Bijlage 5. reactie Enquête over de stand van zaken in de uitvoeringspraktijk
In het Mondeling Overleg van 28 juni jl. heb ik uw Kamer toegezegd om een enquête te houden
over de stand van zaken bij de bevoegde gezagen in de uitvoeringspraktijk. Deze enquête heeft
plaatsgevonden in de tweede helft van augustus en de eerste week van september 1 onder regie en
begeleiding van TwynstraGudde.In bijlage * treft u de resultaten van de enquête, in bijlage 6 vindt
u de duiding van de resultaten per koepel, het Rijk en de Omgevingsdienst. Graag licht ik hieronder
toe hoe ik de resultaten interpreteer.
Allereerst ben ik tevreden dat TwynstraGudde de omvang van de respons van de populatiesoorten(gemeenten, provincies, waterschappen, rijkspartijen en omgevingsdiensten - alsook de spreiding
van de respons zodanig acht dat hieruit een representatief beeld ontstaat. Met grote belangstelling
heb ik kennis genomen van de resultaten die, ondanks het een momentopname is van begin
september, een gemêleerd maar realistisch beeld schetsen. In algemene zin zie ik dat de
implementatie bij bevoegde gezagen in volle gang is. Bij diverse werkbezoeken heb ik kunnen
constateren dat dit ook na de verwerking van de enquêteresultaten onverminderd door is gegaan.
Met name aan de kant van de provincies worden grote stappen gezet om het noodzakelijke
muteren van de omgevingsverordening te testen.
Uit de resultaten maak ik op dat een divers beeld bestaat ten aanzien van de mate van gereedheid:
sommige bevoegde gezagen zijn klaar voor inwerkingtreding terwijl anderen nog stappen te zetten
hebben, of wat trager zijn. Dit strookt met mijn beeld dat ook na inwerkingtreding volop
doorgewerkt moet worden. Het is goed te zien dat de implementatie bij de bevoegde gezagen in
volle gang is. Hierbij constateer ik dat de organisaties die nu nog niet klaar zijn, in veel gevallen
wel het vertrouwen hebben om dit voor 1 januari te zijn. Tegelijkertijd erken ik dat vanwege de
grootte van de opgave het de vraag is of alles wat volgens de enquête naar verwachting
gerealiseerd wordt voor 1 januari 2023, ook gerealiseerd zal zijn. Daarom benadruk ik graag dat,
nu de minimale eisen voor inwerkingtreding geborgd zijn, dit niet hoeft te leiden tot
belemmeringen voor de gebiedsontwikkeling. Belemmeringen worden ondervangen door TAM’s en
work-arounds. Omdat de TAM’s veelal gebaseerd zijn op de huidige werkwijze, ondersteunen de
TAM’s een meer evolutionaire overgang naar de nieuwe situatie. De implementatie en invoering
van de Omgevingswet is een incrementeel proces en daarmee een gezamenlijk leer en
ontwikkelproces. Testen, oefenen en doorontwikkelen zijn daarbij essentieel.
Het gemêleerde beeld is goed te verklaren: geen enkel bevoegd gezag is hetzelfde, geen enkele
implementatieopgave is hetzelfde. De ambities zijn anders, de doelen, de regels, het speelveld, de
organisatie, de partners en de geografie. Wat in deze (ver)bindend is, is de implementatie, de
regionale samenwerking en de geplande inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarom hecht ik
er waarde aan te zeggen dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet een gezamenlijk
interbestuurlijk proces is waarbij de integraliteit van de keten en de daaraan gelieerde
afhankelijkheden essentieel zijn voor de continuïteit van de dienstverlening en de urgente
gebiedsontwikkeling.
Ik (h)erken dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet en het in gebruik nemen van het daarbij
behorende nieuw (digitaal) stelsel impactvol is voor bevoegde gezagen en voor burgers en
bedrijven. De inwerkingtreding heeft op organisatieniveau impact op de (personele) capaciteit en
financiën, ook is het impactvol voor gereguleerde en bestaande processen omdat een nieuwe
werkwijze gehanteerd moet worden. Ik vind het dan ook realistisch te veronderstellen dat tijdelijk
de dienstverlening van bevoegde gezagen aan burgers en bedrijven onder druk kan komen te
staan. Daarom zet ik extra in op hulpstructuren die de dienstverlening ondersteunen, zo heb ik een
versterkte serviceketen opgezet, een calamiteitencentrum ingericht en blijven RIO’s, expertteams
en werkplaatsen ook nog volop actief na inwerkingtreding. Met deze maatregelen wordt de
overgang naar de Omgevingswet zo goed mogelijk gefaciliteerd. Deze maatregelen zijn bovendien
ook indringend met de bestuurlijke partners gewisseld in het oordeel over het wel of niet
verantwoord in werking te kunnen treden..
Tegelijkertijd constateer ik dat de onzekerheid over de definitieve en harde
inwerkingtredingsdatum waar politiek mee is ingestemd voor het daadwerkelijk starten nodig is.
Dit omdat dit wordt gezien als de zekerheid die nodig is om te starten met nieuwe processen, het
1

De onderzoeksopzet van deze enquête vindt u terug in Kamerstuk 33.160, 2022 d.d. 26 augustus 2022.

defintief inrichten van de lijnorganisatie bij bevoegd gezagen en het verder opleiden van
personeel. Zolang er nog een onzekerheid is heeft dit een negateive impact op de voortgang van
de implementatie. Het eerdere uitstel en de onzekerheid is ook debat aan deze wat meer
afwachtende houding, waar ik begrip voor heb. Daarbij staat vast dat ook dan een groot deel van
de bevoegde gezagen door de overgang naar een andere stelsel zoals gebruikelijk voorziet dat er
een tijdelijke terugval in de dienstverlening zal zijn. Het intensief blijven ondersteunen is een van
de beheersmaatregelen die ik neem om de impact van de risico’s in de uitvoering zo veel mogelijk
te reduceren. Dit maakt het proces niet risicoloos. Samen met de koepels en de Rijkspartijen doe ik
er alles aan om zorg te dragen voor een verantwoorde inwerkingtreding. Daarvoor heb ik
voorbereidingen getroffen, worden nog onverminderd de stappen gezet tot de
inwerkingtredingsdatum en zal ik ook in de toekomst bevoegde gezagen blijven ondersteunen met
maatregelen, die passen bij de situatie die op dat moment optreedt
Het in de enquête geuite signaal van de uitvoeringspraktijk voor een harde inwerkingtredingdatum
bespreek ik graag met uw kamer. Zodat we samen kunnen kijken hoe we bij het vervolg
voorkomen dat de uitvoering wacht op het besluit en het besluit wacht op de uitvoering. Dit zodat
er duidelijkheid en zekerheid ontstaat en de energie geheel gezet kan worden op ondersteuning
van de dienstverlening.