Directoraat-generaal Natuur
en Visserij

•

•
•

meer te werken aan kennisopbouw en uitwisseling van ervaringen om zo
tot beter beheer en beleid te komen.
Daarbij ligt een specifieke focus op verbeterd beheer ten aanzien van de
vijf belangrijkste drukfactoren1 op de ecologie in de Waddenzee en op de
klimaat- en biodiversiteitscrisis. De Beheerautoriteit Waddenzee is hierbij
betrokken. Specifieke aandachtspunten vanuit de Beheerautoriteit zijn
verwerkt in de huidige versie van de concept verklaring en het vast te
stellen gezamenlijke beheerplan.
Het is de ervaring van eerdere verklaringen dat op de dag zelf er nog
discussie ontstaat over een specifiek onderwerp.
Er wordt in de verklaring niet vooruit gelopen op definitieve keuzes in de
Nederlandse Waddenzee. Om tegemoet te komen aan de zorgen van de
stakeholders op dit punt is in de Tweede Kamerbrief expliciet opgenomen
dat bij verdere uitwerking en/of implementatie van de Verklaring van
Wilhelmshaven de governance van het Waddengebied wordt betrokken.

Kenmerk
DGNV / 22524247

Achtergrond
Uitvoering Single Integrated Management Plan
•
UNESCO heeft Nederland, Duitsland en Denemarken verzocht om te
komen tot een gezamenlijk beheerplan. Dit is het Single Integrated
Management Plan (SIMP). In samenwerking met de Beheerautoriteit
Waddenzee is dit een tweeledig document geworden:
o Een informerend plan dat de wijze van beheer in het gebied
beschrijft;
o Een overzicht van activiteiten waarmee de trilaterale
samenwerking kan bijdragen aan het terugdringen van de impact
van de vijf belangrijkste drukfactoren. Dit behelst zowel de
beleidsmatige als beheersmatige handelingsperspectief.
•
De Verklaring van Wilhelmshaven straalt ambitie uit om de komende vier
jaar te focussen op deze drukfactoren. De komende periode wordt nog
gewerkt aan de doorvertaling van de groslijst van activiteiten naar een
plan tot implementatie (incl. verkenning financiering). Er was nu geen tijd
om al een gefinancierde uitvoeringsparagraaf gereed te hebben.
EU-biodiversiteitsstrategie, Rechten voor Natuur en slechte staat van natuur
•
In de conceptverklaring staat nu dat het voorstel om trilateraal aan de
slag te gaan met implementatie van de EU-biodiversiteitsstrategie. Ook
staat in de conceptverklaring dat onderzocht wordt of het concept-Rechten
voor Natuur kan worden aangepast naar de bescherming van de
Waddenzee. Tenslotte is opgenomen dat trilateraal wordt gekeken welke
habitattypen en soorten in slechte staat verkeren, maar die niet worden
beschermd door wet- en regelgeving.
•
Vanuit verschillende partijen (Omgevingsberaad, gemeenten, havens) is
de zorg naar voren gebracht dat geen van deze drie ambities kan leiden
tot minder ruimte voor economisch medegebruik. Zij vinden een

1

Toerisme, Visserij, Energie, Klimaatadaptatie en havens/scheepvaart.
Pagina 2 van 4

Directoraat-generaal Natuur
en Visserij

•

•

•

•

•

consultatieronde van de conceptverklaring in de governance onvoldoende
om besluiten te nemen met mogelijk effect op medegebruik.
In een eerdere versie stond opgenomen dat we in dit kader van de EU
Biodiversiteitstrategie trilateraal streven naar meer “strikt beschermde”
gebieden in de Waddenzee. Dat is uit de verklaring gehaald omdat deze
afspraak concrete consequenties voor de Nederlandse Waddenzee zou
hebben zonder dat er een goed gesprek met partijen over is gevoerd,
Er zit nu geen formele link tussen de EU-biodiversiteitsstrategie en de
verklaring van Wilhelmshaven. Er zit in de conceptverklaring wel een
voorstel om te kijken hoe de uitvoering van de EU-biodiversiteitsstrategie
in de drie landen op elkaar afgestemd kan worden.
Intentie achter deze voorgestelde afspraak is om, op basis van
ecologische kennis, trilateraal uit te werken welke opties er zijn om een
bijdrage aan de EU Biodiversity Strategy te leveren en hiermee een
bijdrage te leveren aan de aanwijzing van wildernis gebieden. Dat zou
bijvoorbeeld kunnen gaan om het verder uitwerken van de ecologische
onderbouwing om gebieden te sluiten voor medegebruik en daarmee
trilateraal de belangrijkste foerageergebieden voor de vogeltrek (beter) te
beschermen.
Gedeeld uitgangspunt is dat in de verklaring niet vooruit wordt gelopen op
definitieve keuzes in de Nederlandse Waddenzee. Ten aanzien van de
huidige tekst over EU Biodiversity Strategy leven nog twijfels bij partijen
of daarmee niet vooruit wordt gelopen op definitieve keuzes. In aanloop
naar ondertekening wordt het gesprek verder gevoerd om te kijken of er
een gedeeld begrip over de impact van de passage kan ontstaan.
Deze passage staat nu onder voorbehoud vanuit alle drie de landen in de
conceptverklaring. Enerzijds vanuit de lopende Europese discussie over de
EU-biodiversiteitsstrategie en anderzijds het gesprek binnen Nederland.

Kenmerk
DGNV / 22524247

Energie
•
De afspraak uit het regeerakkoord dat er, na afronding van de procedure
bij Ternaard, een verbod komt op het schuin boren onder de Waddenzee
hadden wij graag trilateraal bevestigd. Sleeswijk-Holstein heeft de optie
van schuin boren nog als mogelijkheid in de wetgeving en maakt daarom
een voorbehoud. Vanwege de situatie in Oekraïne is het ook niet de
verwachting dat het hier tot een trilateraal besluit komt.
•
In de Agenda voor het Waddengebied is afgesproken dat het de
verwachting is dat de voorraden uit de kleine velden rond 2035 zijn
uitgeput. In de verklaring staat nu opgenomen als voorstel dat we olie- en
gaswinning zo snel als mogelijk beëindigen. Dit wil Duitsland graag in de
verklaring hebben. Nu afspreken om de olie- en gaswinning onder de
Waddenzee zo snel als mogelijk te beëindigen sluit niet aan bij de
nationale afspraak dat we wachten tot de kleine velden onder de
Waddenzee zijn uitgeput.
•
De uitdagingen van (hernieuwbare) energie komen op verschillende
plekken in de verklaring terug. In de verklaring spreken we af een
verkenning naar dubbel gebruik van vaarroutes voor scheepvaart en
energiekabels uit te voeren. Dat biedt kansen om aanlanding van
elektriciteit door de Waddenzee te vermijden.
Pagina 3 van 4

Directoraat-generaal Natuur
en Visserij

•

•

Kenmerk

Zowel de NGO’s als de Duitse en Deense collega’s willen graag ook
DGNV / 22524247
afspraken maken over verbod op getij-energie en drijvende zonneparken
in de Waddenzee. Hier staat een voorbehoud vanuit Nederland omdat wij
moeten aansluiten bij de Agenda voor het Waddengebied waar specifiek
getijde-energie niet wordt uitgesloten. Drijvende zonneparken wel.
Het thema van beveiliging van energie infrastructuur is op dit moment een
brede prioriteit. Aangezien de trilaterale samenwerking ter bescherming
van de Waddenzee een ecologisch karakter heeft ligt dit niet voor de hand
om hier, via de verklaring van Wilhelmshaven, afspraken over te maken
met Duitsland en Denemarken.

Verdere onderwerpen
•
UNESCO Ambassadeursprogramma: Duitsland en Denemarken werken al
jaren met een partnerschapsprogramma waarbij ondernemers partner
kunnen worden van het UNESCO Werelderfgoed. In Nederland is de
afgelopen paar maanden geëxperimenteerd met zo’n programma. Er
blijken veel ondernemers te zijn die zich graag ambassadeur willen
noemen. In ruil daarvoor moeten ze een jaarlijkse training volgen en aan
aantal voorwaarden voldoen. Er wordt nog gekeken of dit programma de
komende paar jaar gecontinueerd kan worden in Nederland.
•
Actieplan Duurzaam Toerisme: provincies en gemeenten gaan de
komende paar jaar aan de slag met een actieplan duurzaam toerisme.
Trilateraal bevestigen we een trilateraal actieplan duurzaam toerisme
tijdens de conferentie. Deze wordt nog geconsulteerd bij de gemeenten en
het Omgevingsberaad Waddengebied.
•
PSSA; de Waddenzee is een Particularly Sensitive Sea Area waarmee het
in International Maritime Organization (IMO) verband wordt beschermd
tegen negatieve effecten van scheepvaart. In de verklaring wordt
opgenomen dat er een evaluatie komt van de bescherming om te kijken of
meer maatregelen nodig zijn om de Waddenzee te beschermen tegen
ongelukken zoals Msc. Zoe.
•
Lichtvervuiling; op verzoek van het Omgevingsberaad is ook nadrukkelijk
opgenomen dat de trilaterale samenwerking de komende paar jaar verder
aan de slag gaat met het tegengaan van lichtvervuiling.

Pagina 4 van 4