Projectplan

Collectieve
Erkenning
Indische
gemeenschap
in Nederland
een extra impuls 2021-2024

2 | projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024

1 Inleiding
In verschillende stappen heeft de Nederlandse overheid
na de Tweede Wereldoorlog getracht om het aangedaan
onrecht rond de ‘Indische kwestie’ en de ontvangst in
Nederland waar mogelijk te herstellen. Het gaat dan
om het vraagstuk van de achterstallige salarissen van
overheidsdienaren en KNIL-militairen en om geleden
oorlogsschade, gedurende de Japanse bezetting van
voormalig Nederlands-Indië. Belangrijke momenten
in dit herstel zijn “Het Gebaar” in 2000 geweest en de
NIOD-onderzoeken die hier op volgden. Naar aanleiding
van de gesprekken met de Indische gemeenschap1 over
een passende opvolging van de onderzoeken, heeft het
toenmalige Kabinet in 2015 vanuit morele overwegingen
een individuele backpay-regeling én vervolgens een
beleid van collectieve erkenning aangekondigd.
Vanaf 2017 heeft deze collectieve erkenning vorm en
inhoud gekregen. Met de collectieve erkenning wil
de overheid haar dank en erkenning laten zien voor wat
de Indische gemeenschap betekent voor Nederland.
En erkenning geven voor wat de gemeenschap heeft
doorgemaakt. In de wetenschap dat het verdriet over
het leed dat de Indische gemeenschap in voormalig
Nederlands-Indië en na aankomst in Nederland is
aangedaan, nooit helemaal weggenomen kan worden.
De collectieve erkenning heeft de afgelopen jaren geleid
tot de realisatie van Pleisterplaats ‘Museum Sophiahof,
van Indië tot nu’, een jaarlijkse campagne over het
belang van herdenken, een meerjarig context gebonden
zorgtraject gericht op het versterken van de kennis in de
regio én de honorering van 94 projecten sinds de start
van de regeling Collectieve Erkenning van Indisch
Molukse Nederland (de CEWIN-regeling) in 2018.

1

In 2020 heeft het Kabinet besloten een extra impuls van
€20,4 miljoen te geven aan de collectieve erkenning
van de Indische gemeenschap in Nederland. Het Kabinet
wil dit extra gebaar nu maken omdat het in 2020 75 jaar
geleden was dat de Tweede Wereldoorlog in ZuidoostAzië ten einde kwam. Dit extra gebaar heeft als doel om
de waardering voor de Indische identiteit en erfgoed
zichtbaar te maken en de kennis over de geschiedenis
van voormalig Nederlands-Indië te vergroten. Ook voor
en door de derde en vierde generatie.
Een uitgebreide raadpleging in en dialoogsessies met
de Indische gemeenschap over hoe de extra impuls
ingezet kan worden, zijn in de eerste helft van 2021
afgerond. De rijke opbrengst aan ideeën is samengevat
in vier concrete actielijnen, die aansluiten op de
activiteiten die al in gang zijn gezet:
1. Kennis: Vergroten van de kennis over de geschiedenis
van voormalig Nederlands-Indië
2. Erfgoed: Beschikbaar maken van het Indische erfgoed,
ook voor volgende generaties
3. Zorg: Verbeteren van context gebonden zorg en
ondersteuning aan de gemeenschap
4. Initiatieven: Stimuleren van initiatieven uit de
gemeenschap
Dit projectplan gaat over de invulling van deze extra
impuls. Er is een overzicht te vinden van de verdeling van
de middelen over de actielijnen, een beschrijving van
de activiteiten die opgepakt gaan worden (zover deze nu
bekend zijn) en een planning.

Daarbij moet worden aangetekend dat «de» Indische gemeenschap niet bestaat. Wat de
mensen binnen deze gemeenschap bindt, is de gedeelde geschiedenis met voormalig
Nederlands-Indië. Maar duidelijk is dat de Indische gemeenschap veelkleurig en
meerstemmig is. Er is niet een term die dit goed kan omvatten. Soms wordt gesproken
over de Indisch-Molukse gemeenschap, of over groepen met wortels in voormalig
Nederlands-Indië. In dit projectplan wordt de term Indische gemeenschap gebruikt,
waarmee gedoeld wordt op de gemeenschap in brede zin.

projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024 | 3

2 Begroting totaaloverzicht
• In 2020 is € 20,4 miljoen extra beschikbaar
gesteld voor de collectieve erkenning.
Hiervan is € 19,7 miljoen incidenteel beschikbaar
en € 0,7 miljoen structureel.
• De € 19,7 miljoen is beschikbaar voor de periode
2020-2024. In 2020 is reeds € 1,4 miljoen ingezet
voor de versterking van de Sophiahof, behoud van
de Tong Tong Fair, het tot stand brengen van een
semipermanente tentoonstelling in de Sophiahof en
het ontwikkelen van een virtueel Indisch monument.
In onderstaand overzicht is de verdeling van
de resterende € 18,3 miljoen voor de collectieve
erkenning voor de periode 2021-2024 te vinden.
• Vanaf 2023 is structureel € 0,7 miljoen extra
beschikbaar. Dit komt bovenop de bestaande
structurele middelen voor de collectieve erkenning
(€ 1,5 miljoen tot 2022, € 1 miljoen vanaf 2022).
Vanaf 2023 is in totaal € 1,7 miljoen structureel
beschikbaar. De structurele middelen maken geen
onderdeel uit van onderstaand overzicht.

Bedrag (x mln)

2021

2022

2023

2024

Actielijn 1 Kennis

0,168

0,801

1,200

0,700

Actielijn 2 Erfgoed

0,223

6,585

2,600

2,121

Actielijn 3 Zorg

0,150

0,400

0,400

Actielijn 4 Initiatieven

1,696

0,711

Communicatie

0,040

0,130

0,132

Overige kosten

0,050

0,050

0,050

Totaal

2,327

8,677

4,382

0,093
2,914

4 | projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024

3 Beschrijving Activiteiten
Actielijn 1 — Kennis

Actielijn 2 — Erfgoed

Uit de raadpleging en de dialoogsessies komt het
vergroten van de kennis over de geschiedenis van
voormalig Nederlands-Indië, in al haar verschillende
perspectieven, naar voren als prioriteit. Dat is ook
begrijpelijk. Begrip voor en erkenning van de Indische
gemeenschap vergen immers bekendheid met de
geschiedenis van voormalig Nederlands-Indië als
belangrijk onderdeel van de Nederlandse geschiedenis.
Daarom is het belangrijk deze geschiedenis binnen de
scholen, maar zeker ook daarbuiten en voor zoveel
mogelijk mensen tot leven te brengen.

Er is een rijkdom in de Nederlandse samenleving aan
verhalen, tentoonstellingen, culturele uitingen,
historisch materiaal, tijdschriften et cetera vanuit de
Indische gemeenschap, het zogenaamde erfgoed. Dit
erfgoed helpt ons bij het begrijpen van de gedeelde
geschiedenis, onze identiteit en de wereld waarin we nu
leven. Het is dan ook belangrijk dat dit erfgoed
behouden blijft en toegankelijk en beschikbaar is of
komt, juist ook voor de toekomstige generaties.

De commissie ‘Versterking kennis geschiedenis
voormalig Nederlands-Indië’, onder leiding van
Prof. dr. Jet Bussemaker, gaat hiermee aan de slag.
Deze commissie start op 25 oktober 2021 en komt met
adviezen over:
1. Hoe het gebruik van het huidige educatieve aanbod
binnen en buiten het reguliere onderwijs te
verbeteren. Daarbij richt de commissie zich ook op de
vraag hoe dit aanbod op een aantrekkelijke en slimme
manier toegankelijk kan worden gemaakt voor
docenten en instellingen die zich bezighouden met
onderwijs, culturele en museale activiteiten.
2. Welke aanvullende maatregelen genomen kunnen
worden die de kennis over, het inzicht in en het begrip
van de geschiedenis over voormalig Nederlands-Indië
kunnen vergroten.
3. Hoe de voorgestelde maatregelen het beste kunnen
worden ingevoerd.
De commissie brengt voor 1 juli 2022 haar eerste
adviesrapport aan de staatssecretaris uit en voor 1 januari
2023 haar laatste adviesrapport. Aan de hand van de
adviezen wordt gedurende de projectperiode uitvoering
gegeven aan de voorgestelde maatregelen.

De volgende trajecten geven invulling aan deze actielijn:
1. Indisch Erfgoed digitaal: een zogenaamde digitale
inhaalslag om bronnenmateriaal substantieel en
duurzaam beschikbaar te maken, zodat het gebruikt
kan worden voor reconstructie (bijvoorbeeld door
nabestaanden) en educatie.
2. Versterking van het erfgoed en investeren in de
toekomst. Het opstellen en uitvoeren van een regeling
gericht op het bestendigen en vernieuwen van het
Indisch erfgoed.
3. Verhalen Vastleggen. Ervaringen van de eerste
generatie Indische Nederlanders worden audiovisueel
vastgelegd en samengebracht met al bestaande
audiovisuele getuigenissen.

projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024 | 5

Actielijn 3 — Zorg

Actielijn 4 — Initiatieven

Erkenning laat zich ook zien in de mate dat rekening
wordt gehouden met de Indische identiteit en de
achterliggende geschiedenis (context) in het aanbieden
van zorg en ondersteuning op het moment dat men
kwetsbaarder wordt. Het is belangrijk dat zorg- en
welzijnsorganisaties hier oog voor hebben.

Belangrijk bij de collectieve erkenning is dat de Indische
gemeenschap zelf het voortouw neemt. Zij weet
natuurlijk het beste hoe we de verankering van het
Indisch erfgoed in de samenleving kunnen vormgeven.
In dit licht is een aantal jaar geleden de CEWIN-regeling
tot stand gekomen. Deze is breed van opzet en sluit
daarom goed aan bij de veelomvattendheid van het
Indisch erfgoed. De vraag was de afgelopen jaren groot.
Om meer initiatieven te kunnen ondersteunen is met de
extra impuls aan de collectieve erkenning het budget van
de CEWIN-regeling in 2021 en 2022 verhoogd.

Om dit voor elkaar te krijgen gaan we het volgende doen:
1. Het verbeteren van de ondersteuning van
mantelzorgers met een Indische achtergrond.
Er komen lokale pilots om hier in de praktijk
ervaring mee op te doen samen met mantelzorgers,
professionals en gemeenten. De geleerde lessen
worden vervolgens actief verspreid onder andere
regio’s.
2. Het bevorderen van deskundigheid bij professionals
in zorg en ondersteuning over context gebonden en
cultuursensitief werken. Om dit te bereiken worden
een training en kennisproducten ontwikkeld.
Hiermee worden professionals getraind en
geïnformeerd.
3. Het verbeteren van de keten voor context gebonden en
cultuursensitieve ondersteuning en zorg aan de
Indische gemeenschap. Hiermee wordt waar nodig de
brug geslagen tussen de Indische gemeenschap en de
reguliere zorg en ondersteuning. Bijvoorbeeld via het
leggen van contacten tussen de Indische gemeenschap
en zorgprofessionals én door te voorzien in expertise
over de context en cultuur. Er wordt in beeld gebracht
aan welke vereisten een goed functionerende keten
moet voldoen. Daarna wordt per regio een plan op
maat gemaakt op welke wijze de ontbrekende
vereisten ingevuld gaan worden.

Daarnaast zijn in 2020 en 2021 verschillende (losse)
initiatieven ondersteund, zoals het toekomstbestendig
maken van de Tong Tong Fair en de Sophiahof, een
semipermanente tentoonstelling, en het oprichten van
een virtueel monument. Ook wordt in 2021 stilgestaan
bij 70 jaar Molukkers in Nederland.

6 | projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024

4 Governance
De volgende organisaties, verenigd in de zogenaamde
Ronde Tafel, zijn betrokken bij de vormgeving van de
collectieve erkenning: het Indisch Platform, Stichting
Nationale Herdenking 15 augustus 1945, Stichting Pelita,
het Molukse Historisch Museum, het Indisch
Herinnerings­centrum en Stichting Beheer Sophiahof.
Deze organisaties zijn goed op de hoogte van wat er leeft
en speelt binnen de Indische gemeenschap.

De Ronde Tafel heeft de taak de inhoud, samenhang
en voortgang van de collectieve erkenning te bespreken,
te controleren en bij te sturen waar nodig. Ieder kwartaal
gaan de leden van de Ronde Tafel en VWS hierover
in gesprek.

5 Reflecteren op de resultaten
Het is belangrijk te volgen of de actielijnen op een goede
manier uitgevoerd worden en te reflecteren op de vraag
of de activiteiten bijdragen aan een gevoel van erkenning
binnen de gemeenschap. De gemeenschap krijgt hierin
een centrale rol.
Eind 2022 en 2023 vinden reflectiebijeenkomsten plaats
met de Ronde Tafel over de tussentijdse resultaten van
het projectplan. Input uit klankbordgroepen, die voor
verschillende deelactiviteiten zijn ingericht, wordt
hierbij betrokken. Deze bijeenkomsten worden begeleid
en vastgelegd door een extern bureau. Op basis van de
uitkomsten kunnen activiteiten, binnen de bestaande
kaders van het projectplan, bijgestuurd worden.
Eind 2024 vindt een eindreflectie plaats, door een extern
bureau uitgevoerd. Deze gaat in op de op dat moment
beschikbare resultaten. De bedoeling is dat de

activiteiten een duurzaam karakter hebben en ook na die
tijd doorwerken. Naast de Ronde Tafel worden ook
vertegen­woordigers uit de gemeenschap gevraagd naar
de impact van de activiteiten op het gevoel van
erkenning. Ook de uitkomsten uit de eerdere
reflectiebijeenkomsten worden betrokken. Verder gaat
het bureau in op de belangrijkste resultaten van het
project en of deze overeen komen met de voornemens
zoals deze beschreven zijn in het projectplan. Op basis
hiervan geeft het bureau ook aanknopingspunten voor
het vervolg waarbij de incidentele impuls overgaat naar
een structurele impuls.
De Tweede Kamer ontvangt de eindreflectie én wordt
jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van het project
via de voortgangsrapportage beleid oorlogsgetroffenen
en herinnering WOII.

Meer informatie vindt u op www.rijksoverheid.nl/collectieve-erkenning-indische-gemeenschap.

projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024 | 7

6 Planning en looptijd activiteiten
2021

2022

2023

2024

Actielijn 1
Commissie Educatie
Installatie commissie

25-10
1-7

Oplevering eerste advies

1-1

Oplevering tweede advies
Implementatie resultaten Commissie Educatie

Actielijn 2
Programma Indisch erfgoed digitaal
Start samenstellen lijst van te digitaliseren archieven/collecties

Q4
Q2

Starten van het benaderen erfgoedinstellingen indiening projectvoorstel o.b.v. lijst
Ontsluiten en toegankelijk maken
Regeling versterking Indisch erfgoed
Verhalen vastleggen eerste generatie

Q2

Start ophalen getuigenissen:

Q2

Getuigenissen komen beschikbaar

Actielijn 3
Ondersteuning van mantelzorgers
Starten met werven 3 pilotgemeenten

Q4
Q1

Starten met kennisontwikkeling in 3 pilots
Deskundigheidsbevordering reguliere zorg
Starten met pilot kennisontwikkeling contextgebonden werken

Q4

Contextgebonden zorgketen
Start ontwikkelen regionale verbeterplannen
Start uitvoeren verbeterplannen

Q4
Q2

Actielijn 4
Initiatieven vanuit ophogen CEWIN regeling
Regeling gaat open

15-1

Regeling sluit

14-2

Verschillende projecten

Algemeen
Reflectiemoment Ronde Tafel

Q4

Q4

Q4

Reflectiemoment gemeenschap

Q4

Start eindreflectie + aanbevelingen vervolg

Q4

8 | projectplan — collectieve erkenning indische gemeenschap in nederland — een extra impuls 2021-2024