Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 532

Voedingsbeleid

Nr. 56

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN,
LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 maart 2011
Hiermee ontvangt u mijn reactie op het verzoek van de vaste Kamercommissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie inzake de
prijsvorming op de varkensmarkt (brief d.d. 19 januari 2011, 2011Z00845/
2011D02114).
Uitkomsten van de EU varkenshouderijdiscussie over inkomenssituatie
Voor dit punt verwijs ik u naar het verslag van de Landbouw- en Visserijraad van 24 januari 2011 (brief d.d. 9 februari 2011, Kamerstuk
21 501-32, nr. 437).
Tevens heb ik u aangegeven dat, onder voorzitterschap van mijn
departement, een werkgroep is gestart waarin alle partijen van de
varkenssector zijn vertegenwoordigd. Hierin zullen ook onderwerpen aan
de orde komen als ontwikkelingen in de kostprijs en volatiliteit in de
valuta- en grondstoffenmarkten en mogelijke vervolgacties.
Beter functioneren van de voedselketen
Het «High Level Forum for a better functioning food supply chain» is in
november 2010 van start gegaan. Het forum heeft als mandaat de
Europese Commissie te ondersteunen bij de ontwikkeling van beleid voor
het versterken van de concurrentiekracht in de agrofoodsector. Uitgangspunten hiervoor zijn enerzijds de aanbevelingen en de zogeheten road
map van de «High Level Group on the Competitiveness of the Agro-Food
Industry» en anderzijds de mededeling «A better functioning food supply
chain in Europe». Het High Level Forum heeft een mandaat voor twee jaar
en zal eens per jaar bijeenkomen in Brussel. Nederland heeft hierin zitting
met twaalf andere lidstaten. Verder zijn zestien agrofood- en retail
bedrijven, zes niet gouvernementele organisaties en tien Europese
brancheorganisaties uit de gehele voedselketen uitgenodigd.

kst-31532-56
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 532, nr. 56

1

De eerste bijeenkomst van het High Level Forum gaf op 16 november
2010 het startschot voor de verdere uitwerking van de aanbevelingen en
de road map in vier verschillende platforms. Verschillende experts en
stakeholders uit de voedselketen zullen hiervoor door de Europese
Commissie worden uitgenodigd.
In november vond ook de eerste bijeenkomst van het platform «Business
to business contract relaties» plaats en op 21 januari kwam het platform
«Versterking concurrentiekracht agrofoodindustrie» bijeen. De eerstvolgende ministeriële bijeenkomst van het High Level Forum waarin de
voortgang in de vier platforms besproken zal worden vindt in november
dit jaar plaats.
De Nederlandse inzet is gericht op uitwerking van de Europese voorstellen
in deze vier platforms. Nederland is betrokken bij de discussies in deze
platforms. Mijn inzet is in het bijzonder gericht op het versterken van de
concurrentiepositie van de Nederlandse agrofoodsector door via
duurzame innovaties meer toegevoegde waarde in de voedselketen te
generen. Om dat doel te bereiken moeten duurzame innovatie en het
Europese ondernemersklimaat op een hoog niveau worden gehouden.
Nederland heeft zich voorts ingezet voor het tot stand brengen van een
Europees platform voor Agrologistiek, omdat dit de positie van Nederland
als tweede agrarisch exporteur ter wereld kan ondersteunen. Het proces
van het High Level Forum zal ook worden meegenomen in de topsectoren
benadering voor Voedsel, Tuinbouw en Logistiek. Het Nederlandse
bedrijfsleven kan ook zelf via de eigen Europese koepelorganisaties zijn
inbreng in de discussie leveren.
Ruimte in mededingingswetgeving in brede zin
De discussies in het High Level Forum en de vier platforms gaan ook over
mededinging en inkoopmacht in de voedselketen. Dit zijn gecompliceerde
vraagstukken. Nederland waardeert de inspanningen van de Europese
Commissie om het functioneren van de voedselketen te verbeteren en de
discussie over contractrelaties aan te gaan. Het platform «Business to
business contract relaties» is gericht op het tegengaan van oneerlijke
handelspraktijken in de keten zoals het achteraf eenzijdig wijzigen van
contractvoorwaarden. De Europese Commissie (DG Mededinging) moet
optreden daar waar overtreding van de mededingingsregels plaatsvindt.
Tegen praktijken waarvoor het platform oplossingen probeert te vinden,
bieden de mededingingsregels vaak geen handvatten. Immers, in
geval van oneerlijke contractpraktijken tussen leverancier en afnemer, is
er misschien wel sprake van een zekere afhankelijkheid van de één van de
ander, maar onvoldoende om te spreken van een economische machtspositie. En dat is een eerste vereiste voor de mededingingsautoriteiten om in
actie te kunnen komen. Het proces van het High Level Forum is er juist op
gericht om de stakeholders onderling tot Europese gedragsregels te
bewegen in business to business relaties. Het is daarom begrijpelijk dat
DG Mededinging in dit stadium niet betrokken is. Mogelijk komt de
Europese Commissie met aanvullende regelgeving indien partijen in het
High Level Forum er niet uitkomen. Uiteraard zal DG Mededinging bij de
voorbereiding hiervan betrokken zijn.
Uw vraag of de regels voor mededinging meer ruimte zouden moeten
bieden aan ketenpartijen om afspraken te maken over de verdeling van de
kosten van investeringen in duurzaam produceren zal worden meegenomen in een brief over belemmeringen voor duurzame innovatie in
relatie tot voedsel die ik uw commissie in het AO Duurzaam Voedsel van
13 januari jl. heb toegezegd. Daarin zal ook worden gekeken naar de
regels voor mededinging in relatie tot verduurzaming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 532, nr. 56

2

Wat uw vraag betreft over verruiming van de definitie van het begrip
«relevante markt» merk ik op dat bij de toepassing van de mededingingsregels op het marktgedrag van ondernemingen van geval tot geval wordt
bepaald wat de relevante markt is. Daarbij wordt zowel gekeken welke
markt relevant is voor de producten of diensten waarop die gedragingen
betrekking hebben als naar het geografische gebied waarbinnen die
gedragingen plaatsvinden. Afhankelijk van die producten of diensten en
dat gebied, kan de relevante markt in het ene geval wel en in het andere
geval niet samenvallen met het grondgebied van een lidstaat. De definitie
van «relevante markt» laat zich daarom niet in algemene zin verruimen of
beperken.
Hoorzitting over prijsvorming in de agro-nutriketen
Uiteraard heb ik goede nota genomen van het verslag van uw hoorzittingen. De in de begeleidende brief vervatte vragen zal ik zo spoedig
mogelijk beantwoorden.
Met betrekking tot uw vraag naar de uitvoering van de motie Atsma c.s.
van 3 februari 2010 (Kamerstuk 31 532, nr. 34) wil ik uw commissie in
aanvulling op mijn brief over duurzaam voedselbeleid (brief d.d.
10 december 2010, Kamerstuk 31 532, nr. 43) nog het volgende onder de
aandacht brengen. Mededingingsregels verbieden supermarkten om
onderling afspraken te maken over de prijs van een product. Een oproep
daartoe zal ik dan ook niet doen. Zoals ik in mijn brief van 10 december
heb aangegeven, zie ik op dit moment meer heil in een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de keten om te verduurzamen. Niet alleen van
boeren en tuinders, maar ook van supermarkten en tussenliggende
schakels in de keten. Betrokkenheid van zowel producenten, verwerkers,
groothandel en retail vergroot de bereidheid om inspanningen voor
verduurzaming te belonen volgens het principe van de markt. Via het
Platform Verduurzaming Voedsel en het convenant Marktontwikkeling
Verduurzaming Dierlijke Producten ondersteun ik in dit verband diverse
projecten. Een voorbeeld dat ik wil noemen is het project voor 1-stervarkensvlees dat plaatsvindt onder het convenant Marktontwikkeling
Verduurzaming Dierlijke Producten.
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 532, nr. 56

3