Uitstapkosten Joint Strike Fighter (gepubliceerd 25 oktober 2012) – errata
Deel 1
p. 11 § 2.2.2 ‘Inmiddels is dit bedrag verhoogd tot € 304 miljoen tot 2027 en € 30 miljoen aan extra
exploitatiekosten voor de jaren 2015-20172027, in totaal dus € 334 miljoen.’
p. 19 § 3.2.1 ‘We hebben het Ministerie van Defensie zeven zes varianten voor een alternatieve
testfase laten uitwerken, variërend van het zo dicht mogelijk benaderen van de gezamenlijke testfase
in IOT&E-verband, al of niet in samenwerking met andere landen, tot varianten waarin weliswaar de
capaciteiten minder intensief worden getest, tot testen op alleen offensieve of defensieve
operationele aspecten.’
p.24 § 4.2.1 ‘Het Ministerie van Defensie heeft twee keer (in 2001-2002 en in 2008) een
kandidatenevaluatie voor nieuwe jachtvliegtuigen uitgevoerd.’

Deel 2
p. 65/66
p. 69

§ 3.4.1 Figuur 14 en figuur 15 zijn verwisseld.

§ 3.4.3 ‘een plandollarkoers van $ 1 = € 0,7752 en een btw-percentage van 21 procent’

p. 69 § 3.4.3 ‘waar het prijspeil 2011, de koers $ 1 = € 0,75 en het btw-percentage 19 procent
waren’
p. 70

§ 3.4.3 In tabel 7 wordt gesproken van F-35’s, maar dat moet zijn: JSF’s.

p. 72

§ 3.4.3 In tabel 8 wordt gesproken van F-35’s, maar dat moet zijn: JSF’s.

p. 73 § 3.4.3 ‘Het investeringsbudget voor Defensiematerieel voor de jaren 2018 tot en met 2026
beloopt circa € 14,5 4 miljard1.’
p. 75 § 3.4.3 ‘Ook deze figuur is niet op exacte gegevens gebaseerd; reden voor ons om geen getal
bij het investeringsbedrag van € 4,05 miljard te plaatsen.’
p. 86 § 4.2.2.1 ‘Hierbij gaat het Ministerie van Defensie er dus vanuit dat het alle operationele
capaciteiten van de F-35JSF uiteindelijk benut en er geen keuze gemaakt wordt om slechts een
beperkt deel van de operationele capaciteiten te gebruiken.’
p. 91

§ 4.4.2 Voetnoot 23 komt te vervallen.

p. 91 § 4.4.2 ‘Wij merken op dat het Ministerie van Defensie in 2007 de meerkosten voor een
alternatieve testfase raamde op € 200 miljoen2, waarbij het uitging van een volledige nationale
IOT&Etestfase waarin alle missies in verschillende realistische scenario’s (zoals dag en nacht) getest
en geëvalueerd worden.’
1

Het bekende Investeringsbudget loopt tot 2022. Op basis van extrapolatie daarvan komen wij op € 14,4
miljard.
2
De meerprijs is in de doorrekening van oktober 2012 van de varianten voor de operationele testfase: € 217,2
miljoen -/- € 66,9 miljoen = € 150,3 miljoen.

p. 93 § 4.4.3 ‘Een vierde mogelijkheid is het beperkt vliegen van de toestellen om deze
luchtwaardig te houden en reeds expertise en ervaring met de F-35JSF op te doen. Dit kan nuttig zijn
voor een goede en doelmatige invoering van de F-35JSF vanaf 2019.’
p. 96

§ 4.4.5.1 Tabel 14 moet zijn: tabel 14a.

p.96 § 4.4.5.1 Onder de alinea “Wij hebben bovenstaande verwachting van het Ministerie van
Defensie niet op een nadere onderbouwing kunnen toetsen. Het ministerie beschikt namelijk niet
over gevalideerde berekeningen van exploitatiekosten van de F-16 op wapensysteemniveau, en
daarmee ook niet voor situaties waarin de levensduur zou worden verlengd.”, hoort de volgende
tabel te staan:
Tabel 14b Exploitatie langer doorvliegen F-16
Toename exploitatie langer doorvliegen 2027 (optie 1)

+ € 30,0 miljoen

Extra toename exploitatie langer doorvliegen 2029 (optie 2)

+ € 36 - 42 miljoen

p. 97 § 4.4.5.2 ‘De extra kosten van de F-16 bij een nationale testfase ten opzichte van het langer
doorvliegen bij het huidige kabinetsbeleid hebben we weergegeven in tabel 1316’
p.97

§ 4.4.5.2 Tabel 16 moet zijn:

Tabel 16 Aanvullende kosten optie 2 in vergelijking met optie 1
Aanvullende investeringskosten

+ € 144 miljoen

Toename exploitatiekosten

€ 366 tot 472 miljoen

Totaal

+ € 180210 - 186216 miljoen

p. 101 § 5.2.2 ‘Het Ministerie van Defensie heeft twee keer een kandidatenevaluatie uitgevoerd (in
2001-2002 en in 2008) en beide keren bleek de JSF – op papier – als enige in staat om de missies uit
te voeren die voor de evaluatie ontwikkeld waren.’
p. 103 § 5.2.2 ‘Op grond van de resultaten van de Nederlandse kandidaten-evaluatie in 2001-2002
kon dit toestel volgens het Ministerie van Defensie niet worden bestempeld als relevante optie voor
de vervanging van de F-16 in ons land.’
p. 103 § 5.2.2 ‘De minister van Defensie merkt op dat de Eurofighter aan de vergelijking van 20012002 heeft meegedaan op basis van de Tranche 3-versie.’
p. 103 § 5.2.2 ‘Dit toestel presteert volgens het Ministerie van Defensie echter niet beter dan de
huidige F-16. De F-4-variant, die is bezien in de kandidatenevaluatie van 2001-2002, is nog in
ontwikkeling.’

p. 108 § 5.3.2 ‘Bovenstaande systematiek leidt, op grond van de huidige planning van het JSFprogramma, tot onderstaand schema van het verwervingstraject van de JSF en de bijbehorende
transitie tussen de F-16 en de JSF (zie figuur 623).’
p. 115 § 5.4.3 Tabel 18 moet tabel 19 zijn en: achter SDD en onder Vrijval hoort een 0 te staan.
p.114 § 5.4.3 In tabel 18 19 zijn de lopende verplichtingen weergegeven die bij voortgezet beleid
(optie 1) op korte termijn tot betaling zouden komen. Ook is weergegeven welke verplichtingen in
geval van terugtrekken uit de MoU’s (optie 2 en 3) gedurende de 90 dagen-termijn tot betaling
zouden komen en welke gedurende die tijd nog ingetrokken zouden kunnen worden (vrijval).
p.115 § 5.4.3 Tabel 19 moet tabel 20 zijn. De meerjarenraming en vrijval op middellange termijn is
weergegeven in tabel 19 20.
p. 120 § 5.4.4 ‘De werking van het tweede punt maakt echterimpliceert echter dat er vanuit moet
worden gegaan dat terugtrekken van Nederland veroorzaakt dat de contracten met de Nederlandse
industrie niet zullen worden verlengd, mocht Nederland zich terugtrekken.’
p. 127 § 5.5 ‘In hoofdstuk 3 4 hebben we geconcludeerd dat terugtrekken uit de IOT&E (optie 2) een
niet voor de hand liggende optie is.’