Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

424
Vragen van het lid Maatoug (GroenLinks) aan de Staatssecretaris van
Financiën over het artikel «Hoe een Ierse rundvleeskoning via de Zuidas voor
miljoenen aan belastingen ontwijkt» (ingezonden 4 oktober 2022).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rij (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 21 oktober 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Hoe een Ierse rundvleeskoning via de Zuidas
voor miljoenen aan belastingen ontwijkt» van Follow the Money?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven hoe vaak de informeel-kapitaalstructuur is toegepast binnen
bedrijven tussen 2016 en nu?2
Antwoord 2
Een informeel-kapitaalsituatie kan zich voordoen in internationale maar ook in
zuiver nationale verhoudingen.3 In de zuiver nationale verhoudingen zal een
neerwaartse aanpassing van de fiscale winst bij de ene binnenlandse partij
normaal gesproken worden gevolgd door een opwaartse aanpassing bij de
andere binnenlandse partij bij de transactie. In internationale verhoudingen is
dat niet altijd het geval en kan een mismatch ontstaan. Daarom is in
OESO-verband afgesproken dat alle informeel-kapitaalsituaties met een
internationaal karakter worden uitgewisseld. Hieronder is een overzicht
opgenomen van het aantal informeel-kapitaalsituaties met een internationaal
karakter dat met belastingdiensten van zowel EU-lidstaten als van bij de
OESO aangesloten landen zijn uitgewisseld vanaf het aangiftejaar 2016.

1

https://www.ftm.nl/artikelen/big-agro-gebruikt-belastingparadijs-nederland?share=T9nGIh
0RYHvuCSz2b7FacNek7nwy5ZdRo95wzwEkYUZD%2BwPhDH%2B2ZUc0l3aCLg%3D%3D.
2
Voortbouwend op de vragen van het lid Leijten (SP) 2020Z13247.
3
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3962.

ah-tk-20222023-424
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Aangiftejaar

Aantal uitgewisselde informeel-kapitaalsituaties

2016
2017
2018
2019

183
318
236
289

Voor het aangiftejaar 2020 en 2021 is de informatie nog niet voorhanden. De
aantallen voor de aangiftejaren 2016 en 2017 zijn hoger dan die eerder zijn
gemeld aan uw Kamer.4 De verklaring daarvoor ligt met name in de nog
nagekomen aangiften over die jaren en situaties die aanvankelijk niet als
informele kapitaalstortingen waren aangekruist in de aangiftes.
Vraag 3
Kunt u toelichten waarom de Nederlandse Belastingdienst rentevrije leningen
behandelt alsof er wel rente is betaald?
Antwoord 3
Op basis van het zakelijkheidsbeginsel zoals opgenomen in artikel 8b van de
Wet op de vennootschapsbelasting 1969 worden gelieerde lichamen
(bijvoorbeeld twee vennootschappen die tot hetzelfde concern behoren) voor
fiscale doeleinden verondersteld onderling onder dezelfde voorwaarden te
handelen als onafhankelijke partijen onder vergelijkbare omstandigheden
zouden doen. In voorkomende gevallen kan dit bijvoorbeeld betekenen dat
een in Nederland gevestigd lichaam voor fiscale doeleinden wordt verondersteld rente te betalen indien onafhankelijke partijen onder vergelijkbare
omstandigheden dit ook zouden doen. Een dergelijke neerwaartse aanpassing
van de fiscale winst kon tot 1 januari 2022 – vooral bij grensoverschrijdende
transacties – leiden tot mismatches. Ingevolge de in de vennootschapsbelasting opgenomen maatregelen die volgen uit de Wet tegengaan mismatches
bij toepassing zakelijkheidsbeginsel5 wordt vanaf die datum een neerwaartse
aanpassing van de winst op grond van het zakelijkheidsbeginsel bij een
belastingplichtige in Nederland beperkt voor zover bij het andere lichaam dat
bij de transactie betrokken is geen of een te lage corresponderende
opwaartse aanpassing in de belastinggrondslag wordt betrokken.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoe andere Europese landen omgaan met fictieve rente?
Antwoord 4
Op het Ministerie van Financiën bestaat geen volledig overzicht van de wijze
waarop andere Europese landen omgaan met wat in het artikel fictieve rente
wordt genoemd. Er zijn aanwijzingen dat de neerwaartse aanpassing van de
winst niet gebruikelijk is in veel andere Europese landen.6 Dat is ook een van
de redenen geweest voor het kabinet om in 2021 met het voorstel tot de
hiervoor genoemde Wet tegengaan mismatches bij toepassing zakelijkheidsbeginsel te komen om ongewenste verrekenprijsverschillen tegen te gaan en
daarmee internationaal ook meer in de pas te lopen.
Vraag 5 en 7
Erkent u dat de behandeling van de fictieve rente zoals in het FTM-artikel
beschreven als gevolg heeft dat er in Nederland en andere landen minder
belasting wordt betaald? Vindt u het wenselijk dat constructies zoals
beschreven in het FTM-artikel in Nederland bestaan? Wat gaat u doen om
deze constructies tegen te gaan? Als u niets gaat doen, waarom niet?

4

Respectievelijk 157 gevallen in 2016 en voor wat betreft de op dat moment nog lopende beoordeling van 2017, 126 gevallen. Zie ook het antwoord op vraag 7 en 9 van de Kamervragen
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 3962.
5
Stb. 2021, 654.
6
Rapport van PWC «Comparative Analysis on Taxation of Multinationals» dat als bijlage is
gevoegd bij het Rapport Adviescommissie belastingheffing van multinationals

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 5 en 7
Met ingang van 1 januari 2022 is de Wet tegengaan mismatches bij toepassing zakelijkheidsbeginsel in werking getreden. De maatregelen in de
vennootschapsbelasting die volgen uit deze wet bewerkstelligen, kort gezegd,
dat bij de belastingplichtige voor de vennootschapsbelasting een neerwaartse
aanpassing van de winst op grond van het zakelijkheidsbeginsel wordt
beperkt voor zover bij het andere lichaam dat bij de transactie betrokken is
geen of een te lage corresponderende opwaartse aanpassing in de belastinggrondslag wordt betrokken. Deze maatregelen raken structuren met zogenoemde informele kapitaalstortingen en verkapte winstuitdelingen, en zijn
daarnaast ook van toepassing op bestaande onderlinge rechtsverhoudingen
tussen een vennootschapsbelastingplichtige en een gelieerd lichaam. Voor
dergelijke structuren in de kostensfeer geldt geen overgangsrecht. Een
voorbeeld daarvan is een bestaande lening die is aangegaan vóór de
inwerkingtreding op 1 januari 2022, zoals het geval is in het voorliggende
artikel van Follow the Money. Met de genoemde maatregelen worden
ongewenste situaties van dubbele niet-heffing bestreden en wordt bereikt dat
de winst in die gevallen tenminste eenmaal ergens wordt betrokken in een
naar de winst geheven belasting. Hiermee loopt Nederland internationaal ook
meer in de pas.
Vraag 6
Is er contact geweest met de Ierse belastingdienst over deze constructie?
Antwoord 6
Op grond van artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (AWR)
kan ik niet ingaan op de fiscale positie van een individuele belastingplichtige.
In zijn algemeenheid geldt dat in OESO-verband alle informeelkapitaalsituaties met een internationaal karakter sinds 1 april 2016 worden
uitgewisseld.
Vraag 8
Bent u bereid om ABP Food Group aan te spreken over hun fiscale constructie?
Antwoord 8
Op grond van artikel 67 AWR kan ik niet ingaan op de fiscale positie van een
individuele belastingplichtige.
Vraag 9
Vindt u het wenselijk dat een bedrijf dat forse winsten maakt en daar bijna
geen belasting over betaalt miljoenen euro’s aan subsidie krijgt?
Antwoord 9
Subsidies uit het Gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB-subsidies) worden
verstrekt om de duurzame ontwikkeling van landbouw, voedsel en plattelandsgebieden te verbeteren. GLB-subsidies zijn gericht op de ondersteuning
van een concurrerende en gediversifieerde landbouwsector die bijdraagt aan
de voedselzekerheid en de versterking van de sociaaleconomische structuur
van de plattelandsgebieden. GLB-subsidies worden steeds meer doelgericht
ingezet voor activiteiten ter ondersteuning van maatschappelijke doelen zoals
de instandhouding van natuur, biodiversiteit en landschap. Voor deelnemers
aan het GLB gelden voorwaarden die erop gericht zijn dat de GLB-subsidies
bijdragen aan deze doelen. Voor het ontvangen van GLB-subsidies is het
geen voorwaarde dat een bedrijf winstgevend is en belasting betaalt.
Vraag 10, 11 en 12
Klopt het dat bedrijven nog steeds kosten en afschrijvingen die niet daadwerkelijk gemaakt worden, mogen aftrekken in het geval van leningen en
afschrijvingen die al langer lopen? Klopt het dat deze bedrijven hier in de
toekomst nog steeds gebruik van kunnen maken? Bent u van plan daar wat
aan te doen? Zo ja, wat? Zo nee, waarom niet? Zijn er op dit moment nog
kosten die afgetrokken mogen worden, terwijl zij niet daadwerkelijk zijn
gemaakt? Zo ja, welke kosten? Hoe vaak komt dit voor?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Antwoord 10, 11 en 12
Binnen een groep bestaande onderlinge rechtsverhoudingen, waaronder
leningen, die zijn aangegaan voordat de Wet tegengaan mismatches bij
toepassing zakelijkheidsbeginsel van toepassing is geworden7, worden als
gevolg van de onmiddellijke werking van deze wet geraakt. Bij invoering van
deze wet is niet voorzien in eerbiedigende werking. De onmiddellijke werking
voor wat betreft bestaande onderlinge rechtsverhoudingen, zoals leningen,
voorkomt dat belastingplichtigen nog gebruik kunnen maken van een
verschillende toepassing van het zakelijkheidsbeginsel en voorkomt dat als
gevolg daarvan een situatie van dubbele niet-heffing zou kunnen blijven
bestaan.
Voor bedrijfsmiddelen die zijn verkregen in boekjaren die aanvangen op of na
1 juli 2019 kent de vennootschapsbelasting een afschrijvingsbeperking die
volgt uit de Wet tegengaan mismatches bij toepassing zakelijkheidsbeginsel.
Deze datum sluit aan bij de ingangsdatum van de nieuwe rulingpraktijk
waarbij niet langer zekerheid vooraf wordt gegeven op structuren waartegen
genoemde wet zich richt.
Voor de afschrijving op bedrijfsmiddelen die zijn verkregen vóór 1 juli 2019
ligt dit echter anders. De afschrijvingen op dergelijke bedrijfsmiddelen –
waarbij de met de afschrijvingen corresponderende overdrachtswaarde bij
het andere lichaam dat bij de transactie is betrokken destijds niet in de
belastinggrondslag was betrokken – kunnen nog wel in aanmerking worden
genomen bij het bepalen van de winst. Er kan op dit moment geen schatting
gemaakt worden hoe vaak dit zich voordoet, aangezien de hiervoor aangehaalde nieuwe wetgeving pas met ingang van 1 januari 2022 van kracht is
geworden en het eerste boekjaar waarin dit kan spelen dus nog loopt.
Het kabinet is van mening dat de resterende risico’s van kunstmatige
winstverschuiving het meest effectief kunnen worden aangepakt in een zo
groot mogelijk internationaal verband. In dat kader zijn inmiddels belangrijke
stappen gezet binnen het Inclusive Framework van de OESO in Pijler 2 voor
een wereldwijd minimumniveau van belastingheffing. Het conceptwetsvoorstel strekkende tot implementatie van de zogenoemde Pijler 2-maatregelen
die waarborgen dat multinationals altijd ten minste een minimumniveau aan
winstbelasting betalen zal nog deze maand voor internetconsultatie worden
aangeboden. Het is de verwachting dat het definitieve wetsvoorstel in het
voorjaar van 2023 aan uw Kamer wordt aangeboden. In de eerste plaats
beoogt het wetsvoorstel de prikkel voor bedrijven om winsten te verschuiven
naar laagbelastende staten te verminderen. Daarnaast beoogt het wetsvoorstel een ondergrens te stellen aan belastingconcurrentie tussen staten.
Hiermee moet een race naar de bodem in de winstbelasting worden
voorkomen en een gelijker speelveld worden gecreëerd voor internationaal
opererende bedrijven.
Vraag 13
Ziet u in deze vorm van belastingontwijking een vorm van ongeoorloofde
staatssteun, zoals hoogleraar fiscaal recht Jan Vleggeert die in het FTM-artikel
wordt genoemd?
Antwoord 13
Een maatregel valt onder het begrip ongeoorloofde staatssteun als er een
selectief voordeel wordt verleend aan bepaalde ondernemingen, categorieën
van ondernemingen of bepaalde economische sectoren. Ik zie geen selectief
voordeel voor bepaalde ondernemingen als sprake is van een normale
toepassing van algemene belastingwetgeving. Het oordeel of er sprake is van
ongeoorloofde staatssteun is aan de Europese Commissie.
Vraag 14
Klopt het dat over dividenduitkeringen naar Luxemburg slechts 2,5 procent
dividendbelasting hoeft te worden betaald in plaats van 15 procent? Kunt u
toelichten waarom dit verschil bestaat? Vindt u het wenselijk dat bedrijven
hierdoor belasting kunnen ontwijken?

7

Genoemde wet is in werking getreden per 1 januari 2022 en is van toepassing op boekjaren die
aanvangen op of na 1 januari 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 14
Staand onderdeel van het Nederlandse fiscale verdragsbeleid is dat uitkeringen van deelnemingsdividend niet belast mogen worden door het land van
de uitkerende vennootschap (het bronland). Onder deelnemingsdividenden
worden verstaan dividenden die worden uitgekeerd aan een (moeder)vennootschap die een zeker belang heeft in de uitkerende (dochter)vennootschap. Dit is in veel bilaterale verdragen die Nederland heeft gesloten terug
te vinden. Ook in de Europese Moeder-dochterrichtlijn is dit uitgangspunt
neergelegd. Onder het verdrag tussen Luxemburg en Nederland is daarentegen opgenomen dat deelnemingsdividenden tegen 2,5% belast mogen
worden in het bronland. Vanaf 1 januari 2020 geldt onder dit verdrag een
bepaling die regelt dat in misbruikgevallen het verlaagde verdragstarief niet
geldt. Dan wordt, ondanks het bestaan van een deelnemingsrelatie, het
nationale tarief van 15% toegepast. Andere dividenden mogen altijd tegen
15% belast worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5