Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

33 957

Wijziging van de Wet bekostiging financieel
toezicht in verband met de afschaffing van de
overheidsbijdrage, de invoering van Europees
bankentoezicht en de bestemming van door de
Autoriteit Financiële Markten en de
Nederlandsche Bank opgelegde dwangsommen
en boetes

Nr. 22

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 maart 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Financiën over de brief van
8 december 2015 over Kostenkaders DNB en AFM 2016 (Kamerstuk
33 957, nr. 21).
De vragen en opmerkingen zijn op 15 januari 2016 aan de Minister van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 3 maart 2016 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
Adjunct-griffier van de commissie,
Elferink

kst-33957-22
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de kostenkaders
van De Nederlandsche Bank (DNB) en Autoriteit Financiële Markten (AFM)
voor 2016. Bij de Wet Bekostiging Financieel Toezicht (Wbft) in 2014
hebben de leden van de VVD-fractie al duidelijk aangegeven dat de
ongebreidelde groei van de toezichtkosten in de financiële sector moet
worden beteugeld. Daarom hebben de leden van de VVD-fractie nog een
aantal vragen over de Kostenkaders van DNB en AFM in 2016.
De leden van de VVD-fractie lezen dat DNB zich bewust is van het belang
van een zorgvuldige kostenbeheersing en daar ook naar handelt. De leden
van de VVD-fractie vinden het positief dat DNB een aantal intensiveringen
en nieuwe taken kan uitvoeren zonder dat daarvoor aanvullend budget
nodig is. Dit leidt dus niet tot een uitbreiding van de toezichtkosten.
Waarom is dat bij de AFM niet gelukt? In hoeverre is de AFM zich ook
bewust van het belang van kostenbeheersing? Waarom kunnen de in de
bijlage genoemde «mutaties takenpakket» niet zonder uitbreiding van de
kosten worden uitgevoerd en dus door herprioritering worden opgelost?
Is de Minister bereid om de AFM eventueel een taakstelling op te leggen?
Zo nee, waarom niet?
In de brief aan de Eerste Kamer d.d. 25 augustus 2015 heeft de Minister
aangegeven met ingang van 2017 voor het nieuwe kostenkader een
efficiencytaakstelling op te leggen aan de toezichthouders. De leden van
de VVD-fractie zijn voorstander van een dergelijke efficiencytaakstelling.
Waarom kan deze efficiencytaakstelling niet eerder worden opgelegd?
Hoe groot gaat de taakstelling worden?
De leden van de VVD-fractie lezen dat er voor de Wet variabele pensioenuitkering ook extra budget wordt gevraagd door de AFM. Waarom kan dit
niet door een herschikking of herprioritering van activiteiten van de AFM
plaats vinden, zodat er geen extra budget nodig is? Welke taken kunnen
worden geschrapt of ingekrompen bij de AFM als het gaat om pensioenfondsen bijvoorbeeld als gevolg van een kleiner aantal pensioenfondsen?
Gaat het bij de extra taken voor de Wet variabele pensioenuitkering om
handhaving of om beleid, kan daarvan een nadere uitsplitsing gegeven
worden? In hoeverre is het benodigde toezicht bij deze wet afhankelijk van
de uiteindelijke bepalingen over beleggingsbeleid en zorgplicht? Wanneer
zijn deze bekend en waarom kunnen de kosten dan nu al geschat worden?
Wanneer gaan de nieuwe taken van de AFM zoals opgenomen in de
bijlage in, want een deel van de wetsvoorstellen ligt nog niet eens bij de
Tweede Kamer voor? In hoeverre gaat het hier om extra kosten voor een
geheel jaar? Indien de wetsvoorstellen waaruit de nieuwe taken voortkomen in 2016 in de Eerste Kamer worden aangenomen, mag de AFM van
de Minister de begrote € 0,9 miljoen voor nieuwe taken inzetten. Hoe gaat
de Minister om met het gegeven dat later dan verwacht van start wordt
gegaan met de nieuwe taken van de AFM, worden dan de begrote kosten
navenant verminderd (bijvoorbeeld een halvering als het per 1 juli 2016 in
zou gaan)? Is de Minister bereid om de extra kosten te schrappen zolang
de wetten nog niet zijn aangenomen door het parlement? Zo nee, waarom
niet? De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat budget voor nieuwe
taken niet op voorhand mag worden opgenomen, eerst moet wetgeving
worden afgerond en in het navolgende jaar, na goedkeuring van de
kostenkaders, pas opgenomen in de begroting van de toezichthouder.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

2

Bij het kostenkader van de AFM heeft het adviserend panel in algemene
zin aandacht gevraagd voor het belang van een begroting binnen het
kostenkader. Wat wordt daar precies mee bedoeld? Wat was de aanleiding
voor de algemene opmerking? Is het kostenkader in 2015 (of 2014)
overschreden?
AFM heeft een loonmutatie van € 3,3 miljoen op een totaal basisbedrag
van € 87,2 miljoen, terwijl DNB een lagere loonmutatie van € 1,9 miljoen
heeft op een hoger totaal basisbedrag van € 147,4. Dat lijkt tegenstrijdig.
Welke verklaring is er voor het grote verschil, en dus de veel hogere
loonmutatie bij de AFM (ook nog eens over een lager totaal basisbedrag)?
Hoe moeten de verhogingen van AFM en DNB van respectievelijk € 4,1
miljoen en € 6 miljoen gezien worden tot het in 2014 aangenomen
amendement Aukje de Vries over het stijgen van de toezichtkosten met
maximaal inflatie?
Wat is de mutatie vanwege Europees toezicht bij de AFM van € 0,5
miljoen?
DNB heeft gevraagd om een deel van de eenmalige kosten in 2015 (€ 5
miljoen) voor werkzaamheden van het SSM over te hevelen naar 2016. De
leden van de VVD-fractie lezen dat de kosten lager uitvallen dan aanvankelijk begroot (€ 3,6 miljoen in plaats van € 5 miljoen). In de begroting
voor 2016 staat echter een (overgeheveld) bedrag van € 3,6 miljoen.
Waarom staat er in de begroting 2016 nog een bedrag van € 3,6 miljoen?
Hoe moet dit tot elkaar gezien worden? Hoeveel van de € 5 miljoen euro
is in 2015 uitgegeven, en hoeveel gaat er nog in 2016 uitgegeven worden?
Welke activiteiten moeten in 2016 nog worden uitgevoerd, die oorspronkelijk in 2015 waren gepland?
Bij de brief is ook gevoegd de «Uitkomst Bottom-up analyse bankentoezicht DNB» (samenvatting), die was toegezegd voor medio 2015. Hieruit
blijkt dat er enkele intensiveringen nodig zijn, naast een aantal taken
waarvoor de capaciteit gelijk gehouden wordt. De leden van de
VVD-fractie hadden het logisch gevonden dat er ook een aantal extensiveringen mogelijk zouden zijn, omdat de ECB een aantal taken van DNB over
neemt in het kader van het Europees bankentoezicht. Waarom is dit niet
mogelijk gebleken? Want nu komt er feitelijk alleen maar extra toezicht bij
en het lijkt het dus eigenlijk dubbel toezicht te worden. In hoeverre vindt
de Minister dit wenselijk? In principe zouden de leden van de VVD-fractie
het namelijk logisch vinden dat het geheel zo veel mogelijk «kostenneutraal» zou kunnen worden doorgevoerd, namelijk dat de toezichtkosten
die nu gemaakt worden door de ECB in mindering komen op de toezichtkosten door DNB.
Hoeveel toezichtkosten betalen de banken nu voor het ECB-toezicht?
Hoeveel stijgen de ECB-kosten in 2016 (absoluut en procentueel) voor de
Nederlandse banken? Waarom is er in de analyse niet gekeken naar waar
efficiency valt te behalen om de toezichtkosten zo beperkt mogelijk te
houden, zoals vorig jaar is aangekondigd?
Hoeveel zijn de administratieve lasten en hoeveel zijn de rapportageverplichtingen voor de banken toegenomen met het Europees bankentoezicht? Wat doet de Minister van Financiën er aan om de kosten voor het
Europees bankentoezicht en de rapportageverplichtingen voor de banken
te beperken?
De verwachting is dat bekostigingssystematiek van de Europese toezichthouders (EBA, ESMA en EIOPA gaat veranderen. Op dit moment betalen
de nationale toezichthouders 60% (en in Nederland dus de bedrijven zelf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

3

en de Europese Commissie 40%. Wat is de planning van dit traject? Wat is
daarbij de inzet van de Minister? Hoe wordt de Tweede Kamer daarover
geïnformeerd? In hoeverre gaan hogere Europese toezichtkosten gepaard
met navenant lagere Nederlandse toezichtkosten? Zo nee, waarom niet?
Hoeveel betalen de Nederlandse toezichthouders AFM en DNB op dit
moment aan de verschillende Europese toezichthouders (graag uitgesplitst naar toezichthouder EBA, ESMA en EIOPA en de afzonderlijke
financiële sectoren)?
Waarom heeft de AFM niet net als DNB een inhoudelijke brief en
onderbouwing gestuurd aan het Ministerie van Financiën over het
kostenkader 2016?
In het algemeen overleg regeldruk en nieuwe toetreders heeft de Minister
van Financiën toegezegd te komen met de mogelijkheden om de
toezichtkosten voor kleine en nieuwe bedrijven (o.a. startups/fintech en
alternatieve financieringsvormen) te verlagen. Wanneer komt de Minister
daartoe met een voorstel?
De groep adviseurs en bemiddelaars, met vaak kleine bedrijven, dragen
behoorlijk bij aan de totale kosten van de AFM. Hoeveel is de bijdrage van
deze groep in totaal? In hoeverre is dit nog proportioneel?
Deze brief zegt niets over de kosten voor het toezicht die worden gemaakt
door organisaties en sectoren die onder toezicht staan voor bijvoorbeeld
het aanleveren van rapportages en het voldoen aan andere verzoeken
vanuit de toezichthouders. Hoe groot zijn deze kosten bij benadering per
toezichthouder en sector? En lopen deze kosten elk jaar verder op? Is
hierin enige trend waarneembaar? Kan hiervan een overzicht worden
gegeven?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de voorgestelde kostenkaders en begrotingen van de AFM en DNB. De genoemde
leden hebben hierover nog de volgende opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie vinden dat voorkomen moet worden, dat de
samenleving nog een keer opdraait voor verliezen in de financiële sector.
Streng toezicht op de financiële sector is onontbeerlijk om het nemen van
excessieve risico’s te beperken. De leden van de PvdA-fractie kunnen dan
ook instemmen met de voorgestelde kostenkaders en begrotingen van de
AFM en DNB.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de brief over de
kostenkaders voor DNB in AFM in 2016. Zij maken van de gelegenheid
gebruik tot het stellen van enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie lezen dat DNB meer inzet moet plegen voor
het ECB toezicht en dat de maatstaf hiervoor de benchmark van de
balansgrootte van de sector in een land is. Deze leden vragen waarom
hiervoor is gekozen en niet voor een meer risicogerichte benadering,
waardoor vooral meer toezicht wordt gevraagd van toezichthouders uit
landen waar de sector een hoog risicogehalte kent. Nederland immers,
waar de bankbalansen tot grote hoogte stijgen met veel hypotheken, heeft
een relatief veilige bankensector en het kan toch niet zo zijn dat Nederland
door deze specifieke eigenschap ook op dit terrein weer meer moet gaan
bijdragen aan een Europese instantie?
De leden van de CDA-fractie vragen naar de controle op de ECB, hoe
wordt gecontroleerd of de kosten van het ECB-toezicht terecht zijn en niet
bijvoorbeeld efficiënter kan worden gewerkt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

4

De leden van de CDA-fractie constateren dat het rekeningresultaat van
DNB over 2015 een onderschrijding laat zien, en dat niet voor de eerste
keer. Waarom moet dan toch weer het DNB-budget worden uitgebreid,
terwijl er in eerdere jaren ook argumenten waren om het budget uit te
breiden en toen dus bleek dat er een onderschrijding resulteerde?
Tenslotte vragen de leden van de CDA-fractie naar de kosten die kleinere
instellingen betalen voor het AFM en DNB-toezicht. Uit de brief van de
Minister blijkt dat de stijgende kostenkaders met name worden veroorzaakt door stijgende kosten voor grotere instellingen, bijvoorbeeld banken
die onder ECB-toezicht staan. Hoe voorkomt de Minister dat het juist de
kleinere instellingen zijn die hiervoor extra worden aangeslagen, terwijl
men niet verantwoordelijk is voor de gestegen kosten? En echt tenslotte
vraagt het CDA, hoe de Minister van Financiën voorkomt dat het
zelfrijzend bakmeel van werkzaamheden van toezichthouders op een
gegeven moment tot stilstand kan worden gebracht of zelfs kan worden
teruggebracht. Welke begaanbare sporen ziet de Minister van Financiën
hiervoor?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brief over de
kostenkaders van DNB en AFM over het jaar 2016 en de achterliggende
documenten.
Naar aanleiding van het genoemde punt brengen de leden van de
PVV-fractie het volgende naar voren.
Allereerst merken de leden van de PVV-fractie op dat DNB een verzoek
heeft gedaan om een gedeelte van het budget van € 5 miljoen dat zij in
2015 heeft ontvangen in verband met het opstarten van het Single
Supervisory Mechanism (SSM), maar niet heeft kunnen gebruiken, in 2016
alsnog in te zetten. Dit omdat een deel van de werkzaamheden pas in de
loop van 2015 op gang zijn gekomen en daardoor een langere
doorlooptijd kennen. De leden van de PVV-fractie vragen de Minister van
Financiën of hij verwacht dat hierdoor volgend jaar opnieuw extra kosten
in rekening zullen worden gebracht i.v.m. het SSM.
Voorts merken de leden van de PVV-fractie op dat de onderschrijding van
2015 in 2016 zal worden teruggegeven aan de sector. De leden van de
PVV-fractie willen weten hoe dit bedrag zal worden verdeeld en wanneer
de uitbetaling precies plaats zal vinden.
Tevens stellen de leden van de PVV-fractie vast dat DNB aangeeft dat
aangezien nog niet alle processen volledig in gang zijn gekomen en DNB
nog steeds nieuwe praktijkervaring opdoet met het functioneren van het
SSM, op dit moment niet met zekerheid kan worden vastgesteld in welke
mate de extra kosten in de opbouwfase 2015–2016 een tijdelijk of
structureel karakter zal hebben. De leden van de PVV-fractie vragen hier
nader op in te gaan. Wat voor effect zal het op de bankensector hebben
als de extra kosten voor het functioneren van het SSM een structureel
karakter krijgen?
Verder willen de leden van de PVV-fractie weten hoeveel de totale door de
financiële sector te betalen toezichtskosten toenemen als gevolg van het
SSM.
Tevens willen de leden van de PVV-fractie weten welke toezichtstaken
door de ECB zijn overgenomen en waarom de daaraan verbonden kosten
van DNB niet op het totale DNB-budget in mindering zijn gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

5

Ook merken de leden van de PVV-fractie op dat DNB in samenwerking met
het Ministerie van Financiën werkt aan aanscherping van de Wet toezicht
trustkantoren en onderliggende regelgeving om onder meer de meest
risicovolle activiteiten uitvoeren te voorkomen of te beëindigen. De leden
van de PVV-fractie vragen de Minister hier nader op in te gaan. Wanneer
krijgt de Kamer het resultaat hiervan te zien?
Daarnaast merken de leden van de PVV-fractie op dat DNB heeft aangegeven dat op het moment van het opstellen van de begroting 2016 er nog
veel onduidelijkheid bestaat over de exacte implicaties van de nieuwe
Richtlijn voor het depositogarantiestelsel (DGS). De DGS-kosten voor 2016
zullen nog binnen de DNB-brede begroting worden opgevangen. De leden
van de PVV-fractie vragen of dit betekent dat DNB in het vervolg extra
geld nodig zal hebben voor de uitvoering van de nieuwe Richtlijn. Kunt u
hier nader op ingaan?
Ten slotte vragen de leden van de PVV-fractie de mutatie kosten van AFM
vanwege Europees toezicht (€ 0,5 mln.) nader te onderbouwen.
II Antwoord/reactie van de Minister
Voor de leesbaarheid heb ik gekozen voor clustering van vragen en
antwoorden naar onderwerp:
1. Kostenbeheersing
2. Bijstelling van kostenkader
(loon- en prijsmutatie + Europees toezicht)
3. SSM-toezicht
4. Administratieve lasten en toetredingsbarrières
5. Toezichtkosten
6. Wet toezicht trustkantoren.
1. Vragen en opmerkingen over kostenbeheersing
De leden van de VVD-fractie vragen zich af waarom het de AFM niet gelukt
is om intensiveringen en nieuwe taken uit te voeren, zonder dat daarvoor
aanvullend budget nodig is. In hoeverre is de AFM zich bewust van het
belang van kostenbeheersing? Waarom kunnen de in de bijlage
genoemde «mutaties takenpakket» niet zonder uitbreiding van de kosten
worden uitgevoerd en dus door herprioritering worden opgelost? Meer
specifiek vragen de leden van de VVD-fractie zich af waarom er voor de
Wet variabele pensioenuitkering ook extra budget wordt gevraagd.
Waarom kan dit niet door een herschikking of herprioritering van
activiteiten van de AFM plaats vinden, zodat er geen extra budget nodig
is? Welke taken kunnen worden geschrapt of ingekrompen bij de AFM als
het gaat om pensioenfondsen bijvoorbeeld als gevolg van een kleiner
aantal pensioenfondsen?
Ook de AFM is zich bewust van kostenbeheersing. De afgelopen jaren is
het takenpakket van de AFM uitgebreid, maar werd de begroting van de
AFM telkens onder het kostenkader vastgesteld. Tijdens het lopende
kostenkader van 2013–2016 is het takenpakket van de AFM onder meer
uitgebreid met het provisieverbod op complexe producten, het toezicht op
het productontwikkelingsproces, toezicht op pensioencommunicatie,
uitbreiding van het toezicht op het beloningsbeleid en als gevolg van de
implementatie van richtlijnen en verordeningen.
Voor de uitvoering van de taken die de AFM – naar alle waarschijnlijkheid
– in de loop van 2016 toegewezen krijgt is evenwel een bijstelling van het
kostenkader noodzakelijk.
Eén van de vier taken waarvoor de AFM aanvullend budget heeft
gevraagd, betreft de wet variabele pensioenuitkeringen (Wvp). De AFM is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

6

belast met het toezicht op de naleving van deze wet. De Wvp introduceert
een nieuwe keuze voor deelnemers: zij kunnen voortaan kiezen uit een
vaste of een variabele pensioenuitkering. Pensioenuitvoerders moeten de
deelnemers begeleiden bij het maken van deze keuze voor een langere
beleggingshorizon met nieuwe informatiemiddelen en ingewonnen
informatie, zoals de uitvraag naar risicobereidheid van de deelnemer.
Daarnaast nemen de risico’s op het gebied van pensioen toe. Een
voorbeeld hiervan is dat risico’s in toenemende mate van het collectief
naar het individu verschuiven. Bijvoorbeeld door de eigen verantwoordelijkheid van zzp’ers voor hun pensioenopbouw, maar ook door versobering van de collectieve pensioenopbouw van werkenden. De AFM
verwacht daarom dat er eerder meer dan minder toezicht nodig zal zijn,
ongeacht het aantal pensioenfondsen.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of het bij de extra taken voor
de Wet variabele pensioenuitkering om handhaving of om beleid gaat, kan
daarvan een nadere uitsplitsing gegeven worden? In hoeverre is het
benodigde toezicht bij deze wet afhankelijk van de uiteindelijke
bepalingen over beleggingsbeleid en zorgplicht? Wanneer zijn deze
bekend en waarom kunnen de kosten dan nu al geschat worden?
Hierboven is beschreven dat de Wvp een nieuwe keuze voor deelnemers
introduceert, namelijk de keuze uit een vast of een variabele pensioenuitkering. De gevolgen van deze regeling hebben direct invloed op de
inkomens van pensioengerechtigden en inkomensverlies kan meestal niet
meer worden gecompenseerd door (extra) te werken. Dat maakt het
noodzakelijk om de AFM een stevig instrumentarium in handen te geven
op het gebied van zorgplicht en communicatie om pensioengerechtigden
zo goed mogelijk te beschermen tegen risico’s en mogelijk misbruik door
pensioenfondsen. Daarbij is van belang dat de werkgever in de uitkeringsfase over het algemeen geen relatie meer heeft met de pensioengerechtigde en dus geen rol meer kan vervullen als mogelijk tegenwicht
voor de pensioenuitvoerder. Voor de uitvoering van deze nieuwe taak zal
de AFM zich vooral richten op de toezichthoudende taken en is extra
capaciteit nodig. De verwachting is dat met ingang van 1 juli 2016 wordt
gestart met de werkzaamheden.
Een conceptversie van de wet waarin de bepalingen over beleggingsbeleid en de zorgplicht zijn opgenomen is op 16 juli 2015 aan de Kamer
medegedeeld (Kamerstuk 32 043, nr. 264).
De leden van de VVD-fractie vragen zich af wanneer de nieuwe taken van
de AFM zoals opgenomen in de bijlage ingaan, want een deel van de
wetsvoorstellen ligt nog niet eens bij de Tweede Kamer voor. In hoeverre
gaat het hier om extra kosten voor een geheel jaar? Indien de wetsvoorstellen waaruit de nieuwe taken voortkomen in 2016 in de Eerste Kamer
worden aangenomen, mag de AFM van de Minister de begrote € 0,9
miljoen voor nieuwe taken inzetten? Hoe gaat de Minister om met het
gegeven dat later dan verwacht van start wordt gegaan met de nieuwe
taken van de AFM; worden dan de begrote kosten navenant verminderd
(bijvoorbeeld een halvering als het per 1 juli 2016 in zou gaan)? Is de
Minister bereid om de extra kosten te schrappen zolang de wetten nog
niet zijn aangenomen door het parlement? Zo nee, waarom niet?
Ik heb ingestemd met een voorwaardelijke bijstelling van het kostenkader
van € 0,9 miljoen voor nieuwe taken in 2016, onder de voorwaarde dat het
parlement instemt met de wetsvoorstellen waarmee deze nieuwe taken
aan de AFM worden toegewezen. Bij het vaststellen van deze kosten is er
rekening mee gehouden dat deze nieuwe taken in de loop van 2016 door
het parlement worden behandeld. Indien de voorstellen later door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

7

parlement worden aangenomen, dan wordt de hoogte van de bijstelling
herzien. De planning van de wetsvoorstellen is als volgt:
Wetsvoorstel

Verwachte Kamerbehandeling

Wet aanvullende maatregelen accountants –
geschiktheidstoets accountantsorganisaties
Implementatiewet wettelijke controles
jaarrekeningen
Mifid II
Betalingsdienstverlening (PAD)
Betalingsdienstverlening (MIF)

Najaar 2016

Wet variabele pensioenuitkeringen

Voorjaar 2016
Voorjaar 2016
Voorjaar 2016
De MIF-verordening zal bij amvb worden
geïmplementeerd.
Is inmiddels aanhangig gemaakt (Kamerstukken II 2015–2016, 34 344).

De leden van de VVD-fractie vragen zich af of de Minister bereid is om de
AFM eventueel een taakstelling op te leggen. Zo nee, waarom niet? De
leden van de VVD-fractie zijn voorstander van een dergelijke efficiencytaakstelling. Waarom kan deze efficiencytaakstelling niet eerder worden
opgelegd? Hoe groot gaat de taakstelling worden?
Op dit moment ben ik met zowel de AFM als DNB in gesprek over het
kostenkader voor 2017–2020. De contouren hiervan zijn vastgelegd in de
Wet bekostiging financieel toezicht (Wbft). We spreken ook over (de
hoogte van) een efficiencytaakstelling. Bij de behandeling van het
wetsvoorstel Wijziging van de Wet bekostiging financieel toezicht in
verband met de afschaffing van de overheidsbijdrage, de invoering van
Europees bankentoezicht en de bestemming van door de AFM en DNB
opgelegde dwangsommen en boetes heb ik reeds toegezegd dat de
toezichthouders een efficiencytaakstelling opgelegd zullen krijgen. Daarbij
heb ik eveneens aangegeven dat een efficiencytaakstelling van ongeveer
6% in de rede ligt. Over de precieze hoogte van de taakstelling ben ik nog
met de toezichthouders in gesprek. De taakstelling moet de toezichthouders voldoende prikkelen om de bedrijfsvoering efficiënter in te
richten, zonder dat aan de kwaliteit en effectiviteit van het toezicht afbreuk
wordt gedaan.
Bij het kostenkader van de AFM heeft het adviserend panel in algemene
zin aandacht gevraagd voor het belang van een begroting binnen het
kostenkader. De leden van de VVD-fractie vragen zich af wat daar precies
mee wordt bedoeld. Wat was de aanleiding voor de algemene opmerking?
Is het kostenkader in 2015 (of 2014) overschreden?
Tijdens de panelbijeenkomst bij de AFM is gesproken over de ICT
investeringen die de AFM moet doen om haar bedrijfsvoering op orde te
houden. Het panel onderschrijft dat deze investeringen van belang zijn
voor een goede taakuitvoering, maar benadrukt tegelijkertijd dat het
verwacht dat de AFM haar begroting opstelt binnen het kostenkader. In
2014 is de AFM met een realisatie van € 80,9 miljoen binnen het kostenkader van € 86,7 miljoen gebleven. De cijfers over 2015 zijn nog niet
vastgesteld, maar de verwachting is dat de AFM ook dan binnen het
afgesproken kostenkader van € 88,4 miljoen zal blijven. In 2013 bedroeg
de realisatie € 79,1 miljoen bij een kostenkader van € 85,3 miljoen.
De leden van de VVD vragen verder hoe de verhogingen van AFM en DNB
van respectievelijk € 4,1 miljoen en € 6 miljoen gezien moet worden tot
het in 2014 aangenomen amendement Aukje de Vries over het stijgen van
de toezichtkosten met maximaal inflatie?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

8

Bij de Kamerbehandeling van het wetsvoorstel voor het afschaffen van de
overheidsbijdrage is het amendement van Aukje de Vries aangenomen
om kostenbeheersing in de wet vast te leggen. Sinds 1 januari 2015 staat
het kostenkader in de wet. Deze wettelijke bepaling waarborgt dat de
hoogte van de begrotingen van zowel de AFM als DNB in beginsel slechts
stijgen met de loon- en prijsmutatie. Het amendement laat voorts ruimte
om de kostenkaders aan te passen aan de naar kosten herleide mutaties in
het takenpakket. De kostenkaders zijn derhalve in overeenstemming met
het aangenomen amendement van Aukje de Vries.
Daarnaast vragen de leden van de VVD-fractie waarom de AFM niet net
als DNB een inhoudelijke brief en onderbouwing heeft gestuurd aan het
Ministerie van Financiën over het kostenkader 2016.
Zowel bij de AFM als bij DNB is de onderbouwing van een overschrijding
van het kostenkader in voorbereidende gesprekken door het ministerie
getoetst. Bij DNB heeft de invoering van het SSM-toezicht geleid tot een
materiële wijziging in het toezicht op banken en op de werkwijze daarbij
van DNB. Een dergelijke wijziging in het toezicht is in 2016 niet aan de
orde bij de AFM.
2. Vragen en opmerkingen over de bijstelling van kostenkader
(loon- en prijsmutatie + Europees toezicht)
De leden van de VVD-fractie merken op dat de AFM een loonmutatie heeft
van € 3,3 miljoen op een totaal basisbedrag van € 87,2 miljoen, terwijl
DNB een lagere loonmutatie van € 1,9 miljoen heeft op een hoger totaal
basisbedrag van € 147,4. Dat lijkt tegenstrijdig. Welke verklaring is er voor
het grote verschil, en dus de veel hogere loonmutatie bij de AFM (ook nog
eens over een lager totaal basisbedrag)?
Het verschil in loonmutatie tussen de AFM en DNB is vooral het gevolg
van de verschillende pensioenregelingen die de toezichthouders met hun
medewerkers hebben getroffen. De verschillen in de pensioenregelingen
leiden tot verschillen in de werkgeverslasten die ten laste komen van de
begroting van de toezichthouders. DNB heeft in 2015 een nieuw pensioenakkoord gesloten, met een lager (maximum) werkgeverspercentage. Ten
opzichte van 2015 is het werkgeverspercentage 2016 ongewijzigd. DNB is
niet gehouden aan aanvullende stortingen in het pensioenfonds door
externe invloeden zoals het nieuwe Financieel Toetsingskader (nFTK) of
mogelijke onderdekkingen als gevolg van een daling van de rente, waar
dit voor de AFM wel het geval was. De loonmutatie bij DNB is gebaseerd
op de geschatte verhoging in de DNB-cao voor 2016, terwijl de loonmutatie bij de AFM ook bestaat uit een stijging van de pensioenlasten.
Inmiddels is de AFM met haar medewerkers een nieuwe pensioenregeling
overeengekomen. Deze nieuwe pensioenregeling is vergelijkbaar met de
pensioenregeling van DNB.
De leden van de VVD-fractie en de leden van de PVV-fractie vragen wat de
mutatie is vanwege Europees toezicht bij de AFM van € 0,5 miljoen.
Ik heb ingestemd met een bijstelling van het kostenkader met € 0,5
miljoen als gevolg van de implementatie van MiFID II. De Om aan de
verplichtingen uit MiFID II te voldoen eist de European Securities and
Market Authority (ESMA) van de AFM in 2016 een investering in IT (n.b.
ontwikkeling, onderhoud en beheer van de benodigde IT-systemen). Om
die kosten zo laag mogelijk te houden, werkt de AFM momenteel samen
met verschillende Europese toezichthouders aan de ontwikkeling van de
benodigde IT-systeem.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

9

De leden van de PVV-fractie merken op dat DNB heeft aangegeven dat op
het moment van het opstellen van de begroting 2016 er nog veel
onduidelijkheid bestaat over de exacte implicaties van de nieuwe Richtlijn
voor het depositogarantiestelsel (DGS). De DGS-kosten voor 2016 zullen
nog binnen de DNB-brede begroting worden opgevangen. De leden van
de PVV-fractie vragen of dit betekent dat DNB in het vervolg extra geld
nodig zal hebben voor de uitvoering van de nieuwe Richtlijn. Kunt u hier
nader op ingaan?
In de brief ter onderbouwing van de begroting van DNB is opgenomen dat
de kosten die DNB maakt voor het DGS in 2016 nog binnen de DNB-brede
begroting worden opgevangen, maar dat die extra kosten vanaf 2017 met
de Wbft worden doorberekend aan de onder toezichtstaande instellingen.
Op dit moment ben ik met DNB in gesprek over het kostenkader voor
2017–2020. We spreken over het gehele takenpakket van DNB en over de
kosten die tussen 2017 en 2020 aan de sector zullen worden doorbelast.
De leden van de CDA-fractie constateren dat het rekeningresultaat van
DNB over 2015 een onderschrijding laat zien, en dat is niet voor de eerste
keer. Waarom moet dan toch weer het DNB-budget worden uitgebreid,
terwijl er in eerdere jaren ook argumenten waren om het budget uit te
breiden en toen dus bleek dat er een onderschrijding resulteerde?
De onderuitputting in de afgelopen jaren heeft diverse redenen, zoals
geleidelijke ingroei van formatie-uitbreidingen (2013) en inzet van eigen
personeel voor de SSM comprehensive assessment (2014). Een belangrijke oorzaak van de onderuitputting in 2015 is dat, anders dan voorzien,
met een deel van de SSM-werkzaamheden pas in de loop van 2015 is
gestart. Voor 2016 heeft DNB kritisch gekeken naar de ruimte in de
begroting om de gewenste intensiveringen te kunnen realiseren.
Overigens, in geval van onderuitputting vloeit het restant terug naar de
sector en kan dit restant dus niet in latere jaren worden ingezet door DNB.
3. Vragen en opmerkingen met betrekking tot SSM-toezicht
De leden van de VVD-fractie merken op dat DNB heeft gevraagd om een
deel van de eenmalige kosten in 2015 (€ 5 miljoen) voor werkzaamheden
van het SSM over te hevelen naar 2016. De leden van de VVD-fractie lezen
dat de kosten lager uitvallen dan aanvankelijk begroot (€ 3,6 miljoen in
plaats van € 5 miljoen). In de begroting voor 2016 staat echter een
(overgeheveld) bedrag van € 3,6 miljoen. Waarom staat er in de begroting
2016 nog een bedrag van € 3,6 miljoen? Hoe moet dit tot elkaar gezien
worden? Hoeveel van de € 5 miljoen euro is in 2015 uitgegeven, en
hoeveel gaat er nog in 2016 uitgegeven worden? Welke activiteiten
moeten in 2016 nog worden uitgevoerd, die oorspronkelijk in 2015 waren
gepland?
Verder merken de leden van de PVV-fractie op dat de onderschrijding van
2015 in 2016 zal worden teruggegeven aan de sector. De leden van de
PVV-fractie willen weten hoe dit bedrag zal worden verdeeld en wanneer
de uitbetaling precies plaats zal vinden.
Daarnaast willen de leden van de PVV-fractie weten hoeveel de totale door
de financiële sector te betalen toezichtskosten toenemen als gevolg van
het SSM.
Tevens merken de leden van de PVV-fractie op dat DNB een verzoek heeft
gedaan om een gedeelte van het budget van € 5 miljoen dat zij in 2015
heeft ontvangen in verband met het opstarten van het Single Supervisory
Mechanism (SSM), maar niet heeft kunnen gebruiken, in 2016 alsnog in te
zetten. Dit omdat een deel van de werkzaamheden pas in de loop van
2015 op gang zijn gekomen en daardoor een langere doorlooptijd kennen.
De leden van de PVV-fractie vragen de Minister van Financiën of hij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

10

verwacht dat hierdoor volgend jaar opnieuw extra kosten in rekening
zullen worden gebracht i.v.m. het SSM.
Gelet op het bepaalde in artikel 30 Kaderwet zbo’s heeft DNB mij in de
loop van 2015 aangegeven dat het SSM-toezicht later op gang zal komen,
waardoor het budget hiervoor in 2015 niet volledig aangesproken zal
worden. Dit heeft geleid tot een onderschrijding van minimaal € 5 miljoen
euro. In 2016 is wel budget nodig voor SSM, maar voortschrijdend inzicht
leert dat € 3,6 miljoen volstaat. Dit wordt ingezet ter versterking van de
capaciteit voor het doorlopend toezicht, de datakwaliteit en -analyse en
het on-site toezicht.
De kosten voor het SSM-toezicht worden op grond van bijlage 3 bij de
Wbft in rekening gebracht bij banken. De onderuitputting over 2015 zal bij
het heffen van de toezichtkosten voor 2016 in mindering worden gebracht
op de in die bijlage door te berekenen kosten.
De kosten voor het doorlopend toezicht worden door DNB altijd in de
tweede helft van het betreffende jaar in rekening gebracht. Daarmee
wordt het tekort of overschot van het voorgaande jaar (wat blijkt uit de
verantwoordingsstukken die in het voorjaar zijn gepubliceerd) in één keer
verrekend met de kosten voor het doorlopend toezicht voor het huidige
jaar.
De leden van de PVV-fractie stellen vast dat DNB aangeeft dat aangezien
nog niet alle processen volledig op gang zijn gekomen en DNB nog steeds
nieuwe praktijkervaring opdoet met het functioneren van het SSM, op dit
moment niet met zekerheid kan worden vastgesteld in welke mate de
extra kosten in de opbouwfase 2015–2016 een tijdelijk of structureel
karakter zullen hebben. De leden van de PVV-fractie vragen hier nader op
in te gaan. Wat voor effect zal het op de bankensector hebben als de extra
kosten voor het functioneren van het SSM een structureel karakter
krijgen?
Het jaar 2016 is het laatste jaar van het kostenkader 2013–2016. Op dit
moment ben ik in gesprek met de toezichthouders over het kostenkader
voor de periode 2017–2020. Bij deze gesprekken wordt uitvoerig stil
gestaan bij de huidige taken en de taken die naar verwachting in de
periode 2017–2020 aan de toezichthouders worden toegekend. Ook komt
aan de orde wat de invloed van het SSM-toezicht is op de totale begroting
van DNB. Zoals toegezegd bij de bovengenoemde kamerbehandeling over
de wijziging van de Wet bekostiging financieel toezicht zal ik de Kamer
betrekken bij het opstellen van een nieuw kostenkader. Op dit moment
voer ik gesprekken met de toezichthouders. Medio 2016 zal ik de
uitkomsten van deze gesprekken met een brief aan de Kamer voorleggen.
Bij de brief was de «Uitkomst Bottom-up analyse bankentoezicht DNB»
(samenvatting) gevoegd, die was toegezegd voor medio 2015. Hieruit
blijkt dat er enkele intensiveringen nodig zijn, naast een aantal taken
waarvoor de capaciteit gelijk gehouden wordt. De leden van de
VVD-fractie hadden het logisch gevonden dat er ook een aantal extensiveringen mogelijk zouden zijn, omdat de ECB een aantal taken van DNB over
neemt in het kader van het Europees bankentoezicht. Waarom is dit niet
mogelijk gebleken? Want nu komt er feitelijk alleen maar extra toezicht bij
en het lijkt het dus eigenlijk dubbel toezicht te worden.
De leden van de PVV-fractie willen weten welke toezichtstaken door de
ECB zijn overgenomen en waarom de daaraan verbonden kosten van DNB
niet op het totale DNB-budget in mindering zijn gebracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

11

Hoewel de ECB sinds de introductie van het SSM het bankentoezicht
coördineert, blijven de nationale toezichthouders in belangrijke mate
verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering van het toezicht binnen het
SSM. Daarnaast is DNB sindsdien medeverantwoordelijk geworden voor
het toezicht op alle banken die deel uitmaken van het SSM. Er zijn door
het SSM derhalve geen taken of werkzaamheden verdwenen bij DNB; veel
bestaande taken zijn intensiever geworden door de benodigde
afstemming met Frankfurt en de wijze van toezicht houden is veranderd.
De SSM-toezichtmethodiek brengt bovendien nieuwe taken voor DNB met
zich mee, zoals het on-site toezicht. Deze verhoogde intensiteit van het
toezicht kost meer tijd, meer capaciteit en meer geld.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af in hoeverre de Minister het
wenselijk vindt dat de kosten van DNB niet dalen na SSM. In principe
zouden de leden van de VVD-fractie het namelijk logisch vinden dat het
geheel zo veel mogelijk «kostenneutraal» zou kunnen worden doorgevoerd, namelijk dat de toezichtkosten die nu gemaakt worden door de ECB
in mindering komen op de toezichtkosten door DNB.
Kosten voor SSM-toezicht door DNB impliceren niet automatisch een
stijging van de begroting van DNB, terwijl door de ECB gemaakte
toezichtkosten evenmin automatisch in mindering kunnen worden
gebracht op de begroting van DNB. Sinds het SSM blijft DNB in belangrijke mate verantwoordelijk voor de dagelijkse uitvoering van het toezicht
en is DNB medeverantwoordelijk geworden voor het toezicht op alle
banken binnen het SSM. Bestaande taken van DNB zijn sinds het SSM
intensiever geworden, de toezichtmethodiek is gewijzigd en heeft nieuwe
taken met zich meegebracht. Het toezicht sinds het SSM is dus versterkt:
dit heeft niet geleid tot minder inspanningen bij DNB maar tot intensiveringen.
In de brief over de begroting 2016 heeft DNB toegelicht dat met interne
taakstellingen en het stellen van postprioriteiten binnen het huidige kader
ruimte is gecreëerd om een deel van de benodigde intensiveringen en
extra werkzaamheden op te kunnen vangen.
De leden van de VVD-fractie willen weten hoeveel toezichtkosten de
banken nu betalen voor het ECB-toezicht. Hoeveel stijgen de ECB-kosten
in 2016 (absoluut en procentueel) voor de Nederlandse banken? Waarom
is er in de analyse niet gekeken naar waar efficiency valt te behalen om de
toezichtkosten zo beperkt mogelijk te houden, zoals vorig jaar is aangekondigd?
Alleen de ECB heeft inzicht in de kosten die de banken betalen voor het
ECB-toezicht. Op grond van artikel 21 van de SSM-verordeningen kunnen
nationale parlementen vragen over de taken die de ECB uitvoert op grond
van de SSM-verordening rechtstreeks aan de ECB stellen. Ik heb deze
vraag uitgezet bij de ECB. De ECB zal u hierover separaat informeren.
De leden van de VVD-fractie melden dat de verwachting is dat de
bekostigingssystematiek van de Europese toezichthouders (EBA, ESMA en
EIOPA) gaat veranderen. Op dit moment betalen de nationale toezichthouders 60% (en in Nederland dus de bedrijven zelf) en de Europese
Commissie 40%. Wat is de planning van dit traject? Wat is daarbij de inzet
van de Minister? Hoe wordt de Tweede Kamer daarover geïnformeerd? In
hoeverre gaan hogere Europese toezichtkosten gepaard met navenant
lagere Nederlandse toezichtkosten? Hoeveel betalen de Nederlandse
toezichthouders AFM en DNB op dit moment aan de verschillende
Europese toezichthouders (graag uitgesplitst naar toezichthouder EBA,
ESMA en EIOPA en de afzonderlijke financiële sectoren)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

12

De ESMA-bijdrage maakt onderdeel uit van de begroting van de AFM en
staat opgenomen onder de post «Algemene lasten». De AFM heeft
hiervoor in 2016 een bedrag begroot van € 610.000,–. DNB heeft voor
2016 in totaal € 900.000,– begroot voor EBA en € 500.000,– voor EIOPA.1
Voorts is de verwachting dat de Europese Commissie in het voorjaar een
witboek publiceert over de bekostigingssystematiek en governance van de
ESA’s. Hierna verwacht ik u verder te kunnen informeren over de planning
van dit traject en mijn inzet daarbij.
De leden van de CDA-fractie lezen dat DNB meer inzet moet plegen voor
het ECB toezicht en dat de maatstaf hiervoor de benchmark van de
balansgrootte van de sector in een land is. Deze leden vragen waarom
hiervoor is gekozen en niet voor een meer risicogerichte benadering,
waardoor vooral meer toezicht wordt gevraagd van toezichthouders uit
landen waar de sector een hoog risicogehalte kent. Nederland, waar de
bankbalansen tot grote hoogte stijgen met veel hypotheken, heeft immers
een relatief veilige bankensector en het kan toch niet zo zijn dat Nederland
door deze specifieke eigenschap ook op dit terrein weer meer moet gaan
bijdragen aan een Europese instantie?
DNB heeft gebruik gemaakt van de enige benchmarkgegevens die op dit
moment voorhanden zijn. Het ligt voor de hand dat in deze benchmark
aansluiting is gezocht bij de omvang van de financiële sector van de
betrokken landen om een beeld te krijgen van de verhoudingen (tussen
landen) in toezichtcapaciteit. Het balanstotaal geeft daarbij een goede
indicatie van de omvang van de financiële sector (in tegenstelling tot
bijvoorbeeld het aantal banken) en is daarmee ook een goede indicator
van de hoeveelheid toezichtwerkzaamheden dat verricht moet worden.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de controle op de ECB. Hoe
wordt gecontroleerd of de kosten van het ECB-toezicht terecht zijn en niet
bijvoorbeeld efficiënter kan worden gewerkt?
De SSM-begroting wordt (als onderdeel van de totale ECB begroting)
goedgekeurd door de Governing Council van de ECB. Hierin is de
president van de centrale bank (DNB) vertegenwoordigd. De verantwoording van de kosten wordt door een lid van de Executive Board van
de ECB (president of vice-president) gezonden aan de Governing Council
van de ECB, en daarnaast aan de Raad (van de Europese Unie) en het
Europees parlement. De Europese Rekenkamer kan een onderzoek
instellen naar de uitgaven van de ECB in het kader van de uitoefening van
haar SSM-taken.
De leden van de CDA-fractie vragen verder naar de kosten die kleinere
instellingen betalen voor het AFM en DNB-toezicht. Uit de brief van de
Minister blijkt dat de stijgende kostenkaders met name worden veroorzaakt door stijgende kosten voor grotere instellingen, bijvoorbeeld banken
die onder ECB-toezicht staan. Hoe voorkomt de Minister dat het juist de
kleinere instellingen zijn die hiervoor extra worden aangeslagen, terwijl
men niet verantwoordelijk is voor de gestegen kosten?
De stijgende kostenkaders zijn het gevolg van nieuwe taken van de AFM
en DNB. De stijging bij DNB bestaat uit kosten voor het SSM-toezicht. De
toezichtstaak is aan de ECB als zodanig opgedragen, waarmee de ECB
exclusief bevoegd is voor het uitoefenen van toezicht op alle banken in
Nederland, dus op zowel systeemrelevante als op minder-systeemrelevante banken. Zij deelt vervolgens de verantwoordelijkheid voor het
uitoefenen van toezicht met nationale toezichthouders. In Nederland is dat
1

ZBO-begroting 2016 van DNB, bijlage 1, tabel 2, voetnoot 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

13

DNB. De kosten die DNB maakt voor het SSM-toezicht worden op grond
van bijlage 3 van de Wbft derhalve alleen doorberekend aan de banken
die onder het SSM-toezicht vallen. Voor de overige instellingen zijn de
kosten van toezicht door DNB niet gestegen als gevolg van dit
SSM-toezicht. De stijgende kosten van de AFM worden door alle
instellingen gedragen. Tijdens het AO Regeldruk bij nieuwe toetreders heb
ik toegezegd na te gaan of kleine partijen, in het bijzonder toetreders tot
de markt, bij het doorberekenen van de toezichtkosten kunnen worden
ontzien.
Tenslotte vraagt het CDA hoe de Minister van Financiën voorkomt dat het
zelfrijzend bakmeel van werkzaamheden van toezichthouders op een
gegeven moment tot stilstand kan worden gebracht of zelfs kan worden
teruggebracht. Welke begaanbare sporen ziet de Minister van Financiën
hiervoor?
Als gevolg van de financiële crisis is het takenpakket van de toezichthouders op de financiële sector fors uitgebreid. De vraag naar het tot
stilstand brengen van nieuwe werkzaamheden is onlosmakelijk verbonden
met de vraag naar het beperken of voorkomen van nieuwe regelgeving.
Nieuwe regelgeving leidt doorgaans immers tot nieuwe taken of tot een
taakintensivering voor de toezichthouders. Regelgeving moet een doel
dienen en de nieuwe regel moet evenredig zijn in relatie tot dat doel.
Zowel op nationaal als Europees vlak span ik mij in voor proportionaliteit.
Dit geldt voor zowel nieuwe regelgeving als evaluaties van regelgeving.
4. Vragen en opmerkingen met betrekking tot de administratieve
lasten en toetredingsbarrières
De leden van de VVD-fractie vragen hoeveel de administratieve lasten en
hoeveel de rapportageverplichtingen voor de banken zijn toegenomen
met het Europees bankentoezicht. Gevraagd wordt wat de Minister van
Financiën er aan doet om de kosten voor het Europees bankentoezicht en
de rapportageverplichtingen voor de banken te beperken.
Voorts melden de leden van de VVD-fractie dat de brief van de Minister
niets zegt over de kosten voor het toezicht die worden gemaakt door
organisaties en sectoren die onder toezicht staan voor bijvoorbeeld het
aanleveren van rapportages en het voldoen aan andere verzoeken van de
toezichthouders. Hoe groot zijn deze kosten bij benadering per toezichthouder en sector? En lopen deze kosten elk jaar verder op? Is hierin enige
trend waarneembaar? Kan hiervan een overzicht worden gegeven?
In sommige gevallen leiden wetsvoorstellen tot (extra) administratieve
lasten en/of nalevingskosten voor de onder toezichtstaande instellingen.
Het is niet mogelijk om een totaaloverzicht te geven wat het instellingen
kost om aan wet- en regelgeving te voldoen. Het verschilt per instelling of
kosten worden gemaakt en hoe hoog de kosten zijn om aan wet- en
regelgeving te voldoen. In de memorie van toelichting bij elk wetsvoorstel
wordt stilgestaan bij de administratieve lasten en de nalevingskosten die
het voorstel met zich brengt. Bijvoorbeeld het wetsvoorstel ter implementatie van de richtlijn voor herstel en afwikkeling van banken en beleggingsondernemingen kost de sector structureel € 63.000 aan administratieve lasten en € 16.476.000 aan nalevingskosten (Kamerstukken II
2014–2015, 34 208, nr. 3, p. 54).
Het is kabinetsbeleid om de administratieve lasten en nalevingskosten zo
laag mogelijk te houden. Dit kabinet heeft zichzelf tot doel gesteld om de
regeldruk als gevolg van invoering van nationale regelgeving met € 2,5
miljard te verminderen (Kamerstukken II, 2012–2013, 33 410, nr. 15). Dit is
een rijksbrede doelstelling. Twee keer per jaar publiceert EZ een overzicht
van de ingevoerde maatregelen. In dat overzicht zijn ook de wetsvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

14

stellen opgenomen die de financiële markten raken (Kamerstukken II
2015–2016, nr. 372, bijlage 649312). Voor financiële markten zijn onder
meer de volgende wetsvoorstellen opgenomen: Implementatiewet AIFM
(Kamerstukken II 2011–2012, 33 235, nr. 3), wijzigingswet financiële
markten 2015 (Kamerstukken II 2013–2014, 33 918, nr. 3).
5. Vragen en opmerkingen met betrekking tot de toezichtkosten
De leden van de VVD-fractie melden dat de Minister van Financiën in het
algemeen overleg regeldruk en nieuwe toetreders heeft toegezegd te
komen met de mogelijkheden om de toezichtkosten voor kleine en nieuwe
bedrijven (o.a. startups/fintech en alternatieve financieringsvormen) te
verlagen. Wanneer komt de Minister daartoe met een voorstel?
In het AO regeldruk en nieuwe toetreders heb ik twee toezeggingen
gedaan met betrekking tot de toezichtkosten voor kleine en nieuwe
bedrijven. Allereerst heb ik toegezegd dat ik zal bekijken of en waar kleine
partijen kunnen worden ontzien bij het doorberekenen van de toezichtkosten over de onder toezichtstaande instellingen. Dit zal ik meenemen bij
het vaststellen van de ministeriële regeling bekostiging 2016. Daarnaast
heb ik toegezegd te onderzoeken of het mogelijk is om nieuwe toetreders
tijdelijk vrij te stellen van het betalen van toezichtkosten. Hierop zal ik
medio 2016 – terugkomen gelijktijdig met mijn bevindingen over het
traject nieuwe toetreders («banking light»)-.
Voorts merken de leden van de VVD-fractie op dat de groep adviseurs en
bemiddelaars, met vaak kleine bedrijven, behoorlijk bijdragen aan de
totale kosten van de AFM. Hoeveel is de bijdrage van deze groep in totaal?
In hoeverre is dit nog proportioneel?
Op basis van procentuele aandelen (vaste verdeelsleutels) worden de
totale lasten van de AFM doorberekend aan de markt. Deze aandelen zijn
vastgelegd in de Wbft. Het aandeel voor de toezichtcategorie Adviseurs en
bemiddelaars bedraagt 21,2% van de lasten van de AFM (exclusief de
lasten voor het toezicht op BES) en dit aandeel geldt tot en met 2017. De
aandelen worden in beginsel voor vijf jaar vastgesteld. Voor de periode
2018 t/m 2022 zullen de aandelen worden bezien en zo nodig herzien.
Uitgangspunt bij het vastleggen van de aandelen is de toezichtintensiteit.
6. Vragen en opmerkingen met betrekking tot de Wet toezicht
trustkantoren
De leden van de PVV-fractie merken ten slotte op dat DNB in samenwerking met het Ministerie van Financiën werkt aan aanscherping van de
Wet toezicht trustkantoren en onderliggende regelgeving om onder meer
de meest risicovolle activiteiten uitvoeren te voorkomen of te beëindigen.
De leden van de PVV-fractie vragen de Minister hier nader op in te gaan.
Wanneer krijgt de Kamer het resultaat hiervan te zien?
Het wetsvoorstel tot aanpassing van de Wet toezicht trustkantoren heeft,
evenals de huidige Wet toezicht trustkantoren, primair tot doel de
integriteit van het financieel stelsel te bevorderen. Dit doel wordt onder
meer bereikt door het uit de anonimiteit halen van degene die gebruik
maakt van een structuur van rechtspersonen. Het wetsvoorstel beoogt
onder meer een grondslag te creëren om bij algemene maatregel van
bestuur dienstverlening aan of voor specifieke structuren te kunnen
verbieden. Het gaat daarbij om structuren die gericht zijn op het bevorderen van de anonimiteit van de uiteindelijk belanghebbende, of om
structuren die van dien aard zijn dat het trustkantoor op te grote afstand
staat om haar taken te kunnen vervullen. De bevindingen van DNB als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

15

toezichthouder op trustkantoren worden gebruikt ter nadere invulling van
deze maatregel.
Het wetsvoorstel zal voorts voorzien in een verdergaande regulering van
trustkantoren, onder andere door middel van normen voor een integere
en beheerste bedrijfsvoering en het aanscherpen van de voorschriften
inzake het cliëntenonderzoek, en in een uitbreiding van het instrumentarium dat DNB kan inzetten voor toezicht en handhaving.
Naar verwachting zal het wetsvoorstel tot aanpassing van de Wet toezicht
trustkantoren dit voorjaar worden geconsulteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 33 957, nr. 22

16