Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

27 062

Alleenstaande minderjarige asielzoekers

Nr. 72

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 september 2011
In 2010–2011 heeft de Inspectie Jeugdzorg onderzoek gedaan naar de
wijze waarop Nidos zijn voogdijtaak voor alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (amv’s) uitoefent. Hierbij doe ik u het rapport van dit
onderzoek toekomen.1 Tevens geef ik hierbij, mede namens de Minister
voor Immigratie en Asiel, mijn beleidsreactie op de resultaten van het
onderzoek.
Uitkomsten onderzoek
In het onderzoek beantwoordt de inspectie de vraag in hoeverre Nidos
erin slaagt zijn voogdijtaak op zorgvuldige wijze uit te voeren. Het
onderzoek van de inspectie bestond uit een casestudy op basis van
twintig casus waarbij dossiers zijn onderzocht en met een aantal voogden
en amv’s is gesproken. De inspectie concludeert dat de Nidosvoogden
doen wat zij kunnen om binnen de complexe context van de asielaanvraagprocedure hun voogdijtaak optimaal uit te voeren.
Verbeterpunten
De inspectie ziet een aantal verbeterpunten voor Nidos in de uitvoering
van de voogdijtaak. Deze verbeterpunten betreffen de contactfrequentie,
de informatieverzameling en risicotaxatie door Nidos in de eerste weken
van het verblijf van de amv in Nederland, het tijdig opstellen van een plan
van aanpak, het eenduidig uitvoeren van de wettelijke taken en de
informatieverstrekking over het klachtrecht. De inspectie heeft hierover
aanbevelingen gedaan.
Knelpunten

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tijdens het onderzoek constateerde de inspectie twee mogelijke
knelpunten waarmee de Nidosvoogden worden geconfronteerd bij de
uitoefening van hun voogdijtaak. Deze punten overstijgen de vraagstelling

kst-27062-72
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 062, nr. 72

1

1

van het onderzoek en zijn gerelateerd aan de asielprocedure en de
huisvesting van amv’s.
De inspectie wijst erop dat het toekomstperspectief van de jongere lang
onduidelijk kan blijven doordat de juridische procedures lang kunnen
duren. Ook als een jongere een vergunning voor bepaalde tijd krijgt, is
niet duidelijk of hij na die tijd in Nederland mag blijven. Een jongere kan
zo enige jaren in Nederland verblijven, terwijl zijn toekomstperspectief
onduidelijk blijft. De inspectie benadrukt dan ook het belang van een
snelle en zorgvuldige asielprocedure en dringt aan op het zoeken naar
mogelijkheden om de asielprocedure te stroomlijnen.
Het tweede knelpunt is dat de voogd er op toeziet dat de jongere een
veilige en passende woonomgeving krijgt, maar dat de mogelijkheden
van de voogd hiertoe beperkt zijn omdat jongeren ouder dan twaalf jaar
worden opgevangen door het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers
(COA). Het COA is eindverantwoordelijk voor de woonplek en woonomgeving. De inspectie heeft de indruk dat het verblijf van amv’s in een
grootschalige opvang in de huidige omstandigheden niet aansluit bij het
belang van de jongere en start in de tweede helft van 2011 een nader
onderzoek naar de kwaliteit van de opvang van amv’s binnen de grootschalige opvang.
Reactie
In haar onderzoek stelt de inspectie vast dat het uitoefenen van de voogdij
over amv’s een complexe aangelegenheid is en dat de voogden doen wat
zij kunnen om binnen deze complexe (vreemdelingrechtelijke) context hun
voogdijtaak optimaal uit te voeren. Hierbij wil ik mijn waardering
uitspreken voor het werk dat deze voogden verrichten. De aanbevelingen
die de inspectie heeft gedaan heb ik recent met Nidos besproken en zal ik
ook in mijn periodieke gesprekken met Nidos aan de orde laten komen.
Aanbevelingen
De inspectie beveelt aan om de contactfrequentie met de amv in de eerste
weken van verblijf in Nederland te verhogen, zodat de voogd de nodige
informatie heeft over risico’s voor de jongere en de lopende juridische
procedures en vreemdelingrechtelijke zittingen. Met ingang van 2011 heb
ik Nidos financiële ruimte gegeven om de caseload aan te passen,
waardoor in de eerste periode van verblijf in Nederland de contactfrequentie kan worden verhoogd. In de herijking van het amv-beleid die
momenteel gaande is, wordt bovendien ingezet op intensivering van de
activiteiten in de rust- en voorbereidingstermijn. Hierdoor zal de voogd
beter in staat zijn de nodige informatie te verzamelen over de jongere en
zijn achtergrond. Aan deze aanbeveling is en wordt derhalve reeds
invulling gegeven.
De inspectie beveelt voorts aan er voor te zorgen dat de voogden binnen
zes weken een plan van aanpak gereed hebben. Nidos onderschrijft in zijn
algemeenheid dit streven, zeker waar het ondertoezichtstellingen betreft.
De komende tijd zal Nidos zich buigen over deze termijn in relatie tot de
huidige versnelde asielprocedure. Ik zal dit in mijn periodieke overleggen
met Nidos bespreken.
De derde aanbeveling van de inspectie betreft het maken van een
systematische risico-inschatting met behulp van gedragswetenschappelijke kennis ten aanzien van elke minderjarige vreemdeling. Nidos
onderschrijft deze aanbeveling en heeft aangegeven dat in het huidige
beleid van Nidos signalen en risico’s van minderjarige vreemdelingen, via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 062, nr. 72

2

diverse werkwijzen, reeds in beeld komen. Zo wordt de gedragswetenschapper van Nidos ingeschakeld indien er zorgen zijn over jongeren die
gedragswetenschappelijke kennis en competenties van de voogd
overstijgen.
De vierde aanbeveling van de inspectie heeft betrekking op het eenduidig
uitvoeren van de wettelijke taken van de voogd door de voogden van
Nidos. De inspectie constateert in haar onderzoek dat er verschillen zijn in
de wijze waarop voogden inhoud geven aan de begeleiding van de
juridische (asiel)procedure. Nidos streeft naar eenheid van werken en zal
deze aanbeveling overnemen. In de evaluatie van de methodiek zal dit
nader worden onderzocht.
Tot slot beveelt de inspectie aan de informatieverstrekking over het
klachtrecht aan de minderjarige vreemdeling te verbeteren. Deze
aanbeveling wordt door Nidos overgenomen. Ook uit tevredenheidonderzoeken die Nidos uitvoert onder haar (ex-)pupillen blijkt dat dit verbetering behoeft.
Asielgerelateerde constateringen
De inspectie heeft tijdens haar onderzoek naar de uitoefening van de
voogdijtaak door Nidos een aantal constateringen gedaan die het
beleidsterrein asiel en opvang regarderen. Het betreft de duur van de
asielprocedure en de huisvesting van amv’s.
De inspectie geeft aan dat het niet in het belang van de jongere is dat deze
lang in onzekerheid verkeert over de uitkomst van zijn procedure. Daarom
benadrukt de inspectie het belang van een snelle en zorgvuldige asielprocedure. In dit kader verwijst de inspectie ook naar de brief van
14 december 20101 aan de Tweede Kamer waarin het belang van een
snelle procedure door de Minister voor Immigratie en Asiel wordt
onderschreven.
De Minister voor Immigratie en Asiel merkt hierbij op dat het doel van de
herijking van het amv-beleid is om sneller duidelijkheid te geven aan de
amv over zijn of haar verblijfsperspectief en om, indien een amv niet in
aanmerking komt voor internationale bescherming, maximale inzet te
plegen op zo spoedig mogelijke terugkeer, onder de voorwaarde van
opvang die naar lokale maatstaven adequaat is. Overigens is het van
belang te benadrukken dat een jongere waar mogelijk ook reeds in de
algemene asielprocedure een beschikking krijgt. Met de herijking wordt
daarnaast voorgesteld de huidige amv-vergunning af te schaffen. Hiermee
wordt voorkomen dat een amv, van wie het asielverzoek is afgewezen,
een vergunning krijgt terwijl het perspectief in veel gevallen alsnog op
terugkeer komt te liggen. Voor de jongere die wel meewerkt aan terugkeer
maar niet terug kan keren behoort een buitenschuldvergunning tot de
mogelijkheden.

1
Tweede Kamer vergaderjaar 2010–2011;
27 062, nr. 67.

Het tweede punt dat de inspectie noemt, is de huisvesting in de zogeheten
campussen voor amv’s. De inspectie heeft op basis van haar onderzoek de
indruk dat het verblijf in grootschalige opvanglocaties, in de huidige
omstandigheden niet aansluit bij het belang van de jongere. De inspectie
constateert dat er mogelijk sprake is van een knelpunt en zal in het licht
daarvan in de tweede helft van 2011 een nader onderzoek starten naar de
kwaliteit van de opvang van amv’s binnen de grootschalige opvang. De
inhoud en omvang van het onderzoek zijn op dit moment nog niet
bekend. De Minister voor Immigratie en Asiel twijfelt er niet aan dat het
COA de opvang in alle voorzieningen organiseert met als belangrijk
uitgangspunt het belang van het kind. Mogelijke suggesties ter verbetering zullen uiteraard zorgvuldig bezien en op haalbaarheid getoetst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 062, nr. 72

3

worden. De Minister voor Immigratie en Asiel ziet de resultaten van dit
onderzoek met belangstelling tegemoet. Uw Kamer zal geïnformeerd
worden over de resultaten van het onderzoek.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 27 062, nr. 72

4