\StÈ±J

m§

Provincie
Noord-Holland

POSTBUS 3007 I 2001 DA HAARLEM

De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat
Postbus 20901
2500 EX’S-CRAVENHACE

Gedeputeerde Staten
Uw contactpersoon
R. Baars
BEL/OMB

Telefoonnummer +31235144550
BAARSR@Noord-Holland.nl

1 16
Verzenddatum

Betreft: RIVM-rapport Depositieonderzoek IJmond 2020

0 2 SEP. 21)21
Kenmerk

Excellentie,
Naar aanleiding van het briefrapport “Tussentijdse resultaten
gezondheidsonderzoek llmond (april 2021) hebben wij u op 14 april
2021 een brief (kenmerk 1606307/1610498) gestuurd. Daarin roepen
wij het Rijk op om samen met ons te werken aan een gezondere
leefomgeving in de IJmond. Zowel door te kijken naar regelgeving als
door het mede mogelijk maken van aanvullende maatregelen bij Tata
Steel.

1665703/1694133

Uw kenmerk

Inmiddels is een volgend deel van het gezondheidsonderzoek IJmond
dat in opdracht van provincie Noord-Holland en de gemeenten
Beverwijk, Heemskerk en Velsen door het Rijksinstituut voor
Volksgezondheid en Milieu (RIVM) wordt uitgevoerd beschikbaar
gekomen. Met deze brief informeren we u over de uitkomsten van het
onderzoek. Bijgaand vindt u het RIVM-rapport “Depositieonderzoek
Umond 2020. Monstername, analyse en risicobeoordeling van PAK en
metalen in neergedaald stof binnen- en buitenshuis in de IJmondregio"
(hierna; het rapport).
Oproep aan u
De uitkomsten van het onderzoek dat nu voorligt maken dat we
nogmaals een oproep doen aan u. De nadelige effecten van de
staalindustrie op de gezondheid en de leefomgeving in de IJmond
moeten zo snel mogelijk zo veel mogelijk verminderen. Daar zijn
keuzes op Rijksniveau voor nodig. Keuzes die ervoor zorgen dat er op
korte termijn een forse verbetering plaatsvindt in de kwaliteit van de
leefomgeving van de IJmond, dat er werk wordt gemaakt van
verduurzaming van de staalindustrie en dat de gezondheid van
omwonenden een volwaardige plaats krijgt. Met ons huidige
instrumentarium en de inzet die we doen spannen wij ons maximaal in.
Maar wij lopen tegen de grenzen van onze mogelijkheden aan. Binnen
het Programma Tata Steel 2020-2050 zijn wij bezig met het
aanscherpen van de vergunningen, waarmee uiterlijk in 2023 de ruimte
die wij hebben om strakkere normen te stellen, is ingevuld. Het wordt
steeds duidelijker dat met alleen extra inzet op de huidige
mogelijkheden binnen vergunningverlening, toezicht en handhaving, wij
niet de gezonde leefomgeving in de Umond gaan bereiken zoals we die

Postbus 3007
2001 DA Haarlem
Telefoon (023) 514 3143

Houtplein 33
2012 DE Haarlem
www.noord-holland.nl
Kvk-nummer 34362354
Btw-nummer NL.0010.03.124.B.08

2|6

gezamenlijk voorstaan. Werken aan een gezondere leefomgeving in de
Umond betekent dat wetten, normen en onze instrumenten daarop
moeten zijn toegerust. En dat het Rijk bereid is om aanvullende
maatregelen - ook financieel - mogelijk te maken.
Dit geldt ook voor de benodigde transitie naar een duurzaam Tata Steel.
Bijvoorbeeld door bij subsidies voor verduurzaming ook de effecten op
de leefomgeving en de gezondheid mee te wegen. Wij verwachten dat
het Rijk de gezamenlijkheid van deze opgave erkent en betrekt in de
gesprekken die wij reeds met elkaar voeren.
Uitkomsten onderzoek RIVM
In het rapport constateert het RIVM het volgende:
•

•

•
•

•
•

In Wijk aan Zee, Beverwijk, Velsen-Noord en Ijmuiden zijn er
meer PAK (polycyclische aromatische koolwaterstoffen) en
metalen in de veegmonsters gemeten dan op de
achtergrondlocaties buiten de Ijmond’. De meetwaarden in Wijk
aan Zee en bij het meetstation Reyndersweg zijn verreweg het
hoogst. Voor sommige metalen zoals ijzer, mangaan, vanadium
en chroom, en PAK, is de hoeveelheid hier zelfs 20 tot 100 keer
meer dan op de achtergrondlocaties.
De onderzochte stofdepositie brengt voor wat betreft PAK en
lood wel verhoogde gezondheidsrisico’s met zich mee voor
mensen die via de huid of hand-mondcontact het stof binnen
krijgen. Dit geldt voor spelende kinderen in de leeftijd van 1-12
Jaar omdat die binnen en buiten spelen en op die manier de PAK
en metalen van de stofdepositie binnen kunnen krijgen.
Van andere metalen dan lood zijn geen gezondheidsrisico’s
door blootstelling via stofdepositie te verwachten.
De blootstelling aan PAK via stofdepositie is ongewenst voor de
gezondheid. De blootstelling aan PAK is via voedsel onder
normale omstandigheden al vrij hoog. De bijdrage van
blootstelling aan PAK via stofdepositie ten opzichte van de
inname via voedsel is beperkt, desondanks dient extra
blootstelling zo veel mogelijk beperkt te worden.
Voor lood overschrijdt de geschatte blootstelling via
neergedaald stof de gezondheidskundige grenswaarde, hetgeen
ongewenst is voor de gezondheid van kinderen.
Voor lood is bekend dat de dagelijkse blootstelling via onder
andere voeding en drinkwater al hoger is dan wat als veilig
beschouwd wordt. Daarom is het van belang om extra
blootstelling aan lood via stofdepositie zo veel mogelijk te
beperken.

Voor een uitgebreider toelichting verwijzen wij naar de brief van ons
college aan Provinciale Staten en het rapport zelf.
Reactie en vervolgstappen
De onderzoeksresultaten van het rapport onderstrepen voor ons college
opnieuw de noodzaak en het belang om te blijven werken aan een
gezondere leefomgeving in de Ijmond. Het rapport leidt voor ons

De vier achtergrondlocaties betreffen De Zilk, De Rijp, Castricum en Amersfoort.

1665703/1694133

3|6

college tot de volgende vergelijkbare hoofdpunten als met het RIVMbriefrapport van april 2021:
1. Wij zetten ons binnen onze bevoegdheden en kaders maximaal
in om de leefomgeving in de Umond gezonder te maken. Om
stofdepositie en de hoeveelheid PAK en metalen daarin te
verminderen is het belangrijk emissies zo veel mogelijk te
beperken. Wij werken daaraan met onder andere de uitvoering
van het Programma Gezonde Leefomgeving en het Programma
Tata Steel 2020 - 2050. Ook hebben wIJ net als de
IJmondgemeenten het Schone Lucht Akkoord (SLA) ondertekend.
Voortvloeiend uit het SLA hebben we met IJmondgemeenten een
lobbybrief gestuurd om in aanmerking te komen als pilot
hoogblootgesteld gebied, waardoor extra onderzoek mogelijk
wordt. De toewijzing van de pilots moet nog plaatsvinden. De
IJmondgemeenten stellen in het najaar van 2021 hun
Programma Gezondheid en Luchtkwaliteit Ijmond vast, een
pakket van concrete maatregelen maakt daar onderdeel van uit.
2. Tata Steel heeft in haar Roadmap+ maatregelen opgenomen die
in 2023 en daarna in 2025 significant moeten bijdragen aan de
vermindering van emissies. Ook van stof, PAK en metalen. Wij
vinden dat de Roadmap+ maatregelen zo snel mogelijk moeten
worden uitgevoerd.
3. Samen met het Rijk en andere betrokkenen voeren wij de
bredere discussie over de vraag of vanuit gezondheidskundig
oogpunt de huidige normstelling en regelgeving wel voldoet in
een gebied zoals de Ijmond met cumulatie van stoffen vanuit
verschillende bronnen en piekbelasting. Wij constateren met dit
rapport dat gezondheidskundige grenswaarden voor in het
bijzonder lood worden overschreden.
4. Wij herhalen ons appel op het Rijk om aanvullende maatregelen
mogelijk te maken om zo emissies te verminderen en
gezamenlijk te werken aan een gezondere leefomgeving in de
Umond.
Naar aanleiding van het RIVM-briefrapport “Tussentijdse resultaten
gezondheidsonderzoek Ijmond” van april 2021 hebben wij een appel op
het Rijk gedaan om scherpere regelgeving op te stellen en waar nodig
aanvullende maatregelen mogelijk te maken om zo emissies te
verminderen en gezamenlijk te werken aan een gezondere
leefomgeving in de Ijmond. Het zorgen voor een gezondere
leefomgeving in de Ijmond is namelijk niet enkel een kwestie van
scherper vergunnen, goed handhaven en Tata Steel en andere bedrijven
stimuleren om schoner te werken. Dit appel staat onverminderd
overeind.
Normstelling en regelgeving
Ons college heeft met het RIVM onderzoek van april 2021 geconstateerd
dat Jaargemiddeld de luchtkwaliteit in de Ijmond voldoet aan de
geldende wettelijke normen. Dit betekent echter niet automatisch dat er
ook sprake is van een gezonde leefomgeving. Een gebied als de Umond
kenmerkt zich door zowel cumulatie van diverse emissies vanuit
verschillende bronnen als door piekbelasting die beide niet goed in
gemiddelde luchtnormen tot uitdrukking komen. Wij constateren nu
aanvullend met dit rapport over stofdepositie dat gezondheidskundige
grenswaarden in stofdepositie voor in het bijzonder lood worden
overschreden.

1665703/1694133

4|6

Vanuit gezondheidskundig oogpunt achten wij de huidige normstelling
en regelgeving op Europees en Rijksniveau onvoldoende in een complex
gebied zoals de IJmond, waarin zich diverse bronnen van vervuiling
bevinden. Wij verzoeken de staatssecretaris binnen afzienbare termijn
hiertoe de wetgeving aan te passen. In dit verband vinden wij het een
goede ontwikkeling dat de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV)
momenteel een onderzoek uitvoert naar de wijze waarop burgers in
Nederland worden beschermd tegen de risico’s van industriële uitstoot
en lozingen.
Aanvullende maatregelen
Voor gezondheid en een betere leefomgeving in de IJmond is op korte
termijn meer nodig. Wij willen samen met het Rijk - als gezamenlijke
overheden — en samen met Tata Steel onderzoeken welke maatregelen
nodig zijn om voor de inwoners van de IJmond een structureel betere
gezondheidssituatie en een gezondere leefomgeving te creëren. Het
gaat daarbij voor ons nadrukkelijk ook om steun voor maatregelen die
momenteel niet wettelijk afdwingbaar zijn, maar die wel veel
gezondheidswinst op kunnen leveren. Het gaat daarbij voor ons ook om
het langetermijnperspectief dat we onze inwoners moeten en kunnen
gaan bieden.
Transitie op de lange termijn
Een gezondere leefomgeving in de IJmond is een doel dat bij elke
ontwikkeling in de IJmond voor ogen moet blijven staan. Het is
belangrijk om de doelen van het Klimaatakkoord te halen. In dat licht
beschouwen wij ook de ondertekening van de Expression of Principles
van het ministerie van Economische Zaken en Tata Steel. Daarnaast
wordt er, mede op verzoek van provincie Noord-Holland, gewerkt aan
een haalbaarheidsstudie waarin twee verschillende routes voor de
verduurzaming van Tata Steel worden vergeleken. Parallel daaraan doet
het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat (l&W) een onderzoek naar
de effecten op de gezondheid van beide routes. Echter, een reductie van
de C02-uitstoot levert niet per definitie ook een verbetering van de
gezondheid op. Wij vinden het dan ook een goede ontwikkeling dat l&W
specifiek naar de effecten op de gezondheid kijkt van beide
verduurzamingsroutes. Wij hebben ons hier de afgelopen maanden
voortdurend hard voor gemaakt.
Tata Steel
Ook Tata Steel zelf blijft aan zet. Het is een verantwoordelijkheid van
Tata Steel om te investeren in een gezondere leefomgeving rond het
bedrijf en verduurzaming van het bedrijf. De resultaten van het
onderzoek van het RIVM laten zien dat hier echt snel stappen in moeten
worden gezet. Wij verwachten dat Tata Steel de noodzakelijke
investeringen om de reductie van diverse emissies te bewerkstelligen
met de grootst mogelijke spoed doorzet.

1665703/1694133

5|6

1665703/1694133

Reactie op uw brief
Donderdag 26 augustus jongstleden hebben wij kennis genomen van
de brief die u heeft verzonden in reactie op onze brief van 14 april
2021. Over de meeste punten in uw brief komen wij in onze overleggen
met u nog te bespreken. Voor nu beperken wij onze reactie tot het
volgende:
In uw brief gaat u kort in op een groot aantal van de punten die
wij in onze brief van 14 april jongstleden hebben genoemd. U
adresseert echter niet de door provincie Noord-Holland en de
IJmondgemeenten geconstateerde situatie dat de IJmond zich
kenmerkt door zowel cumulatie van diverse emissies vanuit
verschillende bronnen (niet enkel Tata Steel) als door
piekbelasting, die beide niet goed in gemiddelde milieunormen
tot uitdrukking komen, maar wel een negatief effect hebben op
de gezondheid. Vanuit gezondheidskundig oogpunt achten wij
de huidige normstelling en regelgeving op Europees en
Rijksniveau onvoldoende in een complex gebied zoals de
IJmond. Wij verzoeken de staatssecretaris daarom binnen
afzienbare termijn hiertoe de wetgeving aan te passen;
Wij kijken uit naar de uitkomsten van het overleg dat de
Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) met Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied (OD NZKC) voert om te verkennen welke
ruimte er binnen de bestaande wet- en regelgeving bestaat om
strenger op te treden. De eerste gesprekken die hierover zijn
laten zien dat er inderdaad nog enige ruimte bestaat om aan te
scherpen. Hieraan geven echter wij reeds invulling binnen het
Programma Tata Steel 2020-2050. Daarmee zijn medio 2023
onze mogelijkheden tot verder aanscherping uitgeput. Wij
blijven uiteraard in gesprek met de ILT om uitputtend te
verkennen of er nog ruimte zit. Wij voorzien echter dat meer
nodig is om een gezondere leefomgeving in de IJmond te
kunnen bewerkstelligen. Passende wetten, normen en
instrumenten zijn daartoe noodzakelijk en daar ligt een rol voor
het Rijk.
Vervolg onderzoek
Naar verwachting volgt in het najaar van 2021 een vervolg van dit
onderzoek op het onderdeel “Luchtkwaliteit en inhaleerbare fractie op
ervaren (on)gezonde dagen” waarmee door bron- en patroonherkenning
wordt getracht verder inzicht te krijgen in de bijdragen van
verschillende emissiebronnen aan de concentraties van stoffen in de
lucht die mensen kunnen inademen. In het nu voorliggende rapport zit
een korte indicatie van stofbronnen, in het rapport van het najaar komt
dit uitgebreider aan de orde. Over de uitkomsten van dat rapport
informeren wij u.
Wij kijken uit naar uw reactie en zetten graag op korte termijn onze
gesprekken voort over wat er nodig is om een gezondere leefomgeving
in de (Jmond mogelijk te maken.

' 1'

6| 6

Een afschrift van deze brief is gestuurd naar de minister van
Economische Zaken en Klimaat, de minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid.

Hoogachtend,
Mede namens de colleges van burgemeester en wethouders van de
gemeenten Beverwijk, Heemskerk en Velsen,
Gedeputeerde Staten van Noord-Holland,

pi ovinciesecretaris

R.M. Bergkamp

voorzitter

A.Th.H. van Dijk

2 bijlagen
Brief aan Provinciale Staten
RIVM rapport Depositieonderzoek IJmond 2020

1665703/1694133