Aanvullend Toetsingskader Risicoregelingen
Borgstelling MKB-landbouwkredieten, onderdeel Werkkapitaal Omschakeling
Duurzame Landbouw (BL-O) – juni 2021
Conform het beleidskader risicoregelingen (dat onderdeel uitmaakt van de begrotingsregels 20182021) vindt besluitvorming over een nieuwe risicoregeling (garantie, lening en achterborgstelling)
en/of aanpassing van een bestaande risicoregeling plaats aan de hand van het «Toetsingskader
Risicoregelingen». Na besluitvorming in de ministerraad wordt het toetsingskader verstuurd aan
het parlement.

Inleiding
Als onderdeel van de aanpak om in Nederland de stikstofemissie terug te dringen, heeft de minister
van LNV op 18 november 2020 (Kamerstuk 35334, nr. 126) de contouren geschetst van het
Omschakelprogramma Duurzame Landbouw. Omschakelen naar een veel duurzamere agrarische
bedrijfsvoering zal namelijk ook een substantiële vermindering van de emissie van stikstof naar de
lucht vanuit de landbouw tot gevolg hebben. En in de agrarische sectoren is er een groep
ondernemers die grote(re) gewenste verduurzamingsstappen kan en wil zetten. Indien zij, vanuit
o.a. de overheid, in staat gesteld worden dat te doen, kan zichtbaar worden dat hun duurzame
bedrijfsconcepten continuïteitsperspectief hebben waardoor deze bredere navolging kunnen
krijgen. Om dat vliegwiel in beweging te krijgen, richt het Omschakelprogramma Duurzame
Landbouw zich op twee sporen die beiden vooral gericht zijn om de extra risico’s die de financiers
nu nog hebben bij de overstap van een ondernemer van zijn huidige bedrijfsvoering naar een meer
duurzame bedrijfsvoering te mitigeren. Met het Omschakelspoor wordt gestimuleerd dat financiers
in staat zijn in de financiering voor investeringen mee te doen en ook mee te leren van die nieuwe
bedrijfsconcepten. In het Overbruggingsspoor van het Omschakelprogramma is een
werkkapitaalregeling voorzien onder de bestaande regeling Borgstelling MKB-Landbouwkredieten.
De werkkapitaalregeling beoogt boeren en tuinders te ondersteunen die een aantoonbaar tijdelijk
liquiditeitstekort hebben vanwege de omschakeling van hun huidige bedrijfsvoering naar een
duurzamere bedrijfsvoering. Het gaat hierbij om een diversiteit aan mogelijke omschakelingen, van
agrarische ondernemers die naar een meer extensieve en natuurinclusieve bedrijfsvoering
omschakelen en ondernemers die omschakelen naar biologische landbouw tot en met nieuwe
circulaire bedrijfsconcepten m.b.v. precisietechnieken.
Deze werkkapitaal-borgstelling vormt samen met de pilot Investeringsfonds Duurzame Landbouw
de financieringsinstrumenten die samen de financiering van een bedrijfsplan voor omschakeling
mogelijk moeten gaan maken, vooralsnog voor de periode van één jaar.
Beschrijving regeling en voorgestelde wijzigingen
De regeling Borgstelling MKB-landbouwkredieten (BL) richt zich op een borgstelling op kredieten
verstrekt door financiers aan land- en tuinbouwbedrijven voor nieuwe investeringen met een goed
continuiteitsperspectief maar een tekort aan zekerheden volgens de normale bancaire praktijk
(borgstellingskredieten).
De huidige BL bestaat uit vier modules1:
1) Borgstellingskrediet voor de landbouw (BL): LNV/de Staat staat borg voor 70% van een
borgstellingskrediet van maximaal € 1,2 mln. per onderneming. Het aandeel van het
borgstellingskrediet in het totale krediet mag niet meer zijn 2/3.
2) Borgstellingskrediet voor de landbouw Plus (BL-Plus) voor glastuinders of veehouders die
duurzaam en milieuvriendelijk willen investeren in gecertificeerde kassen (Groenlabel) en stallen
(Maatlat Duurzame Veehouderij). LNV/ de Staat staat borg voor 70% van een borgstellingskrediet

1

De tijdelijke (tot 31-12-2021) BL-C, borgstelling voor kredieten i.v.m. coronacrisis laten we hier buiten
beschouwing; zie desgewenst Toetsingskader Risicoregelingen Rijksoverheid voor de Borgstelling MKBlandbouwkredieten (BL), onderdeel tijdelijke kredietfaciliteit t.g.v. coronacrisis (BL-C) (Kamerstuk 2020D33819)

van maximaal € 2,5 mln. per onderneming. Het aandeel van het borgstellingskrediet in het totale
krediet mag niet meer zijn 2/3.
3) Borgstellingskrediet voor de landbouw Plus (BL-Plus) voor landbouwinnovaties: LNV/ de Staat
staat borg voor 70% van een borgstellingskrediet van maximaal € 2,5 mln. per onderneming ten
behoeve van investeringen in een nieuw concept, product of productieproces. Het aandeel van het
borgstellingskrediet in het totale krediet mag niet meer zijn 2/3.
4) Borgstelling Vermogensversterkend Krediet (VVK): LNV/de Staat staat borg voor 90% van een
borgstellingskrediet in de vorm van een achtergestelde lening van maximaal € 2,5 mln. per
onderneming voor investeringen in duurzame bedrijfsvoering binnen 3 jaar na de start of
overname van een land- of tuinbouwbedrijf. Het aandeel van het borgstellingskrediet in het totale
krediet mag niet meer zijn 2/3.
De modules van BL, BL Plus en VVK mogen gecombineerd worden maar in totaal kan per MKBlandbouwonderneming voor een kredietbedrag van maximaal € 2,5 mln. borg worden gestaan.
Voor de borgstelling betaalt de ondernemer een eenmalige provisie van 3% over het
borgstellingskrediet, of van 1% indien de ondernemer een starter of overnemer is.
De beoogde borgstelling werkkapitaal omschakeling (BL-O) wordt de vijfde module binnen de BL
met als doel financiering mogelijk te maken van de voorzienbare dip in de kasstroom van een
omschakelend bedrijf. Die is het gevolg van tijdelijke extra kosten en/of tijdelijk mindere
opbrengsten tijdens die omschakeling. Hierdoor wordt de kasstroom (werkkapitaal) minder en dat
heeft consequenties voor de liquiditeitspositie van bedrijven gedurende de omschakelperiode. Voor
de continuïteit van de bedrijfsvoering is het van belang dat het bedrijf de lopende uitgaven kan
blijven doen gedurende de omschakelperiode. Met de BL-O wordt het verstrekken van een krediet
voor werkkapitaal hiervoor door de huisbank mogelijk gemaakt.
De BL-O faciliteert een borgstellingskrediet voor werkkapitaal bij omschakeling:
1. op basis van getoetste bedrijfsplannen voor omschakeling die ten grondslag liggen aan een
lening vanuit het Investeringsfonds Duurzame Landbouw óf op basis van een bedrijfsplan
dat door Skal Biocontrole2 is getoetst in verband met het omschakelen naar biologische
landbouw;
2. onder de maximale borgstellingsomvang per ondernemer van € 1,2 mln. of € 2,5 mln.
ingeval van BL-Plus;
3. op basis van een liquiditeitsbegroting die onderdeel is van het bedrijfsplan voor
omschakeling, ter grootte van de maximale liquiditeitsbehoefte minus de
betalingsverplichtingen als gevolg van de investeringsfinanciering;
4. met een maximale looptijd van 12 jaar, ten hoogste identiek aan de leningsperiode van
het Investeringsfonds Duurzame Landbouw
5. waarvan de kredietomvang opbouwt conform de liquiditeitsbegroting en maximaal 6 jaar
aflossingsvrij is (grace period)
6. waarvoor LNV/de Staat een 90% borgstelling biedt over 2/3 van het totale
werkkapitaalkrediet
7. de ondernemer een eenmalige provisie van 1,5% resp. 0,5% indien starter/overnemer
betaalt

Probleemstelling en rol van de overheid
1. Wat is het probleem dat aanleiding is voor het beleidsvoorstel?
Nederland heeft een stevige opgave om de uitstoot en neerslag van stikstof terug te dringen. Deze
opgave geldt voor alle betrokken sectoren, inclusief de landbouw- en tuinbouw. Omschakeling naar
een duurzamere agrarisch bedrijfssysteem levert een belangrijke bijdrage aan stikstofreductie.

2

Skal Biocontrole is de onafhankelijke organisatie voor het toezicht op de biologische keten in Nederland en
borgt de betrouwbaarheid daarvan. Na een omschakelperiode (waarin de producten wel volgens de
productievereisten voor biologische landbouw worden geproduceerd, maar nog niet als zodanig kunnen
worden vermarkt) certificeert Skal Biocontrole bedrijven als biologisch bedrijf dat producten met het Europees
biologisch keurmerk op de markt mag brengen.

Aanvullend op andere maatregelen en instrumenten beoogt het Omschakelprogramma Duurzame
Landbouw de knelpunten bij de financiering van bedrijfsplannen gericht op een omschakeling in de
bedrijfsvoering op te lossen alsook om voorbeeldbedrijven in de regio te krijgen en daarmee het
vliegwiel van omschakelen naar meer duurzamere bedrijfsvoeringssystemen aan het draaien te
krijgen.
De met de landbouw vertrouwde financiers zijn over het algemeen terughoudend met het
financieren van omschakeling naar een duurzamere bedrijfsvoering. Voor investeringen in
verduurzaming/omschakeling van bedrijfsvoering, processen, ontwikkeling van nieuwe producten
en productconcepten - vanuit hun perspectief – is er vaak nog onvoldoende ‘proof of concept’. Dat
wil zeggen dat de bedrijfsvoering vanwege productie- en afzetzekerheid, vaker vanwege
onvoldoende zeker financieel rendement, in een (te) hoog risicoprofiel geclassificeerd wordt met
een hoog rentetarief tot gevolg. Wat de drempel voor omschakeling juist weer verder verhoogt,
want een hoger rentetarief drukt het financieel rendement. Om uit die vicieuze cirkel te komen
moeten omschakelende ondernemers in staat gesteld worden om hun bedrijfsplannen te realiseren
en zichtbaar zijn, zodat de goede duurzame bedrijfsconcepten als regulier gezien gaan worden. Als
de financiering daarvoor wordt vergemakkelijkt zal het vliegwiel van de omschakeling gaan
versnellen.
De financieringsinstrumenten van het Omschakelprogramma Duurzame Landbouw beogen die
financieringsdrempels te verlagen c.q. weg te nemen:
I.
met het Investeringsfonds Duurzame Landbouw, dat vanaf juni 2021 als pilot voor de
periode van een jaar van start gaat bij het Nationaal Groenfonds, kunnen ondernemers
onder gunstige voorwaarden een achtergestelde lening voor maximaal 40% van het
investeringsbedrag (in sommige situaties, zoals bij jonge ondernemers, maximaal 60%)
krijgen.
II.
Deze achterstelling en overige coulante leningsvoorwaarden verlagen het risico voor de
cofinanciering door de bank (of andere financier) van de ondernemer. Waardoor dat
cofinancieringsdeel onder normale marktcondities geleend kan worden en de investering
gefinancierd kan worden.
III.
Een (systeem)omschakeling van een bedrijf gaat vrijwel altijd gepaard met een
voorzienbare dip in de kasstroom. Tijdelijke extra kosten en/of tijdelijk mindere
opbrengsten tijdens de omschakeling verlagen de kasstroom (werkkapitaal) en hebben
consequenties voor de liquiditeitspositie van bedrijven gedurende de omschakelperiode.
Met de voorgestelde borgstelling werkkapitaal omschakeling (BL-O) wordt het verstrekken
van een krediet voor werkkapitaal hiervoor door de huisbank mogelijk gemaakt.
Het instrument van een borgstelling door het Rijk/de Staat is een vertrouwd instrument voor
bankleningen om moeilijke maar maatschappelijk wel gewenste financieringen, zoals in de
geschetste situatie, toch mogelijk te maken.
2. Waarom rekent de overheid het tot haar verantwoordelijkheid om het probleem op
te lossen?
De transitie naar duurzame landbouw is een nationale opgave waarmee o.a. een bijdrage wordt
geleverd aan doelstellingen uit het Klimaatakkoord en (inter)nationale biodiversiteitsverplichtingen.
Daarbij past een rol van het Rijk die dit instrumenteert met een bijpassend en bewezen
stimuleringsinstrument, een borgstellingsregeling. Het bancaire systeem is ook nationaal
georganiseerd en gereguleerd. Het Rijk/de Staat is het best toegerust om deze marktimperfecties
weg te nemen gezien dit landsbrede knelpunt.
De Europese Commissie stimuleert lidstaten om meer financieringsinstrumenten in te zetten in
plaats van rechtstreekse investeringssubsidies, omdat die de agrarische ondernemers stimuleren
om meer marktgericht (minder subsidie-afhankelijk) te ondernemen.
3. Is het voorstel voor de risicoregeling a) ter compensatie van risico’s die niet in de
markt kunnen worden gedekt? en/of b) het instrument waarmee een optimale
doelmatigheidswinst kan worden bewerkstelligd ten opzichte van andere
beleidsinstrumenten? Maak een vergelijking met alternatieve beleidsinstrumenten..
Met het Omschakelprogramma Duurzame Landbouw beoogt LNV landbouwondernemers te
faciliteren die in de verduurzaming van hun agrarische bedrijfsvoering geen incrementele stappen
willen zetten, maar op meerdere doelen, integraal, een aantal grote(re) stappen willen en kunnen
zetten. Die omschakeling financieren is voor de banken niet direct vanzelfsprekend. Banken zijn
primair niet gericht op het verstrekken van risicokapitaal, maar op het verstrekken van gewone
leningen die gekenmerkt worden door (relatief) bekende en beperkte risico’s. De nu beoogde

omschakelingen zijn - vanuit het perspectief van de bank– vaak nog onvoldoende ‘proof of
concept’, waardoor banken ze als riskanter zien om te financieren. De aanscherping van de Baselrichtlijnen maakt hen nog terughoudender om dit toch te doen. Het Investeringsfonds Duurzame
Landbouw en de BL-O beogen financiering nu toch mogelijk te maken, ook met als oogmerk dat
over enige tijd de risicoperceptie van deze financieringen op basis van cijfers bijgesteld kunnen
worden.
Naast het kapitaal voor de investeringen waarin door het Investeringsfonds Duurzame Landbouw
voorzien gaat worden, moet bij een omschakelende agrariër ook voldoende werkkapitaal aanwezig
zijn. Alternatieven naast bankfinanciering zoals factoring zijn in de agrarische sector feitelijk niet
voor handen; veilingen en melkcoöperaties fungeren feitelijk als een factoringmaatschappij voor
agrarische bedrijven. De ondernemers zijn met name aangewezen op leningen en rekeningcourantkredieten van de banken. Maar zoals voor de investeringsleningen hikken de banken aan tegen de
nog grotere onzekerheden bij de financiering hiervan.
Door de lange grace period (aflossingsvrije periode) van de leningen waarin het Investeringsfonds
Duurzame Landbouw gaat voorzien wordt het liquiditeitstekort gedurende de omschakeljaren al
enigszins verkleind. Middels een aanpassing van het bestaande instrument BL kan door LNV/de
Staat door deels borg te gaan staan, met als effect dat de resterende benodigde bankfinanciering
met een relatief klein budgettair beslag mogelijk gemaakt kan worden. De BL-O sluit qua looptijd
(maximaal 12 jaar) en grace-periode (ook maximaal 6 jaar) nauw aan bij de lening van het
Investeringsfonds zodat er in de lastigere omschakeljaren op de voordeligst mogelijke manier toch
op elk moment voldoende liquiditeit in het bedrijf beschikbaar is. In plaats van de 70% borgstelling
(regulier borgstellingskrediet) geeft de Staat voor dit werkkapitaal-borgstellingskrediet bij
omschakeling - dat door de banken vooralsnog als iets risicovoller wordt gezien - 90% borgstelling.
De BL-O maakt op deze manier een ‘overbruggingsfinanciering’ door de banken mogelijk, waardoor
de agrariër over de benodigde financiering voor de omschakeling kan gaan beschikken. M.a.w. een
borgstellingsregeling lijkt effectief en het meest efficiënt om deze financieringsdrempel van de
omschakeling weg te nemen.
Een inkomenssubsidie is geen passend alternatief om deze voorziene inkomensdip op te vangen.
Zo’n subsidieregeling, de Regeling Stimulering Biologische Productiemethode (RSBP), is er geweest
tussen 1994 en 2004 voor de omschakeling naar biologische landbouw. Na afloop van de
subsidieregeling bleek er in veel gevallen geen bedrijfscontinuïteit, omdat tijdens de
subsidieperiode de verdiencapaciteit vanuit de markt onvoldoende tot stand gebracht was. Het
moeten terugbetalen van de lening al of niet met een borgstelling noopt tot veel marktgerichter
ondernemen.
Vanwege de hefboomwerking (zie onder 5b) heeft een borgstelling, indien sprake is van een
effectieve interventie, een duidelijke meerwaarde boven een kasstroom of rechtstreekse subsidie.
In die situatie geeft een borgstelling ook een optimale operationele efficiency: de bank is veel beter
dan de overheid in staat risico’s van individuele mkb-financieringen te beoordelen; de inrichting
van de BL maakt het mogelijk tegen relatief geringe kosten op die expertise van de bank mee te
liften.
4. Op welke wijze wordt het nieuw aan te gane risico gecompenseerd door risico’s vanuit
andere risicoregelingen binnen de begroting te verminderen?
De borgstelling voor werkkapitaal bij omschakelen, de BL-O, wordt een nieuwe module binnen de
bestaande BL, specifiek voor agrarisch ondernemers die stappen willen zetten naar een integraal
duurzame bedrijfsvoering. Dit kan gezien het gebruik van de BL in de afgelopen jaren, onder het
beschikbare plafond voor landbouwborgstellingen van € 120 mln. per jaar gebracht worden. Uit de
voor het Omschakelprogramma beschikbare middelen is voor het pilotjaar 2021 van het
Investeringsfonds Duurzame Landbouw een storting van € 1,4 mln. in de interne begrotingsreserve
voor de landbouwborgstellingen voorzien.
Agrariërs die willen omschakelen van reguliere landbouwproductie naar biologische
landbouwproductie kunnen nu al gebruik maken van de BL voor omschakelkapitaal, financiering
voor nieuwe investeringen waaronder begrepen werkkapitaal, waarmee de overbruggingsjaren
worden gefinancierd. Deze faciliteit wordt echt maar weinig gebruikt. De Tweede Kamer heeft de
minister van LNV daar enkele keren op gewezen en gevraagd of meer ondersteuning voor de
omschakeling naar biologische landbouw mogelijk is. Deze bestaande maar onvoldoende effectieve
modaliteit wordt met de introductie van de BL-O vervangen. Omdat de BL-O samen met het
Investeringsfonds Duurzame Landbouw een duo-instrument vormt, is de verwachting dat deze
meer effectief kan bijdragen aan de omschakelfinanciering.

Risico’s en risicobeheersing

5. Wat zijn de risico’s van de regeling:
5a. Wat is het totaalrisico van de regeling op jaarbasis?
Voor het eerste pilotjaar van het Investeringsfonds Duurzame Landbouw wordt rekening gehouden
met circa 35-40 te financieren bedrijfsplannen. Wanneer voor deze plannen gemiddeld € 250.000,werkkapitaal nodig zal zijn (bijgestelde inschatting – het voorstel is om ook hiermee ervaring op te
gaan doen) dan gaat het om werkkapitaal met een totaalbedrag van € 10 mln. waarvoor het
Rijk/de Staat over 2/3 daarvan 90% risico loopt. Bij € 10 mln. werkkapitaal zou het Rijk/de Staat
dus voor maximaal 6 mln aangesproken kunnen worden. Het is overigens in de regeling mogelijk
dat er voor de omschakeling naar biologische bedrijfsvoering enkele werkkapitaalkredieten worden
verstrekt waarbij niet tevens een achtergestelde lening van het Investeringsfonds wordt verstrekt.
Tegelijk zullen er situaties zijn dat er naast de lening van het Investeringsfonds Duurzame
Landbouw, mede door de achterstelling daarvan, al weer voldoende zekerheden in het bedrijf zijn
dat voor het werkkapitaalkrediet geen borgstelling nodig is. Het blijven maatwerk-financieringen.
Om deze redenen zal het totale aantal leningen naar verwachting niet veel van de 40 afwijken en
portefeuille in het eerste jaar € 10 mln. Op basis van de ervaringen in dit eerste jaar kunnen voor
het vervolg de inschatting nauwkeuriger gemaakt worden.
5b. Hoe staan risico en rendement van de regeling tot elkaar in verhouding? Is
bekend wat de mogelijke effectiviteit van de betreffende risicoregeling is?
Omdat ook de banken uitgedaagd worden om bij omschakelfinancieringen iets meer risico te
nemen dan bij gewone landbouwfinancieringen, wordt uitgegaan dat een defaultrisico van 10%
maximaal is. Voor het bedrag van € 10 mln. werkkapitaal zou het Rijk/de Staat voor maximaal
90% X 2/3 van het krediet = 6 mln aangesproken kunnen worden. Op basis van ingeschatte
defaultrisico is echter 10% daarvan, dus € 600.000 meer reëel aan verwachte uitgaven. Voor deze
borgstelling wordt 1,5% (over 10 mln = 150.000,-) eenmalige provisie betaald, waardoor de Staat
netto € 450.000 moet reserveren voor deze borgstellingen. M.a.w. ingeschat wordt dat het Rijk/de
Staat met deze borgstelling € 10 mln. werkkapitaalkrediet ‘lostrekt’ tegen € 450.000 kosten. De
multiplier, de hoeveelheid private financiering die per euro publiek geld wordt gemobiliseerd,
bedraagt in deze rekensom dan 22,2.
5c. Wat is de inschatting van het risico op de aspecten waarschijnlijkheid, impact,
blootstellingduur en beheersingsmate?
De maximale looptijd van het krediet voor werkkapitaal voor omschakeling kan, ingeval door het
Investeringsfonds Duurzame Landbouw ook onroerend goed gefinancierd wordt 12 jaar bedragen;
anders maximaal 6 jaar.
De belangrijkste beheersingsmaatregel is de beoordeling en het beheer van de kredieten door de
banken, in de meeste gevallen omdat er ook een investeringskrediet van het Investeringsfonds aan
gekoppeld is dubbel beoordeeld door ook het Nationaal Groenfonds.
Omdat het financieren van omschakelbedrijfsplannen nieuw is en ervaringscijfers opgebouwd
moeten worden, zullen de aannames m.b.t. aantal en omvang en werking van de
werkkapitaalkredieten tegelijk met de evaluatie van de pilot Investeringsfonds Duurzame
Landbouw op basis van het eerste jaar herijkt worden in een samenhangend besluit over de
voortzetting in het kader van het Omschakelprogramma.
6. Welke risicobeheersende en risicomitigerende maatregelen worden getroffen om het
risico voor het Rijk te minimaliseren? Heeft de budgettair verantwoordelijke minister
voldoende mogelijkheden tot beheersing van de risico’s , ook als de regeling op afstand
van het Rijk wordt uitgevoerd?
Zoals aangegeven beoordelen de banken aan de voorkant van het proces kritisch of een
bedrijfsplan een reëel continuiteitsperspectief laat zien en een borgstellingskrediet verstrekt kan
worden; zij hebben er zelf ook belang bij dat een bedrijf niet ten onder gaat. Daarnaast moeten
banken aankomende financiële problemen van een bedrijf met borgstellingskrediet melden bij RVO.
In die situatie heeft RVO middels de hardheidsclausule in de BL mogelijkheden om met de banken
maatwerk te leveren om faillissement te voorkomen, dan wel het verlies bij onvermijdelijk
faillissement te beperken.
De uitvoering van de regeling vindt plaats door RVO met een jarenlange uitvoeringservaring met
de BL c.q. de voorgangers van de BL (tot 2010 Borgstellingsfonds voor de Landbouw, van 20102016 de Garantstelling Landbouw) én de borgstellingsregelingen van het Ministerie van EZK zoals
de BMKB waarop de systematiek van de BL is gebaseerd. RVO heeft derhalve veel ervaring met de

banken die zeer bepalend bij het risicobeheer; zij dienen net als bij iedere andere financiering die
ze verstrekken actie te ondernemen als dat nodig is. Banken moeten daarbij niet alleen voldoen
aan hun eigen voorschriften (toezicht door DNB), maar worden ook achteraf door RVO
gecontroleerd. Een ingeroepen borgstelling wordt pas gehonoreerd als de bank gedurende het hele
financieringsproces juist heeft gehandeld. Borgstelling is het financieringsinstrument waarmee het
Rijk/de Staat voor MKB-financiering de meeste ervaring heeft.

7. Bij complexe risico's: hoe beoordeelt een onafhankelijke expert het risico van het voorstel en de
risicobeheersende en risicomitigerende maatregelen van Rijk?
Het gaat bij deze regeling om risico’s met voor de Staat een relatief beperkte omvang en
complexiteit.

Vormgeving
8. Welke premie wordt voorgesteld en hoeveel wordt doorberekend aan de
eindgebruiker? Is deze premie kostendekkend en marktconform. Zo nee, hoeveel
budgettaire ruimte wordt het door het vakdepartement specifiek ingezet?
Voor de borgstelling van deze nieuwe module wordt door de ondernemer éénmalig een provisie
betaald als de bank zijn kredietovereenkomst onder de Borgstelling brengt.
Deze provisie bedraagt eenmalig:
•
1,5% voor de ondernemer;
•
of 0,5% ingeval de MKB-landbouwondernemer starter of overnemer is van een agrarisch
bedrijf. Deze laatste categorie ondernemers is in de agrarische sector heel erg gewenst, maar
heeft een extra ondersteuning juist bij de financiering nodig. De hoogte van het
werkkapitaalkrediet wordt bepaald door de liquiteitsbegroting die onderdeel is van het
bedrijfsplan voor de omschakeling (inclusief omschakeling naar biologische landbouw).
Het realiseren van de omschakel-beleidsdoelstellingen is vooralsnog niet kostendekkend en
marktconform mogelijk; de genoemde premies zijn derhalve ook niet kostendekkend en
marktconform. Vanuit de middelen voor het Omschakelprogramma wordt voor deze nieuwe
borgstellingsmodule conform het bestedingsplan voor het Omschakelprogramma in 2021 €1,4 mln.
toegevoegd aan deze interne begrotingsreserve.
9. Hoe wordt de risicovoorziening vormgegeven?
Als risicovoorziening voor de borgstellingen fungeert in de LNV-begroting de interne
begrotingsreserve borgstellingsfaciliteit. Deze risicovoorziening wordt gevuld door de stortingen
vanuit de begroting en door de provisies voor de borgstellingen; verliesdeclaraties van de banken
worden eruit gehaald. Deze risicovoorziening – met bij RVO een onderliggende administratie voor
de verschillende BL-modules - fungeert als de buffer die nodig is om de bij de regeling wel
behorende verliesdeclaraties zonder begrotingsconsequenties op te kunnen vangen.
10.Wordt een horizonbepaling gehanteerd (standaardtermijn is 5 jaar)
De horizon van de BL-regeling integraal is tot 31-12-2024.
De BL-O wordt betrokken in evaluatie van en de besluitvorming over de wijze waarop het
Investeringsfonds Duurzame Landbouw na afloop van het eerste pilotjaar wordt voorgezet.
11. Wie voert de risicoregeling uit en wat zijn de uitvoeringskosten van de regeling?
Net als de overige modules van BL wordt de BL-O uitgevoerd door RVO. De uitvoeringskosten van
de BL-O in het eerste jaar zijn begroot op € 33.000 euro.
12. Hoe wordt de regeling geëvalueerd, welke informatie is daarvoor relevant evaluatie
en hoe wordt een deugdelijke evaluatie geborgd?
In 2021-2022 worden het Investeringsfonds Duurzame Landbouw en de module BL-O als
onderdelen van het Omschakelprogramma intensief gemonitord en tegen het einde van de pilot
van het investeringsfonds geëvalueerd met het oog op de juiste beslissingen over de voortzetting
van het Omschakelprogramma in zijn geheel en de verschillende instrumenten daarvan.
Bij voortzetting daarna zal dit Toetsingskader worden herzien c.q. vernieuwd.
De module BL-O wordt eigenlijk dubbel gemonitord en geëvalueerd – enerzijds in het kader van
het Omschakelprogramma Duurzame Landbouw, anderzijds zal dit onderdeel ook meegenomen
worden in het kader van de evaluatie van de BL als geheel, die voor afloop van de huidige horizon
op 31-12-2024 t.b.v. voortgangsbesluiten gedaan zal worden.