Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

36 435 V

Wijziging van de begrotingsstaat van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het
jaar 2023 (wijziging samenhangende met
Miljoenennota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk
afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2021 wijzigingen aan te
brengen in:
de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken
de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
de begrotingsstaat voor het begrotingsfonds van het Minsterie van
Buitenlandse Zaken
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De Minister van Buitenlandse Zaken,
H.G.J. Bruins Slot

kst-36435-V-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen
ten opzichte van de Voorjaarsnota 2023 van hoofdstuk V van de begroting
van het Rijk.
Onderdeel 2 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van
beleid. Onderdeel 3 bevat een tabel met budgettaire gevolgen bij de
niet-beleidsartikelen. Na de tabel «budgettaire gevolgen van beleid»
wordt een toelichting op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel
de mutaties die groter of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande
staffel (tabel 1) conform de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De
wijzigingen van de verplichtingen worden alleen toegelicht wanneer ze
groter zijn dan 10% ten opzichte van de vorige stand op artikelniveau.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting) in €
miljoen

Beleidsmatige mutaties
(ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50
=> 50 en < 200
=> 200 en < 1.000
=> 1.000

1
2
5
10

2
4
10
20

2 Beleidsartikelen
2.1 Artikel 1 Versterkte Internationale Rechtsorde
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 1 Versterkte internationale rechtsorde
(mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

136.667

– 4.046

132.621

158.439

– 4.071

154.368

74.750

– 3.946

70.804

Subsidies (regelingen)
Internationaal recht

750

– 100

650

Opdrachten
Internationaal recht

2.550

0

2.550

Verplichtingen
Uitgaven:
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
1.1

Goed functionerende internationale
instellingen met een breed
draagvlak

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

2

1.2

1.3

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

Verenigde Naties
OESO
Internationaal Strafhof
Internationaal recht

42.000
7.955
3.910
17.585

– 3.846
0
0
0

38.154
7.955
3.910
17.585

Bescherming en bevordering van
mensenrechten

67.902

– 125

67.777

Subsidies (regelingen)
Mensenrechtenfonds

19.742

775

20.517

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Mensenrechtenfonds
Mensenrechten multilateraal

38.010
10.150

– 900
0

37.110
10.150

Gastlandbeleid internationale
organisaties

15.787

0

15.787

Subsidies (regelingen)
Carnegiestichting

5.749

0

5.749

Bijdrage aan agentschappen
Vredespaleis

6.750

0

6.750

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Internationaal Strafhof
Speciaal Tribunaal Libanon
Nederland Gastland

858
1.800
630

0
0
0

858
1.800
630

Toelichting
Artikelonderdeel 1.1
Het budget voor artikelonderdeel 1.1 daalt als gevolg van de verwerking
van de ODA-herschikking, wat leidt tot een ombuiging op het budget voor
de Verenigde Naties.
Artikelonderdeel 1.2
Het budget voor artikelonderdeel 1.2 daalt als gevolg van de verwerking
van de ODA-herschikking, wat leidt tot een ombuiging op het budget van
het Mensenrechtenfonds. Op het instrument Subsidies wordt het budget
voor het Mensenrechtenfonds opgehoogd met EUR 875.000 uit algemene
middelen voor projecten in Oekraïne zoals op 4 juli gemeld aan het
parlement (Kamerstuk 36 045 nr. 165).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

3

2.2 Artikel 2 Veiligheid en Stabiliteit
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 2 Veiligheid en stabiliteit (mutaties
suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

355.038

– 5.970

349.068

351.575

– 4.124

347.451

93.743

0

93.743

565

0

565

13.150
750

0
0

13.150
750

2.428
1.850
75.000

0
0
0

2.428
1.850
75.000

17.222

30

17.252

650
5.000
3.852
1.250

0
– 150
180
0

650
4.850
4.032
1.250

0

0

0

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Contra-terrorisme
Cyber security

3.600
2.870

0
0

3.600
2.870

Wapenbeheersing

13.022

0

13.022

Opdrachten
OPCW en andere ontwapeningsorganisaties
Conferentie New Tech 2022

465
2.000

0
0

465
2.000

7.317

0

7.317

1.320
1.920

0
0

1.320
1.920

194.447

– 4.154

190.293

Verplichtingen
Uitgaven
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
2.1

Goede internationale samenwerking
ter bevordering van de eigen en
bondgenootschappelijke veiligheid
Subsidies (regelingen)
Atlantische Commissie
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
NAVO
WEU
Programma Ondersteuning
Buitenlands Beleid
Veiligheidsfonds
NAVO Oekraïne UCAP Trust Fund

2.2

Bestrijding internationale criminaliteit en terrorisme
Subsidies (regelingen)
Anti-terrorisme instituut
Contra-terrorisme
Cyber security
Global Forum on Cyber Expertise
Opdrachten
Global Forum on Cyber Expertise

2.3

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
IAEA
OPCW en andere ontwapeningsorganisaties
CTBTO
2.4

Bevordering van veiligheid,
stabiliteit en rechtsorde in
internationaal verband

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

4

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

Subsidies (regelingen)
Nederland Helsinki Comité
Stabiliteitsfonds
Training buitenlandse diplomaten

28
25.000
3.350

0
0
0

28
25.000
3.350

Opdrachten
Makandra

2.919

0

2.919

320

0

320

6.000
65.432

0
– 10.000

6.000
55.432

91.353
45

0
1.846

91.353
1.891

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Inzet hoog-risico posten

0

0

0

Nog te verdelen
Nog te verdelen

0

4.000

4.000

33.141

0

33.141

15.582

0

15.582

3.939

0

3.939

Opdrachten
Nederlands Fonds voor Regionale
Partnerschappen Shiraka

4.463

0

4.463

Bijdrage aan agentschappen
Nederlands Fonds voor Regionale
Partnerschappen Shiraka

678

0

678

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Nederlands Fonds voor Regionale
Partnerschappen Shiraka

8.479

0

8.479

Ontvangsten

1.000

0

1.000

Doorberekening Defensie diversen
Restituties programma’s

0
1.000

0
0

0
1.000

Bijdrage aan agentschappen
Makandra
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
OVSE
Stabiliteitsfonds
VN-contributie voor crisisbeheersingsoperaties
Overige

2.5

Bevordering van transitie in
prioritaire gebieden
Subsidies (regelingen)
Nederlands Fonds voor Regionale
Partnerschappen MATRA
Nederlands Fonds voor Regionale
Partnerschappen Shiraka

2.10
2.40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

5

Toelichting
Artikelonderdeel 2.4
Het budget voor artikelonderdeel 2.4 daalt als gevolg van de verwerking
van de ODA-herschikking, wat leidt tot een ombuiging op het Stabiliteitsfonds ODA.
2.3 Artikel 3 Effectieve Europese Samenwerking
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 3 Effectieve Europese samenwerking
(mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

11.863.781

– 281.763

11.582.018

Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht

11.459.845

– 281 763

11.178.082

Afdrachten aan de Europese Unie

11.285.333

– 281.763

11.003.570

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
BNI-afdrachten
BTW-afdrachten
Invoerrechten
Plastic-grondslag

4.749.347
1.299.357
5.056.426
180.203

– 203.057
109.996
– 241.714
53.012

4.546.290
1.409.353
4.814.712
233.215

Europees Ontwikkelingsfonds

100.313

0

100.313

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Europees Ontwikkelingsfonds

100.313

0

100.313

Een hechtere Europese waardengemeenschap

32.800

0

32.800

11.000

0

11.000

21.800

0

21.800

4.996

0

4.996

348

0

348

190

0

190

0
208

0
0

0
208

4.250

0

4.250

Verplichtingen
Uitgaven

3.1

3.2

3.3

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Raad van Europa
Kapitaalaanvullingen bij regionale
ontwikkelingsbank
3.4

Versterkte Nederlandse positie in de
Unie
Subsidies (regelingen)
EIPA
Opdrachten
Europa College beurzenprogamma
Programmatische ondersteuning:
Taskforce Verenigd Koninkrijk
EU-sanctiebeleid
Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Benelux bijdrage

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

6

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

Europese Vredesfaciliteit

36.403

0

36.403

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Europese Vredesfaciliteit

36.403

0

36.403

Ontvangsten

2.676.240

– 1.391.694

1.284.546

3.10

Diverse ontvangsten EU
Invoerrechten
Overige ontvangsten EU

1.263.871
1.263.871
0

20.425
– 63.356
83.781

1.284.296
1.200.515
83.781

3.11

Europees herstelfonds

1.412.119

– 1.412.119

0

3.30

Restitutie Raad van Europa

250

0

250

3.5

Toelichting
Afdrachten aan de Europese Unie
Ieder jaar doet de Commissie, conform artikel 4 van de verordening van
het Meerjarig Financieel Kader (MFK), een aantal technische aanpassingen
aan het MFK die gevolgen hebben voor de MFK-plafonds. Het gaat om:
een actualisatie van de speciale instrumenten, de boete-opbrengsten en
de inzet van het enkelvoudige marge-instrument (Single Margin
Instrument; SMI). Aangezien de raming van de Nederlandse
EU-afdrachten gebaseerd is op het MFK-betalingenplafond plus de
maximale omvang van de speciale instrumenten, wijzigt daardoor ook de
raming van de Nederlandse EU-afdrachten. Voor 2023 stijgt de
bni-afdracht hierdoor met EUR 49 miljoen. Daarnaast worden de
invoerrechten met EUR 19 miljoen verhoogd vanwege een bruto
incidentele betaling aan de Europese Commissie inzake de LGO-zaak.
In de Draft Amending Budget 32023 actualiseert de Commissie de
begroting op basis van de meest recente economische ramingen voor de
eigen middelen, op basis van de Lenteraming en de cijfers die zijn
vastgesteld in het Advisory Committee on Own Resources (ACOR). Dit
heeft een effect op de raming van de invoerrechten en de plastic-, btw- en
bni-afdracht. De raming van de bni-afdracht daalt met EUR 278 miljoen in
2023. Dit komt doordat op Europees niveau meer btw-opbrengsten en
invoerrechten zijn opgehaald ten opzichte van de raming van vorig jaar.
Dit leidt tot minder bni-afdrachten (sluitstuk van de Europese begroting).
De raming van de btw-afdracht stijgt met EUR 110 miljoen en de raming
van de plastic-afdracht stijgt met EUR 53 miljoen in 2023.
Zoals toegelicht bij 1e suppletoire begroting 2022 treedt er bij de
invoerrechten gedurende het jaar onbedoeld een saldo-effect op, omdat
aan de inkomsten- en uitgavenkant een andere raming wordt gebruikt,
respectievelijk de raming van het Ministerie van Financiën en de raming
van de Europese Commissie. Er wordt drie keer per jaar een actualisatie
geboekt op de invoerrechten en de perceptiekostenvergoeding om te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

7

corrigeren voor dit saldo-effect. De laatste correctie heeft plaatsgevonden
na de publicatie van de CEP 2023. Deze betreft de jaren 2023 tot en met
2027.
Diverse ontvangsten EU
De Europese Commissie heeft recent een brief gestuurd aan Nederland
over de invoer van Lage Waarde Textiel en Schoenen (LWTS). Nederland
heeft in 2021 voor dit dossier EUR 148,3 miljoen. onder voorbehoud
afgedragen. Nederland krijgt nu EUR 83,8 miljoen terug van de
Commissie. Daarnaast betreft is er EUR 1,9 miljoen ontvangst van
perceptiekosten voor de incidentele betaling aan de Europese Commissie
voor de LGO-zaak.
Europees Herstelfonds
Naar aanleiding van het Raadsuitvoeringsbesluit voor het Herstel- en
Veerkrachtplan is de invulling van de geplande betaalverzoeken gewijzigd,
hetgeen leidt tot een kasschuif in de verwachte ontvangsten voor het
Europees Herstelfonds.
2.4 Artikel 4 Consulaire dienstverlening en uitdragen Nederlandse
waarden
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleidsartikel 4 Consulaire dienstverlening en
uitdragen Nederlandse waarden (mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag)
(bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

74.698

– 4.506

70.192

76.697

– 4.506

72.191

Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het buitenland

13.532

– 109

13.423

Subsidies (regelingen)
Gedetineerdenbegeleiding

2.260

0

2.260

Inkomensoverdrachten
Gedetineerdenbegeleiding

540

0

540

Opdrachten
Consulaire bijstand
Reisdocumenten en verkiezingen
Consulaire opleidingen
Consulaire informatiesystemen
Loket buitenland

394
2.550
400
7.388
0

0
– 109
0
0
0

394
2.441
400
7.388
0

Samen met (keten) partners het
personenverkeer reguleren

23.863

– 125

23.738

Verplichtingen
Uitgaven
Programma-uitgaven totaal
waarvan juridisch verplicht
4.1

4.2

Opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

8

4.3

4.4

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

Ambtsberichtenonderzoek
Visumverlening
Legalisatie en verificatie
Consulaire informatiesystemen

150
2.858
80
19.747

0
0
0
– 125

150
2.858
80
19.622

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Asiel en migratie

1.028

0

1.028

Grotere buitenlandse bekendheid
met de Nederlandse cultuur

12.662

– 4.425

8.237

Subsidies (regelingen)
Internationaal Cultuurbeleid

9.014

– 4.425

4.589

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Internationaal cultuurbeleid

3.648

0

3.648

Uitdragen Nederlandse waarden en
belangen

26.640

153

26.793

800

0

800

3.872

0

3.872

49
2.229
50

0
0
50

49
2.229
100

344

0

344

635
3.043

0
28

635
3.071

1.000
1.590

0
0

1.000
1.590

2.000
27
2.137

0
0
75

2.000
27
2.212

4.000

0

4.000

Bijdrage aan agentschappen
Algemene voorlichting
Verkeersnotificaties

1.200
400

0
0

1.200
400

Bijdrage aan (inter-)nationale
organisaties
Europese bewustwording
Publieksdiplomatie

868
2.396

0
0

868
2.396

Ontvangsten

47.374

0

47.374

Consulaire dienstverlening
Nederlanders in het buitenland

9.200

0

9.200

Consulaire dienstverlening aan
vreemdelingen

37.900

0

37.900

Subsidies (regelingen)
Instituut Clingendael
Programma ondersteuning
buitenlands beleid
Internationale manifestaties en
diverse bijdragen
Publieksdiplomatie
Onderzoeksprogramma
Academische Leerstoel Anton de
Kom
Opdrachten
Adviesraad Internationale vraagstukken
Instituut Clingendael
Bezoeken VIPS en uitgaven CD en
Internationale organisaties
Algemene voorlichting
Koninklijk Huis – inkom. en uitg.
bezoeken, off. ontvangsten
China-strategie
Onderzoeksprogramma
Conferentie uitdragen Nederlandse
waarden en belangen

4.10

4.20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

9

Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

4.40

Doorberekening Defensie diversen

74

0

74

4.41

Ontvangsten verkeersnotificaties

200

0

200

Toelichting
Het budget voor artikelonderdeel 4.3 daalt als gevolg van een overheveling naar het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor
steun aan activiteiten die tot doel hebben de Oekraïense cultuur te
behouden.
3 Niet-beleidsartikelen
3.1 HGIS onverdeeld
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van niet – beleidsartikel 6 Nog onverdeeld (mutaties
suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

1.601

5.826

7.427

Uitgaven totaal

1.601

5.826

7.427

Nog onverdeeld (HGIS)

1601

5.826

7.427

Verplichtingen
Uitgaven

6.1

Toelichting
Op dit artikel worden uitgaven verantwoord die samenhangen met de
HGIS-indexering en HGIS-besluitvorming bij Voorjaarsnota. Op basis van
de prijsontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (BBP) wordt het
HGIS non-ODA budget geïndexeerd. De indexatie wordt verwerkt op dit
artikel. Het geraamde budget op dit artikel is met name bedoeld voor het
uitkeren van loon- en prijsbijstelling binnen de HGIS en voor incidentele
initiatieven of tegenvallers binnen de HGIS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

10

3.2 Apparaat
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van niet – beleidsartikel 7 Apparaat (mutaties suppletoire begroting Prinsjesdag) (bedragen x € 1.000)
Vastgestelde
begroting
(incl.
Suppletoire
Begrotingen,
NvW en
amendementen) (1)

Mutaties
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(2)

Stand
suppletoire
begroting
Prinsjesdag
(3) = (1) + (2)

2023

2023

2023

Verplichtingen

1.046.696

1.689

1.048.385

Uitgaven

1.046.696

– 11.411

1.035.285

7.1.13
7.1.13.1
7.1.13.2
7.1.13.3

Personele uitgaven
Eigen personeel
Inhuur extern
overige personeel

654.683
642.683
12.000
0

1.689
1.689
0
0

656.372
644.372
12.000
0

7.1.14
7.1.14.1
7.1.14.2
7.1.14.3

Materiele uitgaven
ICT
Bijdragen aan SSO’s
Overige materieel

392.013
72.197
54.147
265.669

– 13.100
0
0
– 13.100

378.913
72.197
54.147
252.569

7.2

Koersverschillen

0

0

0

Ontvangsten

42.771

0

42.771

7.10

Diverse ontvangsten

42.771

0

42.771

7.11

Koersverschillen

0

0

0

Toelichting
Het budget daalt doordat er EUR 13 miljoen van 2023 naar 2024 wordt
doorgeschoven vanwege uitgestelde investeringen. Verder is er een
ontvangst van EUR 1,7 miljoen. Dat betreft een overheveling van
loonkosten voor lokaal personeel van het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 36 435 V, nr. 2

11