Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

28 286

Dierenwelzijn

Nr. 614

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 januari 2013
In deze brief informeer ik u over de stand van zaken betreffende de
implementatie van Europese regels voor de groepshuisvesting voor
drachtige zeugen en het doden van dieren. Dit is een vervolg op de brief
inzake groepshuisvesting zeugen van 27 juni 2012 (Kamerstuk 28 286,
nr. 571) en de brief over de uitfasering van de waterbadmethode van
17 september 2012 (Kamerstuk 28 286, nr. 589). Tevens informeer ik u over
het door de Europese Commissie seponeren van de ingebrekestelling
inzake het legbatterijverbod.
Groepshuisvesting drachtige zeugen
Sinds 1 januari 2013 moeten alle drachtige zeugen in de Europese Unie in
groepen worden gehuisvest. Afgelopen najaar is de Nederlandse Voedsel
en Waren Autoriteit (NVWA) gestart met haar handhavingtraject.
Onderdeel van dit traject betrof het inwinnen van informatie over de mate
waarin zeugenhouders tijdig omgeschakeld zijn. Daartoe is met behulp
van een Eigen Verklaring aan de zeugenhouders verzocht te verklaren of
men wel of niet per 1 januari 2013 zal voldoen aan de Europese groepshuisvestingseis. 93% van de zeugenhouders heeft daarin aangegeven per
1 januari 2013 te voldoen, 5% heeft aangegeven te stoppen en 2% heeft
aangegeven problemen te hebben met de omschakeling.
Handhavingsaanpak
Op basis van deze informatie heeft de NVWA haar op overtredingsrisico
gebaseerde inspecties ingericht. Deze aanpak heeft tot doel zo effectief en
efficiënt mogelijk te handhaven en de periode waarin zich nog overtredingen voordoen, zo kort mogelijk te laten zijn.
Sinds oktober 2012 hebben 224 bedrijven een zogenaamde pre-inspectie
gehad. Circa 65 bedrijven voldeden niet aan de groepshuisvestingseisen,
waarbij het voornamelijk ging om het niet voldoen aan bepaalde
specifieke eisen van groepshuisvesting (waaronder de 1,3 m2 aaneenge-

kst-28286-614
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 286, nr. 614

1

sloten dichte vloer per zeug). Hen is aangekondigd dat een last onder
dwangsom (LOD) zal worden opgelegd bij herinspectie als de situatie niet
hersteld is. De herinspecties worden deze maand uitgevoerd. Een zelfde
aankondiging is gedaan naar alle andere bedrijven die – op basis van de
beschikbare informatie – qua naleving een mogelijk risico vormden maar
die niet in 2012 zijn bezocht.
Deze aankondiging maakt het mogelijk om direct een LOD op te leggen
indien bij inspectie op deze bedrijven na 1 januari 2013 blijkt dat sprake is
van een overtreding van de groepshuisvestingseis. Gepland is dat de
hiervoor bedoelde bedrijven de komende tijd worden bezocht. Alle
bedrijven die bij inspectie blijken geen groepshuisvesting conform de
Europese eis te hebben, wordt een LOD opgelegd met een hersteltermijn
van een maand. De zeugenhouder heeft dan kort de tijd om alsnog te
gaan voldoen aan de groepshuisvestingseis danwel te besluiten het
zeugenhouderijbedrijf te sluiten.
De hoogte van de LOD is zodanig dat deze een afschrikwekkend effect
heeft en dus het gewenste gedrag, naleving van de groepshuisvestingseis, bevordert. Gelet hierop zal naar verwachting het merendeel van
de bedrijven op korte termijn, maar uiterlijk eind maart a.s. aan de eis
voldoen. Mocht in een incidenteel geval de oplegging van een LOD niet
leiden tot tijdig herstel, dan zal de dwangsom worden verbeurd en zullen
verdere bestuurs- en strafrechtelijke maatregelen worden genomen om
dit bedrijf te dwingen aan de huisvestingseisen te voldoen of te stoppen
met de bedrijfsvoering.
Internationaal speelveld
De Europese Commissie heeft voorbereidingen getroffen voor het
opleggen van een ingebrekestelling aan lidstaten indien zij op korte
termijn niet kunnen aangeven alle drachtige zeugen in groepen te hebben
gehuisvest. Diverse lidstaten, waaronder ook Nederland, hebben een brief
ontvangen waarin verzocht wordt om informatie over de stand van zaken.
Nederland heeft de Europese Commissie bericht over de hiervoor
aangegeven handhavingsaanpak en benadrukt dat het daarmee haar
verplichtingen nakomt.
Waterbad vleeskuikens
Het waterbad is een wereldwijd gebruikte methode voor het bedwelmen
van vleeskuikens op het slachthuis. Onderzoek heeft aangetoond dat het
waterbad als bedwelmingsmethode van vleeskuikens niet voldoet omdat
effectieve bedwelming met deze methode zonder aantasting van de
vleeskwaliteit niet goed mogelijk is. Daarop is in overleg met de
vereniging van de Nederlandse pluimveeverwerkende industrie
(NEPLUVI) besloten om het waterbad als bedwelmingsmethode voor
vleeskuikens in Nederland uit te faseren.
Het elektrisch alternatief, de head only-methode, is na enkele aanloopproblemen sinds september 2012 praktijkrijp. In verband met de benodigde
tijd voor het bestellen en plaatsen is door de toenmalige staatssecretaris
besloten om niet vooruit te lopen op de nieuwe Verordening (EG)
nr. 1099/2009 inzake de bescherming van dieren bij het doden en de
elektrische waterbadparameters niet meer in 2012 aan te scherpen en
uitstel tot 1 januari 2013 te verlenen.
De verordening is vanaf 1 januari 2013 van kracht. In de verordening zijn
de elektrische waterbadparameters aangescherpt tot het niveau dat zorg
draagt voor een effectieve bedwelming van het grootste deel van de
dieren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 286, nr. 614

2

Om er zorg voor te dragen dat de dieren effectief worden bedwelmd en
productschade te voorkomen zijn de slachterijen vanaf september hard
bezig de waterbaden daar waar nodig te vervangen. Volgens de inventarisatie van Nepluvi zijn van de 18 bedrijven met een waterbad vier
bedrijven overgeschakeld op de CO2 en één bedrijf op de head only
bedwelming. Zeven bedrijven hebben een bestelling geplaatst voor CO2
bedwelmingsapparatuur en drie bedrijven voor de head only-methode.
Alle bestelde bedwelmingsapparatuur zal in de loop van het eerste
kwartaal van 2013 geplaatst zijn. Zolang het waterbad nog in gebruik blijft
zullen vanaf 1 januari 2013 de aangescherpte parameters uit de verordening toegepast moeten gaan worden. De NVWA ziet hierop toe,
rekening houdend met de rechterlijke uitspraak inzake het gebruik van de
meetkip. Drie bedrijven hebben aangegeven het waterbad te blijven
gebruiken en geen problemen te ondervinden van de aangescherpte
parameters. Dit in verband met de diersoorten eenden en uitgelegde
leghennen die hier geslacht worden en waarbij het optreden van
spierbloedingen van minder belang is.
Verbod op de legbatterij
In Nederland is sinds september 2012 geen enkel bedrijf meer waar nog
leghennen in legbatterijen worden gehouden. De Europese Commissie
heeft de (pre-)infractiezaak die zij richting Nederland had opgestart op
21 november 2012 geseponeerd. Nederland voldoet aan haar Europese
verplichtingen.
Volgens de laatst beschikbare informatie, van begin december 2012,
worden er in de EU alleen in Italië en Griekenland nog leghennen in
legbatterijen gehouden. De Europese Commissie heeft tegen deze
lidstaten een ingebrekestellingprocedure ingesteld. In alle overige
lidstaten is geen sprake meer van deze vorm van houderij.
De staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 286, nr. 614

3