Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 271

Wijziging van de Telecommunicatiewet in
verband met de versterking van de positie van
abonnees bij netwerkstoringen, het wegnemen
van overstapdrempels voor kleinzakelijke
abonnees, de verbetering van de continuïteit
van uitzendingen vanaf antenne-opstelpunten
voor omroep, alsmede ter versterking van de
samenhang en het beleid op het terrein van
elektronische communicatie (versterking
telecommunicatiebeleid)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Inleiding en doel
Dit wetsvoorstel is een voorstel voor een zogenoemde verzamelwet en
bevat diverse inhoudelijke wijzigingen van de Telecommunicatiewet. Het
wetsvoorstel strekt primair tot versterking van de samenhang en van het
bestaande beleid op het terrein van elektronische communicatie en betreft
verbeteringen ten behoeve van een juiste en effectieve toepassing van de
Telecommunicatiewet (verder: de wet). Het wetsvoorstel voorziet in
versterking van de positie van eindgebruikers bij netwerkstoringen, het
wegnemen van overstapdrempels voor kleinzakelijke abonnees, alsmede
in verbetering van de integrale veiligheid van antenne-opstelpunten en
daarmee in de waarborging van omroepetherdistributie. Diverse
wijzigingsvoorstellen strekken ter uitvoering van moties van leden van de
Tweede Kamer der Staten Generaal of betreffen toezeggingen aan de
Tweede of Eerste Kamer der Staten-Generaal. Verder bevat dit
wetsvoorstel diverse wetgevingstechnische verbeteringen met betrekking
tot verwijzingen en nummering van artikelen en onderdelen.
2. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
Het wetsvoorstel strekt ten eerste tot versterking van de samenhang en
van het bestaande beleid op het terrein van elektronische communicatie.
Daarnaast zijn in dit wetsvoorstel een aantal verbeteringen opgenomen
die mede gelet op de voortgaande ontwikkelingen op de markt voor
telecommunicatie nodig zijn voor een juiste en effectieve toepassing van
de wet.
Hieronder worden eerst de vier belangrijkste maatregelen die in dit
wetsvoorstel zijn opgenomen belicht (zie paragrafen 2.1 tot en met 2.4).
Deze maatregelen strekken met name ter uitvoering van moties of
toezeggingen. In de laatste paragraaf (2.5.) worden de diverse verbete-

kst-34271-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

1

ringen kort aangestipt en worden in het artikelgewijs deel van deze
toelichting inhoudelijk beschreven, waarbij per maatregel nut en
noodzaak gemotiveerd worden.
2.1. Compensatie bij storingen (nieuw artikel 7.1a)
Doel en aanleiding
Het komt voor dat gebruikers van openbare elektronische communicatiediensten te maken krijgen met een onderbreking van de dienst als gevolg
van storing. Dit roept dan regelmatig de vraag op of deze gebruikers recht
hebben op compensatie. Naar aanleiding van een grote netwerkstoring in
oktober 2011 is door de leden Van Dam en Braakhuis van de Tweede
Kamer der Staten-Generaal (Kamerstukken II, 2011/2012, 24 095, nr. 299)
een motie ingediend waarin de regering werd verzocht in de Telecommunicatiewet een wettelijk recht op compensatie op te nemen als een
product en de bijbehorende dienst niet naar behoren functioneren. Met de
betrokken marktpartijen is nadien verkend of het mogelijk was via
zelfregulering te bereiken dat de gebruiker wordt gecompenseerd als er
sprake is van een storing. Door de toenmalige Minister van Economische
Zaken, Landbouw en Innovatie is op 12 juli 2012 de Tweede Kamer
geïnformeerd over het feit dat partijen hierover geen gezamenlijke
afspraken zullen maken, omdat dit – gelet op de Mededingingswet – de
concurrentie zou kunnen beperken en gezien kan worden als het maken
van (prijs)afspraken. In de brief is ook aangekondigd dat de Minister op dit
punt zelf met een voorstel zal komen (zie Kamerstukken II, 2011/2012,
24 095, nr. 322). Daarbij is ook in overweging genomen dat bescherming
van consumenten een gerechtvaardigd belang is om te interveniëren in de
markt. Consumenten en kleinzakelijke gebruikers hebben een onvoldoende sterke onderhandelingspositie om met de aanbieder afspraken te
maken omtrent een compensatie bij uitval van de dienst.
Met dit wetsvoorstel wordt uitwerking gegeven aan de motie door in de
wet het recht op compensatie op te nemen waardoor de positie van met
name consumenten en kleinzakelijke gebruikers wordt verstevigd. Klanten
moeten erop kunnen rekenen dat een dienst die wordt afgenomen ook
wordt geleverd. Als een of meerdere diensten niet worden geleverd als
gevolg van een storing dan is het redelijk dat de klant hiervoor wordt
gecompenseerd. Met het vastleggen van een wettelijk recht op compensatie is er daarnaast rechtszekerheid voor de klant dat er compensatie
plaatsvindt in geval van een storing. Momenteel voorzien slechts enkele
aanbieders in een compensatieregeling. Een wettelijke regeling is om
deze redenen dan ook aangewezen.
Het voornemen is om de voorgestelde compensatieregeling een jaar later
in werking te laten treden dan de overige onderdelen van dit wetsvoorstel.
Dit biedt de aanbieders ruime gelegenheid om lopende contracten (waar
nodig) aan te passen.
De verplichting tot compensatie
Met het voorgestelde artikel 7.1a worden aanbieders van openbare
elektronische communicatiediensten verplicht de abonnee die woonachtig
of gevestigd is in het gebied waar zich de gevolgen van de storing
voordoen te compenseren als de levering van een afgenomen openbare
elektronische communicatiedienst geheel wordt onderbroken als gevolg
van een storing van zijn netwerk (artikel 7.1a, eerste lid). Er is sprake van
een volledig onderbroken dienst als een dienst die als separate dienst te
onderscheiden is geheel niet beschikbaar is. Dit laatste betekent,
bijvoorbeeld, dat in het geval van een triple-playpakket waarin televisie,
telefonie en internettoegang zijn gecombineerd, er sprake is van een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

2

volledige onderbreking van de dienst als de telefoondienst niet
beschikbaar is. Het hoeft, met andere woorden, voor het recht op
compensatie niet zo te zijn dat alle drie de geboden diensten niet
beschikbaar zijn.
Er is voor gekozen om het recht op compensatie te beperken tot die
abonnees die woonachtig of gevestigd zijn in het gebied waar de
gevolgen van storing zich voordoen. Bij mobiele elektronische communicatiediensten leidt deze voorwaarde er toe dat niet alle abonnees die
getroffen zijn door de storing recht hebben op compensatie. Immers
abonnees die zich tijdens de storing in het storingsgebied bevonden maar
niet woonachtig zijn in dat gebied hebben wel te maken gehad met
onderbreking van de dienstverlening maar hebben geen recht op
compensatie. Hiervoor is gekozen om praktische redenen. Wil de
compensatieregeling in de praktijk goed functioneren dan moet deze
eenvoudig uitvoerbaar zijn. Het gaat immers in potentie om grote
aantallen abonnees die voor een relatief beperkt bedrag gecompenseerd
moeten worden. Als ervoor zou worden gekozen ook niet in het storingsgebied woonachtige abonnees te compenseren roept dit de vraag op hoe,
en door wie, moet worden bepaald dat de betreffende abonnee zich
daadwerkelijk in het storingsgebied bevond. De aanbieder kan door de
storing niet vaststellen wie er tijdens de storing in het gebied was. Het
door de abonnee laten aantonen (bijvoorbeeld door verblijf in hotel of
verklaringen van derden) van de aanwezigheid in het gebied is echter
weer te bewerkelijk. Nog afgezien van eventuele bezwaren vanuit het
perspectief van de privacy zou de compensatieregeling hierdoor moeilijk
uitvoerbaar worden.
Om geen onevenredige lasten op te leggen aan de aanbieders van
elektronische communicatienetwerken en diensten voorziet de wet in de
mogelijkheid om bij ministeriële regeling aan te geven hoe lang een
storing minimaal moet duren voordat er een plicht bestaat tot compensatie. Het voornemen bestaat de plicht tot compensatie te laten gelden
voor storingen die langer duren dan 12 uren.
Uitval in het netwerk en de daarover geboden diensten kan zich in de
praktijk voordoen onder andere als gevolg van onderhoudswerkzaamheden, als gevolg van graafwerkzaamheden, stroomstoringen, fysieke
schade aan netwerkelementen,
menselijke fouten en hard- of softwarematige problemen. Bij onderhoudswerkzaamheden aan het netwerk kan het gaan om werkzaamheden die
langer duren dan het voorgestelde minimum waarbij compensatie is
verplicht (zie hieronder). Ook kunnen zich onbedoelde storingen voordoen
als gevolg van onderhoudswerkzaamheden aan het netwerk.
De compensatie kan worden gezien als een generieke tegemoetkoming
voor het feit dat de dienst die wordt afgenomen tijdelijk niet beschikbaar
is. Het is geen vergoeding voor schade ten gevolge van het niet
beschikbaar zijn van de elektronische communicatiedienst. Een abonnee
die een schadevergoeding wenst zal een aanbieder moeten aanspreken
op basis van de regels in het Burgerlijk wetboek met betrekking tot niet
nakoming van de tussen de aanbieder en de abonnee bestaande
overeenkomst. De compensatieregeling geldt in beginsel ongeacht of de
oorzaak van de storing aan de aanbieder kan worden toegerekend. Alleen
in extreme gevallen die evident niet aan de aanbieder kunnen worden
toegerekend, is de aanbieder niet verplicht tot compensatie. Het gaat dan
om gevallen waarin de storing het gevolg is van een aardbeving, een
overstroming, een terroristische aanslag of een oorlog (zie artikel 7.1a,
derde lid). Met deze beperkte «overmachtregeling» blijft de compensatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

3

regeling uitvoerbaar. Voorkomen wordt immers dat iedere storing leidt tot
langdurige procedures over de toerekenbaarheid van de storing.
De aanbieder van de openbare elektronische communicatiedienst dient de
compensatie te verstrekken aan de «abonnee», degene met wie de
aanbieder een contractuele relatie heeft. Voor de abonnee is daarmee
helder bij wie hij terecht kan in geval van storing. Zowel aanbieders van
vaste als die van mobiele diensten, met inbegrip van de zogenoemde
mobile virtual network operators (MVNO’s) die niet over een eigen
netwerk beschikken maar over het netwerk van een andere operator
elektronische communicatiediensten aanbieden als ware het hun eigen
netwerk, zijn gehouden tot het verstrekken van compensatie. Het is
overigens mogelijk dat een MVNO de door hem betaalde compensatie kan
verhalen op de partij bij wie hij het netwerk heeft ingekocht. Dat hangt af
van hetgeen de MVNO en de netwerkaanbieder met elkaar zijn overeengekomen. Het algemeen contractenrecht vormt daarbij het kader.
Niet alleen een storing op landelijk niveau valt onder de verplichting tot
compensatie. De verplichting ziet ook op regionale en lokale storingen
zowel bij vaste als bij mobiele communicatie. Van een lokale storing is
sprake indien de uitval zich voordoet in een (gedeelte) van een stad, straat
of wijk. Het recht op compensatie geldt voor alle abonnees die
woonachtig zijn in het gebied waar de storing leidt tot een volledige
onderbreking van de dienst.
De verplichting tot compensatie is gericht op aanbieders van openbare
elektronische communicatiediensten. De abonnee kan een aanvraag voor
compensatie alleen indienen bij degene met wie hij een overeenkomst
heeft voor de desbetreffende elektronische communicatiedienst. Het kan
voorkomen dat toepassingen zoals Whatsapp, Gmail, Facebook of Twitter,
niet beschikbaar zijn. Dit zijn echter geen elektronische communicatiediensten maar toepassingen op het internet. Dergelijke toepassingen
vallen dan ook niet onder de verplichting tot compensatie.
De aanbieder is gehouden de abonnee te compenseren. Dit betekent dat
zowel een consument als een zakelijke gebruiker die een overeenkomst
heeft gesloten met een aanbieder, beroep kan doen op de compensatieregeling. Dit is met name van belang voor kleinzakelijke gebruikers, zoals
zzp’ers of mkb’ers, die een vergelijkbare positie kunnen hebben als een
consument. Het staat de zakelijke gebruiker vrij om hierover verdergaande
afspraken te maken. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan
grootzakelijke gebruikers die doorgaans service level agreements
afsluiten, waarbij garanties worden gegeven over de beschikbaarheid van
de dienst. In dat geval ligt het in de rede dat de zakelijke gebruiker zich
alleen op deze meer bescherming biedende afspraken zal beroepen.
Minimale eisen compensatie
Om te waarborgen dat de compensatieregeling een bepaald beschermingsniveau heeft zullen bij ministeriële regeling eisen worden gesteld
aan de minimale hoogte van de vergoeding per storingsdag. Daarbij kan
een onderscheid gemaakt worden tussen zogenoemde postpaid en
prepaid contracten. Bij postpaidcontracten bestaat, zoals ik al eerder aan
de Tweede Kamer heb bericht (zie Kamerstukken II, 2012/2013, 24 095,
nr. 345) het voornemen om de hoogte van de vergoeding per dag te
koppelen aan de vaste vergoeding die maandelijks wordt betaald. Meer
concreet bestaat het voornemen de minimale vergoeding per storingsdag
te bepalen op een dertigste van de maandelijkse vaste vergoeding. Bij
prepaid contracten, waarbij geen sprake is van een vast te betalen
maandelijks bedrag, zal een minimum bedrag per dag worden vastgesteld. In combinatie met de eerder genoemde minimumstoringsduur van
12 uur komt de compensatie van een abonnement met een maandelijkse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

4

vaste vergoeding van 30 Euro op het volgende neer: bij een storing van 0
tot 12 uur: geen vergoeding; bij een storing van 12 tot 24 uur een
vergoeding van 1 Euro; bij een storing van meer dan 24 uur tot en met 48
uur, een vergoeding van 2 Euro; bij een storing van meer dan 48 uur tot
en met 72 uur een vergoeding van 3 Euro. Bij iedere extra dag storing
stijgt derhalve het compensatiebedrag met 1 Euro.
Om de compensatieregeling zo eenvoudig mogelijk te houden zal ook bij
overeenkomsten waarbij meerdere diensten tegen één vaste maandelijkse
vergoeding worden aangeboden, zoals triple playdiensten, bij de
berekening van het minimum compensatiebedrag per dag worden
uitgaan van de (totale) vaste maandelijkse vergoeding.
Met deze eisen wordt een bepaald minimumniveau voor de abonnee
vastgelegd waarmee aanbieders voldoende ruimte houden om zich van
andere aanbieders te onderscheiden door te kiezen voor een hoger
beschermingsniveau. Tijdens het Algemeen Overleg van 28 mei 2013 met
de Vaste Kamercommissie voor Economische Zaken is stilgestaan bij de
minimale duur van de storing. Daarbij is een vergelijking gemaakt met de
compensatieregeling voor energie, waarbij een minimale storingsduur
van 4 uur geldt. Tijdens het Voortgezet Algemeen Overleg van 6 juni 2013
is door de leden Klever en Gesthuizen een motie ingediend om net als bij
energie ook voor de telecomaanbieders een termijn van vier uur aan te
houden (zie Kamerstukken II, 2012/2013, 24 095, nr. 346). Echter, de
vergelijking met de energiesector gaat om verschillende redenen niet op.
Zo is energie een homogeen product, doch een elektronische communicatiedienst niet. Verder heeft een abonnee die een elektronische communicatiedienst afneemt vaak alternatieven voorhanden, mochten één of
meerdere diensten uitvallen. Voor energie is dit niet het geval.
Deze verschillen met de energiesector rechtvaardigen het om voor de
telecomsector uit te gaan van een langere minimale storingsduur van 12
uur. Er zal worden bijgehouden hoe de duur van de storingen zich in de
praktijk ontwikkelt. Dit maakt onderdeel uit van de uit te voeren evaluatie
van de regeling (zie het einde van paragraaf 5, Bedrijfseffecten).
De wettelijke verplichting laat een aanbieder in beginsel de keuze tussen
het automatisch aanbieden van de compensatie of het verstrekken van de
compensatie op aanvraag. Echter, ook als de aanbieder kiest voor
automatische compensatie zal hij soms toch compensatie op aanvraag
mogelijk moeten maken. Dit kan aan de orde zijn als de door de storing
getroffen abonnee niet vooraf bekend is bij de aanbieder. Dit is bijvoorbeeld bij prepaid-overeenkomsten vaak het geval. Bij compensatie op
aanvraag zal de aanbieder er voor moeten zorgen dat de aanvraag
laagdrempelig wordt aangeboden, bijvoorbeeld via de website van de
aanbieder.
Doordat de aanbieder op basis van artikel 7.1, onderdeel h, van de wet
verplicht is de consument of een andere hierom verzoekende eindgebruiker voorafgaand aan het afsluiten van een abonnement te wijzen op
deze compensatieregeling, is het van te voren duidelijk welke criteria de
desbetreffende aanbieder hanteert bij het verstrekken van compensatie in
geval van storing. Deze criteria betreffen de duur van de onderbreking en
de vergoeding waarop de abonnee aanspraak kan maken. Daarbij dienen
wel de minimale voorgeschreven eisen in acht te worden genomen. Voor
de eindgebruiker kan de compensatieregeling een onderscheidend
criterium zijn bij het bepalen van de keuze van een aanbieder.
Toezicht
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) zal toezien op de naleving van
deze wettelijke verplichting. Dit houdt in dat de ACM zal nagaan of de
aanbieders daadwerkelijk een compensatieregeling hebben en of de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

5

wettelijke minimale eisen die worden gesteld aan de compensatieregeling
worden nageleefd. Daarbij kan de ACM individuele klachten over
compensatie bundelen en hier prioriteit in aanbrengen. Bij overtreding
van de bepalingen kan de ACM een last onder dwangsom of een
bestuurlijke boete opleggen.
2.2. Wegnemen overstapdrempels voor kleinzakelijke abonnees
(wijziging artikel 7.2a)
Deze maatregel geeft invulling aan de motie van het lid De Liefde
(Kamerstukken II, 2013/2014, 24 095, nr. 363). Met die motie is de regering
verzocht de overstapmogelijkheden voor kleine ondernemers gelijk te
trekken met die van consumenten, onder andere door aanpassing van
artikel 7.2a van de wet. Sinds 1 juli 2009 hebben consumenten immers op
grond van dat artikel de mogelijkheid een contract dat stilzwijgend is
verlengd, te allen tijde kosteloos op te zeggen, met inachtneming van een
opzegtermijn van ten hoogste een maand (Stb. 2008, nr. 525; Kamerstukken II, 2005/2006, 30 661, nr. 3). De aanbieders van elektronische
communicatiediensten voor de zakelijke markt hebben de marktbrede
wens geuit voor het wettelijk regelen van het maandelijks kunnen
opzeggen van het contract door kleinzakelijke abonnees na stilzwijgende
verlenging. Reden voor die wens is dat de aanbieders in het zelfreguleringsoverleg geen overeenstemming konden bereiken over zelfregulering
op dit punt.
De voorgestelde wijziging van artikel 7.2a strekt ertoe de overstapdrempels voor met name kleinzakelijke abonnees weg te nemen. Zij
worden op dit moment namelijk ontmoedigd om over te stappen
vanwege de contractvoorwaarden die in de zakelijke markt worden
gehanteerd voor contractverlenging. Kleinzakelijke abonnees nemen net
als consumenten veelal gestandaardiseerde contracten af voor het
gebruik van elektronische communicatiediensten. Zij worden na het
aflopen van de initiële contractduur veelal geconfronteerd met stilzwijgende verlengingen van minimaal een jaar of hoge afkoopsommen.
Hierdoor kunnen zij moeilijker overstappen naar een andere aanbieder en
wordt de concurrentie in de markt voor zakelijke elektronische communicatiediensten beperkt. Zij verschillen daarmee van grootzakelijke
abonnees die maatwerkcontracten afnemen en een sterkere onderhandelingspositie hebben bij het sluiten van de overeenkomst met de aanbieder
van elektronische communicatiediensten.
Op grond van de voorgestelde wijziging van artikel 7.2a wordt de
bestaande voorziening voor consumenten uitgebreid tot zakelijke
abonnees. In het wetsartikel wordt geen onderscheid gemaakt tussen
kleinzakelijke en grootzakelijke abonnees. De grens tussen kleinzakelijke
en grootzakelijke abonnees is namelijk niet goed af te bakenen. Kleinzakelijke gebruikers zijn vaak, maar niet louter, zelfstandigen zonder personeel
(hierna: zzp’er). Ook hoeft een wijziging in het personeelsbestand of de
jaaromzet niet zonder meer gepaard te gaan met een wijziging in het
abonnement op de elektronische communicatiedienst. De omschrijving
van kleine en middelgrote ondernemingen in de zin van het MKB biedt
daarmee geen goede aanknopingspunten voor het onderscheid tussen
kleinzakelijke en grootzakelijke gebruikers. In zijn werking maakt het artikel
echter wel onderscheid en laat het – ook wat betreft de opzegtermijn –
voldoende contractvrijheid op de grootzakelijke markt. In het zesde lid is
namelijk voorzien in de mogelijkheid van een afwijkende opzegtermijn
van maximaal drie maanden op uitdrukkelijk verzoek van de eindgebruiker. Hiermee wordt recht gedaan aan de in de internetconsultatie
aangevoerde omstandigheden in de grootzakelijke markt, dat de gebruikelijke opzegtermijn van de onderliggende wholesalecontracten doorgaans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

6

drie maanden is en dat met het migreren van grootzakelijke klanten naar
een nieuwe aanbieder bij het beëindigen van het contract veelal een
termijn van twee tot drie maanden is gemoeid. De bepaling in het zesde
lid biedt de mogelijkheid voor het gewenste maatwerk in de grootzakelijke
markt. Met name grootzakelijke abonnees zullen namelijk op vrijwillige
basis dergelijke maatwerkcontracten afsluiten en dus gebruik maken van
de ruimte die het voorgestelde zesde lid hiertoe biedt. Het is voor
telecomaanbieders op de grootzakelijke markt voorts vooral van belang
dat de initiële contractduur ongemoeid wordt gelaten met het oog op het
terugverdienen van investeringen. De voorgestelde maatregel laat de
contractvrijheid wat betreft de initiële contractduur geheel onverlet.
Tegelijkertijd biedt de eis dat de afwijkende opzegtermijn uitsluitend op
uitdrukkelijk verzoek van de eindgebruiker kan worden overeengekomen
een waarborg voor de onderhandelingspositie van kleinzakelijke
abonnees. Het is namelijk geenszins de bedoeling dat kleinzakelijke
abonnees worden gedwongen om gebruik te maken van deze
mogelijkheid van een afwijkend contract. De regel is derhalve dat zakelijke
abonnees een contract dat stilzwijgend is verlengd maandelijks kosteloos
kunnen opzeggen, tenzij partijen op uitdrukkelijk verzoek van de abonnee
anders zijn overeengekomen. Deze afwijkmogelijkheid houdt in dat de
abonnee een andere opzegtermijn kan overeenkomen van ten hoogste
drie maanden. Het moet gaan om een «uitdrukkelijk» verzoek. Dit betekent
dat de abonnee expliciet moet instemmen met deze afwijking. Een
«afgeleide» of «stilzwijgende» instemming voldoet hier dus niet aan. Er
zal sprake moeten zijn van een instemming waaruit blijkt dat de abonnee
uitdrukkelijk instemt met deze afwijking. Dit kan bijvoorbeeld doordat de
aanbieder in de offerte voor het contract de abonnee de keuze biedt
tussen het aanvinken van een opzegtermijn van een maand dan wel drie
maanden, of een andere wijze van handelen waaruit de wil van de
abonnee ondubbelzinnig blijkt. Op basis van de keuze van de abonnee
stelt de aanbieder het betreffende contract op en biedt dit ter ondertekening aan de abonnee aan. Een offerte of contract waarin alvast het
hokje is aangevinkt waarmee de afwijkende opzegtermijn van drie
maanden wordt geaccepteerd en door de abonnee moet worden
afgewezen, voldoet niet als uitdrukkelijk verzoek (vergelijk Kamerstukken
II, 2012/2013, 33 520, nr. 3, pag. 29–30). Op deze wijze biedt de bepaling in
het zesde lid een goede balans tussen effectieve bescherming van
kleinzakelijke abonnees enerzijds en het ontzien van de grootzakelijke
markt anderzijds.
De meeste contracten die in de kleinzakelijke markt worden aangeboden
zijn van bepaalde duur. Nu de opzegbaarheid van deze contracten (na
stilzwijgend verlenging) met deze wetswijziging wordt vergemakkelijkt,
zouden aanbieders van elektronische communicatiediensten ertoe kunnen
overgaan contracten voor onbepaalde duur met beperkte opzegbaarheid
te introduceren, waardoor kleinzakelijke abonnees alsnog worden
belemmerd over te stappen en het beoogde effect niet zou worden
bereikt. Om dit te voorkomen wordt ook de bepaling dat contracten die
worden aangegaan voor onbepaalde duur te allen tijde opzegbaar zijn,
verbreed van consumenten naar abonnees.
Voor de inwerkingtreding van de voorgestelde wijziging van artikel 7.2a
zal een overgangstermijn van drie maanden worden gehanteerd opdat
alle contracten kunnen worden aangepast (nieuwe en bestaande). Dit
geeft de meeste duidelijkheid voor abonnees, neemt overstapdrempels
door stilzwijgende verlenging het meest effectief weg en stelt aanbieders
voldoende in staat hun contracten aan te passen, mede gelet op de in de
internetconsultatie aangevoerde omstandigheden in de grootzakelijke
markt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

7

2.3. Continuïteit van de omroepetherdistributie (nieuw
artikel 11a.3)
Doel en aanleiding
Het doel van dit deel van het wetsvoorstel is om de continuïteit van de
omroepetherdistributie beter te waarborgen door het aanvullen van de
bestaande wettelijke bepalingen inzake continuïteit (hoofdstuk 11A van de
wet) met bepalingen inzake het beheersen van veiligheidsrisico’s op de
relevante antenne-opstelpunten.
Als gevolg van branden die in 2011 plaatsvonden in de zendmasten in
Smilde en Lopik, viel het omroepsignaal via de ether in meerdere
provincies gedurende langere tijd weg. In deze gebieden konden
luisteraars en kijkers niet langer via de ether publieke en commerciële
radio- en televisieprogramma’s (TV via Digitenne) ontvangen. Ook de
mogelijkheid om via de ether berichtgeving over calamiteiten uit te
zenden, kwam door het wegvallen van het omroepsignaal van Radio 1 en
van regionale omroepen in het gedrang. Het herstellen van de omroepetherdistributie is in een dergelijke situatie lastig omdat het hoge
opstelpunten betreft waarvoor geen of weinig alternatieven zijn, ook
omdat frequentiegebruik via het Nationaal Frequentieplan «gecoördineerd» is (een frequentie kan slechts op bepaalde plaatsen worden
gebruikt).
Door de branden in de zendmasten van Smilde en Lopik werd nog eens
duidelijk dat met de continuïteit van omroepetherdistributie een wezenlijk
publiek belang is gediend. Dit alles was aanleiding voor een onderzoek
naar de verantwoordelijkheid voor de veiligheid op de hoge antenneopstelpunten. Dit onderzoek had als uitkomst dat de veiligheid op deze
opstelpunten is gediend bij een meer integrale aanpak, dus met betrokkenheid van alle betrokken partijen. Zoals aangekondigd door de
toenmalige Minister van Economische Zaken (zie Kamerstukken II 2012/13,
24 095, nr. 325) is dit reden om via wettelijke maatregelen extra zekerheid
te bieden voor de continuïteit van de omroepetherdistributie.
Aanvullende waarborgen
Op de opstelpunten voor omroepetherdistributie is er sprake van
complexe systemen, grote vermogens en een bijzonder belang bij
continuïteit. Bovendien zijn er in de regel op deze opstelpunten diverse
aanbieders actief, namelijk de aanbieder van het opstelpunt zelf en de
aanbieder(s) van de bestanddelen en apparatuur die gebruikt worden voor
het verspreiden van programma’s vanaf dat opstelpunt, zoals antennemasten, antennes, antennesystemen, bijbehorende bekabeling en
zendapparatuur. Als bijvoorbeeld de aanbieder van antennesystemen en
antennes (verder: de netwerkaanbieder) veiligheidsmaatregelen neemt of
werkzaamheden verricht of laat verrichten, en die niet afstemt met de
aanbieder van het antenne-opstelpunt, kan het zijn dat deze verschillende
maatregelen elkaar doorkruisen of dat er hiaten vallen. Een effectieve
veiligheidsaanpak vergt dat alle bedoelde aanbieders een bijdrage leveren
en dat sprake is van een gezamenlijke benadering en afspraken over de te
nemen veiligheidsmaatregelen. Daarbij kan bijvoorbeeld worden gedacht
aan afspraken omtrent de verrichting van werkzaamheden in de mast,
beveiliging van de toegang tot het opstelpunt, registratie van bezoekers
en brandbestrijding. In verband hiermee wordt met dit deel van de wet
geregeld dat de aanbieders van antenne-opstelpunten in een zogenaamd
continuïteitsplan vastleggen welke veiligheidsmaatregelen zij nemen ter
bevordering van de continuïteit van omroepetherdistributie en dat deze
aanbieders en de desbetreffende netwerkaanbieders een gezamenlijk
continuïteitsplan opstellen waarin hun gezamenlijke aanpak wordt
neergelegd. Uitgangspunt hierbij is dat de desbetreffende aanbieders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

8

verantwoordelijk zijn om de nodige maatregelen te nemen en in beginsel
zelf bepalen welke risico’s voor de continuïteit aan de orde zijn en met
welke maatregelen – waar nodig onderling afgestemd – deze risico’s
afdoende kunnen worden beperkt. De overheid grijpt slechts in als het
vereiste continuïteitsplan ontbreekt of als er indicaties zijn dat de
continuïteit in het gedrang is. In het laatste geval kan worden verplicht tot
uitvoering van een veiligheidscontrole en tot het nemen van bepaalde
maatregelen. Ook kunnen zo nodig nadere regels worden gesteld indien
het wenselijk zou zijn concrete normen te bepalen waaraan de maatregelen, vermeld in de continuïteitsplannen, moeten voldoen. Voorshands
lijkt dit niet noodzakelijk.
Het belang van een gezamenlijke aanpak is overigens ook onderkend door
de vier meest betrokken partijen op de markt voor omroepetherdistributie:
Alticom, NOVEC, KPN Broadcastservices en Broadcast Partners. Zij
hebben afspraken gemaakt over te nemen veiligheidsmaatregelen,
neergelegd in het Convenant Veiligheid Omroepzendmasten dat deze
partijen op 21 oktober 2014 hebben gesloten. Hiermee is dit deel van de
wet niet achterhaald. Gelet op het belang van continuïteit van de
omroepetherdistributie en met het oog op mogelijke toekomstige
ontwikkelingen op deze markt is het noodzakelijk de notie van een
gezamenlijke, onderling afgestemde aanpak te verankeren in de
wetgeving.
Verhouding met omgevingsrecht
Voor het gebruik van de hoge antenne-opstelpunten gelden onder meer
de juridische kaders van de bouwregelgeving en het omgevingsrecht.
Naar hun aard zijn de antenne-opstelpunten waarop dit wetsvoorstel
betrekking heeft, in beginsel vergunningplichtig op grond van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht (verder: Wabo). De verlening van
omgevingsvergunningen en het toezicht op de vergunninghouder is een
taak van de gemeenten die de uitvoering hiervan veelal opdragen aan
omgevingsdiensten. Een omgevingsvergunning kan voorschriften
bevatten betreffende bijvoorbeeld de brandveiligheid, ter bescherming
van personen die in het bouwwerk verblijven, of ter voorkoming van
emissies of andere nadelige gevolgen voor het milieu. Omdat in hoge
antenne-opstelpunten slechts weinig mensen werkzaam zijn, zijn zij
geclassificeerd als bouwwerken waarvoor alleen de meest basale
brandveiligheidsvereisten gelden en waarvoor geen aanvullende
vereisten kunnen worden gesteld. De doelstelling van de bouwregelgeving is nu eenmaal een andere dan continuïteit van omroepetherdistributie. Hetzelfde geldt voor het omgevingsrecht dat er toe strekt de fysieke
leefomgeving te beschermen. Omgevingsrechtelijke voorschriften
bevatten om die reden hoogstens een deel van de veiligheidseisen die
relevant zijn voor de continuïteit van omroepuitzendingen. Dit alles maakt
dat de veiligheidsmaatregelen die in verband met de Wabo uit een
oogpunt van bouw en milieu kunnen worden voorgeschreven, niet
voldoende zijn om het continuïteitsdoel van hoofdstuk 11A van de wet te
realiseren. Bovendien is het toezicht terzake alleen gericht tot de houder
van de omgevingsvergunning die als aanbieder van het opstelpunt de
huurders en medegebruikers contractueel moet verplichten te voldoen
aan de beperkingen en voorschriften van de vergunning. Het voorgaande
onderstreept de noodzaak dat de continuïteit van omroepuitzendingen
afdoende wordt gewaarborgd op grond van de Telecommunicatiewet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

9

2.4. Aanpassing beslistermijn voor burgemeester en wethouders
bij graafwerkzaamheden (wijziging artikel 5.4)
In artikel 11 van de Kaderrichtlijn is een maximumtermijn opgenomen
voor het nemen van een besluit op een aanvraag voor het verlenen van
doorgangsrechten. Artikel 11 van de Kaderrichtlijn bepaalt dat een
dergelijk besluit uiterlijk binnen zes maanden na aanvraag moet zijn
genomen. Voor de aanleg van kabels voor openbare elektronische
communicatienetwerken in openbare grond, is op grond van artikel 5.4
van de wet een instemmingsbesluit van burgemeester en wethouders
vereist. Gezien het uitgangspunt van de gedoogplicht in de wet (zie
artikel 5.2 van de wet) gaat het in artikel 5.4 echter niet om het verlenen
van een doorgangsrecht in de zin van artikel 11 van de Kaderrichtlijn. De
instemming van de gemeente heeft slechts betrekking op de plaats, het
tijdstip en de wijze van uitvoering van de werkzaamheden (betreffende het
aanleggen, onderhouden of opruimen van kabels). Niettemin is het in het
licht van artikel 11 van de Kaderrichtlijn van belang dat binnen een
redelijke termijn wordt beslist op het verzoek om instemming zodat dat
aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken op een
redelijke termijn duidelijkheid verkrijgen op welke termijn en onder welke
voorwaarden de door hen geplande werkzaamheden doorgang kunnen
vinden. In het wetsvoorstel ter implementatie van de aangepaste
telecommunicatierichtijnen (Kamerstukken 32 549) was er voor gekozen
om uitsluitend een uiterlijke termijn van zes maanden op te nemen in
artikel 5.4, tweede lid, van de wet. Aangezien de beslistermijnen in de
praktijk veel korter zijn, had dit voorstel als ongewenst risico dat een
praktijk zou kunnen ontstaan waarin langer zou worden gedaan over het
nemen van een besluit dan op dit moment gangbaar is. Doordat in het
oude artikel 5.4, tweede lid, geen specifieke beslistermijn was
opgenomen, waren burgemeester en wethouders namelijk verplicht het
instemmingsbesluit te nemen binnen een redelijke termijn. Op basis van
artikel 4:14, derde lid, van de Algemene wet bestuursrecht wordt
hieronder in beginsel een periode van 8 weken verstaan, met dien
verstande dat het bestuursorgaan een andere (langere) termijn kan
noemen waarbinnen hij zal beslissen. Het is dan aan de betrokken
gemeente om te bepalen wat in het specifieke geval een redelijke termijn
is om het instemmingsbesluit te nemen.
In de nadere memorie van antwoord op eerdergenoemd wetsvoorstel
(Kamerstukken I 2011/12, nr. 32 549, G) is in reactie op vragen van de VVD
toegezegd dat dit artikel bij de eerstvolgende gelegenheid wordt
aangepast. Deze gelegenheid doet zich met dit wetsvoorstel voor. Met
deze wijziging wordt nu voorgeschreven dat het instemmingsbesluit
binnen acht weken na ontvangst van de schriftelijke melding dient te
worden genomen. Die termijn kan met ten hoogste acht weken worden
verlengd. Verlenging kan immers onder bepaalde omstandigheden nodig
zijn voor een goede besluitvorming. Voor beide termijnen is aangesloten
bij de termijnen genoemd in de artikelen 4:13 en 4:14 van de Algemene
wet bestuursrecht en (mede gelet op artikel 5.4, zevende lid, van de wet)
artikel 5.3, tweede tot en met vierde lid, van de wet.
2.5. Diverse wijzigingen ter versterking van de samenhang en van
het beleid op het terrein van elektronische communicatie
De overige maatregelen die in dit wetsvoorstel zijn opgenomen, dienen de
versterking van de samenhang alsook de versterking van het beleid op het
terrein van elektronische communicatie. Deze maatregelen worden in het
artikelgewijs deel van deze toelichting inhoudelijk beschreven, waarbij per
maatregel nut en noodzaak gemotiveerd worden. In volgorde van de
hoofdstukken van de wet gaat het om de volgende maatregelen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

10

Hoofdstuk 3, Frequenties
Voorgesteld wordt dit hoofdstuk op de volgende onderdelen te wijzigen:
– artikel 3.1 wordt aangepast om het limitatieve karakter van de
opsomming van publieke taken op te heffen;
– artikel 3.4 wordt aangepast om een omissie in de wet te herstellen,
waardoor de vergunningen van de publieke omroep en de publieke
taken abusievelijk niet in het frequentieregister behoefden te worden
vermeld;
– toegevoegd worden de artikelen 3.5a respectievelijk 3.5b om in
urgente gevallen tijdelijk respectievelijk voorlopig frequentieruimte
voor publieke taken te kunnen toewijzen;
– de artikelen 3.6 en 3.7 worden aangepast om het mogelijk te maken
dat met een vergunning voor een publieke media-instelling programma’s van een andere publieke media-instelling kunnen worden
uitgezonden;
– toegevoegd wordt een artikel 3.8a waarbij een zogenoemde transitievergunning wordt ingevoerd;
– in artikel 3.12 wordt voorzien in een wettelijke grondslag om ten
behoeve van evenementen en testdoeleinden van het frequentieplan te
kunnen afwijken;
– artikel 3.17 wordt aangepast om in bepaalde gevallen af te kunnen
wijken van de hoofdregel van «voortrollende verlenging» voor
vergunningen die op volgorde van binnenkomst zijn verleend.
Hoofdstuk 4, Netwerkinterne nummers
Voorgesteld wordt om het mogelijk te maken dat nummerplannen kunnen
worden vastgesteld voor niet-openbare netwerken of diensten alsmede
om in nummerplannen voorschriften op te nemen met betrekking tot het
toekennen van zogenaamde netwerkinterne nummers.
Hoofdstuk 5, Aanleg, opruiming en instandhouding van kabels
Met de voorgestelde aanpassingen in de artikelen 5.8 en 5.9 wordt
beoogd de begrippen «rechthebbende» en «werken van algemeen
belang» in het kader van de gedoogplicht te verduidelijken en te verzekeren dat bij werken van algemeen belang het uitgangspunt «liggen om
niet, verleggen om niet» is gewaarborgd.
Hoofdstuk 7, Eindgebruikersbelangen
Voorgesteld wordt artikel 7.6a van de wet aan te vullen met extra gronden
voor opschorting of beëindiging van de levering van de internettoegangsdienst en wel in drie gevallen: 1) voor zover dit noodzakelijk is ter
bescherming van de integriteit en de veiligheid van het netwerk en de
dienst van de betrokken aanbieder of het randapparaat van de eindgebruiker, 2) in geval van bedreiging van werknemers van de aanbieder, en
3) ter voorkoming van een ongebruikelijk hoge rekening.
Hoofdstuk 9, Gedrukte of elektronische telefoongids voor eindgebruikers
Met de wijziging van artikel 9.1, eerste lid, onderdeel d, wordt de
grondslag geflexibiliseerd voor het opleggen van een universeledienstverplichting betreffende een telefoongids voor eindgebruikers. De wijziging
maakt het mogelijk om met een universeledienstverplichting te voorzien
in zowel een gedrukte als een elektronische telefoongids, maar ook om te
voorzien in uitsluitend een gedrukte telefoongids of uitsluitend een
elektronische telefoongids.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

11

Hoofdstuk 11, Bescherming van persoonsgegevens en de persoonlijke
levenssfeer.
Voorgesteld wordt de invoeging van artikel 11.10a, waarin wordt geregeld
dat faciliteiten waarmee nummers worden doorgegeven niet gebruikt
mogen worden om onjuiste informatie over de herkomst van oproepen
aan de gebruiker te verstrekken.
Hoofdstuk 12, Geschillen
Met de voorgestelde schrapping van artikel 12.1, tweede lid, komt de
verplichting voor de desbetreffende nummergebruikers om zich aan te
sluiten bij een geschillencommissie voor informatiedienstaanbieders te
vervallen.
Hoofdstuk 15, Toezicht
De voorgestelde aanpassingen betreffen hoofdzakelijk technische
reparatie die erin voorziet om de huidige belegging van toezichtstaken bij
de betreffende toezichthouders (met name Agentschap Telecom en de
ACM) te actualiseren en in overeenstemming te brengen met een aantal
recente wijzigingen van diverse wetten.
3. Kabinetsstandpunt inzake verzamelwetgeving
Dit wetsvoorstel is gericht op de wijziging van één wet, niet een wijziging
van diverse, afzonderlijke wetten. De onderdelen in dit wetsvoorstel zijn
ieder voor zich te klein om een zelfstandig wetsvoorstel te rechtvaardigen.
Voorts heeft zich in de afgelopen 3 jaren geen geschikte gelegenheid
voorgedaan om deze onderdelen op te nemen in een wetsvoorstel dat
dient ter regeling van een onderwerp dat wel een zelfstandig wetsvoorstel
rechtvaardigt. Een wetsvoorstel dat dient ter implementatie van een
Europese regeling (zoals het wetsvoorstel dat heeft geleid tot de wet van
10 mei 2012 tot wijziging van de Telecommunicatiewet ter implementatie
van de herziene telecommunicatierichtlijnen) mag immers niet worden
belast met nationaal beleid. En een wetsvoorstel dat een politiek gevoelig
onderwerp regelt (zoals het wetsvoorstel dat heeft geleid tot de Wet van
4 februari 2015 tot wijziging van de Telecommunicatiewet (cookies)) is
evenmin een geschikt vehikel voor de wijzigingen die in dit wetsvoorstel
zijn opgenomen. Voor een aantal van deze onderdelen, zoals «compensatie bij storingen» en «de continuïteit van antenne-opstelpunten» heeft
zich ondertussen zo’n 3 jaar geen geschikte gelegenheid voorgedaan om
te voorzien in een wettelijke regeling. Voorts lijkt zich in de nabije
toekomst evenmin zo’n gelegenheid voor te doen. Teneinde te voorkomen
dat de beoogde wettelijke regelingen te laat tot stand komen gezien de
ontwikkelingen in de maatschappij, is het niet verantwoord om een
wettelijke regeling van de onderwerpen waarop dit wetsvoorstel ziet nog
langer uit te stellen.
Voorts is het vanuit een oogpunt van efficiëntie van wetgeving, en van
kenbaarheid en duidelijkheid voor de telecommunicatiemarkt wenselijk
om de in dit wetsvoorstel opgenomen onderwerpen op te nemen in een
verzamelwet. Met een verzamelwet worden meerdere separate wetgevingstrajecten voorkomen. Voor de spelers op de telecommunicatiemarkt
heeft dit onder meer als voorbeeld dat zij in één internetconsultatie
kunnen reageren op verschillende onderwerpen, en minder parlementaire
behandelingen hoeven te volgen.
Het feit dat in een wetsvoorstel verschillende onderwerpen aan de orde
komen, kan effect hebben op de zorgvuldige afweging in het parlementair
proces, bijvoorbeeld wanneer het ene onderdeel van het wetsvoorstel met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

12

spoed moet en kan worden ingevoerd terwijl een ander onderdeel
aanleiding geeft voor een inhoudelijke discussie. Dit wetsvoorstel is dan
ook getoetst aan het Kabinetsstandpunt voor verzamelwetgeving
(Kamerstukken I 2010/11, 32 500 VI, M). Uitgangspunt in die notitie is dat
slechts wordt overgegaan tot een verzamelwet indien daarbij recht kan
worden gedaan aan de positie van het parlement, met name gezien de
positie die de Eerste Kamer in het wetgevingsproces inneemt. Op grond
van voornoemd kabinetsstandpunt wordt daarom in principe slechts tot
het opstellen van een inhoudelijke verzamelwet overgegaan indien:
a. de verschillende onderdelen samenhang hebben;
b. de verschillende onderdelen niet van een omvang en complexiteit
zijn waardoor zij een afzonderlijk wetsvoorstel rechtvaardigen; en
c. het op voorhand niet de verwachting is dat een van de onderdelen
dermate politiek omstreden is dat een goede parlementaire behandeling van andere onderdelen in het geding komt.
Dit wetsvoorstel voldoet aan de criteria van dit Kabinetsstandpunt:
De verschillende onderdelen van dit wetsvoorstel hebben samenhang in
de zin dat de voorgestelde maatregelen steeds gericht zijn op dezelfde
markt (de telecommunicatiemarkt) en doelgroepen (aanbieders van
telecommunicatienetwerken en -diensten). Ook hebben de verschillende
onderdelen een gezamenlijk doel, namelijk versterking van (de
samenhang in) het huidige en toekomstige beleid op het terrein van
elektronische telecommunicatie. Zo dient bijvoorbeeld de wijziging van de
artikelen 5.8 en 5.9 om het oorspronkelijke uitgangspunt in hoofdstuk 5
van de Telecommunicatie (liggen om niet, verleggen om niet) te
waarborgen. Met het recht op compensatie bij storingen (nieuw 7.1a)
worden de bestaande voorzieningen in hoofdstuk 7 van de Telecommunicatiewet ter bescherming van eindgebruikersbelangen aangevuld met één
verplichting. Met de voorgestelde wijziging van de artikelen 7.2a en 7.6a
wordt voortgeborduurd op de bestaande verplichtingen die zijn vervat in
deze artikelen. Van complexiteit is bij deze wijzigingen dan ook geen
sprake. Het voorstel om in artikel 11.10a, te regelen dat faciliteiten
waarmee nummers worden doorgegeven niet gebruikt mogen worden
om onjuiste informatie over de herkomst van oproepen aan de gebruiker
te verstrekken (spoofing) is eveneens een kleine aanvulling (één artikel)
van de bestaande regeling omtrent nummeridentificatie. Deze aanvulling
is noodzakelijk om het oorspronkelijke doel van de regeling omtrent
nummeridentificatie, namelijk de bescherming van de persoonlijke
levenssfeer van gebruikers en abonnees, gelet op de technische en
commerciële ontwikkelingen in de markt te waarborgen.
Ook de andere onderdelen van dit wetsvoorstel vormen kleine
bouwstenen voor het beleidsgebouw dat de Telecommunicatiewet vormt.
Voor alle onderwerpen die met de onderdelen worden aangepakt, kent de
Telecommunicatiewet reeds een regeling waarbij kan worden aangesloten. Er is bij alle onderdelen sprake van het voortborduren op het
beleid dat in de Telecommunicatiewet reeds is ingezet, alsmede van het
waarborgen van dat beleid gezien recente ontwikkelingen in de praktijk of
van de techniek. Bij geen van de onderdelen is sprake van een stelselherziening of een breuk met uitgangspunten die eerder in de Telecommunicatiewet zijn vastgelegd. Alle onderdelen zijn dan ook beperkt in omvang en
complexiteit.
Geen van de onderdelen is urgent, noch politiek controversieel. Met het
regelen van een aantal onderwerpen wordt juist uitvoering gegeven aan
toezeggingen of wordt vervolg gegeven aan het in de Tweede Kamer
besproken beleid. Aan de onderdelen in dit wetsvoorstel liggen voorts
geen nijpende problemen ten grondslag die een tempoversnelling
vereisen bij de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel. Mocht de
parlementaire behandeling van bepaalde onderdelen meer tijd vergen dan
verwacht, dan is een dergelijke vertraging, gelet op het feit dat geen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

13

de onderdelen urgent is, niet bezwaarlijk voor de overige afzonderlijke
onderdelen van dit wetsvoorstel.
Gelet op bovenstaande geldt voor alle onderdelen in dit wetsvoorstel dat
het opportuun is om ze op te nemen in een verzamelwet.
4. Europeesrechtelijk kader
4.1. Europees regelgevend kader voor telecommunicatie
Het Europese kader op het terrein van elektronische communicatie bestaat
uit de volgende zes richtlijnen:
− de Kaderrichtlijn (Richtlijn 2002/21/EG van het Europees Parlement en
de Raad van 7 maart 2002 inzake een gemeenschappelijk regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten,
PbEG 2002, L 108);
− de Toegangsrichtlijn (Richtlijn 2002/19/EG van het Europees Parlement
en de Raad van 7 maart 2002 inzake de toegang tot en interconnectie
van elektronische-communicatienetwerken en bijbehorende faciliteiten, PbEG 2002, L 108);
− de Machtigingsrichtlijn (Richtlijn 2002/20/EG van het Europees
Parlement en de Raad
− van 7 maart 2002 betreffende de machtiging voor elektronischecommunicatienetwerken en -diensten, PbEG 2002, L 108);
− de Universeledienstrichtlijn (Richtlijn 2002/22/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de universele dienst en
gebruikersrechten met betrekking tot elektronischecommunicatienetwerken en -diensten, PbEG 2002, L 108);
− de Bijzondere privacyrichtlijn (Richtlijn 2002/58/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 12 juli 2002 betreffende de verwerking van
persoonsgegevens en de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
in de sector elektronische communicatie PbEG 2002, L 201)
− de Mededingingsrichtlijn (Richtlijn 2002/77/EG van de Commissie van
16 september 2002 betreffende de mededinging op de markten voor
elektronische-communicatienetwerken en -diensten, PbEG 2002, L 249)
In 2009 zijn deze richtlijnen gewijzigd door de Richtlijn burgerrechten1, de
Richtlijn betere regelgeving2, en de BEREC-verordening3. Deze richtlijnen
zijn in het Nederlands recht voornamelijk omgezet in de Telecommunicatiewet en de daarop gebaseerde regelgeving.
Naast deze richtlijnen zijn diverse besluiten vastgesteld op het gebied van
telecommunicatie die bindend zijn voor Nederland, zoals de radiospectrumbeschikking4 die ziet op de procedures voor het vaststellen van
1

Richtlijn 2009/136/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van
25 november 2009 tot wijziging van Richtlijn 2002/22/EG inzake de universele dienst en
gebruikersrechten met betrekking tot elektronische-communicatienetwerken en -diensten,
Richtlijn 2002/58/EG betreffende de verwerking van persoonsgegevens en de bescherming van
de persoonlijke levenssfeer in de sector elektronische communicatie en verordening (EG) nr.
2006/2004 betreffende samenwerking met betrekking tot consumentenbescherming,
PbEG 2002, L 337.
2
Richtlijn 2009/140/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van
25 november 2009 tot wijziging van de Richtlijnen 2002/21/EG inzake een gemeenschappelijk
regelgevingskader voor elektronische-communicatienetwerken en -diensten, 2002/19/EG inzake
de toegang tot en interconnectie van elektronische-communicatienetwerken en bijbehorende
faciliteiten, 2002/20/EG betreffende de machtiging voor elektronische-communicatienetwerken
en -diensten, PbEG 2002, L 337.
3
Verordening nr. 1211/2009 van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van
25 november 2009 tot oprichting van het Orgaan van Europese regelgevende instanties voor
elektronische communicatie en het Bureau, PbEG 2002, L337.
4
Beschikking nr. 767/2002/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake
een regelgevingskader voor het radiospectrumbeleid in de Europese Gemeenschap (Radiospectrumbeschikking), PbEG 2002, L 108.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

14

technische uitvoeringsmaatregelen wanneer dat nodig is om de beschikbaarheid en het efficiënt gebruik van het radiospectrum te harmoniseren.
Onder het technisch radiospectrumbeheer vallen evenwel niet de
toewijzings- en vergunningsprocedures, noch de vraag of voor de
toewijzing van radiofrequenties op mededinging gebaseerde selectieprocedures moeten worden gehanteerd (zie o.a. overweging 10 van deze
beschikking).
Bovengenoemde telecommunicatierichtlijnen beogen de regelgeving
binnen de lidstaten op het gebied van telecommunicatie te harmoniseren5. Uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese
Unie (hierna: HvJ EU) volgt dat deze richtlijnen niet op alle onderwerpen
maximumharmonisatie betreffen. Aldus laten deze richtlijnen ruimte aan
de lidstaten om (nadere) regels te stellen op het gebied van telecommunicatie, waarbij die ruimte steeds afhankelijk is van de specifieke regeling in
deze richtlijnen omtrent een bepaald onderwerp6. Zo heeft het Hof
geoordeeld dat de Kaderrichtlijn en de Universeledienstrichtlijn niet
voorzien in volledige harmonisatie van de aspecten van consumentenbescherming7. Voor zover een voorschrift in een richtlijn een minimumvoorwaarde betreft die de lidstaten moeten naleven, heeft het Hof voorts
geoordeeld dat de lidstaten in beginsel bepalingen mogen vaststellen die
verder gaan dan zo’n minimumvoorschrift.
De in dit wetsvoorstel opgenomen wijziging van artikel 5.4 betreft de
nadere implementatie van artikel 11, eerste lid, derde gedachtestreep van
de Kaderrichtlijn (zie paragraaf 2.4.). De wijziging van artikel 9.1, eerste lid,
onderdeel d, dient ter (hernieuwde) implementatie van artikel 5, eerste lid,
onderdeel a, van de Universeledienstrichtlijn (zie nader de artikelgewijze
toelichting).
Transponeringstabel
Bepaling van Richtlijn

Bepaling in
implementatieregeling of in
bestaande regelgeving: toelichting
indien niet geïmplementeerd of uit zijn
aard geen implementatie behoeft

Omschrijving
beleidsruimte

Toelichting van
keuze(n) bij de
invulling van
beleidsruimte

Artikel 11 van de
Kaderrichtlijn

Artikel 5.4 Telecommunicatiewet

geen

n.v.t.

Artikel 5, eerste lid,
onderdeel a, van de
Universeledienstrichtlijn

Artikel 9.1, eerste lid,
onderdeel d,
Telecommunicatiewet

Lidstaten dienen te
waarborgen dat
ten minste één
volledige
telefoongids
beschikbaar is.
Keuze is of ze dt
doen in een
gedrukte of
elektronische
vorm, of beide

Voorheen was
geregeld dat beide
vormen beschikbaar
moesten zijn. In
verband met
maatschappelijke
ontwikkelingen
wordt het inmiddels
voldoende geacht
om te volstaan met
elektronische vorm.
Zie artikelgewijze
toelichting.

5

Zie o.a. artikel 1 van de Kaderrichtlijn.
Zie o.a.HvJ EU inzake Deutsche Telekom AG, zaak C-543/09, Jurisprudentie 2011 p. I-03441 en
inzake Telekomunikacja Polska SA w Warszawie, zaak C-522/08, Jurisprudentie 2010, p. I-02079.
7
Zie zaak C-522/08 voornoemd.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

15

De overige maatregelen in dit wetsvoorstel betreffen geen implementatie
doch zijn in overeenstemming met voornoemde richtlijnen.
Zo bevorderen de in dit wetsvoorstel opgenomen wijzigingen in
hoofdstuk 3 van de Telecommunicatiewet een efficiënt beheer en gebruik
van radiofrequenties (zie m.n. de artikelen 8 tot en met 9 van de Kaderrichtlijn en de artikelen 5 en 6 van de Machtigingsrichtlijn). Met de
wijzigingen betreffende frequentiegebruik ter uitoefening van publieke
taken wordt bijvoorbeeld aangesloten bij de mogelijkheid in artikel 9,
derde en vierde lid, van de Kaderrichtlijn om doelstellingen van algemeen
belang te verwezenlijken. Het invoeren van het instrument van de
transitievergunning past voorts in de opdracht aan de lidstaten in o.m.
artikel 9, eerste lid, van de Kaderrichtlijn en artikel 5, eerste lid, van de
Machtigingsrichtlijn om een efficiënt spectrumgebruik te waarborgen
alsmede om de technische kwaliteit van de diensten te garanderen en
schadelijke interferentie te vermijden.
De wijzigingen in hoofdstuk 4 van de wet en de voorgestelde nieuwe
artikel 11.10a passen in de opdracht (zie artikel 10, eerste lid, van de
Kaderrichtlijn) aan de lidstaten om ervoor te zorgen dat voor alle
openbare elektronische communicatiediensten adequate nummers en
nummerreeksen worden aangeboden, alsmede om ervoor te zorgen dat
er objectieve, transparante en niet-discriminerende procedures zijn voor
de verlening van gebruiksrecht voor de nationale nummervoorraden.
De verplichting in de artikelen 5.8 (voor zover in dit wetsvoorstel
wijzigingen worden voorgesteld) en 5.9 voor aanbieders van openbare
elektronische communicatienetwerken om kabels die in de grond van een
ander zijn gelegd voor eigen rekening te verleggen, o.a. wanneer dat
nodig is ter uitvoering van bepaalde infrastructurele werken van
algemeen belang, is in overeenstemming met m.n. de artikelen 11 en 12
van de Kaderrichtlijn. In artikel 11, eerste lid, is o.m. bepaald dat de
lidstaten een eenvoudige, efficiënte, transparante en openbare procedure
zonder discriminatie moeten waarborgen voor het verlenen van rechten
om faciliteiten te installeren op, over of onder openbaar of particulier
eigendom, aan (o.a.) een aanbieder van openbare communicatienetwerken. Aan deze eisen wordt tegemoet gekomen in de voorgestelde
wijziging van artikel 5.8 en het nieuwe artikel 5.9. Het nieuw artikel 5.9
past voorts in artikel 12, tweede lid, van de Kaderrichtlijn waarin is
bepaald dat de lidstaten maatregelen kunnen treffen om de coördinatie
van publieke werken te vergemakkelijken in het geval aanbieders van
elektronische communicatienetwerken krachtens de nationale wetgeving
(o.a.) het recht hebben om faciliteiten te installeren op, over of onder
openbaar of particulier eigendom. Tenslotte laten de richtlijnen toe dat de
geschilbeslechting van artikel 5.8, zevende en achtste lid, vervalt. De
verplichting van artikel 20 van de Kaderrichtlijn om te voorzien in
geschilbeslechting heeft immers geen betrekking op de materie die in
hoofdstuk 5 van de wet is geregeld.
De voorgestelde wijziging in artikel 7.1a betreft de verplichting om
abonnees te compenseren bij storing. Omdat deze maatregel onder meer
op consumenten is gericht, is het kader van de Richtlijn consumentenrechten8 relevant. Deze richtlijn bevat namelijk algemene regels voor
consumentenbescherming en gaat daarbij uit van maximumharmonisatie.
Dit houdt in dat lidstaten niet verder mogen gaan dan de richtlijn vereist.
Voor aangelegenheden waarop de Richtlijn consumentenrechten geen
betrekking heeft, kunnen de lidstaten evenwel aanvullende regels stellen.
Hiervan is in casu sprake.

8

Richtlijn 2011/83/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011 betreffende
consumentenrechten, tot wijziging van Richtlijn 93/13/EEG van de Raad en van Richtlijn
1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 85/577/EEG
en van Richtlijn 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad, PbEU 2011, L 304.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

16

De wijziging van artikel 7.2a ziet op zakelijke gebruikers. De Richtlijn
consumentenrechten heeft daarop geen betrekking. Deze maatregel sluit
aan bij het bepaalde in artikel 30, zesde lid, van de Universeledienstrichtlijn waarin is bepaald dat de lidstaten «Onverminderd de
mogelijkheid van een minimumcontractduur» erop moeten toezien «dat
de voorwaarden en procedures voor contractbeëindiging de verandering
van dienstenaanbieder niet ontmoedigen». Zoals nader uiteen is gezet in
paragraaf 2.2 is de wijziging van artikel 7.2a noodzakelijk omdat de
huidige gehanteerde contractvoorwaarden het de kleinzakelijke gebruiker
erg lastig maakt om van aanbieder te wisselen.
De wijziging betreffende artikel 7.6a, eerste lid, betekent dat de levering
van een internettoegangsdienst kan worden opgeschort of beëindigd voor
zover dat nodig is o.a. ter bescherming van de veiligheid van het netwerk
of het randapparaat van de eindgebruiker. De voorzieningen in de
voorgestelde leden g en h, en het nieuwe vierde lid is in lijn met
artikel 13bis van de Kaderrichtlijn die lidstaten opdraagt ervoor te zorgen
dat ondernemingen die openbare communicatienetwerken of openbaar
beschikbare elektronische communicatiediensten aanbieden passende
technische en organisatorische maatregelen nemen om de risico’s voor de
veiligheid van hun netwerken of diensten goed te beheersen. De
voorziening in het voorgestelde (nieuwe) tweede lid van artikel 7.6a, dient
ter voorkoming van een billshock bij de eindgebruiker en moet aldus
gezien worden als een maatregel om ervoor te zorgen dat voor de
consument helder is onder welke omstandigheden en op welk moment
een aanbieder over kan gaan tot het beperken van de toegang tot of het
gebruiken van diensten en toepassingen. Dit past aldus in artikel 20,
eerste lid, van de Universeledienstrichtlijn. Voorts is deze bepaling in
overeenstemming met artikel 4 van de Richtlijn consumentenrechten, nu
de aanbieder niet wordt verplicht om de consument deze voorziening te
bieden.
Artikel 11a.3 bevat verplichtingen voor aanbieders van antenneopstelpunten voor omroepnetwerken en voor de aanbieders van deze
opstelpunten en van openbare elektronische communicatienetwerken en
-diensten gezamenlijk. De telecommunicatierichtlijnen bevatten alleen
regels voor aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten en niet voor aanbieders van antenne-opstelpunten.
De lidstaten hebben aldus ruimte om voor regels op te stellen voor
aanbieders van antenne-opstelpunten. Voor zover met artikel 11a.3
verplichtingen worden opgelegd aan aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten hebben de lidstaten gelet op
de artikelen 8, vierde lid, onderdeel f, en artikel 13bis, eerste en tweede
lid, van de Kaderrichtlijn de ruimte om maatregelen als deze voor te
schrijven wanneer de omstandigheden daartoe aanleiding geven. Deze
artikelen dragen de lidstaten op ervoor te zorgen dat de integriteit en
veiligheid van openbare communicatienetwerken wordt gewaarborgd, dit
met het oog op de continuïteit van de diensten die via deze netwerken
worden geleverd. Daarbij wordt de lidstaten de ruimte gelaten om naast
maatregelen die specifiek gericht zijn op de aanbieders van openbare
communicatienetwerken zelf (zie artikel 13bis, eerste en tweede lid, van de
Kaderrichtlijn), ook maatregelen op te leggen aan anderen wanneer dat
nodig is om de beoogde doelstellingen (de integriteit en veiligheid van de
netwerken) te waarborgen (zie artikel 8, vierde lid, onderdeel f, van de
Kaderrichtlijn). Zoals uiteengezet in paragraaf 2.3 van deze toelichting is
gebleken dat het voor de continuïteit van omroepetherdistributie (en aldus
van programmadiensten) van belang is dat ook de aanbieders van de
bedoelde antenne-opstelpunten en de aanbieders van omroepzendernetwerken individueel en gezamenlijk de nodige maatregelen nemen.
Het voorstel om in artikel 11.10a, te regelen dat faciliteiten waarmee
nummers worden doorgegeven niet gebruikt mogen worden om onjuiste
informatie over de herkomst van oproepen aan de gebruiker te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

17

verstrekken past in de doelstelling van artikel 8, tweede lid, onderdeel d,
en het vierde lid, onderdeel c, van de Kaderrichtlijn. Op grond van deze
bepalingen moeten de lidstaten maatregelen nemen die het efficiënt
gebruik en beheer van de nummervoorraad bevorderen, alsmede
bijdragen aan het waarborgen van een hoog niveau van bescherming van
persoonsgegevens en de persoonlijke levenssfeer. Voorts is dit artikel in
overeenstemming met artikel 6 van de Machtigingsrichtlijn.
Met de voorgestelde wijzigingen in artikel 12.1 wordt nog steeds voldaan
aan de eisen die in artikel 34 van de Universeledienstrichtlijn worden
gesteld omtrent buitengerechtelijke geschilbeslechting tussen consumenten en aanbieders.
De wijzigingsvoorstellen ten aanzien van Hoofdstuk 15 betreffen slechts
technische aanpassingen zonder dat de strekking van de betrokken
bepalingen wijzigen.
Voorts zijn alle maatregelen in dit wetsvoorstel in overeenstemming met
artikel 6 van de Machtigingsrichtlijn en de bijlagen A en B van de
Machtigingsrichtlijn. Het is ingevolge deze bijlagen immers mogelijk om
verplichtingen op te leggen aan aanbieders van elektronische communicatiediensten – en netwerken wanneer dat nodig is uit hoofde van onder
meer consumentenbescherming, de bescherming van persoonsgegevens
en de persoonlijke levenssfeer, ter voorkoming van schadelijke interferentie, ter bevordering en waarborging van daadwerkelijk en efficiënt
spectrumgebruik, en ter waarborging van de veiligheid en integriteit van
netwerken en diensten.
Voor de in dit wetsvoorstel voorgestelde maatregelen wordt aldus
geconcludeerd dat ze in overeenstemming zijn met voornoemde
richtlijnen.
Op grond van artikel 28, derde lid, van de Kaderrichtlijn zal van de tekst
van dit wetsvoorstel te zijner tijd mededeling gedaan worden aan de
Europese Commissie.
4.2. Dienstenrichtlijn en Vrij verkeer van diensten
Vier van de maatregelen in dit wetsvoorstel betreffen eisen aan dienstverrichters in de zin van de Dienstenrichtlijn9. Voor deze maatregelen is
onderzocht of ze vallen onder de uitzondering voor aangelegenheden die
vallen onder de richtlijnen voor telecommunicatie (zie artikel 2, eerste lid,
onderdeel c). Deze uitzondering op de notificatieplicht van de Dienstenrichtlijn ziet blijkens overweging 20 van deze richtlijn niet alleen op zaken
die specifiek in die richtlijnen geregeld worden, maar tevens op die zaken
waarvoor de lidstaten in die richtlijnen expliciet «de mogelijkheid wordt
gelaten bepaalde maatregelen op nationaal niveau te nemen».
De verplichting in de artikelen 5.8 en 5.9 voor aanbieders van openbare
elektronische communicatienetwerken om kabels die in de grond van een
ander zijn gelegd voor eigen rekening te verleggen, o.a. wanneer dat
nodig is ter uitvoering van infrastructurele werken van algemeen belang,
valt volledig onder deze uitzondering. De artikelen 11 en 12 van de
Kaderrichtlijn laten de lidstaten immers expliciet ruimte om maatregelen
te treffen om de coördinatie van publieke werken te vergemakkelijken in
het geval aanbieders van elektronische communicatienetwerken krachtens
de nationale wetgeving (o.a.) het recht hebben om faciliteiten te installeren op, over of onder openbaar of particulier eigendom.

9

Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2006 betreffende diensten op de interne markt, PbEG 2006, L 376.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

18

De voorgestelde verplichting om compensatie aan abonnees te geven in
het geval van storingen en het wegnemen van de overstapdrempel
(artikelen 7.1a en 7.2a) hebben betrekking op contractuele verplichtingen
waarover op grond van artikel 20, eerste lid, onderdelen e en f, van de
Universele dienstrichtlijn regels kunnen worden gesteld.
Daarmee vallen deze twee maatregelen onder de uitzondering die is
genoemd in artikel 2, eerste lid, onder c, van de Dienstenrichtlijn.
De voorgestelde maatregelen in artikel 11a.3 betreffende de veiligheid van
antenne-opstelpunten voor omroepetherdistributie valt eveneens onder
de uitzondering van artikel 2, eerste lid, onderdeel c, van de Dienstenrichtlijn aangezien de artikelen 8, vierde lid, onderdeel f, en 13bis, eerste
en tweede lid, van de Kaderrichtlijn de lidstaten specifiek opdragen om
ervoor te zorgen dat de integriteit en veiligheid van openbare communicatienetwerken wordt gewaarborgd, en daarmee de continuïteit van de
diensten die via deze netwerken worden geleverd. Daarmee wordt
expliciet de mogelijkheid aan de lidstaten gelaten om bepaalde maatregelen op nationaal niveau te nemen, zoals de verplichting voor aanbieders
van antenne-opstelpunten om een continuïteitsplan op te stellen of om
veiligheidsonderzoek te laten verrichten.
Gelet op bovenstaande moet getoetst worden of deze vier maatregelen in
overeenstemming zijn met het vrij verkeer van diensten. Dit wetsvoorstel
bevat geen vestigingseisen. Eisen aan dienstverrichters mogen uitsluitend
gesteld worden indien ze non-discriminatoir, noodzakelijk (om een
dwingende reden van algemeen belang), en evenredig (proportioneel en
geschikt) zijn10. De voorgestelde maatregelen voldoen aan deze eisen. Alle
bovenvermelde maatregelen zijn non-discriminatoir doordat ze geen
direct of indirect onderscheid maken naar nationaliteit (of voor vennootschappen, de plaats van hun statutaire zetel). Zoals hierboven en in de
specifieke toelichting per maatregel is uiteengezet, is ieder van deze
maatregelen voorts noodzakelijk uit een oogpunt van algemeen belang,
zoals de bescherming van consumenten, de waarborging van de
veiligheid van netwerken, etc. Voorts blijkt uit die toelichting per
maatregel dat iedere maatregel geschikt is voor zijn doel en niet verder
gaat dan nodig is om dat doel te bereiken. Aldus zijn alle maatregelen in
overeenstemming met het vrij verkeer van diensten.
4.3. Technische voorschriften
In dit wetsvoorstel worden geen eisen gesteld aan producten, noch aan de
verhandeling of het gebruik van producten, zoals bedoeld in de Notificatierichtlijn11. In het bijzonder is daarvan geen sprake bij de volgende
artikelen:
In artikel 11a.3 omtrent de veiligheid van opstelpunten is niet gekozen
voor een reeks van materiële verplichtingen (zoals veiligheidseisen aan
het antenne-opstelpunt of de bijbehorende bekabeling), maar wordt
volstaan met een meer globale benadering, in het bijzonder de
verplichting om een continuïteitsplan op te stellen teneinde de veiligheid
in en op het opstelpunt te bevorderen.
Artikel 11.10a (het verbod om faciliteiten waarmee nummers worden
doorgegeven te gebruiken om onjuiste informatie over de herkomst van
10

Zie de artikelen 56 en 62 van het Werkingsverdrag, alsmede jurisprudentie van het Hof van
Justitie van de Europese Unie inzake o.a. C-55/94, d.d.30 november 1995 (Gebhard, Jurisprudentie 1995, bladzijde I-04165).
11
Richtlijn 98/48/EG van het Europees Parlement en de Raad van 20 juli 1998 tot wijziging van
richtlijn 98/34/EG betreffende een informatieprocedure op het gebied van normen en
technische voorschriften, PbEG 1998, L 217.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

19

oproepen aan de gebruiker te verstrekken) bevat slechts een algemene eis
die van toepassing is op om het even welke technische faciliteit (een
product) er wordt gebruikt.
Van een technisch voorschrift is aldus geen sprake.
5. Bedrijfseffecten
De inwerkingtreding van de in dit wetsvoorstel opgenomen maatregelen
zal naar verwachting op onderdelen leiden tot bedrijfseffecten. Aangezien
dit wetsvoorstel diverse en uiteenlopende wijzigingen van de Telecommunicatiewet bevat, zijn ook de bedrijfseffecten per onderdeel van het
wetsvoorstel zeer divers. Voor zover er sprake is van bedrijfseffecten bij
een bepaald onderdeel, worden deze hierna per onderdeel beschreven.
Tijdelijke/voorlopige toekenning van frequentieruimte voor publieke taken
Door de voorgestelde toevoeging van de artikelen 3.5a en 3.5b kan er
sprake zijn van bedrijfseffecten voor de betrokken frequentiegebruikers,
indien hun rechten gedurende de voorlopige toewijzing tijdelijk worden
beperkt of opgeschort. Omdat het hier gaat om kortdurend en spoedeisend gebruik dat in het gehele spectrum kan plaatsvinden, is op
voorhand niet in te schatten welke gebruikers deze effecten mogelijk
zullen ondervinden en wat de kosten daarvan kunnen zijn. De mogelijke
bedrijfseffecten zullen echter niet substantieel zijn.
Diverse wijzigingen in Hoofdstuk 3, Frequenties
Bij de voorgestelde wijzigingen van de artikelen 3.4, 3.6, 3.7 en 3.17 is er
sprake van positieve bedrijfseffecten. Door de wijziging van artikel 3.4
wordt het voor bedrijven inzichtelijker of er frequentieruimte beschikbaar
is. Door de wijziging van de artikelen 3.6 en 3.7 kan er door samenwerking
van de betrokken publieke omroepen worden bespaard op beheer en
exploitatie van de omroepnetwerken.
Wat betreft artikel 3.17 kan er voor een beperkt aantal vergunninghouders
sprake zijn van positieve bedrijfseffecten omdat verlenging eenvoudiger
en goedkoper is dan het opnieuw aanvragen van een vergunning. De
effecten zijn in alle gevallen niet substantieel.
Transitievergunning
Deze regeling heeft beperkte effecten op de regeldruk doordat de
betrokken partijen verplicht worden om een transitieovereenkomst af te
sluiten. Na een verdeling moeten de oude vergunninghouders hun
frequenties overdragen aan de nieuwe vergunninghouders. Om die
overdracht snel en zorgvuldig te laten verlopen en de continuïteit van hun
dienstverlening te waarborgen moeten de betrokken partijen een
transitieovereenkomst afsluiten. In die overeenkomst wordt de gang van
zaken bij de overdracht van de frequenties vastgelegd. Het aantal partijen
dat bij zo’n overeenkomst is betrokken, is beperkt. In de regel gaat het om
3 tot 5 partijen. Het opstellen van een transitieovereenkomst kost per
partij ongeveer 3 dagen voor 2 werknemers. De kosten per werknemer per
dag bedragen ongeveer € 400. De totale nalevingskosten komen dan neer
op € 7.200 tot € 12.000 per transitie per band. Er zijn nu zes verschillende
banden. Deze banden worden een maal in de 15 jaar herverdeeld
waardoor een transitie nodig is.
De transitievergunning versterkt de naleving van deze overeenkomst,
doordat het gebruiksrecht van frequenties in de transitievergunning wordt
ingeperkt tot gebruik overeenkomstig de transitieovereenkomst. Een
transitievergunning leidt daarmee als zodanig niet tot extra administratieve lasten of nalevingskosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

20

Door invoering van de transitieovereenkomst wordt beter gegarandeerd
dat de transitie snel en zorgvuldig plaats kan vinden. Indien partijen zelf
de gemaakte afspraken niet nakomen kan AT ingrijpen omdat het gebruik
van frequenties in afwijking van de gemaakte afspraken niet is toegestaan.
Dat voorkomt mogelijke problemen op het gebied van de continuïteit van
de dienstverlening, wat positief is voor de betrokken bedrijven en hun
klanten.
Voor de transitievergunning worden geen (gebruiks)kosten in rekening
gebracht. Het gebruik van frequenties wordt bepaald door de transitieovereenkomst die partijen in principe zelf opstellen.
De marktstructuur wordt door de invoering van de transitievergunning
niet gewijzigd. Het gaat er slechts om dat wijzigingen in het frequentiebezit van marktpartijen door een herverdeling, waardoor hun marktpositie
kan veranderen, ook snel en zorgvuldig kunnen worden doorgevoerd.
Netwerkinterne nummers
De wijzigingen van artikel 1.1, artikel 4.1, artikel 4.2 en artikel 4.10 die
verband houden met de inbedding van het gebruik van netwerkinterne
nummers in de wet leiden tot bepaalde bedrijfseffecten. Deze effecten
gelden voor alle aanbieders van openbare en niet-openbare elektronische
communicatienetwerken.
De wijzigingen hebben geen gevolgen voor de administratieve lasten of
de inhoudelijke nalevingskosten. Wel zijn er in twee opzichten positieve
bedrijfseffecten. Ten eerste worden de gebruiksmogelijkheden van
nummers voor de desbetreffende bedrijven vergroot waardoor deze
bedrijven meer rechtszekerheid hebben indien zij die gebruiksmogelijkheden toepassen. Ten tweede vervalt in bepaalde gevallen de eis dat
nummers door de ACM moeten worden toegekend. De mogelijkheid om
nummers netwerkintern te kunnen gebruiken zonder toekenning vermijdt
in die gevallen de toepassing van eenmalige en jaarlijkse registratietarieven voor de toekenning van nummers en verlaagt dus de rechtstreekse
afdrachten aan de overheid. De omvang van dit effect wordt bepaald door
de desbetreffende aantallen in gebruik genomen en in de toekomst in
gebruik te nemen nummers. Op basis van de desbetreffende momenteel
uitgegeven nummers is dat effect nog beperkt.
Gedoogplicht bij graafwerkzaamheden
De voorgestelde wijzigingen t.a.v. de artikelen 5.8 en 5.9 hebben geen
effect op de regeldruk. Er is geen sprake van gewijzigde administratieve
lasten of toezichtslasten.
Ten aanzien van de inhoudelijke nalevingskosten wordt het volgende
opgemerkt. Wat betreft de aanpassing van artikel 5.8 (het verduidelijken
van het begrip «rechthebbende») was het uitgangspunt van de wetgever
altijd al dat de aanbieder de kosten van verplaatsing zou moeten dragen,
ook in de situatie waarin de rechthebbende aan iemand een van het
eigendomsrecht afgeleid recht (zoals een gebruiksrecht) op de grond had
verstrekt. In die zin veranderen de inhoudelijke nalevingskosten voor de
aanbieders niet. Het nieuwe artikel 5.9 voorziet in een aanvulling op de
verplaatsingsregeling voor werken van algemeen belang waarbij de
kosten van verplaatsen voor rekening komen van de aanbieders, maar
waarbij de aanbieder meer tijd gegund wordt om zijn te nemen maatregelen goed in te plannen. Als gevolg van het wetsvoorstel verandert er
dus niets in de draagplicht van de kosten van verplaatsing, maar wordt
het tijdsaspect wel wettelijk verankerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

21

Compensatie bij storingen
Wat betreft het voorgestelde artikel 7.1a over compensatie bij storingen, is
er sprake van regeldrukeffecten.
De voorgestelde artikelen bevatten geen informatieverplichtingen aan de
overheid.
Er kunnen wel toezichtslasten ontstaan. De ACM ziet toe op de naleving
van de regels en zal dus onder meer nagaan of de voorgeschreven
minimale eisen die worden gesteld aan de compensatie worden
nageleefd. Dit zal een relatief lichte toezichtsinspanning zijn. Daarnaast
kan de ACM optreden naar aanleiding van klachten als er bijvoorbeeld te
weinig of geen compensatie wordt verstrekt, terwijl de eindgebruiker daar
wel recht op heeft.
Er is verder sprake van inhoudelijke nalevingskosten. Naast het aanpassen
van de algemene voorwaarden zullen de betrokken aanbieders een
elektronische aanvraagmogelijkheid moeten ontwikkelen. Voor de
daadwerkelijke toekenning van compensatie en uitbetaling zullen de
interne systemen moeten worden aangepast. Voor de administratieve
handelingen en de aanpassingen in de systemen en de algemene
voorwaarden is per aanbieder ongeveer € 50.000 tot € 100.000 gemoeid.
Dit zijn eenmalige nalevingskosten.
Daarnaast zijn er structurele inhoudelijke nalevingskosten in geval zich
daadwerkelijk een storing van meer dan 12 uur voordoet. Een kortere
storingsduur zou leiden tot het compenseren van relatief kleine bedragen
en hoge inhoudelijke nalevingskosten in verband met de administratieve
afhandeling van de compensatie. Bij de inhoudelijke nalevingskosten gaat
het om het daadwerkelijk uitkeren van de compensatiebedragen.
Deze kosten zijn onder meer afhankelijk van de volgende factoren: hoe
vaak doet zich een storing voor, de duur van de storing en het aantal
getroffen klanten.
Omdat nadere gegevens over deze factoren ontbreken, en aanbieders niet
verplicht zijn deze te verstrekken, is de inschatting van de nalevingskosten
gebaseerd op een aantal aannames, op grond van openbare gegevens12
die bij ondergetekende en AT bekend zijn op grond van de meldplicht van
storingen op grond van Hoofdstuk 11A van de wet en het Besluit
continuïteit openbare elektronische communicatienetwerken.
Hierbij moet worden opgemerkt dat deze meldplicht slechts geldt voor
netwerkonderbrekingen die in belangrijke mate de continuïteit verstoren,
en dat niet van alle incidenten bekend is hoeveel klanten getroffen waren
door deze storingen. Daarbij kunnen het aantal getroffenen en derhalve de
kosten per incident variëren. Evenmin beschikt ondergetekende over
gegevens over kleinere, lokale storingen, die niet meldingsplichtig zijn.
Over het algemeen zullen bij lokale storingen aanzienlijk minder klanten
getroffen zijn dan bij de regionale of landelijke storingen en zal het bij
dergelijke storingen uit keren compensatiebedrag ook dienovereenkomstig lager zijn. Om enigszins recht te doen aan de nalevingskosten ten
gevolge van de kleine storingen is bij berekening van de nalevingskosten
op basis van de meldingsplichtige storingen uitgegaan van een relatief
hoog gemiddeld aantal getroffen klanten per storing.
Op basis van het bovenstaande kan het volgende worden opgemerkt over
de inhoudelijke nalevingskosten. In de jaren 2013 en 2014 hebben zich 17
respectievelijk 11 storingen, dus gemiddeld over die twee jaren 14
storingen voorgedaan die langer duurden dan 12 uur.
Naar verwachting komt het gemiddeld aantal getroffen klanten op
ongeveer 100.000 en dus op € 200.000 per storing. Er wordt uitgegaan
van een gemiddelde compensatie van € 2 per klant. De compensatie kan

12

http://www.agentschaptelecom.nl/algemeen/frequentiemanagement/staat-van-de-ether.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

22

op twee manieren worden verstrekt, namelijk op aanvraag van de klant of
automatische toekenning. De keuze is aan de aanbieder.
Indien de compensatie automatisch wordt verstrekt dan worden de
inhoudelijke nalevingskosten op ongeveer € 2,8 miljoen geschat (100.000
klanten x € 2 x 14 storingen).
Bij een compensatie op aanvraag van de klant bedragen de kosten van
compensatieverstrekking, ervan uitgaande dat 20% van de klanten een
beroep zullen doen op de compensatie, ongeveer € 560.000 (0,2 x € 2,8
miljoen). De kosten voor de administratieve afhandeling is afhankelijk van
de tijd die hiermee is gemoeid en het uurtarief. Hierbij worden niet in
beschouwing genomen de kosten die gepaard gaan met eventueel
mondeling contact naar aanleiding van de aanvraag. Ervan uitgaande dat
het verwerken van de compensatie door een professioneel administratief
medewerker tegen een uurtarief van € 28 afgehandeld kan worden en dat
de verwerking 5 minuten in beslag neemt, worden de kosten hiervan
geschat op € 700.000 (20.000 klanten x 0,083 uur x uurtarief van € 28 x 14
storingen). Hiermee komen de inhoudelijke nalevingskosten bij compensatie op aanvraag op ongeveer € 1,26 miljoen. Op basis van het
voorgaande is de verwachting dat de meeste aanbieders zullen kiezen
voor de compensatie op aanvraag. Bij de saldering van de totale
nalevingskosten aan het einde van deze paragraaf is dan ook uitgegaan
van deze keuze.
In de uitvoeringspraktijk zal blijken of en in hoeverre deze aannames juist
zijn. Ondergetekende is dan ook bereid na een aantal jaren deze gegevens
met de betrokken aanbieders te evalueren en de compensatieregeling
daarop zo nodig aan te passen.
Wegnemen overstapdrempels kleinzakelijke abonnees
De voorgestelde wijziging van artikel 7.2a heeft beperkte bedrijfseffecten.
De verplichte kosteloze maandelijkse opzegbaarheid na stilzwijgende
verlenging van een zakelijk contract heeft gevolgen voor aanbieders van
elektronische communicatiediensten op de zakelijke markt. Het betreft
ongeveer 15 aanbieders van elektronische communicatiediensten. Het
voorgestelde artikel zal voor deze aanbieders in de praktijk betekenen dat
zij hun algemene voorwaarden zullen moeten aanpassen. Hier gaan
eenmalige bedrijfseffecten (nalevingskosten) mee gepaard. Gelet op het
feit dat het invoeren van een compensatieregeling voor storingen in het
onderhavige wetsvoorstel al een eenmalige aanpassing van de algemene
voorwaarden vergt, worden slechts beperkte extra nalevingskosten ten
opzichte van de compensatieverplichting voorzien van ten hoogste
€ 10.000 per aanbieder. Een structureel effect voor aanbieders van
elektronische communicatiediensten op de zakelijke markt is dat er een
gelijk speelveld ontstaat ten aanzien van de contractuele voorwaarden
rond stilzwijgende verlenging. Daarnaast heeft deze wijziging positieve
structurele bedrijfseffecten voor zakelijke abonnees. Zij kunnen gemakkelijker wisselen van aanbieder en daarmee profiteren van een scherpere
prijs-kwaliteitverhouding van de elektronische communicatiediensten die
zij afnemen.
Beëindiging overeenkomst internettoegang
De voorgestelde wijziging van artikel 7.6a verruimt de mogelijkheden voor
een aanbieder van de internettoegang om de toegang eenzijdig op te
schorten of te beëindigen. Deze maatregel heeft geen invloed op de
regeldruk. Er is geen sprake van nieuwe administratieve lasten of
inhoudelijke nalevingskosten. Evenmin zijn er overige bedrijfs- of
markteffecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

23

Gedrukte of elektronische telefoongids
Met de wijziging van artikel 9.1, eerste lid, onderdeel d, wordt de
grondslag gewijzigd voor het opleggen van een universeledienstverplichting betreffende een telefoongids voor eindgebruikers. Een wijziging
van een grondslag heeft geen invloed op de regeldruk omdat daardoor
nog geen nieuwe verplichtingen ontstaan.
Nummerdoorgifte
Er is sprake van bedrijfseffecten bij de voorgestelde wijziging van
artikel 11.10a voor aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten en voor gebruikers van het systeem voor
nummerdoorgifte.
De voorgestelde wijziging heeft geen merkbare gevolgen voor de
administratieve lasten en inhoudelijke nalevingskosten. De bedrijfsvoering
van het merendeel van de aanbieders van openbare elektronische
communicatienetwerken en -diensten voldoet in de praktijk al of kan
eenvoudig voldoen aan de voorgestelde verplichting. Als gevolg daarvan
wordt verwacht dat er geen zwaar (structureel) toezicht door de ACM met
een daaruit voortvloeiende informatiebehoefte nodig zal zijn voor het
grootste deel van deze sector.
Wat overige bedrijfseffecten betreft, gaat het hier in de eerste plaats om
mogelijke omzetderving bij een beperkt aantal (circa vijf) kleinschalige
telecomaanbieders zonder eigen netwerk wier bedrijfsvoering als gevolg
van de onderhavige verplichting moet worden gestaakt. Dit valt onder de
doelstelling van de voorgestelde verplichting. Er zijn ook positieve
bedrijfseffecten doordat de regeling meer duidelijkheid biedt over de
gebruiksmogelijkheden van het systeem voor nummerdoorgifte. Hierdoor
ontstaat meer rechtszekerheid voor zakelijke gebruikers. Afhankelijk van
de aard en omvang van deze gebruiksmogelijkheden, zijn er in dit kader
ook positieve markteffecten omdat daarmee bepaalde vormen van
dienstverlening efficiënter zouden kunnen worden ingericht en kwalitatief
verbeterd.
Continuïteit omroepetherdistributie
Dit onderdeel van de wet heeft bedrijfseffecten voor de aanbieders van
antenne-opstelpunten voor omroep en voor de aanbieders van omroepzendernetwerken, dit in verband met de invoering van de verplichting
voor de aanbieders van deze opstelpunten per opstelpunt een continuïteitsplan op te stellen en uit te voeren en van de verplichting voor de
aanbieders van deze opstelpunten en de aanbieders van de omroepzendernetwerken per opstelpunt een gezamenlijk continuïteitsplan op te
stellen en uit te voeren. Het betreft op dit moment drie aanbieders van
deze antenne-opstelpunten en twee aanbieders van omroepzendernetwerken. Twee van de drie huidige aanbieders van antenne-opstelpunten
behoren tot het MKB, de derde is een grootzakelijke onderneming. Dit
onderdeel van de wet heeft geen effecten voor burgers.
Wat regeldrukeffecten betreft kan dit onderdeel van de wet in de eerste
plaats beperkte administratieve lasten met zich mee brengen. Deze
kunnen voortvloeien uit in het kader van het toezicht op de naleving
gedane verzoeken om informatie te verschaffen, zoals het verstrekken van
het individuele of het gezamenlijke continuïteitsplan.
De aanbieders van de opstelpunten en van de omroepzendernetwerken
kunnen verder te maken krijgen met toezichtslasten, bijvoorbeeld voor het
verlenen van toegang tot een opstelpunt met het oog op een inspectie
door de toezichthouder. Deze extra toezichtslasten kunnen betrekking
hebben op het individuele continuïteitsplan en op het gezamenlijke
continuïteitsplan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

24

Verder kunnen zich inhoudelijke nalevingskosten voor de aanbieders van
opstelpunten voordoen. Deze aanbieder kan zo nodig verplicht worden
om op eigen kosten een veiligheidscontrole te laten uitvoeren door een
onafhankelijke deskundige en om bepaalde veiligheidsmaatregelen – op
eigen kosten – te nemen. De verantwoordelijkheid voor veiligheid en
continuïteit ligt echter primair bij de aanbieders zelf. Daarom zal naar
verwachting slechts sporadisch gebruik worden gemaakt van de
genoemde bevoegdheden.
Verder vloeien er voor de aanbieders van de opstelpunten en van de
omroepzendernetwerken inhoudelijke nalevingskosten voort uit de
verplichting om een gezamenlijk continuïteitsplan op te stellen en uit te
voeren. Omdat de betreffende aanbieders nu al op eigen initiatief
veiligheidsmaatregelen hebben genomen en hierover onderlinge
afspraken hebben gemaakt in het kader van het eerder genoemde
Convenant Veiligheid Omroepzendmasten, is de verwachting dat deze
nalevingskosten beperkt zullen zijn en daarom niet significant. Voor zover
sprake is van (additionele) kosten betreft het zowel eenmalige als
structurele nalevingskosten: de maatregelen moeten worden geïmplementeerd, uitgevoerd en vervolgens onderhouden. Zo zal een individueel
respectievelijk een gezamenlijk continuïteitsplan moeten worden
gewijzigd als de maatregelen na verloop van tijd niet meer als «passend»
zijn te beschouwen, bijvoorbeeld door voortschrijdende techniek of
inzichten respectievelijk bij vertrek of toetreding van aanbieders op een
opstelpunt.
Indien geen rekening wordt gehouden met het feit dat het hier gaat om
maatregelen die in belangrijke mate reeds op eigen initiatief, in het belang
van de eigen onderneming, zijn genomen kan men de volgende
maximumraming maken. Uitgaande van inschattingen van betrokken
aanbieders, bedragen de eenmalige investeringskosten in totaal ca.
€ 892.000 en de jaarlijkse kosten ca. € 147.000. Deze kosten betreffen
hoofdzakelijk maatregelen (en inspectie en onderhoud daarvan) ter
beveiliging van de toegang, branddetectie en brandbestrijding.
Bij deze inschatting kan worden aangetekend dat deze met name
gebaseerd is op de maatregelen die worden genomen op het antenneopstelpunt in IJsselstein. Dit opstelpunt kan echter niet als maatgevend
worden beschouwd, vanwege het grote aantal betrokken partijen, de
grote hoeveelheid, diversiteit en complexiteit van de op het opstelpunt
aanwezige antenne-systemen en de grote hoogte en omvang van het
opstelpunt. De nalevingskosten voor andere opstelpunten zullen naar
verwachting dan ook lager uitvallen dan voor het opstelpunt in IJsselstein.
Zoals eerder gezegd hebben alle aanbieders nu reeds veiligheidsmaatregelen getroffen. Bovendien kunnen de inhoudelijke nalevingskosten voor
deze partijen grotendeels worden beschouwd als «business as usual
costs». De aanbieders hebben immers zelf ook belang bij continuïteit van
hun dienstverlening en nemen dan ook in het belang van hun eigen
businesscase maatregelen in dit verband.
Het voorgaande betekent dat de inhoudelijke nalevingskosten in de
praktijk veel lager zullen uitvallen dan de hiervoor gegeven maximumraming.
Geschillencommissie
Het voorstel om het tweede lid van artikel 12.1 te schrappen, leidt, in
samenhang met het vervallen van de bij algemene maatregel van bestuur
vastgestelde aanwijzing van categorieën nummers waarvan de gebruikers
zich bij een geschillencommissie moeten aansluiten, tot een structurele
afname van de regeldruk voor de betrokken bedrijven (14.000 nummergebruikers) met € 102.000. Voor de berekening van de effecten op de
regeldruk door het vervallen van de aansluitverplichting voor informatiedienstaanbieders bij een geschillencommissie zijn twee zaken relevant.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

25

Dat zijn enerzijds de omvang van deze effecten zoals toegelicht en
geraamd bij de invoering van de aansluitverplichting en anderzijds de
werkelijk gerealiseerde effecten. Een belangrijke reden hiervoor is dat de
verplichting niet door alle relevante partijen is nageleefd. Voor de omvang
van deze effecten zoals toegelicht en geraamd bij de invoering van de
aansluitverplichting wordt verwezen naar de in de Memorie van
Toelichting van het betreffende wetsvoorstel toegelichte administratieve
lasten en inhoudelijke nalevingskosten (Kamerstukken II 2006/07, 30 537,
nr. 3, p. 20, e.v.). Bij deze ramingen ging het om lasten voor de betreffende
categorieën nummergebruikers met het oog op de aansluitingsprocedure
(initieel € 200.000 en structureel € 60.000 voor de ingebruikneming van
nummers door aansluitplichtigen), de operationele kosten van de
betreffende geschillencommissie (structureel € 300.000) en om lasten
voor nummergebruikers bij het optreden als wederpartij bij geschilbeslechting (structureel € 250.000).
Met het oog op de daadwerkelijk ontstane lasten dalen deze lasten als
gevolg van het vervallen van de verplichte aansluitprocedure met
€ 42.000 (er is sprake van gemiddeld ca. 560 bedrijven die jaarlijks € 75
registratiekosten betalen). De initiële registratiekosten kunnen niet worden
afgeboekt omdat die eenmalig waren en bovendien grotendeels niet zijn
gerealiseerd. In de Memorie van Toelichting uit 2006/2007 werden de
registratiekosten aangemerkt als administratieve lasten. Door een
veranderde definitie vallen deze kosten inmiddels in de categorie
«inhoudelijke nalevingskosten». De inhoudelijke nalevingskosten dalen als
gevolg van het vervallen van de registratiekosten structureel met
€ 42.000.
Daarnaast vervallen de operationele kosten van de geschillencommissies.
Deze waren begroot op € 300.000. Deze kosten zijn echter maar deels
(voor 20%) gedragen door de betrokken ondernemers; 80% van de
operationele kosten is door subsidie gedekt. De lastenvermindering voor
de betrokken bedrijven is derhalve € 60.000 per jaar. Dit is een vermindering van de structurele inhoudelijke nalevingskosten.
De destijds geraamde lasten voor nummergebruikers bij het optreden als
wederpartij bij geschilbeslechting (structureel € 250.000) zijn in de praktijk
niet gerealiseerd en kunnen dus nu niet in mindering worden gebracht.
Totaal regeldrukeffect
Zoals in het voorgaande is toegelicht, is het niet mogelijk per onderdeel
van dit wetsvoorstel een exacte, integrale becijfering te geven van alle
bedrijfseffecten. Daarom is volstaan met een saldering van de effecten bij
die onderdelen voor zover die kunnen worden becijferd. Daarbij wordt
aangetekend dat hierbij wat betreft de negatieve effecten steeds is
uitgegaan van het maximum van de te verwachten effecten.
De negatieve effecten betreffen in alle gevallen inhoudelijke nalevingskosten. Op basis van het voorgaande wordt het totaal van de eenmalige
kosten becijferd op € 1.142.000, en de jaarlijkse kosten op € 1.447.000.
Daar staat een jaarlijkse lastenverlichting van € 102.000 tegenover die
verband houdt met het vervallen van de aansluitverplichting bij een
geschillencommissie.
Dat betekent dat de inhoudelijke netto nalevingskosten uitkomen op
€ 1.142.000 eenmalig en jaarlijks € 1.165.000.
6. Consultatie
Dit wetsvoorstel is geconsulteerd door middel van een internetconsultatie
op Overheid.nl. De consultatie vond plaats van 26 maart tot en met 7 mei
2014; op deze consultatie zijn twintig reacties ontvangen, waarvan tien
openbaar (zie http://www.internetconsultatie.nl/
verzamelwet_telecommunicatiewet). Daarnaast heeft een internetconsul-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

26

tatie op Overheid.nl plaatsgevonden van de voorgestelde wijzigingen in
hoofdstuk 4 van de wet. Deze vond plaats van 30 april tot en met 21 mei
2014 (zie http://www.internetconsultatie.nl/
telecommunicatiewet_netwerkinterne_nummers). Op deze consultatie zijn
geen reacties ontvangen. Verder heeft een internetconsultatie plaatsgevonden van de na het advies van de Afdeling advies van de Raad van
State gewijzigde regeling voor compensatie bij storingen. Deze consultatie vond plaats van 29 juni tot en met 20 juli 2015. Hierop zijn vier
reacties ontvangen, waarvan drie openbaar (zie http://
www.internetconsultatie.nl/compensatie verzamelwet telecommunicatiewet). Daarnaast zijn door de Minister buiten de internetconsultatie nog
enkele niet openbare reacties ontvangen. De opmerkingen die in de
internetconsultaties zijn gemaakt worden hieronder per onderwerp
besproken.
Artikel 3.8a
Een partij merkt op dat de transitievergunning niet de gehele transitieperiode bestrijkt, maar slechts de periode voorafgaand aan het komen tot
een transitieovereenkomst.
Dit is een onjuiste voorstelling van zaken. De transitievergunning is
bedoeld om de gehele transitie te omvatten. Dat wil zeggen de omschakeling van de -op basis van de oude vergunning- tot nu toe gebruikte
frequentieruimte naar de -op basis van de nieuwe, na de transitie
ingaande, vergunning- nieuw verworven frequentieruimte. Het is dus de
bedoeling dat gedurende de looptijd van de transitievergunning zowel de
(eventuele) transitieovereenkomst wordt gesloten als wordt uitgevoerd
(de daadwerkelijke overgang van de oude naar de nieuw frequentieruimte). Uitgangspunt hierbij is wel dat partijen voorafgaande aan de
transitievergunning de gelegenheid hebben gehad om de nodige
aanpassingen te doen aan hun netwerk. Daarvoor is het nodig dat de
uitkomst van de nieuwe verdeling van frequentieruimte ruim van te voren
(afhankelijk van de omstandigheden één tot twee jaar voor het einde van
de lopende vergunning en (daarmee) de ingang van de transitievergunning) bekend is. Bedoelde partij vraagt zich verder af of de inschatting
van de kosten om tot (uitvoering van) een transitieovereenkomst te
komen in memorie van toelichting, die uitgaat van drie werkdagen per
partij, niet worden onderschat. Deze partij wijst daarbij op de ervaringen
met de transitie van de 900 en 1800 vergunningen illustreren dat soms
een veelvoud van dat aantal nodig zijn. Dat laatste is op zich juist.
Bedoelde partij merkt echter ook zelf op dat een toekomstige transitie naar
verwachting eenvoudiger en sneller zal zijn uit te voeren dan voor de 900
en 1800 MHz het geval was omdat er bij de nieuwe verdeling van
bedoelde banden een einde is gekomen aan de verbrokkeling van de
frequentieruimte zoals die bestond onder de oude verdeling. De
inschatting van drie dagen is dan ook om die redenen gebaseerd op de
verwachting dat een toekomstige transitie aanzienlijk korten kan verlopen
dan bij de recente overgang van de oude naar de nieuw 900 en 1800 MHZ
vergunningen.
De andere partij merkt op dat het tweede lid van artikel 3.8a de
mogelijkheid geeft voor verlenging met nog één maand «in geval de
continuïteit van de via vergunde frequentieruimte in gevaar zou kunnen
komen» maar dat het niet duidelijk is wat hieronder dient te worden
verstaan.
Bij de transitie staat de continuïteit van de dienstverlening centraal. Het
gaat er om dat de gebruikers, ondanks het gegeven dat de aanbieders van
de netwerken waarover de communicatie plaatsvindt van frequentieruimte moeten wisselen, gebruik kunnen blijven maken van de diensten
die over de mobiele netwerken worden geleverd. Om dit te bereiken
moeten aanbieders goede afspraken met elkaar maken over uit en in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

27

gebruik nemen van frequentieruimte. Bovendien moet de omschakeling
van frequenties geleidelijk gebeuren. Daarbij is het uitgangspunt dat een
maand in principe voldoende is om een zorgvuldige omschakeling te
bewerkstelligen. Er kunnen zich echter (onverwachte) omstandigheden
voordoen waardoor er iets meer tijd nodig om de omschakeling zo te
laten verlopen dat de continuïteit van de dienstverlening niet in gevaar
komt. Tegen deze achtergrond bepaalt artikel 3.8a, tweede lid, dat «indien
dit nodig is om te voorkomen dat de continuïteit van de via de vergunde
frequentieruimte verleende diensten in gevaar kan komen kan de looptijd
van de transitievergunning worden verlengd met een maand».
Dezelfde partij geeft verder aan dat het niet duidelijk is of de transitieperiode van één maand meegenomen wordt bij het bepalen van de
startdatum van een vergunning naar herverdeling. De transitievergunning
gaat, zoals in het tweede lid, eerste zin, van het voorgestelde artikel 3.8a is
aangegeven, in op het moment dat de oude vergunning eindigt en eindigt
wanneer de nieuw verworven vergunning begint. Het is dus de bedoeling
dat de oude vergunning, de transitievergunning en de nieuwe vergunning
naadloos op elkaar aansluiten, van een overlap in de looptijd is dus geen
sprake. De looptijd van de transitievergunning wordt verder niet in
mindering gebracht op de looptijd van nieuwe vergunning.
Dezelfde partij geeft aan van opvatting te zijn dat de transitieperiode van
één maand niet voldoende onderbouwd is en vraagt zich af of de
transitieperiode niet beter door het ministerie kan worden vastgesteld na
inventarisatie bij de frequentiehouders over de benodigde tijd. Voor een
vooraf, in de wet, bepaalde vaste periode van één maand, met een
mogelijke verlenging van een maand (dus maximaal twee maanden) is
gekozen om vooraf duidelijk te scheppen over de looptijd van de
transitievergunning. Bovendien is er voor gekozen de looptijd niet langer
te kiezen dan voor een verantwoorde omschakeling van frequentieruimte
nodig is. Zo wordt voorkomen dat de transitievergunning feitelijk gaat
fungeren als een gewone verlenging. Dat is namelijk geenszins de
bedoeling: de transitievergunning is bedoeld voor en – qua looptijd –
beperkt tot de tijd die nodig is om de omschakeling verantwoord te
voltooien. Met de mogelijkheid om indien nodig de looptijd met een
maand te verlengen is, naar de inzichten van regering, afdoende
veiliggesteld dat dit ook daadwerkelijk kan. Een inzicht dat, zo kan worden
afgeleid uit de inbreng van de andere mobiele aanbieders, ook door een
meerderheid van de markt wordt gedeeld. Voor de goede orde zij
herhaald dat de transitievergunning niet ziet op de tijd die nodig is om
eventuele aanpassingen in het netwerk (bijbouwen van masten, nieuwe
zendapparatuur e.d.) tot stand te brengen. Deze aanpassingen moeten al
gedaan kunnen zijn tijdens de looptijd van de oude vergunning. Daarbij is
het de bedoeling dat de nieuwe verdeling van frequenties, afhankelijk van
de omstandigheden, één à twee jaar voor de afloop van de lopende
reguliere vergunningen is afgerond. Mocht dit onverhoopt niet worden
gerealiseerd dan ligt verlenging (met toepassing van een financieel
instrument) van de bestaande vergunningen voor de hand (zie artikel 18
van het Frequentiebesluit 2013).
Beide partijen merken op dat niet duidelijk is welke aanvullende of andere
verplichtingen de Minister in het belang van de continuïteit van de
dienstverlening aan de houder van een transitievergunning kan opleggen.
Een partij merkt daarbij op dat door het nieuwe 3.8a de bevoegdheden
worden verruimd en vraagt om meer uitleg hoe deze verruimde bevoegdheden zich verhouden tot de bestaande instrumenten.
Op dit moment is in artikel 17, derde lid, van het Frequentiebesluit 2013
voorzien in de mogelijkheid om als vergunningsvoorschrift de verplichting
tot het afsluiten van een transitieovereenkomst op te leggen. In het vierde
en vijfde lid is voorzien in bevoegdheden van Onze Minister, in de praktijk
AT, om voorschriften te geven met betrekking tot de totstandkoming van
de transitieovereenkomst en om dwingende aanwijzingen te geven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

28

wanneer een transitieovereenkomst niet of niet op alle noodzakelijke
onderdelen tot stand komt. Deze bevoegdheden vallen inderdaad samen
met een deel van de bevoegdheden op grond van het voorgestelde
artikel 3.8a. Het is dan ook de bedoeling het derde tot en met het vijfde lid
van artikel 17 van het Frequentiebesluit 2013 in te trekken. Materieel wordt
met de bevoegdheden op grond van het nieuwe artikel 3.8a niets anders
beoogd dan met de genoemde bepalingen uit het Frequentiebesluit 2103.
Het gaat er om dat de Minister in kan grijpen als het transitieproces
onverhoopt niet goed verloopt. De rol van de Minister verandert dus niet
en zal bij toekomstige transities vergelijkbaar zijn met die van de Minister
bij de recente overgang van oude naar de nieuwe 900 en 1800 MHz
vergunningen.
Artikelen 3.5a, 3.5b en 3.17
In de consultatie is er voor gepleit om in het voorgestelde artikel 3.5a
nader in te perken voor welke gevallen de hier bedoelde toewijzing
toegepast kan worden. Dat is niet gebeurd. Nadere inkadering van de
gevallen waarin hiervan gebruik kan worden gemaakt zou te koste gaan
van de flexibiliteit van dit instrument.
Met de voorlopige toewijzing als bedoeld in artikel 3.5b zou blijkens een
consultatiereactie te veel worden vooruitgelopen op de uiteindelijke
beoordeling van frequentiebehoeften. Deze voorlopige toewijzing blijft in
het wetsvoorstel gehandhaafd. De verwachting is dat van het instrument
van de voorlopige toewijzing slechts incidenteel gebruik zal worden
gemaakt. Voor die gevallen zal, indien blijkt dat het gaat om frequentiegebruik met een structureel karakter volgens de reguliere procedures een
behoefte-onderbouwingsplan ingediend moeten worden.
Naar de mening van een tweetal marktpartijen wordt met het voorgestelde nieuwe artikel 3.17 de mogelijkheid van verlengen van vergunningen welke op volgorde van binnenkomst zijn verdeeld, verruimd.
Hierover wordt opgemerkt dat van een verruiming van de verlengingsmogelijkheid juist geen sprake is. Op dit moment bepaalt artikel 3.17 in
combinatie met artikel 18 van het Frequentiebesluit 2013 dat alle
vergunningen die zijn verleend via de procedure van op volgorde van
binnenkomst steeds automatisch worden verlengd met een periode van
vijf jaar (de zogenaamde voortrollende vergunning), tenzij de Minister
uiterlijk twee jaar voor het tijdstip waarop de vergunningsperiode is
verstreken, bepaalt dat deze vergunningen niet verlengbaar zijn. Deze – in
beginsel – automatische verlenging komt met de voorgestelde wijziging
van artikel 3.17 te vervallen voor op volgorde van binnenkomst verleende
vergunningen die zijn verleend voor een door de Minister aangewezen
gebruik of duur. Dit zal tot gevolg kunnen hebben dat bijvoorbeeld
vergunningen voor experimenten, evenementen of testdoeleinden, die
eveneens op volgorde van binnenkomst worden verleend, ook niet meer
automatisch voortrollen, omdat deze categorieën zullen worden
opgenomen in de ministeriële regeling als bedoeld in artikel 3.17, tweede
lid, onderdeel b.
Artikelen 5.8 en 5.9 (verplaatsingsregeling)
Enkele partijen vinden dat met de aanpassing van artikel 5.8, waarbij ook
derden met een gebruiksrecht van grond een verplaatsingsverzoek
kunnen doen, de balans te veel is doorgeslagen in het voordeel van de
grondeigenaren en niet-eigenaren. Ten aanzien hiervan wordt opgemerkt
dat het ook bij de herziening van hoofdstuk 5 in 2007 het al de bedoeling
van de wetgever was om ook degene die een van het eigendom afgeleid
recht heeft, zoals een recht van erfpacht of gebruiksrecht, te beschouwen
als rechthebbende (zie Kamerstukken II 2004/05, 29 834, nr. 3, blz. 47).
Omdat in de praktijk discussie is ontstaan over de reikwijdte van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

29

artikel 5.8, is ervoor gekozen artikel 5.8 op dit punt te verduidelijken
teneinde te verhelderen dat ook een derde die van de eigenaar een
afgeleid recht heeft gekregen, een verzoek tot kosteloze verplaatsing kan
doen.
Diverse partijen pleiten ervoor om de herziening van de artikelen 5.8 en
5.9 buiten dit wetsvoorstel te laten en in samenhang met de discussie
over de gemeentelijke leges en de reikwijdte van de gedoogplicht te
voeren. Hierover wordt opgemerkt dat de problematiek die met deze
artikelen wordt aangepakt al geruime tijd speelt en het derhalve wenselijk
is dat dit onderdeel uitmaakt van dit wetsvoorstel. Bovendien lenen de
bovengenoemde onderwerpen zich er goed voor om discussie hierover
separaat te voeren.
Partijen voeren aan dat de argumenten voor aanpassing van artikel 5.8 en
5.9 in memorie van toelichting door elkaar heen lopen. Naar aanleiding
van deze opmerking is artikel 5.9 en de memorie van toelichting
aangepast. In het artikel is verduidelijkt dat – om in aanmerking te komen
voor deze verplaatsingsregeling – de verzoeker op het moment van het
verzoek niet kan worden aangemerkt als gedoogplichtige (en dus geen
beroep kan doen op de verplaatsing overeenkomstig artikel 5.8). Er moet
verder worden voldaan aan de andere vereisten van het artikel. Een van
de voorwaarden is dat het verzoek tot verplaatsing afkomstig is van de
Minister van Infrastructuur en Milieu, ProRail of een waterschap. Ook
geldt dat de verplaatsingsregeling van 5.9 alleen geldt voor grote
infrastructurele werken van algemeen belang waarop de Tracéwet of de
Waterwet van toepassing is.
Sommige partijen vinden dat de uitbreiding van artikel 5.8 op gespannen
voet staat met het rechtszekerheidsbeginsel omdat niet meer kan worden
overzien wie een verzoek tot kosteloze verplaatsing kan doen. Hierover
wordt opgemerkt dat in de wet nauwkeurig is omschreven wie een
verzoek tot kosteloze verplaatsing kan doen. Dat zijn degenen die van de
eigenaar de volgende limitatief omschreven zakelijke rechten hebben
verkregen: een huurrecht, een recht van erfpacht of opstal of een
gebruiksrecht. De kring van gerechtigden is daarmee beperkt.
Door marktpartijen wordt gewezen op de recente uitspraak van het
Gerechtshof Amsterdam van 11 maart 2014 (ECLI: NL: GHAMS: 2014: 802)
waarmee invulling zou worden gegeven aan het uitgangspunt dat de
telecomaanbieder de verplaatsingskosten moet dragen en waarmee de
voorgestelde wijziging van artikel 5.8 overbodig is. Deze visie wordt niet
gedeeld, o.a. omdat met deze uitspraak (die ziet op één concrete situatie)
niet dezelfde mate van verduidelijking van de reikwijdte van artikel 5.8
wordt bereikt als met de voorgestelde wijziging.
Verschillende partijen vragen om aanpassing van artikel 5.8, derde lid.
Hierin staat dat als achteraf blijkt dat de aangekondigde werkzaamheden,
waarvoor verplaatsing nodig was, niet hebben plaatsgevonden, de
aanbieder recht heeft op vergoeding van de gemaakte kosten. Partijen
geven aan dat de aanbieder ook recht heeft op vergoeding van de
gemaakte kosten als andere maatregelen zijn genomen en de aangekondigde werkzaamheden niet zijn uitgevoerd of als de maatregelen op een
andere wijze zijn uitgevoerd in plaats van de aangekondigde werkzaamheden. Dit is niet overgenomen. Doorslaggevend bij wijzigingen als hier
bedoeld, is slechts of de gevraagde verplaatsing noodzakelijk was. Als dat
het geval is, dient het beginsel leggen om niet, verplaatsen om niet ook in
dat geval onverkort gewaarborgd te zijn.
Diverse marktpartijen vragen om een overgangsregeling opdat de nieuwe
regeling niet van toepassing wordt op o.a. lopende verzoeken om
verplaatsing. Een overgangsregeling is echter niet nodig omdat de
wijzigingen alleen van toepassing zijn in gevallen waarin een verzoek tot
verplaatsing wordt gedaan na inwerkingtreding van dit wetsvoorstel. Nu
dit wetsvoorstel niet voorziet in terugwerkende kracht van enig onderdeel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

30

van het wetsvoorstel is de uiteindelijke wetswijziging niet van toepassing
op «lopende» verzoeken of oude. De toelichting is op dit punt verduidelijkt.
Marktpartijen verzoeken om in de toelichting van artikel 5.9 aan te geven
dat het niet wenselijk is om de verplaatsingsregeling van artikel 5.9 ook te
laten gelden voor werken die door gemeenten of provincies worden
uitgevoerd. De toelichting en het wetsvoorstel zijn op dit punt verduidelijkt.
Een partij vraagt of artikel 5.9 van de verplaatsingsregeling kan worden
uitgebreid naar alle projecten van waterbeheerders. Dit verzoek is niet
overgenomen omdat er bewust voor is gekozen om dit artikel alleen te
laten gelden voor grote en complexe infrastructurele werken van
algemeen belang. Daarnaast wordt door deze partij verzocht of het
peilmoment kan worden vervroegd door in artikel 5.9, eerste lid, onder
sub 1°, te kiezen voor een ontwerp-projectplan in plaats van een goedgekeurd projectplan. Dit is overgenomen omdat dit beter aansluit bij het
moment dat is gekozen in het eerste lid, onder a, van artikel 5.9. Ten slotte
verzocht deze partij om artikel 5.9, tweede lid, ook te laten gelden voor de
situatie dat de verzoeker binnen 3 jaar gedoogplichtig wordt doordat hij
anderszins rechten heeft verkregen. Dit is overgenomen en artikel 5.9 is
dienovereenkomstig aangepast. Ook degene die van de rechthebbende
een huurrecht, of een recht van erfpacht of opstal, of een gebruiksrecht
heeft gekregen, kan een beroep doen op kosteloze verplaatsing. Hiermee
wordt ook aangesloten bij de gekozen systematiek van artikel 5.8.
Verschillende marktpartijen vragen om aan artikel 5.9, tweede lid, toe te
voegen dat de verzoeker de aanbieder schriftelijk in kennis dient te stellen
zodra hij rechthebbende op de betrokken gronden is geworden. Dit is niet
overgenomen, omdat dit niet past binnen de systematiek van de
verlegregeling. In dit kader wordt gewezen op artikel 5.8, derde lid, waarin
ook niet is opgenomen dat de gedoogplichtige moet aantonen dat de
werkzaamheden niet hebben plaatsgevonden. Uiteraard kan de aanbieder
bij twijfel of de verzoeker inderdaad rechthebbende is geworden, vragen
om aanvullend bewijs.
Marktpartijen hebben kennis genomen van het verzoek van de ACM om
de mogelijkheid tot geschilbeslechting door de ACM te schrappen. De
aanbieders willen de geschilbeslechting door de AMC handhaven onder
meer omdat geschilbeslechting voor met name zaken met een relatief
klein belang een kostenefficiënte en laagdrempelige vorm van geschilbeslechting biedt. Daarnaast wordt gewezen op de richtlijn kostenreductie
breedband die geschilbeslechting voor dergelijke zaken zou verplichten. In
dit kader wordt het volgende opgemerkt. Naar aanleiding van het verzoek
van de ACM is de geschilbeslechtende taak die de ACM heeft op grond
van artikel 5.8, zevende lid, heroverwogen. Reeds tijdens de herziening
van hoofdstuk 5 (zie Kamerstukken II 2005/06, 29 834, nr. 3, blz. 16 t/m 18)
stond deze geschilbeslechtende taak ter discussie. Het uitgangspunt bij
die herziening dat geschilbeslechtende taken alleen aan de ACM moeten
worden toegewezen als het gaat om marktordeningsvraagstukken of
bevordering van concurrentie op infrastructuur, wordt nog steeds
onderschreven. De geschilbeslechting in het kader van artikel 5.8 betreft in
de praktijk echter met name de vraag wie de kosten van verplaatsing dient
te dragen en niet een vraag van marktordening of concurrentie. Voorts is
van belang dat in de afgelopen 10 jaar aan de ACM (en zijn voorganger
OPTA) bijzonder weinig geschillen zijn voorgelegd. De behoefte van
marktpartijen om daadwerkelijk geschillen over verplaatsing voor te
leggen aan de ACM is aldus in de praktijk zeer gering gebleken. Tenslotte
ziet de bepaling omtrent geschilbeslechting in de richtlijn kostenreductie
breedband op geschillen omtrent toegang tot de infrastructuur van
anderen. Dit vormt dus geen beletsel om de geschilbeslechtende taak die
de ACM heeft op basis van artikel 5.8, zevende lid, te laten vervallen. Gelet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

31

op bovenstaande wordt de geschilbeslechtende taak op basis van
artikel 5.8, zevende lid, in dit wetsvoorstel geschrapt.
Artikel 7.1a
Artikel 7.1a is na de advisering door de Raad van State op diverse
onderdelen aangepast. Deze versie wordt hieronder aangeduid als «de
aangepaste versie (van artikel 7.1a)». Ook deze aangepaste versie is via
internet geconsulteerd. Waar het gaat om een reactie in de tweede
consultatie zal dat hieronder worden aangegeven.
Diverse partijen stellen voor om het recht op compensatie toe te kennen
aan de «abonnee» in plaats van de «eindgebruiker». Hieraan is tegemoet
gekomen. Met de term «abonnee» blijft gewaarborgd dat ook een
zakelijke klant recht heeft op compensatie en wordt beter tot uitdrukking
gebracht dat degene met wie de aanbieder een contractuele relatie heeft,
aanspraak kan maken op compensatie.
Meerdere partijen vragen om verduidelijking van het begrip «storing» in
die zin dat onderbrekingen van de dienst als gevolg van onderhoudswerkzaamheden buiten de scope van artikel 7.1a vallen. Ook bij de tweede
consultatie wordt er door diverse partijen op aangedrongen (geplande)
onderhoudswerkzaamheden buiten de compensatieverplichting te
houden.
Dit is niet overgenomen. Uitgangspunt van het voorgestelde artikel is dat
de abonnee recht heeft op compensatie indien hij geen gebruik kan
maken van de diensten waarvoor is betaald. Ook bij onderhoudswerkzaamheden die langer duren dan 12 uur is er sprake van ongemak
waarvoor de abonnee dient te worden gecompenseerd. Normaliter zullen
onderhoudswerkzaamheden korter duren dan 12 uur. De toelichting is op
dit punt verduidelijkt.
Verschillende marktpartijen missen in het wetsvoorstel voor de aanbieder
een recht van regres in het geval de storing wordt veroorzaakt door het
netwerk van een andere aanbieder (de wholesale leverancier) en de
aanbieder van dat netwerk gebruik maakt. Dit is niet overgenomen omdat
het Burgerlijk Wetboek reeds voorziet in de mogelijkheid voor de afnemer
van de wholesaledienst om claims van gebruikers te kunnen afwentelen
op de wholesale leverancier die de storing veroorzaakt. Daarnaast rust op
de wholesale leverancier ingevolge het Marktbesluit Vaste Telefonie de
verplichting om de storing binnen een bepaalde termijn op te lossen.
Indien deze hersteltijden niet worden gehaald dan voorziet het Marktbesluit in een boetesystematiek. Hierdoor is er voor de wholesale leverancier
een prikkel om storingen zo snel mogelijk te herstellen. In de tweede
consultatie wordt door een partij naar voren gebracht dat het ontbreken
van een dwingendrechtelijk regresrecht potentieel mededingingsbeperkende effecten heeft. Diezelfde partij merkt op dat de ex ante regulering
zoals die door ACM wordt opgelegd geen echte oplossing biedt omdat
deze verplichtingen periodiek kunnen worden gewijzigd of ingetrokken. In
dit verband wordt opgemerkt dat juist het ex ante mededingingsrecht
zoals dat door ACM wordt toegepast bedoeld is om dit type mededingingsproblemen aan te pakken. Als uit een analyse van de markt zou
blijken dat er geen mededingingsproblemen (meer) zijn dan kan
vertrouwd worden op de normale werking van de markt en is het in
beginsel aan de eigenaar van een netwerk of hij zijn netwerk door een
ander wil laten gebruiken en tegen welke voorwaarden hij dat doet.
Een partij vraagt of de compensatieverplichting ook ziet op besloten
netwerken. Dit is niet het geval. De compensatieverplichting (en de
verplichting zich aan de te sluiten bij een geschillencommissie) ziet alleen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

32

op openbare elektronische communicatienetwerken en openbare
elektronische communicatiediensten.
Een partij vraagt of de regeling ook geldt voor bestaande contracten.
Meerdere partijen geven zowel bij de eerste als de tweede consultatie aan
dat een adequate invoeringstermijn noodzakelijk is. Hierover wordt
opgemerkt dat de verplichting tot compensatie ziet op zowel bestaande
als nieuwe contracten. Om marktpartijen in staat te stellen om de nodige
aanpassingen te verrichten is de overgangstermijn aangepast. In het
wetsvoorstel uitgegaan van een overgangstermijn van een jaar in plaats
van de eerder voorgestelde 3 maanden.
Een aantal partijen vraagt om verduidelijking van het begrip «lokale
storingen». De toelichting is hierop aangevuld met een aantal
voorbeelden. Van een lokale storing is sprake indien een (gedeelte) van
een stad, straat of wijk last heeft van een storing.
Een aantal partijen pleiten er, zowel bij de eerste als bij de tweede
consultatie voor om de compensatieverplichting alleen te laten gelden
voor grootschalige storingen. Dit is niet overgenomen, omdat het vanuit
het perspectief van de klant niet uitmaakt op welke schaal de storing zich
voordoet.
Een partij geeft aan dat – gelet op de alternatieven die een abonnee voor
handen heeft – een storingsduur van 24 uur meer voor de hand ligt. Een
periode van 24 uur zou ook beter aansluiten bij de herstelpraktijk van
bijvoorbeeld graafschades. Dit is niet overgenomen omdat een storing
van 12 uur of langer al dermate ingrijpend voor de gebruiker is, dat een
compensatie gerechtvaardigd is.
Meerdere partijen achten het wenselijk dat uit het wetsvoorstel en de
toelichting
duidelijker zou moeten volgen dat het om minimale eisen gaat waarvan
contractueel – in positieve zin – kan worden afgeweken (bijvoorbeeld door
het aangaan van service level agreements). In dat geval zou er geen recht
meer zijn op compensatie. Dit speelt met name bij grootzakelijke
abonnees. In de toelichting is verduidelijkt dat wanneer een abonnee
afspraken heeft gemaakt die gunstiger zijn, het in de rede ligt dat de
abonnee zich op deze afspraken zal beroepen.
Een aantal partijen geeft zowel bij de eerste als de tweede consultatie aan
dat de compensatie zou moeten worden beperkt tot storingen die zich
voordoen in de regio waar de abonnee zijn vaste woon- en verblijfplaats
heeft. Als dit niet gebeurt, zo wordt door deze partijen naar voren
gebracht, wordt de compensatie regeling moeilijk uitvoerbaar. Immers
hoe moet bij mobiele dienstverlening worden bepaald welke abonnees
zich gedurende welke periode in het storingsgebied bevonden en wie
draagt de bewijslast hiervan: de abonnee of de aanbieder?
Dit punt wordt door de regering erkend. Wil de compensatieregeling in de
praktijk goed werken dan moet hij relatief eenvoudig uit te voeren zijn.
Voorkomen moet immers worden dat de uitvoeringslasten de baten voor
de abonnee te boven gaan. Daarom is uiteindelijk afgezien van het in het
leven roepen van een recht op compensatie voor abonnees die zich wel in
het storingsgebied bevinden maar er niet woonachtig zijn en bepaald dat
alleen abonnees die wonen binnen het storingsgebied in aanmerking
komen voor compensatie. Dit is weliswaar vanuit het uitgangspunt dat
iedereen die getroffen wordt door een storing recht ook recht zou moeten
hebben op compensatie onbevredigend maar voorkomt dat de compensatieregeling onuitvoerbaar wordt en onevenredige lasten legt op de
aanbieder en de abonnee en daarmee zijn doel voorbijschiet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

33

Diverse partijen vragen in beide consultaties aandacht voor gratis
diensten. Daarbij wordt gedoeld op een gratis bundel belminuten of data.
Voor deze diensten, zo menen deze partijen zou geen compensatie hoeven
te worden betaald. Als diensten daadwerkelijk gratis zijn staat er geen
(periodieke) betaling tegenover en hoeft er dus geen compensatie te
worden betaald. De compensatie is immers in beginsel een evenredig
deel van de periodieke vergoeding wordt betaald. Het is echter wel de
vraag of de door partijen genoemde voorbeelden echt gratis diensten
betreffen. Vaak zal het immers zo zijn dat de klant tijdelijk wat meer
gebruik wordt toegestaan tegen dezelfde periodieke vergoeding. Met
andere woorden feitelijk wordt voor dat ruimere gebruik nog steeds
betaald en is de dienst dus niet gratis.
Twee partijen vragen in de tweede consultatie aandacht voor de positie
van grootzakelijke gebruikers. Een partij merkt daarbij op dat de grootzakelijke gebruiker buiten de compensatieregeling zouden moeten worden
gehouden terwijl de andere partij opmerkt dat de voorgestelde compensatieregeling in de grootzakelijke markt niet serieus zal worden genomen.
Het is juist dat de compensatieregeling vooral ziet op de massamarkt en
niet op de grootzakelijke markt. Op de grootzakelijke markt zullen immers
vaak bijzondere afspraken worden gemaakt over de kwaliteit en betrouwbaarheid van de dienstverlening en de financiële gevolgen van onderbreking van de dienstverlening. Deze afspraken zullen in de regel verder
gaan dan het minimumniveau van compensatie waarin het wetsvoorstel
voorziet. In de praktijk zal, zo is de verwachting, het wetsvoorstel dan ook
slechts een beperkte betekenis hebben voor de grootzakelijke markt.
Twee partijen zijn van mening dat de compensatieregeling ook voor
prepaid zou moeten gelden. Dit is overgenomen in de aangepaste versie
van artikel 7.2a. In de tweede consultatie hebben diverse partijen daarop
aangegeven bezwaar te hebben tegen compensatie van prepaid klanten.
Daarbij is naar voren gebracht dat prepaid klanten geen nadeel zouden
hebben van een storing omdat zij alleen betalen als ze daadwerkelijk van
de dienstverlening gebruik hebben kunnen maken. Dit gaat echter voorbij
een het feit dat ook prepaid klanten er op grond van de met de aanbieder
gesloten overeenkomst er op mogen rekenen dat zij te allen tijde van de
dienstverlening gebruik kunnen maken. Zo heeft ook een prepaid abonnee
van de mobiele telefoondienst er recht op te allen tijde te kunnen bellen of
gebeld te kunnen worden. Het recht op compensatie voor prepaid
abonnees is daarom in het wetsvoorstel opgenomen. Wel wordt
opgemerkt dat in het geval de prepaid abonnee niet bekend is bij de
aanbieder de abonnee zich zelf zal moeten melden bij de aanbieder en
aannemelijk zal moeten maken dat hij daadwerkelijk abonnee is, bijvoorbeeld naast zijn telefoonnummer de gegevens van zijn simkaart aan de
aanbieder door te geven.
In de aangepaste versie van artikel 7.1a is een beroep op overmacht door
de aanbieder in het kader van de compensatieregeling, in tegenstelling tot
in het eerdere voorstel, uitgesloten. Daarvoor is gekozen om de uitvoering
van de compensatieregeling eenvoudig te houden. Voorkomen moet
immers worden dat bij iedere storing zich (langlopende) procedures
voordoen over de vraag of er al dan niet sprake is van overmacht. Hier
komt nog bij dat de compensatiebedragen per abonnee relatief laag zijn.
Bij de tweede consultatie is door diverse partijen aangevoerd dat het
uitsluiten van overmacht een onevenredige potentiële financiële last
vormt, zeker in die gevallen waarin aanbieders zich niet kunnen verzekeren. Om hieraan tegemoet te komen is er voor gekozen om alleen
relatief zeldzame maar wel zeer ingrijpende gevallen een beroep op
overmacht mogelijk te maken. Hiermee wordt recht gedaan aan de
belangen van de aanbieders zonder dat de uitvoerbaarheid van de
compensatieregeling in gevaar komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

34

Bij de aangepaste versie van artikel 7.1a is in de toelichting aangegeven
dat bij een triple play pakket, in het geval er sprake is van volledige
onderbreking van één van de diensten als gevolg van een storing, bij de
berekening van het minimale compensatiebedrag per dag wordt
uitgegaan van de totale maandelijkse vergoeding. Twee partijen vinden dit
onredelijk en pleiten ervoor om de hoogte van de compensatie te
berekenen aan de hand van de maandelijkse vergoeding voor het
relevante onderdeel van de triple play dienst. Een partij geeft daarbij aan
dat het voor de aanbieder niet moeilijk is om te bepalen welk deel van de
maandelijkse vergoeding ziet op het (dienst)onderdeel van de triple play
dienst dat niet geleverd wordt. Daarentegen brengt een andere partij, die
ook aanbieder is, juist naar voren dat het indien voor de triple play
diensten één periodiek bedrag wordt gerekend het niet eenvoudig zal zijn
de maatstaf te bepalen voor de compensatie als slechts één van de
diensten uitvalt.
In het wetsvoorstel wordt vastgehouden aan het uitgangspunt dat ook als
bij een triple play pakket maar één van de diensten uitvalt eenzelfde
vergoeding moet worden betaald als in het geval twee of alle drie de
diensten uitvallen. Hiervoor is, zoals reeds in de toelichting was vermeld,
gekozen omwille van de eenvoud en de handhaafbaarheid van de
compensatieregeling. Opvolgen van het voorstel van eerder bedoeld
partijen zou er namelijk toe leiden dat de aanbieder van een triple play
pakket inzichtelijk zou moeten maken hoe de kosten van de triple play
dienst aan ieder van de diensten die deel uitmaakt van het triple play
pakket moeten worden toegerekend. ACM zou dan bij een geschil moeten
beoordelen of die toerekening wel naar behoren is geschiedt. Om deze
complicaties te voorkomen is er, gezien het relatief geringe bedrag waar
het hier om gaat voor gekozen ook bij uitval van één dienst de vergoeding
te baseren op de totale maandelijkse vergoeding.
De aangepaste versie van artikel 7.1a voorziet niet langer in de
mogelijkheid dat een aanbieder de compensatie betaalt in natura
(belminuten, databundel). Een partij beveelt aan de mogelijkheid tot
compensatie in natura opnieuw in het wetsvoorstel op te nemen. Een
andere partij merkt op dat niet wordt toegelicht waarom compenseren in
natura niet meer zou mogen.
In het wetsvoorstel is inderdaad alleen voorzien in een compensatie in
geld. Hiervoor is gekozen om twee redenen. Allereerst wordt zo
voorkomen dat bij een eventueel geschil ACM moet beoordelen of de in
het kader van de compensatie geboden diensten een voldoende waarde
hebben. Daarnaast is een compensatie in geld gunstiger voor de abonnee
die dan immers zelf kan bepalen wat hij met het ter compensatie gekregen
bedrag kan doen.
Een partij merkt op dat de in paragraaf 5 (Bedrijfseffecten) van de
memorie van toelichting ingeschatte nalevingskosten ten onrechte slechts
zijn gebaseerd op een klein aantal grote landelijke of regionale verstoringen, en dat geen rekening is gehouden met kleine, lokale storingen.
Volgens deze partij zou nader onderzoek moeten worden gedaan naar alle
storingen waarop de regeling van toepassing is om de nalevingskosten te
kunnen bepalen.
De inschatting van de nalevingskosten in deze paragraaf is inderdaad
hoofdzakelijk gebaseerd op de storingen die langer duurden dan 12 uur en
die op grond van Hoofdstuk 11A van de wet en het Besluit continuïteit
openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten aan AT
moeten worden gemeld. Daarbij is niet in alle gevallen bekend hoeveel
klanten getroffen waren door deze storingen en evenmin beschikt
ondergetekende over gegevens over kleinere, lokale storingen, die niet
meldingsplichtig zijn. Evenmin is er door partijen gereageerd op mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

35

verzoek in de tweede consultatieronde om een inschatting te maken en
gegevens aan te leveren omtrent de bedrijfseffecten.
Bij gebrek aan concrete gegevens zijn dan ook bepaalde aannames
gedaan, waarvan in de praktijk zal moeten blijken of en in hoeverre deze
juist zijn. Dit is in de toelichting verduidelijkt, en tevens is toegevoegd dat
ondergetekende bereid is deze regeling na enkele jaren met de betrokken
aanbieders te evalueren.
Artikel 7.2a
Alle partijen onderschrijven het beoogde doel van de wijziging – het
wegnemen van overstapdrempels voor kleinzakelijke abonnees, door het
maandelijks kosteloos kunnen opzeggen van een stilzwijgend verlengd
contract. In hun reacties plaatsen de partijen kanttekeningen bij de
uitwerking hiervan. Enerzijds wordt aangegeven dat de voorgestelde
wijziging te ruim is geformuleerd om de kleinzakelijke abonnee effectief te
beschermen, anderzijds wordt gesteld dat de wijziging te strikt is en
daardoor ongewenste gevolgen heeft voor de grootzakelijke markt. Deze
opmerkingen zien met name op de opgenomen mogelijkheid voor
aanbieders en zakelijke abonnees om af te wijken van de hoofdregel dat
een stilzwijgend verlengd contract maandelijks kosteloos kan worden
opgezegd.
Een aantal partijen vreest dat de genoemde afwijkmogelijkheid kan en zal
worden misbruikt ten nadele van de kleinzakelijke abonnee en
benadrukken dat maandelijks kosteloos kunnen opzeggen van een
stilzwijgend contract de standaard moet zijn. Zij pleiten voor het laten
vervallen van de afwijkingsmogelijkheid of aanscherping daarvan. Zij
onderschrijven dat niet via de algemene voorwaarden mag worden
afgeweken, maar benadrukken dat nader dient te worden ingekaderd hoe
een afwijking van de hoofdregel wel tot stand kan komen, teneinde te
voorkomen dat dit alsnog praktijk blijft in de vorm van voor de kleinzakelijke abonnee nadelige standaardcontracten. Zij stellen in dit kader voor
dat een afwijking van de hoofdregel via een aparte verklaring dient te
worden overeen gekomen, of via een andere vorm van nadrukkelijke
instemming of uitdrukkelijk verzoek van de abonnee om van de hoofdregel af te wijken. Zij voeren daarbij aan dat stilzwijgende verlenging voor
bepaalde duur en lange opzegtermijnen nooit in het belang zijn van de
abonnee, het voor de grootzakelijke markt vooral van belang is dat de
initiële contractduur ongemoeid wordt gelaten met het oog op het
terugverdienen van investeringen en het voorstel voor een Verordening
van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van maatregelen
inzake de Europese interne markt voor elektronische communicatie en om
een connectief continent (COM(2013) 627) de afwijkmogelijkheid ook
uitsluitend hanteert voor de initiële contractduur en niet voor stilzwijgende verlenging van contracten.
Sommige partijen vragen waarom ervoor is gekozen artikel 7.2a ten
aanzien van stilzwijgende verlenging te verbreden naar alle abonnees en
niet, zoals gevraagd door de motie De Liefde c.s., alleen naar kleinzakelijke
abonnees. Een van hen voert daarbij aan dat er in de grootzakelijke markt
geen overstapproblemen zijn en de voorgestelde wetswijziging
ongewenste effecten heeft voor dit marktsegment. Grootzakelijke
abonnees dienen te worden uitgezonderd of indien dit niet mogelijk is,
dient de mogelijkheid om een afwijking van de hoofdregel overeen te
komen te worden verruimd voor grootzakelijke maatwerkcontracten. Deze
partij voert aan dat de gebruikelijke opzegtermijn van de onderliggende
wholesalecontracten in de grootzakelijke markt doorgaans drie maanden
is en een opzegtermijn van een maand ertoe leidt dat de aanbieder de
inkoopkosten niet volledig kan terugverdienen, ofwel het tarief voor de
initiële contractperiode moet worden verhoogd om dit te compenseren.
Daarnaast is het migreren van grootzakelijke klanten naar een nieuwe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

36

aanbieder bij het beëindigen van het contract complex en is daar tijd mee
gemoeid, waarbij bedrijfskritische processen van de eindgebruiker niet in
gevaar mogen komen en dienstonderbreking dus dient te worden
vermeden. Ook daarvoor is een opzegtermijn van een maand veelal te
kort en is een termijn van twee tot drie maanden nodig, geeft deze partij
aan. Deze partij stelt tevens dat indien de afwijking van de hoofdregel niet
via de algemene voorwaarden mag worden overeengekomen, dit leidt tot
onnodige nalevingskosten in de grootzakelijke markt.
Bovenstaande opmerkingen zijn ter harte genomen en hebben geleid tot
aanpassing van de in artikel 7.2a, zesde lid, opgenomen mogelijkheid voor
aanbieders en zakelijke abonnees om af te wijken van de hoofdregel dat
een stilzwijgend verlengd contract maandelijks kosteloos kan worden
opgezegd, alsmede tot verduidelijking van de toelichting in paragraaf 2.2.
Hierbij wordt opgemerkt dat in het wetsartikel geen werkbaar onderscheid
kan worden gemaakt tussen kleinzakelijke en grootzakelijke abonnee. De
Telecommunicatiewet noch de Europese telecomrichtlijnen kennen dit
onderscheid; zij hanteren uitsluitend de begrippen consument, eindgebruiker en abonnee. Er kan in het wetsartikel wel onderscheid worden
gemaakt tussen consumenten en zakelijke abonnees, maar niet tussen
segmenten van zakelijke abonnees. Daarom is met de bepaling in het
vierde lid gezocht naar een goede balans tussen effectieve bescherming
van kleinzakelijke abonnees enerzijds en het ontzien van de grootzakelijke
markt anderzijds. Recht doend aan de bescherming van de kleinzakelijke
abonnee enerzijds en anderzijds om de gevolgen hiervan voor de
grootzakelijke gebruiker zo veel mogelijk te beperken, is ervoor gekozen
om in het vierde lid op te nemen dat partijen een opzegtermijn van drie
maanden kunnen overeenkomen op uitdrukkelijk verzoek van de abonnee.
Deze toegestane afwijking is aan een maximum van drie maanden
gebonden. Dit biedt de meest effectieve bescherming voor de kleinzakelijke abonnee waarbij wordt voorkomen dat afwijking niet tegen zijn wil
gebeurt. Tegelijkertijd doet het recht aan het feit dat voor de grootzakelijke
markt een afwijkende opzegtermijn van drie maanden wenselijk kan zijn.
Wat betreft de verhouding tussen de onderhavige wetswijziging met
betrekking tot artikel 7.2a en het genoemde Europese voorstel voor een
Verordening (COM(2013) 627) wordt opgemerkt dat de uitkomsten van de
behandeling van deze verordening nog ongewis zijn en het dus nog niet
duidelijk is hoe de definitieve tekst zal gaan luiden. Met de onderhavige
wetswijziging wordt aangesloten bij het uitgangspunt in de verordening
dat met name kleinzakelijke abonnees een met consumenten vergelijkbare
bescherming krijgen, maar ruimte wordt gelaten voor zakelijke abonnees
om op individueel verzoek middels een individueel contract te kunnen
afwijken van de neergelegde regels (overweging 42 van de verordening).
Een aantal partijen vraagt aandacht voor het hanteren van een overgangsbepaling of invoeringstermijn, hetzij door de wijziging alleen te laten
gelden voor nieuwe contracten en bestaande contracten die worden
vernieuwd, hetzij door de wijzing enige tijd na de publicatie van kracht te
laten worden voor alle contracten. Een partij merkt op dat bij de invoering
van artikel 7.2a voor consumenten de tweede optie is gehanteerd, met
een termijn van zes maanden. Mede gelet op het feit dat er een marktbrede wens is geuit voor deze wettelijke regeling, is besloten voor de
wijziging van artikel 7.2a een invoeringstermijn van drie maanden te
hanteren, waarbij de wijziging voor alle contracten (nieuwe en bestaande)
geldt. Dit geeft de meeste duidelijkheid voor abonnees, neemt overstapdrempels door stilzwijgende verlenging het meest effectief weg en stelt
aanbieders voldoende in staat hun contracten aan te passen.
Twee partijen hebben voorgesteld de term «abonnee» te hanteren in
plaats van de term «eindgebruiker». Dit voorstel is overgenomen. Met de
term «abonnee» wordt beter tot uitdrukking gebracht dat degene met wie
de aanbieder een contractuele relatie heeft, een contract dat stilzwijgend
is verlengd maandelijks kosteloos kan opzeggen of desgewenst op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

37

uitdrukkelijk verzoek een opzegtermijn van ten hoogte drie maanden kan
overeenkomen.
Een partij vraag aandacht voor andere overstapdrempels die zich
voordoen op de zakelijke markt, die niet in de wetswijziging worden
geadresseerd. Deze partij benadrukt dat het feit dat er een marktbrede
wens bestaat om stilzwijgende verlenging via wetgeving te regelen, niet
moet worden opgevat als een marktbrede wens om de andere overstapdrempels te laten voor wat zij zijn. Dit wordt volledig onderschreven.
Wetgeving ten aanzien van stilzwijgende verlenging en zelfregulering ten
aanzien van andere overstapdrempels op de zakelijke markt dienen als
complementair te worden gezien. In de brieven van 7 mei 2013 (Kamerstukken II 2012/13, 24 095, nr. 342), 17 oktober 2013 (Kamerstukken II
2013/14, 24 095, nr. 357) en 3 juli 2014 (Kamerstukken II 2013/14, 24 095/
26 643, nr. 319) is op deze combinatie van regelgeving en zelfregulering
ingegaan. Het zelfreguleringstraject voor het wegnemen van overstapdrempels op de zakelijke markt loopt nog en wordt nauwlettend gevolgd
en aangemoedigd.
Artikel 7.6a
Een partij merkt op dat de voorgestelde aanpassing van artikel 7.6a
ontoereikend is om in de praktijk op effectieve wijze verspreiding van
spam, virussen en malware tegen te gaan. Ook zonder voorafgaande
waarschuwing, zo vindt deze partij, moet de aanbieder maatregelen
kunnen nemen. Daarbij wijst de partij er op dat een voorafgaande
waarschuwing de betrokken abonnee mogelijkheden biedt om maatregelen te nemen die het aanpakken of identificeren van de verspreiding
van spam, virussen en malware bemoeilijken. Aanbieders moeten dan
ook, aldus bedoelde partij, over ruimere mogelijkheden beschikken om
maatregelen te kunnen nemen zonder dat de abonnee die spam, virussen
en malware verspreidt daarvan vooraf in kennis wordt gesteld. Anders
dan bedoelde partij lijkt te veronderstellen biedt de voorgestelde
aanpassing van artikel 7.6a wel degelijk de mogelijkheid voor de
aanbieder om in te grijpen als er sprake is van een acute dreiging van de
integriteit en de veiligheid van het betrokken netwerk of de betrokken
dienst. Immers, zoals uit het voorgestelde derde lid blijkt, kan de
voorafgaande melding van opschorting of beëindiging aan abonnee
achterwege blijven indien spoed noodzakelijk is bij de opschorting of
afsluiting. Is deze spoed er echter niet dan ligt het in de rede dat de
aanbieder de abonnee, ten opzichte van wie hij zich contractueel
verbonden heeft om de internettoegangsdienst te leveren, vooraf op de
hoogte stelt van zijn voornemen zodat deze zelf maatregelen kan nemen.
Voor wat betreft de mogelijkheid voor de abonnee om maatregelen te
nemen die het aanpakken of identificeren van de verspreiding van spam,
virussen en malware bemoeilijken wordt opgemerkt dat het ook zonder
vooraf op de hoogte te zijn gesteld de abonnee op enig moment zal
merken dat zijn verkeer (deels) geblokkeerd wordt door zijn aanbieder.
Bovendien is het niet op de hoogte stellen van de abonnee van door de
aanbieder te treffen maatregelen ten nadele van de abonnee die wel te
goeder trouw is. Deze wordt dan immers niet in de gelegenheid gesteld
om zelf maatregelen te nemen om zo (gedeeltelijke) blokkering van zijn
internetverkeer te voorkomen.
Meerdere partijen onderschrijven de aanpassing van artikel 7.6a. Een
partij vraagt daarbij of in de toelichting meer aandacht kan worden
geschonken aan het voorgestelde derde lid betreffende de melding van de
beëindiging of opschorting van de levering van de internettoegangsdienst
aan de betreffende abonnee. Bedoelde partij vraagt zich af wat de melding
behelst en hoe moet worden gehandeld indien de abonnee onmogelijk te
traceren is, zoals bijvoorbeeld, in het geval van prepaid. Aan de wens van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

38

deze partij is tegemoet gekomen door de memorie van toelichting op dit
punt aan te vullen.
Diverse partijen vragen in het kader van de voorgestelde aanpassing van
artikel 7.6a aandacht voor het staken of beperken (van de snelheid) van de
geboden internettoegang ter voorkoming van een onverwacht hoge
rekening, de zogenoemde billshock. Een partij merkt op dat er artikel 7.6a,
eerste lid, onder a, (beëindiging of opschorting van de levering van de
internettoegangsdienst op verzoek van de abonnee) zo kan worden
uitgelegd dat het voorkomen van een billshock in overeenstemming met
artikel 7.6a mogelijk is, maar dat deze uitleg wellicht niet bij iedereen
bekend is. Daarom vraagt deze partij om van de aanpassing van
artikel 7.6a gebruik te maken door bedoelde redenering nog eens uiteen te
zetten in de memorie van toelichting. Een andere partij is van opvatting
dat van de gelegenheid gebruik moet worden gemaakt om in het eerste
lid nog een extra grond toe te voegen zodat expliciet in de wet wordt
bepaald dat opschorting van de levering van internettoegang mogelijk is
om een billshock te voorkomen. Deze partij geeft ook aan dat om in alle
gevallen een billshock te voorkomen de toegang tot internet moet kunnen
worden stopgezet ook al is de abonnee daarmee niet vooraf akkoord
gegaan. Zoals partijen aangeven is het voorkomen van een billshock erg
belangrijk. Voorkomen moet worden dat gebruikers geconfronteerd
worden met (onverwacht) hoge rekening voor mobiel internetverkeer. Het
is daarom een goede zaak dat aanbieders ter voorkoming van een
billshock beschermingsmaatregelen treffen zoals een internetblokkade bij
het overschrijden van de databundel of een zogenoemde speedstepdown.
Onder het huidige regime van artikel 7.6a zijn deze maatregelen op grond
van het bepaalde in het eerste lid, onder a, dat wil zeggen de het
stopzetten of beperken van de snelheid de internet toegang op verzoek
van de abonnee, slechts onder bepaalde voorwaarden toegestaan,
namelijk als de gebruiker bij het afsluiten van het abonnement van een
abonnement heeft verzocht om een dergelijke maatregel. Dit brengt met
zich mee dat de abonnee de keuze moet hebben gehad tussen een
abonnement waarbij de levering wordt opgeschort als een bepaalde
datalimiet wordt overschreden en een abonnement waarbij dat niet het
geval is. Wordt die keuze echter niet geboden dan is een opschorting van
de levering van de internettoegangsdienst ter voorkoming van een
billshock niet toegestaan. Een partij verzoekt daarom om opname van een
extra onderdeel in artikel 7.6a op grond waarvan ook in gevallen waarin
een keuze voor de gebruiker ontbreekt een billshock te voorkomen. Gezien
het belang dat ook de regering hecht aan het effectief kunnen voorkomen
van een billshock is besloten een extra, meer expliciete, grond voor
opschorting in het wetsvoorstel op te nemen.
Een partij geeft aan dat haar medewerkers tijdens werkzaamheden nog al
eens te maken hebben met agressie. Als uiterste redmiddel heeft deze
partij in haar voorwaarden de mogelijkheid opgenomen om het
abonnement van de betreffende klant in een dergelijk nijpende situatie op
te zeggen. Omdat deze grond echter niet in artikel 7.6a voorkomt, blijft
deze partij echter verplicht om internettoegang te blijven leveren.
Bedoelde partij stelt daarom voor het voorgestelde eerste lid onder g zo
aan te vullen dat opschorting of beëindiging van de levering van de
internettoegangsdienst ook mogelijk is ter bescherming van de veiligheid
van natuurlijke personen waarvoor de aanbieder van een internettoegangsdienst verantwoordelijkheid draagt in de zin van artikel 7:658 BW.
Dit voorstel is overgenomen.
Artikel 11.10a
Uit de reacties op artikel 11.10a blijkt dat marktpartijen over het algemeen
de achterliggende problematiek onderschrijven; enkele aanbieders
onderkennen daarom het belang van deze regeling. Wel maken de meeste

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

39

partijen die op dit onderdeel hebben gereageerd kanttekeningen. Deze
kanttekeningen zijn grotendeels het gevolg van door deze partijen
ondervonden onduidelijkheden in de geconsulteerde versie van deze
regeling en haar toelichting.
Een aantal partijen merkt op dat een gedetailleerde probleemanalyse
ontbreekt Over het algemeen verzoeken partijen om meer duidelijkheid
over de reikwijdte van de norm die in het onderhavige artikel wordt
gehanteerd. Dit heeft vooral betrekking op bepaalde innovatieve vormen
van gebruik van systemen voor nummerdoorgifte waarbij geen sprake is
van bedoelde misleiding door degene die de oproep plaatst. De partijen
benoemen hiervoor een aantal voorbeelden, zowel voor gebruik door
consumenten als voor zakelijk gebruik. De partijen pleiten er voor om deze
gebruiksvormen mogelijk te maken onder de nieuwe regeling.
De maatregel is niet bedoeld om alle innovatieve gebruiksvormen van
systemen voor nummerdoorgifte een halt toe te roepen. Integendeel, de
regeling beoogt in dit opzicht juist meer rechtszekerheid te bieden aan
marktpartijen en daarmee de betreffende marktontwikkelingen te
faciliteren. Het is niet de intentie om situaties waarin innovatief gebruik
van nummerdoorgifte een toegevoegde waarde kan hebben voor
eindgebruikers zonder dat daarmee de belangen van derden geschaad
worden, onmogelijk te maken.
Uit de consultatie kwam voorts naar voren dat er bij marktpartijen over
het algemeen onduidelijkheid heerst over de gevolgen van de regeling
voor verschillende partijen in de telecomketen. Er was daarmee behoefte
aan meer duidelijkheid over de normadressaten en over de precieze
inhoudelijke verplichtingen die uit de regeling voor deze partijen
voortvloeien. Over het algemeen vinden aanbieders van elektronische
communicatiediensten dat de normadressaten moeten worden beperkt tot
partijen die de onderhavige problemen veroorzaken, en benoemen daarbij
de partijen die zich bij nummerdoorgifte professioneel bezighouden met
het faciliteren van het gebruik van andere informatie dan het nummer van
het oproepende of het opgeroepen aansluitpunt.
In reactie op de zienswijze hierboven wordt opgemerkt dat er wordt
aangesloten op het principe dat juist de probleemveroorzakende partijen
dienen te worden aangepakt om misbruik van systemen voor nummerdoorgifte te voorkomen. Dat zijn in ieder geval de partijen wier dienstverlening er uit bestaat gebruikers in staat te stellen te communiceren met
andere gebruikers waarbij aan die andere gebruikers onjuiste of misleidende informatie wordt verstrekt over de eerstbedoelde gebruiker of over
het netwerkaansluitpunt van waaruit de verbinding tot stand wordt
gebracht.
Een aantal marktpartijen leggen tenslotte nog een verband tussen het
onderhavige nieuwe artikel en artikel 4.4 van de wet. Daarbij wordt
gesteld dat het voorgestelde artikel geen toegevoegde waarde heeft gelet
op de in het kader van artikel 4.4 bestaande mogelijkheden om bij
algemene maatregel van bestuur te bepalen welke gedragingen van een
nummergebruiker voor de ACM aanleiding kunnen zijn om op te treden
tegen het misbruik van een nummer, waarbij onder meer de toekenning
van het nummer kan worden opgeschort of ingetrokken. Artikel 4.4 heeft
echter een ander beschermingsdoel, namelijk de bescherming van de
consument tegen misbruik van de tarifering van een nummer. De
systematiek van artikel 4.4 is daarom niet goed toepasbaar op misbruik
van systemen voor nummerdoorgifte en is het effectiever om dit te
regelen in aansluiting op het bestaande wettelijke kader voor nummerdoorgifte.
Artikel 11a.3 (continuïteit omroepetherdistributie)
Door een meerderheid van de partijen die op dit onderdeel van het
wetsvoorstel hebben gereageerd, worden de belangrijkste uitgangs-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

40

punten onderschreven, met name het nemen van maatregelen door de
aanbieders van de opstelpunten met het oog op continuïteit en veiligheid
en het afstemmen van de door alle relevante aanbieders op een
opstelpunt te nemen maatregelen. Verder is er door de meeste partijen
positief gereageerd op de aanwijzing van AT als toezichthouder op de in
dit onderdeel neergelegde verplichtingen.
Enkele partijen zijn van mening dat de wet zich moet beperken tot
algemene voorschriften ter waarborging van de continuïteit. Dergelijke
voorschriften zouden met name moeten zien op het opstellen van een
gezamenlijk continuïteitsplan. De verplichting om «passende maatregelen» te nemen, wordt door enkele partijen als te vaag beschouwd. Het
opstellen van meer gedetailleerde veiligheidsvoorschriften zou overgelaten moeten worden aan de betrokken partijen zelf. Mede naar aanleiding
hiervan is het wetsvoorstel aangepast. Primair wordt volstaan met
verplichtingen om een (individueel respectievelijk gezamenlijk) continuïteitsplan op te stellen. Vervallen zijn de materiële verplichtingen voor
aanbieders van opstelpunten om passende maatregelen te nemen
respectievelijk voor de gezamenlijke aanbieders om de integrale veiligheid
te bevorderen. Zodoende wordt het bepalen van de noodzakelijke
veiligheidsmaatregelen zoveel mogelijk aan de betrokken partijen
overgelaten. Er blijft overigens een grondslag om zo nodig, indien de
betrokken partijen niet uit eigen beweging afdoende maatregelen treffen,
gedetailleerde veiligheidsvoorschriften te stellen.
Enkele partijen vinden dat het voorschrijven van veiligheidsvoorschriften
moet worden overgelaten aan het bevoegd gezag (i.c. de betrokken
gemeenten), dit in het kader van de verlening van omgevingsvergunningen op grond van de Wabo. Naar aanleiding van deze opmerkingen is
de memorie van toelichting ten aanzien van de verhouding met het
omgevingsrecht aangevuld.
Enkele partijen merken op dat er momenteel geen structurele voorziening
is om gecoördineerd op te treden in geval van calamiteiten. Deze partijen
zouden een initiatief van de overheid voor een overkoepelend plan of een
coördinatieplatform, ter voorbereiding op en voor herstel van calamiteiten, verwelkomen. Een andere partij merkt op dat het nu niet duidelijk is
hoe bevoegdheden om op te treden bij calamiteiten zijn verdeeld en pleit
voor het eenduidig vastleggen van die bevoegdheden en voor een
centrale rol voor de Minister van Economische Zaken in het geval er
onduidelijkheid is over deze bevoegdheden.
De verantwoordelijkheid van de Minister van Economische Zaken voor het
frequentiebeleid, met inbegrip van de verlening van vergunningen voor
etheromroep, strekt zich niet uit tot het beschikbaar stellen en houden van
voorzieningen voor uitzendingen van etheromroep, zoals antenneopstelpunten en radiozendapparaten. De uitzendingen van etheromroep
worden verzorgd door omroepen, samen met netwerkaanbieders en
aanbieders van opstelpunten. Het is aan deze partijen om de nodige
afspraken te maken ter waarborging van de continuïteit van de dienstverlening, met inbegrip van de situatie dat de functie van bepaalde antenneopstelpunten (tijdelijk) door andere moet worden vervangen. Dit laat
onverlet dat de Minister vanuit zijn verantwoordelijkheid voor het
frequentiebeleid in het algemeen en, samen met de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, wat betreft de verzorging van de
publieke omroep in het bijzonder, bij calamiteiten een faciliterende of
bemiddelende rol zal kunnen spelen.
Gelet op het bovenstaande is er geen reden voor een nadere vastlegging
van de bevoegdheden voor het optreden bij calamiteiten. In dit kader is
overigens nog relevant dat de Minister van Economische Zaken op grond
van artikel 8.3 van de wet reeds de bevoegdheid heeft om, in overeenstemming met de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
aanbieders van omroepzendernetwerken te verplichten om programma’s
van de publieke omroep uit te zenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

41

Verschillende partijen hebben opmerkingen gemaakt over de taken en
bevoegdheden van AT en de ACM met betrekking tot artikel 11a.3. De
meeste van die partijen zijn van mening dat het toezicht op de naleving
van de voorziene wettelijke verplichtingen bij AT thuishoort, waarbij de
deskundigheid van AT op dit punt zou moeten worden uitgebreid, en dat
de taak van de ACM beperkt moet blijven tot de beoordeling van
geschillen over medegebruik en in het bijzonder over de redelijkheid van
vergoedingen. Deze partijen hebben kennelijk uit de passage in de
toelichting met betrekking tot de ACM opgemaakt dat voorzien is in een
wijziging van de taak van de ACM. Dit is niet het geval. De taak van de
ACM om geschillen over medegebruik te behandelen, wordt met dit
wetsvoorstel niet gewijzigd. Bij geschillen over medegebruik kunnen
wettelijke verplichtingen indirect aan de orde zijn omdat bij het bepalen
van de redelijke vergoeding (de norm van artikel 3.24 van de wet)
rekening moet worden gehouden met de kosten die aanbieders moeten
maken voor het nemen van wettelijk verplichte maatregelen op grond van
bijvoorbeeld de Arbeidsomstandighedenwet, de Wabo en de Telecommunicatiewet. Dit wetsvoorstel verandert daarin niets. Naar aanleiding van
deze reacties is de betreffende passage geschrapt.
Het is van belang dat AT als toezichthouder beschikt over voldoende
deskundigheid om zijn taken uit te kunnen voeren. Het is denkbaar dat
voor specialistische deskundigheid een beroep wordt gedaan op externe
deskundigen.
Een partij pleit ervoor bij het toezicht gebruik te maken van een in overleg
tussen marktpartijen en Minister aan te wijzen onafhankelijke deskundige.
Gegeven de hiervoor geschetste aanpassing van het wetsvoorstel is het
primair de verantwoordelijkheid van de aanbieders de nodige maatregelen te nemen. Overigens kan de Minister, als deze gerede twijfel heeft of
het continuïteitsplan in voldoende mate de continuïteit van omroepuitzendingen bevordert, een onafhankelijke deskundige een veiligheidscontrole
laten doen.
Een partij is van mening dat het voorstel onduidelijk is over de positie van
de aanbieder van het opstelpunt in relatie tot de aanbieders van de
omroepzendernetwerken en dat dit ten koste van de laatstbedoelde
aanbieders kan gaan. Deze partij is bevreesd dat de aanbieder van het
opstelpunt kan bepalen welke passende maatregelen door de aanbieder
van omroepzendernetwerken moeten worden genomen en op die grond
medegebruik kan weigeren. Verder meent deze partij dat de aanbieder van
het opstelpunt de kosten van de door hem te nemen passende maatregelen zelf moet dragen. Een andere partij pleit er juist voor om een
zogenoemde «doorzettingsmacht» bij een van de betrokken partijen te
leggen, zodat deze bepaalde veiligheidsmaatregelen kan opleggen aan de
anderen. Gegeven de hiervoor geschetste aanpassing van het
wetsvoorstel dienen de aanbieders van het opstelpunt en van de
omroepzendernetwerken op dat opstelpunt een gezamenlijk continuïteitsplan op te stellen. Het is zaak in dat kader de door ieder individueel te
nemen maatregelen onderling af te stemmen. Het toekennen van een
doorslaggevende stem aan één van de partijen biedt op het oog het
voordeel dat een meningsverschil langs die weg kan worden «opgelost».
Hiermee zou echter worden miskend dat de positie en verplichtingen van
elk van de partijen verschillend is en dat er geen goede grond is om een
doorslaggevende stem aan een bepaalde partij te geven. Een aanbieder
dient op grond van hoofdstuk 11A van de wet bepaalde maatregelen te
nemen met het oog op de veiligheid en continuïteit. Dit staat er echter niet
aan in de weg de kosten van die maatregelen door te berekenen met
inachtneming van de wettelijke regels voor de medegebruikvergoeding.
Twee partijen hebben opgemerkt dat het de voorkeur verdient om de
opstelpunten waar de onderhavige bepalingen voor gaan gelden,
specifiek aan te wijzen. Het wetsvoorstel is op dit punt aangepast en wel
zodanig dat de betreffende opstelpunten bij of krachtens algemene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

42

maatregel van bestuur worden aangewezen. Op deze wijze wordt
voorkomen dat misverstand kan bestaan over de reikwijdte van
artikel 11a.3.
Een partij merkt op dat de wettelijke verplichtingen alleen moeten gelden
voor de hoge, vrijstaande opstelpunten waarin FM-zenders zijn geplaatst
die van groot belang zijn voor de (publieke) dienstverlening omdat voor
lagere FM-opstelpunten eenvoudiger alternatieven te vinden zijn. Om
dezelfde reden vindt deze partij dat de verplichtingen niet moeten gelden
voor digitale technieken (zoals DVBT en DAB). Het voornemen is om
alleen de niet-dupliceerbare hoge opstelpunten die voor landelijke en
regionale radio-omroep (zowel analoog als digitaal) van groot belang zijn
onder de werking van dit regime te brengen. Er is geen reden een
uitzondering te maken voor digitale technieken.
Enkele partijen hebben vragen over de bevoegdheid van de Minister om
een aanbieder van een opstelpunt te verplichten een onafhankelijke
veiligheidscontrole te laten ondergaan. Deze bevoegdheid is volgens hen
te ruim geformuleerd. Gegeven de aanpassing van het wetsvoorstel
betreffende het vervallen van de verplichting passende maatregelen te
treffen is de bedoelde bevoegdheid slechts relevant voor situaties waarin
de Minister aanwijzingen heeft dat het continuïteitsplan onvoldoende
bijdraagt aan de continuïteit in de zin dat de veiligheidsrisico’s onvoldoende worden beheerst. In dat geval kan het wenselijk zijn dat een
onafhankelijke deskundige beoordeelt of dat inderdaad het geval is. Dat
kan leiden tot een aanpassing van het continuïteitsplan door de aanbieder
van het opstelpunt of, zo nodig, tot het verplichten van de aanbieder van
het opstelpunt om bepaalde maatregelen te nemen.
Een partij merkt op dat de veiligheid van het gehele opstelpunt alleen kan
worden geborgd als alle installaties, waaronder ook GSM-antennes,
betrokken worden bij de maatregelen ter bevordering van de veiligheid.
Het gaat in dit kader om de waarborging van de continuïteit van de
omroepetherdistributie en in dat kader is van belang dat de bij omroepetherdistributie betrokken aanbieders de nodige maatregelen treffen. Er is
geen reden ook andere partijen onder dit deel van de wet te brengen.
Omdat voor antennesystemen voor mobiele communicatie maar ook voor
bijvoorbeeld straalverbindingen veel lagere vermogens gebruikt worden
dan voor omroepzendernetwerken, zijn ook de daaraan verbonden risico’s
veel lager. Mede daarom vallen die aanbieders niet onder het toepassingsbereik van dit onderdeel van de wet. Overigens geldt voor
aanbieders van openbare mobiele telecommunicatie, zoals GSM, al de
algemene verplichting van artikel 11a.1 om passende maatregelen te
nemen. Voor het bevorderen van de continuïteit is het evenmin noodzakelijk andere partijen die gebruik maken van opstelpunten, zoals exploitanten van datacenters of zendamateurs, onder het bereik van dit deel van
de wet te brengen. Dat laat onverlet dat bijvoorbeeld degene die als
exploitant van een datacenter ruimte in een opstelpunt huurt, door de
aanbieder van dat opstelpunt contractueel kan worden verplicht bepaalde
veiligheidsregels in acht te nemen.
Een partij merkt op dat het niet zinvol is om per individueel opstelpunt
een gezamenlijk continuïteitsplan op te stellen, nu wordt voorzien in het
tot stand brengen van een veiligheidsconvenant, dat voor alle hoge
opstelpunten moet gelden en waarbinnen onderscheid wordt gemaakt
naar verschillende typen masten en verschillende zendsystemen. Ook al
hebben de hoge opstelpunten een aantal eigenschappen gemeen, de
specifieke situatie en omstandigheden kunnen per opstelpunt variëren.
Daarom moet er voor elk relevant opstelpunt een gezamenlijk continuïteitsplan zijn. Uiteraard is het mogelijk om voor bepaalde soorten
opstelpunten (buismasten, open masten enz.) modellen voor een
continuïteitsplan te ontwikkelen.
Een partij vraagt of een masteigenaar haar continuïteitsplan moet delen
met andere aanbieders ten behoeve van de onderlinge afstemming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

43

de treffen maatregelen. Het is aan de betreffende aanbieders om hun
maatregelen af te stemmen en te komen tot een gezamenlijk continuïteitsplan. Daarvoor is het niet noodzakelijk dat een aanbieder zijn eigen
continuïteitsplan deelt met de andere aanbieders.
Een aantal partijen vindt dat de inschatting van de bedrijfseffecten
onvoldoende is onderbouwd. Opgemerkt wordt dat deze inschatting is
gebaseerd op informatie die betrokken aanbieders zelf hebben aangeleverd. Er zijn geen aanwijzingen dat deze informatie onjuist is.
Enkele partijen brengen naar voren dat er geen directe relatie is tussen
medegebruik en veiligheidsmaatregelen, althans dat de ACM niet in staat
is bij de beoordeling van geschillen over medegebruik, in het bijzonder
over de redelijke vergoeding, te bepalen of veiligheidsmaatregelen nuttig
en nodig zijn en dat het een zaak van de marktpartijen is om afspraken te
maken over de doorberekening van de kosten van veiligheidsmaatregelen. Dit onderdeel van de wet wijzigt niets aan de bestaande taakverdeling tussen AT en de ACM: AT houdt toezicht op hoofdstuk 11A van de
wet, en de ACM behandelt geschillen over medegebruik ingevolge de
artikelen 12.2 en 3.24 van de wet. De aanbieder van een omroepzendernetwerk die als «medegebruiker» gebruik maakt van een antenneopstelpunt dient te voldoen aan de ingevolge hoofdstuk 11A van de wet
gestelde verplichtingen. Dit kan, gelet op de hiervoor genoemde,
bestaande wettelijke bepalingen, in potentie doorwerken in geschillen
over medegebruik. Dit wetsvoorstel brengt hierin geen wezenlijke
verandering maar de uitbreiding van hoofdstuk 11A met artikel 11a.3
impliceert wel dat ook de hierin opgenomen verplichtingen kunnen
doorwerken in geschillen over medegebruik. Ingevolge artikel 3.24, vierde
lid, dient de vergoeding voor medegebruik redelijk te zijn, wat onder meer
inhoudt dat deze vergoeding efficiënt moet zijn. Het is aan de ACM om bij
een geschil een besluit over de redelijkheid en de efficiëntie van de
vergoeding te nemen. De kosten van veiligheidsmaatregelen met het oog
op de continuïteit kunnen in de prijs worden doorberekend mits deze
maatregelen redelijkerwijs bijdragen aan het bevorderen van de continuïteit van omroepuitzendingen. Het gaat om het beheersen van de
veiligheidsrisico’s waarbij de aanbieder ook toepassing kan geven aan het
voorzorgsbeginsel, gelet op het grote maatschappelijke belang van de
continuïteit. In een voorkomend geval kan de ACM advies van AT
inwinnen over de vraag of de te nemen of genomen veiligheidsmaatregelen redelijkerwijs dienen ter bevordering van de continuïteit van
omroepuitzendingen. Marktpartijen zijn niet verplicht tot kostendoorberekening maar kunnen hierover onderlinge afspraken maken met inachtneming van de hiervoor geschetste wettelijke kaders.
Naar aanleiding van de hiervoor bedoelde reacties is de artikelgewijze
toelichting aangevuld.
7. Uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets ACM
De opmerkingen van de ACM in deze toets worden in deze paragraaf per
maatregel besproken.
netwerkinterne nummers
Door de ACM wordt aangegeven dat de term netwerkaansluitpunt behalve
in hoofdstuk 4, ook gebruikt wordt in de hoofdstukken 5, 10 en 11 van de
wet. De ACM geeft daarbij aan dat zij op dit moment niet kan uitsluiten dat
de wijziging van de definitie van netwerkaansluitpunt onvoorziene en
ongewenste nevengevolgen heeft. Zo zou door het schrappen van het
woord «openbaar» in artikel 1.1 onder onderdeel k, de toepassing van
genoemde hoofdstukken worden verbreed tot niet-openbare netwerken.
De vrees van de ACM is onterecht. Het is juist dat in de genoemde
hoofdstukken het begrip netwerkaansluitpunt wordt gebruikt. Het is echter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

44

onjuist dat door de aanpassing van artikel 1.1, onderdeel k, van de wet de
hoofdstukken 5, 10 en 11 worden verbreed tot niet-openbare netwerken.
Zo bepaalt, bijvoorbeeld, artikel 5.2, eerste lid, expliciet dat de gedoogplicht alleen geldt ten behoeve van de aanleg, instandhouding of ruiming
van openbare elektronische communicatienetwerken. Ook uit de andere
artikelen van hoofdstuk 5 blijkt duidelijk dat de gedoogplicht alleen ziet op
openbare netwerken. Dat geldt ook voor artikel 5.2, vierde lid, de enige
plaats waar in hoofdstuk 5 het begrip netwerkaansluitpunt wordt gebruikt.
Immers artikel 5.2, vierde lid, luidt: «Voor zover het voor het aansluiten
van gebruikers op een openbaar elektronisch communicatienetwerk nodig
is, is bovendien de rechthebbende op een gebouw verplicht de aanleg,
instandhouding of opruiming van netwerkaansluitpunten en kabels in en
aan dit gebouw te gedogen». Op geen enkele wijze kan uit deze bepaling
de conclusie worden getrokken dat ook degene die een besloten (nietopenbaar) netwerk beheert het recht heeft zonder toestemming van de
rechthebbende op een gebouw in dat gebouw netwerkaansluitpunten aan
te leggen, te onderhouden of op te ruimen. Hetzelfde geldt mutatis
mutandis voor de bepalingen in de andere genoemde hoofdstukken. Ook
daar blijkt uit de context dat het gaat om netwerkaansluitpunten van een
openbaar netwerk.
compensatie bij storingen
De ACM vindt dat de compensatieregeling niet alleen voor postpaid zou
moeten gelden maar ook voor prepaid. Dit is overgenomen. De ACM
verzoekt om in de memorie van toelichting aan te geven dat het aan de
ACM is om individuele klachten over compensatie te prioriteren en te
bundelen. Dit verzoek is overgenomen en de memorie van toelichting is
hierop aangepast.
De ACM verwijst naar de memorie van toelichting waarin de randvoorwaarden voor de compensatie zijn opgenomen. De ACM doet de
suggestie om deze minimumeisen in een algemene maatregel van
bestuur op te nemen om juridische procedures en uitvoeringslasten te
besparen. Hierover wordt opgemerkt dat het wetsvoorstel en de
toelichting naar aanleiding van het advies van de Afdeling zodanig zijn
aangepast dat de noodzaak tot delegatie in lagere regelgeving grotendeels is komen te vervallen. Het wetsvoorstel voorziet thans nog alleen in
de mogelijkheid om bij ministeriële regeling het bij compensatie te
betalen bedrag en de minimale duur van de periode van de storing om
voor compensatie in aanmerking te komen, te bepalen.
Continuïteit van de omroepetherdistributie
De ACM merkt op dat zij in het kader van haar geschilbeslechtende
bevoegdheden met betrekking tot het medegebruik van antenneopstelpunten (artikelen 3.24 en 3.25 van de wet) niet goed kan beoordelen
of er sprake is van een redelijke vergoeding voor het medegebruik, als
onduidelijk is of de medegebruikverlenende aanbieder voldoet aan de
verplichtingen van artikel 11a.3 van de wet. In dat geval, zo is het
standpunt van de ACM, kan zij immers niet vaststellen of de kosten die de
aanbieder in rekening brengt, noodzakelijk zijn en dus bij de medegebruiknemer in rekening kunnen worden gebracht. In verband hiermee bepleit
de ACM wettelijk vast te leggen dat de behandeling van een geschil door
de ACM vooraf wordt gegaan door een beoordeling door AT of de
continuïteitsverplichtingen worden nageleefd.
Het wetsvoorstel is nadien aangepast en er wordt volstaan met verplichtingen een continuïteitsplan op te stellen en uit te voeren. Daarmee is het
potentiële knelpunt inzake de naleving van de verplichtingen van
artikel 11a.3 naar verwachting weggenomen. De medegebruikverlenende
aanbieder dient de maatregelen met het oog op de continuïteit zoals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

45

vermeld in zijn continuïteitsplan en in het gezamenlijke continuïteitsplan
uit te voeren. De kosten van deze maatregelen kunnen bij de medegebruiknemer in rekening worden gebracht, tenzij de maatregelen op een
ondoelmatige wijze worden uitgevoerd. Bijgevolg is er geen reden om de
behandeling van medegebruikgeschillen steeds vooraf te laten gaan door
een toetsing door AT. Dit neemt niet weg dat AT de ACM van advies kan
dienen als er in een incidenteel geval vragen zijn over de naleving van
hoofdstuk 11A van de wet.
Aan de opmerking van de ACM om ten aanzien van overstapdrempels bij
kleinzakelijke abonnees (artikel 7.2a) het begrip «uitdrukkelijk verzoek» in
de memorie van toelichting te verduidelijken is tegemoet gekomen.
II. ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel A
Schrappen van de lettering
Gezien het grote aantal definities dat voorts bij iedere wetswijziging wordt
gewijzigd, wordt de lettering in artikel 1.1 geschrapt. Alle definities zijn in
alfabetische volgorde gerangschikt. Dit maakt de definities beter vindbaar
en maakt toekomstige aanpassingen gemakkelijker.
Als gevolg van deze wijziging worden de verwijzingen naar onderdelen
van artikel 1.1. in de artikelen 6a.1, achtste lid, 11.9, eerste lid,
onderdeel b, sub 3°, en 20.5, eerste lid, van de wet gewijzigd. Voorts leidt
het schrappen van de lettering in artikel 1.1 tot een klein aantal aanpassingen van een beperkt aantal andere wetten. Zie bijvoorbeeld de
wijziging van artikel 3:15a, tweede, derde en vijfde lid, van het Burgerlijk
Wetboek. Ook zal de nadere regelgeving die is gebaseerd op de Telecommunicatiewet worden aangepast op het vervallen van de lettering in
artikel 1.1.
Definitie nummer aangepast
De definitie van het begrip nummer wordt aangepast in verband met de
wijziging van hoofdstuk 4 teneinde het gebruik van een nummer in een
niet-openbaar netwerk (netwerkintern nummer) onder de definitie van een
nummer te brengen. Alle elementen in de definitie van een nummer,
inclusief de identificatie van een netwerkaansluitpunt, kunnen door deze
wijziging betrekking hebben op zowel openbare als niet-openbare
netwerken. Een netwerkintern nummer is een nummer dat uitsluitend
binnen een bepaald elektronisch communicatienetwerk wordt gebruikt
voor toegang tot of identificatie van op dat netwerk aangeslotenen, de
netwerkbeheerder, via dat netwerk aangeboden diensten, dat netwerk,
netwerkaansluitpunten van dat netwerk of andere elementen van dat
netwerk. Het gaat daarbij conform de definitie van het begrip nummer om
netwerkinterne nummers in zowel openbare als niet-openbare netwerken.
Artikel I, onderdelen B tot en met K: wijzigingen in hoofdstuk 3
Onderdeel B – artikel 3.1
De in dit onderdeel voorgestelde wijziging heeft als doel om niet op het
niveau van de wet vast te leggen op welke beleidsterreinen de publieke
taken liggen. Daarmee wordt de nodige flexibiliteit behouden om in het
nationaal frequentieplan frequentiebanden aan te wijzen die bestemd zijn
voor publieke taken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

46

Onderdeel C – artikel 3.4
Bij de wijziging van de Telecommunicatiewet door de Wet tot wijziging
van de Telecommunicatiewet in verband met de Nota frequentiebeleid
2005 (Stb. 2013, 14) zijn per abuis de in artikel 3.6 eerste lid, bedoelde
vergunningen voor de publieke mediadienst buiten de werking van
artikel 3.4 komen te vallen. Daardoor zouden deze vergunningen niet
langer in het frequentieregister hoeven te worden opgenomen, hetgeen
uiteraard niet wenselijk is met het oog op het doel van het frequentieregister om zichtbaar te maken welke frequentieruimte nog beschikbaar is.
Bovendien wordt daarmee afgeweken van de voor de genoemde
wetswijziging bestaande situatie, waarin de vergunningen voor de
publieke mediadienst in het frequentieregister werden vermeld. Met de
voorgestelde toevoeging van onderdeel b, sub 2, aan het tweede lid van
artikel 3.4 wordt dit hersteld.
Daarnaast wordt met de voorgestelde toevoeging van sub 1 aan
onderdeel b verzekerd dat ook de op grond van artikel 3.5 toegewezen
frequentieruimte voor publieke taken in het frequentieregister wordt
vermeld. Aangezien deze frequentieruimte een aanzienlijk deel vormt van
het totale beschikbare spectrum, draagt de weergave hiervan aanmerkelijk
bij aan het doel van het frequentieregister.
Onderdeel D – nieuwe artikelen 3.5a en 3.5b
In het voorgestelde artikel 3.5a is geregeld dat de Minister voor korte duur
frequentieruimte voor publieke taken kan toewijzen buiten de in artikel 3.5
geregelde procedure. Daarbij valt te denken aan tijdelijke (extra) frequentieruimte voor bijvoorbeeld eenmalige en relatief kort van te voren voor te
bereiden evenementen, zoals internationale topbijeenkomsten, militaire
oefeningen met bezoekende strijdkrachten of een (grootschalig)
evenement van voorbijgaande aard dat zich niet leent om structureel aan
te wijzen. Kenmerkend voor deze van artikel 3.5 afwijkende procedure is
dat het hier gaat om frequentieruimte die snel moet worden toegewezen
voor de bedoelde publieke taak. Onze Minister kan deze frequentieruimte
toewijzen indien deze frequentieruimte onverwijld nodig en doelmatig is
voor de vervulling van een publieke taak. Met «doelmatig» wordt in deze
bepaling bedoeld dat Onze Minister het belang van de uitoefening van de
publieke taak waarvoor frequentieruimte wordt toegewezen moet
afwegen tegen andere belangen en dat die afweging er onder omstandigheden toe kan leiden dat toekenning van de hier bedoelde frequentieruimte niet plaatsvindt omdat een ander belang prevaleert. Daarom hoeft
de Minister die het mede aangaat voor deze frequentieruimte in dit geval
ook geen behoefte-onderbouwingsplan in te dienen. Die procedure is
vanwege de daarmee gemoeide besluitvormingstermijnen niet geschikt
als er snel frequentieruimte moet worden toegewezen. Voorts hoeft de
toewijzing niet te geschieden in overeenstemming met het frequentieplan
– dat dus ook niet aangepast wordt ten behoeve van de toewijzing – en
kan die toewijzing ook geschieden in andere frequentiebanden dan de
banden die op grond van artikel 3.1, tweede lid, onder b, zijn aangewezen
als publieke taken. Benadrukt wordt dat het hier moet gaat om kortdurend
gebruik. Er wordt immers met voorbijgaan van de voor de toewijzing voor
publieke taken geldende procedures (schaarse) frequentieruimte
toegewezen. Het is dan passend om deze toewijzing voor slechts een
korte periode te doen plaatsvinden. Een en ander betekent dat de
toewijzing in ieder geval niet langer kan geschieden dan voor de duur van
het evenement. Inclusief eventuele voorbereidings- en afbouwtijd. Indien
de toewijzing voor een langere periode nodig is dan voor de duur van het
evenement, dan kan die toewijzing niet geschieden op grond van dit
artikel en zal er alvorens sprake kan zijn van toewijzing van frequentieruimte, een behoefte-onderbouwingsplan moeten worden ingediend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

47

In het voorgestelde artikel 3.5b is – anders dan in artikel 3.5a – een
voorziening getroffen om in afwijking van de normale systematiek voor de
toewijzing van frequentieruimte voor publieke taken tot een voorlopige
toewijzing over te gaan voor die gevallen waarin die toewijzing nodig is
voor de uitoefening van publieke taken met een structureel karakter. Het
gaat hier dus om andere publieke taken dan de publieke taken bedoeld in
artikel 3.5a. Voor de in dit artikel bedoelde structurele taken zal dan ook
door de Minister wie het mede aangaat een behoefte-onderbouwingsplan
moeten worden ingediend. De uitvoering van de hier bedoelde taken is
evenwel zo spoedeisend dat met de toewijzing van frequentieruimte niet
kan worden gewacht totdat naar aanleiding van een ingediend behoefteonderbouwingsplan een definitief besluit is genomen over toewijzing van
frequentieruimte voor de desbetreffende publieke taak. Gelet op het
spoedeisende karakter van bedoelde taken is er daarom behoefte aan het
instrument van de voorlopige toewijzing van frequentieruimte voor
publieke taken.
Omdat het hier gaat om de uitvoering van structurele publieke taken is in
het tweede lid bepaald dat binnen zes weken na de ontvangst van het
verzoek een behoefte-onderbouwingsplan moet worden ingediend. Indien
binnen de daarvoor geldende termijn geen behoefte-onderbouwingsplan
wordt ingediend, komt de voorlopige toewijzing te vervallen. Het gaat hier
immers om te toewijzing van frequentieruimte voor publieke taken met
een structureel karakter. Toewijzing kan dus ook slechts geschieden op
basis van een behoefte-onderbouwingsplan. Als dat er niet komt, is er
geen reden de bedoelde frequentieruimte toe te wijzen.
Op dat behoefte-onderbouwingsplan zal door de Minister volgens de
gebruikelijke procedure worden beslist. Als hij van oordeel is dat uit het
behoefte-onderbouwingsplan de noodzaak voor definitieve toewijzing van
de frequentieruimte blijkt, dan zal hij uiteindelijk overgaan tot de
definitieve toewijzing van de gevraagde frequentieruimte. In de gevallen
waarin een toewijzing gevraagd wordt voor frequentieruimte in andere
frequentiebanden dan de reeds voor publieke taken aangewezen
frequentiebanden, moet er voordat er sprake kan zijn van een definitieve
toewijzing, een wijziging van het frequentieplan worden doorgevoerd. Pas
als dat is gewijzigd en tot stand is gekomen, kan er worden overgegaan
tot een definitieve toewijzing.
Mocht de Minister besluiten dat niet overgegaan kan worden tot definitieve toewijzing, dan eindigt daarmee ook de voorlopige toewijzing.
Daarom is in het vierde lid bepaald dat de voorlopige toewijzing niet
langer van kracht is dan tot het moment waarop is beslist over de
definitieve toewijzing.
De voorlopige toewijzing kan ook geschieden in andere frequentiebanden
dan de banden die op grond van artikel 3.1, tweede lid, onder b, zijn
aangewezen als publieke taken. Dat kan betekenen dat de rechten van
andere frequentiegebruikers gedurende de voorlopige toewijzing tijdelijk
worden beperkt of opgeschort.
Onderdelen E en F – artikelen 3.6 en 3.7
Bij de oude analoge technieken was het gebruikelijk dat voor ieder radioof televisiekanaal een aparte vergunning werd verleend. Nieuwe digitale
technieken maken efficiënter gebruik van frequentieruimte, hierbij valt te
denken aan DAB+ en DVB-T. Via die technieken kunnen meerdere
programma’s worden uitgezonden. Hierdoor wordt het mogelijk dat via
één vergunning programma’s van verschillende publieke mediainstellingen worden uitgezonden. Hierbij valt bijvoorbeeld te denken aan
de bestaande situatie dat de NPO via haar vergunning voor digitale
televisie ook de televisieprogramma’s van de regionale publieke
omroepen uitzendt. Dit soort vormen van samenwerking leidt tot een
meer doelmatig frequentiegebruik en kan ook aantrekkelijk zijn voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

48

publieke omroepen in kwestie. Voordeel hiervan is ook dat één publieke
media-instelling verantwoordelijk is voor de exploitatie van het omroepzendernetwerk.
Het voorgestelde nieuwe derde lid van artikel 3.6 van de wet maakt het
mogelijk om aan een publieke media-instelling een vergunning te
verlenen die mede gebruikt dient te worden voor het verspreiden van
programma’s van een andere media-instelling. Zo zou een regionale
publieke media-instelling belast kunnen worden met het doorgeven van
een programma van een lokale publieke omroep of de landelijke publieke
omroep belast kunnen worden met het doorgeven van regionale en/of
lokale programma’s. Uitgangspunt hierbij is dat de vergunning wordt
verleend aan die publieke omroep met het grootste wettelijke verzorgingsgebied. In het geval er dus sprake is van de landelijke publieke omroep die
ook belast wordt met het doorgeven van regionale programma’s wordt de
vergunning dus verleend aan de landelijke omroep.
Onderdelen G en H – nieuw artikel 3.8a en artikel 3.10
Aanleiding
Bij de multibandveiling in 2012 werden onder andere de vergunningen in
de 900 en 1800 MHz-band (GSM-vergunningen) opnieuw verdeeld. Het
was de eerste keer dat vergunningen werden verdeeld voor frequentieruimte die reeds in gebruik was. Dit zal in de toekomst vaker voorkomen.
In dergelijke gevallen is in de regel nauwe samenwerking tussen de oude
en nieuwe vergunninghouders noodzakelijk om het transitieproces van
oude naar nieuwe vergunningen snel en zorgvuldig te laten verlopen
zonder de continuïteit van de dienstverlening in gevaar te brengen. Om
dat te bereiken hebben de betrokken vergunninghouders na de multibandveiling in 2012 onder supervisie van Agentschap Telecom afspraken
vastgelegd in een transitieovereenkomst. In deze transitieovereenkomst is
vastgelegd welke partij wanneer van welke frequentieruimte gebruikmaakt.
Gebleken is dat een dergelijk transitieproces zich niet goed verhoudt met
reguliere vergunningen die langdurig gebruik van dezelfde frequenties als
uitgangspunt hebben. Tijdens een transitieproces wisselen de betrokken
vergunninghouders van frequenties. In de transitiefase worden dus zowel
de oude als de nieuwe frequenties gebruikt. Ook kan het voorkomen dat
men tijdelijk over meer of minder frequentieruimte beschikt dan waar
men volgens de oude of nieuwe vergunning recht op heeft. Voor zover de
betrokken partijen daar zelf goede afspraken over kunnen maken hoeft dat
geen probleem te zijn. Indien de partijen het niet eens kunnen worden
kunnen er wel problemen ontstaan en kan het noodzakelijk zijn dat
Agentschap Telecom in moet grijpen om het transitieproces snel en
zorgvuldig te laten verlopen. In dergelijke omstandigheden is het van
belang dat de formele rechten van vergunninghouders een goede
oplossing van de problemen niet in de weg staan en het optreden door
Agentschap Telecom niet verhinderen of bemoeilijken.
Om die reden is het wenselijk om de formele situatie tijdens een transitie
meer in lijn te brengen met de feitelijke situatie door de introductie van
een zogenaamde transitievergunning.
artikel 3.8a
Voorgesteld wordt om na afloop van een verdeling aan alle oude en
nieuwe vergunninghouders een speciale «transitievergunning» te
verlenen. Deze vergunning is bedoeld om geleidelijk de oude frequenties
buiten gebruik te stellen en de nieuwe frequenties in gebruik te nemen.
Afspraken over transitie zijn niet nodig als alle vergunninghouders bij een
herverdeling precies dezelfde frequentieruimte verwerven als zij onder de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

49

oude vergunningen al hadden. In de regel is het voor het in en uit gebruik
nemen van frequenties echter nodig dat de houders van de betreffende
transitievergunning daarover afspraken hebben gemaakt. Daarom kan de
Minister toekomstige houders van een transitievergunning verplichten
een transitieovereenkomst af te sluiten. In de transitieovereenkomst
worden afspraken gemaakt om de transitie snel en zorgvuldig te laten
verlopen (de transitieovereenkomst). Het is mogelijk om de naleving van
de transitieovereenkomst met bestuursrechtelijke middelen af te dwingen.
Ook heeft de Minister de bevoegdheid om in het belang van de continuïteit de transitieovereenkomst aan te vullen of te wijzigen.
Indien de verplichting tot het sluiten van een transitie-overeenkomst op
grond van het derde lid wordt opgelegd, zal de transitievergunning,
anders dan gewone vergunningen, geen exclusief recht geven op het
gebruik van bepaalde frequenties, maar op het gebruik van alle bij de
transitie betrokken frequenties overeenkomstig de transitie-overeenkomst.
De transitievergunning gaat in na afloop van de oude vergunning en
eindigt na vier 4 weken of, in het geval van een verlenging, na 8 weken.
Naar verwachting zal de omschakeling van oude naar nieuwe frequenties
in de regel binnen een maand op zorgvuldige wijze gerealiseerd kunnen
worden. Daarom hebben transitievergunningen in principe ook een
looptijd van een maand. De nieuwe, bij de herverdeling verworven
vergunningen, vangen aan op het tijdstip dat de transitievergunningen
aflopen.
Tijdens een transitie hebben alle vergunninghouders de door de transitieovereenkomst beperkte rechten. Partijen kunnen zich gedurende deze
transitieperiode niet beroepen op de rechten in hun oude of nieuwe
reguliere vergunningen. Bij herverdeling van vergunningen voor het
gebruik van frequentieruimte door of ten behoeve van commerciële
media-instellingen spelen geen risico’s ten aanzien van de continuïteit van
dienstverlening. Daarom wordt bij dergelijke herverdelingen geen
transitievergunning verleend en kan geen verplichting worden opgelegd
om een transitie-overeenkomst te sluiten. Bij ministeriële regeling kan in
aanvulling daarop andere frequentieruimte worden aangewezen waarop
het eerste tot en met zesde lid van artikel 3.8a niet van toepassing zijn,
indien ook daar op voorhand al is uit te sluiten dat door een herverdeling
continuïteitsproblemen ontstaan.
Verlening om niet
Voor de transitievergunning als zodanig wordt geen vergoeding in
rekening gebracht. De transitievergunning krijgt pas enige waarde als
deze gebruikt kan worden voor het opstarten, dan wel doorstarten van het
gebruik van de vergunde frequentieruimte, met andere woorden: als in de
veiling een reguliere vergunning voor de periode na de transitie wordt
verworven. Alleen als de transitievergunning als «doorstartvergunning»
kan worden gebruikt, vertegenwoordigt deze een zekere waarde. De
deelnemers aan de procedure voor de herverdeling van de reguliere
vergunningen zullen bij hun biedingen rekening houden met het feit dat
bij de reguliere vergunning standaard een transitievergunning wordt
verleend en de waarde van de transitievergunningen verdisconteren in
hun biedingen op de reguliere vergunningen. Voor zover de transitievergunning enige waarde voor de houder vertegenwoordigt, betaalt deze
met het bedrag dat hij in de herverdeling betaalt voor het verkrijgen van
een nieuwe reguliere vergunning tevens voor de bijbehorende transitievergunningen.
Als geen nieuwe vergunning wordt verworven kan de transitievergunning
alleen worden gebruikt als «afbouwvergunning» om de dienstverlening
via de frequentieruimte in de oude vergunning geleidelijk af te bouwen
dan wel over te dragen aan de opvolgende vergunninghouder. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

50

economische waarde van een dergelijke afbouwvergunning is dan
nagenoeg nihil.
De verlening van transitievergunningen om niet zal dan ook niet leiden tot
verstoring van de mededinging.
Onderdeel I – artikel 3.12
Artikel 3.12, eerst lid, onder a, vormt de basis voor het verlenen van
vergunningen voor het doen van experimenten met een maximale duur
van een jaar. De Minister kan aan een experimenteervergunning
voorschriften en beperkingen verbinden, zoals technische voorschriften
en rapportageverplichtingen met betrekking tot het verloop en de
voortgang van het experiment. Bij evenementen moet gedacht worden
aan gebeurtenissen als bezoeken van buitenlandse staatshoofden of
bijzondere gebeurtenissen rond het Koninklijk Huis, (inter)nationale
happenings zoals wielerwedstrijden en grote popconcerten. Het gaat dan
om frequentiegebruik met een hoge concentratie van gebruikers in een
beperkt geografisch gebied. Kenmerkend bij deze evenementen is dat
buitenlandse delegaties, journalisten, reportageploegen (videolinks e.d.)
en beveiligers gebruik maken van apparatuur met frequenties die niet
altijd passen binnen het Nationaal Frequentieplan (hierna: NFP). In
bepaalde gevallen is niet te voorspellen welke frequenties aangevraagd
zullen worden. Maar ook als het NFP wel voorziet in toewijzing van
frequenties kan de situatie zich voordoen dat de daarvoor bestemde band
vol is zodat alsnog andere frequentieruimte gevonden moet worden voor
het betreffende evenement. Ook is in sommige gevallen afwijking
noodzakelijk van het in het NFP vermelde verdeelbeleid. Met de voorgestelde wijziging wordt de wettelijke basis gelegd voor dergelijke afwijkingen (derde lid). De vergunning wordt verleend voor de duur van het
evenement, inclusief voorbereidings- en afbouwtijd (eerste lid).
Bij vergunningen voor het gebruik van frequentieruimte ten behoeve van
testdoeleinden kan het volgende worden opgemerkt. Apparatuur moet
onder andere worden getest om te bezien of ze bestand is tegen elektromagnetische velden. Daartoe wordt de apparatuur blootgesteld aan
signalen over een breed frequentiespectrum.
Het is gebruikelijk dat deze testen worden uitgevoerd in een speciaal
aangepaste afgeschermde ruimte. Buiten deze ruimte is niets meer van
het signaal te merken en interferenties of verstoringen kunnen hier bij niet
optreden. Het is echter niet mogelijk om apparatuur die vast is geïnstalleerd of die te groot is, in een afgeschermde ruimte te testen. Voor deze
en andere soorten testen moeten dus soms frequenties worden gebruikt
waarvoor in beginsel een vergunning vereist is. Het gaat naar verwachting
slechts om enkele vergunningen per jaar, met name ten behoeve van
zogenaamde Notified Bodies die zijn aangemeld onder de EMC-richtlijn
(richtlijn 2004/108/EG van het Europees Parlement en de Raad van
15 december 2004 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake elektromagnetische compatibiliteit en tot
intrekking van Richtlijn 89/336/EEG, Pb EU L 390/24) of door de Raad van
Accreditatie voor EMC geaccrediteerde testinstellingen. Deze vergunningen zullen naar verwachting worden verleend voor een periode van 5
jaar. In een enkel geval zal ook aan een ander een vergunning kunnen
worden afgegeven voor de duur van de test, meestal voor een korte
periode en hooguit een paar dagen. In de vergunningsvoorschriften zal
moeten worden opgenomen dat geen ontoelaatbare storingen of
belemmeringen mogen worden veroorzaakt.
Het is niet toegestaan de in het eerste lid bedoelde vergunningen te
gebruiken voor het aanbieden van openbare elektronische communicatiediensten via openbare elektronische communicatienetwerken. Het is dus
niet mogelijk om op basis van dit artikel een evenementenvergunning te
verlenen op volgorde van binnenkomst voor het gebruik van bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

51

UMTS frequenties. Tegelijkertijd blijft een niet-commercieel experiment
met bijvoorbeeld mobiele telefoonfrequenties wel mogelijk omdat dit niet
het karakter zal hebben van «openbare» dienstverlening via een openbaar
netwerk.
Het huidige derde lid van artikel 3.12 komt te vervallen omdat artikel 3.14,
eerste lid, reeds de bevoegdheid kent om voorschriften en beperkingen
aan de vergunning te verbinden.
Onderdeel J – artikel 3.13
Nu in dit wetsvoorstel de invoeging van de artikelen 3.5a en 3.5b na
artikel 3.5 wordt voorgesteld dienen deze artikelen ook opgenomen
worden in de opsomming van artikel 3.13, eerste lid, van de wet opdat
duidelijk is dat ook een vergunning is vereist voor het gebruik van
frequentieruimte voor zover niet op grond van bedoelde artikelen een
toewijzing van frequentieruimte heeft plaatsgevonden.
Onderdeel K – artikel 3.17
Ingevolge de Wet tot wijziging van de Telecommunicatiewet in verband
met de Nota frequentiebeleid 2005 (Stb. 2013, 14) is in artikel 3.17, tweede
lid, van de wet bepaald dat alle vergunningen die «op volgorde van
binnenkomst» zijn verleend, na afloop van de vergunningduur telkens van
rechtswege worden verlengd, tenzij de Minister uiterlijk 2 jaar voor afloop
van de vergunning besluit dat de vergunning niet zal worden verlengd.
Dat laatste zal zich bijvoorbeeld kunnen voordoen indien de frequentiebanden waarvoor deze vergunningen zijn verleend op grond van
internationale besluitvorming een andere bestemming krijgen.
Gebleken is dat deze hoofdregel van de zogenoemde «voortrollende
vergunning» niet voor alle categorieën van de op volgorde van binnenkomst verleende vergunningen wenselijk is. Zo ontstaat met name bij
bepaalde vergunningen de onwenselijke situatie dat deze vergunningen,
die doorgaans naar hun aard slechts een tijdelijke werkingsduur dienen te
hebben, door deze bepaling voortrollend verlengd zouden kunnen
worden.
Om dergelijke situaties te voorkomen, wordt voorgesteld om het tweede
lid van artikel 3.17 aan te passen en om een nieuw derde lid in te voegen.
In het tweede lid, onderdeel a, is geregeld dat de Minister twee jaar voor
afloop van een vergunning kan bepalen dat de desbetreffende vergunning
in het geheel niet wordt verlengd.
In het tweede lid, onderdeel b is bepaald dat vergunningen die zijn
verleend voor bij ministeriële regeling aangewezen gebruik dan wel voor
een in die regeling bepaalde (korte) duur, niet voortrollend (maar
mogelijkerwijze wel op de in het derde lid bedoelde wijze) kunnen worden
verlengd. Voorbeelden van vergunningen voor bepaalde duur waarvan
het wenselijk is dat deze, anders dan voortrollend, verlengd kunnen
worden, zijn vergunningen voor telemetrie voor plaatsbepaling met
behulp van GPS bij grootschalige infrastructurele projecten, zoals de
aanleg van een snelweg, of vergunningen voor divers frequentiegebruik
bij industriële projecten, bijvoorbeeld voor portofoongebruik of videobewaking bij een zogenaamde «plant-stop» waarbij in een olieraffinaderij de
complete productielijn wordt stilgelegd om alle leidingen en dergelijke te
kunnen reinigen. Het komt regelmatig voor dat dergelijke projecten langer
lopen dan oorspronkelijk was gepland.
Voorbeelden van vergunningen voor een bepaald gebruik zijn vergunningen voor experimenten, voor evenementen en voor testdoeleinden
In het hierboven al gememoreerde derde lid is de Minister de
bevoegdheid gegeven om bepaalde vergunningen die niet voortrollend
worden verlengd met een door hem te bepalen periode te verlengen.
Gebleken is dat er in de praktijk behoefte bestaat aan een mogelijkheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

52

om vergunningen die niet voortrollend worden verlengd toch op aanvraag
van de vergunninghouder te kunnen verlengen. Indien deze verlengingsmogelijkheid niet zou bestaan zou slechts de weg van het opnieuw
verlenen van de vergunning openstaan. Dat betekent zowel voor de
vergunninghouder als voor de Minister dat er meer inspanningen en
kosten gemoeid zijn met de nieuwe vergunningverlening, terwijl dat niet
nodig is als er een verlengingsmogelijkheid bestaat. Voor de goede orde
wordt hier nog vermeld dat de noodzaak tot verlenging zoals hier bedoeld
zich jaarlijks slechts voor enkele tientallen vergunningen, op een totaal
bestand van circa 30.000 vergunningen voor frequentiegebruik, voordoet.
Het gaat derhalve om een relatief gering aantal vergunningen, voor niet
schaarse frequentieruimte. Deze vergunningen zijn immers conform
artikel 3.10, eerste lid, onder a, van de wet, «op volgorde van binnenkomst» verleend. Met betrekking tot experimentenvergunningen wordt
tenslotte nog opgemerkt dat een eventuele verlenging er niet toe kan
leiden dat de maximale duur van deze vergunning van een jaar wordt
overschreden.
Artikel I, onderdelen A, L en M: wijzigingen in alsmede ten
behoeve van hoofdstuk 4
Openbare en niet-openbare bestemming van nummers
Op grond van artikel 4.1 worden nummerplannen opgesteld. In de
nummerplannen wordt aan een nummer of een reeks nummers een
bepaalde bestemming gekoppeld. Dat wil zeggen dat aangegeven wordt
dat een bepaald nummer of bepaalde nummerreeks gebruikt moet
worden ter identificatie van bepaalde gebruikers, bepaalde netwerkexploitanten, bepaalde diensten, bepaalde netwerkaansluitpunten of bepaalde
andere netwerkelementen. Dit valt op te maken uit artikel 1.1 waarin
immers is bepaald dat nummers cijfers, letters of andere symbolen zijn
die bestemd zijn voor toegang tot of identificatie van gebruikers,
netwerkexploitanten, diensten, netwerkaansluitpunten of andere
netwerkelementen. Uit de in wet opgenomen beschrijving van nummers
valt af te leiden dat de bestemming van nummers altijd gekoppeld is aan
een openbare elektronische communicatiedienst of een openbaar
elektronisch communicatienetwerk. Dit is een gevolg van het feit dat
vrijwel alle in artikel 1.1 genoemde mogelijke bestemmingen van
nummers in de wet zijn omschreven als (een element van) een openbare
dienst of een openbaar netwerk. Zo is een netwerkaansluitpunt in
artikel 1.1 omschreven als «een fysiek punt waarop een abonnee toegang
tot een openbaar elektronisch communicatienetwerk wordt geboden en
wordt gebruiker in artikel 1.1 omschreven als een «natuurlijk persoon of
rechtspersoon die gebruik maakt of wil gaan maken van of verzoekt om
een openbare elektronische communicatiedienst».
Er bestaat echter in de praktijk ook behoefte aan nummerplannen die
(mede) zien op niet openbare netwerken of diensten. Zo zijn er besloten
draadloze (bedrijfs)netwerken die om als besloten netwerk te kunnen
functioneren net als een openbaar draadloos netwerk een nummer nodig
hebben dat het netwerk identificeert (een zogenoemde mobiele
netwerkcode); met deze netwerkcode moet dit netwerk effectief kunnen
worden onderscheiden van andere openbare en niet openbare netwerken.
Naar de letter zouden dergelijke «nummers» niet opgenomen kunnen
worden in een nummerplan omdat het geen nummers zijn in de zin van
artikel 1.1 aangezien met het «nummer» geen openbaar netwerk wordt
geïdentificeerd maar een niet-openbaar netwerk. Om ervoor te zorgen dat
de Minister toch nummerplannen kan vaststellen met nummers die zien
op niet-openbare netwerken of diensten wordt de omschrijving van
nummer in artikel 1.1 zo aangepast dat (de bestemming van) een nummer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

53

zowel betrekking kan hebben op een openbaar als op een niet openbaar
netwerk (zie artikel I, onderdeel A, van dit wetsvoorstel).
Netwerkinterne nummers
De bemoeienis van de overheid, in dit geval Onze Minister (het maken
nummerplannen) en de ACM (het toekennen van nummers), met
nummers komt voornamelijk voort uit het feit dat er sinds de liberalisering
van de telecommunicatienetwerken meerdere, door diverse aanbieders
beheerde en met elkaar gekoppelde netwerken zijn. Om elektronische
communicatie tussen alle op deze netwerken aangeslotenen mogelijk te
maken moet ieder netwerkaansluitpunt (iedere bestemming) geïdentificeerd worden door een uniek nummer. Zo niet dan ontstaan problemen
bij de routering van het verkeer. Als communicatie alleen maar plaats
hoeft te vinden binnen één netwerk dan is het in beginsel voldoende dat
de gebruikte nummers uniek zijn binnen dat netwerk. Het opstellen van
een nummerplan en het verdelen van deze zogenoemde netwerkinterne
nummers over de bestemmingen kan in dat geval – in de regel – aan de
beheerder van het netwerk/uitvoerder van de dienst overgelaten worden,
tussenkomst van de overheid is in principe niet nodig.
De praktijk tot nu toe heeft echter uitgewezen dat er gevallen zijn waarin
er toch bemoeienis van de overheid gewenst is met netwerkinterne
nummers, dat wil zeggen nummers die alleen binnen een bepaald
netwerk worden gebruikt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij nummers voor
openbare dienstverlening die alleen plaatsvindt binnen een bepaald
(openbaar) netwerk. Te denken valt hierbij aan diensten zoals het
telefonisch opladen van een beltegoed (alleen de abonnees of aangeslotenen bij dat ene specifieke netwerk kunnen via dat nummer hun
beltegoed opladen) of een nummer voor een elektronische postbus dat
alleen beschikbaar hoeft te zijn voor de aangeslotenen op dat netwerk.
Om ervoor te zorgen dat dergelijke veelgebruikte nummers herkenbaar
zijn voor de eindgebruikers is het makkelijk als nummers voor dergelijke
toepassingen (bestemmingen) geharmoniseerd zijn, dat wil zeggen
binnen ieder netwerk hetzelfde zijn. Om dat te bereiken is er in het
telefoonnummerplan een nummer opgenomen met de bestemming
«opladen beltegoed» en nummer met de bestemming «elektronische
postbus». Verder is in de praktijk gebleken dat partijen die diensten
verzorgen die alleen kunnen worden afgenomen binnen een bepaald
netwerk, en waarbij dus in beginsel gewerkt kan worden met nummers uit
een door die partij zelf opgesteld nummerplan, graag de zekerheid willen
hebben dat de nummers uit het door henzelf opgestelde nummerplan niet
binnen afzienbare tijd door de Minister zullen worden bestemd. Immers
als dergelijke partijen zowel netwerkoverstijgende diensten aanbieden als
diensten die alleen binnen het netwerk kunnen worden afgenomen met
gebruikmaking van hetzelfde routeringsysteem zullen zij willen
voorkomen dat er bij de diensten die alleen binnen het netwerk kunnen
worden afgenomen omgenummerd moet worden omdat de tot nu toe
daarvoor gebruikte nummers ten gevolge van de opname van die
nummers in een nummerplan van de Minister moeten worden gebruikt
voor andere dienstverlening. Tot nu toe werd deze zekerheid geboden
door bij bestaande nummerplannen aan te geven welke nummers of
nummerreeksen in ieder geval niet zouden worden opgenomen in een
onder de regels van hoofdstuk vier vallend nummerplan. Door de hier
voorgestelde wijziging wordt expliciet gemaakt dat nummerplannen
betrekking kunnen hebben op netwerkinterne nummers. Hierdoor kunnen
in nummerplannen dus ook nummers met een bestemming worden
opgenomen die zich kenmerkt door het netwerkintern gebruik. Dat is van
belang voor netwerkintern gebruik van nummers in zowel openbare als
niet-openbare netwerken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

54

Omdat een netwerkintern nummer in de regel binnen ieder netwerk
opnieuw kan worden gebruikt is er in beginsel geen reden om dergelijke
nummers door de ACM te laten toekennen. Hierop kunnen echter
uitzonderingen zijn. Een voorbeeld is het gebruik van een mobiele
netwerkcode voor identificatie van een draadloos besloten netwerk; het
gaat hier om een netwerkintern nummer waarbij het nummer alleen door
aangeslotenen op dat netwerk wordt gebruikt voor toegang tot dat
netwerk. Indien het netwerk kan interfereren met andere netwerken moet
dit netwerk ten opzichte van andere (besloten en open) netwerken toch
een uniek nummer hebben en zal in dit geval het netwerkinterne nummer
toch door de ACM moeten worden toegekend. Om hierin te voorzien en
recht te doen aan het in de regel ontbreken van een noodzaak tot
toekenning, is bepaald dat netwerkinterne nummers niet behoeven te
worden toegekend, tenzij in het betreffende nummerplan anders is
bepaald.
De twee verbodsbepalingen van artikel 4.1, vierde lid, inhoudende dat
voor een bestemming voorkomende in een nummerplan geen andere
nummers gebruikt mogen worden dan de nummers die voor die
bestemming in dat nummerplan voorkomen, respectievelijk dat een
nummer dat voorkomt in een nummerplan niet mag worden gebruikt voor
een andere bestemming dan de bestemming waarvoor dat nummer in dat
plan is opgenomen, hoeven niet in alle gevallen op netwerkinterne
nummers van toepassing te zijn. Dit geldt bijvoorbeeld voor de al eerder
genoemde nummers die in een nummerplan zijn opgenomen voor
netwerkintern gebruik met als enige grond het bieden van zekerheid aan
partijen dat de betreffende nummers niet zullen worden bestemd voor
andere diensten. De verboden moeten echter wel van toepassing zijn
indien de betreffende netwerkinterne nummers om wille van de herkenbaarheid bij de eindgebruiker in ieder netwerk hetzelfde moet zijn, zoals in
de hiervoor gegeven voorbeelden van de (netwerkinterne) nummers
bestemd voor het opladen van beltegoed en de elektronische postbus.
Daarom is in het voorgestelde vierde lid, onder b, opgenomen dat de
bedoelde verboden van toepassing zijn tenzij het gebruik van dat nummer
voor de andere bestemming geen afbreuk doet aan het gebruik van dat
nummer voor de bestemming genoemd in het nummerplan.
Artikel I, onderdelen N tot en met Q: wijzigingen in hoofdstuk 5
onderdeel N – artikel 5.4, tweede lid
Dit onderdeel is uitputtend toegelicht in het algemeen deel van de
toelichting.
Onderdelen O tot en met Q – artikelen 5.8 en (nieuw) 5.9
Met deze onderdelen wordt beoogd een aantal praktische problemen en
onduidelijkheden te ondervangen die worden ondervonden bij de
toepassing van artikel 5.8, eerste en tweede lid, in het kader van de aanleg
van infrastructuur door overheden (o.a. Rijkswaterstaat en gemeenten) of
aan de overheid gelieerde organisaties (zoals ProRail). Voorts wordt met
de voorgestelde wijziging het uitgangspunt van hoofdstuk 5, namelijk
«liggen om niet, verleggen om niet» gewaarborgd. Ten eerste wordt
voorgesteld om ook degene die van de rechthebbende op de gronden (de
gedoogplichtige) een recht van erfpacht of opstal of een gebruiksrecht of
huurrecht heeft verkregen, het recht te geven op verplaatsing van kabels
(e.d.) door en voor rekening van de aanbieder van een openbaar
elektronisch communicatienetwerk (zie artikel 5.8, eerste lid). Dit betreft
een explicitering van hetgeen reeds bij de invoering van hoofdstuk 5 van
de Telecommunicatiewet beoogd werd. Ten tweede wordt voorgesteld om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

55

met een nieuw artikel 5.9 de verplaatsingsregeling in artikel 5.8 aan te
vullen met een aparte verplaatsingsregeling ten behoeve van een aantal
grote werken die in het kader van het algemeen belang worden uitgevoerd door de overheid of door aan de overheid gelieerde organisaties. In
concreto gaat het dan om de Minister van Infrastructuur en Milieu (hierna:
de Minister van IenM), de houder van een spoorwegconcessie en de
beheerder van een waterstaatswerk (zoals Rijkswaterstaat of een
waterschap). Artikel 5.8 blijft de hoofdregel van de verplaatsingsplicht.
Deze hoofdregel betreft alle verzoeken van de gedoogplichtige om het
verplaatsen van kabels die noodzakelijk zijn «voor de oprichting van
gebouwen of de uitvoering van werken door of vanwege degene op wie
de gedoogplicht rust». In tegenstelling tot het voorgestelde artikel 5.9, is
bij artikel 5.8 de complexiteit en de aard (algemeen belang) van het
gebouw of het werk niet relevant en kan het zowel gaan om overheden als
om particulieren die als gedoogplichtige een beroep doen op de verplaatsingsplicht. Artikel 5.9 biedt uitsluitend een kader voor het verplaatsen
van kabels wanneer het gaat om bepaalde infrastructurele werken van
algemeen belang die worden uitgevoerd door of namens de overheid. Het
gaat daarbij voorts om werken waarbij de totstandkoming van het werk
noopt tot een eigendomsoverdracht en die overdracht (gezien o.a. de
complexiteit van het werk) pas in de loop van, of aan het einde van de
uitvoering van het werk wordt voltooid.
Artikel 5.8 (verduidelijking begrip «rechthebbende»)
De gedoogplicht die is neergelegd in artikel 5.2, eerste lid geldt voor «de
rechthebbende op of de beheerder van (openbare) gronden». Zo is
Rijkswaterstaat beheerder van rijkswegen en ProRail van hoofdspoorwegen. Zij moeten dulden dat ten dienste van een openbaar elektronisch
communicatienetwerk kabels in en op deze gronden worden aangelegd, in
stand gehouden of opgeruimd, zonder dat zij daarvoor een vergoeding
kunnen vragen. Tegenover die gedoogplicht staat daarom in artikel 5.8
van de wet de plicht van de aanbieder om op eigen kosten maatregelen te
treffen, waaronder het verplaatsen van diezelfde kabels (o.a.) wanneer de
gedoogplichtige een gebouw neerzet of werken uitvoert.
In de toelichting van artikel 5.2 is destijds vermeld dat onder rechthebbende in de zin van artikel 5.2, eerste lid, moest worden verstaan
(Kamerstukken II 2004/05, 29 834, nr. 3, blz. 47):
«degene die een recht heeft in de zin van het burgerlijk recht op de
gronden waarin de kabels worden aangelegd, zoals eigendom of bezit van
grond, recht van erfpacht, recht van opstal, vruchtgebruik, gebruik, huur
of pacht. Steeds gaat het om eigendom of van het eigendom afgeleide
rechten.»
Door zowel zakelijke rechten als persoonlijke of obligatoire rechten te
noemen werd beoogd te waarborgen dat iedereen met een van het
eigendom afgeleide recht zou worden aangemerkt als rechthebbende in
de zin van artikel 5.2, eerste lid.
Desondanks zijn er in de afgelopen jaren in het kader van verschillende
projecten diverse juridische procedures gevoerd over de voorwaarden
waaronder artikel 5.8, eerste of tweede lid, van de wet van toepassing
was. Een voorbeeld van deze problematiek betreft de situatie zoals deze
aan de orde was in de zaak waarin de Hoge Raad op 16 december 2011
uitspraak heeft gedaan (NJB 2012, 27). In deze uitspraak speelde de vraag
of de verplaatsingsregeling van artikel 5.8 ook geldt in gevallen waarin
een niet-eigenaar een gebruiksrecht heeft gekregen met het oog op de te
verrichten uitvoering van werken, waarvoor de kabels moeten worden
verplaatst.
Het ging in deze casus om reconstructiewerkzaamheden aan Rijksweg A12
waarbij naast de Staat (Rijkswaterstaat), diverse gemeenten en provincies

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

56

tevens een aan de overheid gelieerde instantie betrokken was (ProRail).
Tussen deze partijen waren uitvoeringsovereenkomsten gesloten, waarin
aan de Staat gebruiksrechten werden toegekend om werkzaamheden uit
te voeren op gronden in eigendom van de andere partijen. De vraag
ontstond in hoeverre de Staat een beroep kon doen op toepassing van de
verplaatsingsregeling van artikel 5.8, eerste lid. De Hoge Raad oordeelde
dat onder rechthebbenden en beheerders van gronden in de zin van
artikel 5.2, eerste lid, van de wet onder omstandigheden ook een
gebruiker kan worden verstaan, maar niet een gebruiker die de grond
alleen in gebruik heeft gekregen om daarop de werken te laten uitvoeren
waarvoor de verplaatsing van kabels nodig is, zelfs niet als die tevens de
toekomstige eigenaar van de gronden is. Dat er bij overeenkomst
gebruiksrechten waren overgedragen werd aldus door de Hoge Raad
onvoldoende geacht om een beroep te kunnen doen op de verplaatsingsregeling van artikel 5.8, eerste lid.
Het gevolg van deze uitspraak is dat in diverse gevallen waarin de
samenwerkende overheden die in het algemeen belang werken uitvoeren,
geconfronteerd worden met kosten van verplaatsing van kabels van
private partijen. Kabels die zij voorafgaand aan de werkzaamheden
verplicht waren te gedogen en waarvoor zij ook geen enkele vergoeding
konden vragen. Toepassing van deze uitspraak leidt in de praktijk tot
onaanvaardbare gevolgen, omdat deze uitspraak het principiële
uitgangspunt van hoofdstuk 5 ondergraaft, namelijk: liggen om niet,
verleggen om niet. Het is ongewenst dat de gedoogplicht er toe leidt dat
de kosten van werken die de overheid in het algemeen belang uitvoert
hoger worden, doordat er maatregelen moeten worden genomen ten
aanzien van kabels (zoals het verleggen daarvan) terwijl daarvoor geen
enkele vergoeding mag worden gevraagd van degenen in wier belang die
kabels gedoogd moeten worden.
Uit het arrest van de Hoge Raad (zie overweging 3.10) en de conclusie van
de Advocaat-Generaal (overweging 3.26) blijkt enige vrees dat een
gebruiker uitsluitend een gebruiksrecht verwerft, om daardoor als
gedoogplichtige aanspraak te kunnen maken op artikel 5.8. De AdvocaatGeneraal merkt in dit verband op dat «het voor een niet-eigenaar die ter
plaatse werken wenst uit te voeren (of te doen uitvoeren) wel heel
gemakkelijk [zou] zijn om de kosten van de noodzakelijke verplaatsing ten
laste van de aanbieder van het telecommunicatienetwerk te brengen.» De
vraag is of deze vrees gegrond is. Verplaatsing van kabels op kosten van
de aanlegger is alleen aan de orde bij het oprichten van gebouwen en het
aanleggen van werken. Dat zijn geen geringe projecten, waartoe ook niet
lichtvaardig wordt besloten. Bovendien staat het een grondeigenaar te
allen tijde vrij om aan derden toestemming te geven om zijn grond te
gebruiken. Kabels in de grond die met de gedoogplicht zijn aangelegd,
behoren de uitvoering van het oprichten van gebouwen en het aanleggen
van werken niet te belasten, ook niet financieel. Ten slotte wordt gewezen
op de waarborgen die artikel 5.8 nu al bevat ter bescherming van de
aanbieder. De uit te voeren werken moeten op grond van artikel 5.8,
tweede lid, voldoende bepaalbaar zijn. Verder heeft de aanbieder recht op
een vergoeding van de kosten die hij heeft gemaakt indien achteraf blijkt
dat een verplaatsingsverzoek niet nodig was (zie artikel 5.8, derde lid). Het
vierde lid van artikel 5.8 voorkomt voorts dat een gedoogplichtige binnen
5 jaar een nieuw plaatsingsverzoek op kosten van de aanbieder kan doen.
Gelet op bovenstaande wordt met de voorgestelde wijziging van
artikel 5.8, eerste lid, ondubbelzinnig vastgelegd dat het recht op
verplaatsing voor rekening van de aanbieder van een openbaar elektronisch communicatienetwerk niet alleen geldt voor rechthebbenden op of
beheerders van openbare en niet-openbare gronden, maar ook voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

57

degene waaraan de rechthebbende op openbare of niet-openbare
gronden een huurrecht, een recht van erfpacht of opstal, of een gebruiksrecht heeft verstrekt. Het uitgangspunt van hoofdstuk 5 «liggen om niet,
verleggen om niet» wordt hiermee gewaarborgd.
De wijziging van artikel 5.8, eerste lid, is beperkt tot degene waaraan de
rechthebbende een recht van erfpacht of opstal heeft verleend, of een
gebruiksrecht of huurrecht dat ertoe strekt om gebouwen op te richten of
werken uit te voeren. Alleen bij deze vier rechten is immers steeds
uitdrukkelijk sprake van het expliciete recht om op de betrokken grond een
gebouw op te richten of een werk uit te voeren. De zakelijke rechten zijn
kenbaar uit het Kadaster. Dat er sprake is van een gebruiksrecht, kan
worden aangetoond aan de hand van een overeenkomst of convenant
waarin de afspraken zijn neergelegd over het uitvoeren van werkzaamheden op gronden in eigendom van de partijen bij die overeenkomst of
dat convenant. Daarbij is voldoende dat wordt afgesproken dat de
betrokken partijen elkaar over en weer het recht verlenen om gedurende
de looptijd van een project op elkaars grond werkzaamheden te verrichten
ter uitvoering van dat project.
Artikel 5.9 (nieuwe verplaatsingsregeling)
Voor een aantal infrastructurele werken van algemeen belang die worden
uitgevoerd door of namens de overheid is het in de praktijk wenselijk
gebleken om de verplichting voor de aanbieder om op eigen kosten
maatregelen te treffen, waaronder verplaatsing, uit te breiden naar
gevallen waarin reeds vaststaat dat de beheerder van het infrastructurele
werk in de toekomst gedoogplichtig wordt doch waarin de eigendomsoverdracht nog niet onomstotelijk vast staat. Deze nieuwe verplaatsingsregeling is vergelijkbaar met de verplaatsingsregeling die in het tweede
lid van artikel 5.8 is opgenomen voor gevallen waarin de gedoogplichtige
verplicht is de grond vrij van kabels te leveren aan een derde, omdat die
derde na verwerving de grond zal gebruiken om gebouwen op te richten.
Ook dan is de aanbieder verplicht om op eigen kosten kabels te
verplaatsen hoewel de derde pas op een later tijdstip eigenaar van de
grond (en daarmee gedoogplichtige) wordt (zie Kamerstukken II 2004/05,
29 834, nr. 3, blz. 58).
In de in artikel 5.9, eerste lid, omschreven gevallen is een gedeelte van de
betrokken gronden in handen van anderen dan de beheerder van het
infrastructurele werk. Dit kunnen particulieren (zoals bedrijven of burgers)
zijn of andere overheden. Met de eigendomsoverdracht is dan veelal de
nodige tijd gemoeid vanwege de waarborgen en procedures die daarbij in
acht genomen moeten worden, o.a. omdat sprake kan zijn van onteigening. Tegelijkertijd kan vanwege het maatschappelijk belang van het
betrokken werk met de uitvoering van het werk niet gewacht worden
totdat die eigendomsoverdracht geregeld is. Aangezien het slechts een
kwestie van tijd is dat de desbetreffende beheerder van zo’n infrastructureel werk gedoogplichtig wordt, is het onredelijk om te verlangen dat
pas nadat de eigendomsoverdracht is voltooid, een verzoek tot het nemen
van maatregelen op kosten van de aanbieder kan worden gedaan. Het
gaat voorts om het nemen van maatregelen die noodzakelijk zijn voor het
uitvoeren van werken van algemeen belang zodat voortvarende
uitvoering van de werkzaamheden wenselijk is. Voorts is hierbij
overwogen dat (ook in deze gevallen) de aanbieders degenen zijn die
primair belang hebben bij de gedoogplicht die rust op de uitvoerder van
die werken van algemeen belang. Met het voorgestelde artikel 5.9 wordt
er daarom in voorzien dat in dergelijke situaties toch het beginsel «liggen
om niet, verplaatsen om niet» is gewaarborgd. Dit ligt aldus in het logisch
verlengde van het uitgangspunt «liggen om niet, verleggen om niet» zoals
dat reeds is neergelegd in hoofdstuk 5 van de wet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

58

Artikel 5.9 is alleen van toepassing als sprake is van een situatie waarin
aan de volgende cumulatieve voorwaarden is voldaan:
– het verzoek tot verplaatsing is afkomstig van de Minister van Infrastructuur en Milieu, ProRail of een waterschap;
– voornoemde verzoeker is op dat moment niet aan te merken als
gedoogplichtige (en kan dus geen beroep doen op verplaatsing
overeenkomstig artikel 5.8);
– het verzoek is noodzakelijk ter uitvoering van werken waarvoor een
ontwerp-tracébesluit is vastgesteld of heeft betrekking op werken aan
een waterstaatwerk waarvoor een ontwerp-projectplan is vastgesteld;
– als het gaat om een waterstaatwerk, moet dit in beheer zijn bij het Rijk
of een waterschap.
Bovenstaande betekent onder meer dat gemeenten en provincies geen
beroep kunnen doen op de verplaatsingsregeling van artikel 5.9.
werken van algemeen belang
De werken waarop artikel 5.9 van toepassing is, zijn limitatief omschreven
in de onderdelen 1° en 2° van artikel 5.9, eerste lid. Het gaat om grootschalige en complexe werken van algemeen belang die worden uitgevoerd door of namens de overheid. Hiertoe wordt aangesloten bij twee
specifieke wetten, te weten de Tracéwet en de Waterwet. Met dit artikel
wordt aangesloten bij de in deze wet opgenomen procedures die gelden
voor grote projecten. Voorbeelden van zulke projecten zijn de aanleg van
hoofdwegen, hoofdvaarwegen, landelijke spoorwegen, grootschalige
wegaanpassingen, spoorverdubbelingen en de aanleg, verlegging of
wijziging van bepaalde waterstaatswerken, waaronder de versterking van
primaire waterkeringen en van andere waterstaatwerken van bovenlokale
betekenis. Primaire waterkeringen beschermen tegen het buitenwater,
water uit de Noordzee, de Waddenzee, de grote rivieren en het IJssel- en
Markermeer. Voorbeelden zijn de duinen en stranden alsmede dammen,
stuwen, dijken en grote bouwwerken zoals de stormvloedkering in de
Oosterschelde. Regionale waterkeringen beschermen tegen het binnenwater, zoals meren, rivieren en kanalen.
Al deze werken hebben als gemeenschappelijk kenmerk dat het grootschalige en complexe werken van maatschappelijk belang zijn. Verder is
de besluitvorming in een vergevorderd stadium. Zo is de voorbereidingsfase afgerond en kan met de uitvoering van de werken daadwerkelijk
een begin worden gemaakt.
De grond waarop deze werken worden uitgevoerd worden meestal in een
zekere fase van de uitvoering in eigendom overgenomen, al of niet door
onteigening. Door de grootschaligheid en complexiteit van de werken,
gaat het in deze situaties veelal om een groot aantal percelen, dat in
eigendom moeten worden overgenomen of waarop anderszins gebruiksrechten of zakelijke rechten moeten worden gevestigd. Dat kan er toe
leiden dat op het moment dat kabels moeten worden verplaatst, de
(toekomstig) beheerder van de werken formeel nog niet gedoogplichtig is
en daarom ook geen beroep kan doen op artikel 5.8, eerste lid. Hij zou dan
extra kosten moeten maken of extra vertraging moeten accepteren tot hij
wel gedoogplichtig is. Zoals hierboven uiteengezet is dit onwenselijk.
De verplaatsingsregeling van artikel 5.9 is uitsluitend van toepassing op
de werken die zijn geregeld in bovengenoemde wetten. Voorts kunnen
alleen de Minister van IenM, de houder van een spoorwegconcessie en de
beheerder van een waterwerk (zoals Rijkswaterstaat of een waterschap)
een beroep doen op deze verplaatsingsregeling. Gebleken is dat de door
Rijkswaterstaat gesignaleerde problematiek op dit moment niet wordt
herkend door gemeenten of provincies. Derhalve kunnen zij geen beroep
doen op artikel 5.9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

59

waarborgen voor de aanbieders
De verplaatsingsregeling van artikel 5.9 is aldus slechts van toepassing is
op een beperkt aantal, strikt omschreven werken en situaties. Voorts is
voorzien in een aantal waarborgen voor de aanbieder van een elektronisch communicatienetwerk als «graafgerechtigde». Zo moeten de uit te
voeren werken, die nopen tot maatregelen (waaronder verplaatsing van
kabels), voldoende «bepaalbaar» zijn. Deze eis wordt ook in het tweede lid
van artikel 5.8 gesteld. Verder moet de voorbereidingsprocedure
voldoende ver gevorderd zijn, zodat met grote waarschijnlijkheid mag
worden aangenomen dat de werken ook daadwerkelijk en binnen een
redelijke termijn worden uitgevoerd. Mocht achteraf blijken dat een
verplaatsingsverzoek niet nodig was, dan heeft de aanbieder die de kabels
heeft moeten verplaatsen, recht op een vergoeding van de door hem
gemaakte kosten (zie artikel 5.8, derde lid). Ook als de uitvoerder binnen 5
jaar een nieuw verplaatsingsverzoek doet, zijn de daarmee verbonden
kosten voor rekening van die uitvoerder.
Tenslotte moet de uitvoerder binnen een redelijke termijn nadat hij zijn
verzoek heeft gedaan inderdaad gedoogplichtig worden in de zin van
artikel 5.2, of een huurrecht, een recht van erfpacht of opstal, of een
gebruiksrecht strekkende tot de oprichting van gebouwen of de uitvoering
van werken verkregen hebben. Bij het vaststellen van die termijn moet
rekening worden gehouden met de tijd die gemoeid is met de noodzakelijke procedures, waaronder eventuele onteigeningsprocedures. Gelet op
de tijd die een onteigeningsprocedure gemoeid kan zijn, in het bijzonder
bij omvangrijke projecten, is drie jaar een redelijke termijn. Mocht daar
aanleiding toe zijn dan kan de aanbieder vragen om bewijs waaruit blijkt
dat de verzoeker binnen 3 jaar rechthebbende is geworden of binnen 3
jaar een huurrecht, of een recht van erfpacht of opstal, of een gebruiksrecht heeft gekregen van degene die rechthebbende is op de betrokken
gronden.
Toezicht en geschilbeslechting
De ACM is grotendeels belast met de handhaving van de verplichtingen
die ingevolge hoofdstuk 5 berusten op de aanbieders van een openbaar
elektronisch communicatiewerk, waaronder artikel 5.8 en het voorgestelde
artikel 5.9. De geschilbeslechtende taak die de ACM heeft op grond van
artikel 5.8, zevende lid, wordt in dit wetsvoorstel geschrapt, onder meer
omdat in de afgelopen 10 jaar bijzonder weinig zaken aan de ACM zijn
voorgelegd (zie hierover ook paragraaf 6 van het algemeen deel van de
toelichting).
Artikel I, onderdeel R
Dit onderdeel bevat een redactionele wijziging in verband met het
schrappen van de lettering in artikel 1.1.
Artikel I, onderdelen S en T – artikelen 7.1 en (nieuw) 7.1a
Dit onderdeel is uitputtend toegelicht in het algemeen deel van de
toelichting.
Artikel I, onderdeel U – artikel 7.2a
Dit onderdeel is uitputtend toegelicht in het algemeen deel van de
toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

60

Artikel I, onderdeel V – artikel 7.6a
In artikel 7.6a, eerste lid, wordt een limitatieve opsomming gegeven van
omstandigheden waaronder een aanbieder de levering van een internettoegangsdienst mag beëindigen of opschorten. Dat kan op verzoek van de
abonnee, bij niet-betaling door of faillissement van de abonnee, bij
bedrog door de abonnee, bij het aflopen van de looptijd van een
overeenkomst voor bepaalde duur en bovendien die overeenkomst met
instemming van de abonnee niet wordt verlengd of vernieuwd, ter
uitvoering van een wettelijk voorschrift of een rechterlijk bevel en bij
overmacht en onvoorziene omstandigheden. In dit wetsvoorstel wordt
voorgesteld om deze opsomming in het eerste lid met twee omstandigheden uit te breiden. Voorts wordt een extra opschortingsmogelijkheid
voorgesteld (nieuw tweede lid) ter voorkoming van een ongebruikelijk
hoge rekening bij de abonnee, de zogenoemde bill shock.
Uit het limitatieve karakter van de opsomming volgt dat het door de
abonnee in gevaar brengen van de integriteit en de veiligheid van het
netwerk momenteel geen reden kan zijn om de levering van de internettoegangsdienst op te schorten of te beëindigen. Datzelfde geldt als de
abonnee de integriteit en de veiligheid van de toegangsdienst of het
randapparaat van een andere abonnee in gevaar brengt. Hierdoor staat
artikel 7.6a er, bijvoorbeeld, aan in de weg dat het uitgaande internetverkeer van een abonnee die op grote schaal spam verspreidt, (tijdelijk)
wordt afgesloten. Er kan ook niet worden overgegaan tot het afsluiten van
het uitgaande verkeer van een abonnee die malware en virussen
verspreidt, zelfs niet als hij dat bewust doet.
Het is voor de veiligheid en de betrouwbaarheid van het internet van
groot belang dat aanbieders van internettoegang maatregelen kunnen
nemen om te voorkomen dat de veiligheid en integriteit van hun
dienstverlening in gevaar komt. Daarom wordt artikel 7.6a, eerste lid,
aangevuld met een extra grond voor opschorting of beëindiging van de
levering van de internettoegangsdienst: de levering kan worden
opgeschort of beëindigd als en voor zover dit noodzakelijk is ter
bescherming van de integriteit en de veiligheid van het netwerk en de
dienst van de betrokken aanbieder of het randapparaat van de abonnee.
Voor alle duidelijkheid wordt hier nog vermeld dat voor deze opzeggingsgrond, net als voor de andere opzeggingsgronden van artikel 7.6a, eerste
lid, geldt, dat het aan de aanbieder is om de levering al dan niet op te
schorten: deze kan de levering van de dienst slechts geheel of gedeeltelijk
beëindigen of opschorten in de onder dit lid onder a tot en met h
vermelde gevallen.
In het voorgestelde derde lid van artikel 7.6a wordt voorgeschreven dat de
aanbieder de abonnee op de hoogte moet stellen van zijn voornemen tot
opschorting voordat tot opschorting of beëindiging kan worden
overgegaan. De abonnee heeft zo de kans om maatregelen te nemen om
de bedreiging weg te nemen en de onderbreking van de dienstverlening
te voorkomen.
Voorwaarde voor het mogen opschorten of beëindigen van de dienstverlening is dat dit noodzakelijk moet zijn voor het beschermen van het
veiligheid en de integriteit en dat de maatregel ook niet verder gaat dan
dat. Dat zal in de praktijk betekenen dat in de regel kan en moet worden
volstaan met het tijdelijk opschorten van het uitgaande verkeer van de
abonnee. Het blokkeren van het uitgaande verkeer zal er immers voor
zorgen dat aan de bedreiging een einde komt. Het betekent ook dat in het
merendeel van de gevallen de opschorting kan worden beëindigd als de
activiteit die de veiligheid en integriteit bedreigt is gestaakt. Slechts
wanneer de abonnee telkens opnieuw willens en wetens de fout in gaat is
het denkbaar dat de levering aan de abonnee geheel wordt beëindigd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

61

Het opnemen van de voorgestelde opschortings- en beëindigingsgrond in
artikel 7.6a verduidelijkt ook de verhouding tussen dit artikel en
artikel 7.4a (netneutraliteit). Artikel 7.4a kent immers de mogelijkheid om
diensten of toepassingen op het internet te belemmeren of te vertragen
indien dat noodzakelijk is ten behoeve van de veiligheid en de integriteit
van het netwerk en de dienst van de betrokken aanbieder of het randapparaat van de eindgebruiker. Het belemmeren van internetverkeer is te
beschouwen als een (gedeeltelijke) opschorting van de dienstverlening.
Dit riep de vraag op hoe de door artikel 7.4a omwille van de veiligheid en
integriteit geboden mogelijkheid tot het belemmeren van internetverkeer
zich verhield tot het op grond van artikel 7.6a ontbreken van de
mogelijkheid om op diezelfde grond de levering van de internettoegang
op te schorten. Door de voorgestelde nieuwe opschortings- en beëindigingsgrond komt een einde aan deze tegenstrijdigheid en sluiten beide
bepalingen beter op elkaar aan.
Bij de consultatie van dit wetsvoorstel is naar voren gekomen dat er in de
praktijk in nog twee gevallen behoefte bestaat aan het kunnen opschorten
dan wel beëindigen van de overeenkomst tot levering van toegang tot het
internet.
Allereerst gaat het daarbij om de situatie waarin een werknemer van de
aanbieder of een door de aanbieder ingehuurde derde door de abonnee
verbaal of fysiek wordt bedreigd. In dat geval moet de aanbieder in het
uiterste geval de mogelijkheid hebben om het contract te beëindigen. Om
dit mogelijk te maken wordt in het eerste lid onderdeel h opgenomen,
waarin wordt bepaald dat het mogelijk is de levering van de internettoegangsdienst op te schorten of te beëindigen voor zover dit ten gevolge
van het gedrag van de abonnee noodzakelijk is ter bescherming van de
veiligheid van een natuurlijk persoon die, al dan niet op grond van een
arbeidsovereenkomst, arbeid verricht voor de aanbieder van de internettoegangsdienst. Het opschorten en zeker het beëindigen van de levering
van de internettoegangsdienst is een zware maatregel. De aanbieder mag
een dergelijke maatregel dan ook alleen nemen als de omstandigheden
zodanig ernstig zijn dat daadwerkelijk gevreesd moet worden voor de
veiligheid van de werknemer of de ingehuurde derde. Uiteraard kan bij
een schorsing of beëindiging van de levering achteraf door de rechter
worden getoetst of er inderdaad gegronde redenen waren om tot de
schorsing of beëindiging over te gaan.
Op de tweede plaats is naar voren gekomen dat er behoefte is aan extra
opschortingsmogelijkheden ter voorkoming van een ongebruikelijk hoge
rekening bij de abonnee, de zogenoemde billshock. Onder het huidige
regime van artikel 7.6a is opschorting ter voorkoming van een billshock
mogelijk op grond van het bepaalde in het eerste lid, onder a, dat wil
zeggen de het stopzetten of beperken van de snelheid de internet toegang
op verzoek van de abonnee, maar alleen als de abonnee bij het afsluiten
van het abonnement van een abonnement zelf hier zelf om heeft verzocht.
Dat brengt met zich mee dat de abonnee de keuze moet hebben gehad
tussen een abonnement waarbij de levering wordt opgeschort als een
bepaalde datalimiet wordt overschreden en een abonnement waarbij dat
niet het geval is. Wordt die keuze echter niet geboden, dan is een
opschorting van de levering van de internettoegangsdienst ter
voorkoming van een billshock niet toegestaan. Om ook in dat geval
tijdelijke opschorting mogelijk te maken wordt een nieuw tweede lid
voorgesteld waarin is bepaald dat een aanbieder van een internettoegangsdienst de levering van deze dienst met ten hoogste een maand kan
opschorten ter voorkoming van een ongebruikelijk hoge rekening.
Voorwaarde is wel dat de internettoegangsaanbieder de abonnee vooraf
op de hoogte stelt van zijn voornemen de levering van de internettoegangsdienst op te schorten. Dat kan bijvoorbeeld geschieden per e-mail.
Ook moet de aanbieder de abonnee de mogelijkheid bieden binnen een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

62

redelijke termijn aan te geven dat hij geen behoefte heeft aan de
(voorgenomen) bescherming tegen een hoge rekening. In dat geval mag
de levering uiteraard niet worden opgeschort. Voor de duidelijkheid zij
nog opgemerkt dat de nieuwe opschortingsgrond ook kan worden
gebruikt indien een abonnee die de keuze heeft gehad uit een
abonnement met afspraken over de bescherming tegen een billshock en
een abonnement zonder dergelijke afspraken, voor die laatste optie heeft
gekozen. Verder is van belang op te merken dat de bevoegdheid tot
tijdelijke opschorting de mogelijkheid om tijdelijk gedeeltelijk op te
schorten, bijvoorbeeld in de vorm van een vertraging van de overeengekomen internetsnelheid, omvat.
Artikel I, onderdeel W – artikel 9.1
Artikel 5, eerste lid, onderdeel a, van de Universeledienstrichtlijn vereist
dat de Lidstaten er in voorzien dat ten minste één volledige telefoongids
beschikbaar is voor de eindgebruikers in een gedrukte of elektronische
vorm, of beide. Ten tijde van de implementatie van deze verplichting uit
de Universeledienstrichtlijn in artikel 9.1, eerste lid, onderdeel d, van de
wet was het nog vanzelfsprekend dat er een gedrukte telefoongids
beschikbaar moet worden gesteld en waren elektronische gidsen nog in
opkomst. Derhalve gaat dit artikel er vanuit dat beide gidsen beschikbaar
moeten zijn. Inmiddels is de markt voor informatieverstrekking over
contactgegevens voor telefoondiensten ingrijpend gewijzigd. Dit is het
gevolg van de snelle groei van informatieverstrekking over contactgegevens via internettoepassingen, de opkomst van communicatiemethoden zoals e-mail, en sociale media, waarbij andere identificatiegegevens dan het telefoonnummer worden gebruikt, en de ontwikkeling dat
veel eindgebruikers hun (mobiele) telefoonnummers niet langer via
gidsen of informatiediensten kenbaar willen maken. Deze ontwikkelingen
hebben geleid tot een snel afnemend belang van zowel gidsen als
abonnee-informatiediensten. Mede in het licht van deze ontwikkeling
heeft de huidige aanbieder waarop de verplichting rust om de
telefoongids en de abonnee-informatiedienst te zorgen (KPN B.V.) gemeld,
de verplichting voor een gedrukte gids niet langer te willen nakomen
(Kamerstukken II 2013/14, 29 502, nr. 113). Voorts is in de motie De Liefde
en Vos (Kamerstukken II 2013/14, 24 095, nr. 370) gevraagd om in overleg
met de telecommunicatiesector af te spreken hoe de wettelijke
verplichting voor de papieren telefoongids zal worden uitgefaseerd.
Het is gelet op bovenstaande wenselijk om de grondslag voor het
opleggen van een universeledienstverplichting betreffende de
telefoongids voor eindgebruikers te flexibiliseren zodat het mogelijk is om
rekening te houden met bovengenoemde ontwikkelingen in de markt en
wensen van eindgebruikers. Met de voorgestelde wijziging van artikel 9.1,
eerste lid, onderdeel d, wordt het mogelijk om een universeledienstverplichting betreffende een telefoongids voor eindgebruikers te beperken tot
een gids in gedrukte vorm óf in elektronische vorm. Het blijft voorts
mogelijk om te verplichten om de gids in beide vormen uit de brengen.
Deze wijziging in de grondslag voor het opleggen van een universeledienstverplichting past binnen de verplichting die artikel 5, eerste lid,
onderdeel a, van de Universeledienstrichtlijn de lidstaten oplegt. Dat
artikel spreekt namelijk expliciet van «gedrukt of elektronisch of beide». In
de brief aan de Tweede Kamer van 7 november 2014 (Kamerstukken II
2014/15, 26 643, nr. 334) is aangegeven dat in ieder geval tot eind 2017
door de markt wordt voorzien in de gedrukte telefoongids. De aanpassing
van artikel 9.1 van de wet laat voorts onverlet dat tenminste een elektronische gids en een telefonische abonnee-informatiedienst beschikbaar
dienen te zijn. Nummerinformatie blijft dus beschikbaar via het internet en
kan voorts telefonisch worden opgevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

63

Artikel I, onderdeel X
Dit onderdeel bevat een redactionele wijziging in verband met het
schrappen van de lettering in artikel 1.1.
Artikel I, onderdeel Y- nieuw artikel 11.10a
In dit artikel wordt geregeld dat een faciliteit om het nummer van het
netwerkaansluitpunt van waaruit een verbinding tot stand wordt gebracht,
dan wel het nummer waarmee een individuele gebruiker van dat
netwerkaansluitpunt kan worden geïdentificeerd aan het netwerkaansluitpunt waarmee die verbinding tot stand komt te verstrekken niet wordt
gebruikt om de opgeroepen gebruiker onjuiste informatie te verstrekken
met betrekking tot dat netwerkaansluitpunt of die individuele gebruiker.
Dit artikel strekt breder dan alleen nummeridentificatie. Met nummeridentificatie als bedoeld in artikel 1, onderdeel cc, van de wet, wordt gedoeld
op een faciliteit om bij communicatie tussen twee netwerkaansluitpunten
het nummer van het ene netwerkaansluitpunt dan wel het nummer
waarmee een individuele gebruiker daarvan kan worden geïdentificeerd te
verstrekken aan het andere netwerkaansluitpunt, voordat de verbinding
tot stand wordt gebracht. Er zijn echter ook systemen voor nummerdoorgifte waarbij de verstrekking van het nummer op een ander moment
plaatsvindt, zoals bij de ontvangst van een (SMS) bericht door het
aansluitpunt waarmee de verbinding tot stand wordt gebracht.
Kenmerkend voor systemen van nummerdoorgifte is dat deze systemen
door een aanbieder van een openbare elektronische communicatiedienst
of hiermee interoperabele dienst als onderdeel van deze dienst wordt
aangeboden en dat gebruik wordt gemaakt van daarvoor bestaande
specifieke technische standaarden voor het al dan niet geautomatiseerd
genereren, transporteren en verstrekken van het nummer aan de
eindgebruiker. De reikwijdte van dit artikel omvat naast nummeridentificatie ook andere systemen voor nummerdoorgifte; het artikel heeft
betrekking op zowel live communicatie zoals een spraakoproep als op
berichtenverkeer.
De bepaling is techniekneutraal van aard. Onder deze reikwijdte vallen in
elk geval systemen voor nummerdoorgifte die deels of geheel gebruik
maken van de daarvoor bestaande internationale standaarden gebruikt
voor onder meer spraaktelefonie, faxverkeer en SMS. De hier bedoelde
standaarden betreffen primair het signaleringsysteem Signalling System
#7 (SS7) en in het verlengde hiervan het binnen het Internet Protocol (IP)
domein gebruikte Session Initiation Protocol (SIP). Een voorbeeld hiervan
is internettelefonie (VoIP). De doorgifte van nummers bij andere vormen
van communicatie die gebruik maken van het IP protocol valt hierbuiten,
voor zover die op zichzelf geen openbare elektronische communicatiediensten of hiermee interoperabele diensten zijn. Dit is in de huidige
situatie bijvoorbeeld het geval bij email. Van (directe) interoperabiliteit is
geen sprake omdat een speciale conversiefunctionaliteit nodig is om
email om te zetten in bijvoorbeeld spraak of een SMS bericht.
Als gevolg van technische en commerciële ontwikkelingen kunnen
systemen voor nummerdoorgifte steeds vaker ook worden gebruikt om
bijvoorbeeld een ander nummer te verstrekken dan het nummer van (de
aansluiting van) degene die belt of gebeld wordt. Er zijn op dit moment
aanbieders op de markt wier dienstverlening er (deels) uit bestaat dit
alternatieve gebruik van deze systemen mogelijk te maken. Dit gebeurt
bijvoorbeeld door een openbare telefoondienst aan te bieden die bestaat
uit doorschakeling van telefoongesprekken via een betaald informatienummer, waarbij op verzoek van de beller een nummer van een derde
wordt doorgestuurd.
Er kunnen goede redenen zijn voor het doorsturen van een ander nummer
dan het nummer van het aansluitpunt van waaruit de verbinding tot stand

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

64

wordt gebracht of de gebruiker daarvan. Het gaat om situaties waarin
innovatief gebruik van nummerdoorgifte een toegevoegde waarde kan
hebben voor eindgebruikers, zonder belangen van derden te schaden. Er
zijn echter ook situaties denkbaar die minder gewenst zijn. Omdat het
mogelijk is een ander nummer dan het «eigen» nummer te gebruiken, is
het mogelijk om zich eenvoudig onder een andere identiteit voor te doen
en daaronder bijvoorbeeld hinderlijke op kwaadwillige oproepen te doen,
zonder dat aanstonds duidelijk is van wie die hinderlijke of kwaadwillende
oproep afkomstig is. Deze ontwikkeling ondergraaft bovendien de
betekenis van nummeridentificatie voor de bescherming van de van de
persoonlijke levenssfeer van gebruikers van diensten die gebruik maken
van telefoniestandaarden. Deze aspecten doen afbreuk aan het
vertrouwen van eindgebruikers in de faciliteit om nummers door te geven
en dat is schadelijk voor de elektronische communicatiesector als geheel.
In het licht van bovenstaande is het gewenst dat zoveel mogelijk wordt
voorkomen dat onjuiste informatie wordt verstrekt via systemen voor
nummerdoorgifte, zowel in het nationale als het internationaal telecomverkeer. Het nemen van de verantwoordelijkheid hiertoe past bij het feit
dat er ook op internationaal niveau, de Internationale Telecommunicatie
Unie (ITU) en de European Conference of Postal and Telecommunications
Administrations (CEPT), maatregelen bestaan die de integriteit van
systemen voor nummerdoorgifte bevorderen. De in artikel 11.10a
opgenomen norm draagt hieraan bij, maar biedt tevens ruimte voor
bepaald innovatief gebruik van nummerdoorgifte.
Artikel I, onderdeel Z – nieuw artikel 11a.3
Met dit artikel worden ten eerste aanbieders van nader te bepalen
antenne-opstelpunten voor omroepetherdistributie verplicht een
continuïteitsplan op te stellen en uit te voeren ter bevordering van de
continuïteit van de verspreiding van programma’s vanaf die opstelpunten.
De Minister kan deze aanbieders verplichten een veiligheidscontrole te
laten uitvoeren en aanvullende maatregelen te treffen. Verder is in dit
artikel voorzien dat aanbieders van deze opstelpunten met de aanbieders
van netwerken die door deze opstelpunten worden ondersteund, een
gezamenlijk continuïteitsplan opstellen en uitvoeren. Indien zij hierover
geen overeenstemming kunnen bereiken, kan de Minister voorschriften
geven opdat het gezamenlijke plan alsnog tot stand kan worden gebracht.
De hiervoor genoemde bepalingen vergen op onderdelen uitwerking. Om
die reden bevat het artikel een grondslag voor het stellen van nadere
regels bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.
Verhouding met bestaande verplichtingen inzake continuïteit
De maatregelen waarop dit deel van de wet betrekking heeft, vormen een
aanvulling van het wettelijke regime van hoofdstuk 11A van de wet
betreffende continuïteit dat geldt voor aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten. Dit regime is in 2012
ingevoerd ter implementatie van de herziene telecommunicatierichtlijnen
van de Europese Unie, in het bijzonder de artikelen 13bis en 13ter van de
Kaderrichtlijn. Artikel 11a.1 verplicht aanbieders van netwerken en
diensten passende technische en organisatorische maatregelen te nemen
ter beheersing van risico’s voor de veiligheid en integriteit van hun
netwerken en diensten waarbij zij op grond van het Besluit continuïteit
openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten
(Stb. 2012, 514) een continuïteitsplan moeten opstellen. Zoals aangegeven
in het algemene deel van de toelichting vergt de specifieke situatie op de
hoge opstelpunten voor omroepetherdistributie dat dit generieke regime
wordt aangevuld met enkele bepalingen die zijn toegesneden op
veiligheidsmaatregelen met het oog op de continuïteit van omroepether-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

65

distributie. Waar mogelijk wordt hierbij voortgeborduurd op het
bestaande artikel 11a.1. Er is niet gekozen voor een verplichting voor
aanbieders van opstelpunten om passende maatregelen te nemen omdat
het de voorkeur heeft dat zij zelf het voortouw nemen bij het analyseren
van risico’s en het bepalen van relevante maatregelen, neer te leggen in
een continuïteitsplan. Wel bevat deze wet overeenkomstig artikel 11a.1
verplichtingen voor aanbieders van de aangewezen opstelpunten voor
omroep om op verzoek van de Minister een veiligheidscontrole uit te
voeren en om bepaalde (aanvullende) maatregelen te nemen. Voor zover
sprake is van continuïteitsonderbrekingen is de netwerkaanbieder op
grond van artikel 11a.2 reeds verplicht daarvan melding te maken. Er is
geen reden om hiernaast ook aanbieders van antenne-opstelpunten te
verplichten tot een dergelijke melding.
Afbakening antenne-opstelpunten
In het algemeen deel van de toelichting is reeds aangeduid dat de
problematiek alleen betrekking heeft op de hoge opstelpunten voor
omroepetherdistributie, te weten landelijke en regionale radio-omroep
(zowel analoog als digitaal). Niet alle opstelpunten voor omroepetherdistributie zijn hoog en vrijstaand. Voor lokale omroep wordt doorgaans
gebruik gemaakt van eenvoudiger, lagere antenne-opstelpunten, omdat
het verzorgingsgebied kleiner is en daarom volstaan kan worden met
kleinere vermogens op lagere hoogte. Er zijn ook hoge antenneopstelpunten voor omroepetherdistributie die niet bestaan uit vrijstaande
torens of masten, maar waarbij de antennes op bijvoorbeeld een hotel,
een kantoorgebouw of elektriciteitscentrale zijn geplaatst. Deze opstelpunten bevatten eenvoudiger systemen, worden door minder partijen
gebruikt en zijn minder essentieel voor de continuïteit van de dienstverlening omdat zij eenvoudiger kunnen worden vervangen. Om deze
redenen voorziet dit wetsvoorstel alleen in verplichtingen voor aanbieders
van antenne-opstelpunten die worden gebruikt voor omroepetherdistributie en wel voor zover aangewezen bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur. Daarmee kan er ook geen misverstand ontstaan over de al
dan niet toepasselijkheid van artikel 11a.3.
Aanbieders van antenne-opstelpunten
De in artikel 11a.3, eerste lid, neergelegde verplichting voor aanbieders
van opstelpunten voor omroep om een continuïteitsplan op te stellen en
de daarin vermelde veiligheidsmaatregelen te nemen betreft alleen
maatregelen die dienen ter bevordering van de continuïteit van netwerken
en diensten en die door deze aanbieders, gelet op hun positie en
verantwoordelijkheid als beheerder van het opstelpunt, zelf kunnen
worden genomen. Te denken valt aan maatregelen betreffende toegang
tot het opstelpunt, noodstroomvoorziening en brandpreventie, -detectie
en -bestrijding. Het nemen van maatregelen betreffende omroepnetwerken is een verantwoordelijkheid van de aanbieders daarvan. Voor de
onderlinge afstemming en afbakening van het totaal van deze maatregelen is het vierde lid van artikel 11a.3 bedoeld.
Het is de verantwoordelijkheid van de aanbieder te bepalen welke risico’s
er zijn voor de veiligheid en de continuïteit en ter beheersing daarvan
doeltreffende maatregelen te nemen. Bij algemene maatregel van bestuur
zullen nadere regels kunnen worden gesteld ten aanzien van bijvoorbeeld
de termijn waarbinnen het gezamenlijke continuïteitsplan moet worden
opgesteld, de onderwerpen die in elk geval in het continuïteitsplan aan de
orde moeten komen en het actueel houden van het plan. Het ligt in de
rede deze nadere regels op te nemen in het Besluit continuïteit openbare
elektronische communicatienetwerken en -diensten waarin de verplichtingen van netwerkaanbieders op grond van de artikelen 11a.1 en 11a.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

66

van de wet zijn uitgewerkt. Het is in beginsel voldoende dat de aanbieder
conform deze nadere regels een continuïteitsplan opstelt en de desbetreffende maatregelen uitvoert.
Niettemin kunnen er indicaties zijn dat de veiligheid en continuïteit
onvoldoende verzekerd zijn. Om te kunnen vaststellen of dit inderdaad het
geval is, kan de aanbieder op grond van het tweede lid worden verplicht
op eigen kosten een veiligheidscontrole te laten uitvoeren door een
onafhankelijke deskundige. De aanwijzing van deze deskundige zal door
de Minister kunnen gebeuren, evenals de aanduiding van specifiek te
onderzoeken aspecten en te hanteren maatstaven. De uitkomsten van dit
onderzoek of andere omstandigheden kunnen aanleiding vormen voor de
overheid om in te grijpen. Op grond van het derde lid kan de Minister dan
de aanbieder verplichten bepaalde maatregelen te nemen in aanvulling op
de reeds in het plan vermelde maatregelen. De kosten van deze maatregelen zijn logischerwijs voor rekening van de aanbieder, zoals ook geldt
voor de maatregelen die hij op eigen initiatief neemt.
De beslissing om een veiligheidsonderzoek in te laten stellen en de
beslissing aanvullende maatregelen te laten nemen zijn overigens
besluiten in de zin van de Algemene wet bestuursrecht, waartegen
bezwaar en beroep openstaat.
Gezamenlijke aanbieders
In het vierde lid is bepaald dat aanbieders van een antenne-opstelpunt
voor omroep en aanbieders van omroepzendernetwerken op dat
opstelpunt een gezamenlijk continuïteitsplan opstellen dat strekt tot
afstemming van de door hen op grond van hoofdstuk 11A van de wet te
nemen maatregelen. Het plan biedt de weerslag van de door partijen
gedeelde aanpak om de veiligheid en daarmee de continuïteit te bevorderen, bijvoorbeeld betreffende de toegang tot het opstelpunt, de
registratie van bezoekers en brandbestrijding. De maatregelen die de
aanbieders elk nemen op grond van artikel 11a.1, respectievelijk het in
deze wet opgenomen artikel 11a.3, vormen het uitgangspunt voor het
gezamenlijke continuïteitsplan. Zodoende is er geen sprake van overlap
met de bestaande (individuele) continuïteitsplannen.
Over de verplichting een gezamenlijk plan op te stellen zullen uitvoeringsregels worden opgenomen in het Besluit continuïteit openbare elektronische communicatienetwerken en -diensten. Het betreft onder meer de
termijn waarbinnen het gezamenlijke continuïteitsplan moet worden
opgesteld, in het bijzonder bij inwerkingtreding van de wet. Het kan zijn
dat partijen langere tijd nodig hebben om overeenstemming te bereiken.
Daarom ligt het in de rede dat de uitvoeringsregels maatwerk mogelijk
maken in de zin dat de Minister de periode kan bepalen waarbinnen het
plan moet worden opgesteld.
Ook wordt voorzien dat in de uitvoeringsregels wordt bepaald welke
onderwerpen in het gezamenlijke continuïteitsplan in elk geval aan de
orde moeten komen, en dat uit het plan moet blijken welke partij voor
welke specifieke maatregel verantwoordelijk is. Een ander aspect dat in de
uitvoeringsregels aan de orde zal komen is dat het gezamenlijke plan
moet voorzien in een procedurele voorziening voor het oplossen van
geschillen over de wijziging of uitvoering van het plan. Als het plan
bijvoorbeeld een clausule bevat dat dergelijke meningsgeschillen via
bindend advies door een onafhankelijke derde worden opgelost, wordt
daarmee voorkomen dat dergelijke geschillen verlammend kunnen
doorwerken op de samenwerking. Verder ligt het in de rede in de
uitvoeringsregels te bepalen dat nieuwe aanbieders op het opstelpunt
non-discriminatoir tot het gezamenlijke plan moeten kunnen toetreden en
dat het gezamenlijke plan regelmatig geactualiseerd moet worden.
Voor elk relevant opstelpunt dient er een gezamenlijk continuïteitsplan te
zijn. Op elk opstelpunt is sprake van een specifieke situatie en omstandig-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

67

heden en dat kan nopen tot het nemen van specifieke veiligheidsmaatregelen. Dat neemt niet weg dat de verschillen tussen de opstelpunten voor
een belangrijk deel beperkt zijn tot de verschillen tussen de typen
opstelpunten, namelijk open vakwerkmasten en gesloten buismasten,
beide al dan niet geplaatst op een betonnen toren. Omdat op de verschillende opstelpunten veelal dezelfde aanbieders actief zijn, is het mogelijk
dat zij enkele modellen voor gezamenlijke continuïteitsplannen opstellen
die zo nodig per opstelpunt aangevuld of aangepast worden.
Zoals hiervoor reeds aan de orde was, hebben de meest betrokken
aanbieders een onderling veiligheidsconvenant gesloten. Dit convenant
kan dienen als basis voor de (modellen voor) gezamenlijke plannen.
Indien de betrokken partijen op een opstelpunt er niet in slagen tijdig
overeenstemming te bereiken over het gezamenlijke continuïteitsplan, kan
de Minister, feitelijk AT, op grond van het vijfde lid voorschriften geven
voor het tot stand brengen van het plan. Zo kan AT partijen vragen
overeenstemming te bereiken over het aanwijzen van een onafhankelijke
derde die een voor partijen bindend advies zal geven. Indien partijen ook
hierover geen overeenstemming kunnen bereiken, is het aan AT om,
eventueel met betrokkenheid van een onafhankelijke deskundige, te
bepalen welke elementen het gezamenlijke continuïteitsplan moet
bevatten en welke partij welke maatregelen dient te nemen.
Voor alle duidelijkheid zij er op gewezen dat het vijfde lid alleen de situatie
betreft dat partijen nog geen overeenstemming hebben bereikt over het
continuïteitsplan. In dat plan dient immers een bindend adviesvoorziening
te worden opgenomen. Indien eenmaal overeenstemming is bereikt over
het continuïteitsplan, met inbegrip van die voorziening, dan worden
eventuele geschillen over de uitvoering en wijziging van het plan langs
die weg afgewikkeld.
Toezicht
Het toezicht betreffende artikel 11a.3 van de wet is opgedragen aan de
Minister, ofwel AT. Dat ligt voor de hand omdat AT reeds toezichthouder is
voor hoofdstuk 11A van de wet en ook omdat het bevorderen van de
continuïteit hoofdzakelijk een technische aangelegenheid is die aansluit bij
de taken en de deskundigheid van AT. Met het oog hierop wordt in dit
wetsvoorstel (met artikel I, onderdeel Z, sub b) onderdeel k, van
artikel 15.1, eerste lid, van de wet aangepast opdat het toezicht van de
door de Minister aangewezen ambtenaren zich ook uitstrekt tot
artikel 11a.3.
Het is van belang voor zowel de uitvoering van de wettelijke verplichtingen door de aanbieders als het toezicht op de naleving daarvan dat
veiligheidsmaatregelen soms niet alleen continuïteit van omroepuitzendingen maar ook bouw- en milieuveiligheid kunnen dienen. Dit geldt
bijvoorbeeld voor maatregelen voor brandbestrijding. Aanbieders moeten
bij de opstelling van hun continuïteitsplan zorgen dat de daarin vermelde
maatregelen sporen met de bouw- en milieuvoorschriften. De taak en
bevoegdheid van AT is beperkt tot uitvoering van en toezicht op de
naleving van de verplichtingen betreffende continuïteit. De zorg voor
bouw- en milieuveiligheid en arbeidsomstandigheden zijn aan andere
instanties opgedragen. Deze wet brengt daar geen verandering in. Het is
wel van belang dat AT waar nodig afstemming zoekt met de desbetreffende gemeenten respectievelijk de omgevingsdiensten opdat over en
weer duidelijk is welke maatregelen op grond van bouw- en milieuvoorschriften moeten worden genomen en welke op grond van de Telecommunicatiewet. Zo kan bijvoorbeeld worden voorkomen dat AT krachtens
artikel 11a.3, derde lid, van de wet maatregelen met het oog op de
continuïteit oplegt die niet sporen met de maatregelen die met het oog op
bouw en milieu genomen moeten worden. Het is denkbaar dat AT en de
gemeenten die het aangaat een samenwerkingsprotocol sluiten ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

68

behoeve van systematische onderlinge afstemming. Indien zou worden
overgegaan tot het stellen van nadere regels op het terrein van continuïteit dient overigens ook rekening te worden gehouden met de bouwen milieuvoorschriften.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om met artikel I, onderdeel Z, sub
a, een verduidelijking aan te brengen in onderdeel e van het eerste lid van
artikel 15. Het in dit onderdeel bedoelde toezicht van de Minister ten
aanzien van aanbieders van omroepzendernetwerken betreft immers
(alleen) artikel 8.3 van de wet. Ingevolge dit artikel kunnen aanbieders van
omroepzendernetwerken verplicht worden het programma-aanbod van de
publieke omroep uit te zenden. In de voorgestelde tekst voor dit onderdeel
is tot uitdrukking gebracht dat dit onderdeel alleen betrekking heeft op de
op grond van artikel 8.3 opgelegde verplichtingen en niet op andere
bepalingen betreffende omroepzendernetwerken.
Artikel I, onderdeel AA – artikel 12.1
Met dit onderdeel wordt voorgesteld om de verplichting voor gebruikers
van bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen categorieën van
nummers om zich aan te sluiten bij een geschillencommissie te laten
vervallen (artikel 12.1, tweede lid). De verplichting om aan te sluiten bij
een geschillencommissie wordt daarmee beperkt tot aanbieders van een
openbare telefoondienst, andere bij algemene maatregel van bestuur aan
te wijzen openbare elektronische communicatiediensten of bij algemene
maatregel van bestuur aan te wijzen programmadiensten. In 2009 is de
Geschillencommissie Informatiedienstaanbieders opgericht als onderdeel
van een breder pakket consumentenbeschermingsmaatregelen met
betrekking tot betaalde informatienummers (Kamerstukken II 2005/06,
30 537, nr. 6). Uit een evaluatie van de Geschillencommissie Informatiedienstaanbieders over de periode 2009–2014 is gebleken dat deze
geschillencommissie weinig klachten in behandeling heeft genomen en
dat het aantal klachten bovendien een dalende lijn kent, mede dankzij de
bevoegdheden van de ACM om op te treden tegen misbruik met betaalde
informatienummers en de Regeling van de Minister van Economische
Zaken van 26 april 2013, houdende wijziging van de Regeling universele
dienstverlening en eindgebruikersbelangen in verband met de invoering
van maximumtarieven voor 090x-klantenservicenummers en betere
tarieftransparantie van 090x-nummers (Stcrt. 2013, nr. 11504). Vanwege
het feit dat de Geschillencommissie Informatiedienstaanbieders jaarlijks
zo’n gering aantal geschillen behandelde en het aantal geschillen niet in
verhouding stond tot de vaste kosten die deze geschillencommissie met
zich meebracht en welke grotendeels uit algemene middelen werden
gedekt, is de aanwijzing van de desbetreffende categorieën van nummers
in het Besluit universele dienstverlening en eindgebruikersbelangen
geschrapt (Stb. 2015, nr. 68) en is de Geschillencommissie Informatiedienstaanbieders per 1 januari 2015 opgehouden te bestaan. In lijn hiermee
wordt voorgesteld het tweede lid van artikel 12.1 te schrappen.
Artikel I, onderdeel BB – artikel 15.1
In artikel 15.1, eerste lid, wordt bepaald op welke onderdelen van de wet
toezicht kan worden gehouden door de bij besluit van Onze Minister
aangewezen ambtenaren. Voorgesteld wordt om in dit artikellid een aantal
wijzigingen aan te brengen.
Subonderdeel a – artikel 15.1, eerste lid, onderdeel b
Gelet op de herziening van hoofdstuk 3 dient in dit onderdeel te worden
verwezen naar artikel 3.24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

69

Subonderdeel b – artikel 15.1, eerste lid, onderdeel e
Van de gelegenheid wordt gebruik gemaakt om een verduidelijking voor
te stellen in onderdeel e van het eerste lid van artikel 15. Het in dit
onderdeel bedoelde toezicht van de Minister ten aanzien van aanbieders
van omroepzendernetwerken betreft immers (alleen) artikel 8.3 van de
wet. Ingevolge dit artikel kan de Minister aanbieders van omroepzendernetwerken verplichten programma-aanbod voor de publieke omroep uit te
zenden. In de gewijzigde tekst voor dit onderdeel is tot uitdrukking
gebracht dat dit onderdeel alleen betrekking heeft op de op grond van
artikel 8.3 opgelegde verplichtingen en niet op andere bepalingen
betreffende omroepzendernetwerken.
Subonderdeel c – verlettering
Met de inwerkingtreding van de wet tot wijziging van de Wet ter implementatie van de herziene telecommunicatierichtlijnen (Stb. 2012, 235) is
artikel 15.1, eerste lid, onderdeel f, vervallen. Met onderhavige wijziging
worden de genoemde onderdelen opnieuw geletterd.
Subonderdeel d – artikel 15.1, eerste lid, onderdeel j
De wijziging in onderdeel j (voorheen onderdeel k) betreft drie aspecten,
waarvan er één voortvloeit uit het in dit wetsvoorstel voorgestelde
veiligheidsregime voor antenne-opstelpunten voor omroep.
Ten eerste wordt in verband met het voorgestelde artikel 11a.3 voorgesteld om AT te belasten met het toezicht betreffende het voorgestelde
veiligheidsregime voor antenne-opstelpunten voor omroep. Dat ligt voor
de hand omdat AT reeds toezichthouder is voor hoofdstuk 11A van de wet
en ook omdat het bevorderen van de continuïteit hoofdzakelijk een
technische aangelegenheid is die aansluit bij de taken en de deskundigheid van AT. In artikel 15.1, eerste lid, onderdeel j, dient derhalve het
(voorgestelde) artikel 11a.3 te worden genoemd opdat het toezicht van de
door de Minister aangewezen ambtenaren zich ook uitstrekt tot dat artikel.
Ten tweede komt de verwijzing naar artikel 18.1 te vervallen. Dit
artikel 18.1 is vervallen met de inwerkingtreding van de Wet tot wijziging
van de Telecommunicatiewet in verband met de Nota frequentiebeleid
2005 (Stb. 2013, nr. 48). Ten derde wordt artikel 12.6 toegevoegd als artikel
waarop toezicht kan worden gehouden. Op grond van artikel 12.10 is de
Minister van Economische Zaken bevoegd om geschillen te beslechten in
het kader van een gezamenlijk gebruik van frequentieruimte. In
artikel 12.10 wordt artikel 12.6 van overeenkomstige toepassing verklaard.
Dit betekent dat de bij een geschil betrokken partij de besluiten moet
opvolgen die de Minister genomen wordt. Met de onderhavige wijziging
wordt het mogelijk om erop toe te zien of een partij zich houdt aan het
genomen besluit.
Artikel I, onderdeel CC
Het tweede lid van artikel 18.14 kan vervallen omdat de verwijzing naar de
algemene maatregel van bestuur in artikel 3.1 niet langer juist is.
Artikel I, onderdeel DD
In dit artikel wordt de op dit moment van toepassing zijnde benaming
gebruikt voor KPN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

70

Artikel I, onderdeel EE
Dit onderdeel bevat een redactionele wijziging in verband met het
schrappen van de lettering in artikel 1.1.
Artikel II
In dit artikel wordt een aantal wijzigingen voorgesteld in Bijlage 2 van de
Algemene wet bestuursrecht.
Met de wijziging van artikel 1 van deze bijlage (onderdeel A) wordt
geregeld dat tegen de tijdelijke en tegen de voorlopige toewijzing van
frequentieruimte voor publieke taken zoals geregeld in de artikelen 3.5a
en 3.5b, geen beroep – en dus ook geen bezwaar – openstaat. Hiermee
wordt aangesloten bij de reeds bestaande bepaling dat tegen de
toewijzing van frequentieruimte voor publieke taken zoals geregeld in
artikel 3.5 geen beroep openstaat.
Voorts wordt voor de artikelen 7 en 11 een tweetal wijzigingen voorgesteld (onderdeel B). In de eerste plaats wordt in de artikelen 7 en 11 een
onjuiste verwijzing naar de artikelen 3.4 en 3.10 hersteld (daarvoor in de
plaats zijn gekomen de artikelen 3.5 en 3.22). Ten tweede wordt aangesloten bij de in artikel 1 geregelde wijziging door in de artikelen 7 en 11 te
verwijzen naar de artikelen 3.5, 3.5a en 3.5b.
Artikel III
Zie artikel I, onderdeel A.
Artikel IV
Met dit onderdeel wordt een onjuiste verwijzing in artikel 1, onder 4, van
de Wet op de economische delicten naar artikel 18.17 van de Telecommunicatiewet hersteld.
Artikelen V en VI
Zie artikel I, onderdeel A.
Artikelen VII en VIII – samenloop
De artikelen VII en VIII voorzien in samenloop met de volgende wetsvoorstellen:
– het bij brief van 22 mei 2014 ingediende voorstel van wet van het lid
Van Tongeren tot intrekking van de Wet bewaarplicht telecommunicatiegegevens (Kamerstukken 33 939);
– het bij koninklijke boodschap van 14 augustus 2015 ingediende
voorstel van wet tot wijziging van de Telecommunicatiewet in verband
met de implementatie van richtlijn 2014/30/EU en richtlijn 2014/53/EU
(Kamerstukken II 2014/15, nr. 34 260)
De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 271, nr. 3

71