragen zij in dit verband ook
aandacht voor het belang van privacy. De gemeente dient in hun ogen ook
niet te snel en te vaak achter de voordeur te komen en verzoeken de
regering om een nadere beschouwing op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

31

De leden van de D66-fractie lezen dat de gemeentelijke verordeningen
duidelijkheid zullen moeten bieden ten aanzien van de eisen aan de
klachten- en medezeggenschapsprocedures van aanbieders. De regering
spreekt daarbij de verwachting uit dat gemeenten hun eisen op deze
onderdelen zullen standaardiseren, om zo te voorkomen dat aanbieders
die in meerdere gemeenten actief zijn met verschillende eisen te maken
krijgen. Op basis waarvan spreekt de regering deze verwachting uit? Als
gemeenten naar de volle verwachting van de regering zullen standaardiseren, waarom ziet zij dan af van het stellen van landelijke normen? Hoe
verhoudt dit zich tot de bepalingen ter zake in andere wetten gericht op de
decentralisaties in het sociale domein?
De leden van de D66-fractie constateren dat gemeenten ten aanzien van
de financiële tegemoetkoming de beleidsvrijheid krijgen om grenzen ten
aanzien van de financiële draagkracht te stellen. Deze bepaling is
opgenomen in voorliggend wetsvoorstel, maar ontbreekt in het
wetsvoorstel ter afschaffing van de Wtcg (33 726). Waarom heeft de
regering ervoor gekozen om deze bepaling in voorliggend wetsvoorstel
wel op te nemen?
Genoemde leden lezen dat gemeenten in het beleidsplan, overeenkomstig
2.1.2, vierde lid aandacht dienen te geven aan, onder meer, een zo
integraal mogelijke dienstverlening. Wat wordt in dit verband bedoeld met
«zo integraal mogelijk»? Kan de regering dit nader operationaliseren,
bijvoorbeeld aan de hand van een voorbeeld?
De leden van de D66-fractie onderschrijven het uitgangspunt dat voor een
goede zorg en ondersteuning samenwerking op lokaal niveau tussen
gemeenten en zorgverzekeraars cruciaal is. Goede afstemming tussen
beide is van groot belang. Welke waarborgen zijn of worden ingebouwd
om de samenwerking te bevorderen?
De leden van de D66-fractie tonen zich voorts beducht voor de wijze
waarop (medische) informatie tussen verschillende partijen wordt
gedeeld. Welke waarborgen zijn hiervoor ingebouwd?
De leden van de ChristenUnie-fractie zijn er niet van overtuigd dat
gemeenten op basis van de nieuwe Wet een adequaat PGB beleid zullen
voeren. Zij vrezen dat gemeenten in de praktijk zo min mogelijk PGB
zullen toekennen. Kan de zorgvrager bepalen of zorg in natura al dan niet
passend is of bepaald de gemeente dit? Indien de gemeente dit bepaald,
in hoeverre is keuzevrijheid binnen de Wmo dan gewaarborgd? Hoe wordt
erop toegezien dat het PGB beschikbaar is en in de toekomst blijft?
Om de zorg in de buurt goed te regelen, is goede samenwerking tussen
gemeenten en zorgverzekeraars een vereiste, aangezien zij immers beide
verantwoordelijk zijn en worden voor een deel van de zorg aan huis. De
leden van de GroenLinks-fractie maakt zich zorgen over het tot stand
komen van goed overleg tussen gemeenten en zorgverzekeraars. Daarom
krijgen zij van de regering graag een reactie op deze zorgen. Wat gebeurt
er als zorgverzekeraars en gemeenten niet komen tot goede afspraken?
Op welke schaal verwacht de regering dat gemeenten en verzekeraars
afspraken gaan maken en welke schaal vindt zij wenselijk? Is de regering
bereid zowel in de Wmo 2015 als in de Zorgverzekeringswet bepalingen
op te nemen over dat overleg? Zo nee, waarom niet? Op welke wijze
monitort de regering de totstandkoming van samenwerkingsafspraken
tussen gemeenten en verzekeraars en is zij bereid maatregelen te treffen
wanneer blijkt dat deze afspraken onvoldoende tot stand komen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

32

De leden van de SGP-fractie lezen dat de afbakening van de verantwoordelijkheden en taken van gemeenten niet alleen plaatsvindt door de
opdracht voor gemeenten en de uitwerking daarvan, maar ook voor een
belangrijk deel afhankelijk is van de beschrijving van de groepen van
personen die een beroep kunnen doen op het voorstel van Wet langdurige
zorg (Wlz), de Jeugdwet en de (nieuwe) aanspraak thuisverpleging in de
Zorgverzekeringswet (Zvw). Deze leden ontvangen graag een nadere
toelichting op de afbakening tussen de persoonlijke verzorging in de Zvw
en de Wmo. Tot wanneer is er sprake van een vorm van persoonlijke
verzorging die «nauw samenhangt met ondersteuning en meer gericht is
op het ondersteunen bij algemene dagelijkse levensverrichtingen, dan het
daadwerkelijk overnemen ervan», en wanneer gaat dat over in verzorging
waarbij «over het algemeen» sprake is van medische problematiek? De
afbakening lijkt nu grotendeels samen te hangen met de soort beperking.
Zijn er ook situaties voorstelbaar waarin iemand met een zintuigelijke
beperking, een verstandelijke beperking of met psychiatrische problematiek in aanmerking komt voor persoonlijke verzorging uit de zorgverzekeringswet? Zijn er ook situaties waarin iemand met een lichamelijke
aandoening persoonlijke verzorging ontvangt van de gemeente, omdat
die meer gericht is op het ondersteunen bij de algemene dagelijkse
levensverrichtingen dan het overnemen ervan? Zo ja, kan de regering
voorbeelden geven van dergelijke situaties?
De leden van de SGP-fractie zouden het fijn vinden als de regering bij de
volgende casuïstiek kan aangeven of de gemeente, dan wel de verzekeraar verantwoordelijk wordt voor het bieden van persoonlijke
verzorging.
Casus 1: Bram en Henkjan zijn broers en hebben een verstandelijke
handicap. Beide zijn niet zindelijk en moeten worden geholpen bij
opstaan, wassen, aankleden en eten, want dat kunnen ze niet zelf. Een
ander kenmerk van hun handicap is dat zij een eigen beeld hebben van
wat er moet gebeuren. Als dingen anders gaan, volgt een heftige
woedeaanval. De zorg voor de inmiddels meerderjarige kinderen is voor
de ouders erg zwaar. De ouders krijgen voor beide kinderen ondersteuning bij het leren omgaan met de handicap.
Deze leden van de SGP-fractie vragen bij deze casus of de medische
problemen, zoals het niet zindelijk zijn, als uitgangspunt wordt genomen,
of het feit dat de Bram en Henkjan verstandelijk gehandicapt zijn en
ondersteund moeten worden bij de algemene dagelijkse levensverrichtingen bepalend zijn voor het ontvangen van persoonlijke verzorging. Is
hier volgens de regering sprake van het overnemen van persoonlijke
verzorging en zo ja, is de zorgverzekeraar dan verantwoordelijk voor de
persoonlijke verzorging?
Casus 2: Henk is 72 jaar en heeft meerdere hartoperaties gehad. Daarvan
is hij niet volledig hersteld. Hij is snel vermoeid en moet veel rust nemen.
Henk heeft ernstige huidproblemen, de verzorging daarvan vraagt veel
aandacht. Sinds zijn vrouw is overleden, woont hij alleen. Zijn zoon woont
aan de andere kant van het land. Henk kan zichzelf wel redden, maar doet
dat niet. Hij is moedeloos en ziet het leven alleen niet meer zitten. Hij trekt
zich terug in zijn huis, verwaarloost zichzelf en laat alles over zich heen
komen. Om de moedeloosheid en verwaarlozing te doorbreken gaat Henk
nu vijf ochtenden per week naar de dagbesteding. Het geeft structuur aan
zijn dagen en hij komt weer onder de mensen. De huisarts geeft aan dat
Henk dagelijks moet worden geholpen bij de persoonlijke verzorging en
het inspecteren en zalven van zijn huid. De verzorgster komt ’s morgens
en zorgt er voor dat Henk op tijd klaar is om naar de dagbesteding te
gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

33

De leden van de SGP-fractie vragen bij deze casus of de persoonlijke
verzorging voornamelijk wordt geboden vanwege de medische problematiek als gevolg van zijn hartklachten en zijn huidproblemen, of dat
meneer vooral aangemoedigd moet worden om zijn huidproblemen zelf
te verzorgen. In het eerste geval zou de verzekeraar verantwoordelijk
worden, in het tweede geval de gemeente. Deze leden vragen hoe de
regering wil voorkomen dat gemeenten en verzekeraars in casussen als
de hiervoor genoemde naar elkaar gaan wijzen, waar slechts de zorgbehoevende burger de dupe van zou zijn.
De leden van de SGP-fractie vinden het een goede zaak dat de gemeenteraad periodiek een beleidsplan moet vaststellen. Zij delen de keuze om
gemeenten daarbij binnen de wettelijke kaders een grote mate van
beleidsvrijheid te geven, maar hebben nog wel een aantal vragen. Zo
vinden deze leden de formulering onder artikel 2.2.1, lid 2, onderdeel b
merkwaardig, omdat mantelzorgers daarin gelijk worden gesteld met
«andere vrijwilligers». Deelt de regering de mening dat er een groot
onderscheid is tussen mantelzorgers en vrijwilligers, en dat beide groepen
een andere vorm van ondersteuning nodig hebben? Is de regering bereid
om de positie van mantelzorgers en vrijwilligers in een apart onderdeel te
benoemen, zodat de gemeente per doelgroep expliciet moet aangeven
welke onderscheiden aanpak voor ogen staat?
Zoals bekend hechten genoemde leden zeer aan de keuzevrijheid en eigen
regie van mensen om te kiezen voor zorg en ondersteuning die aansluit
bij hun zorginhoudelijke, maar ook godsdienstige gezindheid, levensovertuiging en/of culturele achtergrond. De kans dat ondersteuning succesvol
is, wordt namelijk aanzienlijk groter als de burger ervaart dat hij een
hulpverlener kan vertrouwen en de ondersteuning aansluit bij de
belevingswereld van de inwoner en diens sociale netwerk. Deze leden
vinden het daarom een goede zaak dat gemeenten in het beleidsplan
expliciet (artikel 2.1.2, vierde lid, onderdeel c) aandacht moeten besteden
aan keuzemogelijkheden tussen aanbieders voor degenen aan wie een
maatwerkvoorziening wordt verstrekt. Wel vragen zij wat moet worden
verstaan onder de toevoeging «in het bijzonder kleine doelgroepen». Ziet
deze toevoeging alleen op de zorginhoudelijke omvang van de doelgroep,
of betreft het hier ook, zoals benoemd in motie 30 597, nr. 337, ook
doelgroepen op basis van de godsdienstige gezindheid, levensovertuiging
en/of culturele achtergrond? Waarom heeft de regering in dat geval geen
duidelijker formulering gehanteerd die meer recht doet aan de genoemde
motie? Waarom wordt in de artikelsgewijze toelichting niets gemeld over
het rekening houden met de pluriformiteit van de samenleving? Zou de
regering alsnog bereid zijn om onder artikel 2.1.2, vierde lid op te nemen
dat gemeenten moeten aangeven op welke manier zij rekening houden
met de godsdienstige gezindheid, levensovertuiging en/of culturele
achtergrond van cliënten?
De leden van de SGP-fractie constateren dat het inkomen voor chronisch
zieken en gehandicapten niet het enige relevante criterium is voor het
bepalen van de draagkracht. Ook een stapeling van uitgaven als gevolg
van een beperking of chronische ziekte kan er immers voor zorgen dat
mensen het financieel zwaar hebben. Deze leden zijn daarom verheugd
dat in het kader van de begrotingsafspraken voor 2014 is afgesproken dat
gemeenten meer mogelijkheden krijgen om mensen, ongeacht hun
inkomen, financieel te compenseren voor gemaakte zorgkosten als
werkelijk gemaakte kosten de draagkracht van een huishouden
overschrijden. Deze leden merken echter op dat de tweede volzin van het
voorgestelde artikel 2.1.7 afbreuk lijkt te doen aan de gedachte dat
gemeenten ongeacht het inkomen financieel maatwerk kunnen leveren.
Wat wordt verstaan onder «de grenzen met betrekking tot de financiële

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

34

draagkracht die van toepassing zijn»? Kan de regering bevestigen dat
gemeenten niet verplicht zijn dit soort eisen te stellen, maar dat het
slechts betekent dat zij, indien zij deze eisen stellen, deze ook in de
verordening dienen te zetten? De leden van de SGP-fractie gaan er in dat
geval van uit dat gemeenten voor het bepalen van de «financiële
draagkracht» de inkomstenkant en de uitgavenkant van een huishouden in
combinatie moeten bezien, maar krijgen dit graag bevestigd door de
regering. Ter illustratie: de gemeente zou kunnen besluiten om iemand
met een inkomen ter hoogte van het minimumloon, maar met weinig
meerkosten als gevolg van een beperking, geen tegemoetkoming te
verschaffen. Anderzijds kan een tegemoetkoming voor een gezin met een
modaal inkomen, maar met veel meerkosten als gevolg van een
chronische ziekte, wel noodzakelijk zijn ter ondersteuning van de
zelfredzaamheid en de participatie. Onderkent de regering dat het, net als
bij het bieden van een maatwerkoplossing, lastig is om in het algemeen
vast te stellen wat de toepasselijke grenzen zouden moeten zijn? Hoe kijkt
de regering er tegenaan om professionals de noodzakelijke in plaats
daarvan beleidsruimte te gunnen om te beoordelen of financieel
maatwerk in een bepaalde situatie noodzakelijk is?
De leden van de SGP-fractie merken op dat gemeenten ook mensen die
zorg ontvangen op het gebied van verzorging, verpleging en een groot
deel van de Ggz hoge meerkosten kunnen hebben. Hoe wil de regering
bevorderen dat deze groep ook in beeld komt van de gemeente?
De leden van de SGP-fractie zijn blij met de belangrijke plek die het
voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld in dit wetsvoorstel krijgt. Zij
constateren dat de Wmo decentraal wordt uitgevoerd, maar dat het niet
altijd verstandig of mogelijk is om slachtoffers van huiselijk geweld op te
vangen in de eigen regio. Kan de regering aangeven hoe bevorderd wordt
dat er afspraken gemaakt worden tussen de regio’s over de opvang? Hoe
wordt daarbij afschuifgedrag tussen gemeenten voorkomen, omdat er
naast de maatschappelijke ondersteuning vaak ook sprake is van kosten in
andere domeinen, zoals in de sociale zekerheid?
Deze leden vragen de regering te bevestigen dat ook de opvang van
tienermoeders en onbedoeld zwangere vrouwen en meisjes onder de
brede taakopdracht van gemeenten valt om mensen die niet in staat zijn
zich op eigen kracht te handhaven een vorm van beschermd wonen of
passende opvang te bieden.
De leden van de SGP-fractie lezen dat gemeenten een grote beleidsvrijheid krijgen om eisen te stellen aan de kwaliteit, aan het bestuur en de
bedrijfsvoering, de medezeggenschapsprocedure, de afhandeling van
klachten, de eisen die gelden voor het omgaan met calamiteiten en het
bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik. Kan de regering toelichten
wat de meerwaarde ervan zou zijn dat gemeenten op al deze thema’s hun
eigen beleid moeten kunnen formuleren? Ziet de regering met deze leden
dat dit voor zorgaanbieders niet te managen administratieve lasten met
zich mee kan brengen, zeker als zij ook zorg en ondersteuning leveren in
meerdere gemeenten en in het kader van diverse wetten, zoals de
zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg? Hoe moet een zorgaanbieder die cliënten uit verschillende plaatsen ondersteuning biedt hiermee
omgaan? Moet elke cliënt dan een andere kwaliteit van ondersteuning
ontvangen? Moet voor iedere cliënt uit een andere woonplaats een andere
medezeggenschapsprocedure worden opgezet?
De leden van de SGP-fractie lezen dat gemeenten dankzij de bepaling
onder artikel 2.1.3, tweede lid, onderdeel d eisen mogen stellen aan de
bestuursstructuur van een organisatie. Deze leden vragen hoe zich de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

35

beleidsvrijheid die gemeenten hierin gegeven wordt zich verhoudt tot de
eisen die daaromtrent gesteld worden in het Burgerlijk Wetboek en in
sectorspecifieke wetten? Bovendien horen zij graag hoe zich dit verhoudt
de aangekondigde beleidsvoornemens die de governance in de zorg
raken, zoals de brief over Goed bestuur in de zorg (32 012, nr. 15), de brief
over Bestuurlijke aansprakelijkheid en ondertoezichtstelling in de zorg
(32 012, nr. 17), en de zorgbrede governancecode. Kunnen gemeenten
extra eisen of andere eisen gaan stellen dan in de (aangekondigde) wetten
zijn opgenomen en zo ja, vindt de regering dat wenselijk? Waarom
volstaan de wettelijke kaders die al gelden voor goed bestuur niet voor de
Wmo 2015? Hoe moet een aanbieder handelen als zij cliënten ontvangt
vanuit verschillende gemeenten, waarbij de gemeenten tegenstrijdige
eisen stellen aan de bestuursstructuur?
De regering merkt op dat het in de rede ligt om de regels op de genoemde
thema’s onderling met elkaar afstemmen en standaardiseren, om te
voorkomen dat aanbieders die in meerdere gemeenten actief zijn met
verschillende eisen te maken krijgen. Als de regering dat zo belangrijk
vindt, waarom heeft de regering er dan niet voor gekozen om dit generiek
te regelen in de recent behandelde landelijke Wet Kwaliteit, Klachten en
Geschillen? Hoe kijkt de regering er tegenaan om de basiseisen op deze
onderdelen, of delen daarvan, landelijk te regelen?
Genoemde leden lezen dat de gemeente volgens artikel 2.1.3, derde lid in
de verordening moet bepalen op welke manier ingezetenen worden
betrokken bij de uitvoering van deze wet. Worden onder ingezetenen ook
maatschappelijke organisaties, kerken, vrijwilligersorganisaties en het
bedrijfsleven verstaan?
De leden van de SGP-fractie lezen dat gemeenten in de verordening
kunnen bepalen welke eigen bijdrage de cliënt verschuldigd is voor het
gebruik van een algemene voorziening, met uitzondering van de
cliëntondersteuning. Zij vragen of het niet logisch zou zijn om ook andere
algemene voorzieningen uit te zonderen van een eigen bijdrage. Zij
denken daarbij bijvoorbeeld aan het telefonische of elektronische
anonieme advies, zoals genoemd in artikel 2.2.4, de laagdrempelige
informatievoorziening op het gemeentehuis en het Steunpunt Huiselijk
Geweld.
De leden van de SGP-fractie vinden het belangrijk dat gemeenten en
verzekeraars bij een stelsel overkoepelende zorgvraag de zorg en
ondersteuningsbehoefte van inwoners en diens mantelzorgers centraal
stellen. Zij zien die integrale zorg en ondersteuning echter niet automatisch van de grond komen door de vaak tegenstrijdige belangen van
gemeenten en verzekeraars. In de eerste plaats constateren deze leden dat
gemeenten op basis van artikel 2.1.2, vierde lid, onderdeel c slechts
«bijzondere aandacht» moeten geven aan de samenwerking met
zorgverzekeraars en zorgaanbieders, met het oog op een zo integraal
mogelijke dienstverlening. Zij vragen waarom de regering hier geen
wettelijke plicht tot samenwerken heeft opgenomen. Hoe kijkt de regering
aan tegen het amendement Otwin Van Dijk (33 841, nr. 12), waarin de
samenwerking wel steviger verankerd wordt?
In de tweede plaats constateren deze leden dat de uitgangspunten van de
Wmo en de Zorgverzekeringswet qua sturingsmechanisme fundamenteel
van elkaar verschillen. In de Zvw is er sprake van een individueel
verzekerd recht, terwijl gemeenten veel gebruik willen maken van de
eigen kracht van mensen, hun samen redzaamheid en willen investeren in
maatwerk en collectieve voorzieningen. Kan de regering beargumenteren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

36

waarom dat een integrale benadering van de zorg- en ondersteuningsvraag niet in de weg hoeft te staan?
In de derde plaats valt het de leden van de SGP-fractie op dat de regering
vooral de organisatorische samenwerking tussen gemeenten en verzekeraars op een bestuurlijk niveau benoemt, maar niet de samenwerking op
het niveau van de individuele cliënt. Ziet de regering het risico dat
integrale maatwerkoplossingen juist op het niveau van de cliënt bemoeilijkt worden door de vaak tegengestelde financiële belangen? Zij geven
een casus als voorbeeld. Een echtgenoot vindt het fijn vindt om de
persoonlijke verzorging en de verpleging van zijn vrouw zelf op zich te
nemen. In ruil voor deze zware zorg zou hij het fijn vinden om
(goedkopere) hulp bij het huishouden te ontvangen vanuit de Wmo.
Uiteindelijk zijn zowel de cliënt, diens mantelzorger én de samenleving
(vanwege de lagere kosten) daarmee geholpen. Toch dreigt deze
gewenste substitutie niet van de grond te komen, omdat dit de gemeente
geld kost, terwijl de eigenlijke zorgvraag de verantwoordelijkheid is van
de verzekeraar.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering hoe er ook in dergelijke
situaties toch integraal maatwerk over stelsels heen georganiseerd wordt.
Hoe kijkt de regering er tegenaan om gemeenten en verzekeraars bij een
stelsel overstijgende zorgvraag samen verantwoordelijk te maken voor
het onderzoek als bedoeld in artikel 2.3.2, zodat de zorg- en ondersteuningsvragen van de cliënt en diens mantelzorgers in samenhang in kaart
worden gebracht? Hoe kijkt de regering er tegenaan om op basis van deze
inventarisatie van de zorg- en ondersteuningsbehoefte in een stelsel
overkoepelend zorgplan te beschrijven wat de meest passende maatwerkoplossing is voor de zorgvrager en diens netwerk?
Zelfs als gemeenten en verzekeraars samenwerken, zien deze leden een
mogelijke barrière voor integrale zorg en ondersteuning. Zij zien namelijk
een groot verschil in te betalen eigen bijdragen ontstaan tussen cliënten
die gebruik maken van ondersteuning in het kader van de Wmo enerzijds,
en cliënten die zorg ontvangen vanuit de zorgverzekeringswet anderzijds.
Voor de voorzieningen vanuit de Wmo kan een kostendekkende bijdrage
gevraagd worden, terwijl het eigen risico in de Zvw al na ongeveer 400
euro vol is. Vindt de regering dit een wenselijke situatie? Erkent de
regering dat er een grote stimulans zal zijn voor cliënten om zorg te
ontvangen vanuit de Zvw? Ziet de regering ook in dat dit een hinderpaal
zal vormen voor samenwerking tussen gemeenten en verzekeraars? Heeft
de regering ook overwogen om eigen bijdragen te vragen voor alle
vormen van langdurige zorg die gegeven wordt in het kader van de
zorgverzekeringswet, zoals verpleging, verzorging en geestelijke gezondheidszorg? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom is daar uiteindelijk niet
voor gekozen? Wat zijn de mogelijkheden om alsnog eigen bijdragen in de
Zvw te introduceren voor vormen van langdurige zorg? Wat zouden de
effecten daarvan zijn op de premies?
Gelet op de eerder genoemde casus is het volgens deze leden cruciaal dat
verzekeraars en gemeenten hun budgetten onderling richting elkaar
kunnen verschuiven, zodat zij zorg en ondersteuning onderling het meest
optimaal kunnen inzetten. Kan de regering aangeven of dit wettelijk nu al
mogelijk is of wordt? Zo nee, welke belemmeringen zijn er en hoe kunnen
die worden weggenomen? Kan de regering aangeven welke financiële
prikkels verzekeraars en gemeenten krijgen om een verschuiving van
duurdere zorg naar goedkopere zorg en ondersteuning vorm te geven,
zodat er macro kostenbesparingen ontstaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

37

Genoemde leden constateren dat gemeenten en verzekeraars elk hun
eigen beleidsvrijheid hebben, dus ook de vrijheid om te bepalen met
welke partijen zij een contract aangaan. Hoe wordt voorkomen dat een
burger voor een deel van de zorg door de gemeente naar aanbieder A
wordt gestuurd, en voor een ander daarmee samenhangend deel van de
zorg naar aanbieder B?
De regering noemt een aantal voorbeelden van mogelijke vormen van
samenwerking tussen gemeenten en verzekeraars. Het valt de leden van
de SGP-fractie op dat deze vormen van samenwerking een aanlooptijd
hebben gekend die meestal groter was dan een jaar. In veel gemeenten
moet de samenwerking tussen gemeenten en verzekeraars nog van de
grond komen. Deze leden horen van zowel gemeenten als verzekeraars
dat zij soms nog geen idee hebben hoe ze dat op deze termijn kunnen of
willen organiseren. Hoe realistisch schat de regering de kans in dat de
samenwerkingsafspraken in alle gemeenten per 1 januari 2015 gemaakt
zijn? Hoe ziet de regering de samenwerking praktisch voor zich? Moeten
alle verzekeraars afspraken maken met alle gemeenten, en is dat ook
haalbaar voor de kleine verzekeraars en de kleine gemeenten?
De regering heeft toegezegd dat in het Besluit Zorgaanspraken afspraken
met betrekking tot de inzet en de financiering van de wijkverpleegkundige
worden neergelegd. Hiermee lijken verzekeraars gemotiveerd te worden
om afspraken te maken met gemeenten. De leden van de SGP-fractie
constateren echter dat gemeenten voor de samenwerking en het maken
van afspraken op andere gebieden, zoals preventie en het beschermd
wonen afhankelijk blijven van de bereidheid van zorgverzekeraars om
afspraken met gemeenten te maken. Waarom heeft de regering er niet
voor gekozen om een algemene verplichting tot samenwerking in de Zvw
op te nemen?
De regering schrijft dat er sprake moet zijn van een «warme overdracht»
als zorgverlening vanuit de Zvw wordt beëindigd en bij de cliënt in
verband met de ontvangen zorg nog behoefte bestaat aan ondersteuning
in zijn zelfredzaamheid of participatie. Wordt dat in het besluit zorgaanspraken geregeld? Hebben gemeenten ook een plicht om ondersteuning
«warm over te dragen» aan zorgverzekeraars zorg uit de Zvw nodig is? Zo
ja, in welk artikel wordt dat geregeld?
De leden van de 50plus-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
gemeenten en zorgverzekeraars op lokaal niveau moeten gaan samenwerken om tot goede zorg in de buurt te komen. Dit omdat cliënten in het
dagelijks leven geen hinder mogen ondervinden van de verschillende
stelsels van waaruit zij zorg en/of ondersteuning ontvangen. Dit is des te
meer van belang nu de persoonlijke verzorging toch naar de gemeenten
gaat. Genoemde leden constateren dat in de MvT slechts gesproken wordt
van stimulering en ondersteuning. Maar wat gebeurt er als gemeenten en
zorgverzekeraars het niet eens worden over bepaalde zaken? Heeft één
van deze partijen een doorslaggevende stem? Hoe wordt voorkomen dat
de burger hiervan de dupe wordt? Hoe kan worden voorkomen dat
zorgverzekeraars niet willen overleggen met kleinere gemeenten, maar
alleen met grotere gemeenten?
3. Toegang tot de ondersteuning
De leden van de VVD-fractie onderstrepen dat eigen verantwoordelijkheid ook bij ondersteuning vanuit de Wmo een belangrijke rol moet
spelen en uitgangspunt moet zijn. De regering geeft aan dat van cliënten
ook eigen inspanningen verwacht mogen worden, zoals het aanspreken
van het netwerk of maatschappelijke participatie. Indien de cliënt duidelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

38

geen invulling geeft aan deze eigen verantwoordelijkheid, welke mogelijkheden hebben gemeenten dan om een voorziening te weigeren?
Het proces na een melding van iemand die behoefte heeft aan maatschappelijke ondersteuning is in grote mate vastgelegd in dit wetsvoorstel. Hoe
verhoudt dit zich tot het uitgangspunt van een zo groot mogelijke
beleidsvrijheid voor gemeenten? Welke baten worden verwacht van deze
specifieke wettelijke bepalingen, en staan deze in verhouding tot het
inperken van de gemeentelijke beleidsvrijheid?
Er wordt aangegeven dat in het kader van het wetsvoorstel alternatieven
voor de uitvoering van een onderzoek zijn overwogen. Onduidelijk is
waarom deze systematiek niet aan de gemeentelijke beleidsvrijheid wordt
overgelaten, en waarom het genoemde alternatief niet zou voldoen. Hoe
verhoudt het onderzoeksvereiste zich tot nu al gemeentelijke praktijk om
bepaalde groepen categoraal toegang tot bijvoorbeeld huishoudelijke
hulp te verlenen, zonder persoonlijke indicatie of onderzoek?
Aangegeven wordt dat van de cliënt die zich heeft gemeld wordt verwacht
dat hij meewerkt aan de uitvoering van het noodzakelijke onderzoek, en
daarvoor ook de noodzakelijke informatie verstrekt. Welke gevolgen kan
de gemeente verbinden aan een situatie waarin cliënten niet meewerken
aan dit onderzoek, de benodigde informatie niet verstrekken of (bewust)
onjuiste of onvolledige informatie verstrekken in het kader van dit
onderzoek?
Het kan voorkomen dat niet alle aspecten die onderdeel moeten zijn van
een onderzoek ook in de concrete casus aan de orde komen. Hierbij wordt
vermeld dat dit alleen zo is wanneer de cliënt hiermee instemt, en laat
blijken dat hij geen maatwerkvoorziening wenst aan te vragen. Houdt dit
in dat, als een cliënt met een ondersteuningsvraag zich meldt, er niet in
eerste instantie een heel onderzoek wordt gestart, maar dat eerst gekeken
wordt naar mogelijkheden voor algemene voorzieningen? Hoe wordt dan
omgegaan met cliënten die zich melden met een aanvraag voor een
maatwerkvoorziening waarvan de gemeente vermoedt dat een algemene
voorziening voldoende is? Mag de gemeente eerst in gesprek over de
mogelijkheden van algemene voorzieningen, of is zij gebonden om direct
het hele onderzoek te doen, aangezien de cliënt gevraagd heeft om een
maatwerkvoorziening?
Ten aanzien van cliëntondersteuning meldt de regering dat deze zo moet
zijn vormgegeven dat deze in het belang van de cliënt is. In de aangenomen motie Van ’t Wout c.s. (30 597, nr. 355) is sprake van een wettelijke
borging van professionele en informele, laagdrempelige en onafhankelijke
cliëntondersteuning. Waarom is niet voor deze formulering gekozen?
Aanvullend: voor kwalitatief goede cliëntondersteuning is het van groot
belang dat deze cliëntondersteuners onafhankelijk zijn van de gemeente
en aanbieders. Waarom is de onafhankelijkheid van cliëntondersteuners in
deze wet niet benadrukt?
Wordt er iets gewijzigd aan de toegang tot en de mogelijkheden voor een
bijdrage aan de algemene voorzieningen in het voorliggende wetsvoorstel
in vergelijking met de huidige situatie? Zo ja, wat en waarom?
Gemeenten houden de ruimte om zelf een vergoeding te vragen voor een
algemene voorziening. Kan de regering bevestigden dat deze bijdrage
voor iedere inwoner hetzelfde moet zijn en dat deze bijdrage niet hoger
mag zijn dan de kostprijs van de voorziening?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

39

Er wordt gesproken over de «doelgroep van de voorziening» rondom de
aanvraag van algemene voorzieningen. Is het mogelijk voor gemeenten
om groepen personen uit te sluiten van toegang tot algemene voorzieningen? Zo ja, zijn er beperkingen aan deze mogelijkheden tot uitsluiting
of wordt dit volledig aan gemeenten gelaten?
Kan de regering aangeven welke rol de mantelzorger heeft bij het
zogenaamde «keukentafelgesprek? Kan een voorziening ook geleverd
worden wanneer deze alleen gericht is op het ondersteunen of verlichten
van de mantelzorger?
Vaak geven mantelzorgers aan dat professionele zorg en mantelzorg
moeilijk op elkaar aansluiten. Welke mogelijkheden ziet de regering deze
aansluiting te verbeteren?
Het compensatiebeginsel is nooit bedoeld als zorgplicht. Waarom
verwacht de regering dat deze nieuwe wet tot meer maatwerk leidt dan
het compensatiebeginsel? Kan de regering aangeven waarom het
compensatiebeginsel is losgelaten?
Volgens sommigen is het compensatiebeginsel verworden tot een
zorgplicht, kunt u voorbeelden noemen waaruit dit blijkt? Uit de wetsgeschiedenis van de Wmo blijkt dat het compensatiebeginsel niet los gezien
kan worden van de motivatieplicht, waardoor in gelijke gevallen
gemeenten gemotiveerd tot individueel maatwerk kunnen overgaan. Biedt
dat op zichzelf niet voldoende ruimte voor maatwerk en ontzorgen?
Voorliggend wetsvoorstel heeft op zichzelf hetzelfde doel als het compensatiebeginsel in de huidige Wmo; dus mensen zoveel mogelijk via
algemene voorzieningen laten meedoen aan de samenleving. In welke zin
zou het compensatiebeginsel dit niet bereikt hebben of tegenwerken en
hoe borgt u dan dat de nieuwe wet dit wel bereikt?
Als voorwaarde om in aanmerking te komen voor een PGB moet het
college de aanvrager in staat achten de aan het PGB verbonden taken op
een verantwoorde wijze uit te voeren. Hoe wordt dit beoordeeld?
Waarom moeten gemeenten de uitvoering van het PGB beleggen bij de
SVB? De SVB voert betalingen uit, en wordt daarnaast ook verantwoordelijk voor het bijbehorende budgetbeheer. Waaruit worden de diensten
van het SVB betaald?
Door inzet van de SVB zou het mogelijk zijn te waarborgen dat de
ingekochte ondersteuning of middelen kwalitatief van voldoende niveau
zijn. Op welke wijze wordt dit gewaarborgd in de voorgestelde situatie?
Welke gevolgen heeft dit voor de verantwoordelijkheidsverdeling tussen
gemeente en cliënt? Is de cliënt verantwoordelijk voor het kiezen van een
aanbieder van PGB gefinancierde zorg, en dus ook de kwaliteit, of is dat
de gemeente? Indien de gemeente verantwoordelijk is, hoe kan de
gemeente deze verantwoordelijkheid dan waar maken? Moet zij de
kwaliteit van de aanbieder onderzoeken, of een lijst met kwalitatief goede
aanbieders vaststellen? Werkt dit niet belemmerend voor vernieuwing en
innovatie in het ondersteuningslandschap; belangrijke voordelen van een
PGB-regeling?
Is eerder gepleegde fraude met het PGB een titel voor het college om
iemand een PGB te weigeren? Zo ja, hoe krijgt het college de beschikking
over informatie over eventuele fraude uit het verleden en/of in andere
onderdelen van het zorgstelsel? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

40

Er staan nog vele vorderingen m.b.t. fraude met het PGB uit de AWBZ
open. Wat gebeurt er met deze vorderingen na 1 januari 2015?
Kan uit de passage rondom maatschappelijke opvang geconcludeerd
worden dat de huidige uitwerking van landelijke toegankelijkheid middels
regiobinding wordt losgelaten? Zo nee, kan dit toegelicht worden? Zo ja,
kan dit toegelicht worden, waarbij ingegaan wordt op de verwachte
effecten hiervan op de vraag naar opvang en het bijbehorende draagvlak
en de financiële consequenties in de grote steden?
Inkomensbeleid blijft de verantwoordelijkheid van het Rijk, en de regering
is niet voornemens de systematiek van de eigen bijdrageregeling te
wijzigen. De leden van de VVD-fractie steunen dit uitgangspunt in
voorliggend wetsvoorstel. Wel wordt aangegeven dat op basis van de te
treffen amvb de mogelijkheden voor gemeenten tot het opleggen van
hogere eigen bijdragen voor maatwerkvoorzieningen worden verruimd;
o.a. door aanpassing van de parameters, op basis waarvan het CAK de
maximale periodebijdrage berekent. Kan toegelicht worden wat deze
wijziging inhoudt, en wat het doel hiervan is?
Hoe kijkt de regering aan tegen de kritiek die er is op de gedwongen
winkelnering bij het CAK, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Kan uit desbetreffende passage onder hoofdstuk 3.12 over hulp op
afstand worden geconcludeerd dat gemeenten verplicht zijn om afspraken
te maken over één landelijke voorziening voor hulp op afstand en de
financiering daarvan?
De leden van de PvdA-fractie zijn blij met het feit dat de vanzelfsprekende gedachte dat mensen in de eerste plaats zelf verantwoordelijkheid
dragen voor de wijze waarop zij hun leven inrichten en deelnemen aan de
samenleving expliciet verankerd is in dit wetsvoorstel. Ook vinden deze
leden dat het goed is om het automatisme te doorbreken dat ingezetenen
zich bij elke hulpvraag tot de overheid wenden, zonder dat hierbij uit het
oog verloren wordt dat iedereen een beroep mag doen op de gemeente.
Is de regering het echter ook eens met deze leden dat naast eigen
verantwoordelijkheid eigen kracht een belangrijke pijler moet zijn in dit
wetsvoorstel? Is de regering het eens met deze leden dat het net zo
vanzelfsprekend moet zijn dat cliënten zelf hun ondersteuningsplan
moeten kunnen opstellen en dat het ondersteuningsplan eigendom moet
zijn van de cliënt zelf? Kan de regering beide antwoorden toelichten? Hoe
kan het eigenaarschap van het ondersteuningsplan zo goed mogelijk
geborgd worden?
Er is met het wetvoorstel een balans gezocht tussen de eigen verantwoordelijkheid van ingezetenen en hun sociale netwerk voor de eigen situatie
en de verantwoordelijkheid van de gemeente om ingezetenen die het niet
op eigen kracht en met inzet van hun sociale netwerk klaarspelen, te
ondersteunen bij hun zelfredzaamheid en participatie of beschermd
wonen of opvang te bieden. De leden van de PvdA-fractie lezen de MvT zo
dat er een samenspel ontstaat tussen algemene voorzieningen, maatwerkvoorzieningen en de eigen kracht van mensen en hun netwerk. De leden
zouden graag zien dat er door de ondersteuning op een dergelijke wijze te
organiseren een samenspel/arrangement ontstaat van wat mensen zelf
kunnen en samen met hun sociale netwerk, wat er door middel van
algemene voorzieningen opgelost kan worden en wat er aan maatwerk
nodig is en dat er geen sprake is van het opwerpen van hordes door de
gemeente voordat iemand zorg of ondersteuning ontvangt en gaan ervan
uit dat dit wetsvoorstel deze bedoelingen ook borgt. Kan de regering
uitgebreid toelichten of deze interpretatie van het wetsvoorstel klopt? Ook
hebben deze leden nog enkele verdere vragen. Hoe wordt er omgegaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

41

met situaties waarin er wel een sociaal netwerk is, maar dit netwerk niet
wil of kan helpen? Hoe worden deze situaties benaderd? Welke middelen
hebben gemeenten om het sociaal netwerk te activeren? Welke middelen
hebben cliënten en het sociale netwerk om te weigeren het zelf op te
lossen, omdat zij achten ondersteuning nodig te hebben? In hoeverre
wordt daarbij rekening gehouden met de omstandigheden van bijvoorbeeld familieleden? Hoe verhouden deze middelen zich tot elkaar? De
leden van de PvdA-fractie lezen dat het sociale netwerk niet verplicht is
ondersteuning te bieden, maar waar en hoe wordt deze grens getrokken?
Deze leden lezen verder dat de cliënt de gemeente in het kader van zijn of
haar melding voor een maatwerkvoorziening dient te informeren over
personen die onderdeel uitmaken van zijn sociale netwerk en de
gemeente ook in contact te brengen met personen uit het sociale netwerk.
Het is alleen anders wanneer de betrokkene gegronde redenen heeft om
dit te weigeren, lezen deze leden verder. Kan toegelicht worden wat er
onder gegronde redenen verstaan wordt? Hoe liggen deze gegronde
redenen geborgd in het wetsvoorstel? Hoe kunnen mensen uit het sociaal
netwerk, indien zij gegronde redenen hebben, aangeven niet gecontacteerd te willen worden door de gemeente? Welke juridische bescherming
biedt het wetsvoorstel hiervoor? Hoe wordt er rekening gehouden met de
effecten van gebruikelijke hulp op kinderen van cliënten met een
zorgvraag? Kunnen gemeenten soepeler omgaan met de gebruikelijke
zorg norm indien er kinderen in het spel zijn? Deze leden ontvangen ook
hier graag een toelichting op.
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de gang van zaken rondom het onderzoek dat gedaan moet worden naar
aanleiding van melding van iemand die ondersteuning nodig heeft. Zij
hebben hier wel nog enkele vragen over. Is de regering het eens met de
visie dat het belangrijk is om te voorkomen dat elke eerste vraag leidt tot
een verplichte start van onderzoek? Dit neemt volgens deze leden een
flinke kostenpost en bureaucratie voor de gemeente met zich mee. Soms
kan volgens deze leden wellicht een eerste oriënterend gesprek zonder
verder onderzoek de cliënt op weg helpen met advies en informatie. Dit
oriënterend gesprek kan tevens in het kader staan van het eigen maken en
eigenaarschap nemen van het te volgen ondersteuningsplan in het kader
van de maatwerkvoorziening. Deelt de regering deze visie en kan hier een
uitgebreide toelichting op gegeven worden? Uit een dergelijk oriënterend
gesprek kan ook een vervolg melding komen en een verplicht onderzoek
volgen. Wanneer een cliënt zelf pertinent een onderzoek wenst, zou dit
gehonoreerd moeten worden. Ook zou het onderzoek op verzoek van de
cliënt gestopt worden indien in de tussentijd een andere passende
oplossing gevonden is. Wanneer vervolgens tot een algemene of
maatwerkvoorziening besloten wordt kunnen vervolgens verdere toetsen
plaatsvinden op eigen bijdrages en andere benodigde informatie. Borgt
het wetsvoorstel in randvoorwaarden om het proces dusdanig in te
richten? Is dit volgens de regering wenselijk? Deze leden ontvangen hier
graag een reactie op.
De gemeente dient voor het onderzoek de vereiste deskundigheid en
professionaliteit te organiseren. Welke eisen worden hier nader aan
gesteld in het wetsvoorstel? Welke eisen zijn volgens de regering
wenselijk? Van de cliënt wordt verwacht dat hij de noodzakelijke informatie verstrekt aan de gemeente. Wat wordt er onder noodzakelijke
informatie geschaard? Hoe wordt onenigheid over noodzakelijke
informatie beslecht? Hoe wordt voorkomen dat er teveel informatie
gevraagd wordt aan cliënten? Welke middelen kunnen gemeenten
inzetten wanneer een cliënt weigert bepaalde noodzakelijk informatie te
verstrekken?
Tijdens het onderzoek is cliëntondersteuning mogelijk. Gemeenten
moeten dit aanbieden. De leden van de PvdA-fractie lezen in artikel 2.2.4
van de wet dat cliëntondersteuning beschikbaar dient te zijn en dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

42

college er zorg voor dient te dragen dat de ondersteuning het belang van
de betrokkene als uitgangspunt heeft. Soms kiezen mensen er voor om
mensen uit hun netwerk mee te nemen. Deze leden vinden dat deze
mensen ook bij het onderzoek aanwezig moeten kunnen zijn. Daarnaast
zijn cliënten soms aangewezen op hulp bij het opkomen voor hun
belangen. Daarvoor is cliëntondersteuning noodzakelijk. Waarom is er niet
voor geheel onafhankelijke cliëntondersteuning gekozen? Heeft cliëntondersteuning die volledig onafhankelijk is van de gemeente (die uiteindelijk
het besluit neemt of iemand wel of niet een maatwerkvoorziening krijgt en
zo ja, hoe de maatwerkvoorziening eruit gaat zien) niet de voorkeur om
(schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen? Borgt die niet op een
betere manier de positie van de cliënt ten opzichte van de gemeente? Hoe
wordt er tevens voor gezorgd dat de capaciteit en kwaliteit van de functie
cliëntondersteuning voldoende geborgd wordt? Deze leden ontvangen
graag een toelichting van de regering.
De leden van de PvdA-fractie kunnen zich voorstellen dat mensen met een
beperking voor de collectieve belangenbehartiging de behoefte hebben
aan ondersteuning vanuit patiënten- en cliëntenperspectief op lokaal en
regionaal niveau. Hoe waarborgt de regering dat er ondersteuning door
de patiëntenorganisaties en hun regionale organisaties mogelijk blijft?
Tevens moeten deze leden helaas constateren dat er weinig aandacht is
voor de gevallen waarin cliënten geen vertegenwoordiger hebben.
Gemeenten zullen te maken krijgen met mensen met ernstige beperkingen die niet zelf kunnen aangeven dat men de eigen belangen niet kan
behartigen en met mensen die geen naaste of andere direct betrokkene
hebben die de vertegenwoordiging op zich kunnen nemen. Is de regering
het eens met deze leden dat juist ook deze cliënten goede vertegenwoordiging moeten hebben? Hoe borgt dit wetsvoorstel deze vertegenwoordiging? Is de regering het eens met deze leden dat het huidige
wetsvoorstel onvoldoende de positie van deze cliënten borgt? Is de
regering het eens met deze leden dat het noodzakelijk dat cliënten door
een ander worden vertegenwoordigd als zij dat zelf niet of onvoldoende
kunnen, en daardoor passende ondersteuning en zorg mis (dreigen te)
lopen, ook als er geen vanzelfsprekende vertegenwoordiger direct
beschikbaar is?
Graag ontvangen deze leden een toelichting van de regering.
In artikel. 2.3.7 van het wetsvoorstel lezen deze leden dat woningaanpassingen zonder instemming van de woningeigenaar aangebracht kunnen
worden. Zij vragen of dit juridisch houdbaar is. Graag ontvangen zij een
toelichting van de regering op deze vraag.
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de gehele periode van onderzoek
en beslissen acht weken bedraagt. Deze termijn is, terecht, gelijk gesteld
aan de termijn die in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt
aangehouden. Het levert wel de vraag op hoe het in de tussentijd voor de
cliënt mogelijk gemaakt wordt, indien er een dringende zorgvraag ligt, dat
hij of zij wel ondersteuning krijgt. Hoe ziet de regering dit voor zich?
Er moet, zo lezen deze leden, sprake zijn van maatwerk wanneer er zorg
en ondersteuning nodig is om cliënten in staat te stellen van zelfredzaamheid of participatie. Deze beslissing moet zijn afgestemd op
individuele omstandigheden van de aanvrager, op behoeften, persoonskenmerken en voorkeuren van de cliënt. Er is sprake van maatwerkcompensatie, lezen deze leden in de MvT. De uitwerking van de maatwerkvoorziening in het wetsvoorstel vervangt de compensatieplicht uit de
huidige Wmo. Kan een duidelijke uiteenzetting gegeven worden van de
overeenkomsten en verschillen van een maatwerkvoorziening versus de
compensatieplicht? Kan aangegeven worden wat nu het fundamentele
verschil is tussen de compensatieplicht en een resultaatsverplichting?
Hebben deze leden het bij het juiste eind wanneer zij stellen dat de
gemeenten nog steeds cliënten moeten compenseren om tot zelfredzaamheid en participatie te komen? Graag ontvangen zij een duidelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

43

toelichting van de regering. Kan de regering toelichten welke eisen aan de
uitkomsten van het zorg en ondersteuningsproces verbonden worden?
Hoe wordt bepaald wanneer een cliënt voldoende gecompenseerd is of
het gewenste eindresultaat behaald is bij iemand? Welke doelstellingen
moeten gemeenten hieraan vooraf verbinden? Hoe wordt bepaald of
doelstellingen vanuit het perspectief van de gemeente, maar vooral vanuit
het perspectief van de cliënt behaald zijn? Deze leden ontvangen graag
een uitgebreide toelichting van de regering.
De leden van de PvdA-fractie zijn zeer tevreden met het feit dat het PGB
verankerd wordt in het wetsvoorstel, en dat cliënten die een maatwerkvoorziening krijgen toegekend het recht hebben, mits zij aan een aantal
voorwaarden voldoen, om te kiezen voor een PGB. Ook zijn deze leden
zeer tevreden met het feit dat het college de plicht heeft om de betrokkene
te informeren om voor het PGB te kiezen en de gevolgen van deze keuze.
Deze leden lezen dat de burger gemotiveerd moet aangeven dat de
maatwerkvoorziening niet passend wordt geacht. Waarom is deze
voorwaarde opgenomen? De leden van de PvdA-fractie lezen dat
gemeenten de ruimte krijgen om het tarief voor het PGB zelf te bepalen;
zij vragen de regering hoe geborgd wordt dat budgethouders voldoende
mogelijkheden hebben om daarmee goede en voldoende zorg en
ondersteuning in te kopen. Waar ligt volgens de regering de ondergrens
van de hoogte van het budget? Welke percentage van de kosten zou dit
mogen hebben? Hoe wordt geborgd dat het tarief voldoende zorg en
ondersteuning financieel dekt en mensen kunnen blijven kiezen voor het
PGB in plaats van zorg in natura?
Ook zouden deze leden graag een toelichting ontvangen op de visie van
de regering op het spanningsveld dat er soms bestaat tussen de visie op
kwaliteit van de gemeenten en wat als kwaliteit wordt ervaren door een
budgethouder van een PGB. Op welke wijze worden gemeenten en
budgethouders ondersteund bij de onderlinge contacten en hoe worden
ervaringen uitgewisseld? Er zullen situaties voorkomen waarin cliënten
zowel uit de Wmo als via de Zvw zorg en ondersteuning ontvangen en
deze zorg middels een PGB organiseren. Kan een nadere toelichting
worden gegeven hoe hier samenhang tussen deze invulling van zorg en
ondersteuning door middel van het PGB afgestemd wordt tussen
gemeenten en zorgverzekeraars?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat gemeenten de opdracht krijgen te
zorgen voor beschermd wonen en passende opvang. De verantwoordelijkheid komt bij alle gemeenten te liggen, tevens zal er door gemeenten
samengewerkt moeten worden met andere gemeenten die deel
uitmaakten van een regio waarin een zogenaamde centrumgemeente de
middelen ontving op het terrein van de maatschappelijke opvang. Er kan
nu nog bovenlokaal worden samengewerkt, maar vanuit het principe dat
alle samenwerkende gemeenten verantwoordelijk zijn. Deze leden
ontvangen graag een nadere toelichting op hoe de samenwerking op deze
wijze vorm gaat krijgen. Worden er in het transitieplan nadere afspraken
gemaakt over deze samenwerking? Hoe verplicht wordt de samenwerking
tussen centrumgemeenten en regiogemeenten? Welke rol ziet de regering
voor zichzelf weggelegd in het borgen van goede samenwerking op dit
gebied? Is de regering het eens met de leden van de PvdA-fractie dat de
visie van de VNG dat gemeenten de vrijheid moeten hebben om cliënten
te verwijzen naar een gemeente van herkomst (code regiobinding) niet
past bij de strekking van dit wetsvoorstel? Deelt de regering de mening
van deze leden dat alle gemeenten de verantwoordelijkheid moeten
dragen voor alle mensen die zich in hun gemeente melden voor
beschermd wonen en opvang? Graag ontvangen deze leden een heldere
uitspraak van de regering. De leden van de PvdA-fractie kunnen zich
vinden in de gezamenlijke uitspraak van GGZ Nederland, RIBW alliantie,
Landelijk Platform GGZ en de Federatie Opvang dat het gewenst zou zijn
als gemeenten in de regio onderling en in samenwerking met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

44

zorgverzekeraars een beleidsplan ontwikkelen conform de transitie
arrangementen jeugd om ervoor te zorgen dat niemand tussen wal en
schip raakt. Zeker gedurende de transitieperiode zou dit wenselijk zijn.
Kan de regering haar visie op deze uitspraak geven?
Ook voor specifieke doelgroepen is samenwerking tussen gemeenten om
tot goede en passende ondersteuning te komen onmisbaar, stellen de
leden van de PvdA-fractie. VGN noemt onder andere cliënten met Niet
Aangeboren Hersenletsel (NAH) en mensen met gespecialiseerde
epilepsiezorg. Is de regering het met deze leden eens dat samenwerking
in het regelen van de toegang, signalering en passend aanbod op maat
voor deze groepen noodzakelijk is? Hoe borgt dit wetsvoorstel deze
samenwerking, specifiek op dit gebied? Deze leden ontvangen graag een
reactie van de regering.
Cliënten aan wie een maatwerkvoorziening of PGB is toegekend zijn
verplicht het college op verzoek alle feiten en omstandigheden te melden
waarvan op redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat dit aanleiding kan zijn tot
heroverweging van de beslissing om de maatwerkvoorziening of het PGB
is toe te kennen. De leden van de PvdA-fractie ontvangen graag een
nadere toelichting op dit punt. Wie bepaalt wanneer er een heroverweging van de voorziening moet plaatsvinden? Welke sanctie mogen
gemeenten opleggen wanneer cliënten niet alle feiten of omstandigheden
kunnen of willen melden? Zijn sancties volgens de regering wenselijk?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat het uitgangspunt van het
wetsvoorstel is om maatschappelijke ondersteuning beschikbaar te maken
voor diegenen die daarop aangewezen zijn, ongeacht de hoogte van het
inkomen of vermogen. Alhoewel deze leden het eens zijn met de regering
dat voor het bepalen van de draagkracht van mensen meer van belang is
dan alleen de hoogte van het brutoloon of het vermogen, zouden ze wel
graag een nadere toelichting van de regering hierop willen. Zouden ook
gemeenten niet de ruimte moeten hebben om de sterkste schouders de
zwaarste lasten te laten dragen en mensen maximaal beroep moeten
laten kunnen doen op het eigen vermogen, zowel fysiek, sociaal,
verstandelijk als financieel. Hoort die laatste component hier niet juist
onlosmakelijk bij? Deze leden ontvangen graag een uitgebreide reactie
van de regering. Met betrekking tot de eigen bijdragen voor maatwerkvoorzieningen zullen nadere regels worden gesteld in een algemene
maatregel van bestuur. Is al duidelijk wanneer deze naar de Kamer zal
worden gestuurd? Wanneer moeten gemeenten duidelijkheid hebben over
de nadere regels?
De regering heeft, aldus de leden van de SP-fractie, mooie woorden over
eigen verantwoordelijkheid, zelfredzaamheid en participatie. Mensen
moeten eerst op eigen kracht gebruik maken van het sociale netwerk om
hun zorgbehoefte op te lossen. Als dat niet lukt, dan bepaalt de gemeente.
Deze leden hebben hiertegen grote bezwaren. Gemeenten zien zich
geplaatst voor draconische bezuinigingen, wat nooit eerder is vertoond,
waardoor de kans zeer groot is dat gemeenten beslissingen nemen op
financiële in plaats van zorginhoudelijke gronden. Hoe gaat de regering
dit voorkomen?
De regering geeft aan dat het heel normaal is iets te doen voor een
partner, familielid of goede vriend, die niet geheel op eigen kracht kan
meedoen aan de samenleving. Waarom ziet de regering dan niet dat er nu
al vele mensen zijn die voor hun geliefde, vriend of familielid zorgen? Op
welke wijze garandeert de regering dat het sociale netwerk niet kan
worden verplicht door een gemeente om ondersteuning te bieden? Welke
waarborg zit hiervoor in de wet? Wat is de reden dat er voor mensen die
een maatwerkvoorziening vragen wel een verplichting bestaat om de
gemeente te informeren over personen die onderdeel uitmaken van zijn of
haar sociale netwerk? Is dit niet strijdig met elkaar? De regering acht het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

45

wenselijk dat gemeenten optekenen welke definitie van «gebruikelijke
hulp» zij hanteren. Wat is volgens de regering een juiste definitie van
«gebruikelijke hulp»? Deze leden van de SP-fractie hebben eerder vragen
gesteld over het beleid van de gemeente Gouda die 5-jarige kinderen
wilde inzetten voor de zorg voor hun ouders. Is het mogelijk dat
gemeenten straks als uitgangspunt van beleid hanteren dat iemand geen
zorg krijgt, omdat hij of zij immers kinderen heeft? Worden bij de
beleidsbepaling in deze dan leeftijdscriteria gehanteerd? Kan de regering
aangeven welke «kindcriteria» zij in deze redelijk vindt? Kan de regering
aangeven waarom zij geen definitie van «gebruikelijke hulp» in deze wet
heeft opgenomen? Voorts vragen deze leden aandacht voor mensen die
geen sociaal netwerk hebben. Op welke wijze moeten zij aantonen dat zij
niet beschikken over een sociaal netwerk? Hoe ver moet de gemeente
gaan in het onderzoek naar het sociale netwerk van een persoon?
De regering geeft in het wetsvoorstel aan dat mensen geen hinder mogen
ondervinden van de zorg die verdeeld is over verschillende wetten. Deze
leden willen weten hoe de regering dit wil aanpakken, als mensen zich bij
de zorgverzekeraar moeten melden voor verpleging en verzorging en voor
andere zorg terecht moeten bij de gemeente. Op welke wijze weten
mensen bij wie ze moeten zijn voor welke zorg? Voorts willen zij weten
waarom mensen die gebruik maken van zorg die gegeven wordt op basis
van de Wlz, geen gebruik kunnen maken van ondersteuning op grond van
dit wetsvoorstel. Waarom heeft de regering hiervoor gekozen, en betekent
dit dat mensen dan ook in geen geval huishoudelijke verzorging kunnen
krijgen?
De regering geeft aan dat uit oogpunt van de maatschappelijke participatie het «iets terug» doen mensen een sterk gevoel van eigenwaarde
geeft, dan wanneer mensen alleen maar «ontvangen». De leden van de
SP-fractie keuren het af dat de regering het normaal vindt dat zorgbehoevende mensen maar wat terug moeten doen voor de zorg die zij krijgen. Is
de regering soms vergeten dat mensen hun hele leven lang voor zorg
betalen? Is de regering vergeten dat de zorg collectief opgebracht wordt?
Is het naar het oordeel van de regering in voorliggend wetsvoorstel
mogelijk dat iemand die een maatschappelijke tegenprestatie moet
verrichten in het kader van de Wet werk en bijstand de professionele zorg
(bijvoorbeeld de thuiszorgmedewerker) vervangt? Acht de regering het
wenselijk dat hierdoor veel expertise verloren gaat, en het vak van de
thuiszorg – een eervol beroep – wordt vervangen door verplicht vrijwilligerswerk? Hoe voorkomt de regering dat een gemeente iemand verplicht
om maatschappelijke nuttige activiteiten te verrichten in ruil voor het
krijgen van zorg? Op welke wijze is dit wetstechnisch geregeld?
Welke argumenten heeft de regering ertoe bewogen om dit op te nemen
in het wetsvoorstel? Vindt de regering het werkelijk normaal dat een
95-jarige wat moet terug doen voor de samenleving, terwijl hij of zij ons
land heeft opgebouwd? Waar legt de regering in deze de grens?
De regering geeft aan dat gemeenten een onderzoek moeten instellen
zodra iemand zorg nodig heeft. Deze leden hebben er eerder op gewezen
dat door de bezuiniging op het budget, er een groot risico is dat
gemeenten financiële afwegingen maken en geen zorginhoudelijke. Wie
gaat beoordelen of en zo ja welke zorg mensen krijgen? Wordt dat een
taak van ambtenaren of wijst de regering zorgprofessionals aan voor de
beoordeling? Op welke wijze is dit geborgd in het wetsvoorstel? Voorts
willen deze leden weten hoe zwaar een dergelijk onderzoek is, en hoe lang
dit duurt. Waarom wordt er niet gekozen voor een onafhankelijke
indicatiestelling door zorgprofessionals? Voorts willen zij weten hoe
bureaucratisch dit onderzoek wordt en welke kosten hiermee gemoeid
zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

46

De regering geeft aan dat mensen recht hebben op cliëntondersteuning.
Genoemde leden willen weten of de cliëntondersteuning in dienst is van
de gemeente, of dat gemeenten een onafhankelijk bureau moeten vragen.
Kan de regering ingaan hoe de medezeggenschap van burgers, zorgbehoevende mensen, professionals, cliënten- en patiëntenorganisaties
precies wordt vormgegeven in het voorliggende wetsvoorstel?
De regering laat gemeenten vrij in de keuze welke algemene voorzieningen zij kunnen treffen. Kan de regering aangeven waarom daarvoor
gekozen is? Kan de regering tevens aangeven wat zij precies verstaat
onder algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen? Eén van de
doelstellingen van het wetsvoorstel is het leveren van meer maatwerk.
Maar hoe is dit geborgd als gemeenten de huishoudelijke verzorging, en
allerlei andere voorzieningen, als een algemene voorziening presenteren?
Is naar het oordeel van de regering de huishoudelijke verzorging
onderdeel van de maatwerkvoorziening of van de algemene voorziening?
Zijn gemeenten verplicht om een maatwerkvoorziening in het leven te
roepen? Acht de regering het wenselijk dat een gemeente – bijvoorbeeld
de gemeente Zwolle – alleen een algemene voorziening in het leven roept
en voor de maatwerkvoorziening teruggrijpt op het PGB. Zijn gemeenten
verplicht om – los van het PGB – een maatwerkvoorziening zorg in natura
te organiseren? Hoe is dit geborgd in dit wetsvoorstel?
De leden van de SP-fractie hebben een aantal vragen over het PGB. De
regering geeft aan dat een persoon een PGB kan aanvragen als het door
de gemeente gecontracteerde aanbod niet passend is in zijn of haar
specifieke situatie. Wie bepaalt of het aanbod niet passend is? Gebeurt dit
door de gemeente-ambtenaar of door de professional? Deze leden hebben
meldingen binnen gekregen dat de gemeente Lochem 40% bezuinigt op
de Wmo, door mensen die huishoudelijke verzorging categorie 1
ontvangen over te laten stappen naar een PGB, dat uitkomt op een vorm
van alfaconstructie. Indien mensen dit weigeren worden zij geacht zelf de
huishoudelijke verzorging te betalen. Kan de regering uitleggen waarom
gemeenten dit kunnen bepalen, terwijl mensen altijd de keuzevrijheid
dienen te krijgen voor zorg in natura of wanneer dit niet passend is een
PGB? Kan de regering dit uitzoeken, en aangeven of zij hiertegen
maatregelen gaat treffen? Verder willen deze leden weten hoe de regering
dergelijke situaties gaat voorkomen bij de Wmo 2015.
De regering kiest ervoor om de intramurale GGZ met verblijf over te
hevelen vanuit de AWBZ naar gemeenten. Kan de regering uitgebreid
toelichten waarom deze vorm van zorg overgaat naar de gemeenten,
terwijl de intramurale langdurige GGZ zorg met behandeling overgaat
naar de Zvw? Deze leden verwachten hierover een uitgebreide toelichting.
De leden van de SP-fractie constateren dat gemeenten vrij zijn in het
vragen van een eigen bijdrage voor algemene en maatwerkvoorzieningen.
Deze leden hebben in het verleden vaker meldingen gekregen van
mensen die afzagen van zorg en hulpmiddelen, omdat zij simpelweg de
eigen bijdrage niet konden betalen. Kan de regering een overzicht geven
van het aantal mensen die de afgelopen jaren hebben afgezien van de
zorg uit de Wmo vanwege de hoge eigen bijdrage? Is de regering bereid
de algemene maatregel van bestuur met betrekking tot de eigen bijdragen
voor wetsbehandeling aan de Kamer te zenden?
Voorts geeft de regering aan dat gemeenten meer vrijheid krijgen om
eigen bijdragen op te leggen. De leden van de SP-fractie zijn hier niet
gelukkig mee. Te vaak hebben zij meldingen gehad dat mensen afzagen
voor zorg en voorzieningen uit de Wmo, omdat zij de eigen bijdragen niet
konden betalen. Wat is het precieze niet-gebruik van voorzieningen sinds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

47

de invoering van de eigen bijdragen? Hoe gaat de regering voorkomen
dat gemeenten hoge eigen bijdragen gaan vragen voor zorg en voorzieningen uit de Wmo, om zo de gaten in de gemeentebegroting te dichten?
Kunnen deze leden een kosten-/batenanalyse ontvangen van de inning
van eigen bijdragen? Hoeveel levert het gemeenten op, en welke
uitvoeringskosten zijn hieraan verbonden? Wat levert het Nederland op
als het hele systeem van eigen bijdragen wordt afgeschaft? Kan de
regering de Kamer voorzien van een financiële doorrekening op dit
gebied?
Deze leden begrijpen niet waarom de regering ervoor gekozen heeft om
prestatieveld 7 uit de huidige Wmo te schrappen. Waarom ziet de regering
hier een voordeel in? Kan de regering een overzicht sturen welke
maatregelen de regering en de gemeenten treffen om mannen, vrouwen,
ouderen en kinderen te beschermen en te ondersteunen? Verder willen
deze leden weten waarom er precies voor gekozen wordt om het
Steunpunt Huiselijk Geweld en het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling samen te voegen. Kan de regering aangeven hoe deze twee
organisaties tegen deze «fusie» aankijken? Kan de regering tevens ingaan
op de functie van vertrouwenspersonen die hier werkzaam zijn? Zij krijgen
meldingen dat vertrouwenspersonen wegbezuinigd worden. Kan de
regering daarover een nadere toelichting en visie geven?
De eigen verantwoordelijkheid van de ingezetene is een belangrijke pijler
van dit wetsvoorstel, zo constateren de leden van de PVV-fractie. Tot die
eigen verantwoordelijkheid van de ingezetene behoort ook dat hij een
beroep doet op familie en vrienden alvorens hij bij de gemeente aanklopt
voor hulp. Hiermee wordt niet uit het oog verloren dat iedereen een
beroep mag doen op zijn gemeente. Geen enkele cliënt wordt op
voorhand, bijvoorbeeld op grond van inkomen, uitgezonderd van de
toegang tot ondersteuning door zijn gemeente. In het onderzoek dat de
gemeente na de melding uitvoert, zullen eigen kracht, eigen verantwoordelijkheid en de mogelijkheden van de sociale omgeving worden
betrokken en meegewogen om uiteindelijk tot een besluit te komen over
het al dan niet bieden van ondersteuning vanuit de gemeente. Kan tot die
eigen verantwoordelijkheid niet ook de financiële positie worden
gerekend, waardoor uitsluiting op basis van inkomen wel zal plaatsvinden? Wat word verstaan onder de eigen verantwoordelijkheid en kan
die per gemeente anders worden ingevuld?
Met de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel worden gemeenten ook
verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet in staat zijn
zelfstandig een gestructureerd huishouden te voeren en de noodzakelijke
algemene dagelijkse levensverrichtingen uit te voeren, voor doventolkzorg en voor mensen die een beschermde woonomgeving nodig
hebben. Soms bestaat (ook) behoefte aan aanvullende ondersteuning bij
de algemene dagelijkse levensverrichtingen, zoals een aansporing om
onder de douche te gaan. Onder de AWBZ is deze laatste vorm van
ondersteuning onderdeel van de functie persoonlijke verzorging. Na de
inwerkingtreding van dit wetsvoorstel valt deze ondersteuning, die niet
ingegeven door een behoefte aan geneeskundige zorg of een hoog risico
daarop, onder de verantwoordelijkheid van gemeenten. Wie gaat deze
zorg leveren? Zijn dat professionals? Worden dat vrijwilligers (al dan niet
verplicht) en/of werkelozen?
Cliënten die een beroep kunnen doen op de Wlz, kunnen geen beroep
doen op ondersteuning op grond van dit wetsvoorstel. Wel kunnen zij
gebruik maken van een algemene voorziening, bijvoorbeeld sociaal
vervoer. Waarom worden deze mensen uitgesloten van bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

48

hulpmiddelen en woningaanpassingen? Hoe strookt dit met de wens van
de regering om mensen zo lang mogelijk thuis te laten wonen?
Het zou zich zelfs kunnen voordoen indien het college tot de conclusie
komt dat de zorgbehoefte zodanig is, dat de thuissituatie niet langer veilig
en verantwoord is, en op die grond een maatwerkvoorziening weigert.
Hiermee krijgt de gemeente dus de mogelijkheid om zorg af te wentelen
naar de veel duurdere Wlz? Geld is op, hup naar het verpleeghuis?
De gemeente kan in de verordening, met inachtneming van de in dit
wetsvoorstel opgenomen definitie, nader invullen wat in dit kader
verstaan wordt onder «gebruikelijke hulp» van de echtgenoot, ouders,
inwonende kinderen of andere huisgenoten. Dit zorgt volgens de leden
van de PVV-fractie voor rechtsongelijkheid voor de burgers in Nederland.
In gemeente A kan gebruikelijke zorg heel ruim gedefinieerd worden,
terwijl gemeente B dit beperkt. Graag ontvangen deze leden een reactie.
Wat wordt verstaan onder «andere huisgenoten»? Kan dat ook een
huurder zijn? Wordt dan van die huurder verwacht dat hij/zij ondersteuning gaat bieden aan zijn/haar huisbaas? Wordt er een leeftijdsgrens
gesteld aan inwonende kinderen? De inzet van kinderen mag immers
volgens de MvT niet ten koste gaan van hun welbevinden en ontwikkeling, waaronder schoolprestaties.
De cliënt die maatschappelijke ondersteuning ontvangt kan zichzelf helpen
door het verrichten van die activiteiten, en daardoor niet alleen zijn eigen
maatschappelijke participatie verbeteren, maar ook «iets terugdoen», en
dat geeft mensen een sterker gevoel van eigenwaarde dan wanneer men
alleen «ontvangt», hoe noodzakelijk dat ook is. De gemeente mag dit niet
verplichten, maar de regering vindt het echter wel passend dat de
gemeente de vraag naar de mogelijkheden in dit verband onderzoekt en
met de cliënt bespreekt. Hoe wordt gecontroleerd of er niet ernstige druk
op cliënten wordt uitgeoefend, zo vragen de leden van de PVV-fractie.
Na een melding door of namens een cliënt is het college gehouden een
onderzoek in te stellen. Een onderzoek begint, vanzelfsprekend, met een
onderzoek naar de persoonskenmerken van de aanvrager, diens
behoeften en voorkeuren. Daarna moet achtereenvolgens worden
onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de zelfredzaamheid te verbeteren, maatschappelijk te participeren of te voorzien in een adequate vorm
van wonen of opvang door inzet van eigen kracht, inzet van gebruikelijke
hulp door het sociale netwerk van de betrokkene, inzet van mantelzorg,
inzet van algemene voorzieningen of maatschappelijk nuttige activiteiten.
Ten slotte moet in het onderzoek de vraag worden betrokken of, en zo ja
hoe, het door middel van samenwerking met andere partijen zoals
jeugdhulp, welzijn, wonen of partijen op het terrein van werk en inkomen
mogelijk is te komen tot verbetering van zelfredzaamheid en participatie
of te voorzien in de behoefte aan beschermd wonen of opvang. Wie gaan
deze gesprekken voeren? Gemeenteambtenaren? Welke achtergrond
hebben deze gemeenteambtenaren waar het gaat om kennis en kunde?
Hoe wordt de privacy geborgd als duizenden ambtenaren medische
gegevens onder ogen krijgen?
Op basis van dit wetsvoorstel moet het college ervoor zorgen dat
cliëntondersteuning beschikbaar is voor cliënten die maatschappelijke
ondersteuning nodig hebben, of problemen hebben op andere terreinen
binnen het sociale domein. Het college moet er voor zorgen dat de
cliëntondersteuning zo wordt vormgegeven dat het belang van de
betrokken cliënt in deze ondersteuning uitgangspunt is. Hiermee wordt de
onafhankelijkheid van de cliëntondersteuner, langs de weg van de
professionaliteit en de wettelijke plicht voor het college ten aanzien van de
(organisatorische) invulling, naar de mening van de regering voldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

49

gewaarborgd. Is het niet zo dat de gemeente betaalt en dus de gemeente
bepaalt?
Een van de voorwaarden voor het verkrijgen van een PGB is dat de
aanvrager zich gemotiveerd op het standpunt stelt dat het door de
gemeente gecontracteerde aanbod niet passend is in zijn specifieke
situatie. Hoe verhoudt dit zich tot de volgende passage:
De gemeente mag een aanvraag voor een PGB weigeren als de kosten
van het PGB hoger zijn dan de kosten van de maatwerkvoorziening. Dit
kan zich bijvoorbeeld voordoen doordat de gemeente vanwege inkoopvoordelen maatwerkvoorzieningen al snel goedkoper zal kunnen leveren
dan wanneer iemand zelf ondersteuning inkoopt met een PGB. Daarbij
kan gedacht worden aan vervoers- of opvangvoorzieningen. Iemand komt
pas in aanmerking voor een PGB als aan de voorwaarden zijn voldaan. Als
aan deze voorwaarden is voldaan, dan mogen de kosten toch nooit
leidend zijn?
De gemeente bepaalt of cliënten voor ondersteuning van de gemeente
een (eigen) bijdrage verschuldigd zijn. Als de gemeente daarvoor kiest, zal
dat in de verordening moeten worden bepaald. Het wordt mogelijk om
voor alle voorzieningen (dus zowel voor maatwerkvoorzieningen als voor
algemene voorzieningen) een bijdrage op te leggen, die verschuldigd is
zolang de cliënt gebruikt maakt van de voorziening, waarbij het resultaat
dat wordt geleverd het uitgangspunt is voor de (eigen) bijdrage. De
hoogte van de (eigen) bijdrage kan in de verordening voor de verschillende soorten van voorzieningen anders worden vastgesteld, met dien
verstande dat de hoogte van de bijdrage voor een maatwerkvoorziening
wordt gelimiteerd tot een bedrag gelijk aan de kostprijs van de
voorziening. Onder kostprijs wordt overeenkomstig het taalgebruik de
prijs verstaan waarvoor de gemeente de voorziening heeft ingekocht bij
de aanbieder of leverancier en de daarin begrepen onderhoudskosten.
Meent de regering nu echt dat het in een gemeente kan voorkomen dat er
een eigen bijdrage voor bijvoorbeeld een traplift meer dan € 10.000
gevraagd kan worden, zo vragen de leden van de PVV-fractie. Met andere
woorden, de cliënt betaalt het zelf? In het geval van een PGB kan geen
onduidelijkheid bestaan over de kostprijs; deze is per definitie gelijk aan
het bedrag van het PGB. Met andere woorden kan de eigen bijdrage gelijk
zijn aan het PGB?
De leden van de CDA-fractie zijn voor een onafhankelijke indicatiestelling, zeker in die gevallen waar mensen voor de eerste keer hulp/
ondersteuning vragen. Een onafhankelijke indicatiestelling zorgt er
immers voor dat er onafhankelijk wordt vastgesteld wat de ondersteuningsvraag van de burger is. Zij vragen dan ook aan de regering of hier in
de onderzoeksfase een behoefte is bij alle partijen (burger- aanbiedergemeente) voor een onafhankelijk onderzoek, zeker gezien het feit dat de
regering stelt dat het niet wenselijk is in de gemeentelijke verordening tot
in detail vast te leggen hoe gemeente in concrete situaties zal handelen,
waar de cliënt in de individuele situatie het meest bij gebaat is.
Er staat dat je op grond van inkomen niet uitgesloten kan worden van
deze wet. Maar bestaat bij eigen kracht ook niet financiële draagkracht?
Wie is verantwoordelijk voor de integrale indicatiestelling als mensen
zowel een maatwerkvoorziening van de gemeente nodig hebben en een
aanspraak wijkverpleging?
Wie bepaalt of persoon (ingezetene) een voldoende beroep heeft gedaan
op zijn of haar netwerk.? En als het sociale netwerk weigert? In de MvT
staat op pagina 119 te lezen dat de betrokkene zelf, dan wel met gebruikelijke hulp, in zijn behoefte aan maatschappelijke ondersteuning kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

50

voorzien, aan de betrokkene wordt mede gedeeld dat het college niet
voornemens is de maatschappelijke ondersteuning te verlenen.
In de reactie op het advies van de Raad van State staat te lezen dat dit ook
gebruikelijke, financiële hulp kan zijn. Dit alles ter beoordeling aan de
ambtenaar aan het Wmo-loket. Sluipt zo niet de mogelijkheid in de wet
dat kinderen financieel verantwoordelijk worden voor hun ouders? Ook is
zeer goed voorstelbaar dat ouders van gehandicapte kinderen op extra
kosten gejaagd worden, terwijl de mogelijkheid voor middeninkomens om
gebruik te maken van de gemeentelijke maatwerkvoorziening nihil is.
Graag ontvangen deze leden een toelichting van de regering waarom dit
niet zal leiden tot grote inkomensverschillen. Burgers die een beroep
kunnen doen op de nieuwe Wlz kunnen geen beroep doen op grond van
de nieuwe Wmo 2015, zo lezen deze leden. Wel kunnen zij gebruik maken
van algemene voorzieningen. De leden van de CDA-fractie vinden net als
de regering dat mensen langer thuis moeten kunnen blijven wonen maar
hoe zit het dan mensen die een beroep doen op WLZ maar de keuze
maken met PGB thuis te blijven wonen? Nu kan dat nog, behoort dit in
2015 tot de mogelijkheden? Als er dan aanpassingen nodig zijn om thuis
te kunnen blijven wonen, bijvoorbeeld een rolstoel, dient de gemeente die
nog te verstrekken of niet? Hoe verhoudt zich dit tot het begrip keuzevrijheid? Kunnen mensen nog kiezen om met zorg uit de Wlz nog zo lang
mogelijk thuis te blijven in een aangepast huis of met een hulpmiddel op
maat. De leden van de CDA-fractie maken zich zorgen over de druk die op
familie kan gaan ontstaan om een kwetsbaar familielid op te laten nemen
in een instelling terwijl men dit nadrukkelijk niet wil. Hoe waarborgt de
wet het tegengaan hiervan?
De leden van de CDA-fractie hebben begrepen dat in de nieuwe Wlz ook
een mogelijkheid is voor een Volledig Pakket Thuis. Betekent de nieuwe
Wmo 2015 dat, wanneer mensen daarnaast behoefte hebben aan
huishoudelijke verzorging of begeleiding vanuit de Wmo 2015, deze niet
gegeven mag worden? Of blijft huishoudelijke verzorging en begeleiding
onderdeel uit maken van het Volledig Pakket Thuis van de toekomst?
De leden van de CDA-fractie vragen of deze nieuwe Wmo 2015, en het
voornemen van de regering om de verpleging en verzorging over te
hevelen naar de zorgverzekeraar, geen grote financiële druk zal geven op
de nieuwe Wlz, waardoor het financieel aantrekkelijk is voor zowel
zorgverzekeraars als gemeenten om mensen naar de Wlz te verplaatsen
(intramuraal te plaatsen)? Deze leden zijn van mening dat de kans
hierdoor zeer groot is dat wij elders in de zorg een waterbed creëren.
Graag ontvangen zij een reactie van de regering op dit punt. Want stel dat
de gemeente bepaalt dat 3 dagdelen naar de dagbesteding passend is (op
begeleiding bezuinigd de regering immers 25%), en de zorgverzekeraar
bepaalt dat je best meer persoonlijke zorg kan leveren? Het zijn twee
verschillende wetstrajecten maar het is één familie; wordt deze familie
niet gedwongen te kiezen voor intramurale zorg?
Vervolgens lezen deze leden in de MvT dat betrokkene gemeenten in
contact moeten brengen met zijn/haar sociale netwerk. Gemeenten
mogen ook nader invullen wat gebruikelijke hulp is. Bedoelt de regering
hier aanpassing van het protocol gebruikelijke zorg, want gebruikelijke
hulp is toch wat anders dan gebruikelijke zorg?
De leden van de CDA-fractie hebben veel moeite met de zinsnede{ «dat
iets terugdoen een sterker gevoel van eigenwaarde geeft{. en dat de cliënt
niet kan worden gedwongen om in ruil voor ondersteuning zulke
activiteiten te verrichten op straffe van het verliezen van die ondersteuning». Zij nemen afstand van deze opmerkingen. Hier wordt de
suggestie gewekt dat chronisch zieken, mensen met een beperking en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

51

ouderen geen bijdrage willen leveren aan de participatiesamenleving.
Deze leden vinden de Wet werk en bijstand en de Wmo twee fundamenteel verschillende wetten met verschillende doelgroepen en verschillende doelstellingen. Daarbij gaat de regering voorbij aan het feit dat heel
veel mensen met beperkingen een bijdrage aan de samenleving leveren,
ook zonder dat zij een ondersteuningsvraag hebben. Dat doen ze zover zij
kunnen en daarbij maken ook mensen van de Wmo gebruik die al een
grote bijdrage aan de samenleving hebben geleverd en nu in herfst van
hun leven zijn aanbeland.
Vervolgens lezen deze leden in de MvT dat het uitgangspunt is «geen
toekenning, tenzij{.», dat is toch een heel ander uitgangspunt van deze
wet dan deze leden voor ogen hebben, en laat ook zien dat het oude
compensatiebeginsel niet gelijk is aan de maatwerkvoorziening.
De cliënt kan ondersteuning krijgen in de onderzoeksfase door een
zogenaamde cliëntenondersteuner. Die moet, volgens de regering, naast
de cliënt gaan staan. De leden van de CDA-fractie vinden het uitstekend
als de cliëntenondersteuner het belang van de betrokken cliënt
uitgangspunt is, maar volgens deze leden zijn we er daarmee nog niet. Zij
missen hierbij onafhankelijkheid van een cliëntenondersteuner. Zoals deze
leden al eerder stelden zorgt onafhankelijkheid voor meer draagvlak bij
cliënt, gemeente en aanbieder voor de uitkomst van dit onderzoek. De
vraag is vooral relevant omdat veel cliëntenondersteuning maar ook MEE
in de toekomst door de gemeente gefinancierd moet gaan worden.
Kortom deze leden willen graag duidelijkheid over de positie van de
cliëntenondersteuning, in relatie tot de cliënt maar ook in relatie tot de
gemeente. Moet er in de wet geen sprake zijn van onafhankelijkheid van
de cliëntenondersteuner? Is dat ook geen kwalitatieve toevoeging aan de
zgn. onderzoeksfase? Graag zien deze leden dat de regering nogmaals
naar dit specifieke punt kijkt.
Om voor een algemene voorziening, dan wel maatwerkvoorziening, in
aanmerking te komen komt een nieuwe procedure. Die van de melding,
onderzoeksfase en eventueel (het nee tenzij principe) een aanvraag.
Hierdoor wordt volgens de regering juridisering zoveel mogelijk
voorkomen. De leden van de CDA-fractie delen dit uitgangspunt niet, en
vragen of dit er niet voor zorgt tot veel administratieve lastendruk en
juridisering voor de aanvrager.
Zij willen opmerken dat alle voorbeelden van algemene voorzieningen die
in de MvT worden gegeven er geen enkel voorbeeld betrekking heeft op
de functie begeleiding, dan wel tijdelijk verblijf, dan wel verzorging voor
specifieke groepen die wordt ondergebracht in de nieuwe Wmo 2015. Is
de regering van mening dat dit allemaal maatwerkvoorzieningen zijn of nu
juist algemene voorzieningen? Graag ontvangen deze leden een
toelichting waarbij de beoogde kwaliteitseisen onderdeel zijn.
Immers, te lezen is dat dagopvang een algemene voorziening lijkt te zijn.
Veel gemeenten zijn in de veronderstelling dat zij hiervoor de kwaliteitseisen mogen bepalen. De professionele standaarden (bijvoorbeeld die
met betrekking tot Alzheimer) blijven echter wel gelden voor deze
algemene voorziening in de vorm van dagopvang. Klopt deze lezing? Wat
betekent dit voor plannen om verschillende doelgroepen (verstandelijk
gehandicapten, dementerenden, (ex-)verslaafden en mensen met een
psychiatrische stoornis gezamenlijk op te vangen?
De leden van de CDA-fractie lezen vervolgens dat een PGB geweigerd kan
worden als er inkoopvoordelen zijn bij zorg in natura. Daar hebben zij
begrip voor, maar kan de regering zich voorstellen dat sommige
maatwerkvoorzieningen zo passend moet zijn dat er bijvoorbeeld 1 op 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

52

begeleiding nodig is, bijvoorbeeld bij een kind met meervoudige handicap
en dat zal vaak duurder zijn dan een algemene opvangvoorziening?
Hoe lang mag een gemeente overigens proberen een passende
voorziening in natura te geven? De wet lijkt zo gelezen te moeten worden
dat pas wanneer de gemeente van mening is dat er geen passende
voorziening te geven is dat dan een PGB toegewezen kan worden. Telkens
wanneer de zorgvragen van mening is dat deze niet passend is heeft de
gemeente het laatste oordeel. Anders gezegd: als de zorgvrager aantoont
dat de geboden voorziening niet passend is, is dan de volgende stap een
PGB of is de volgende stap een nieuw passend aanbod? Is de
mogelijkheid van een PGB in de nieuwe Wmo 2015 niet eerder een
wassen neus dan een echt instrument voor eigen regie? Waarom kiest de
regering er niet voor het huidige PGB-artikel uit de Wmo voort te zetten?
De mogelijkheid van een PGB lijkt alleen te gelden voor maatwerkvoorzieningen, terwijl nu de PGB-mogelijkheid in de AWBZ ook geldt voor
begeleiding en persoonlijke verzorging. Uit de MvT wordt duidelijk dat
grote delen van begeleiding zoals dagbesteding algemene voorzieningen
kunnen worden. Hier is geen PGB voor mogelijk. Is dat de bedoeling van
de regering?
Onder het kopje draagkracht en draaglast lezen deze leden dat de rolstoel
nu wel onder de eigen bijdrageregeling gaat vallen. Een rolstoelvoorziening werd eerder als primaire voorziening gezien. De leden van de
CDA-fractie vragen waarom hiervoor gekozen wordt. Bij intreding van de
Wmo in 2007 is de rolstoel hier bewust buiten gelaten. In het wetsvoorstel
is bepaald dat een maatwerkvoorziening kan worden geweigerd indien
belanghebbende aanspraak heeft op verblijf in het kader van de AWBZ.
Dus ook vervoersvoorzieningen, rolstoelen en woonvoorzieningen kunnen
dan geweigerd worden. Is dit de bedoeling van de wetgever?
Deze leden doen nogmaals een oproep de nieuwe eigen bijdrageregeling
naar de Kamer te sturen. Daarbij is het voor hen van groot belang dat de
regering daarbij inzicht geeft in wat de gevolgen zijn voor de middeninkomens. Verder vragen zij hoe het feitelijk zit het met cumulatie van
zorgkosten in de Zvw en de Wmo. Wordt hier bij het maken van de nieuwe
eigenbijdrageregeling rekening mee gehouden?
Ook lezen zij dat de leeftijdgrens voor eigen bijdrage komt te vervallen. Dit
bevreemdt hen, aangezien kinderen tot 18 jaar waren vrijgesteld van een
eigen bijdrage, en ook in de Zvw tot 18 jaar geen premie hoeven te
betalen. Kan de regering toelichten waarom hiervoor is gekozen?
Begrijpen de leden van de CDA-fractie het goed dat gemeenten verantwoordelijk worden voor de indicatie/onderzoek bij een maatwerkvoorziening bij slachtoffers van huiselijk geweld? Hoe ziet de regering dit
precies voor zich?
De Wmo 2015 kent ook nog een eigen bijdrageregeling voor algemene
voorzieningen. Hiervoor geldt geen maximum. Waarom wordt de eigen
bijdrage voor de algemene voorziening niet onder het regime van eigen
bijdrage voor de maatwerkvoorziening gebracht? Waarom is er geen
anti-cumulatiebepaling met de zorg uit de Zvw?
Is de regering bereid de inkomenseffecten van de verschillende hervormingen en bezuinigingen in de zorg voor verschillende groepen door te
rekenen?
De leden van de CDA-fractie vragen hoe ver het staat met uitvoering van
de motie Keijzer/Bergkamp waar wordt gevraagd de langdurige GGZ niet
over te hevelen naar de Zvw. Deze leden lezen dat er 43 centrumge-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

53

meenten verantwoordelijk worden voor het wonen in een beschermende
woonvoorziening (GGZ C pakketten) Ook dit zijn «langdurige zorg
arrangementen» en de vraag is of deze ook niet thuishoren in de Wlz.
Vervolgens lezen deze leden in de MvT dat de gemeente bij aanvragen
van een beschermde woonplek zelf invulling moeten geven over wie die
aanvraag gaat beoordelen. Deze leden vinden dit, zeker in relatie tot de
wet op de jeugdhulp, een risicovolle onderneming. Daarbij begrijpen deze
leden dat er een categorie patiënten is die soms toch tijdelijk behandeling
of een crisisplaatsing of andere vormen van hulpverlening nodig heeft dat
hoort nu eenmaal bij hun ziektebeeld. Daarbij begrijpen zij dat de
theoretische afbakening tussen pakket B en pakket C in praktijk niet zo
makkelijk te maken is. In de MvT staat over de ZZP-c pakketten dat
gekozen is voor een overgangsrechtelijke termijn van maar liefst vijf jaar.
Juist omdat mensen soms gedurende vele jaren in een instelling voor
beschermd wonen verblijven! Kortom, de leden van de CDA-fractie maken
zich druk of deze doelgroep niet «in het systeem» gaat verdwijnen, en hoe
de regering dit voor zich ziet. Is dit niet zo’n specifieke doelgroep dat een
indicatiestelling door een deskundig passend is? Denkt de regering dat
een cliënt met een psychiatrische problematiek hiermee uit de voeten
kan?
Met de inwerkingtreding van voorliggend wetsvoorstel worden
gemeenten, zo lezen de leden van de D66-fractie, ook verantwoordelijk
voor doventolkzorg. Op welke wijze en door wie zal deze zorg (landelijk)
worden ingekocht? Hoe waarborgt de regering dat daarbij ook de
ervaringen en tevredenheid van gebruikers zal worden betrokken?
Genoemde leden lezen dat naar het oordeel van de regering iemand in het
kader van zijn melding voor een maatwerkvoorziening ook de gemeente
actief dient te informeren over personen die onderdeel uitmaken van zijn
sociale netwerk en over wat deze personen al dan niet bij de maatschappelijke ondersteuning voor hem zouden kunnen betekenen. Indien de
gemeente dat wenselijk vindt, kan de gemeente aan de cliënt zelfs vragen
om haar in contact te brengen met personen uit zijn sociale netwerk. Dit is
alleen anders als de betrokkene gegronde redenen heeft om dit te
weigeren. Deze leden vragen de regering een nadere toelichting te geven,
eventueel aan de hand van een voorbeeld, op wat in haar ogen in dit
verband onder «actief informeren» en «gegronde redenen» dient te
worden verstaan. Zij verzoeken de regering daarbij voorts te betrekken of
zij van mening is dat mantelzorg nooit kan worden verplicht of
afgedwongen, en op wat de rol is van de mantelzorger tijdens het door
gemeenten uit te voeren onderzoek. Wordt er over mantelzorgers
gesproken, of ook met? Tot slot vragen zij of het in huis wonen van een
partner of een kind als zodanig reeds bepalend kan zijn voor het al dan
niet, of de mate van, verstrekken van een algemene of maatwerkvoorziening.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het onderzoek
dat gemeenten op grond van de wet dienen in te stellen na melding van
een cliënt. Pas in laatste instantie zal dit onderzoek als uitkomsten kunnen
hebben dat iemand aanspraak kan maken op een maatwerkvoorziening.
Het uitgangspunt is immers, zo stelt de regering heel expliciet, «geen
toekenning, tenzij{». De vorm van het onderzoek geeft de voorliggende
wet een «defensief» karakter; er lijkt in het onderzoek veeleer sprake van
een «afvinklijstje», «beslisboom» of anderszins een volgtijdelijkheid van
stappen, dan dat sprake is van een onderzoek waarbij integraal wordt
bekeken waaraan iemand behoefte heeft. Dit wordt bevestigd door het feit
dat een cliënt, na afronding van het onderzoek, nog een formele aanvraag
zal moeten doen voor het verkrijgen van een maatwerkvoorziening. De
cliënt kan voor de aanvraag de uitkomsten van het onderzoek, dat de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

54

gemeenten hem schriftelijk dient te sturen, als onderbouwing gebruiken.
Genoemde leden zijn ervoor beducht dat de «knip» tussen het onderzoek
en de eventuele aanvraag van een maatwerkvoorziening ten koste gaat
van integraliteit. Zij ontvangen op dit punt graag een nadere en uitgebreide beschouwing van de regering. Waarom heeft de regering in het
wetsvoorstel gekozen voor deze knip? Waarom kan de toekenning van een
maatwerkvoorziening niet de uitkomst zijn van het onderzoek? Wie
bepaalt uiteindelijk of een algemene of maatwerkvoorziening passend is?
De regering stelt dat zij met de gekozen vorm zorgvuldigheid van de
afweging wil borgen en juridisering zoveel mogelijk wil voorkomen. Wat
is in juridische zin de status van de uitkomsten van het onderzoek? Welke
mogelijkheden heeft de cliënt om bezwaar te maken tegen de uitkomsten?
Deze leden vragen in dit licht ook aandacht voor de vraag wanneer en hoe
iemand zal worden doorverwezen naar het Centrum indicatiestelling zorg
(CIZ), als naar het oordeel van de gemeente iemand recht heeft op zorg op
grond van de nieuwe Wlz. Hoe zal worden voorkomen dat een tijdrovend
onderzoekstraject leidt tot onnodige vertraging bij het doorzenden naar
het CIZ?
De leden van de D66-fractie constateren dat iemand, als hij dat zelf wenst,
gebruik moet kunnen maken van cliëntondersteuning. Worden gemeenten
verplicht mensen te wijzen op de mogelijkheid van (onafhankelijke)
cliëntondersteuning? Gemeenten hebben in de ogen van deze leden
echter ook een verantwoordelijkheid voor mensen die zich niet of minder
goed kunnen uiten, waar sprake is van vraagverlegenheid en mensen die
verminderd zelfredzaam zijn. Op welke wijze zullen gemeenten de
cliëntondersteuning in gevallen waar sprake is van verminderde assertiviteit of vraagverlegenheid kunnen of moeten vormgegeven? Genoemde
leden lezen tevens dat de gemeente er voor moet zorgen dat de cliëntondersteuning zo wordt vormgegeven dat het belang van de betrokken cliënt
in deze ondersteuning uitgangspunt is. Hiermee wordt de onafhankelijkheid van de cliëntondersteuner, langs de weg van de professionaliteit
en de wettelijke plicht voor het college ten aanzien van de (organisatorische) invulling, naar de mening van de regering voldoende gewaarborgd. Desalniettemin is in de wet de onafhankelijkheid van de cliëntvertegenwoordiger niet formeel vastgelegd. Hoe zal deze onafhankelijkheid
kunnen worden geborgd, in het bijzonder wanneer de cliëntondersteuner
in dienst is van de gemeente? Graag ontvangen deze leden op dit punt
een nadere onderbouwing.
De leden van de D66-fractie constateren dat met voorliggend wetsvoorstel
het compensatiebeginsel uit de huidige Wmo wordt vervangen door de
maatwerkvoorziening. De beperking van de cliënt dient door een
passende bijdrage te worden gecompenseerd, voor zover het mogelijk is
een beperking te compenseren. Er zal, in de woorden van de memorie,
sprake zijn van «maatwerkcompensatie». Deze leden ontvangen graag een
nadere toelichting op het verschil tussen het huidige compensatiebeginsel
en de nieuwe maatwerkvoorziening. Het gaat hen daarbij om een
juridische vergelijking, gelardeerd met praktische voorbeelden, en een
toelichting op de rechtspositie van individuele cliënten. Zij vragen voorts
of maatwerkvoorzieningen binnen de gemeentegrenzen dienen te zijn
gelegen, of dat deze zich ook buiten de eigen grenzen van de gemeente
kunnen bevinden.
De leden van de D66-fractie hechten groot belang aan de mogelijkheid
van een PGB. Zij zijn van oordeel dat een PGB mensen in staat stelt eigen
regie te voeren en zelf te bepalen welke zorg door wie wordt verleend. Zij
tonen zich dan ook verheugd dat de mogelijkheid van een PGB ook in
voorliggend wetsvoorstel is opgenomen. Is een PGB ook beschikbaar als
alternatief voor een algemene voorziening, of is zij beperkt tot maatwerk-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

55

voorzieningen? Het college heeft op grond van het wetsvoorstel de plicht
om mensen te informeren over de mogelijkheden om voor een PGB te
kiezen en over de gevolgen van die keuze. Wat moet onder die plicht
worden verstaan en op welke wijze verwacht de regering dat gemeenten
hieraan invulling zullen geven? In het wetsvoorstel is een drietal
voorwaarden opgenomen om in aanmerking te kunnen komen voor een
PGB. Ten eerste dient de gemeente de aanvrager in staat te achten om de
aan het PGB verbonden taken op een verantwoorde wijze uit te voeren.
Welke criteria zullen gemeenten daarvoor kunnen hanteren, zo vragen
deze leden. Ten tweede dient de aanvrager zich gemotiveerd op het
standpunt te bepalen dat het door de gemeente contracteerde aanbod
voor hem niet passend is. Dat suggereert dat het oordeel van de
aanvrager hierbij uiteindelijk leidend is. Kan de regering dat bevestigen?
Ten derde dient naar het oordeel van de gemeente voldoende gewaarborgd te zijn dat de zorg of ondersteuning die met het PGB worden
betaald van voldoende kwaliteit zijn. Welke kwaliteitseisen zullen
gemeenten volgens de regering vooraf mogen stellen aan de zorg die
wordt ingekocht met een PGB?
De gemeente kan in de verordening ook bepalen in welke situaties en
onder welke voorwaarden iemand de mogelijkheid heeft om voor zijn
ondersteuning personen uit zijn eigen sociale netwerk in te schakelen.
Deze leden vragen naar de achtergrond van deze bepaling in de wet, die
immers als een belangrijke inperking van de keuzevrijheid van cliënten
kan worden beschouwd.
De leden van de D66-fractie constateren dat er cliënten zijn die gebruik
zullen maken van zorg en ondersteuning op basis van zowel de Wmo als
de Zvw. Dit kan ertoe leiden dat cliënten te maken krijgen met verschillende loketten, verschillende en meerdere afrekeningen en verantwoordingen, met als gevolg een potentieel hoge administratieve lastendruk.
Ziet de regering dat ook? Zo ja, op welke wijze beoogt de regering deze
lastendruk te beperken?
Genoemde leden lezen dat de gemeente een aanvraag voor een PGB mag
weigeren als de kosten daarvan hoger zijn dan de kosten van een
maatwerkvoorziening. Deze leden zijn echter van mening dat als de
aanvrager in staat en bereid is om eventuele meerkosten zelf bij te
betalen, dat als zodanig geen weigeringsgrond meer kan zijn voor het
toekennen van een PGB. Graag vernemen zij de mening van de regering
op dit punt.
De leden van de D66-fractie constateren tot slot dat het wetsvoorstel aan
de Sociale Verzekeringsbank (SVB) de taken toekent voor de betalingen en
het daarmee verbonden budgetbeheer voor het PGB. Waarom heeft de
regering ervoor gekozen deze taken te beleggen bij de SVB en bijvoorbeeld niet bij de Zorgkantoren of bij individuele gemeenten? Genoemde
leden ontvangen ter zake graag een nadere toelichting van de regering.
Wat betekent de keuze voor de SVB voor de systemen van gemeentelijke
vouchers? Kunnen deze blijven bestaan?
Genoemde leden lezen dat de verantwoordelijkheid voor opvang in
onderhavig wetsvoorstel wordt belegd bij alle gemeenten. De bestaande
werkwijze, waarbij wordt gewerkt met centrumgemeenten, wordt
losgelaten. Voorziet de regering als gevolg hiervan problemen voor de
houdbaarheid van de voorzieningen in de maatschappelijke opvang voor
grote steden? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke oplossingen ziet de
regering hiervoor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

56

De leden van de D66-fractie lezen dat de opvang van slachtoffers van
huiselijk geweld met voorliggend wetsvoorstel onder de reikwijdte van de
maatwerkvoorziening wordt gebracht. Deze leden vragen de regering te
reflecteren op het inschakelen van het sociale netwerk van betrokkenen in
gevallen waar sprake is van huiselijk geweld. Het «sociale netwerk» kan in
immers onderdeel vormen van de problematiek. Op welke wijze zal in het
onderzoek van de gemeente dit aspect voldoende worden geborgd?
De leden van de D66-fractie merken op dat ten aanzien van de precieze
afbakening van de gemeentelijke doelgroep beschermd wonen in het
kader van de uitvoering van de motie-Keijzer/Bergkamp (30 597, nr. 397)
thans nog geen volledige duidelijkheid bestaat. Deze leden zijn in
afwachting van de uitwerking van de motie. Wel wijzen zij op het gevaar
van afwenteling tussen de Wmo, de Zvw en de Wlz indien hierover
onvoldoende onduidelijkheid bestaat.
Tot slot constateren genoemde leden dat gemeenten eigen bijdragen
kunnen vragen voor de verstrekking van zowel de algemene als de
maatwerkvoorzieningen. Op welke wijze wordt een ongewenste cumulatie
van eigen bijdragen voorkomen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader te
verduidelijken wat het fundamentele verschil is tussen de compensatieplicht en de resultaatsverplichting.
Voorts lezen genoemde leden in de MvT dat ook datgene dat nodig is om
de mantelzorger van de cliënt te ondersteunen bij het verlenen van
mantelzorg of om deze (tijdelijk) te ontlasten in een situatie van
(dreigende) overbelasting onderdeel kan uitmaken van een maatwerkvoorziening. In de begripsbepaling van een maatwerkvoorziening wordt
echter vastgelegd dat de maatwerkvoorziening alleen bestemd is voor de
cliënt die de aanvraag heeft ingediend. Op welke wijze kan een mantelzorger aanspraak maken op een maatwerkvoorziening? Kan er inzicht
gegeven worden in de omvang van het mantelzorgbudget voordat deze
naar gemeenten wordt overgeheveld?
De leden van de ChristenUnie-fractie begrijpen dat het besluit of iemand
een algemene of maatwerkvoorziening nodig heeft bepaald wordt door
een momentopname. Voor mensen met een beperking kan hulpvraag
afhankelijk van het moment erg wisselen. Deze leden vragen op welke
wijze het middels de wet mogelijk is om bij specifieke groepen adequaat
in te springen zonder opnieuw onderzoek te doen? Kunnen cliënten
tegelijkertijd aanspraak maken op een maatwerkvoorziening en op een
algemene voorziening?
Deze leden vragen de regering in te gaan op het voorstel om bij
maatwerkvoorzieningen methodisch handelen te waarborgen via een
(ondersteunings)plan. Zo kan in dit (ondersteuningsplan) in ieder geval
beschreven zijn wat afgesproken is, dat er aantoonbaar overeenstemming
is met de burger (of zijn vertegenwoordiger) over de ondersteuning en het
aanbod en hoe vaak dit wordt geëvalueerd. Ook kan de kwaliteit hiermee
verantwoord worden.
Genoemde leden vragen op welke wijze gemeenten aangespoord worden
om passende maatwerkvoorzieningen te ontwikkelen.
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat een aanvraag voor een
PGB geweigerd kan worden als de kosten van het PGB hoger zijn dan de
kosten van een maatwerkvoorziening. Deze leden begrijpen deze
omschrijving niet. Is een PGB niet een vorm van een maatwerkvoorziening? Zij ontvangen op dit punt graag een nadere toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

57

De leden van de ChristenUnie-fractie zien wat betreft de functie
beschermd wonen, dat er mensen zijn die veel problemen hebben, maar
geen sociaal vangnet dat hen opvangt. Zelf reden ze het niet. Het gaat om
een mix van problemen op het gebied van psychiatrie, verwarring,
verslaving, dakloosheid, schulden politie en justitie en zorg-mijdend
gedrag. Deze leden vragen of deze doelgroep wel voldoende in beeld is bij
gemeenten. Hoe gaan gemeenten de OGGZ-problematiek die
wijk-overstijgend is oplossen?
Door de beddenreductie zal deze groep naar verwachting groter worden.
Ook legt het extramuraliseren van het gevangeniswezen meer nadruk op
zorg dan straf. De druk op maatschappelijke opvang zal verder toenemen,
hiermee ook de druk op gemeentelijk beschermde woonvormen. Op
welke wijze wordt de landelijke toegang tot beschermde woonvormen
geborgd? Op dit moment zijn mensen via een AWBZ-financiering niet
gebonden aan een woonplaatsbeginsel, blijft dit zo?
De besteding van de middelen is momenteel de verantwoordelijkheid van
de centrumgemeenten. Een dergelijke overlegverplichting is niet meer in
de wet opgenomen. Deze leden vragen of deze overlegverplichting dus is
komen te vervallen.
Voor genoemde leden is het van belang dat slachtoffers van mensenhandel en ongedocumenteerden niet worden uitgesloten van opvang. Op
welke wijze wordt dit geborgd?
Is het mogelijk om specialistische maatwerkvoorzieningen, als beschermd
wonen, opvang en begeleiding de constructie van centrumgemeenten
voor vijf jaar intact te houden? Op deze manier hebben gemeenten
voldoende tijd om zich voor te bereiden en is wordt ook de continuïteit
van zorg geborgd.
Deze leden merken tevens op dat er de verspreiding van cliënten die recht
hebben op beschermd wonen niet evenredig in Nederland is verdeeld.
Gemeenten geven aan dat dit punt een objectief verdeel model onaanvaardbare financiële risico’s met zich meebrengt. Wil de regering nader
uiteen zetten op welke wijze zij van plan is om de middelen ten aanzien
van beschermd wonen te verdelen?
Voor de leden van de GroenLinks-fractie is volwaardige en onafhankelijke cliëntondersteuning een belangrijke randvoorwaarde voor
voorliggend wetsvoorstel. Zij maken zich nog wel zorgen over de manier
waarop de cliëntondersteuning geregeld wordt. Dit heeft voor een groot
deel te maken met de plannen voor bezuiniging op MEE, de organisatie
voor onafhankelijke cliëntondersteuning. Voor deze leden staat voorop dat
zeker in tijden van grote veranderingen in de zorg juist geïnvesteerd zou
moeten worden in goede en onafhankelijke cliëntondersteuning en zij
kunnen die bezuiniging daar niet mee rijmen. Zij krijgen hierop graag een
reactie van de regering. Wat is zijn visie op de voorgenomen bezuiniging
en de rol van onafhankelijke cliëntondersteuning?
Ook na de voorgenomen hervormingen van de langdurige zorg, zullen
mensen voor verschillende zorgvragen bij verschillende loketten aan
moeten kloppen, bijvoorbeeld bij de gemeente of de zorgverzekeraar. De
leden van de GroenLinks-fractie zijn van mening dat mensen in een zo
vroeg mogelijk stadium gebruik moeten kunnen maken van onafhankelijke ondersteuning. Welke maatregelen neemt de regering om ervoor te
zorgen dat mensen snel bij het juiste loket terecht komen? Welke rol
speelt onafhankelijke cliëntondersteuning daar wat de regering betreft in?
Iedereen moet wat deze leden betreft toegang kunnen hebben tot
cliëntondersteuning. Zeker wanneer van mensen verwacht wordt dat zij
hun eigen netwerk meer inzetten. Als mensen meer eigen regie over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

58

zorg krijgen, moeten zij daar ook adequaat bij ondersteund worden. Dat
geldt zeker voor mensen die deze zorg zelf via een PGB willen inrichten.
Genoemde leden zien graag dat mensen die zelf de zorg via een PGB
willen regelen een beroep kunnen doen op cliëntondersteuning, zeker in
de beginfase. Hoe wordt zorg gedragen dat gemeenten voldoende
onafhankelijke ondersteuning voor (beginnende) budgethouders
realiseren?
De leden van de GroenLinks-fractie hechten veel belang aan cliëntondersteuning en zijn van mening dat deze onafhankelijk moet zijn. Klopt het
dat de wet mogelijkheid biedt om cliëntondersteuning te laten uitvoeren
door Wmo-loketmedewerkers of andere ambtenaren in dienst van de
gemeente? Deelt de regering de mening dat het voor een goede ondersteuning van cliënten van belang is dat zij de cliëntondersteuner kunnen
vertrouwen? Deelt de regering de mening dat dit betekent dat cliëntondersteuning geleverd moet worden door mensen die geen onderdeel zijn van
de ambtelijke organisatie van gemeenten?
Op welke manier worden burgers met een hulpvraag op het gebied van
maatschappelijke ondersteuning verwezen naar cliëntondersteuning? Op
welke wijze borgt de regering dat gemeenten burgers actief naar de
mogelijkheden voor cliëntondersteuning verwijzen?
Wat deze leden betreft, moeten mensen straks zelf kunnen bepalen wie zij
bij het keukentafelgesprek mee willen nemen. Krijgen mensen die ruimte
ook? Wat is daarover vastgelegd?
De leden van de GroenLinks-fractie delen de mening van de regering dat
anonieme hulp op afstand een belangrijke dienstverlening is en ook deze
leden hechten eraan dat deze behouden blijft. De regering wil deze
dienstverlening in stand houden, maar bij wie ligt de verantwoordelijkheid
voor behoud van deze dienstverlening? Krijgen gemeenten ook budget
voor het regelen van anonieme hulp op afstand? Genoemde leden horen
graag van de regering wat de laatste stand van zaken is met betrekking tot
afspraken over de landelijke dekking. Op welke wijze houdt de regering
toezicht of afspraken tot stand komen over samenwerking en structurele
financiering?
Voor de leden van de GroenLinks-fractie staat voorop dat wie zorg krijgt,
zoveel mogelijk zelf moet kunnen bepalen hoe zij die zorg krijgt. Daarom
horen wat deze leden betreft zorg in natura en het PGB volwaardige
alternatieven te zijn. Ongeacht de zwaarte van de zorgvraag en de wet op
basis waarvan mensen deze zorg krijgen.
Gemeenten horen mensen te informeren over de mogelijkheden voor een
PGB. Maar is het PGB straks ook een volwaardige keuze naast het aanbod
van de gemeente, zo vragen deze leden. Op basis van de MvT moeten zij
constateren dat dat helaas niet zo blijkt te zijn. Want in de MvT staat dat
uitgangspunt is dat de cliënt de maatwerkvoorziening in natura krijgt en
dat het mogelijk is dat het college de maatwerkvoorziening kan aanpassen
of alsnog de gewenste aanbieder kan contracteren. De tweede
voorwaarde voor het in aanmerking komen voor een PGB is dat de
aanvrager zich gemotiveerd op het standpunt moet stellen dat het door de
gemeente gecontracteerde aanbod niet passend is in zijn specifieke
situatie. Hieruit leiden deze leden af dat het PGB geen volwaardig
alternatief is, maar alleen mogelijk is als het aanbod van de gemeente niet
voldoet. Dat zou betekenen dat het PGB alleen mogelijk is als dat tot meer
maatwerk kan leiden dan een naturavoorziening. Deze leden zien hierin
een flinke en onwenselijke inperking van de eigen regie van mensen. Wie
zelf zijn zorg wil regelen, moet dat wat genoemde leden kunnen doen, ook
als dat op een vergelijkbare manier gebeurt als via het aanbod van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

59

gemeente. Het PGB biedt mensen meer mogelijkheden zelf te beïnvloeden
hoe en wanneer de zorg geleverd wordt.
Met de hervormingen in de langdurige zorg wordt zorg overgeheveld
vanuit AWBZ naar Wmo 2015 en naar de zorgverzekeringswet Zvw, ook
wanneer deze zorg nu via een PGB wordt ingekocht. Hoe gaan die rechten
over naar gemeenten? De leden van de GroenLinks-fractie maken zich
zorgen over de gevolgen voor mensen die nu hun zorg via een PGB goed
hebben ingericht en waarvan straks bepaalde zorg wordt overgeheveld
naar de Zorgverzekeringswet en andere zorg naar de Wmo 2015.
Bijvoorbeeld mensen die hun PGB gebruiken voor de inkoop van de
Wmo-voorzieningen huishoudelijke zorg en begeleiding of voor persoonlijke verzorging en verpleging. Nu kunnen zij die zorg nog in samenhang
inrichten via een PGB. Maar de zorgverzekeringswet biedt die
mogelijkheid vooralsnog niet. Hoe wordt met huidige wetsvoorstel en de
plannen met de Zvw geborgd dat ook deze mensen maximale zeggenschap over hun zorg behouden? Wat deze leden betreft mogen mensen
geen hinder ondervinden van dat de zorg uit verschillende wetten wordt
geleverd, ook niet als zij deze zorg via een PGB willen regelen. Hoe wordt
geborgd dat mensen die vanuit verschillende zorgwetten zorg krijgen,
deze in samenhang kunnen regelen middels een PGB? Ook als een deel
van die zorg vanuit de Zvw wordt bekostigd?
De leden van de GroenLinks-fractie vernemen graag van de regering
welke kwaliteitseisen gemeenten vooraf mogen stellen aan de kwaliteit
van het aanbod dat ingekocht wordt vanuit het PGB. Deelt de regering de
mening dat de tevredenheid en de effectiviteit zoals deze door de
aanvrager worden ervaren, voorop dienen te staan?
De leden van de GroenLinks-fractie krijgen graag meer uitleg over de
mogelijkheden van gemeenten om een PGB te weigeren wanneer de door
de zorgvrager gekozen aanbieder duurder is dan het aanbod van de
gemeente. Geldt dan net als in de Jeugdwet dat het budget alleen
geweigerd kan worden voor dat deel dat meer kost dan het aanbod van de
gemeente? Genoemde leden zijn van mening dat het rechtvaardig zou zijn
om de mogelijkheden voor toekenning van een PGB vanuit de verschillende wetten gelijk te houden en vragen zich daarom af waarom de
regering er toch voor gekozen heeft deze bepaling in voorliggend
wetsvoorstel op te nemen. Wijkt de regering daarmee met voorliggend
wetsvoorstel af van hetgeen in de Jeugdwet is bepaald?
Voor de leden van de GroenLinks-fractie zijn zorg in natura en PGB
volwaardige alternatieven en hoort iedereen de afweging te kunnen
maken op welke manier zij de zorg willen krijgen. Het verontrust deze
leden dan ook dat gemeenten niet altijd informeren over de mogelijkheden om voor een PGB te kiezen en over de gevolgen van die keuze. Hoe
wordt gestimuleerd dat de gemeente burgers voldoende informeert over
de keuzemogelijkheid voor en rechten en plichten die horen bij het PGB?
Ook horen zij graag op welke wijze bestaande budgethouders worden
geïnformeerd over de nieuwe afspraken rondom het solide PGB en de
gevolgen van voorliggend wetsvoorstel en andere hervormingen in de
langdurige zorg.
De leden van de SGP-fractie lezen dat de regering het belangrijk vindt
dat een iemand die de gemeente benadert met een hulpvraag, de
gemeente actief informeert over personen die onderdeel uitmaken van
zijn sociale netwerk en over wat deze personen al dan niet bij de
maatschappelijke ondersteuning voor hem zouden kunnen betekenen.
Mensen mogen daar volgens de regering alleen van af wijken als zij
daarvoor gegronde redenen hebben. Deze leden vragen wat de regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

60

zoals ziet als gegronde redenen. Daarnaast vragen zij elke consequenties
gemeenten eraan kunnen verbinden als mensen de gemeente op dit punt
onvoldoende inzage geven.
De regering heeft gekozen voor een termijn van zes weken waarbinnen
het college een onderzoek naar aanleiding van een melding moet hebben
afgerond. Genoemde leden vragen de regering of er ook situaties
voorstelbaar zijn dat deze termijn te kort is om een goed oordeel te
kunnen vormen. Zij denken bijvoorbeeld aan situaties wanneer de
medische en sociale omstandigheden complex zijn en er bijvoorbeeld
inlichtingen ingewonnen moeten worden bij andere partijen, zoals advies
van een deskundige. Volgens de toelichting kan in overleg met de melder
verlenging van de periode worden overeengekomen. Zij vragen de
regering wat de consequenties voor de gemeente kunnen zijn als de
melder daar niet mee instemt. Wat gebeurt er met een cliënt als het
college de termijn voor het afronden van het onderzoek in het kader van
de maatwerkvoorziening niet haalt?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de bepalingen rond het
onderzoek heel erg uitgaan van de eigen verantwoordelijkheid van
mensen die zelf in staat zouden zijn om hulp in te roepen. Deze leden
constateren echter ook dat er doelgroepen zijn, bijvoorbeeld mensen met
een lichte verstandelijke beperking of een psychische aandoening, die
weinig inzicht hebben in de eigen (on)mogelijkheden, en dus ook niet snel
zelf om hulp zullen vragen. Kan de regering aangeven hoe voorkomen
wordt dat deze doelgroep tussen wal en schip valt? Hoe wordt voorkomen
dat de gemeente geen onderzoek instelt, omdat de cliënt aangeeft dat hij
geen maatwerkvoorziening wenst aan te vragen omdat hij zijn zelfredzaamheid, onterecht, hoger inschat dan in werkelijkheid het geval is?
De leden van de SGP-fractie constateren dat in het onderzoek verplicht de
verschuldigde eigen bijdrage aan de orde komt. Hoewel zij de gedachte
hierachter begrijpen, vragen zij of dat in het stadium van het onderzoek in
alle gevallen al is te bepalen. De eigen bijdrage kan toch pas definitief
worden vastgesteld als de maatwerkvoorziening is aangevraagd en
duidelijk is geworden of iemand kiest voor zorg in natura of een PGB?
Bovendien vragen zij of de gemeente de cliënt een overzicht moet geven
van de bijdragen in het kader van de Wmo (algemene voorzieningen en
maatwerkvoorzieningen), of een totaaloverzicht van bijdragen in het kader
van andere wetten, zoals de Wlz, de Zvw, de jeugdzorg, het onderwijs,
wonen, enzovoorts.
De leden van de SGP-fractie vragen de regering te reageren op een
opmerking van Kluwer Schulinck, die wijst op het gevaar dat de scheiding
van melding en aanvraag in de praktijk kan worden gebruikt om
aanvragen te weren met als gevolg dat belanghebbenden geen gebruik
kunnen maken van de rechtsbescherming uit de Awb. Kan de regering
erop reageren dat de bestuursrechter hier bij andere wetten, zoals de Wet
SUWI, kritisch mee om gaat, en dat bij twijfel over kwalificatie van een
melding of aanvraag vrijwel altijd in het voordeel van de burger wordt
beslist?
De leden van de SGP-fractie vinden het belangrijk dat in gemeenten een
breed aanbod aan algemene voorzieningen beschikbaar is waarmee de
zelfredzaamheid van mensen behouden en bevorderd wordt. Daarmee
kan vaak nog (lang) voorkomen worden dat de zelfredzaamheid van
mensen achteruit gaat. Het verbaast deze leden echter dat de opdracht om
tot het treffen van algemene voorzieningen volledig en centralistisch bij
het college wordt neergelegd. Wordt met de huidige formulering recht
gedaan aan de talrijke initiatieven van mensen zelf, vrijwilligers, bedrijven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

61

maatschappelijke organisaties en kerken? Zou de formulering in de
artikelen 2.2.1 tot 2.2.3 niet beter gewijzigd kunnen worden in bijvoorbeeld «Het college draagt samen met de samenleving zorg voor{»? Welke
stimulansen krijgen gemeenten om vooral actief met partijen in de
samenleving in gesprek te gaan over de manieren waarop zij kunnen
bijdragen aan een zorgzame samenleving? Hoe kijkt de regering er
tegenaan om in de wettekst op te nemen dat gemeenten in hun
beleidsplan ook bijzondere aandacht besteden aan de mogelijkheden van
initiatieven vanuit de samenleving op het gebied van maatschappelijke
ondersteuning? Kan de regering aangeven welke mogelijkheden zij ziet
om gemeenten te stimuleren om veelbelovende initiatieven een steun in
de rug te geven, bijvoorbeeld – conform de gedachte van een betrokken
samenleving – met cofinanciering?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de gemeente vrij kan bepalen
wat aangemerkt wordt als algemene voorziening. De regering geeft aan
dat zij zich kan voorstellen dat gemeenten ervoor kiezen om in bepaalde
situaties ondersteuning in het huishouden of sociaal vervoer in de vorm
van een algemene voorziening aan te bieden. In welke «bepaalde
situaties» kan de regering zich daar wat bij voorstellen? Waar houdt een
algemene voorziening volgens de regering op en waar begint een
maatwerkvoorziening? Is de regering het met deze leden eens dat
specialistische vormen van zorg, zoals dagbesteding aan verstandelijk
gehandicapten, niet als algemene voorziening kunnen worden aangemerkt?
De leden van de SGP-fractie lezen dat gemeente sociale wijkteams kan
inrichten als algemene voorziening. Deze leden vragen of dit alleen geldt
voor de generieke ondersteuning die vanuit een sociaal wijkteam wordt
geleverd, of dat dit ook kan gelden voor de meer gespecialiseerde
ondersteuning.
Genoemde leden nemen aan dat de gemeente in de nieuwe situatie nog
steeds niet gaat over het innen van eigen bijdragen voor algemene
voorzieningen van particuliere initiatieven, maar zij zouden dat graag
duidelijk in de wettekst opgenomen zien, omdat het nu lijkt dat de
gemeente ook voor particuliere algemene voorzieningen een eigen
bijdrage kan vaststellen.
Een cliënt die naar het oordeel van de gemeente voor een specifieke vorm
van ondersteuning gebruik kan maken van een algemene voorziening,
komt volgens de regering niet in aanmerking voor een maatwerkvoorziening voor die ondersteuning. Hoe breed moeten deze leden dit
opvatten? Geldt dit ook voor algemene voorzieningen die door de markt
worden georganiseerd, buiten de gemeente om? Hoe moeten deze leden
in dit verband het ontbreken van de term «algemene voorziening» bij alle
drie de onderdelen van artikel 1.2.1 opvatten in de opsomming van zaken
die aan een maatwerkvoorziening vooraf gaan?
De leden van de SGP-fractie begrijpen de motivatie waarom de bijdragen
voor algemene voorzieningen die de gemeente organiseert zelf door
gemeenten bepaald mogen worden. Zij vragen of bijdragen voor
algemene voorzieningen die georganiseerd zijn door gemeenten, door de
markt en door de samenleving georganiseerd zijn in combinatie met de
bijdragen voor maatwerkvoorzieningen voor sommige mensen niet
zodanig hoog zal worden, dat het hun participeren in de samenleving in
de weg zal gaan staan. Hoe beoordeelt de regering de mogelijkheid dat de
stapeling met name op kan treden in gemeenten waarin een uitgebreid
aanbod aan algemene voorzieningen bestaat? Hoort het ook bij de
verantwoordelijkheid van gemeenten om te bezien of het totaal aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

62

algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen voor de cliënt nog
financieel betaalbaar is?
Als de gemeente huishoudelijke hulp als algemene voorziening zal
aanbieden en daarvoor een kostendekkend tarief vraagt, zal dat voor
sommige mensen een grote opgave zijn. Hoe zou zich dat verhouden tot
de formulering van de regering dat de voorziening huishoudelijke hulp
zich voortaan «beperkt tot mensen die deze echt nodig hebben en die er
zelf (financieel) niet in kunnen voorzien»?
De leden van de SGP-fractie lezen dat gemeenten bij de vormgeving van
een maatwerkvoorziening rekening moeten houden met de behoeften,
persoonskenmerken en voorkeuren van de cliënt en zijn daarmee
samenhangende eigen kracht. Omdat de ondersteuning in algemene zin
effectiever zal zijn als goed aangesloten wordt bij de godsdienstige
gezindheid, de levensovertuiging en de culturele achtergrond van de
cliënt en diens sociale netwerk, vragen deze leden hoe de regering er
tegenaan kijkt om net als in de Jeugdwet vast te leggen dat het college bij
de bepaling van de aangewezen vorm van maatwerkvoorziening
redelijkerwijs rekening houdt met a) de behoeften en persoonskenmerken
van de cliënt en diens sociale netwerk, en b. de godsdienstige gezindheid,
de levensovertuiging en de culturele achtergrond van de cliënt en diens
sociale netwerk.
De leden van de SGP-fractie zijn het met de regering eens dat het om
maatwerk te kunnen leveren van belang is niet alleen de omstandigheden
van de aanvrager mee te wegen, maar ook de omstandigheden van een
mantelzorger. De regering zegt dat dit eventueel kan leiden tot een
aanvraag van de mantelzorger voor zijn eigen ondersteuning. Waarom
wordt de mantelzorgondersteuning hier niet gezien als integraal
onderdeel van de maatwerkoplossing aan de cliënt, en moet de mantelzorger zelf een aanvraag indienen voor zijn ondersteuning? Zou het eerste
niet veel logischer zijn? Zo nee, moet de betreffende mantelzorger die in
een andere woonplaats woont dan de cliënt in dat geval een aanvraag
indienen bij de eigen gemeente, of bij de gemeente waar de cliënt woont?
De leden van de SGP-fractie zijn blij te lezen dat gemeenten cliënten actief
bij het inkoopbeleid dienen te betrekken en dat zij moeten streven naar
diversiteit in het gecontracteerde aanbod en creatieve mogelijkheden
moeten bedenken voor individueel maatwerk indien de door aanbieders
aangeboden pakketten niet toereikend zijn. Zij lezen deze verplichting
echter niet terug in de wettekst, of zien deze leden wat over het hoofd? Zij
vragen de regering hoe de oproep van de regering om te streven naar
diversiteit in het gecontracteerde aanbod samenhangt met de bepalingen
in artikel 2.6.4 rond aanbesteden. Waarom wordt in de artikelsgewijze
toelichting van dit artikel niet vermeld dat de openbare aanbestedingsprocedure niet geldt voor het verlenen van maatschappelijke ondersteuning
die de gemeente door derden te laat verrichten, zoals is afgesproken
tijdens het zorgoverleg (paragraaf 1.2)? De regering schrijft dat het
college, afhankelijk van de aard van de levering of dienst die het college
wil inkopen bij een derde en de vraag of het bedrag van de opdracht het
drempelbedrag overschrijdt, rekening moet houden met de Aanbestedingswet 2012. Wat wordt verstaan onder «afhankelijk van de aard van de
levering onder dienst»? Wat wordt verstaan onder «of het bedrag van de
opdracht het drempelbedrag overschrijdt»? Hoe verhouden deze
bepalingen rond verplicht aanbesteden zich met de resultaten van het
zorgoverleg? Kan de regering bevestigen dat ook het zogenaamde
Zeeuwse model en het organiseren van persoonsvolgende bekostiging
mogelijk blijft, waarbij cliënten van alle aanbieders ondersteuning kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

63

ontvangen als zij voldoen aan door de gemeente opgestelde kwaliteitscriteria én de ondersteuning kunnen aanbieden voor een reële prijs?
Zoals in de vorige paragraaf bleek, vinden deze leden het belangrijk dat
gemeenten een breed aanbod contracteren. Als het gecontracteerde
aanbod aansluit bij de wensen van cliënten, zal de noodzaak voor cliënten
minder worden om gebruik te maken van een PGB. Desondanks vinden
genoemde leden dat het PGB een belangrijke rol kan spelen als de door
de gemeente gecontracteerde zorg niet (helemaal) bij hun voorkeuren
aansluit. De regering formuleert een aantal «strenge eisen» voor het
verkrijgen van een PGB. Hoewel de eisen op zichzelf te begrijpen zijn,
zouden deze leden het een ongewenste zaak vinden als gemeenten de lat
voor de motiveringsplicht zo hoog leggen, dat in de praktijk slechts weinig
mensen hiervoor in aanmerking komen. Kan de regering bevestigen dat
zij dit ook onwenselijk zou vinden?
De regering stelt als voorwaarde dat de aanvrager zich gemotiveerd op
het standpunt stelt dat het door de gemeente gecontracteerde aanbod niet
passend is in zijn specifieke situatie. De regering noemt in de toelichting
slechts zorginhoudelijke redenen, maar deze leden krijgen graag de
bevestiging dat het ook een geldige motivatie is als de gecontracteerde
ondersteuning niet aansluit bij de godsdienstige, levensbeschouwelijke of
culturele achtergrond van de cliënt. Kan de regering bevestigen dat het
oordeel of ondersteuning passend is of niet uiteindelijk altijd bij de cliënt
ligt?
De leden van de SGP-fractie lezen dat een andere voorwaarde is dat naar
het oordeel van het college gewaarborgd is dat de diensten, hulpmiddelen, woningaanpassingen en andere maatregelen van goede kwaliteit
zijn. Hoe wordt voorkomen dat de gemeente zodanig hoge eisen stelt dat
het PGB voor het grootste deel van de mensen onbereikbaar wordt?
Welke kwaliteitseisen mogen gemeenten vooraf stellen aan de kwaliteit
van aanbod dat ingekocht wordt vanuit PGB?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de gemeente in de verordening
moet opnemen op welke wijze de hoogte van het PGB in de gemeente
wordt vastgesteld. Deze leden gaan ervan uit dat gemeenten de hoogte
van het tarief conform de motie-Van der Staaij c.s. (30 597, nr. 346)
moeten invullen als een gelijkwaardig en toereikend alternatief voor zorg
in natura, waarmee cliënten zorg kunnen inkopen bij zorgaanbieders/
zorgverleners die kwalitatief goede zorg kunnen leveren voor een reële
prijs. Zij krijgen graag bevestigd van de regering dat het ter uitvoering van
de motie zo is dat de gemeente professionele aanbieders een kostendekkend tarief moet bieden, zoals ook het geval is bij de gecontracteerde
zorg in natura, zodat er voor cliënten echt wat te kiezen valt. Is de regering
bereid dat in de wet vast te leggen?
In de artikelsgewijze toelichting lezen de leden van de SGP-fractie bij
artikel 2.3.6, vierde lid dat gemeenten om redenen van doelmatigheid een
PGB kunnen weigeren als de gemeente daardoor duurder uit zou zijn
omdat inkoopvoordelen zouden wegvallen als teveel personen zelf
ondersteuning willen inkopen met een PGB. Kan de regering bevestigen
dat deze interpretatie niet terug te vinden is in de feitelijke wettekst, en dat
er slechts staat dat een PGB geweigerd mag worden als de kosten hoger
zijn dan een gecontracteerde maatwerkvoorziening? Deze leden zouden
artikel 2.3.6, vierde lid juist graag in overeenstemming gebracht zien met
een aangenomen amendement uit de Jeugdwet (amendement Bisschop/
Voortman, 33 684 nr. 100), waarin geregeld wordt dat het college het
budget slechts kan weigeren voor dat gedeelte dat duurder is dan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

64

door het college voorgestelde aanbod. Hoe kijkt de regering tegen dit
voorstel aan?
Zoals bekend zijn de leden van de SGP-fractie een voorstander van een
PGB in de Zorgverzekeringswet. Gezien de daarover aangenomen moties
vragen zij de regering hoe wordt voorkomen dat verzekeraars en
gemeenten verschillende eisen gaan stellen aan een PGB als er zorg en
ondersteuning nodig is uit beide wetten. Voert de SVB de trekkingsrechten
in een dergelijke situatie voor het totale budget uit?
De regering kiest er voor om mensen die behoefte hebben aan beschermd
wonen, gericht op participatie, onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid te brengen. Als het verblijf wel hoofdzakelijk gericht op behandeling en er bestaat een grote verwevenheid tussen behandeling en
(woon)begeleiding, dan is een aanspraak op behandeling en verblijf op
basis van de zorgverzekering aangewezen. Deze leden vragen of de
afbakening in alle gevallen duidelijk is, en ontvangen daarom graag een
reactie op de onderstaande casussen. Kan de regering per casus
aangeven op welke momenten de gemeente verantwoordelijk is en op
welke momenten de zorgverzekeraar? Kan de regering ook aangeven hoe
voorkomen kan worden dat deze kwetsbare cliënten tussen wal en schip
vallen? Hoe wordt ervoor gezorgd dat noodzakelijke zorg niet ophoudt tot
het moment dat een andere partij de zorg volledig overgenomen heeft?
Casus 1. Client D heeft langdurig op straat geleefd. D. kampt met ernstige
psychiatrische stoornissen waaronder verslavingsproblematiek. Hiernaast
behoorde hij tot een groep notoire overlastgevers in de stad. Middels
bemoeizorg is dhr. D met veel moeite toegeleid naar zorg. Eerst een
klinische opname in een verslavingspsychiatrische kliniek van waaruit hij
is doorgestroomd naar een beschermde woonvorm, waar gewerkt wordt
aan zijn zelfredzaamheid en participatie. Als het beter met dhr. D gaat is
het, gelet zijn langdurige geschiedenis van dakloosheid, lastig om te
wennen aan een woonvorm. Dhr. D loopt op een gegeven moment weg
waarbij hij terugvalt in zijn oude patroon. Bemoeizorg wordt ingeschakeld
om dhr. D op te sporen en terug te leiden naar zorg en de woonvoorziening. De gemeente geeft aan dat bemoeizorg niet ingeschakeld mag
worden. Het standpunt van de gemeente is dat dit op kosten van de
zorgverzekeraar dient te gebeuren. De zorgverzekeraar geeft aan dat dit
niet past binnen de Zvw bekostiging. Ondertussen is dhr. D langer uit
beeld en wordt hij uitgeschreven uit de beschermde woonvorm. Later
komt dhr. D totaal verloederd in beeld. Nu mag bemoeizorg wel worden
ingezet. Al de eerder bereikte(behandel)resultaten zijn echter teniet
gedaan. Ook moet er weer een nieuwe beschermde woonvorm voor dhr.
D. gezocht worden.
Casus 2. Bemoeizorg komt een cliënt mevr. S. op het spoor. Mevr. S. heeft
een woning en veroorzaakt vandaar uit veel overlast in de omgeving. De
woning is ernstig vervuild. Psychiatrische stoornissen waaronder
verslavingsproblematiek veroorzaken dit gedrag. Mevr. S ziet echter geen
probleem en wil geen hulp. Na een lang traject waarbij bemoeizorg ook
veel interventies heeft gepleegd richting de omgeving en de huisbaas is
mevr. S bereid om zorg te aanvaarden. Direct bij de opname in de kliniek
krijgt bemoeizorg de opdracht van de gemeente om haar bemoeienissen
te staken. Het is nu immers een zaak van de zorgverzekeraar? De vervuilde
woning, de overbelaste (woon)omgeving blijven voor wat het is. Als mevr.
S met verlof naar huis gaat vervalt zij direct in haar oude patroon.
Bemoeizorg mag niet ingrijpen, mevr. S is immers nog onder behandeling. Het vertrouwen van de omgeving in mevr. S en de hulpverlening is
ernstig geschaad. De situatie wordt niet opgelost en de problemen
verergeren weer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

65

Casus 3. Bemoeizorg komt in contact met dhr. M die bekend staat als een
zorgmijder. Vooraf dient toestemming voor bemoeizorg te worden
gevraagd bij de gemeente. Bemoeizorg vraagt toestemming aan de
gemeente, echter dhr. M geeft aan best hulp te willen aanvaarden.
Bemoeizorg weet dat dit vaak een impulsief moment van dhr. M is en dat
hij de volgende dag de zorg weer wil mijden. De gemeente geeft aan dat
bemoeizorg niet mag worden gestart omdat dhr. gemotiveerd lijkt. Dhr. M
geeft de volgende dag aan niet geholpen te willen worden. Vanuit de
zorgverzekeringswet kan er niet gehandeld worden (geen verwijsbrief etc).
Er wordt een nieuwe aanvraag gedaan voor bemoeizorg bij de gemeente.
Dhr. M is echter al weer uit beeld, niemand weet waar hij naar toe is.
Casus 4. Dhr. G. heeft al enige tijd contact met bemoeizorg. Bemoeizorg
maakt zich ernstige zorgen over een mogelijk ernstig psychiatrisch beeld.
Een psychiater wordt niet bekostigd vanuit de gemeente voor bemoeizorg
en maakt dus ook geen deel uit van een bemoeizorgteam. Voor een
gedwongen opname is echter onvoldoende aanleiding. Met veel moeite
weet bemoeizorg een psychiater bereid te vinden om de patiënt thuis te
bezoeken. Deze stelt dat er direct een behandeling met medicatie gestart
dient te worden en wil de patiënt zien in zijn praktijk. De gemeente geeft
echter aan dat dhr. G. met het binnen laten van de psychiater zorg heeft
aanvaard en bemoeizorg direct gestaakt dient te worden. De patiënt gaat
niet naar de huisarts om een verwijsbrief voor de psychiater te vragen,
hiernaast wil hij ook geen medicatie innemen.
Deze leden van de SGP-fractie constateren dat met betrekking tot de eigen
bijdragen voor maatwerkvoorzieningen nadere regels worden gesteld in
een algemene maatregel van bestuur. Deze regels zijn volgens de regering
noodzakelijk om te waarborgen dat in alle gemeenten sprake is van een
«uniforme systematiek» voor het vaststellen van inkomens- en vermogensafhankelijke bijdragen. Betekent dit dat er ondanks de uniforme
systematiek wel verschillende eigen bijdragen tussen gemeenten geheven
kunnen worden? Kan de regering daar voorbeelden van geven? Is deze
nieuwe amvb al (in concept) beschikbaar?
De regering schrijft dat voor opvang en beschermd wonen geldt dat de
cliënt altijd het in de Wet werk en bijstand (WWB) bepaalde zak- en
kleedgeld tot zijn beschikking moet houden. Betreft het hier de optelsom
van de bijdragen aan algemene voorzieningen en maatwerkvoorzieningen, of slechts de bijdragen aan maatwerkvoorzieningen? Geldt de zaken kleedgeldgrens niet voor dure voorzieningen waar geen opvang of
beschermd wonen aan gekoppeld is?
Genoemde leden vragen de regering wat er precies onder moet worden
verstaan dat de mogelijkheden voor gemeenten tot het opleggen van
hogere eigen bijdragen voor maatwerkvoorzieningen worden verruimd
als gevolg van een «aanpassing van de parameters». Wat betekent dit
concreet voor cliënten met een modaal inkomen of hoger? Kan de
regering het verschil tussen de huidige situatie en de toekomstige situatie
met rekenvoorbeelden verhelderen? Blijft de huidige onderscheiding van
vier groepen (65+ of 65- en alleenstaand of gehuwd)?
De regering verwacht dat een aantal financieel draagkrachtige cliënten zal
afzien van een aanvraag voor een maatwerkvoorziening. Wie ziet de
regering in dit geval als financieel daadkrachtig?
De cliënt is volgens de regering geen eigen bijdrage voor een maatwerkvoorziening verschuldigd indien de echtgenoot een eigen bijdrage voor de
Wlz betaalt. Kan de regering aangeven of de (fictieve) bijdrage van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

66

gemeente dan uitbetaald wordt aan de gemeente of komt het voordeel ten
goede aan de rijksoverheid in het kader van de Wlz?
De leden van de 50plus-fractie lezen in het wetsvoorstel dat inwoners
die een algemene of maatwerkvoorziening aanvragen, gevraagd kan
worden om «maatschappelijk nuttige activiteiten» te verrichten.
Genoemde leden zijn blij dat er geen harde verplichting is opgenomen in
de wet, zoals in de Wet werk en bijstand, maar maken zich toch zorgen
over het wederkerige karakter hiervan. Inwoners die een voorziening
aanvragen doen dit immers niet voor niets. Zij hebben een hulpvraag.
Gezien de grote financiële taakstelling van gemeenten in deze zullen dit
vaak mensen zijn met grote behoefte aan ondersteuning. Deze leden gaan
er vanuit dat gemeenten ook deze bepaling in hun verordening zelf nader
mogen concretiseren. Klopt dat? Het ontbreken van een wettelijke plicht
betekent niet automatisch dat er geen, wellicht impliciete, morele plicht
wordt opgelegd. Ook hier speelt de financiële taakstelling een rol. De
leden van de 50plus-fractie vragen de regering om duidelijker in het
wetsvoorstel te waarborgen dat deze inwoners gewezen worden op de
mogelijkheid tot het verrichten van vrijwilligerswerk, maar meer ook niet.
De leden van de 50plus-fractie vinden het van groot belang dat goede
cliëntondersteuning beschikbaar is voor hen die dit nodig hebben.
Daarom baart de hoge korting bij voorbaat zorgen. Daarnaast wijzen zij
erop dat het van belang is dat de onafhankelijkheid van cliëntondersteuning goed geborgd is. Immers, als een cliëntondersteuner wordt
gefinancierd door de gemeente, levert dat op zijn minst een schijn van
belangenverstrengeling op. Zeker gelet op de grote financiële taakstelling
die gepaard gaat met deze decentralisatie, moet het voor zowel cliënt als
gemeente helder zijn dat de cliëntondersteuning onafhankelijk opereert.
Waarom is er niet gekozen om in de wettekst op te nemen dat cliëntondersteuning per definitie onafhankelijk moet zijn? Dit zou tegemoetkomen
aan de aangenomen motie Van ’t Wout c.s. (30 597, nr. 355).
Volgens dit wetsvoorstel kan een gemeente een maatwerkvoorziening
weigeren indien de aanvrager een indicatie heeft op grond van de Wet
langdurige zorg (Wlz). De leden van de 50plus-fractie vragen de regering
of dit wel spoort met het beleid mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis
te laten wonen. Want het kan zo zijn dat iemand een indicatie op grond
van de Wlz heeft gekregen maar besluit geen verblijfsindicatie aan te
vragen. Hij kan dan thuis blijven wonen met de benodigde zorg. Dit zou
juist beloond moeten worden. Zorg thuis is immers veelal goedkoper dan
in een instelling. In plaats daarvan kan de maatwerkvoorziening door de
gemeente worden beëindigd. Dat is niet logisch en is feitelijk in strijd met
de participatiegedachte die de regering voorstaat. Zorg thuis is vaak zelfs
goedkoper, dus eigenlijk zou de cliënt beloond moeten worden. De leden
van de 50plus-fractie ontvangen graag een nadere uitleg omtrent deze
bepaling en stellen dat ook bij een indicatie op grond van Wlz degene
recht moet hebben op een maatwerkvoorziening om zodoende thuis te
kunnen blijven wonen.
4. Informele ondersteuning en zorg
De leden van de VVD-fractie delen de grote waardering voor mantelzorgers en het belang dat gemeenten hebben bij goede mantelzorgondersteuning. Waarom gemeenten echter verplicht een jaarlijkse blijk van
waardering moeten geven, is onduidelijk en verhoudt zich slecht tot de
algemene gemeentelijke beleidsvrijheid. Waarom wordt dit niet aan
gemeenten zelf overgelaten? Wordt het geld vanuit het mantelzorgcompliment ongeoormerkt overgeheveld naar het gemeentefonds?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

67

De leden van de PvdA-fractie delen de visie van de regering dat het
belangrijk is om betrokkenheid van de samenleving bij mensen te
vergroten. Veel mantelzorgers en vrijwilligers doen al ontzettend veel en
goed werk. Deze mensen verdienen goede ondersteuning. Deze leden
delen de mening van de regering dat het vooraf aandacht hebben voor de
vragen van mantelzorgers en grenzen aan mantelzorg, dit de kwaliteit van
ondersteuning positief beïnvloedt, en tevens mantelzorgers helpt. Is de
regering het eens met deze leden dat elke mantelzorger de gelegenheid
moet hebben om aan de keukentafel te kunnen deelnemen wanneer er
gesproken wordt over de ondersteuningsvraag van een cliënt om ook de
mogelijkheden en onmogelijkheden van mantelzorg in de specifieke
situatie te kunnen toelichten? Is de regering het eens met deze leden dat
ook de positie van de mantelzorger ter sprake moet komen in het gesprek
en dat de inzet op overbelasting en overvraging al aan de keukentafel
begint? Is de regering het met Mezzo en deze leden eens dat er niet pas
formele zorg moet ingezet worden als het water aan de lippen staat van
de cliënt en de mantelzorger, maar dat er een vroegtijdige mix van
formele en informele zorg moet ontstaan? Is de regering het eens met
deze leden dat ook jonge mantelzorgers (kinderen in het gezin waar een
hulpvraag is) altijd aan het keukentafelgesprek moeten kunnen deelnemen
of in ieder geval hun belangen nadrukkelijk moeten worden meegenomen
in het keukentafelgesprek? Hoe borgt dit wetsvoorstel deze zaken? Hoe
kunnen gemeenten door hun inkoop van zorg ook sturing geven aan het
afstemmen van formele zorg op de informele zorg? Hoe kan dit aspect
betrokken worden door gemeenten bij de inkoop van zorg?
Is de regering het eens met deze leden dat er specifiek vanuit de
gemeenten aandacht moet zijn voor jonge mantelzorgers? Deze leden
ontvangen graag een nadere toelichting. Hoe wordt overbelasting juist
onder deze doelgroep voorkomen? De leden van de PvdA-fractie vinden
dat juist voor kinderen de mogelijkheden om mantelzorger te zijn minder
zijn. De effecten van mantelzorger op deze groep zijn vaak zeer groot.
Dienen gemeenten wat de regering betreft maatregelen te nemen om te
voorkomen dat er teveel druk op deze kinderen ontstaat vanwege de
zorgvraag van een ouder, broer of zus uit hetzelfde gezin? Vindt de
regering net als deze leden dat gemeenten soepeler om moeten gaan met
de gebruikelijke zorgnorm wanneer kinderen in het spel zijn? Hoe kan
hiervoor gezorgd worden? Hoe raken gemeenten er bovendien van
bewust dat het voorkomen van overbelasting van de mantelzorger veel
problemen later voor ook de cliënt voorkomt? Een opname van een cliënt
in een intramurale setting komt namelijk helaas nog zeer vaak voor omdat
mantelzorgers overbelast zijn en de zorg gewoonweg niet meer aan
kunnen.
De leden van de SP-fractie hechten heel veel waarde aan mensen die
zorgen voor anderen. Vrijwilligers, mantelzorgers, familieleden, iedereen
die zorgt voor een ander verdient veel waardering en respect. Deze leden
gaat het echter een brug te ver als mensen die vrijwillig zorgen voor een
ander ingezet worden voor professionele zorgtaken. Kan de regering
aangeven hoeveel en welke gemeenten nu al plannen voorbereiden om
professionele zorg over te laten nemen door mantelzorgers, vrijwilligers
en uitkeringsgerechtigden, in plaats van professionele zorgverleners? Op
welke wijze garandeert de regering dat vrijwilligers, mantelzorgers,
familieleden en mensen met een uitkering nooit zorgtaken overnemen die
behoren bij het werk van professioneel opgeleide zorgverleners? Acht de
regering het wenselijk dat er door middel van onderliggend wetsvoorstel
een grote kans op verdringing ontstaat van gewoon goed werk (met
fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden)? Op welke wijze voorkomt de regering
dat thuiszorgmedewerkers en andere professionele zorgmedewerkers
worden verdrongen door de inzet van uitkeringsgerechtigden die verplicht
vrijwilligerswerk moeten doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

68

Waaruit maakt de regering op dat er veel vraagverlegenheid bij zorgbehoevende mensen en handelingsverlegenheid bij personen uit het
netwerk bestaat? Kan de regering dit onderbouwen met cijfers?
De regering geeft aan dat het landelijke mantelzorgcompliment wordt
afgeschaft, en dat gemeenten moeten zorgen voor een jaarlijkse
waardering. Is dit een verplichting voor gemeenten? Kan de regering
meer uitleg geven op welke wijze gemeenten hun waardering moeten
laten blijken? Tevens willen deze leden weten waarom het geld voor
mantelzorg niet wordt geoormerkt. Bestaat er met dit wetsvoorstel straks
een recht op deze waardering voor mantelzorgers? Kan de regering dit
toelichten?
Kan de regering ingaan op de situatie van mevrouw Gerretsen3 die
afgelopen februari in het nieuws was? Deze mevrouw kreeg 3 uur per
week huishoudelijke verzorging, nadat zij uit het ziekenhuis kwam. Echter,
de gemeente zette de huishoudelijke verzorging na vier maanden stop,
daar deze mevrouw kamers verhuurde aan studenten. Vindt de regering
dit wenselijk? Hoeveel mensen zijn onthouden van noodzakelijke
verzorging, doordat zij verhuurder zijn? Hoe gaat de regering dergelijke
situaties in de Wmo 2015 voorkomen?
In de MvT wordt een aantal begripsbepalingen gegeven. De leden van de
CDA-fractie vragen of het begrip mantelzorg hier niet ruimer wordt
gehanteerd dan in de eerdere wetgeving hieromtrent. Klopt deze
zienswijze van deze leden?
De regering stelt dat de positie van de mantelzorger in dit wetsvoorstel
verstevigd wordt.
De leden van de CDA-fractie vragen wat dit in de praktijk precies betekent
voor de mantelzorger. De gemeente mag namelijk bepalen wat zij
redelijkerwijs van de mantelzorger verwachten. Het begrip redelijkerwijs is
op vele manieren uitlegbaar. Daarnaast komt er een nieuw begrip in de
Wmo namelijk «gebruikelijke hulp». Dit lijkt alleen te gelden voor het
sociale netwerk. Kan dit dubbelop betekenen voor een mantelzorger, eerst
de gebruikelijke zorg en daarna de gebruikelijke hulp? Hoe zorgt de
regering ervoor dat deze positie van de mantelzorger in de praktijk
daadwerkelijk geborgd wordt?
Mag deze weigeren en geldt deze weigering dan zonder negatieve
consequenties voor de zorgvragen? Verder vragen deze leden hoe de
positie van de mantelzorger zich verhoudt tot de positie van de direct
betrokkene.
Deze leden lezen in de MvT dat gemeenten mogen beslissen of zij
mantelzorgers wel of niet uitbetalen door middel van het PGB, of dat
gemeenten de mening toegedaan zijn dat mantelzorgers deze passende
zorg zonder geldelijke beloning moeten uitvoeren. Deze leden vragen of
dit niet zal leiden tot een waterbedeffect. Daarmee bedoelen zij dat als
mantelzorgers alle zorg moeten geven als zijnde gebruikelijke zorg aan
hun naaste er druk komt op de intramurale plaatsen, omdat mantelzorgers
dit niet vol houden.
Heeft de regering ideeën hoe de draaglast en draagkracht van mantelzorgers objectief gemeten kan worden, zodat men niet overgeleverd is
aan de specifieke mening van de behandelende ambtenaar in kwestie?
Zou de wet op dit onderdeel niet aangepast moeten worden?
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de kostendelersnorm in de AOW
zich verhoudt met de Wmo 2015, die juist wil dat mensen meer met elkaar
gaan zorgen? Is de kostendelersnorm niet strijdig met filosofie van Wmo?
Denkt de regering niet dat dit gaat leiden tot een stijging van de
3

http://www.at5.nl/artikelen/121133/vrouw-verliest-thuiszorg-door-verhuur

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

69

zorgkosten, omdat de kostendelersnorm zal worden ervaren als een
mantelzorgboete, waardoor mensen met een zorgvraag apart gaan
wonen, in plaats van bij elkaar om voor elkaar te zorgen? Kan de regering
aangeven of zij dit standpunt deelt? Zo niet, op welke gronden?
De leden van de D66-fractie constateren dat in voorliggend wetsvoorstel
een stevig beroep wordt gedaan op de eigen kracht van de burger, zijn
sociale netwerk alsook vrijwilligers en mantelzorgers. Gemeenten dienen
in hun beleidsplannen aan te geven welke algemene maatregelen
genomen worden om mantelzorgers en vrijwilligers te ondersteunen. Wat
verwacht de regering van precies van gemeenten op dit punt? In hoeverre
zullen gemeenten naar de mening van de regering afzonderlijk beleid
moeten ontwikkelen voor vrijwilligers respectievelijk mantelzorgers? Het
gaat hier immers wel om twee verschillende groepen. Het beleidsplan
heeft een bepaalde tijdshorizon terwijl de maatregelen zoals de wet deze
stelt, en dus ook het beroep op vrijwilligers en mantelzorgers, al bij
inwerkingtreding van de wet noodzakelijk zal zijn. In hoeverre is reeds
voorzien in invulling van deze randvoorwaarde bij inwerkingtreding van
de wet? Welke gevolgen heeft het niet voldoen aan deze randvoorwaarde
naar het oordeel van de regering voor de uitvoerbaarheid van de wet?
De leden van de D66-fractie lezen dat gemeenten op grond van
voorliggend wetsvoorstel verplicht worden om in een verordening op te
nemen op welke wijze jaarlijks zullen zorgdragen voor een blijk van
waardering voor mantelzorgers. Deze verplichting komt, zo begrijpen deze
leden op basis van de memorie, in de plaats van het huidige mantelzorgcompliment. De Minister van VWS heeft toegezegd in overleg te zullen
treden met MEZZO en de VNG over de voor- en nadelen van het in stand
houden van het compliment. Heeft dit overleg inmiddels plaatsgevonden?
Zo ja, wat waren daarvan de uitkomsten?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op, dat het mantelzorgcompliment vervalt. Gemeenten dienen zorg te dragen voor blijk van
waardering en ondersteuning. Zij merken op dat veel mantelzorgers
gebaad zijn bij goede dagbesteding voor diegene die zij ondersteunen.
Kunnen de middelen die gemeenten ontvangen ten behoeve van
waardering voor mantelzorgers ook inzetten voor dagbesteding?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op, dat mantelzorgerondersteuning in de huidige Wmo ook al een opdracht is aan de gemeente, kan
de regering deze leden verduidelijken op welke wijze deze leden in de wet
terug kunnen lezen dat de positie van mantelzorgers ten opzichte van de
huidige situatie wordt versterkt?
De leden van de SGP-fractie constateren dat er naar verwachting als
gevolg van dit wetsvoorstel een groter beroep zal worden gedaan op
mantelzorgers en vrijwilligers. Zij willen daarom dat er veel werk gemaakt
wordt van een stevige ondersteuning en erkenning van mantelzorgers en
vrijwilligers. Een belangrijk middel hierbij is volgens deze leden dat
gemeenten niet alleen maatwerkoplossingen bieden aan cliënten, maar
ook aan hun mantelzorgers. De Kamer heeft een motie Van der Staaij c.s.
(33 750 XVI, nr. 44) aangenomen waarin de regering gevraagd wordt
gemeenten te verplichten om niet alleen maatwerk leveren aan de cliënt,
maar ook aan diens mantelzorgers te bieden. Deze leden zijn teleurgesteld
dat zij dit niet teruglezen in de wettekst. Weliswaar lezen zij in de
toelichting behartigenswaardige woorden over de belangrijke rol en de
mogelijkheden van mantelzorgers, maar het blijft in de wettekst voornamelijk bij het vragen aan mantelzorgers wat zij kunnen bijdragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

70

De leden van de SGP-fractie benadrukken daarom nogmaals dat zij
individueel maatwerk voor mantelzorgers naast algemene maatregelen en
voorzieningen belangrijk vinden. Ziet de regering met deze leden in dat
hier nog een wereld te winnen is, getuige het rapport «Bijzondere
doelgroepen» van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)? De
mantelzorg aan dementerende ouderen brengt bijvoorbeeld heel andere
ondersteuningsvragen met zich mee dan mantelzorg aan mensen met een
verstandelijke of psychiatrische beperking. Waarom geeft de regering het
college dan toch slechts de opdracht mee om in het beleidsplan op te
nemen hoe zij mantelzorgers gaat ondersteunen (artikel 2.1.2)? Wat
kunnen deze leden in dit verband zoal onder «algemene maatregelen»
verstaan, want ook de toelichting maakt dit niet duidelijk? Waarom hoeft
het college geen algemene «voorzieningen» te treffen?
Om de ondersteuning op maat aan mantelzorgers wel goed in de wet te
borgen, vragen deze leden hoe de regering het zou vinden als de
mantelzorger een eigen plaats krijgt in het onderzoek als bedoeld in artikel
2.3.2, tweede lid, waarbij niet alleen de mogelijkheden van de mantelzorger, maar ook expliciet de grenzen aan de belastbaarheid en de
ondersteuningsbehoeften van de mantelzorger in kaart worden gebracht.
Bovendien vragen deze leden hoe de regering er tegenaan kijkt om aan
artikel 2.3.5 toe te voegen dat de ondersteuning aan mantelzorgers indien
nodig ook deel uitmaakt van een maatwerkvoorziening. Zoals de regering
zelf ook al aangeeft, is dit ook in het voordeel van gemeenten: het op
basis van maatwerk goed ondersteunen van mantelzorgers voorkomt
vaak zwaardere en duurdere zorg, omdat mantelzorgers dan langer en
beter in staat blijven de mantelzorg vol te houden.
De leden van de SGP-fractie lezen in het rapport van het SCP «Bijzondere
doelgroepen» dat een groter beroep op de sociale netwerken van de
mantelzorgers uit de bijzondere doelgroepen, zoals mensen met een
verstandelijke beperking of een psychische aandoening, in de meeste
gevallen niet realistisch is en zal leiden tot nog grotere overbelasting.
Juist mantelzorgers van cliënten die een levenslange zorgvraag hebben
zijn gemiddeld zwaarder belast, doordat de mantelzorg vaak intensiever
en complexer is. Kan de regering aangeven hoe gemeenten hierop tijdens
de transitiefase gewezen worden, zodat zij daar rekening mee kunnen
houden tijdens het onderzoek?
Genoemde leden lezen dat nadrukkelijk is geformuleerd dat de te
verstrekken maatwerkvoorziening ook kortdurend verblijf in een instelling
ter ontlasting van de mantelzorger kan omvatten (artikel 1.1.1 begrip
maatwerkvoorziening). Dat vinden deze leden van de SGP-fractie een
goede zaak, maar zij vragen hoe voorkomen wordt dat logeren door
gemeenten wordt ontmoedigd om een indicatie voor de Wlz te bevorderen. Kan de regering op dat risico ingaan?
De leden van de SGP-fractie zijn geschrokken dat de gemeentelijke
verantwoordelijkheid voor de ondersteuning aan mantelzorgers ingeperkt
lijkt te worden door de artikelsgewijze toelichting bij artikel 2.2.2. Daar
staat namelijk dat de verantwoordelijkheid in aangepaste vorm wordt
gehandhaafd, namelijk «voor zover het mantelzorg in verband van de
maatschappelijke ondersteuning betreft». Dit is, zo vragen deze leden van
de SGP-fractie, toch een achteruitgang ten opzichte van de huidige
situatie? Kan de regering toelichten waarom hiervoor gekozen is? Vallen
mantelzorgers die hulp verlenen aan personen die Zvw-zorg ontvangen
voortaan niet meer onder de reikwijdte van de gemeentelijke taak? Bij wie
kunnen mantelzorgers van mensen die in het kader van de zorgverzekeringswet zorg ontvangen dan voortaan terecht? Krijgen verzekeraars
voortaan een zorgplicht voor mantelzorgondersteuning en zo ja, hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

71

wordt die vormgegeven? Zo nee, hoe wordt dan geregeld dat gemeenten
en zorgverzekeraars rond de mantelzorgondersteuning samenwerken?
De regering schrijft dat de ondersteuning aan een mantelzorger die hulp
verleent aan een persoon die op grond van de Wlz zorg ontvangt op basis
van de Wlz plaatsvindt. De leden van de SGP-fractie vinden de
verplichting voor verzekeraars echter nog niet terug in de consultatieversie van de Wet langdurige zorg. Kan de regering aangeven of de
ondersteuning van de mantelzorgers in het uiteindelijke wetsvoorstel wel
helder wordt opgenomen?
In de MvT staat op diverse plaatsen in algemene zin genoemd hoe het
extra geld naar aanleiding van de motie Van der Staaij c.s. wordt ingezet
voor het realiseren van de in de motie genoemde beleidsdoelen. Kan de
regering specifieker inzicht geven in de besteding van de extra middelen?
Welke afspraken zijn daarover gemaakt en met welke partijen?
De leden van de SGP-fractie wijzen erop dat een goede samenwerking en
afstemming met professionals de belasting van de mantelzorgers kan
verminderen en de bereidheid om mantelzorg te geven kan vergroten.
Hoe worden gemeenten in het wetsvoorstel gestimuleerd om deze
samenwerking tussen professionals, mantelzorgers en vrijwilligers te
bevorderen?
5. Kwaliteit van maatschappelijke ondersteuning
Hoe draagt de nieuwe Wmo bij aan het terugdringen van regeldruk en
bureaucratie voor aanbieders, cliënten en gemeenten, zo vragen de leden
van de VVD-fractie.
De Raad van State geeft aan dat er een diffuus stelsel van verantwoordelijkheden ontstaat rondom kwaliteitseisen. Kan de regering ingaan op
deze uitspraak? Zou er niet één partij de eindverantwoorde-lijkheid voor
kwaliteit moeten hebben? Zo nee, waarom niet? Zo ja, welke partij moet
dat volgens de regering zijn? Hoe worden kwaliteitsverschillen vervolgens
in beeld gebracht en gebenchmarkt?
Per amvb kunnen alsnog landelijke kwaliteitseisen worden opgelegd. Aan
welke kwaliteitseisen wordt hierbij gedacht, en op basis van welke criteria
kan besloten worden om gebruik te maken van deze amvb mogelijkheid?
In de memorie van toelichting wordt gesproken over het opleggen van
kwaliteitseisen aan aanbieders. Deze eisen, zoals een zorgdiploma of
BIG-registratie, kunnen leiden tot problemen voor kleine organisaties,
ZZP’ers of werknemers met een particuliere arbeidsovereenkomst. Hoe
wordt er voor gezorgd dat deze kwaliteitseisen niet leiden tot de
verdringing van deze aanbieders?
Het genoemde onderzoek naar de cliëntenervaring is een instrument
waarbij specifiek wordt gekeken naar de uitkomst van het zorg- en
hulpverleningsproces. In de rest van het wetsvoorstel wordt weinig
aandacht geschonken aan het sturen op uitkomsten, waarom is dat het
geval?
Er is sprake van een verplichting voor personen die beroepsmatig in
contact kunnen komen met cliënten een Verklaring omtrent het gedrag
(VOG) te hebben. Is de regering het met de leden van de VVD-fractie eens
dat deze verplichting het risico van schijnveiligheid met zich meebrengt,
aangezien het hebben van een VOG niet per definitie inhoudt dat deze
medewerker veilige zorg levert aan de cliënt? Zou deze VOG verplichting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

72

niet tot een ongewenste situatie kunnen leiden waarin werkgevers –
vanwege de aanwezigheid van de VOG – verder geen of te weinig
aandacht besteden aan de veiligheid van cliënten? Is hier geen sprake van
overbureaucratisering? Kan in plaats van deze verplichting niet dezelfde
benadering worden gekozen als bij de Wet Kwaliteit, Klachten en
Geschillen Zorg (WKKGZ), zoals voorgesteld door dhr. Van der Staaij
(SGP), namelijk een maatwerkbenadering?
De gemeenteraad moet kwaliteitseisen stellen aan de beroepskrachten die
maatschappelijke ondersteuning beiden en deze doorvertalen naar
tarieven. Hoe verhoudt deze verplichting zich tot de beweging naar meer
zorg op maat, het sturen op uitkomsten en ontzorgen en het uitgangspunt
van een zo groot mogelijke beleidsvrijheid voor gemeenten? Wanneer een
gemeente met minder middelen en/of lagere tarieven goede resultaten
weet te boeken moet dit toch mogelijk zijn?
De leden van de PvdA-fractie vinden het terecht dat gemeenten
integraal verantwoordelijk worden voor de kwaliteit en de continuïteit van
de maatschappelijke ondersteuning. Dit is volgens deze leden inherent
aan het decentraliseren van taken naar de gemeenten. Het is aan de
gemeenten zelf om, in samenspraak met ingezetenen, lokaal beleid te
formuleren binnen de randvoorwaarden die dit wetsvoorstel schept. Het
betrekken van ingezetenen, Wmo-raden en cliënt- en patiëntorganisaties
is voor de leden van de PvdA-fractie een cruciale voorwaarde voor goed
beleid en goede kwaliteit van ondersteuning. Kan een nadere toelichting
gegeven worden op de wettelijke borging van het betrekken van deze
organisaties en ingezetenen bij het maken van beleid door gemeenten?
Gemeenten hanteren bij aanbestedingen kwaliteitseisen en kenmerken als
gunningscriteria en maken afspraken over kwaliteit in contracten met
aanbieders. Is de regering het eens met deze leden dat, wanneer
gemeenten voor een aanbesteding kiezen, kwaliteit en continuïteit van
zorg de meest belangrijke criteria moeten zijn voor de aanbesteding?
Welke waarborgen biedt dit wetsvoorstel hiervoor? Is dit voldoende
borging volgens de regering om kwaliteit leidend te laten zijn bij
aanbestedingen? Graag ontvangen deze leden een nadere toelichting van
de regering.
De regering kiest ervoor om met het oog op de decentralisatie van
verantwoordelijkheden aan gemeenten en de wens tot demedicaliseren
om de Kwzi, de Wkcz (en dus de Wkggz) en de Wmcz niet van toepassing
te laten zijn op de maatschappelijke ondersteuning. Als vervanging van
deze wetten zijn in dit wetsvoorstel bepalingen opgenomen die ertoe
strekken dat de belangen die deze wetgeving beoogt te dienen, ook op het
terrein van de maatschappelijke ondersteuning zijn geborgd, zo lezen de
leden van de PvdA-fractie. Gemeenten worden verplicht over meerdere
aspecten bij verordening regels te stellen. Aanbieders dragen zelf directe
verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van ondersteuning, doordat zij
direct gebonden zijn door het wetsvoorstel aan de eis dat de door hen
geleverde voorzieningen van goede kwaliteit dienen te zijn. Alhoewel deze
leden er voorstander van zijn vooral stapeling van standaarden en
kwaliteitseisen uit verschillende inspecties te voorkomen, roept dit deel
van het wetsvoorstel ook enkele vragen op. Gaat de Kwzi helemaal niet
meer gelden voor organisaties die nu onder het regime van de huidige
Wmo opereren zoals de huishoudelijke hulp, openbare geestelijke
gezondheidszorg en uitvoering van verslavingsbeleid? Wat betekent dit
voor aanbieders die zowel onder het regime van de Wmo als de AWBZ
opereren? Krijgen deze aanbieders te maken met kwaliteitseisen vanuit
verschillende inkopers en toezichthouders? Wat betekent deze wijziging
voor de rol van de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)? Kunnen
cliënten die ondersteuning ontvangen via de Wmo helemaal niet meer
terecht bij de IGZ in geval van calamiteiten of incidenten? Is het mogelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

73

om de modelverordening van de VNG na twee jaar te toetsen om te
bezien of deze modelverordening daadwerkelijk recht doet aan de
grondslagen dit wetsvoorstel?
De gemeenten dienen voor goede cliëntondersteuning te zorgen, waar bij
wordt benadrukt dat hieronder verstaan wordt dat deze professioneel is,
waarbij het belang van de betrokken cliënt het uitgangspunt behoort te
zijn. De gemeenten heeft beleidsruimte in de wijze waarop de ondersteuningsfunctie wordt vormgegeven. De leden van de PvdA-fractie vragen
waarom er niet gekozen is voor een volledig onafhankelijke cliëntondersteuning. Waarom is er tevens niet voor gekozen om de rol van cliëntorganisaties en Wmo-raden te verankeren in de wet door bijvoorbeeld in de
eisen aan het beleidsplan vast te leggen dat Wmo-raad en aanwezige
cliëntorganisaties betrokken dienen te worden bij het vaststellen van
beleid? Deze leden stellen dat hiermee de positie van de cliënt ten
opzichte van de gemeente beter geborgd wordt. Zij ontvangen graag een
reactie op deze visie van de regering. De leden van de PvdA-fractie zijn
wel zeer tevreden over het feit dat het college jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek dient uit te voeren. Hoe wordt dit jaarlijkse onderzoek door de
landelijke overheid gebruikt om actief informatie te verzamelen over de
stand van zaken en kwaliteit van uitvoering van de Wmo, zeker in de
transitiefase? Op welke wijze wordt rekening gehouden met de eigenschappen van de doelgroepen van cliënten die onder de Wmo vallen voor
het cliëntervaringsonderzoek? Wordt er gebruik gemaakt van ontwikkelde
instrumenten in de gehandicaptenzorg zoals voorgesteld wordt door de
VGN?
Het Zorginstituut gaat vooralsnog geen rol spelen bij de nog te ontwikkelen landelijke kwaliteitsstandaard voor maatschappelijke ondersteuning,
zo lezen deze leden. De regering stelt dat zij voldoende vertrouwen heeft
in de gemeenten dat zij, met steun van het kwaliteitsinstituut Nederlandse
Gemeenten, deze landelijke standaard zullen ontwikkelen. Deze leden
willen graag weten van de regering hoe het staat met deze ontwikkeling.
Wanneer moet de landelijke kwaliteitsstandaard klaar zijn? Wanneer gaat
de regering ingrijpen wanneer deze nog niet op tijd ontwikkeld is? Welke
effecten heeft het te laat ontwikkelen van een landelijke kwaliteitsstandaard op de kwaliteit van ondersteuning? Hoe zullen gemeenten op het
uitblijven van een landelijke standaard reageren met de ontwikkeling van
eigen nadere eisen?
Deze leden vragen zich ook af hoe er voor gezorgd wordt dat bestaande
kwaliteitsstandaarden die bewezen effectief zijn zoals de standaard
dementiezorg, van toepassing zijn binnen de maatschappelijke ondersteuning. Hoe worden dergelijke standaarden die zich ook uitstrekken naar
zorg en ondersteuning die wordt geleverd op basis van andere wetten dan
de WMO geborgd?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de gemeenten verantwoordelijk worden voor het afhandelen van klachten van cliënten. Kan de
regering een toelichting geven waarom ervoor gekozen is zowel
uitvoering, indicering als het afhandelen van klachten in dezelfde hand bij
de gemeenten gelegd is? Wat voor effecten heeft dit op de positie van de
cliënt? Hoe onafhankelijk is de klachtenprocedure? Welke andere
mogelijkheden zouden een alternatief kunnen zijn? Waarom is ervoor
gekozen cliënten niet meer terecht te laten kunnen bij de IGZ? Hoe wordt
dit aan cliënten duidelijk gemaakt? Deze leden ontvangen graag een
nadere toelichting van de regering.
De regering geeft aan dat zij streeft naar een samenleving waarin mensen,
waar nodig, meer oog hebben voor elkaars situatie. Een samenleving
waarin professionele zorg en ondersteuning goed aansluiten bij de
informele hulp. De leden van de SP-fractie constateren dat er al heel veel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

74

wordt samengewerkt tussen informele en professionele zorg. Waar zitten
dan de grote problemen?
De leden van de SP-fractie vinden het onbegrijpelijk dat landelijke wetten,
zoals de Kwzi, Wkcz, Wkkgz en de Wmcz worden afschaft. Waarom kiest
de regering hiervoor, en vindt zij het wenselijk dat gemeenten zelf maar
gaan aanmodderen met beleid dat zij moeten maken voor de kwaliteit van
ondersteuning, klachtrecht, goed bestuur en medezeggenschap? Hebben
de gemeenten hiervoor wel voldoende kennis in huis? Zo ja, waarop
baseert de regering deze stelling? Wie gaat deze regels bepalen? Vindt de
regering het wenselijk dat elke gemeente ander beleid heeft over kwaliteit
van zorg, klachtrecht en dergelijke? Hoe oordeelt de regering over het feit
dat vele gemeenten kijken naar de prijs in plaats van de kwaliteit van zorg
en hoe kan de regering garanderen dat kwaliteitseisen goed opgepakt
worden door gemeenten? Wie gaat hierop toezien?
Kan de regering toelichten wat de precieze basisnorm met betrekking tot
lijfgebonden vormen van ondersteuning – waarover op pagina 55 van de
memorie van toelichting wordt gesproken – precies inhoudt? Graag
ontvangen deze leden een uitgebreide toelichting.
De regering geeft aan dat mensen die klachten hebben over de zorgverlening zich kunnen wenden tot de gemeente. Gaat straks een ambtenaar
bepalen wat de kwaliteit van zorg mag zijn? Vindt de regering dat
acceptabel? Deze leden begrijpen niet waarom de taken van de Inspectie
voor de Gezondheidszorg op afstand worden gezet. Gaat zij straks wel
over de kwaliteit van zorg met betrekking tot verpleging en verzorging,
maar niet over de zorg die gegeven wordt vanuit de Wmo? Deze leden
vragen waarom de regering denkt dat gemeenten beter toezicht kunnen
houden op de zorg dan de IGZ. Voorts willen deze leden erop wijzen dat
niet alle mensen in staat zijn om een klacht in te dienen bij de gemeente.
Heeft de regering er wel bij stil gestaan dat dit voor kwetsbare of
hoogbejaarde mensen heel moeilijk kan zijn? Zijn deze mensen wel
voldoende in beeld bij gemeenten? Kan de regering dit toelichten?
De leden van de SP-fractie hechten ook veel waarde aan de VOG. Daarom
is bij deze leden onbegrip over het feit dat stagiaires en vrijwilligers geen
VOG hoeven af te geven. Zij werken toch ook met mensen die zorg
krijgen? Voorts vinden deze leden het onbegrijpelijk dat bestuurders weer
uit de wind gehouden worden en geen VOG hoeven aan te vragen. Zij
dragen immers een grote verantwoordelijkheid en hebben ook persoonlijk
contact met mensen die zorg krijgen. Kan de regering deze beslissingen
nader toelichten en is zij bereid dit te wijzigen?
Voorts willen deze leden weten in hoeverre de regering nadenkt over het
afgeven van een VOG aan mensen die eerder een strafblad hebben gehad
en in de Wmo willen werken. Hoe gaat deze procedure in zijn werk, wat
zijn de uiterste grenzen en hoe wordt de controle geregeld als deze
mensen weer aan het werk gaan?
De regering wil met dit wetsvoorstel de basis leggen aan een nieuwe
invulling van het begrip kwaliteit vanuit het (levensbrede) perspectief van
de burger, zo lezen de leden van de PVV-fractie. Dat gebeurt, met het
oog op de decentralisatie van verantwoordelijkheden aan gemeenten en
de wens tot demedicaliseren, door de Kwaliteitswet zorginstellingen, de
Wet klachtenrecht cliënten en de Wet medezeggenschap cliënten
zorginstellingen niet van toepassing te doen zijn op de maatschappelijke
ondersteuning. Dit wordt vervangen door het stellen van eisen omtrent de
kwaliteit van ondersteuning, klachtrecht, goed bestuur en medezeggenschap van cliënten bij aanbieders. Zij worden verplicht hierover bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

75

verordening regels te stellen. Bij het stellen van eisen aan de kwaliteit van
voorzieningen en de deskundigheid van beroepskrachten zullen
gemeenten kunnen steunen op te ontwikkelen landelijke kwaliteitsstandaarden voor aanbieders en deze uitwerken en aanvullen met lokale
kwaliteitseisen. Wie ziet hier op toe? Hoever zijn gemeenten met het
ontwikkelen van die kwaliteitsstandaarden?
De gemeenten moeten zich laten leiden door de één-loketgedachte, en
ernaar streven dat een cliënt zich niet vaker dan eenmaal tot de gemeente
hoeft te wenden om over zijn bredere ondersteuningsvraag de nodige
informatie te verkrijgen. Daarbij dient de gemeente zich niet te beperken
tot de voorzieningen waarvoor zij zelf geheel of gedeeltelijk verantwoordelijk is, maar ook informatie te geven over relevante aanpalende
domeinen, zoals zorg, wonen en onderwijs. Als doorverwijzing noodzakelijk is, gebeurt dat op een begrijpelijke en klantgerichte wijze. In vele
gemeenten worden de burgers geacht voor vele zaken de website van de
gemeente te gebruiken. Hoe wordt er voor voldoende mens-capaciteit
gezorgd voor mensen (en in het bijzonder ouderen) die geen computer
hebben? Worden daar aanvullende eisen aan gesteld?
Als extra waarborg voor kwalitatief goede ondersteuning aan de meest
kwetsbare mensen en de meer lijfgebonden vormen van ondersteuning
formuleert het wetsvoorstel een basisnorm, zo lezen de leden van de
PVV-fractie. De voorzieningen moeten in elk geval veilig, doeltreffend,
doelmatig en cliëntgericht worden verleend en afgestemd zijn op de reële
behoefte van de cliënt en op andere vormen van zorg of hulp die de cliënt
ontvangt. Wat is veilig? Wat is doeltreffend? Wat is doelmatig? Wat is
cliëntgericht?
Een ingezetene die klachten heeft over gedragingen van (personeel in
dienst van gemeenten of van door gemeenten gecontracteerde)
aanbieders maatschappelijke ondersteuning, moet zich altijd tot de
gemeente kunnen wenden. De gemeente is op basis van dit wetsvoorstel
gehouden in de verordening te bepalen welke eisen zij stelt aan de
afhandeling van klachten van een cliënt over gedragingen door een
aanbieder. Is de regering op de hoogte van wachttijden die nu gangbaar
zijn als iemand een klacht indient bij de gemeente? Kwetsbare mensen
kunnen niet wachten tot er een ambtenaar tijd heeft om de klacht te
beoordelen.
De verplichting om een VOG over te leggen ziet niet op stagemedewerkers en vrijwilligers. Een VOG heeft in het geval van stagemedewerkers geen toegevoegde waarde, want zij staan onder intensieve
begeleiding van een professionele hulpverlener, die wel een VOG heeft
moeten aanvragen. Is de regering ervan op de hoogte dat, hoewel dit niet
wenselijk is, stagiaires vaker niet dan wel onder intensieve begeleiding
werken, omdat er op de inzet van gediplomeerd personeel wordt
bezuinigd? Wat zegt dit over de veiligheid van de meest kwetsbare? Dat
zelfde geldt ook voor vrijwilligers. Alle vrijwilligers die direct contact met
cliënten hebben zouden een VOG moeten kunnen overleggen. Graag
ontvangen de leden van de PVV-fractie een reactie.
In zijn algemeenheid vinden deze leden van de PVV-fractie dat er een
grote rol moet worden weggelegd voor de IGZ.
De Kwaliteitsbeleid uit wetten als Kwzi, Wkcz zijn niet van toepassing op
de Wmo. De leden van de CDA-fractie vragen of dit in praktijk werkzaam
is. Het kan toch immers zo zijn dat er mensen op een dagbestedingsprogramma zitten die in een instelling wonen (op een Wlz indicatie) en dat
daar mensen komen vanuit een algemene maatwerkvoorziening (de
nieuwe Wmo 2015). Het is dezelfde instelling maar de dagbesteding wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

76

gefinancierd vanuit twee wetten. Hoe moeten deze leden dit zien? Roept
dit niet juist een grote stijging van de administratieve lasten op (zie in dit
kader ook het advies van Actal)?
Vervolgens wijkt de nieuwe Wmo ook af van de Wet op de jeugdhulp waar
wel een kwaliteitsregime voor alle aanbieders wordt gehanteerd? Waarom
is dit en wat betekent dit voor aanbieders die WLZ zorg bieden, Wmo
ondersteuning en Jeugdhulp. Die krijgen dus met meerdere kwaliteitsregimes te maken. Ook Actal wijst op het feit dat aanbieders met meer
administratieve lasten te maken krijgen, zeker als zij moeten voldoen aan
400 gemeenten en allemaal andere lokale kwaliteitseisen. Graag
vernemen deze leden de visie van de regering en voorstellen om dit te
verbeteren.
De leden van de D66-fractie constateren dat de regering er voor kiest om
in het kader van de decentralisatie van verantwoordelijkheden de
Kwaliteitswet zorginstellingen (Kwzi), de Wet medezeggenschap cliënten
zorginstellingen (Wmcz) en de Wet klachtrecht cliënten zorgsector (Wkcz)
niet van toepassing te laten zijn op de maatschappelijke ondersteuning.
Genoemde leden missen in de toelichting een uitgebreide onderbouwing
voor deze keuze. Zij vragen de regering die alsnog te geven, en daarbij in
het bijzonder in te gaan op de situatie voor ggz-cliënten. Hoe wordt de
kwaliteit van zorg voor hen geborgd?
De leden van de D66-fractie lezen dat gemeenten op grond van artikel
2.1.3, tweede lid verplicht worden om bij verordening eisen te stellen aan
de kwaliteit van voorzieningen, waaronder ook eisen ten aanzien van de
deskundigheid van beroepskrachten moeten worden begrepen. Kunnen
gemeenten ter zake afwijken van landelijk geldende richtlijnen en
kwaliteitscriteria? Acht de regering dat wenselijk? Genoemde leden lezen
voorts dat de regering het van belang vindt dat nieuwe landelijke
kwaliteitsstandaarden voor maatschappelijke ondersteuning worden
ontwikkeld, die als minimumnorm kunnen gaan gelden. Een dergelijke
ontwikkeling kost echter tijd. Hoe worden in de tussentijd kwaliteitsnormen geformuleerd? Hoe wordt bij de ontwikkeling een minimumnorm
geborgd? Het wetsvoorstel maakt de door gemeenten gecontracteerde
aanbieders direct verantwoordelijk voor het leveren van ondersteuning
van goede kwaliteit. Wat betekent dit concreet? Bij welke partij kan
iemand straks terecht met klachten ten aanzien van de geleverde
kwaliteit?
Genoemde leden constateren dat in de paragraaf slechts aandacht wordt
besteed aan het klachtrecht, maar dat een nadere toelichting ten aanzien
van de medezeggenschap in deze paragraaf geheel ontbreekt. Graag
ontvangen deze leden ter zake alsnog een toelichting.
De leden van de D66-fractie maken uit de memorie op dat er een landelijk
geüniformeerde onderzoeksmethodiek is ontwikkeld om cliëntervaringen
te meten ten aanzien van de kwaliteit van de maatschappelijke ondersteuning. Aldus kunnen gemeenten ook onderling worden vergeleken.
Deze leden juichen dat als zodanig toe. Zij zien de mogelijkheden voor
benchmarking die daardoor ontstaan niet zo zeer als een mogelijk om
gemeenten «af te rekenen», alswel als een mogelijkheid voor gemeenten
om zichzelf te kunnen verbeteren. Wel vragen genoemde leden of de
landelijk uniforme vragenlijst voldoende toegankelijk en begrijpelijk is
voor mensen met een (verstandelijke) beperking. Graag ontvangen zij een
toelichting van de regering op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

77

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering inzichtelijk te
maken op welke wijze mogelijke kwaliteitsverschillen tussen gemeenten
in beeld worden gebracht. Wie bepaalt wat goede kwaliteit is? Kan de
regering reageren op de vele zorgen die bij cliënten en patiëntenorganisaties leven, dat zijn zich zorgen maken dat gemeenten de vrijheid hebben
om zelf te bepalen hoe de kwaliteits- en veiligheidseisen van maatschappelijke ondersteuning zullen zijn? Onderschrijft de regering dat zowel
objectieve als subjectieve criteria van kwaliteit van belang zijn.
Voorliggend wetsvoorstel bevat bepalingen over de wijze waarop
ingezetenen bij de plannen van de gemeenten betrokken kunnen worden.
De leden van de GroenLinks-fractie krijgen graag meer uitleg van de
regering waarom in voorliggend wetsvoorstel gesproken wordt over
ingezetenen en waarom niet gekozen is voor het opnemen van een
bepaling dat cliënten en hun ondersteuners betrokken moeten worden.
Genoemde leden vragen waarom in de MvT wel aandacht wordt besteed
aan het belang dat de gemeente in overleg treedt met vertegenwoordigers van vrijwilligersorganisaties en mantelzorgondersteuners, maar dat
cliënten niet specifiek genoemd worden. Horen zij niet net als vrijwilligersorganisaties en mantelzorgondersteuners een partij te zijn waarmee de
gemeente moet overleggen? Het betreft hier een wezenlijk andere groep
dan door vrijwilligersorganisaties en mantelzorgondersteuners wordt
vertegenwoordigd.
In het VN-verdrag staat dat mensen met een beperking en hun vertegenwoordiging nauw betrokken moeten worden bij de ontwikkeling en
implementatie van het beleid dat hen aangaat. In voorliggend
wetsvoorstel zien de leden van de GroenLinks-fractie enkel dat ingezetenen kunnen participeren bij de uitvoering van de Wmo. Doet het
wetsvoorstel hiermee voldoende recht aan hetgeen in het VN-verdrag is
opgenomen? Is de regering bereid om het wetsvoorstel te wijzigen en niet
langer te spreken van het betrekken van ingezetenen, maar van cliënten
en/of hun vertegenwoordigers, mantelzorgers, burgers en hun representatieve organisaties?
Ook hebben de leden van de GroenLinks-fractie vragen over de manier
waarop cliëntparticipatie op gemeentelijk niveau gestimuleerd en
ondersteund wordt. Is de regering voornemens om structurele en
landelijke financiering van de ondersteuning van de inspraak van mensen
met een beperking bij de Wmo goed bij wet te gaan regelen?
Cliënten in de geestelijke gezondheidszorg hebben straks te maken met
verschillende wettelijke systemen. Genoemde leden zijn van mening dat
cliënten niets horen te merken van de verschillende zorgwetten van
waaruit de zorg wordt geleverd. Niet de systemen, maar de mensen horen
centraal te staan. Op welke manier is geborgd dat voor cliënten in de
geestelijke gezondheidszorg dat de rechtspositie in de verschillende
kaders vergelijkbaar geregeld is? Is de regering voornemens met één
wettelijke regeling te komen voor klachtrecht en medezeggenschap voor
cliënten in de geestelijke gezondheidszorg?
De leden van de SGP-fractie lezen in artikel 2.1.3, tweede lid dat
gemeenten in de verordening regels moeten stellen over de aan voorzieningen te stellen kwaliteitseisen en de daaruit voortvloeiende aan
beroepskrachten te stellen eisen van deskundigheid. Gemeenten krijgen
daarbij volgens de MvT veel ruimte om te bepalen welke kwaliteit zij van
aanbieders verwachten. Deze leden vragen de regering hoe deze
gemeentelijke beleidsvrijheid zich verhoudt tot de wettelijke plicht voor
aanbieders om, zoals blijkt uit artikel 3.1, eerste lid, onderdeel c, ondersteuning te bieden die in overeenstemming is met de op de beroepskracht
rustende verantwoordelijkheid, voortvloeiende uit de professionele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

78

standaard. Kan de regering meer duidelijkheid geven over de samenloop
van deze bepalingen? Wat wordt in het kader van deze wet precies
verstaan onder een «professionele standaard»? Mag een gemeente lagere
en/of andere kwaliteitseisen stellen dan de eisen die zijn opgenomen in de
geldende professionele standaard? Zo ja, brengt dat aanbieders niet in
een onmogelijke positie, aangezien zij wel gehouden zijn te voldoen aan
de professionele standaard? Hoe kijkt de regering er tegenaan om aan
artikel 2.1.3, tweede lid, onderdeel c een zin toe te voegen dat de kwaliteit
die de gemeente van voorzieningen in ieder geval niet strijdig mogen zijn
met de verplichting die rust op aanbieders, zoals bepaald in artikel 3.1?
Bij het stellen van eisen aan de kwaliteit van voorzieningen en de
deskundigheid van beroepskrachten zullen gemeenten volgens de
regering kunnen steunen op te ontwikkelen landelijke kwaliteitsstandaarden voor aanbieders en deze uitwerken en aanvullen met lokale
kwaliteitseisen. De leden van de SGP-fractie lezen echter geen garanties
dat deze landelijke kwaliteitsstandaarden er zullen komen. Waarop baseert
de regering dat het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten daarbij
een belangrijke rol zal spelen? Waarom krijgt, in afwijking van de motie
Van der Staaij, het Zorginstituut Nederland geen taak geven bij de
ontwikkeling van deze landelijke kwaliteitsstandaarden? Zou dat niet voor
de hand liggen, aangezien het Zorginstituut veel meer ervaring met het
ontwikkelen van kwaliteitsstandaarden dan de VNG?
De formulering in de MvT laat open dat gemeenten slechts voor bepaalde
vormen van maatschappelijke ondersteuning kwaliteitsstandaarden gaat
ontwikkelen. Zou de regering dat wenselijk vinden, zo vragen deze leden.
Zo nee, treedt dan de bepaling in werking waarmee de regering alsnog
zelf landelijke kwaliteitscriteria opstelt?
De leden van de SGP-fractie constateren dat bepaalde elementen die
verplicht deel uitmaken van een meldcode geregeld worden bij amvb.
Kunnen deze leden inzicht krijgen in de amvb?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de in artikel 11 van de Wet
Kwaliteit, klachten en geschillen opgenomen meldplicht ingeval van
ontslag van een zorgverlener in verband met het ernstig disfunctioneren
niet is overgenomen in het voorliggende wetsvoorstel. Zij hebben
hierover bij de behandeling van de Wet Kwaliteit, Klachten en Geschillen
een amendement ingediend. Hoe kan een aanbieder zich er in de nieuwe
situatie van vergewissen dat de wijze waarop iemand in het verleden
heeft gefunctioneerd geen beletselen oplevert voor het inzetten van die
persoon voor het leveren van de voorziening aan zijn cliënten?
Genoemde leden lezen dat het bij het klachtrecht niet om de reguliere
bestuursrechtelijke rechtsbescherming van de Awb gaat. Zij vragen de
regering waarom hiervoor is gekozen.
De regering verwacht veel van de verklaring omtrent het gedrag (VOG, als
bedoeld in artikel 28 van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens).
Hoewel deze leden erkennen dat dit in sommige gevallen een oplossing
kan bieden, kan met een VOG niet achterhaald worden of iemand in het
verleden ernstig gedisfunctioneerd heeft. Hoe weegt de regering dat de
met de algemene verplichting gemoeide kosten en administratieve lasten
niet in alle gevallen opwegen tegen het daarmee te dienen belang van
goede zorgverlening? Waarom wordt niet veel meer ingezet op het
bevorderen van een goede integriteitcultuur (risico- en preventiebeleid,
gedragscodes, convenanten) ter preventie van grensoverschrijdend
gedrag door personeel? Hoe verhoudt zich de plicht om voor alle
medewerkers een VOG aan te schaffen met het amendement (32 402, nr.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

79

61) in de Wet Kwaliteit, klachten en geschillen, waarin de algemene
verplichting tot een VOG is vervangen door een bevoegdheid om bij amvb
regels te stellen?
De leden van de 50plus-fractie zijn verheugd over het feit dat er
landelijke kwaliteitsnormen voor aanbieders worden opgesteld. Positief is
dat daarbij meerdere partijen zoals cliëntorganisaties en dat het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten worden betrokken. Genoemde
leden vragen echter of de aanvullende lokaal te stellen regels niet zullen
leiden tot onaanvaardbare kwaliteitsverschillen per gemeente. Het
wetsvoorstel voorziet in een amvb als gemeenten niet voldoen aan het
stellen van afdoende eisen aan kwaliteit. Hoeveel tijd krijgen gemeenten
om de landelijke en aanvullende eisen te stellen? Zijn deze vastgesteld op
de ingangsdatum van de wet of hebben gemeenten hier meer tijd voor?
Zo ja, wat is de uiterste datum hiervoor?
6. Gegevensverwerking
De leden van de VVD-fractie ontvangen graag antwoord op de volgende
vragen.
Voldoen de verschillende betrokken partijen aan de vereisten voor het
verzamelen en verwerken van persoonsgegevens? Zijn de betreffende
informatiesystemen en procedures (op tijd) gereed voor invoering van
voorliggend wetsvoorstel?
De leden van de PvdA-fractie delen de visie van de regering dat er alleen
indien een optimale afstemming plaats vindt tussen de gemeenten en
functionarissen, de ondersteuning zo goed mogelijk af te stemmen in op
de specifieke situatie van de cliënt en de situatie integraal en levensbreed
wordt bezien. Goede samenwerking tussen verzekeraars en gemeenten is
volgens deze leden hierbij onmisbaar. Om tot een voldoende aanbod te
komen worden persoonsgegevens verzameld en met toestemming van de
cliënt zullen tevens gegevens worden verwerkt waarover andere
organisaties beschikken. Kan de regering een overzicht geven van welke
gegevens verzameld zullen worden bij welke organisaties voor cliënten?
Welke uitwisselingen van gegevens zullen er gaan plaatsvinden? Graag
ontvangen deze leden een helder overzicht van wie welke gegevens dient
uit te wisselen met elkaar en welke gegevens de gemeenten toestemming
voor heeft te verzamelen? Hoe mag er gehandeld worden door
gemeenten wanneer cliënten geen toestemming geven voor het uitwisselen van bepaalde gegevens? Welke effecten zal dit hebben op de
ondersteuning van de cliënt? Welke mogelijkheden heeft de gemeenten
om gegevens over naasten uit het sociale netwerk en mantelzorgers te
mogen verzamelen? De leden van de PvdA-fractie willen graag van de
regering weten in hoeverre gemeenten, verzekeraars en aanbieders
voldoen aan de vereisten voor het verzamelen, opvragen en verwerken
van persoonsgegevens. Welke eisen worden er door de regering gesteld?
Wordt door alle spelers in het veld hieraan voldaan? Welke aanpassingen
aan informatiesystemen en procedures zijn er eventueel nog nodig? Zijn
deze aanpassingen afgerond voor invoering van het voorliggende
wetsvoorstel? Graag ontvangen deze leden een uitgebreide toelichting.
De leden van de PvdA-fractie vinden het wenselijk dat uiteindelijk in het
kader van één gezin, één plan, één regisseur ook uiteindelijk slechts één
dossier over mensen wordt aangelegd en gebruikt wordt. Vaak is de
realiteit momenteel dat er bij meerdere hulpverleners en organisaties een
dossier over iemand aanwezig is. Deze leden vinden dit eigenlijk
onwenselijk. Hoe kunnen we uiteindelijk toewerken naar een situatie waar
er slechts één dossier over iemand aanwezig is waar de betreffende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

80

betrokken instanties bij terecht komen? Welke stappen moeten hiervoor
gezet worden? Welke rol ziet de regering hier voor zichzelf weggelegd?
De leden van de SP-fractie vragen welke precieze persoonsgegevens de
regering nodig acht voor gemeenten en zorgverzekeraars bij deze
decentralisaties. Ook willen deze leden weten hoe het staat het met de
samenwerking tussen gemeenten en zorgverzekeraars op dit moment.
Waar zitten de precieze knelpunten, kan de regering aangeven hoe deze
samenwerking per gemeente en per regio er momenteel uit ziet? De
regering geeft aan dat gemeenten een beeld moeten vormen van iemands
vraag en behoeften op het terrein van maatschappelijke ondersteuning,
diens gezondheid en van welke voorzieningen al gebruikt gemaakt
worden. Zijn alle verschillende doelgroepen wel bekend bij gemeenten? In
welke gemeenten is dit nog niet bekend?
Voorts geeft de regering aan dat gemeenten beoordelen welke ondersteuning iemand nodig heeft in samenwerking met zorgverzekeraars.
Deze leden vragen waarom de regering kiest om de beoordeling van zorg
in handen te geven van gemeenten die gedwongen worden financiële
beslissingen te nemen binnen het snoeiharde bezuinigingskader en
tegelijkertijd in handen te geven van zorgverzekeraars die winstgevendheid beogen? Waarom kiest de regering er niet voor om de zorgbehoefte van mensen te laten beoordelen door professionals? Deze leden
verwachten een uitgebreide reactie op dit punt.
De regering geeft aan dat eerder al een Privacy Impact Assessment is
uitgevoerd. Zijn de mensen die in de gemeenten gebruik maken van zorg
en voorzieningen uit de Wmo daarover geïnformeerd? Kan de regering
dat nader toelichten? Beschikken gemeenten nu al over de informatie die
straks nodig is indien dit wetsvoorstel wordt aangenomen?
Tevens willen deze leden weten waarom gemeenten gegevens kunnen
opvragen aan zorgverzekeraars en het CIZ, met ondubbelzinnige
toestemming van de desbetreffende persoon. Acht de regering dit
wenselijk in het kader van de privacy? Kan de regering toelichten wat zij
hier exact mee bedoelt?
De leden van de SP-fractie willen weten hoe de democratische controlefunctie geregeld is voor de gegevensoverdracht naar gemeenten. Hoe
wordt dit binnen gemeenten geregeld? Voorts willen deze leden weten in
hoeverre de regering haar verantwoordelijkheid oppakt om te bezien of
gemeenten de noodzakelijke informatie krijgen, en of dit goed geregeld
wordt. Hoe is de regering voornemens haar verantwoordelijkheid in deze
op te pakken?
Verder willen de leden van de SP-fractie weten op welke wijze mensen
worden geïnformeerd over deze gegevensoverdracht. Hoe is deze
informatievoorziening precies geregeld? Tevens zijn deze leden ook
benieuwd of mensen in beroep kunnen gaan tegen de gegevensuitwisseling naar gemeenten. Is dat mogelijk, en kan de regering dat
toelichten?
Gemeenten zullen zich een beeld moeten vormen van iemands vraag en
behoeften op het terrein van maatschappelijke ondersteuning, zijn
gezondheidstoestand voor zover die daarbij van belang is, voorzieningen
waarvan hij al gebruik maakt, zijn mogelijkheden tot participatie en de
mogelijkheden van zijn sociale netwerk. Hiervoor heeft de gemeente
informatie nodig, die met toestemming van de cliënt verkregen dienen te
worden. Als een cliënt ervoor kiest om hier geen toestemming voor te
geven, wat zijn dan de consequenties, zo vragen de leden ven de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

81

PVV-fractie. Waarom is er een noodzaak tot het verkrijgen van de
persoonsgegevens van mensen uit het sociale netwerk? Gaat dit geen
belemmering vormen voor de inzet van dit sociale netwerk?
Verder worden slechts met expliciete toestemming van de cliënt voor de
uitvoering van het wetsvoorstel door de gemeente persoonsgegevens
over hem verwerkt waarover de gemeente uit anderen hoofde beschikt of
die de gemeente van de zorgverzekeraar of de zorgaanbieder verkrijgt.
Waarom geeft een zorgverzekeraar informatie aan de gemeente? Welke
informatie mag een zorgverzekeraar overdragen aan gemeenten? Geldt
hiervoor ook de «expliciete» toestemming van de cliënt?
Er wordt gesproken over een gepast beveiligingsvereiste voor de
uitwisseling van informatie? Wat is in dit kader gepast? Worden
gemeenten in de toekomst aangesloten op het LSP?
Gemeenten en zorgverzekeraar willen straks een gezamenlijk arrangement
kunnen aanbieden (en dus ook inkopen), waarbij bijvoorbeeld één
hulpverlener zowel ondersteuning in het kader van de Wmo als de zorg in
het kader van de Zvw verleent. Om dit afgestemde aanbod aan de cliënt te
kunnen realiseren, moeten de hulpverlener en de verantwoordelijke
partijen (gemeente en zorgverzekeraar) informatie met elkaar kunnen
uitwisselen. De leden van de PVV-fractie worden hier erg nerveus van. Dat
de VNG en de zorgverzekeraars aandringen om uitgebreide gegevensuitwisseling maakt dit wantrouwen alleen nog maar groter.
In gevolge artikel 2.3.2 moet een aanvrager alle relevante gegevens
verstrekken, zo lezen de leden van de CDA-fractie. In hoofdstuk 4 van het
wetsvoorstel staan allerlei waarborgen in verband met verwerking
persoonsgegevens. Hoe belangrijker de persoonsgegevens des te eerder
kunnen deze alleen verwerkt worden na ondubbelzinnige toestemming
van aanvrager. Echter, wanneer hij deze weigert, wordt de maatschappelijke ondersteuning geweigerd. Een catch-22.
Met name de gegevens die ingevolge artikel 4.2.5 door een zorgverzekeraar en zorgaanbieder als bedoeld in de Zvw is informatie waarvan voor
te stellen is dat niet iedereen wil dat die op een gemeentehuis bekend zijn.
Waarom is in artikel 2.3.2 niet geregeld dat door aanvragers geweigerd
mag worden deze gegevens te verschaffen c.q. te verwerken? Kan de
regering met een aantal voorbeelden ingaan wanneer deze terughoudendheid voorstelbaar is, en hoe daar dan ruimte voor gegeven kan
worden zonder dat deze terughoudendheid leidt tot weigering van de
benodigde ondersteuning en zorg?
Daar waar persoonsgegevens van mantelzorgers moeten worden
verwerkt staat op pagina 56 van de MvT dat dit de naam, het adres en de
woonplaats betreffen, alsmede de inhoud van de mantelzorg. Echter daar
waar gemeenten zich dienen te verdiepen in de belastbaarheid van
mantelzorgers dienen de gemeenten verder te gaan dan het vernemen
van deze gegevens? Hoe ziet de regering dit, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.
Deze leden van de D66-fractie constateren dat in de memorie in
omfloerste bewoordingen wordt gesproken over de verwerking van
persoonsgegevens. Formuleringen als «zal de gemeente er goed aan
doen» of «het ligt in de rede» vinden zij te weinig vertrouwenwekkend,
gelet op het grote belang dat aan aspecten van privacy en gegevensverwerking dient te worden gehecht. Anderzijds lezen deze leden ook dat
slechts met expliciete toestemming van de cliënt voor de uitvoering van
voorliggende wetsvoorstel door de gemeente persoonsgegevens mogen
worden verwerkt waarover de gemeente uit andere hoofde beschikt of die
de gemeente van de zorgverzekeraar of -aanbieder verkrijgt. Wat moet in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

82

dit verband onder «expliciete toestemming» worden verstaan? Heeft de
gemeente de plicht om cliënten hier nadrukkelijk op te wijzen? Naar de
mening van deze leden voldoet het ondertekenen van een algemeen
formulier hier aan niet per definitie. Graag ontvangen zij derhalve een
nadere beschouwing van de regering op dit punt.
De leden van de D66-fractie lezen dat het recht van de betrokkene op
inzage en correctie waarborgen biedt voor een juiste gegevensverwerking. Wie is, in het kader van voorliggende wet, de eigenaar van het
dossier? Is dat de cliënt zelf? Graag ontvangen deze leden een toelichting
van de regering op dit punt.
Het niet geven van ondubbelzinnige toestemming door de cliënt voor het
opvragen door de gemeente van persoonsgegeven bij de zorgverzekeraar
betekent, zo lezen de leden van de D66-fractie, niet dat het de gemeente
zonder meer vrij zou staan om negatief te beschikken op de aanvraag voor
een maatwerkvoorziening. Wat dat betekent dat concreet? Wat dient in dit
verband onder «ondubbelzinnige toestemming» te worden verstaan?
Voorliggend wetsvoorstel geeft het college ook de bevoegdheid om de
persoonsgegevens van andere personen in het sociale netwerk van de
cliënt te verwerken, indien dat noodzakelijk is voor de beoordeling van de
ondersteuningsbehoefte van de cliënt of de inrichting van de maatwerkvoorziening. Wanneer het college het noodzakelijk acht om deze
verkregen persoonsgegevens op te nemen in verdere documentatie
(bijvoorbeeld het gespreksverslag), dient het de betrokkenen daarvan op
de hoogte te stellen en te wijzen op hun inzage en correctie recht. Op
welke wijze zal dat in de praktijk gaan werken?
Het zou, zo lezen de leden van de D66-fractie, naar de mening van de
regering een «goede zaak» zijn als gemeenten overgaan tot een functionaris voor de gegevensbescherming. Hoewel genoemde leden het daar
niet op voorhand mee oneens zijn, ontbreekt in hun ogen wel een nadere
toelichting. Wat zijn de voordelen van een dergelijke functionaris? Dient
naar de mening van de regering elke gemeente afzonderlijke functionaris
te beschikken? Zo ja, op welke wijze zal de regering dat dan bevorderen?
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering ernaar streeft wettelijke
kaders te bieden die de informatievoorziening van het college, de
zorgverzekeraar en het CIZ op verschillende terreinen ondersteunt,
waarbij in de toekomst ook mogelijk moet zijn om in voorkomende
gevallen gegevens zonder toestemming van de cliënt te verwerken.
Voorliggend wetsvoorstel legt daarvoor al het fundament. Dat stemt deze
leden niet gerust en zij menen dat ter zake een veel uitgebreidere
toelichting op nut en noodzaak, vorm en tijdpad gewenst is. Zij verzoeken
de regering derhalve hier in de nota naar aanleiding van het verslag
dieper op in te gaan.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader te
verduidelijken of het recht op een onderzoek gelijk aan een juridisch
bezwaar staat tegen de indicatie voor een algemene voorziening. Op
welke wijze kan juridisering worden voorkomen? Welke juridische
handvatten hebben gemeenten om scherp te sturen en zo nodig een
aanvraag af te wijzen en hierover lastige gesprekken te voeren met
burgers? Hoe kijkt de regering aan tegen het voorstel van de VNG om te
komen tot een ombudsman om juridisering te voorkomen? Ziet de
regering ook een rol voor een ombudsman voor onafhankelijke geschillenbeslechting?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

83

De leden van de GroenLinks-fractie krijgen graag meer inzicht in de
uitwisseling van gegevens die als gevolg van voorliggend wetsvoorstel op
gang gaat komen. Welke partijen hebben welke gegevens en op welke
wijze worden die gedeeld? Is de regering bereid een overzicht te geven
waarmee de gegevensuitwisseling in kaart wordt gebracht? Op welke
wijze wordt gegarandeerd dat persoonlijke gegevens niet zonder
voorafgaande toestemming van betrokkene worden gedeeld?
Kan de regering garanderen dat de geheimhouding van alle medische en
persoonlijke gegevens is gegarandeerd ten aanzien van de overdracht van
medische gegevens en de dossiers? Op welke wijze is voorzien dat alle
mensen die dit wensen expliciet eerst toestemming voor inzage in het
dossier gevraagd wordt alvorens de overdracht te laten plaatsvinden?
Kan de regering aangeven in hoeverre gemeenten, zorgverzekeraars en
andere spelers in het sociale domein voldoen aan de vereisten voor
verzamelen, opvragen en verwerken van persoonsgegevens? De leden
van de GroenLinks-fractie vernemen graag of er nog aanpassingen nodig
zijn in informatiesystemen? Zullen die procedures afgerond zijn voor
inwerkingtreding van voorliggend wetsvoorstel?
De leden van de SGP-fractie constateren dat gemeenten in het kader van
dit wetsvoorstel, terecht, veel verplichtingen krijgen opgelegd om een
zorgvuldige verwerking van gegevens te garanderen. Deze leden vragen
de regering of zij verwacht dat gemeenten hier al per 1 januari 2015 aan
kunnen voldoen, aangezien zij veel systemen daarvoor moeten inrichten
en de eisen bovendien nog niet allemaal bekend zijn. Kan de regering
aangeven wanneer de algemene maatregel van bestuur uit artikel 4.2.7
gereed is? Hebben gemeenten en andere partijen na publicatie nog
voldoende tijd om hun systemen hierop in te richten?
7. Toezicht
Gemeenten worden integraal verantwoordelijk voor de kwaliteit van de uit
te voeren taken, handhaving daarvan en toezicht daarop. De leden van de
VVD-fractie ondersteunen deze integrale verantwoordelijkheid.
In navolging van het toezicht in het kader van de Jeugdwet wordt de
samenwerking van betrokken rijksinspecties nader uitgewerkt. Kan de
regering aangeven met welke toezichthouders en welke regimes
gemeenten te maken krijgen? Wordt in deze nadere uitwerking expliciet
aandacht besteed aan het voorkomen van dubbelingen, stapelingen en
diffuse verantwoordelijkheden?
De leden van de PvdA-fractie constateren dat zowel de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van beleid, uitvoering van de maatschappelijke
ondersteuning en het toezicht op de uitvoering en de handhaving bij de
gemeenten in één hand komen te liggen. Kan de regering toelichten hoe
tot deze keuze gekomen is, en welke voor- en nadelen deze keuze heeft?
Wat zijn de effecten hiervan op de machtspositie van de cliënt en opzichte
van de gemeenten? Wordt de positie van de cliënt volgens de regering
voldoende geborgd? Hoe is de rechtsbescherming van de cliënt
voldoende geborgd wanneer zij zorg en ondersteuning uit zowel de Zvw
en de Wmo ontvangen, en er enerzijds sprake is van een privaatrechtelijke
situatie, en anderzijds sprake is van een publiekrechtelijke situatie?
Aangegeven wordt in de MvT dat de IGZ door gemeenten kan worden
betrokken voor de advisering over de inrichting van het gemeentelijk
toezicht. Is dit niet een te vrijblijvende uitspraak? Zou de IGZ niet
betrokken moeten worden bij de vormgeving van toezicht? Graag
ontvangen deze leden een reactie van de regering op deze uitspraak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

84

De leden van de PvdA-fractie moeten constateren dat het toezicht op
zorgaanbieders per wet nu en straks verschillend geregeld wordt. Er zijn
in het veld van de langdurige zorg echter veel aanbieders die onder de
noemer van meerdere wetten zorg en ondersteuning bieden of gaan
bieden. Vallen deze aanbieders straks onder meerdere toezichthouders?
Welke effecten heeft dit op effectiviteit van het toezicht? Welke effecten
heeft dit op de bureaucratische druk die gepaard gaat met toezicht vanuit
meerdere toezichthouders? Deze leden ontvangen graag een nadere
toelichting van de regering. Kan tevens worden toegelicht of de wet Zorg
en dwang en de nog te behandelen wet verplichte GGZ van toepassing
zijn op aanbieders die onder de Wmo zorg en ondersteuning bieden?
In het kader van het toezicht op de uitvoering van dit wetsvoorstel wordt
de samenwerking van betrokken rijksinspecties nader uitgewerkt, lezen
deze leden in de MvT. Dit toezicht zou zich richten op de resultante van
alle inspanningen. Rapportages kunnen worden benut om beleid en
uitvoering bij te stellen. Kan nader worden toegelicht hoe de regering dit
voor ogen heeft? Hoe verhoudt dit zich tot de beleidsvrijheid van
gemeenten en de toezichtstaak van de gemeenten zelf? Wanneer wordt de
samenwerking van de rijksinspecties nader uitgewerkt? Hoe en wanneer
wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
De leden van de PvdA-fractie vinden het van groot belang dat gemeenteraden goede informatie van onafhankelijke instanties krijgen om het
college te kunnen controleren. Deze leden wijzen op de belangrijke rol die
lokale rekenkamers en rekenkamercommissies hierin kunnen spelen.
De leden van de PvdA-fractie vinden dat er zoveel mogelijk congruentie
van de samenwerkingsverbanden tussen gemeenten moet zijn. Op welke
wijze wordt dit gestimuleerd? Ook hebben deze leden vragen over de
professionaliteit van de rekenkamers. Op welke wijze wordt er voor
gezorgd dat alle rekenkamers over voldoende professionaliteit beschikken
om hun controlerende taak optimaal uit te kunnen voeren?
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd welke landelijke kwaliteitsstandaarden de regering wil ontwikkelen. Welke landelijke kwaliteitsstandaarden bestaan er al op dit moment? Welke kennis is al voorradig bij de
IGZ? Welke kwaliteitsstandaarden moeten nog worden ontwikkeld, en
door wie? Op welke wijze gaat de IGZ toezicht uitoefenen?
Het wetsvoorstel draagt gemeenten op toezicht op de uitvoering van deze
wet te houden, zo lezen de leden van de PVV-fractie. Er wordt gewerkt
aan kwaliteitsstandaarden en de IGZ kan om hulp gevraagd worden. Zijn
de gemeenten als het gaat om het toezicht klaar voor inwerkingtreding
van de wet per 1 januari 2015? Moet er niet een grotere rol worden
weggelegd voor de IGZ?
Het wetsvoorstel draagt gemeenten op toezicht op de uitvoering van de
wet te houden. De leden van de CDA-fractie zien dat dit dus in de
nieuwe Wmo anders wordt geregeld dan in de Wet op de Jeugdhulp. De
inspectie krijgt hier een belangrijke taak. Deze leden vragen waarom de
regering dit verschil maakt. Graag ontvangen zij een uitgebreide
toelichting hierop.
Voorliggend wetsvoorstel draagt gemeenten op toezicht op de uitvoering
van deze wet te houden, zo begrijpen de leden van de D66-fractie.
Hoewel deze leden het uitgangspunt van horizontale verantwoording en
toezicht onderschrijven, maken zij zich wel zorgen of de spankracht van
gemeentelijke toezichthouders in alle gemeenten voldoende zal zijn om
deze cruciale functie op voldoende niveau en voldoende onafhankelijk te
vervullen. Graag ontvangen zij een nadere toelichting van de regering op
dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

85

De leden van de SGP-fractie constateren dat de gemeente zelf toezicht
moet houden op de kwaliteit van de zorg. Hoe werkbaar is dit voor
aanbieders die zowel zorg en ondersteuning leveren in meerdere
gemeenten en vanuit verschillende wetten, zoals de Wmo, de Zvw en de
Wlz? Hoe voorkomt de regering grote administratieve lasten als gevolg
van meerdere toezichthoudende instanties?
8. Vermindering regeldruk
De leden van de VVD-fractie ontvangen graag antwoord op de volgende
vragen. De regering verwacht een afname van administratieve lasten voor
burgers, bedrijven en gemeenten. Hoe verhoudt dit zich tot het onderzoek
van Actal?
Hoe wordt voorkomen dat gemeenten zelf in hun verordening regels
opnemen die leiden tot een (onnodige) toename van de regeldruk
bovenop landelijke regels en kwaliteitseisen?
De leden van de PvdA-fractie vinden het van cruciaal belang dat de
regeldruk, bureaucratie en administratieve lasten in de langdurige zorg
worden terug gedraaid. Zij hopen dat dit wetsvoorstel daar een bijdrage in
levert en zijn verheugd te lezen dat zwel het Rijk als de gemeenten
inspanningen leveren om de regeldruk zoveel mogelijk te beperken.
Deze leden lezen dat burgers minder vaak worden doorverwezen, omdat
bij gemeenten het aantal loketten vermindert. Kan expliciet worden
aangegeven welke wettelijke borging dit wetsvoorstel daartoe draagt?
Hoe zorgt dit wetsvoorstel er voor dat de ingewikkeldheid van het huidige
zorgstelsel voor burgers flink afneemt? Hoe verandert voorts de regeldruk
voor aanbieders die zowel vanuit de AWBZ/Wlz als de Wmo zorg en
ondersteuning bieden? Klopt de indruk van deze leden dat voor deze
aanbieders de regeldruk zal toenemen omdat zij nu onder andere op het
gebied van kwaliteit en toezicht meer verantwoording moeten afdragen
en met verschillende partners een relatie zullen hebben? Hoe wordt voor
deze aanbieders getracht de regeldruk juist te verminderen? Welke rol zou
het Zorginstituut en de IGZ hier kunnen spelen? Kan er een meer
uitgebreide toelichting komen op hoe dit wetsvoorstel bijdraagt aan het
verminderen van de regeldruk voor gemeenten? In het voorliggende
wetsvoorstel is er nog steeds een rol weggelegd voor overkoepelende
instanties en instituties. De leden van de PvdA-fractie doelen hier op
instanties zoals het CAK en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) die een rol
spelen bij het innen van de eigen bijdrages en het uitbetalen van het PGB
in het wetsvoorstel. In hoeverre draagt deze keuze bij het verzwaren van
de regeldruk in de Wmo voor gemeenten? Zou het mogelijk en wenselijk
zijn om de gemeenten deze taken zelf te laten uitvoeren? Kan er een
overzicht gegeven worden van de voor- en nadelen van het laten
uitvoeren van deze taken door de gemeenten en respectievelijk het CAK
en de SVB?
Er zijn al veel goede ervaringen opgedaan met het Experiment Regelarme
Instellingen (ERAI). Dit experiment draagt bij aan het uiteindelijke doel dat
ook deze leden van harte ondersteunen: minder bureaucratie en regelarmheid als norm in de hele langdurige zorg. Hoe worden positieve
ervaringen van dit experiment meegenomen in dit wetsvoorstel en bij de
uitvoering van de Wmo? Wat moet er nog gebeuren om dit experiment te
implementeren in de langdurige zorg? Wat betreft de leden van de
PvdA-fractie is de hervorming van de langdurige zorg hét moment om van
regelarmheid en minder bureaucratie echt werk te maken. Regelarmheid
is niet langer de uitzondering, maar de standaardnorm. Hoe gaat de
regering dit regelen? Hoe worden tevens ingewikkelde aanbestedings-,
inkoop- en factureringstoestanden (zoals uurtje-factuurtje) voorkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

86

De leden van de SP-fractie constateren dat het doel van de regering is
dat gemeenten hun algemene voorzieningen toegankelijker en gebruikersvriendelijker maken, zodat dit leidt tot een vermindering van de bureaucratie. Deze leden willen weten in hoeverre gemeenten de zorg toegankelijker maken, als zij te maken hebben met een forse bezuiniging. Hoe gaat
de regering voorkomen dat gemeenten de deuren sluiten voor zorgbehoevende mensen, omdat zij te maken hebben met minder financiële
middelen?
De regering is voornemens te zorgen dat gemeenten voorzieningen
aanbieden, zoals regelhulp en gebruikersvriendelijke ICT, zodat mensen
gemakkelijker zorg kunnen aanvragen. Deze leden wijzen erop dat veel
oudere mensen, maar ook mensen met een beperking, niet goed de weg
weten te vinden en/of om kunnen gaan met de ontwikkelingen qua
digitalisering. Hoe gaat de regering ervoor zorgen dat gemeenten
verplicht worden ook schriftelijk en via het zorgloket te allen tijde de
mogelijkheid te bieden dat mensen via deze weg zorg kunnen aanvragen,
zo vragen de leden van de SP-fractie.
Voor aanbieders die thans al uitsluitend ondersteuning bieden, verandert
er op het gebied van regeldruk niets, zo lezen de leden van de
PVV-fractie. Voor aanbieders die thans zowel AWBZ-zorg als ondersteuning leveren, is het beeld genuanceerd. Een aantal van hen zal geen
verandering merken, maar de aanbieders die na inwerkingtreding van
onderhavig wetsvoorstel geen AWBZ/Wlz-zorg meer zullen leveren maar
uitsluitend ondersteuning, zullen minder regeldruk ondervinden, omdat zij
alleen nog maar met gemeenten en niet meer met de zorgkantoren een
relatie zullen hebben. Voor aanbieders die thans uitsluitend AWBZ-zorg
leveren maar in de toekomst ook (of uitsluitend) ondersteuning bieden,
bestaat de kans dat de regeldruk zal toenemen, omdat zij waarschijnlijk
met meer partijen dan thans een relatie zullen hebben. Is het in het kader
van de pilots regelarme instellingen niet wenselijk om bij de inwerkingtreding van de Wmo 2015 direct in te zetten op regelarm? Met andere
woorden, laten we de transitie gebruiken om direct het regelarm werken
in te voeren?
De regering stelt dat zij een afname in administratieve lasten verwacht
voor de burger. De leden van de CDA-fractie zouden dit waarderen maar
zien dit in praktijk niet zo voor zich. Kan de regering beter uitleggen
waarom zij dit ziet? De formele aanvraagprocedure wordt immers
verzwaard met een melding en onderzoeksfase waarin de burger veel
informatie moet aanleveren.
De regering stelt dat de regeldruk voor aanbieders gaan toenemen omdat
zij met meerdere partijen afspraken moeten maken. Deze leden hebben al
eerder aan gegeven dat zij vrezen dat er ook op de werkvloer meer een
afstemming- en vergadercultuur zal ontstaan, de professional moet ook
voor verschillende partijen registreren. Kortom deze leden zijn het eens
met het advies van Actal hierover. Actal adviseert de regering alles
overziend dit wetsvoorstel niet in te dienen, omdat kwantitatief de
regeldruk niet goed in kaart wordt gebracht, en daarnaast diverse
onvolkomenheden bevat die de regeldruk voor burgers en professionals
negatief kunnen beïnvloeden.
De regering beoogt met de wet de juridisering tegen te gaan. De leden
van de CDA-fractie vrezen het tegenovergestelde. Het is voor burgers
onnavolgbaar waar zij wel of niet op kunnen rekenen. Dit is in de regel
aanleiding voor het indienen van bezwaar en beroep. Daarnaast is het
onduidelijk hoe de huidige wet zich verhoudt tot de algemene wet
bestuursrecht. Geldt de algemene bepaling dat een gemeente de termijn
waarbinnen ze een besluit mag nemen te verdagen? Geldt dat voor zowel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

87

de 6 weken van het onderzoek ex. artikel 2.3.2 en ook voor de 2 weken
voor het nemen van een beslissing op een aanvraag voor een maatwerkvoorziening? Dit kan oplopen tot minimaal 14 weken. Geldt de dwangsombepaling bij het te laat nemen van een besluit? Wanneer begint die
termijn dan te lopen? De schriftelijke weergaven van het onderzoek ex
artikel 2.3.2 kan gezien worden als een besluit. Hiertegen is bezwaar
mogelijk. Wanneer dit niet zo is, dwingt de Wmo 2015 mensen om alsnog
een aanvraag in te dienen. Dit betekent extra werk voor de gemeente.
Voor burgers wordt het er niet duidelijker op. Bij twijfel over kwalificatie
van een melding of aanvraag wordt vrijwel altijd in het voordeel van de
burger beslist, zo leert de jurisprudentie. Dat betekent in de regel dat de
bestuursrechter al gauw uitgaat van een aanvraag, zodat de burger de
rechtsbescherming uit de Awb geniet. Dit kan ook inhouden dat de
bepalingen over een dwangsom bij te laat beslissen wel gaat gelden? Deel
de regering deze analyse?
Hoe lang is het onderzoek ex 2.3.2 geldig? Wat als mensen afzien van het
indienen van een aanvraag, maar al heel snel verslechtert de situatie. Kan
een gemeente dan een nieuw onderzoek weigeren? Artikel 2.3.3 Hoe lang
is «onverwijld»? Is de stap wanneer het college niet onverwijld beslist niet
bezwaar en beroep, maar beroep ex artikel 7:1, lid 1 onder f Awb? Heeft de
regering voldoende nagedacht over de procedure die opgenomen is in de
Wmo 2015? Graag ontvangen deze leden een toelichting hierop.
In reactie op het advies van de Raad van State geeft de regering aan dat
niet voor elke burger het onderzoek ex artikel 2.3.2 gedaan moet worden
omdat al snel duidelijk is dat met de verwijzing naar een eenvoudige,
algemene voorziening volstaan kan worden. Echter, daar waar de burger
hier niet tevreden mee is zal wel het hele onderzoek doorlopen moeten
worden. Pas nadat het onderzoek is afgerond kan een aanvraag ingediend
worden. De leden van de CDA-fractie vragen of dit niet een op rechtsgevolg gericht besluit is, waartegen ook weer bezwaar en beroep mogelijk
is. Al met al wordt het voor de kwetsbare burger niet eenvoudig en voor
de gemeenten bureaucratischer.
Kan de regering toelichten tot hoeveel banenverlies de besparingen in de
zorg zullen leiden? Deze leden noemen hier specifiek de besparingen die
de regering wil doorvoeren op de hulp bij het huishouden en de
begeleiding. Graag ontvangen zij een prognose voor 2015 en voor 2016.
De leden van de D66-fractie constateren op basis van het wetsvoorstel
dat een flink aantal zaken bij algemene maatregel van bestuur nader zal
worden ingevuld. Kan de regering met behulp van een tabel inzichtelijk
maken om hoeveel amvb’s dit gaat en ten aanzien van welke onderdelen
van de wet?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat een belangrijk doel
van de regering is het verminderen van de administratieve lasten. Dit
vraagt een zo eenvoudig mogelijke inrichting van de wet. Is de regering
bereid het mogelijk te maken om per amvb in te grijpen als gemeenten
doorslaan en de regeldruk zichtbaar niet verminderd? Op welke wijze
neemt de regering regie om te voorkomen dat de regeldruk niet wordt
vergroot?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering een erg positief
beeld schetst over de te verwachten vermindering van de regeldruk. Deze
leden zien juist het risico op een toename van de regeldruk. Kan de
regering de stelling onderbouwen dat aanbieders die na inwerkingtreding
van onderhavig wetsvoorstel geen AWBZ/Wlz-zorg meer zullen leveren
maar uitsluitend ondersteuning, minder regeldruk zullen ondervinden,
omdat zij alleen nog maar met gemeenten en niet meer met de zorgkan-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

88

toren een relatie zullen hebben? Dat geldt toch niet voor landelijk of
regionaal opererende aanbieders, die als gevolg van de wetswijziging met
meerdere gemeenten moeten onderhandelen in plaats van met een
zorgkantoor? Hoe wil de regering de regeldruk ook voor dergelijke
organisaties verminderen? Op basis van welk wetsartikel is er de garantie
dat de administratieve lasten voor aanbieders worden beperkt doordat
«met betrokken partijen afspraken worden gemaakt over onder meer
samenwerking met zorgverzekeraars en gezamenlijke inkoop»?
9. Overgangsrecht
De gemeente wordt als gevolg van het overgangsrecht tot 1 januari 2016
verantwoordelijk voor het toezicht op kwaliteit van voormalige AWBZ
producten, zo constateren de leden van de VVD-fractie. Hierbij kan de
situatie zich voordoen dat een gemeente geen contractrelatie met de
aanbieder heeft. Wat voor gevolgen kan dit hebben voor het uitvoeren van
het toezicht?
Tot 1 januari 2015 kan het CIZ nog indicaties voor te decentraliseren
onderdelen van de AWBZ verstrekken die doorlopen na 1 januari 2015.
Waarom wordt de maximumduur van deze indicaties via lagere regelgeving geregeld en niet bij wet gemaximeerd, zodat ook hier voor
gemeenten snel duidelijkheid ontstaat? Hoe voorkomt de regering dat er
op het laatste moment een grote vraag naar indicatiebesluiten voor
AWBZ-zorg ontstaat?
In de memorie van toelichting wordt gesproken over het beperken van de
oude rechten van mensen met een Wmo-beschikking, overeenkomstig
met de beperking van begeleiding vanuit de AWBZ per 1 januari 2016.
Waarom wordt dit in de wettekst niet vermeld?
De leden van de PvdA-fractie delen de mening van de regering dat met
de invoer van dit wetsvoorstel, waarin AWBZ aanspraken met ingang van
1 januari 2015 komen te vervallen, er veel zal veranderen voor cliënten die
momenteel zorg en ondersteuning ontvangen uit de AWBZ en dat dit door
cliënten als ingrijpend ervaren kan worden. Het is voor deze leden van
groot belang dat gemeenten tot een ondersteuningsaanbod komen waar
cliënten zich in kunnen vinden en dat de rechten van cliënten voldoende
worden geborgd. De leden van de PvdA-fractie zijn tevreden over het feit
dat er door de regering is voorzien in een overgangsregeling om de
rechten van de cliënten te borgen, maar dat er tegelijkertijd het voor de
gemeente mogelijk gemaakt wordt een nieuwe ondersteuningsbeslissing
te maken. Er is gekozen om geldende indicaties tot 1 januari 2016 te laten
lopen, de gemeenten de mogelijkheid te geven om te herindiceren en
indien de cliënt het eens in met de herindicatie, de oude indicatie te laten
vervallen. Heeft de regering er vertrouwen in dat gemeenten voldoende
tijd en mogelijkheden hebben om tijdig te herindiceren? Graag ontvangen
deze leden een uitgebreide reactie van de regering. Aan welke
voorwaarden moet voldaan worden om gemeenten voldoende ruimte te
geven tot tijdig herindiceren? Wordt aan deze voorwaarden voldaan
volgens de regering? Hoe beziet de regering twijfels omtrent dit probleem
vanuit de gemeenten? Hoe worden problemen met de overgang concreet
gemonitord in het overgangsjaar? Hoe wordt hierover aan de Kamer
gerapporteerd? Onder welke objectieve criteria en voorwaarden is het
mogelijk om de financiële effecten van het overgangsrecht te volgen en
hoe worden knelpunten als gevolg van het overgangsrecht vervolgens
geadresseerd? Kan hier een nadere toelichting aan deze leden over
worden gegeven? De leden van de PvdA-fractie vragen in hoeverre een
zachte landing van cliënten die nu zorg vanuit de AWBZ ontvangen
geborgd wordt, naast de in het leven geroepen overgangsregeling. Een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

89

zachte landing waar de focus ligt op continuïteit van zorg lijkt deze leden
zeer wenselijk. Kan door de regering de borging van continuïteit van zorg
in het voorliggende wetsvoorstel toegelicht worden?
De leden van de SP-fractie zijn erg verbolgen over het feit dat alle
AWBZ-aanspraken voor begeleiding, kortdurend verblijf, vervoer,
persoonlijke verzorging, beschermd wonen en doventolkzorg komen te
vervallen. Zij willen weten waarom de regering hiervoor gekozen heeft.
Het vervallen van deze aanspraken zal ertoe leiden dat mensen vogelvrij
worden verklaard, zij kunnen nergens meer aanspraak op maken. Dit kan
leiden tot situaties dat gemeenten niet passende voorzieningen
aanbieden, simpelweg omdat de aanspraken zijn vervallen. Is de regering
bereid de aanspraken in het voorliggende wetsvoorstel op te nemen,
zodat mensen in ieder geval meer kans hebben om passende zorg te
krijgen, zoals nu in de huidige aanspraken is geregeld?
De regering geeft aan dat het CIZ wel indicatiebesluiten die ingediend
worden voor 2015 moet afgeven, maar voor beperkte tijd. Kan de regering
aangeven tot wanneer deze indicaties worden afgegeven? Welke
financiële nadelen heeft dit voor gemeenten? De leden van de SP-fractie
willen ook weten welke nadelen hieraan kleven voor de mensen die zorg
aanvragen. Kan de regering ook toelichten of mensen nu expres geherïndiceerd worden vanwege voorliggende wetsvoorstel?
Het stuit de leden van de PVV-fractie tegen de borst dat in de MvT wordt
gesteld dat door het publieke debat over de «onhoudbare» financiële
situatie, betrokkenen de wijzigingen daarom al hadden kunnen zien
aankomen, en daarmee in zekere mate ook rekening hadden kunnen
houden. Als gemeenten en zorgaanbieders al aangeven dat ze duidelijkheid willen over het hoe en wat van deze nieuwe wet, hoe kan de
regering dan verwachten dat betrokken dat wel weten? De indruk wordt
gewekt dat het uit «goedheid» van de regering is, dat er een overgangsregeling is ingesteld.
De gemeente kan zich gedegen voorbereiden door tijdige inkoop van de
juiste vormen van ondersteuning en actieve benadering van de cliënten,
van wie de aanspraak ingevolge de oude wetgeving uiterlijk 1 januari 2016
afloopt, met de vraag of voortzetting van de hulp gewenst of noodzakelijk
is. Waarom wordt er ook hier weer van uit gegaan dat er wel mensen
zullen zijn, die na 1 januari 2016 geen zorg meer nodig hebben?
Het is wenselijk de geldigheidsduur van indicatiebesluiten die door het
CIZ worden genomen in de periode die volgt op de dag van publicatie van
de wet in het Staatsblad, te beperken. Met het beperken van de geldigheidsduur wordt de druk op de gemeentelijke financiële verantwoordelijkheid verminderd. Begrijpen de leden van de PVV-fractie nu goed dat er
ook hier weer vanuit wordt gegaan dat bij afloop van de CIZ-indicatie de
zorgvraag wel minder of verdwenen zal zijn?
De leden van de CDA-fractie lezen dat er verschil is tussen een
overgangsrecht uit hoofde van de AWBZ-cliënten die overkomen, en de
cliënten die vanuit de huidige Wmo.
De gemeente mag in het kader van de Wmo kijken of, en zo ja op welke
wijze, in de verordening ook regels van overgangsrecht moeten worden
opgenomen.
Dit bevreemdt deze leden vanuit het perspectief van de cliënt. Dit betekent
namelijk dat hij in twee regimes kan vallen, en dat zorg en ondersteuning
niet meer op elkaar aansluiten. Er geldt wel een overgangsrecht voor
cliënten met (nu nog) AWBZ-zorg, maar er geldt geen overgangsrecht
voor de huidige zorg/ondersteuning die vanuit de huidige Wmo wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

90

geboden. Dit vinden deze leden vreemd, vooral vanuit het perspectief van
de cliënt. Het kan dus zo zijn dat hij met de helft van zijn vraag wel onder
het overgangsregime valt, en wat het betreft het Wmo-gedeelte niet.
Daarbij vragen zij of deze tegenstelling niet leidt extra administratieve
lastendruk bij gemeenten, die enerzijds nieuwe AWBZ- cliënten moeten
invoeren in het Wmo-systeem, en anderzijds alle oude Wmo-cliënten
onder de nieuwe Wmo moeten brengen. Als je daarbij rekening moet
houden met de melding, de onderzoeksfase en de echte aanvraag leidt dit
tot een forse toename van de bureaucratie. Deelt de regering dit
standpunt? Zo ja, waarom? Zo nee, waarom niet?
Voor cliënten die onder het oude AWBZ-regime vallen geldt dat zij ook
onder het oude eigen bijdragesysteem van de AWBZ vallen (maximaal 1
jaar). Hoe gaat dit dan concreet werken als zij ook gebruik maken van een
Wmo-voorziening, en hier een eigen bijdragen voor betalen, of dat
gemeenten kiezen om per 1 januari mensen onder het nieuwe
Wmo-regime te brengen?
De leden van de D66-fractie constateren dat gemeenten voor een
periode van 1 dan wel 5 jaar zorg dienen te dragen voor de continuïteit
van een aantal indicaties op grond van de huidige AWBZ. Dient deze
continuïteit te worden gewaarborgd bij bestaande aanbieders? Waarom
kiest de regering in dit geval niet voor eenzelfde benadering als bij de
Jeugdwet, waar gemeenten en aanbieders in gezamenlijk overleg dienen
te komen tot transitiearrangementen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader in te
gaan op de zorgen die bij gemeenten leven aangaande het overgangsrecht. Het overgangsrecht vloeit voort uit de oude AWBZ rechten. Waarom
is er niet voor gekozen om vanuit het rijk middelen beschikbaar te stellen
zodat het overgangsrecht solide is? Kan de regering verduidelijken wat
het overgangsrecht kost?
De leden van de SGP-fractie lezen dat personen die AWBZ zorg
ontvangen gedurende de looptijd van hun indicatiebesluit, maar uiterlijk
tot het einde van 2015, een recht houden op die zorg die aan het indicatiebesluit verbonden is. Deze leden vragen de regering te reageren op de
kritiek van gemeenten dat deze overgangsregeling in 2015 voor hen niet
betaalbaar is. Kan de regering inzicht geven in het aantal indicaties dat
onder het overgangsrecht valt? Kan daarbij ook worden aangegeven
hoeveel van die indicaties maandelijks in 2015 komen te vervallen? Kan de
regering een schatting geven van de bijbehorende kosten voor
gemeenten als gevolg van de ongewijzigde voortzetting van de betreffende indicaties, uitgesplitst per maand? Hoe verhouden deze kosten zich
tot het budget dat vanuit de AWBZ wordt overgeheveld naar gemeenten
in 2015, waar al kortingen op doorgevoerd worden? Kan de regering
aangeven hoeveel budget resteert voor het doorvoeren van innovaties,
het opzetten van nieuwe vormen van ondersteuning en algemene
voorzieningen? Kan de regering reageren op de kritiek van gemeenten dat
het overgangsrecht van de één (bestaande cliënten) er in ieder geval in
het eerste jaar voor zorgt dat er een direct kwaliteitsverlies optreedt voor
de ander (nieuwe cliënten) gegeven het beperkte budget?
De regering zegt dat het, in verband met het verminderen van de
gemeentelijke financiële verantwoordelijkheid, van belang is om de
geldigheidsduur van nieuwe indicaties die door het CIZ worden afgegeven
te beperken. Kan de regering inzicht geven in de manier waarop de
regering dit zal doen bij lagere regelgeving op grond van de AWBZ?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

91

De regering geeft aan dat de huidige Wmo-beschikkingen hun rechtskracht behouden en dat het van de inhoud van de beschikking, het in het
beleidsplan neergelegde beleid en de regels in de gemeentelijke verordening afhangt of er voor de gemeente aanleiding is om op die eerder
afgegeven beschikking terug te komen. Omdat er mogelijk sprake is van
aantasting van eigendom in de zin van artikel 1 van het Eerste Protocol bij
het EVRM en artikel 17 van het EU-Handvest moeten gemeenten volgens
de regering overgangsrecht formuleren dat hieraan voldoet. Zal dit niet
zorgen voor enorm veel juridisering van het overgangsrecht?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de kortingen op de huidige
budgetten voor gemeenten per direct vanaf 1 januari 2015 ingaan, terwijl
het overgangsrecht kan vereisen dat gemeenten een overgangstermijn
moeten hanteren. Kan de regering aangeven of dit gemeenten niet in een
onmogelijke spagaat kan brengen? Kan de regering bijvoorbeeld
aangeven hoe gemeenten die op dit moment een individuele voorziening
huishoudelijke hulp hebben voor inwoners boven de 75 jaar (zonder
einddatum toegekend op basis van de leeftijd en zonder aanvullend
onderzoek naar de behoeften) de korting van 40% kunnen opvangen?
De leden van de 50plus-fractie lezen dat de regering in de wet een
overgangsprocedure heeft opgenomen welke behelst dat op 1 januari
2016 het recht op AWBZ-aanspraken die nu bestaan en onder de Wmo
komen te vallen, vervalt. Gemeenten gaan dan de ondersteuningsaanvraag herzien. De regering geeft aan het belang van rechtszekerheid van
rechthebbenden afgewogen te hebben tegen de «dringende noodzaak om
beoogde wijzigingen op kortst mogelijke termijn door te voeren».
Genoemde leden vragen wat deze dringende noodzaak is. Waarom houdt
de regering strikt vast aan de invoeringstermijn van 1 januari 2015?
Gemeenten krijgen, als de wet wordt ingevoerd, per 1 januari 2015 veel
extra taken erbij. Niet overal zal de expertise al aanwezig zijn om een en
ander goed uit te kunnen voeren. De herbeoordeling van de
AWBZ-aanspraken zal echter snel plaats moeten vinden, omdat deze voor
gemeenten zwaar op het budget drukken. Dat terwijl de volledige
bezuiniging al per 2015 behaald moet worden. Is de termijn voor
herziening wel realistisch?
Voor de regeling Beschermd Wonen geldt een overgangstermijn van 5
jaar, om een zorgvuldige overgang te kunnen garanderen en de implementatielast voor gemeenten te beperken. De leden van de 50plus-fractie
vinden het een goede zaak dat deze overgangstermijn langer is dan bij
extramurale AWBZ-aanspraken, maar waarom is daar de implementatielast voor gemeenten van minder groot belang? Wordt de doelgroep
minder kwetsbaar geacht? Geldt hiervoor een financiële motivatie?
Sociale zekerheidsrechten en -voorzieningen zijn eigendomsrechten.
Inbreuk of inmenging vereist dan ook een wettelijke basis. Deze basis
moet een legitiem doel behelzen in het kader van het algemeen belang.
Bij deze wet wordt als legitiem doel de zorgkostenbeheersing gesteld. Er
zou bij niet ingrijpen een onhoudbare financiële situatie ontstaan waarbij
zorg in de toekomst niet meer kan worden geborgd. Heeft er een
juridische toets plaatsgevonden of het stijgen van de zorgkosten een
voldoende en legitieme grond is om inbreuk te maken op een recht dat
eerder is toegekend onder geldende wetgeving? Thans is er recht op een
individuele voorziening bij een bepaalde indicatie. Dit individuele recht
vervalt. De zorgvrager komt pas in laatste instantie in aanmerking voor
een maatwerkvoorziening. Hoe kan een zorgvrager als hij dit nodig acht
een maatwerkvoorziening juridisch afdwingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

92

De korte invoertermijn, de financiële taakstelling en het strikte overgangsrecht voor de huidige extramurale AWBZ-aanspraken vormen een groot
risico voor kwetsbare burgers met een duidelijke zorgbehoefte.
Genoemde leden vragen de regering bij invoer van de Wmo hetzij de
invoertermijn, hetzij het budget voor gemeenten te herzien om te
voorkomen dat mensen de noodzakelijke zorg kwijtraken. Bij de behandeling van de Jeugdwet in de Eerste Kamer is door de Staatssecretaris
toegezegd dat gemeenten geen noodzakelijke zorg mogen weigeren bij
gebrek aan budget. Wordt die toezegging ook voor deze wet gedaan?
10. Financiële aspecten
De leden van de VVD-fractie ontvangen graag antwoord op de volgende
vragen.
Kan de regering aangeven hoe het totale beschikbare budget voor de
uitvoering van de Wmo zich verhoudt tot het budget zoals voorzien in de
oorspronkelijke plannen van het regeerakkoord? Wordt evenveel
bezuinigd als beoogd?
Wat worden de totale middelen die beschikbaar zijn voor het brede sociale
domein?
In de tabellen 1 en 2 op pagina 86 van de MvT worden alleen de bedragen
voor 2015 genoemd. Kan aan deze tabellen een kolom worden toegevoegd, waarin ook de structurele bedragen voor de verschillende
onderdelen worden aangegeven?
Een van de tijdelijke bestedingsvoorwaarden aan het deelfonds sociaal
domein is dat onderbesteding bij een individuele gemeente aanleiding
kan zijn tot nader onderzoek. Dit kan juist een prikkel vormen voor
gemeenten om deze middelen volledig te besteden, ook al is dat niet de
meest doelmatige besteding. Hoe wordt dit voorkomen?
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de financiële
aspecten van dit wetsvoorstel. Deze leden hebben nog enkele vragen over
de financiële aspecten. Wanneer worden de resultaten van de toetsing van
de berekeningswijze van het budget door de Algemene Rekenkamer
bekend gemaakt? Waarop is de keus voor het vervallen van de bestedingsvoorwaarden na een termijn van drie jaar op gebaseerd? Wanneer
wordt het per gemeente inzichtelijk welk budget er beschikbaar is voor het
sociale domein en specifiek dit wetsvoorstel? Hoe komt de regering vanaf
2016 tot een objectieve verdeling van de middelen van het deelfonds
sociaal domein? Op welke wijze is door de regering rekening gehouden
met de vergrijzing en andere demografische ontwikkelingen, zodat er
wordt voorkomen dat gemeenten in de toekomst minder zorg kunnen
verlenen? Is deze termijn aanvaardbaar voor gemeenten en zijn zij in staat
tijdig beleid te ontwikkelen voor de uitvoering van dit wetsvoorstel? Is
binnen het sociale deeldomein van het gemeentefonds terug te halen
welk deel van het fonds binnen het domein waaraan besteed wordt, zodat
inzichtelijk is wat er door gemeenten aan welk deel van het sociale
domein besteed wordt? Is dit wenselijk volgens de regering? Graag
ontvangen deze leden een toelichting.
Aan het deelfonds sociaal domein zijn enkele bestedingsvoorwaarden
verbonden. Eén daarvan is dat onderbesteding bij een individuele
gemeente aanleiding kan zijn tot nader onderzoek. Als vervolgens blijkt
dat er ernstige tekortkomingen in de uitvoering van de wet zijn, kan de
regering ingrijpen, constateren deze leden. Hoe gaat de regering
voorkomen dat gemeenten om onderbesteding en als gevolg daarvan
nader onderzoek te voorkomen, ondoelmatige uitgaven gaan doen?
De leden van de PvdA-fractie vragen om duidelijkheid ten aanzien van de
BTW-vrijstelling. Geldt BTW-vrijstelling ook voor nieuwe diensten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

93

concepten die door innovatie tot stand komen? Deze leden zijn van
mening dat vernieuwing in de langdurige zorg belemmerd kan worden
wanneer de BTW-plicht geldt. Is het mogelijk dat samenwerkende
wijkteams lokaal onverwacht met BTW kosten van 21% geconfronteerd
kunnen worden? Wanneer is duidelijk welke zorg wel en welke niet BTW
plichtig zijn? Hoe en wanneer wordt een en ander in lagere wetgeving
uitgewerkt?
De leden van de SP-fractie brengen met betrekking tot de financiële
aspecten het volgende naar voren.
Kan de regering een overzicht verstrekken van de drie decentralisaties
(Wmo, Participatiewet en Jeugdwet), de afzonderlijke maatregelen in elke
decentralisaties en de bezuiniging die gepaard gaat met alle afzonderlijke
maatregelen voor de jaren 2014 tot en met 2019 naar gelijkenis van tabel 2
op pagina 90 van de vierde nota van wijziging van het wetsvoorstel
33 161?
Kan de regering ook een gelijkend financieel overzicht verstrekken van de
overige bezuinigingen opgenomen in voorliggend wetsvoorstel en de
bezuinigingen op de AWBZ?
De regering verwacht dat gemeenten meer gaan investeren in preventie.
De leden van de SP-fractie hopen dat dit inderdaad het geval zal zijn. Kan
de regering toelichten op welke wijze gemeenten dit moeten doen? Hoe
kan de regering verwachten dat gemeenten enerzijds investeren in
preventie, waar zij anderzijds gekort worden voor het verlenen van zorg.
Hoe gaat de regering ervoor zorgen dat gemeenten in staat worden
gesteld om meer te doen aan preventie?
Kan de regering het verschil van € 40 miljoen tussen de € 3.314 mln. op
pagina 86 en de € 3.354 op pagina 84 van de MvT verklaren? Kan de
regering tevens aangeven hoe de bedragen zich verhouden voor de
overheveling vanuit de AWBZ tot het regeerakkoord en de gemaakte
afspraken daarna in de begrotingsakkoorden? Wordt er evenveel
bezuinigd als de regering had beoogd? In hoeverre loopt de bezuiniging
de komende jaren verder op, en werkt deze bezuiniging ook meerjarig
door? Kan de regering een overzicht sturen van alle bezuinigingsmaatregelen op de Wmo, AWBZ en Zvw voor de komende jaren?
Het CPB wijst in haar notitie «Decentralisaties in het sociaal domein»
(september 2013) op financiële risico’s die bij decentralisaties kunnen
ontstaan door gebrekkige budget verdeelmodellen. Heeft de regering
onderzoek gedaan naar deze risico’s, en zo ja wat was de uitkomst van dit
onderzoek? Zo nee, waarom is er geen onderzoek naar gedaan? Is zij
bereid alsnog dit onderzoek te doen? Zo neen, waarom niet? Kan de
regering aangeven of bij de uitvoering van de Wmo rekening gehouden
wordt met de vergrijzing, zodat voorkomen wordt dat er in de toekomst
minder zorg per persoon verleend kan worden?
Deze leden vragen of de regering voornemens is de uitgaven Wmo te
laten monitoren door een externe organisatie, bijvoorbeeld door het
Sociaal Cultureel Planbureau. Ook willen zij weten of de regering de
verschillen tussen gemeenten als het gaat om kwaliteit, tarieven,
verstrekkingen gaat benchmarken.
Met het beperken van het budget voor huishoudelijke verzorging en
hulpmiddelen en de korting op het over te hevelen budget uit de AWBZ
wordt een besparing gerealiseerd van circa € 1,2 miljard, zo constateren
de leden van de PVV-fractie. Is hier niet gewoon sprake van een grove
bezuiniging in plaats van een besparing? Gemeenten kunnen op grond

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

94

van dit wetsvoorstel een breed palet aan instrumenten inzetten om de
besparing te realiseren. Is het niet zo dat gemeenten hiermee gewoon de
mogelijkheid krijgen om zorg af te pakken? Als de regering hecht aan
continuïteit en kwaliteit van zorg, waarom is er dan niet gekozen voor het
oormerken van het uitgeklede budget?
Een uitgangspunt voor de leden van de CDA-fractie is dat de overheveling van taken er niet toe mag leiden dat gemeenten gedwongen
worden de belastingen te verhogen, terwijl het rijk de belastingen niet
verlaagd. De vraag aan de regering is of gemeenten zich hier straks niet
toe gedwongen worden ze met een bezuinigingsoperatie van € 1,2 miljard
worden gesteld, en tegelijkertijd zwaardere doelgroepen thuis moeten
gaan wonen.
De onderdelen van de AWBZ die overwegend gericht zijn op ondersteuning en participatie worden gedecentraliseerd naar gemeenten. Dit
betreft de budgetten voor de huidige AWBZ-functies begeleiding,
kortdurend verblijf (inclusief vervoer) en cliëntondersteuning. Graag
krijgen deze leden inzicht in de hoeveelheid geld die daar op ijkdatum in
omgaat, uitgesplitst naar genoemde onderdelen. Dit geldt ook voor het
budget dat gemoeid is met extramurale persoonlijke verzorging, het
budget voor de inloopfunctie GGZ, en het budget voor beschermd wonen
voor GGZ-cliënten (de zogenaamde GGZ C-pakketten). Is het correct dat
op uitsluitend op de onderdelen van de huishoudelijke verzorging en de
begeleiding 40% respectievelijk 25% gekort wordt? Betekent dit dat de
andere genoemde budgetten zonder korting overgaan?
De besparingen van in het totaal € 1,2 miljard op de bestaande budgetten
van de verzorging, begeleiding en de hulp bij het huishouden worden al in
2015 ingeboekt, terwijl er voor de AWBZ- aanspraken sprake is van een
overgangsjaar, waarin een oude indicatie nog maximaal een jaar geldig is.
Deze leden willen graag een uitgebreide toelichting van de regering over
hoe gemeenten dit financieel verantwoord moeten uitvoeren. Zij wensen
graag een meer uitgebreide toelichting op dan de € 200 mln. die hiervoor
door de regering beschikbaar is gesteld. Betekent dit niet dat het
financieel afgewenteld wordt op de mensen die een huidige, individuele,
Wmo-beschikking hebben?
Er is € 200 mln. beschikbaar in 2015 voor de transitie, en na 2015 ook
€ 200 mln. structureel voor vernieuwende ondersteuningsarrangementen.
Wat is de waarde van de transitiemiddelen als er in 2015 nog geen
structureel budget beschikbaar is voor vernieuwende ondersteuningsarrangementen. Klopt het dat gemeenten in 2015 niet meer middelen
hebben dan in 2016?
De nieuwe Wmo gaat gepaard met een fikse bezuiniging. Beoogd is de
Wmo 2015 per 1 januari 2015 in werking te laten treden. Helaas bestaat er
op dit moment voor alle gemeenten nog geen duidelijkheid over de
budgetten. De gemeente moet beleid gaan formuleren maar weet niet wat
de financiële middelen zijn. Daarnaast zullen na 19 maart de coalitieonderhandelingen plaatsvinden in alle gemeenten. Kortom, dit maakt het
proces niet transparanter en sneller. Wanneer hebben de gemeenten en
zorgverzekeraars absolute duidelijkheid over de financiële middelen
waarover zij kunnen beschikken? Kan de regering toelichten hoe het
macrobudget precies is samengesteld, en vindt de regering het nog
steeds verantwoord om de invoeringstermijn van 1 januari 2015 te
hanteren, terwijl er nog zoveel randvoorwaarden onduidelijk zijn? Eerder
is motie Keijzer (33 841, nr. 7) aangenomen. Graag ontvangen deze leden
de uitwerking daarvan voor de behandeling van onderhavig wetsvoorstel.
Het hoeft geen verder betoog dat deze leden zich zorgen maken of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

95

invoering per 1 januari a.s. zorgvuldig, adequaat en zonder grote
invoeringsproblemen tot stand kan komen.
De regering stelt in de MvT dat in de raming van € 3.3 mld. rekening is
gehouden met het effect van het beleid om mensen langer thuis te laten
wonen. De leden van de CDA-fractie willen graag weten hoe groot dit
bedrag is t.a.v. het totaal bedrag, en kan de regering daarnaast aangeven
of er ook rekening wordt gehouden met de toenemende vergrijzing,
omdat nog niet helder is welke cliënten, die momenteel onder de AWBZ
vallen, (wij denken dan aan mensen met een indicatie voor een zorgzwaartepakket 3 of 4) en straks onder de Wmo 2015 ondersteuning komen te
vallen. Het is deze leden niet duidelijk of dit al in het huidige totale budget
verwerkt is. Zo ja, om welk bedrag gaat het dan? Zo nee, wanneer komt
hier duidelijkheid over?
De regering stelt dat gemeenten verschillende middelen hebben om de
besparingen van € 1,2 miljard te realiseren. Onder andere wordt genoemd
dat gemeenten meer preventieve middelen moeten inzetten. Als eerste
wordt echter genoemd dat gemeenten scherper kunnen beoordelen, meer
handvatten krijgen om een beroep te doen op eigen mogelijkheden van
burgers.
Deze leden lezen dat de middelen in een apart deelfonds komen, en via
een apart begrotingsartikel in het gemeentefonds. De middelen kunnen
alleen worden besteed aan de doelstellingen van het sociaal domein. Kan
de regering toelichten wat de grenzen zijn van het sociale domein?
Begrijpen zij het goed dat het sociaal domein voor elke gemeente anders
kan zijn?
Stel dat veel gemeenten besluiten begeleiding in dagdelen, wel bekend
als dagbesteding, een welzijnsactiviteit te laten worden. Dan moet daar
toch 21% BTW over worden betaald. Dan houden gemeenten opeens wel
heel veel minder over in vergelijking tot nu het beschikbare budget in de
AWBZ, zo stellen deze leden. Klopt dit, zo vragen zij de regering? Kiest de
regering er voor de ondersteuning de Wmo als Dienst voor Algemeen
Economisch Belang aan te merken? Dit biedt aanbieders dan meer
vrijheid dan nu het geval is.
Wordt er bij de invoering en voorbereiding ook rekening mee gehouden
dat ondersteunende diensten, zoals de SVB en het CAK, voldoende
voorbereidingstijd hebben om de nieuwe eigen bijdrageregeling uit te
voeren, en trekkingsrecht te organiseren? Kan de regering aangeven
hoeveel tijd deze organisaties nodig hebben?
Graag ontvangen de leden van de CDA-fractie inzicht in de taakstellingen
vanaf het regeerakkoord en mutaties daarop in de verschillende
akkoorden daarna, zijnde het sociaal akkoord, het zorgakkoord, de
zorgafspraken, het 6-miljardpakket en het Herfstakkoord.
De overheveling van taken naar gemeenten betekent ook dat omvangrijke
budgetten zullen worden overgeheveld naar het Gemeentefonds, zo lezen
de leden van de D66-fractie. Hiermee is echter ook taakstelling van circa
1,2 miljard gemoeid. Welke financiële onderbouwing ligt aan deze
taakstelling ten grondslag? Waarom heeft de regering ervoor gekozen om
de taakstelling reeds in 2015 volledig te realiseren en niet, zoals bij de
jeugdzorg, voor een (geleidelijk) ingroeipad? Hoe beoordeelt de regering
in dit licht de bezwaren van gemeenten dat deze taakstelling, mede gelet
op het overgangsrecht voor het jaar 2015, voor hen niet of zeer moeilijk
realiseerbaar zal blijken? Heeft de regering ter zake een risicobeoordeling
gemaakt en zal zij indien nodig met flankerend beleid bijspringen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

96

De leden van de D66-fractie constateren dat de verdeling van het
Wmo-budget in 2015 zal geschieden op basis van gemeentelijke structuurkenmerken en een reconstructie van historische uitgaven per gemeente.
Vanaf 2016 zal een geleidelijke overgang plaatsvinden naar een objectieve
verdeling. Hoe zal het verdeelmodel concreet tot stand worden gebracht?
Wanneer zal sprake zijn van een volledige overgang? Op welke wijze zal
de regering eventuele problemen als gevolg van een imperfect verdeelmodel in de tussenliggende jaren adresseren? Ziet de regering iets in het
idee van een financieel vangnet voor gemeenten, en is zij bereid om te
kijken naar regionale omstandigheden?
De leden van de D66-fractie vragen tot slot in hoeverre de voorgenomen
decentralisatie van taken leidt tot een bezuiniging op de apparaatsuitgaven van het Ministerie van VWS. Minder taken op rijksniveau impliceert
logischerwijs ook dat er minder ambtenaren nodig zijn voor het maken
van beleid, het houden van toezicht en dergelijke. Kan de regering dit
inzichtelijk maken?
De leden van de ChristenUnie-fractie onderstrepen het belang van een
anticumulatieregeling binnen de hervorming van de langdurige zorg. In
de systematiek die voorligt wordt het wel mogelijk om de maatwerkvoorziening en de eigen bijdrage binnen het regime van de Wlz aan elkaar te
koppelen. De algemene voorziening staat hier echter los van. De
algemene voorziening loop dus niet mee in de anticumulatie. Waarom is
hier niet voor gekozen? Op welke wijze kan de algemene voorziening ook
in deze systematiek betrokken worden? Kan het CAK hierbij een rol
spelen? Op welke wijze is er zicht op het totaal aan eigen bijdragen binnen
een huishouden? Zal de onduidelijkheid niet worden versterkt door de
volgordelijkheid die in de wet zit waardoor in gemeenten naar
verwachting relatief meer mensen aanspraak zullen maken op een
algemene voorziening dan op een maatwerkvoorziening?
Begrijpen deze leden het goed dat dat een gemeente geen maatwerkvoorziening aan iemand mag weigeren vanwege iemands inkomen of
vermogen? Begrijpen zij het ook goed dat er in het keukentafelgesprek wel
de suggestie kan worden gedaan om een voorziening zelf te regelen en te
betalen als de cliënt daartoe in staat is? Deze leden vragen of deze twee
principes niet met elkaar botsen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben nog de volgende vragen
over het deelfonds sociaal domein. Een van de bestedingsvoorwaarden
aan het deelfonds sociaal domein is dat onderbesteding bij een individuele gemeente aanleiding kan zijn tot nader onderzoek. Als daaruit blijkt
dat er ernstige tekortkomingen in de uitvoering van de wet zijn kan de
regering ingrijpen. Hoe voorkomt de regering dat gemeenten, om
onderbesteding en als gevolg daarvan nader onderzoek te voorkomen,
ondoelmatige uitgaven gaan doen? Hoe gaat de regering vanaf 2016 tot
een objectieve verdeling van de middelen van het deelfonds sociaaldomein van het gemeentefonds komen? Deelt de regering de zorg van de
Algemene Rekenkamer dat de opzet van het sociaal deelfonds de
verantwoording dreigt de compliceren, omdat niet altijd duidelijk is of een
Minister of een gemeentebestuur verantwoordelijk is voor de resultaten
van beleid en hoe en aan wie daarover verantwoording moet worden
afgelegd? Welke waarborgen ziet de regering om dit te voorkomen?
De leden van de SGP-fractie constateren dat gemeenten nu al
binnenkort de contracteringsgesprekken moeten starten, terwijl ze nog
niet precies weten waar zij financieel, maar deels ook inhoudelijk aan toe
zijn. Kan de regering aangeven hoe gemeenten hiermee kunnen omgaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

97

Genoemde leden lezen dat de bestedingsvoorwaarden van tijdelijke aard
zijn en dat die na drie jaar automatisch vervallen. Waarom heeft de
regering hiervoor gekozen?
De leden van de SGP-fractie lezen dat met een objectieve verdeling van
het budget wordt beoogd dat de bijdrage die gemeenten ontvangen,
aansluit bij de kosten die zij moeten maken om aan maatschappelijke
opgaven te voldoen. Kan de regering in dit verband reageren op de
opmerkingen tijdens het rondetafelgesprek, waarin aangegeven werd dat
beschermd wonen ongelijk gespreid is en dat het objectieve verdeelmodel
grote financiële risico’s betekent voor sommige gemeenten? Geldt dit ook
voor andere vormen van maatschappelijke ondersteuning?
Aanbieders kunnen pas na de contracteringsperiode van de gemeente
besluiten hoe zij moeten omgaan met het personeel dat zij in dienst
hebben. Kan de regering erop reageren dat zij hebben aangegeven dat zij
uiterlijk 6 maanden van tevoren duidelijkheid moeten hebben over de
aangegane contracten, omdat zij anders preventief moeten overgaan tot
ontslag? De leden van de SGP-fractie vragen de regering of nader kan
worden toegelicht hoe wordt omgegaan met de frictiekosten.
Genoemde leden vragen de regering naar de consequenties van de
beëindiging van de landelijke subsidie van De Hoop Dordrecht, aangezien
de landelijke subsidie per 2015 wegvalt. Zou de regering bereid zijn een
overgangsperiode van twee jaar te hanteren met voldoende financiële
middelen, zodat in die periode flankerend beleid gerealiseerd zou kunnen
worden om de gevolgen van de wegvallende subsidie op te vangen?
De leden van de 50plus-fractie maken zich ernstige zorgen over de grote
bezuinigingen waarmee de functies begeleiding en huishoudelijke
verzorging worden overgeheveld. In de langdurige zorg voor ouderen zijn
grote veranderingen gaande. De indicaties ZZP 1, 2 en 3 verpleging en
verzorging omvatten niet meer de functie verblijf. Vanaf 2016 gaat zelfs
een deel van ZZP 4 over naar de extramurale zorg. Ouderen blijven dus
langer thuis wonen, maar met name in de groep ZZP 3 en 4 zijn er
mensen met een behoorlijke zorgvraag, zoals (beginnende) dementie.
Deze mensen zijn verminderd in staat om hun eigen regie te voeren. Dat is
ernstig bij alleenstaanden, maar ook bij echtparen waarvan één van de
partners dementeert. In beide gevallen is ondersteuning nodig. Bij het
echtpaar om te zorgen dat de mantelzorgende partner zijn belangrijke taak
volhoudt. Enkele dagen dagbesteding zijn dan onmisbaar, maar
respijtzorg niet minder. Bij alleenstaande dementerenden is begeleiding
van groot belang om te monitoren hoe degene zich redt, hetzelfde geldt
voor huishoudelijke verzorging. Voor de veiligheid van diegene zelf, maar
ook voor de sociale veiligheid. Met het toenemend aantal ouderen, die
ook nog eens vaker en langer thuis wonen, maken de leden van de
50plus-fractie zich grote zorgen of er genoeg middelen over zullen blijven
voor adequate begeleiding van deze groep. Daarnaast vragen zij aan de
regering in hoeverre voorzieningen voor dementerenden algemene dan
wel maatwerkvoorzieningen betreffen. Daarnaast maken deze leden zich
zorgen over de borging van de kwaliteit. Gemeenten ontwikkelen met alle
partijen kwaliteitsnormen en vullen die aan met eigen standaarden. De
leden van de 50plus-fractie vragen dan ook hoe geborgd wordt dat de
ondersteuning aan deze kwetsbare groep adequaat wordt vormgegeven.
11. Transitie, transformatie en implementatie
Wat worden de taken en bevoegdheden van het rapid response team, zo
vragen de leden van de VVD-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

98

De leden van de PvdA-fractie delen de visie van de regering dat de
hervorming van de langdurige zorg meer is dan slechts een bestuurlijk
traject. Deze hervorming vraagt veel van iedereen die betrokken is:
gemeenten, aanbieders, verzekeraars en burgers. Een grote omslag in
denken en doen is bij iedereen nodig. Dit vraagt om regie van de regering
op de eisen en het verloop van de transitie. De leden van de PvdA-fractie
zijn verheugd te lezen dat de regering bereid is deze regie te nemen en
verwacht tegelijk veel van deze regie. Allereerst zouden deze leden dan
ook graag weten wanneer het transitieplan naar de Kamer gestuurd
wordt, zodat zij kennis kunnen nemen van de uitwerking van dit plan en
hun controlerende taak naar behoren kunnen uitvoeren.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel gemeenten er momenteel
pilots en proeftuinen ontwikkelen waarbij langdurige zorg betrokken
wordt, en welke belemmerende factoren daarbij een rol spelen. Deze
leden willen ook graag weten op welke wijze de proeftuinen en pilots
waarvan langdurige zorg deel uitmaakt, betrokken kunnen worden in het
al lopende proces rondom de experimenten in het kader van populatiegebonden zorg, zoals in de motie van het lid Otwin van Dijk (Kamerstuknummer 30 597, nr. 306, vergaderjaar 2012–2013) reeds gevraagd is. Hoe
worden goede voorbeelden op het gebied van populatie gebonden
bekostiging de norm in de langdurige zorg? Hoe kunnen we af van de
productiefinanciering in de langdurige zorg? Is de regering het eens met
deze leden dat populatie gebonden bekostiging bijdraagt aan meer
maatwerk en vernieuwing in de langdurige zorg? Graag ontvangen deze
leden een nadere reactie van de regering.
De leden van de PvdA-fractie zien bij de hervorming van veel kansen voor
innovatie en verbetering van de zorg. De inzet moet erop gericht zijn,
volgens deze leden, om tot vernieuwing, meer kleinschaligheid en eigen
initiatief en regie te komen in de langdurige zorg. Hierbij speelt naast de
financiering van zorg ook een gerichte inkoop van zorg een belangrijke
rol. Door de juiste zorg in te kopen kunnen gemeenten vernieuwing in het
zorgveld stimuleren. Deelt de regering deze visie van de leden van de
PvdA-fractie? Is de regering het met deze leden eens dat het sluiten van
meerjarige contracten bij inkoop hierbij een belangrijk middel kan zijn?
Het sluiten van meerjarige contracten heeft volgens deze leden tevens een
positief effect op de gevolgen van de hervormingen van de langdurige
zorg. Onzekerheden voor aanbieders worden op deze wijze ten dele
weggenomen en er kan beter ingespeeld worden op inhoudelijke en
budgettaire consequenties van de hervormingen. Aanbieders hoeven
minder snel over te gaan tot gedwongen ontslagen en de continuïteit van
zorg wordt beter geborgd voor cliënten. Deelt de regering deze visie? Hoe
kan bij de inkoop van zorg tevens ruimte geboden worden door
gemeenten voor zelfinitiatiefrecht van burgers en cliënten, bijvoorbeeld
zorgcoöperaties? Hoe biedt dit wetsvoorstel ruimte aan dergelijke
initiatieven die bijdragen aan het versterken van de eigen kracht van
cliënten en die passen in de visie van De Kanteling en Welzijn Nieuwe
Stijl?
Tevens zouden deze leden graag een reactie ontvangen op de
mogelijkheid van dienstencheques voor de huishoudelijke hulp in de
Wmo. Hoe staat de regering tegenover deze mogelijkheid? Is de regering
het met de leden van de PvdA-fractie eens dat door dienstencheques
meer mensen bediend kunnen worden en dat dit zowel mogelijkheden
voor werknemers als cliënten kan bieden? Graag ontvangen deze leden
een nadere toelichting. Op welke wijze wordt er ruimte geboden in dit
wetsvoorstel om dienstencheques in de Wmo mogelijk te maken? Wat is
er nodig aan aanvullende maatregelen om dienstencheques in de Wmo
mogelijk te maken?
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd te lezen dat het transitievolgsysteem de mogelijkheid draagt om een rapid response team op de
situatie af te sturen, zoals door deze leden in meerdere debatten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

99

overleggen gevraagd is. Kan de werking van deze rapid response teams
nader uitgelegd worden? Klopt het dat de rapid response teams de
uitwerking zijn van de vraag naar vliegende brigades? Welke veldpartijen
zijn betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van deze teams? Welke
mogelijkheden hebben deze teams tot ingrijpen, ook in individuele
gevallen? Heeft het team middelen en mogelijkheden om af te dwingen
dat noodzakelijke hulp direct op gang komt?
De leden van de PvdA-fractie zien dat veel gemeenten al actief bezig zijn
met de voorbereidingen op de nieuwe Wmo 2015. In Almere, Enschede,
Eindhoven, Venlo en veel andere gemeenten zijn bijvoorbeeld al teams
aan het proefdraaien met integraal en wijkgericht werken, door informele
en formele zorg aan elkaar te koppelen en door te experimenteren met
nieuwe vormen van samenwerking zoals tussen arbeidsmatige dagbesteding en beschut werk. Is inzichtelijk welke gemeenten daarbij nog
opvallend achterlopen? In hoeverre is er al sprake van dat goede ideeën
worden uitgewisseld?
De leden van de SP-fractie maken zich grote zorgen over de bezuiniging
die de regering invoert met het overhevelen van AWBZ-taken naar
gemeenten. Wat gebeurt er als gemeenten onvoldoende geld hebben om
deze zorg te regelen? Wat gebeurt er als halverwege het jaar niet genoeg
geld is voor de zorg? Wat gebeurt er dan met de zorg die mensen nodig
hebben? Wat gaat er gebeuren als de uitvoeringskosten hoger uitpakken
dan geraamd? Gaat de regering gemeenten hiervoor compenseren? Hoe
gaat de regering ervoor zorgen dat gemeenten voldoende middelen
ontvangen? Is dat te allen tijde gewaarborgd? Heeft de regering
onderzoek gedaan naar de daadwerkelijke uitvoeringskosten en frictiekosten? Kan de regering een overzicht sturen van de uitvoeringskosten en
frictiekosten die zij verwachten? Hoe hoog zijn de huidige uitvoeringskosten in de AWBZ? Hoe hoog bij de gemeenten in de huidige Wmo
betreffende de huishoudelijke verzorging? Wat zullen de uitvoeringskosten van gemeenten worden als de nieuwe taken zijn overgeheveld.
Zullen deze hoger of lager zijn dan in de huidige AWBZ?
De leden van de CDA-fractie willen graag meer duidelijkheid over de
fasen van de uitvoering voor 1 januari 2015. Wanneer moet de wet en
lagere regeling klaar zijn, en wat is de datum waarop aanspraken klaar
moeten zijn en de zorginkoop geregeld is? Wanneer komen de werkafspraken over de transitie naar de Kamer?
Deze leden van de ChristenUnie-fractie onderschrijven dat de
gemeente de eerste overheid is die dichtbij de burger staat. Deze leden
merken echter op dat veel gemeenten de zaken niet gemakkelijk
zelfstandig zullen kunnen uitvoeren. Samenwerking en schaalvergroting is
op bepaalde onderdelen ook van wezenlijk belang. Voor sommige
onderdelen is er een feitelijke samenwerkingsverplichting. Gemeenschappelijke regelingen, publiekrechtelijke vormen van samenwerking, zullen
een belangrijke rol krijgen. In hoeverre is het wenselijk dat de naar
gemeenten gecentraliseerde taken zullen veelal weer door-gedecentraliseerd worden? Hoe kan er worden voorkomen dat gemeenteraden
buitenspel gezet worden?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de samenwerking
tussen gemeenten en zorgverzekeraars nog niet geborgd is in de wet. Op
welke wijze kan de regering de samenwerking tussen gemeenten en
zorgverzekeraars beter borgen? Op welke wijze wordt ervoor gezorgd dat
het voor burgers duidelijk is waar zij terecht kunnen met hun vragen?
Wat gebeurt er als zorgverzekeraars en gemeenten niet komen tot goede
afspraken? Wie krijgt er doorzettingsmacht? Wie wordt verantwoordelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

100

voor de uitvoering van het preventiebeleid? Op welke schaal gaan
zorgverzekeraars afspraken maken met gemeenten?
Hoe kan de burger het beleid van de zorgverzekeraar beïnvloeden? Wie is
verantwoordelijk voor de indicatiestelling? Moeten gemeenten dat op
wijkniveau organiseren (keukentafelgesprek); of mogen zij dat ook
centraal doen? In het laatste geval: hoe verhoudt dat zich tot de wijkbenadering (met sociale wijkteams)? Waar kunnen burgers met hun klachten
terecht?
Lukt het om het wettelijke kader, inclusief beleid voor specifieke groepen
en specifieke nadere informatie vanuit amvb’s voor 1 juli bekend te
hebben, zodat gemeenten voldoende tijd hebben om zich voor te bereiden
op de transformatie?
Lukt het om het financieel kader voor 1 mei aanstaande bekend te
hebben? Zodat gemeenten voldoende inzicht hebben in de financiële
risico’s van hun gemeente?
Lukt het om voor 1 mei duidelijkheid te hebben over het huidige klantenbestand in de AWBZ, zodat gemeenten op zorgvuldige wijze hun inwoners
kunnen informeren en gesprekken kunnen aangaan met bestaande en
nieuwe zorgaanbieders?
Hoe wordt voorkomen dat voor de verschillende sociale domeinen
verschillende bestuurlijke samenwerkingsverbanden ontstaan? Kan
samenwerking daadwerkelijk worden afgedwongen?
Heeft afstemming plaatsgevonden tussen de Ministers van VWS en SZW
(Jeugdwet, Participatiewet en Wmo) om te voorkomen dat er een
lappendeken van samenwerkingsverbanden ontstaat? Zo ja, wat is
hierover afgesproken? Zo nee, waarom niet?
Per 1 januari moeten de samenwerkingsverbanden operationeel zijn. Kan
de regering de stand van zaken geven van de samenwerkingsverbanden
en hoe de samenwerking met de Jeugdwet en Participatiewet is vormgegeven? In hoeverre voldoen de reeds bestaande samenwerkingsverbanden aan de wensen van de regering?
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat gemeenten in het
transformatieproces te maken zullen krijgen met veel vastgoedvraagstukken. Zo dienen veel woningen geschikt gemaakt te worden zodat
mensen die ondersteuning behoeven langer thuis kunnen blijven wonen.
Tevens kampen veel zorgorganisaties door de hervormingen met
vastgoed vraagstukken. Waarom wordt in de MvT niet op de vastgoed
problematiek ingegaan?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom er niet voor gekozen
is om gemeenten de opdracht te geven om te zorgen voor onafhankelijke
cliëntondersteuning? Indien dit te maken heeft met financiële overwegingen, kan de regering dit nader inzichtelijk maken?
Gelet op de aard en omvang van de operatie als ook de relatieve
kwetsbaarheid van de betrokken cliënten vinden de leden van de
SGP-fractie het van groot belang dat de transitie goed verloopt. Kan de
regering inmiddels meer inzicht verschaffen hoe de regietafels worden
vormgegeven die zijn toegezegd na het overleg met de VNG?
12. Stelselverantwoordelijkheid
De leden van de PvdA-fractie willen graag weten hoe en wanneer de
Kamer geïnformeerd wordt over de rapportages van de monitoring en het
verzamelen van de interbestuurlijke informatie in het sociale domein over
de Jeugdwet, Participatiewet en de Wmo 2015. Het is voor deze leden, om
hun controlerende taak naar behoren uit te voeren, van belang op de
hoogte te zijn van het functioneren van het systeem. Welke periode wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

101

aangehouden om de werking van het wetsvoorstel periodiek te
evalueren? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
De leden van de PvdA-fractie zijn tevens tevreden over het interbestuurlijk
toezicht dat plaats kan vinden indien nodig. De regering verzamelt
gegevens van gemeenten om onder andere de werking van het stelsel te
beoordelen. Deze leden willen graag weten of deze informatie ook
gebruikt mag worden voor eerste stappen in het kader van interbestuurlijk
toezicht. Kan er door de regering een overzicht gegeven worden van de
momenten dat de afgelopen jaren de interventieladder is ingezet en welke
interventies er toegepast zijn in welke situaties?
De leden van de SP-fractie willen wijzen op de volgende uitspraak die de
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft gedaan over
stelselverantwoordelijkheid met betrekking tot dit voorliggende
wetsvoorstel: «We moeten de gemeenten er dus niet alleen taak bijgeven,
maar er ook voor zorgen dat ze naast de mensen komt te staan. Het moet
geen nieuw bureaucratisch loket worden. Ik ben geen Staatssecretaris die
zegt: «ik maak een wet, nu is het de verantwoordelijkheid van de
gemeente en zoek het maar lekker uit». We zeggen dat de zorg en de
ondersteuning beter moeten worden, dus moeten we ook in de gaten
houden of dat gebeurt. Dan hebben we het er ook over hoe de gemeenten
het doen. (bron: Ledenmagazine Rood, 10e jaargang, nr. 4 december 2013)
De leden van de SP-fractie willen weten op welke wijze de regering denkt
haar stelselverantwoordelijkheid in te vullen in het kader van deze
uitspraak en de redenering die de regering aangeeft in het voorliggende
wetsvoorstel over stelselverantwoordelijkheid. Hoe gaat de regering
ingrijpen als blijkt dat gemeenten deze wet niet goed kunnen uitvoeren?
Welke maatregelen neemt de regering als blijkt dat gemeenten de
continuïteit en kwaliteit van zorg niet kunnen bieden? Welke stappen
neemt de regering als blijkt dat gemeenten deze wet niet goed uitvoeren?
Op welke wijze houdt de regering in de gaten of gemeenten deze wet juist
uitvoeren? Deze leden verwachten een uitgebreide toelichting op dit punt.
Na de decentralisatie blijft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport stelselverantwoordelijk. Dit betekent dat de Minister verantwoordelijk is voor de inrichting en de werking van het stelsel als geheel, en
voor de maatschappelijke effecten ervan. De Minister is aanspreekbaar op
het borgen van de publieke belangen voor zover gerelateerd aan het
stelsel. Kunnen de leden van de PVV-fractie er dus van uit gaan, dat in
het geval zich er misstanden zullen voordoen (en die zullen zich
voordoen!), de Minister niet kan aankomen met: «daar gaan wij niet over,
dat is de verantwoordelijkheid van de gemeenten», zoals nu steeds het
geval is bij misstanden in de huidige Wmo?
Indien nodig kan de toezichthouder (dat is voor het terrein van de
maatschappelijke ondersteuning de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport) handelend optreden indien een gemeente een medebewindstaak verwaarloost, of een besluit neemt dat in strijd is met het recht
of het algemeen belang. Wat wordt hier verstaan onder het algemeen
belang? Is dat het welzijn van mensen of het behalen van de bezuinigingsdoelstelling?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering te duidelijken
hoe voorkomen gaat worden dat er bij gemeente(n) een wedloop ontstaat
naar het laagste kwaliteitsniveau van voorzieningen, waar het CPB in de
notitie «Decentralisaties in het sociaal domein» voor waarschuwt? Weet
de Minister van VWS wat het einddoel is van de Minister van BiZa voor de
decentralisaties in het sociaal domein? Weet de Minister van VWS wat de
Minister van BiZa wanneer gaat doen om dit te bereiken? Zo nee, is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

102

Minister voornemens hierover in overleg te treden met de Minister van
BiZa zodat duidelijk is wie wanneer waarop aangesproken moet worden?
13. Ontvangen reacties en adviezen
In reactie op het wetsvoorstel wijzen de gemeenten op het risico dat
verplicht beheer van het PGB door de SVB een innovatieve aanpak in de
weg kan staan. Is hier wellicht een aanpassing mogelijk, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.
De leden van de SP-fractie vinden dat de regering te gemakkelijk de
zorgen van de Raad voor de Rechtspraak wegwuift. De Raad wijst terecht
op de grote beleidsvrijheid die gemeenten krijgen en het ontstaan van
versnipperd beleid tussen gemeenten. Deze problemen zien we nu ook al
met de huidige Wmo. Waarom zet de regering dit beleid voort?
Voorts willen deze leden een toelichting over de zorgen van de Raad over
de bevoegdheid die toezichthouders krijgen om zonder toestemming van
de bewoner een woning te betreden. Kan de regering ingaan op deze
zorgen, en aangeven waarom hiervoor gekozen wordt?
Gemeenten pleiten ervoor om de voorwaarden voor het toepassen van de
maatwerkvoorziening meer open te laten. Is dit ook om vaker «nee» te
kunnen zeggen, zo vragen de leden van de PVV-fractie.
De VNG stelt voor dat gemeenten voor woningaanpassingen, hulpmiddelen en (collectieve) vervoersvoorzieningen al bij het gesprek, in het
kader van de eigen verantwoordelijkheid van de ingezetene, de eigen
financiële mogelijkheden kunnen meewegen. Zij suggereren hiervoor
regels in de wet te stellen. De VNG ziet deze aanpak als een instrument
om te voorkomen dat burgers met een beperking in aanmerking komen
voor maatwerkvoorzieningen (hulpmiddelen en woningaanpassingen)
terwijl zij naar het oordeel van de gemeente kapitaalkrachtig genoeg zijn
om de voorziening direct zelf te betalen. Kan hierop een reactie van de
regering komen?
Volgens de VNG kan de rol van de IGZ beperkt blijven tot het tijdelijk
toezicht houden op het kwaliteitssysteem van gemeenten. De leden van
de PVV-fractie willen dat de IGZ permanent verantwoordelijk wordt voor
het toezicht. De VNG pleit ervoor de rol van het Zorginstituut (Kwaliteitsinstituut) in het wetsvoorstel te verhelderen. Hoe zit het in dit kader met de
doorzettingsmacht waar het gaat om de kwaliteit?
De totale termijn voor het uitvoeren van het onderzoek na een melding en
het behandelen van een aanvraag is gesteld op de in de Awb genoemde
redelijke termijn van acht weken. Vindt de regering het niet rijkelijk lang,
dat iemand met een zorgvraag 8 weken moet wachten voordat er iets
gebeurt?
Het Cbp verzoekt in de wet concreet te bepalen welke persoonsgegevens
voor de verschillende categorieën van personen mogen worden verwerkt,
en moeten of mogen worden verstrekt. De regering acht dit niet
uitvoerbaar. Is het behalen van de bezuinigingsdoelstellingen dus
ondergeschikt aan de bescherming van persoonsgegevens?
In de herschreven bepalingen regelt artikel 4.1.1 in het eerste lid dat het
college met betrekking tot de cliënt persoonsgegevens, waaronder
gegevens betreffende de gezondheid, mag verwerken die het college
heeft verkregen ten behoeve van de uitvoering van de taken die dit
wetsvoorstel aan het college opdraagt, een en ander uitsluitend voor
zover die gegevens daarvoor noodzakelijk zijn. Hoe zit het hier met de
privacy? Hoeveel ambtenaren krijgen inzage in de gegevens betreffende
de gezondheid? Die vraag geldt ook voor de bepaling dat het college ook
bijzondere persoonsgegevens (gegevens met betrekking tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

103

gezondheid) van de mantelzorger mag vragen. Wie bepaalt of die
gegevens relevant zijn? Als een mantelzorger aangeeft bepaalde zaken
niet meer te kunnen, is dat dan reden om die gegevens met betrekking tot
gezondheid te eisen? Sluipt hierin niet het gevaar dat mantelzorgers veel
te laat aangeven iets niet meer te kunnen, omdat ze gewoonweg niet
willen dat de achterbuurman, die bij de gemeente werkt, inzage krijgt in
de medische gegevens?
Uit de MvT maken de leden van de D66-fractie op dat het Cbp advies
heeft uitgebracht op basis van een wetsvoorstel dat ten tijde van de
advisering nog in bewerking was. Heeft de regering het vervolmaakte
wetsvoorstel nog aan het Cbp voor advies voorgelegd? Zo ja, wat waren
daarvan de uitkomsten? Zo nee, waarom niet, en is de regering bereid dat
alsnog te doen?
14. Overige
Per 1 januari 2015 komt er een sociaal deelfonds waarin de middelen
zitten voor de Participatiewet (uitgezonderd I-deel), de Jeugdwet en de
Wmo 2015. De leden van de SP-fractie ontvangen graag antwoord op de
volgende vragen. Kan de regering toelichten of de schotten tussen de drie
delen per 1 januari 2015 ook worden opgeheven of dat dit pas op een later
tijdstip plaatsvindt? Als het later plaatsvindt, wanneer dan precies? Kan de
regering aangeven of de middelen die ze ten behoeve van het Participatiebudget, Wmo 2015 en de Jeugdwet in het sociaal deelfonds stort, door
gemeenten voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt, als de
bestedingsvoorwaarden na drie jaar zijn verwijderd? De redenering om
een sociaal deelfonds te maken is dat doelgroep van de drie wetten elkaar
kan overlappen. In hoeverre is dat zo? Hoeveel mensen vallen nu onder
regelingen van het sociaal deelfonds? Voor hoeveel mensen geldt overlap
tussen Wmo, Jeugdwet en Participatiewet? Klopt de indruk van de leden
van de SP-fractie dat dit geldt voor een zeer beperkte groep, omdat de
drie verschillende wetten een geheel andere reikwijdte per doelgroep
hebben? Is het mogelijk onderliggende cijfers hierover te geven, of deze
cijfers te laten uitzoeken? Is het de bedoeling dat jonggehandicapten na
herkeuring in delen van ondersteuning die vallen onder Jeugdwet en/of
Wmo moeten werken met behoud van uitkering? Zo neen, is de regering
bereid dit onmogelijk te maken in de drie verschillende decentralisatiewetten?
Is het de bedoeling dat bijstandsgerechtigden met een arbeidsbeperking
straks voor hun uitkering wederdienst moeten verrichten door het bieden
van gerichte ondersteuning aan chronisch zieken en gehandicapten en/of
zonder loon te ontvangen algemeen dagelijkse levensverrichtingen moet
gaan uitvoeren bij andere mensen met een beperking? Wil de regering dat
uitkeringsgerechtigden voor hun uitkering als wederdienst dagbesteding
moeten verzorgen aan dementerende ouderen of mensen met een
psychiatrische stoornis? Is de bedoeling dat mensen met een uitkering, al
dan niet met een arbeidsbeperking, hulp en ondersteuning in een gezin
gaan verlenen omdat de gemeente wil dat opvoedondersteuning door
vrijwillige inzet wordt uitgevoerd? Zo neen, hoe gaat de regering
voorkomen dat straks mensen met een beperking andere mensen met een
beperking moeten verzorgen zonder hiervoor loon te ontvangen? Kan de
regering dit uitgebreid toelichten? Vindt de regering het vormen van één
sociaal domein voor drie verschillende wetten een geëigende financieringsvorm? Kan zij uitleggen waarom? Kan zij ook uitleggen waarom er
drie verschillende wetten nodig zijn als er één financieringswijze komt
voor de decentralisaties? Vindt de regering dit niet tegenstrijdig? Hoe
denkt de regering de democratische controle vorm te geven op het
decentralisatiebudget wanneer drie verschillende grondslagen in één pot
verdwijnen? Hoe kan de lokale gemeenteraad controleren of middelen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

104

voor de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet ook daadwerkelijk daaraan
uitgegeven worden? Hoe kan de Rijksoverheid toezien op de adequate
uitvoering van de taken die vallen onder de Wmo, Jeugdwet en de
Participatiewet wanneer gemeenten geen aparte financiering ontvangen?
Kan de regering ingaan op de kritiek van de Algemene Rekenkamer dat er
een democratisch probleem ontstaat met de drie decentralisaties, omdat
niemand meer zicht heeft op welke middelen waarvoor bedoeld zijn en of
die middelen wel op fatsoenlijke wijze besteed worden? Is oormerking van
de middelen niet een eerste voorwaarde om goede uitvoering van de
wetten te borgen?
Artikelsgewijs
Artikel 1.1.1
Doordat het begrip «ingezetene» in dit artikel niet wordt gedefinieerd,
ontstaat er onduidelijkheid over de vraag wanneer een cliënt ingezetene is
en daarmee of de betreffende bepalingen op de cliënt van toepassing zijn.
Is het mogelijk om het begrip «ingezetene» in artikel 1.1.1. Wmo 2015 te
definiëren, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat het begrip
«maatwerkvoorziening» onduidelijk is. Enkele nieuwe onderdelen van de
huidige Wmo komen expliciet terug in de begripsomschrijving, andere
onderdelen komen niet terug. Zo wordt kortdurend verblijf wel expliciet
genoemd, maar begeleiding inclusief vervoer, huishoudelijke ondersteuning, persoonlijke verzorging worden niet genoemd. Waarom is voor
dit onderscheid gekozen? Deze leden merken met name op als het gaat
om het overhevelen van de functie «begeleiding» wat immers één van de
grootste veranderingen is van de oude en nieuwe wet. Zij zouden graag
nadere toelichting ontvangen waarom dit begrip niet nader wordt
omschreven in de wettekst? Hoe kunnen cliënten er zeker van zijn dat
gemeenten begeleiding gaan aanbieden als dit niet nader wordt
omschreven?
Artikel 1.1.1, mantelzorg
De leden van de SGP-fractie vragen waarom de regering in de definitie
van mantelzorg niet heeft opgenomen dat het om «langdurige en/of
intensieve zorg» gaat, aangezien dat het onderscheid duidelijk weergeeft
tussen tijdelijke zorg die mensen aan elkaar geven en de lange en
intensieve zorg die bij mantelzorg speelt.
Artikel 1.1.1, participatie en zelfredzaamheid
De regering ziet het voeren van een gestructureerd huishouden als
onderdeel van de zelfredzaamheid. De leden van de SGP-fractie vragen
of de regering nader kan duiden wat verstaan wordt onder het voeren van
een gestructureerd huishouden. Kunnen deze elementen worden
doordacht op doelgroepen (zoals mensen met verstandelijke beperking,
tienermoeders, ex-gedetineerden, chronisch psychiatrische patiënten) en
bezien op toepasbaarheid van de term in de praktijk?
Artikel 1.2.1
De leden van de SGP-fractie lezen dat in de gemeentelijke beleidsplannen en verordeningen wordt vastgelegd welke maatwerkvoorzieningen de gemeente biedt, en op welke wijze en op basis van welke
criteria wordt vastgesteld of zij daarvoor in aanmerking komen. Kan de
gemeente op grond van deze bepaling ook specifieke vormen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

105

maatwerkvoorzieningen categorisch uitsluiten, zoals dagbesteding? Dat
lijkt deze leden niet de bedoeling, maar zij horen dat graag van de
regering.
Artikel 2.1.1
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen verduidelijking op de
gekozen term «gemeentebestuur». Betreft het hier het college of de
gemeenteraad?
Artikel 2.1.2
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen dat in artikel 4.c. is
opgenomen dat er in het beleidsplan aandacht besteed moet worden aan
keuzemogelijkheden tussen aanbieders voor diegenen aan wie een
maatwerkvoorziening wordt verstrekt, in het bijzonder voor kleine
groepen. Hiermee meent de regering invulling gegeven te hebben aan de
motie Dik-Faber, van der Staaij (30 597, nr. 337). Deze leden vragen
waarom er niet voor gekozen is om het artikel nadrukkelijk te verwijzen
naar de pluriformiteit waar de motie op doelt.
Artikel 2.1.2, derde lid
In het derde lid is, zo lezen de leden van de D66-fractie, tot uitdrukking
gebracht dat met het wetsvoorstel vooral wordt beoogd te bevorderen dat
mensen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving kunnen blijven wonen.
Kan de regering concreet aangeven of er voldoende mogelijkheden zijn
voor woonaanpassingen en de beschikbaarheid van senior- of levensloopbestendige woningen?
Artikel 2.1.2, vijfde lid
In de gemeentelijke verordening moeten gemeenten aangeven of zij
gebruik gaan maken van de mogelijkheid een gemeentelijke tegemoetkoming te gaan verstrekken ingevolge artikel 2.1.7. (financiële maatwerkvoorziening). Mogen gemeenten met als argument onvoldoende
financiële middelen hiervan afzien, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.
Artikel 2.1.4, derde lid
Waarom geldt dit artikel niet voor algemene voorzieningen, zo vragen de
leden van de CDA-fractie.
Artikel 2.2.1
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen het begrip «algemene
maatregelen» te verduidelijken. In de MvT lezen zij dat «algemene
maatregelen» anders zijn dan algemene voorzieningen geen diensten of
activiteiten, maar maatregelen tot realisatie van beleidsdoelen. Genoemde
leden menen dat deze omschrijving verduidelijking behoeft. Graag een
reactie van de regering op dit punt.
Artikel 2.2.2
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom er in dit artikel is
gekozen om te spreken van «andere vrijwilligers». Wordt hiermee niet de
suggestie gewekt dat mantelzorgers vrijwilligers zijn? Deze leden menen
dat mantelzorg vaak anders dan vrijwilligerswerk geen keuze is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

106

Artikel 2.2.5
Eerder hebben de leden van de CDA-fractie begrepen dat het AMK en de
SHG’s samengevoegd worden. Bestaat dit voornemen nog steeds? Zo ja,
waarom blijkt dit niet uit het wetsvoorstel?
Artikel 2.3.2
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de wijze waarop
het onderzoek naar een eventuele ondersteuningsvraag die in de wet
wordt beschreven een volgordelijkheid omvat. In hoeverre is dit in de
praktijk als wenselijk en doeltreffend ervaren? Op basis waarvan concludeert de regering dit?
Artikel 2.3.2, tweede lid onder a
Om de persoonskenmerken van de betrokkene in het onderzoek te
betrekken, kijkt het college naar het totaalbeeld van de persoon. De leden
van de CDA-fractie vragen of de psyche van de persoon hier ook onder
valt, om vast te stellen wat betrokkene kan dragen. Hoe wordt de
bijbehorende deskundigheid in dit onderzoek betrokken?
Artikel 2.3.2, tweede lid onder b
Bij verstandelijk en/of lichamelijk gehandicapte volwassenen is zeer goed
voorstelbaar dat de gemeente als snel tot het oordeel komt dat de familie
van betrokkene de benodigde zorg en ondersteuning kan geven. Dit terwijl
deze al heel vaak veel doen voor de desbetreffende zelfstandig wonende
persoon. De leden van de CDA-fractie stellen de volgende vragen. Hoe
gaat objectief vastgesteld worden dat de familie en het sociaal netwerk
niet overbelast gaat raken? Dit geldt overigens ook voor kwetsbare
ouderen? Nogmaals, is de regering bereid een onafhankelijke draagkracht/
draaglast test voor te schrijven om zo een onafhankelijke positie voor deze
groepen te waarborgen?
De leden van de D66-fractie lezen dat het college onderzoek zal moeten
doen naar de mogelijkheden van de cliënt om op eigen kracht of met
gebruikelijk hulp zijn zelfredzaamheid of participatie te verbeteren. Kan de
regering aan de hand van een aantal voorbeelden illustreren op welke
wijze zal worden bepaald of iemand eigen regie of eigen verantwoordelijkheid kan nemen? Waar zullen gemeenten naar kunnen of moeten
kijken?
Artikel 2.3.2, tweede lid onder f
De leden van de CDA-fractie stellen de volgende vragen. Hoe komen
gemeenten aan de benodigde informatie om vast te stellen wat de eigen
bijdrage zal zijn? Moeten de burgers die vragen om maatschappelijke
ondersteuning hun fiscale gegevens overleggen? Zo ja, voert dit niet te
ver, zeker in het achterhoofd houdende de reeds bestaande bezwaren van
het CBP?
Artikel 2.3.5
De leden van de ChristenUnie-fractie lezen in dit artikel dat het college
een maatwerkvoorziening kan weigeren indien de cliënt aanspraak heeft
op verblijf en de daarmee samenhangede zorg in een instelling op grond
van de AWBZ. Kan de regering nader verduidelijken waarom hiervoor is
gekozen? Zijn er geen casussen bekend waar zowel aanspraak op de Wmo
als aanspraak op de Wlz / AWBZ wenselijk is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

107

Artikel 2.3.5, vijfde lid
In dit artikel staat dat de maatwerkvoorziening, voor zover daartoe
aanleiding bestaat, wordt afgestemd op een aantal andere wetten. Uit de
MvT volgt dat het college een cliënt kan wijzen op rechten op grond van
andere wetten. Nergens blijkt echter uit dat andere wetten voorliggend
kunnen zijn en dat de aanspraak op een andere wettelijke regeling tot een
afwijzing kan leiden. Onduidelijk is wat met afstemmen wordt bedoeld en
welke wet in voorkomende gevallen voorrang heeft. Het gevaar is nu dat
een cliënt van het kastje naar de muur wordt gestuurd. De leden van de
CDA-fractie vragen de regering duidelijkheid te verschaffen over de
verhouding met aanpalende wetgeving zoals de zorgverzekeringswet, de
Jeugdwet en de AWBZ (straks Wlz).
Artikel 2.3.5, zesde lid
Uit de MvT blijkt in eerste instantie dat het college een maatwerkvoorziening kan weigeren indien het gegronde redenen heeft om aan te
nemen dat de cliënt voor een AWBZ- indicatie, en daarmee voor
AWBZ-zorg, in aanmerking zou komen indien hij een dergelijke indicatie
zou aanvragen, zo constateren de leden van de CDA-fractie.
Vervolgens staat er echter dat het college, indien de verwachting is dat
een cliënt aanspraak kan maken op AWBZ-zorg, dit met cliënt moet
bespreken en er een termijn volgt waarin cliënt een aanvraag bij de AWBZ
kan doen. Indien daaruit volgt dat cliënt inderdaad aanspraak kan maken
op AWBZ-zorg kan het college de maatwerkvoorziening weigeren. Indien
cliënt geen aanvraag wil doen, kunnen de gevolgen daarvan niet op de
gemeente afgewenteld worden.
Een aantal regels verder in de MvT is aangegeven dat het college, in het
geval een cliënt geen aanvraag wil doen, met zorgverzekeraars en het CIZ
in gesprek moet gaan over in hoeverre het thuis blijven wonen verantwoord is. De leden van de CDA-fractie lezen hier een van-het-kastje-naarde-muur-effect in. Graag ontvangen zij duidelijkheid van de regering.
Artikel 2.3.6
Dit artikel regelt dat de ondersteuning die met een PGB wordt ingekocht
van goede kwaliteit moet zijn. Wat moet hieronder worden verstaan, zo
vragen de leden van de CDA-fractie? Er zijn families waar de enige
manier waarop goede zorg en ondersteuning thuis geboden kan worden,
is dat huisgenoten stoppen met betaald werk en met een PGB bij elkaar
kunnen blijven. Aangezien in eerdere instantie door de regering gezegd is
dat het betalen van familieleden niet te verkiezen is, vragen de leden van
de CDA-fractie hoe dit gaat uitpakken.
Artikel 2.3.7
De leden van de SGP-fractie lezen dat het college dan wel de cliënt,
bevoegd is zonder toestemming van de eigenaar een woningaanpassing
aan te brengen of te doen aanbrengen. Deze leden vragen de regering de
achtergrond hiervan nader toe te lichten. Hoe verhoudt zich deze bepaling
met het recht op eigendom? Waarom moet de eigenaar vervolgens zelf de
kosten dragen van het weer in oude staat herstellen van de woning?
Artikel 2.3.9
De leden van de CDA-fractie ontvangen graag antwoord op de volgende
vragen. Leidt dit artikel tot een continue herindicatie? Geldt hiervoor dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

108

artikel 2.3.2, of wordt hier gelijk een besluit genomen ex artikel 2.3.5
waartegen bezwaar mogelijk is?
Artikel 2.3.10
Doordat in artikel 2.3.10 lid 1 onderdeel a Wmo 2015 wordt bepaald dat
terugvordering alleen mogelijk is wanneer er opzettelijk onjuiste of
onvolledige gegevens zijn verstrekt, is de mogelijkheid om voor bestuursrechtelijke terugvordering sterk ingeperkt. Waarom is opzet expliciet in
deze bepaling opgenomen en wat heeft dit voor gevolgen voor gevallen
waarin er geen sprake is van opzet, zo vragen deze leden van de
VVD-fractie.
Artikel 2.4.1
Als gevolg van de bepaling in artikel 2.4.1 lid 1 Wmo 2015 kan de
geldwaarde van een maatwerkvoorziening teruggevorderd worden indien
een toekenningsbesluit wordt ingetrokken. In dit artikel wordt echter niets
bepaald over een eventuele terugvordering wanneer het toekenningsbesluit wordt gewijzigd. Waarom is dit niet meegenomen, zo vragen de
leden van de VVD-fractie.
In het eerste lid wordt gesproken over het «opzettelijk» verstrekken van
onjuiste of onvolledige gegevens alsmede het verlenen van
«medewerking» hieraan. Deze termen worden echter niet verder
gedefinieerd. De leden van de VVD-fractie hebben hierover de volgende
vragen. Wanneer is er sprake van opzet? Wanneer is er sprake van
medewerking? Welk onderzoek moet het college doen om opzet of
medewerking aan te tonen?
Artikel 2.5.1
Dit artikel schrijft een cliëntervaringsonderzoek voor. Deze komt dan
boven op de cliënttevredenheidsonderzoeken waar instellingen er vaak al
2 van moeten doen. Een vanwege de HKZ-certificering, een vanwege het
zorgkantoor en dan nu een derde. Wil de regering dit artikel zo aanpassen
dat dit cliëntervaringsonderzoek andere cliënttevredenheids- of cliëntervaringsonderzoeken overbodig maakt, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.
Artikel 2.6.1
De leden van de D66-fractie constateren dat, gelet op het specialistische
karakter van bepaalde maatwerkvoorzieningen zoals gespecialiseerde
dagbesteding, deze bovenlokaal zijn of zullen worden georganiseerd,
terwijl op lokaal niveau de toelating moet worden geregeld. Welk lokaal
bestuur is bij deze toelating bepalend? Is dat de gemeente waarin de
instelling is gelegen en waartoe een burger zich kan wenden, of de
gemeente waar de betreffende burger ingezetene is? Wie of wat bepaalt,
en op basis waarvan, of bovenlokale organisaties van een voorziening
passend is? Op welke wijze zal de budgetverdeling of verrekening tussen
gemeenten plaatsvinden?
Artikel 2.6.1, eerste lid onder d.
Dit artikel verplicht gemeente tot samenwerking indien dit de doeltreffend
een doelmatige uitvoering van de wet noodzakelijk maakt. De leden van
de CDA-fractie missen hier het cliëntenperspectief, als blijkt dat niet uit
cliëntenperspectief de verplichte samenwerking de zaak beter maakt. Wat
te doen wanneer in een regio bijna alle gemeenten goed werk leveren, en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

109

er slechts een of twee gemeenten zijn die dat niet doen? Gaat de regering
dan samenwerking opleggen aan al die andere?
Waarom zijn in het artikel niet de gebieden limitatief opgesomd waar de
algemene maatregel van bestuur op kan zien? In ieder geval ontvangen
deze leden bij de Nota naar aanleiding van het verslag graag de in dit
artikel genoemde algemene maatregel van bestuur.
Artikel 2.6.3
Het onderzoek en verstrekking van maatwerkvoorzieningen of PGB mag
niet in mandaat gedaan worden anders dan door een bestuursorgaan.
Voor verstandelijk gehandicapten, zintuigelijk beperkten en mensen met
een psychiatrische stoornis betekent dit dat zij wel afhankelijk zijn van de
onzekere uitkomst van artikel 2.3.2, terwijl ouderen direct (mits de
bureaucratisering van de wijkteams wordt verlaten) via een wijkverpleegkundige hun zorg zullen krijgen. De leden van de CDA-fractie stellen de
volgende vragen. Is dit niet een grote rechtsongelijkheid? Op pagina 26
van de MvT staat dat sociale wijkteams het onderzoek moeten doen, en in
overleg met cliënt bepalen welke ondersteuning nodig is. Hoe verhoudt
zich dit tot artikel 2.6.3? Het betreft artikel 2.6.3 lid 2 waarin staat dat het
college bij aanbesteding de voorziening moet gunnen naar economisch
meest voordelige inschrijving. Hoe zit het dan met het inkopen op basis
van de kwaliteit?
Artikel 2.6.5
De leden van de SGP-fractie lezen dat een aanbieder aan welke een
overheidsopdracht voor het leveren van een voorziening wordt gegund,
moet overleggen met de aanbieder of aanbieders die voor hem in
opdracht van het college die voorziening leverden, over de overname van
het betrokken personeel. Kan de regering aangeven in hoeverre rekening
kan worden gehouden met de identiteit van de aanbieder? Wat betekent
dit voor de cliënten die, gegeven die identiteit, bewust hebben gekozen
voor de betreffende zorgaanbieder? In hoeverre wordt ook overlegd over
het overnemen van het gebruik van gebouwen en de inboedel?
Artikel 2.6.6
De leden van de SGP-fractie vinden het belangrijk dat gemeenten
passende tarieven vaststellen, die gebaseerd zijn op de eisen op het
gebied van kwaliteit, loonkosten (inclusief belasting- en premies) en
arbeidsvoorwaarden. Het wetsvoorstel beoogt hierin met artikel 2.6.6 in te
voorzien, maar gemeenten krijgen daarbij veel beleidsvrijheid om te
bepalen wat zij hieronder verstaan. Kan de regering toelichten of hiermee
voldoende geborgd wordt dat de arbeidsvoorwaarden voor werknemers
aansluiten bij de daarvoor geldende arbeidsvoorwaarden? Hoe wordt
bevorderd dat gemeenten de «Handreiking aanbesteding Wmo en de Wet
Basistarieven», met het daarbij horende «Hulpmiddel onderbouwing
tarief» gaan gebruiken?
Artikel 3.1
Aanbieders van maatschappelijke ondersteuning dienen zich te houden
aan professionele standaarden. De leden van de CDA-fractie vragen
waarom deze kwaliteitseisen niet met name genoemd worden bij de
artikelen 2.6.4 t/m 2.6.5.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering nader te
verduidelijken wat er in de wet wordt verstaan onder de professionele
standaard? Hoe verhoudt dit zich tot de competentie box Gehandicap-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

110

tenzorg, die de huidige professionaliteit systematisch beschrijft in
kerntaken, kernopgaven en competities voor de verschillende beroepsniveaus op mbo- en hbo- niveau?
Artikel 4.3.2
Waartoe wendt een betrokkene zich wanneer hij na inzage in de persoonsgegevens tot de conclusie komt dat deze niet terecht zijn, zo vragen de
leden van de CDA-fractie.
Artikel 6.3
In de MvT wordt gesteld dat de vrijstelling van omzetbelasting voor
bestaande producten en diensten, zoals hulp bij het huishouden en
begeleiding, blijft bestaan. Er wordt echter niet gesproken over vrijstelling
voor nieuwe producten en diensten. Worden deze ook vrijgesteld van
omzetbelasting, zodat de prikkel voor vernieuwing hierdoor niet onnodig
wordt afgeremd, zo vragen de leden van de VVD-fractie.
Artikel 6.36
De leden van de SGP-fractie vragen de regering te reageren op de
stelling dat het nog onduidelijk is welke producten, diensten en concepten
op grond van de nieuwe Wmo vrijgesteld zullen zijn van BTW. In de MvT
geeft de regering aan dat de vrijstelling voor bestaande producten en
diensten, zoals hulp bij het huishouden en begeleiding, blijft bestaan.
Maar wat betekent dat dan voor al de vernieuwende diensten en
concepten, waaraan in de praktijk al maanden wordt gewerkt? Worden die
niet vrijgesteld van de BTW-plicht, en wat betekent dit voor de gemeentelijke begroting?
De leden van de SGP-fractie lezen dat «slechts die (delen van) diensten die
worden verstrekt als voorziening ter ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie als bedoeld in dit wetsvoorstel van omzetbelasting zullen zijn vrijgesteld, die bestaan uit persoonlijke verzorging,
begeleiding en huishoudelijke verzorging, waarvoor de vrijstelling van
omzetbelasting tot nu toe ook gold». Deze leden vragen wat dit betekent
voor situaties waar personeel ter beschikking wordt gesteld in het kader
van samenwerkingsverbanden van verschillende organisaties, zoals
sociale wijkteams. Betekent dit dat daarvoor wel een BTW-plicht geldt, en
wat betekent dat dan voor de gemeentelijke begroting? Kan de regering
inzicht geven in de exacte afbakening van de vrijstelling door de
algemene maatregel van bestuur naar de Kamer te sturen?
Artikel 7.6
Waarom is ook niet het vijfde lid van artikel 2.3.2 van overeenkomstige
toepassing verklaard, dan weet de cliënt tenminste waar hij aan toe is, zo
vragen de leden van de CDA-fractie.
Artikel 7.7
De leden van de D66-fractie constateren dat het beleidsplan en de
verordening voor 1 november 2014 door gemeenten zullen moeten zijn
vastgesteld. Conform het stappenplan van het Transitiebureau dienen
gemeenten dan eind december 2013 beleidskaders te hebben vastgesteld.
Hoeveel gemeenten hebben eind december 2013 inderdaad de beleidskaders vastgesteld? Hoeveel gemeenten zijn reeds met de inrichting van
hun uitvoeringsorganisatie gestart? Hoeveel gemeenten zijn bij het proces
van inrichten gezamenlijk een uitvoeringsorganisatie aan het inrichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

111

Artikel 7.9
De leden van de CDA-fractie ontvangen graag antwoord op de volgende
vragen.
Hoe lang blijven de bestaande besluiten in gevolge de Wmo gelden?
Kunnen gemeenten met ingang van 1 januari 2015 bestaande rechten van
mensen wijzigen?
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
De griffier van de commissie,
Teunissen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 841, nr. 15

112