Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

34 200 X

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Defensie
2014

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 en 2
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001
elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2014 wijzigingen
aan te brengen in:
a. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie
(X);
b. de begrotingsstaat inzake de baten-lastenagentschappen van dit
Ministerie.
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn.
begrotingstoelichting).
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

kst-34200-X-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

1

B. BEGROTINGSTOELICHTING
B1. LEESWIJZER
Budgettair kader
Uit de hiervoor vermelde samenvattende departementale begrotingsstaat
blijkt dat ten opzichte van de tweede suppletoire begroting de begroting
van de uitgaven voor 2014 met € 13,7 miljoen is verlaagd en dat de
begroting van de ontvangsten voor 2014 met een bedrag van € 9,7
miljoen wordt verlaagd. Met deze mutaties uit de Slotwet 2014 leidt dit tot
een uitgavenbudget van € 7.787,8 miljoen en een ontvangstenbudget van
€ 291,0 miljoen. Het bedrag voor de in 2014 aan te gane verplichtingen
wordt verhoogd met € 29,5 miljoen tot een bedrag van € 7.678,1 miljoen.
Samenvatting belangrijkste begrotingswijzigingen
Het totaal aan mutaties gebruikmakend van de eindejaarsmarge van
Defensie bedraagt – € 7,2 miljoen, bestaande uit € 2,9 miljoen voor
exploitatie en – € 10,1 miljoen voor investeringen. Eén van de
voornaamste oorzaken die het totale uitgavenbudget beïnvloedt is de
doorwerking van de per saldo lagere ontvangsten van € 17,6 miljoen
(exclusief ontvangsten HGIS). Het grootste deel hiervan zijn de lagere
verkoopopbrengsten op het investeringsartikel 6 (€ 18,2 miljoen).
Bij de operationele commando’s betreffen de verschillen met name de
uitgaven van het CLSK (– € 25,8 miljoen) en het CLAS (€ 19,9 miljoen). Bij
het CLSK zijn de uitgaven bij de vliegopleidingen € 11,7 miljoen lager.
Ook de instandhoudingsuitgaven bij het Logistiek Centrum Woensdrecht
zijn € 14 miljoen lager. De hogere uitgaven bij het CLAS betreffen met
name de hogere uitgaven voor formatie (€ 7,4 miljoen) en instandhouding
wapensystemen (€ 10,4 miljoen). Bij de ondersteunende dienst DMO is er
een overschrijding van € 23,6 miljoen door hogere uitgaven bij ICT
exploitatie (€ 17,9 miljoen), instandhouding (€ 6,2 miljoen) en overige
exploitatie (€ 6,6 miljoen). Hier tegenover staan € 8,9 miljoen lagere
uitgaven bij gereedstelling. De exploitatie-uitgaven van het CDC, onder
meer bij de rechtspositie & juridische dienstverlening en de dienstverleningsactiviteit instroom en doorstroom, zijn € 10,8 miljoen lager
uitgevallen. Bij het investeringsartikel is een overschrijding van € 10,1
miljoen gerealiseerd.
Voor HGIS is de eindejaarsmarge vastgesteld op € 37,8 miljoen. Deze
eindejaarsmarge is bepaald op basis van de beschikbare budgetten
conform de Najaarsnota (de kasschuif MINUSMA van € 10 miljoen) en de
uiteindelijke realisatie van HGIS /BIV over 2014.
De hogere verplichtingen worden vooral veroorzaakt door minder
investeringsverplichtingen op het gebied van groot materieel.
Toelichtingen
De mutaties in de Slotwet hebben een niet-beleidsmatig karakter en
ontstaan door het verloop van de realisatie.
Mutaties
Bij de beleidsartikelen worden de mutaties naar oorzaak toegelicht. Het
totaal van de mutaties sluit op de Slotwet, zoals die is opgenomen in de
tabel voor de verplichtingen, de uitgaven en de ontvangsten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

2

Baten-lastenagentschappen
In de eerste en tweede suppletoire begroting 2014 zijn bij de batenlastenagentschappen geen mutaties opgenomen. Voor het verschil tussen
de begroting en de eindrealisatie wordt verwezen naar het Jaarverslag
2014.
B2. ALGEMENE TOELICHTING
In aansluiting op de tweede suppletoire begroting 2014 (samenhangende
met de Najaarsnota), vastgesteld bij de Wet van xxxxx, strekt het
onderhavige wetsvoorstel ertoe, op grond van artikel 10, derde lid, onder
c, van de Comptabiliteitswet, per begrotingsartikel een positief dan wel
negatief verschil tussen het beschikbare begrotingsbedrag en de realisatie
op te heffen.
Overeenkomstig de voorschriften zijn de mutaties niet-beleidsmatig en
hebben betrekking op boekhoudkundige dan wel uitvoeringstechnische
aspecten.
Voor zover de aanpassingen van enige omvang zijn, is daarvan reeds
eerder melding gemaakt in de Voorlopige Rekening Defensiebegroting
2014.
In aansluiting op de tweede suppletoire begroting 2014 ontstaat samenvattend het volgende beeld:
A. Uitgaven
Totaal van de (neerwaarts) bijgestelde uitgaven – € 13,660 miljoen
B. Ontvangsten
Totaal van de (neerwaarts) bijgestelde ontvangsten – € 9,743 miljoen
Ad A. Uitgaven
Het onderstaande overzicht geeft weer, vanaf de autorisatiebegroting, wat
de gevolgen zijn van de mutaties voor de verschillende deelbudgetten en
welk bedrag uiteindelijk voor elk defensieonderdeel beschikbaar was
(x € 1 miljoen):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

4

252,6

Stand slotwet 2014

opmerking: afrondingsverschillen zijn mogelijk

– 21,6

274,2

Nadere wijzigingen:

Stand Najaarsnota 2014

25,8

248,4

Stand Voorjaarsnota 2014

B. Beleidsmatige wijzigingen:

26,6

242,1

736,2

– 0,9

737,1

15,7

721,4

694,8

CZSK

2

6,3

Inzet

1

Begroting 2014
Wijzigingen in samenhang met de
Voorjaarsnota 2014
B. Beleidsmatige wijzigingen:

Omschrijving

artikel

Bedragen x € 1 miljoen

1.203,2

19,9

1.183,3

19,6

1.163,7

57,9

1.105,9

CLAS

3

653,3

– 25,8

679,1

29,6

649,5

11,2

638,3

CLSK

4

334,0

3,8

330,2

1,7

328,5

17,0

311,5

CKMar

5

1.065,5

10,1

1.055,4

– 67,4

1.122,8

– 70,9

1.193,7

Investeringen
krijgsmacht

6

788,5

23,6

764,8

– 30,1

794,9

– 20,4

815,3

DMO

7

9

1.061,2

– 10,8

1.072,0

2,2

1.069,9

97,6

972,3

100,4

– 15,5

115,9

1,3

114,6

0,9

113,7

CDC Algemeen

8

1.589,0

4,9

1.584,1

– 18,4

1.602,5

– 95,8

1.698,3

Centraal
apparaat

10

3,9

– 1,4

5,3

0,0

5,3

0,0

5,3

Geheim

11

0,0

0,0

– 65,6

65,6

18,9

46,7

Nominaal
en
onvoorzien

12

7.787,7

– 13,7

7.801,4

– 85,7

7.887,1

285,1

7.602,0

Totaal

De belangrijkste posten die de deelbudgetten en/of het defensiebudget
beïnvloeden ten opzichte van het financiële niveau van de tweede
suppletoire begroting 2014, samenhangend met de Najaarsnota 2014, zijn
hieronder benoemd.
Wijzigingen
1. Realisatie uitgaven
Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting betreffen de minderuitgaven € 13,7 miljoen. Hierbij moet rekening worden gehouden met de
uitsplitsing naar HGIS / BIV (€ 19,9 miljoen lagere uitgaven), MH-17
(lagere uitgaven € 3,7 miljoen) en defensie (€ 9,9 miljoen meeruitgaven).
De bijstellingen hebben betrekking op alle defensieonderdelen en worden
nader toegelicht onder B3 – Artikelsgewijze toelichting.
2. Vaststellen eindejaarsmarge
De eindejaarsmarge HGIS/BIV, exploitatie en investeringen is als volgt
samengesteld:
HGIS / BIV
Omschrijving
Kasschuif 2e suppletoire begroting 2014 minusma
Bijstelling (minder) uitgaven Crisisbeheersingsoperaties
Bijstelling (meer) ontvangsten
Bijstelling (minder) uitgaven Attachés
Totaal eindejaarsmarge HGIS

Totaal uitgaven
€ 10.000
€ 19.196
€ 7.838
€ 728
€ 37.762

Exploitatie
Omschrijving
Bijstelling (minder) uitgaven excl. HGIS
Bijstelling (meer) ontvangsten excl. HGIS
Totaal eindejaarsmarge Defensie

Totaal uitgaven
€ 128
€ 613
€ 741

Investeringen
Omschrijving
Kasschuif 2e suppletoire begroting 2014
Bijstelling uitgaven investeringen
Bijstelling (minder) ontvangsten
Totaal eindejaarsmarge Defensie

Totaal uitgaven
€ 68.000
– € 10.120
– € 18.194
€ 39.686

2. Bijstelling (verrekenbare) ontvangsten
Conform de regels van de budgetdiscipline wordt het uitgavenbudget bij
hogere en/of lagere ontvangsten evenredig bijgesteld. Voor 2014 geldt ten
opzichte van de tweede suppletoire begroting een verlaging van in totaal
€ 9,7 miljoen als gevolg van lager gerealiseerde ontvangsten. Deze
verlaging wordt bij Wijzigingen ontvangsten toegelicht. Het uitgavenbudget wordt met dit bedrag verlaagd.
Ad B. Ontvangsten
Het onderstaande overzicht geeft weer, vanaf de autorisatiebegroting, wat
de gevolgen zijn van de mutaties voor de verschillende deelbudgetten en
welk (eventueel afgerond) bedrag uiteindelijk voor elk defensieonderdeel
beschikbaar was (x € 1 miljoen):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

6

252,6

Stand slotwet 2014

Opmerking: afrondingsverschillen zijn mogelijk

– 21,6

274,2

25,8

736,2

– 0,9

737,1

15,7

721,4

26,6

242,1

248,4

694,8

CZSK

2

6,3

Inzet

1

Nadere wijzigingen:

Stand Najaarsnota 2014

B. Beleidsmatige wijzigingen:

Stand Voorjaarsnota 2014

B. Beleidsmatige wijzigingen:

Begroting 2014
Wijzigingen in samenhang met de
Voorjaarsnota 2014

Omschrijving

artikel

Bedragen x € 1 miljoen

1.203,2

19,9

1.183,3

19,6

1.163,7

57,9

1.105,9

CLAS

3

653,3

– 25,8

679,1

29,6

649,5

11,2

638,3

CLSK

4

334,0

3,8

330,2

1,7

328,5

17,0

311,5

CKMar

5

1.065,5

10,1

1.055,4

– 67,4

1.122,8

– 70,9

1.193,7

Investeringen
krijgsmacht

6

788,5

23,6

764,8

– 30,1

794,9

– 20,4

815,3

DMO

7

9

1.061,2

– 10,8

1.072,0

2,2

1.069,9

97,6

972,3

100,4

– 15,5

115,9

1,3

114,6

0,9

113,7

CDC Algemeen

8

1.589,0

4,9

1.584,1

– 18,4

1.602,5

– 95,8

1.698,3

Centraal
apparaat

10

3,9

– 1,4

5,3

0,0

5,3

0,0

5,3

Geheim

11

0,0

0,0

– 65,6

65,6

18,9

46,7

Nominaal
en
onvoorzien

12

7.787,7

– 13,7

7.801,4

– 85,7

7.887,1

285,1

7.602,0

Totaal

Wijzigingen ontvangsten
De per saldo lagere ontvangsten (inclusief HGIS) die, volgens de regels
van de budgetdiscipline, het uitgavenbudget met eveneens € 9,7 miljoen
verlagen, vinden vooral hun oorzaak bij de Investeringen Krijgsmacht
(lagere verkoopopbrengsten van € 18,2 miljoen). Daarentegen zijn de
ontvangsten bij het artikel inzet € 7,8 miljoen hoger uitgevallen, zijnde de
VN-bijdrage voor MINUSMA (€ 5,4 miljoen), hogere ontvangsten uit
contributies (€ 1,4 miljoen) en de meerontvangst van rederijen voor de
inzet van de VPD’s (€ 1 miljoen). De overige kleinere (meer of minder)
ontvangsten komen voort uit personele en materiële ontvangsten bij de
defensieonderdelen.
Voor een meer uitgebreide toelichting op de mutaties van de ontvangsten
wordt verwezen naar B3 – Artikelsgewijze toelichting.
B3. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Voor het verklaren van verschillen tussen de gerealiseerde bedragen en
de standen in de tweede suppletoire begroting 2014 worden op het niveau
van artikel de verschillen toegelicht als die groter zijn dan of gelijk zijn aan
5 procent of € 5 miljoen.
Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Inzet
Artikel 1 Inzet (Bedragen x € 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

Verplichtingen

274.187

263.764

– 10.423

Programma-uitgaven
Opdracht Inzet
– waarvan crisisbeheersingsoperaties
(HGIS)
– waarvan financiering nationale inzet
krijgsmacht
– waarvan overige inzet

274.187

252.576

– 21.611

245.572

228.517

– 17.055

2.500
26.115

1.939
22.120

– 561
– 3.995

Programma-ontvangsten
– waarvan crisisbeheersingsoperaties
(HGIS)
– waarvan overige inzet

3.807

11.645

7.838

1.407
2.400

8.293
3.352

6.886
952

Verplichtingen
De realisatie van de totale verplichtingen van het artikel Inzet is € 10,4
miljoen lager dan de tweede suppletoire begroting. Dit heeft als oorzaak
dat er minder verplichtingen voor de missie ISAF en de strijd tegen ISIS in
Irak in 2014 zijn aangegaan dan was voorzien in de raming.
Uitgaven
De realisatie van de totale uitgaven van het artikel Inzet is € 21,6 miljoen
lager ten opzichte van de tweede suppletoire begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

7

Diverse operaties en contributies (HGIS)
De HGIS-realisatie is uitgekomen op een bedrag van € 228,5 miljoen. Dit
is € 17,1 miljoen lager ten opzichte van de tweede suppletoire begroting.
Dit verschil wordt veroorzaakt door minder uitgaven voor de strijd tegen
ISIS in Irak (– € 14 miljoen) en Afghanistan (– € 8 miljoen) en de hogere
uitgaven voor MINUSMA (€ 7,7 miljoen).
Overige inzet
Onder de post «overige inzet» worden de Nuclear Security Summit, de
uitgaven vanuit de ramp met de MH-17 en de Vessel Protection
Detachment (VPD’s) verantwoord. Voor de inzet van VPD’s is de realisatie
€ 2,1 miljoen lager dan was voorzien in de tweede suppletoire begroting.
Er zijn minder inzetten uitgevoerd dan waar rekening mee werd
gehouden. Tevens is de realisatie van MH-17 met € 3,7 miljoen lager dan
geraamd. Verder is voor de NSS conferentie € 0,9 miljoen meer uitgegeven.
Ontvangsten
De HGIS-ontvangsten komen € 7,8 miljoen hoger uit ten opzichte van de
tweede suppletoire begroting. De ontvangsten van de rederij voor de
vergoeding van de inzet van VPD’s ter bestrijding van de piraterij in
Somalië vallen met € 1 miljoen hoger uit. Daarnaast is de VN-bijdrage
voor MINUSMA van € 5,4 miljoen eerder ontvangen. Deze was niet voor
2014 geraamd maar voor latere jaren. Verder is er sprake van restitutie
van VN-contributies (€ 1,4 miljoen).
Beleidsartikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten
Artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten
(bedragen x € 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

Verplichtingen

737.050

750.869

13.819

Uitgaven

737.050

736.193

– 857

Programma uitgaven
Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando ZSK
– waarvan inzet en gereedstelling
– waarvan bijdragen aan SSO’s1
– waarvan instandhouding

141.274

133.877

– 7.812

141.274
18.590
16.619
106.065

133.877
20.161
16.204
97.097

– 7.812
1.571
– 415
– 8.968

Apparaatsuitgaven
Staven
Operationele eenheden Commando ZSK

595.776
9.386
586.390

602.316
10.035
592.281

6.540
649
5.891

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan operationele toelage
– waarvan externe inhuur
materiele uitgaven
– waarvan bijdragen aan SSO’s2
– waarvan huisvesting en infrastructuur
– waarvan ICT
– waarvan overige exploitatie

595.776
534.609
501.211
29.698
3.700
61.167
2.800
4.672
3.018
50.677

602.316
534.497
504.028
27.818
2.651
67.819
6.917
5.925
3.308
51.669

6.540
– 112
2.817
– 1.880
– 1.049
6.652
4.117
1.253
290
992

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

8

Artikel 2 Taakuitvoering Zeestrijdkrachten
(bedragen x € 1.000)

Apparaatsontvangsten
1
2

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

19.951

19.714

– 237

Shared Service Organisatie Rijkswaterstaat corporate dienst
Shared Service Organisatie Paresto

Verplichtingen
De verhoging van de verplichtingen van dit artikel ten opzichte van de
tweede suppletoire begroting 2014 bedraagt € 13,8 miljoen. Dit wordt
veroorzaakt door meer aangegane verplichtingen binnen het apparaat en
voor magazijnvoorraden van CZSK.
Uitgaven
De uitgaven zijn met € 0,8 miljoen lager gerealiseerd dan het budget van
de tweede suppletoire begroting.
De instandhoudingskosten zijn € 8,9 miljoen lager uitgevallen door het
niet in 2014 betalen van facturen voor het uitbestede onderhoud en
instandhouding van de ZrMs «Rotterdam» (€ 4 miljoen) en de aanschaf
van single eye acquistion systems (€ 2,7 miljoen). Met de betaling van
deze facturen was in de tweede suppletoire begroting wel rekening
gehouden.
De lagere uitgaven worden voor het merendeel gecompenseerd door
hogere apparaatsuitgaven van € 6,6 miljoen voor gebruik infrastructuur,
kleding en hogere uitgaven voor catering Paresto. De omzet ten behoeve
van de voeding en catering is in 2014 met € 4,1 miljoen gestegen als
gevolg van meer uitzendingen en oefeningen.
Ontvangsten
De ontvangsten zijn met € 0,2 miljoen neerwaarts bijgesteld ten opzichte
van de tweede suppletoire begroting.
Beleidsartikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten
Artikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten
(bedragen x € 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

Verplichtingen

1.183.368

1.290.862

107.494

Uitgaven

1.183.368

1.203.245

19.877

Programma uitgaven
Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando LAS
– waarvan gereedstelling
– waarvan instandhouding

133.496

139.710

6.214

133.496
52.392
81.104

139.710
49.031
90.679

6.214
– 3.361
9.575

Apparaatsuitgaven
Staven
Operationele eenheden Commando LAS

1.049.872
3.734
1.046.138

1.063.535
3.666
1.059.869

13.663
– 68
13.731

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven

1.049.872
979.127

1.063.535
986.631

13.663
7.504

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

9

Artikel 3 Taakuitvoering Landstrijdkrachten
(bedragen x € 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

– waarvan eigen personeel
– waarvan operationele toelage
– waarvan externe inhuur
materiele uitgaven
– waarvan bijdragen aan SSO’s1
– waarvan overige exploitatie

937.368
36.180
5.579
70.745
8.400
62.345

939.518
42.618
4.495
76.904
9.151
67.753

2.150
6.438
– 1.084
6.159
751
5.408

Apparaatsontvangsten

20.523

21.691

1.168

1

Shared Service Organisatie Paresto

Verplichtingen
De realisatie van de verplichtingen is € 107,5 miljoen hoger dan werd
voorzien ten tijde van de tweede suppletoire begroting. Dit betreft
voornamelijk de verwerving van reservedelen ten behoeve van de
instandhouding van de wapensystemen door het Materieellogistiek
Commando Land, hogere personele en materiele exploitatie en een
technische mutatie.
Uitgaven
De uitgaven voor instandhouding zijn € 9,6 miljoen hoger uitgevallen bij
het Materieellogistiek Commando Land, te wijten aan drie oorzaken.
Allereerst is de realisatie op bestaande onderhoudscontracten aanzienlijk
hoger geweest dan gepland. Ten tweede is de beschikbare verwervingscapaciteit beter ingericht waardoor snellere totstandkoming van nieuwe
overeenkomsten mogelijk bleek dan bij de 2e suppletoire begroting was
voorzien. Ten derde is er sprake geweest van een hogere doorbelasting
vanuit het Marinebedrijf dan waar in de tweede suppletoire begroting
rekening mee was gehouden.
De hogere apparaatsuitgaven van € 13,7 miljoen worden voor het
merendeel veroorzaakt door hogere uitgaven aan operationele toelagen
(€ 6,4 miljoen). De hogere realisatie ten opzichte van de tweede suppletoire begroting heeft twee oorzaken: ten eerste hebben er in het laatste
kwartaal relatief meer grote oefeningen plaatsgevonden dan in de eerdere
kwartalen en daarnaast hebben er in de laatste maanden van 2014 meer
dan verwacht betalingen plaatsgevonden waarvan een deel oorspronkelijk
in 2015 was gepland. De overige exploitatie is € 6 miljoen hoger
uitgekomen. Deze hogere uitgaven betreffen catering en operationele
voeding van Paresto, bedrijfshulpverleningsartikelen en hogere uitgaven
voor kleding.
Ontvangsten
De hogere ontvangsten bedragen € 1,2 miljoen ten opzichte van de
tweede suppletoire begroting 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

10

Beleidsartikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten
Artikel 4 Taakuitvoering Luchtstrijdkrachten (bedragen
x € 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet
2014

verschil
met 2e
suppletoire
begroting

Verplichtingen

679.077

704.621

25.544

Uitgaven

679.077

653.271

– 25.806

Programma uitgaven
Opdracht Gereedstelling en instandhouding Commando
LSK

166.294

147.339

– 18.955

166.294

147.339

– 18.955

– waarvan gereedstelling
– waarvan instandhouding

13.138
153.156

9.562
137.777

– 3.576
– 15.379

Apparaatsuitgaven
Staven
Operationele eenheden Commando LSK

512.783
21.349
491.434

505.932
10.265
495.667

– 6.851
– 11.084
4.233

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan operationele toelage
– waarvan externe inhuur
materiele uitgaven
– waarvan bijdragen aan SSO’s1
– waarvan overige exploitatie

512.783
410.756
401.719
5.044
3.993
102.027
1.850
100.177

505.932
413.109
404.707
4.679
3.724
92.823
3.856
88.967

– 6.851
2.353
2.988
– 365
– 269
– 9.204
2.006
– 11.210

Apparaatsontvangsten

14.540

13.052

– 1.488

1

Shared Service Organisatie Paresto

Verplichtingen
De realisatie van de verplichtingen van dit artikel ten opzichte van de
tweede suppletoire begroting 2014 bedraagt € 704,6 miljoen. De € 25,5
miljoen hogere realisatie van de verplichtingen komt voort uit de
verantwoording van reparatie- en onderhoudsopdrachten voor vliegtuigen en helikopters (open werkorders). Tevens zorgt een technische
correctie voor een verhoging.
Uitgaven
De uitgaven ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2014 zijn
€ 25,8 miljoen lager dan verwacht. Dit komt met name door lagere
uitgaven aan vliegopleidingen (€ 11,7 miljoen) en lagere instandhoudingsuitgaven bij het Logistiek Centrum Woensdrecht (€ 14 miljoen).
Ontvangsten
Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting is € 1,5 miljoen minder
ontvangen.
Beleidsartikel 5 Taakuitvoering Koninklijke Marechaussee
(CKmar)
Artikel 5 Taakuitvoering Marechaussee
(bedragen x € 1.000)

Verplichtingen

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

330.231

337.665

7.434

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

11

Artikel 5 Taakuitvoering Marechaussee
(bedragen x € 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

330.231

333.990

3.759

2.282
2.282
2.282

1.617
1.617
1.617

– 665
– 665
– 665

Apparaatsuitgaven
Staven
Operationele eenheden KMAR

327.949
9.293
318.656

332.373
35.817
296.556

4.424
26.524
– 22.100

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan operationele toelage
– waarvan externe inhuur
materiele uitgaven
– waarvan bijdragen aan SSO’s1
– waarvan overige exploitatie

327.949
294.469
290.059
3.910
500
33.480
300
33.180

332.373
297.663
293.639
3.744
280
34.710
753
33.957

4.424
3.194
3.580
– 166
– 220
1.230
453
777

4.950

6.529

1.579

Uitgaven
Programma uitgaven
Opdracht Inzet KMAR
– waarvan gereedstelling

Apparaatsontvangsten
1

Shared Service Organisatie Paresto

Verplichtingen
De realisatie van verplichtingen is € 7,4 miljoen hoger dan in de tweede
suppletoire wet. Dit houdt verband met hogere apparaatsuitgaven, het
onderhoudscontract voor motorfietsen en een leasecontract voor bootjes.
Uitgaven
De realisatie komt € 4,4 miljoen hoger uit dan het budget van de tweede
suppletoire begroting als gevolg van een hogere personele bezettingsgraad. Daarbij zijn er verschillen binnen formatie ontstaan tussen staf en
operationele eenheden. Met het omklapmoment van de reorganisatie zijn
de uitgaven van OTCKmar ten onrechte ten laste gekomen van de staf,
waar deze op de operationele eenheden terecht moest komen. Daar het
onderscheid op formatie tussen staf en operationele eenheden in de
begroting 2015 verdwijnt, zijn er geen correcties meer uitgevoerd binnen
het personele en financiële systeem.
Ontvangsten
De hogere ontvangsten van € 1,6 miljoen ten opzichte van de tweede
suppletoire begroting zijn vooral het gevolg van de inzet van het
Kmar-personeel in het Caribisch gebied en voor civiele politiemissies.
Beleidsartikel 6 Investeringen Krijgsmacht
Beleidsartikel 6 Investeringen Krijgsmacht

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

902.526

996.956

94.430

Uitgaven

1.055.360

1.065.480

10.120

Programmauitgaven
6.1 Opdracht Voorzien in nieuw materieel

1.055.360
595.570

1.065.480
604.014

10.120
8.444

Verplichtingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

12

Beleidsartikel 6 Investeringen Krijgsmacht

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

6.2 Opdracht Voorzien in infrastructuur
– waarvan bijdragen SSO (DVD)
6.3 Opdracht Voorzien in ICT
– waarvan bijdragen SSO (DTO)
6.4 Bekostiging Wetenschappelijk
onderzoek
6.5 Bijdrage aan de NAVO

303.800
27.143
62.761
51.735

309.820
27.353
64.938
68.113

6.020
210
2.177
16.378

62.800
30.429

59.403
27.305

– 3.397
– 3.124

Programmaontvangsten
– waarvan verkoopopbrengsten groot
materieel
– waarvan verkoopopbrengsten infrastructuur
– waarvan overige ontvangsten

137.814

119.620

– 18.194

116.218

92.946

– 23.272

15.700
5.896

20.417
6.257

4.717
361

Verplichtingen
De realisatie van de verplichtingen zijn € 94,4 miljoen hoger dan begroot.
Dit heeft als belangrijkste oorzaak (€ 80 miljoen) de verantwoording van
de aangegane verplichtingen door de DVD voor het voorzien in infrastructuur. De overige verhoging komt voort uit hogere verplichtingen voor
het voorzien in nieuw materieel.
Uitgaven
De investeringen zijn in totaal € 10,1 miljoen ten opzichte van het budget
van de tweede suppletoire begroting gerealiseerd. Daarvan betreft € 8,4
miljoen overrealisaties bij projecten voor Voorzien in Nieuw Materieel,
waarvan de grootste met een overrealisatie van € 3,1 miljoen betrekking
heeft op het project Chinook. Het overige deel betreft kleine overschrijdingen bij een groot aantal projecten. Voorzien in Infrastructuur en
Voorzien in ICT hebben respectievelijk € 6,0 en € 2,2 miljoen meer
gerealiseerd door het sneller opleveren van een aantal kleinere projecten.
Daartegenover staan onderrealisaties van respectievelijk € 3,4 en € 3,1
miljoen voor de bekostiging van het wetenschappelijk onderzoek en de
bijdrage aan de NAVO-investeringen.
Ontvangsten
De realisatie van de ontvangsten is € 18,2 miljoen lager dan het budget bij
de tweede suppletoire begroting.
De verkoopopbrengsten groot materieel zijn met € 23,7 miljoen achtergebleven. Door externe factoren die invloed hebben gehad op het verkoopproces, zoals vertraging in het tekenen van contracten en het wachten op
vergunningen door externen, is € 6,2 miljoen minder ontvangen. Verder is
€ 6,8 miljoen minder ontvangen door te laat ontvangen betalingen
ingevolge lopende contracten. Daarnaast zijn de verwachte ontvangsten
van royalty’s (in totaal € 10,3 miljoen) vertraagd. Hierdoor vallen deze
ontvangsten in 2015.
De ontvangsten vanuit de verkoop van onroerende goederen zijn € 4,7
miljoen hoger uitgevallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

13

Beleidsartikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door Defensie
Materieel Organisatie
Artikel 7 Ondersteuning krijgsmacht door
Defensie Materieel Organisatie (bedragen x
€ 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

Verplichtingen

764.808

606.479

– 158.329

Uitgaven

764.808

788.427

23.619

Programma uitgaven
Opdracht Logistieke ondersteuning
– waarvan gereedstelling
– waarvan instandhouding

296.152
296.152
223.717
72.435

293.389
293.389
214.792
78.597

– 2.763
– 2.763
– 8.925
6.162

Apparaatsuitgaven
Staven
Ondersteuning operationele eenheden

468.656
7.185
461.471

495.038
8.382
486.656

26.382
1.197
25.185

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan operationele toelage
– waarvan externe inhuur
materiele uitgaven
– waarvan ICT / bijdrage SSO DMO /OPS
– waarvan bijdragen aan SSO Paresto1
– waarvan overige exploitatie

468.656
190.441
169.794
312
20.335
278.215
210.845
300
67.070

495.038
192.287
172.534
180
19.573
302.751
228.784
363
73.604

26.382
1.846
2.740
– 132
– 762
24.536
17.939
63
6.534

Programma ontvangsten
Apparaatsontvangsten

26.197

25.189

– 1.008

1

Shared Service Organisatie IVENT en Paresto

Verplichtingen
Met de suppletoire begrotingen zijn uitgavenbudgetten met de daarbij
behorende verplichtingen van DMO ontvlochten naar het CLAS voor de
instandhouding van de Landsystemen en naar het CLSK voor de types
NH-90 en KDC-10. Door deze technische mutatie is het verplichtingenbudget voor 2014 gestegen bij het CLAS en CLSK en gedaald bij de DMO.
Dit is een technische mutatie, die voor het totaal van de verplichtingen
van Defensie geen gevolg heeft. Tevens zijn voor ICT en overige exploitatie meer verplichtingen aangegaan dan werd voorzien bij de tweede
suppletoire wet.
Uitgaven
De uitgaven zijn per saldo € 23,6 miljoen hoger uitgevallen dan voorzien
bij de tweede suppletoire begroting. Dit komt met name door de hogere
ICT exploitatie-uitgaven. Gedurende het jaar had de SSO’s DTO (DMO
OPS) achterstand in het factureren van het ICT diensten. Na de opstelling
van de tweede suppletoire begroting is deze achterstand onverwacht
ingelopen.
Ontvangsten
De personele en materiele ontvangsten zijn € 1 miljoen lager uitgekomen
dan werd verwacht in de tweede suppletoire begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

14

Beleidsartikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door Commando
Diensten Centra
Artikel 8 Ondersteuning krijgsmacht door
Commando DienstenCentra (bedragen x
€ 1.000)

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

Verplichtingen

1.072.054

1.057.642

– 14.412

Uitgaven

1.072.054

1.061.257

– 10.797

12
12
1
11

12
12
1
11

Programmauitgaven
Opdracht Dienstverlenende eenheden
– waarvan gereedstelling
– waarvan instandhouding
Apparaatsuitgaven
Staf CDC
Ondersteuning operationele eenheden
Attachés

1.072.054
15.802
1.037.674
18.578

1.061.245
9.706
1.033.689
17.850

– 10.809
– 6.096
– 3.985
– 728

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan operationele toelage
– waarvan attachés
– waarvan externe inhuur
materiele uitgaven
– waarvan huisvesting en infrastructuur
(incl. bijdrage SSO DVD)
– waarvan bijdrage SSO DVD huisvesting
en infrastructuur)
– waarvan overige exploitatie (incl bijdrage
SSO Paresto)
– waarvan bijdrage door SSO Paresto
(catering; overige exploitatie)
– waarvan overige exploitatie attachés

1.072.054
442.069
412.392
248
10.429
19.000
629.985

1.061.245
443.228
414.134
1.037
11.841
16.216
618.017

– 10.809
1.159
1.742
789
1.412
– 2.784
– 11.968

383.560

385.000

1.440

141.761

193.218

51.457

238.276

227.008

– 11.268

35.140
8.149

31.013
6.009

– 4.127
– 2.140

49.785

49.243

– 542

Apparaatsontvangsten

Verplichtingen
Het verplichtingenbudget van het CDC kent een onderrealisatie ten
opzichte van de tweede suppletoire begroting van € 14,4 miljoen,
samenhangend met de verlaging van uitgaven.
Uitgaven
De uitgaven zijn per saldo € 10,8 miljoen lager dan in de tweede
suppletoire begroting. De uitgaven voor huisvesting en infrastructuur zijn
€ 1,4 miljoen hoger. Het budget voor de instandhouding van de infrastructuur, dat door de SSO DVD wordt uitgevoerd bleek ontoereikend voor
de instandhouding van de totale vastgoed portefeuille en is verhoogd
(€ 51,5 miljoen). Deze technische mutatie betreft een interne herschikking
binnen huisvesting en infrastructuur, doordat minder is uitgegeven aan
vooral huren, energie en water. Verder is bij de dienstverleningsactiviteiten Rechtspositie & Juridische Dienstverlening (– € 6,1 miljoen),
Instroom en Doorstroom (– € 4,6 miljoen), Energie & Water (– € 5,5
miljoen) en Overig (– € 3,5 miljoen) sprake van lagere uitgaven. Bij Niet
Operationeel Dienstvervoer (€ 2,7 miljoen) en Opleidingen (€ 1,9 miljoen)
was sprake van hogere uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

15

Ontvangsten
De personele en overige ontvangsten zijn nagenoeg op het budget
gerealiseerd.
Niet-beleidsartikel 9 Algemeen
Artikel 9 Algemeen

Verplichtingen
Programma-uitgaven
Subsidies en bijdragen
Bijdrage NAVO en internationale samenwerking
Overige uitgaven
Totaal programma-uitgaven

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

115.880

81.246

– 34.634

25.132

22.104

– 3.028

38.006
52.742

37.001
41.265

– 1.005
– 11.477

115.880

100.370

– 15.510

0

0

0

Totaal ontvangsten

Verplichtingen
De realisatie van de verplichtingen is € 34,6 miljoen lager dan in de
tweede suppletoire begroting was opgenomen. Dit betreft voornamelijk
overige Departementsbrede uitgaven, waarop onder meer de schadeclaims verantwoord worden.
Uitgaven
De realisatie van de uitgaven is € 15,5 miljoen lager uitgevallen dan bij de
tweede suppletoire begroting was voorzien. Bij subsidies en bijdragen is
de bijdrage aan STOAG lager uitgevallen dan geraamd. Bij overige
uitgaven is de lagere realisatie een gevolg van het doorschuiven van de
claim van het Nationaal Militair Museum naar 2015 (€ 3,5 miljoen), lagere
milieu uitgaven (€ 2,5 miljoen) en verder de lager dan geraamde
schadeclaims (€ 5 miljoen).
Niet-beleidsartikel 10 Centraal Apparaat
Artikel 10 Centraal apparaat

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

1.584.132

1.584.117

– 15

76.240
67.322
1.226.357

74.754
62.522
1.237.183

– 1.486
– 4.800
10.826

214.213

214.590

377

Totaal apparaatsuitgaven

1.584.132

1.589.049

4.917

Apparaat per uitgavencategorie
personele uitgaven
– waarvan eigen personeel
– waarvan eigen inhuur
– waarvan pensioenen, wachtgelden en
uitkeringen

1.584.132
1.566.860
121.879
4.411

1.589.049
1.575.860
121.615
2.472

4.917
9.000
– 264
– 1.939

1.440.570

1.451.773

11.203

Verplichtingen
Apparaatsuitgaven
Bestuursstaf
Militaire inlichtingen- en Veiligheidsdienst
Pensioenen en uitkeringen1
Wachtgelden, inactiviteitswedden en
SBK-gelden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

16

Artikel 10 Centraal apparaat

Stand 2e
suppletoire
begroting
2014

Stand
Slotwet 2014

verschil met 2e
suppletoire
begroting

materiele uitgaven
– waarvan bijdragen aan SSO’s2
– waarvan overige exploitatie

17.272
170
17.102

13.189
498
12.691

– 4.083
328
– 4.411

Totaal ontvangsten

23.219

24.360

1.141

1
2

Waarvan niet relevant:
Shared Service Organisatie Paresto

Verplichtingen
De realisatie van de verplichtingen is uitgekomen op het niveau van de
tweede suppletoire begroting.
Uitgaven
De uitgaven komen € 4,9 miljoen hoger uit ten opzichte van de tweede
suppletoire begroting. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere
uitgaven voor de ereschulden, veteranen en waardeoverdrachten van
pensioenen. Dit is voor een deel gecompenseerd door de lagere uitgaven
binnen de exploitatie, met name bij overige exploitatie.
Ontvangsten
De realisatie van de personele ontvangsten bedraagt € 1,1 miljoen meer
dan was geraamd bij de tweede suppletoire begroting.
Baten-lastenagentschappen
Defensie Telematica Organisatie, Dienst Vastgoed Defensie en
Paresto
In de eerste en tweede suppletoire begroting 2014 zijn bij de batenlastenagentschappen geen mutaties opgenomen. Voor het verschil tussen
de begroting en de eindrealisatie wordt verwezen naar het Jaarverslag
2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 34 200 X, nr. 4

17