NkG
Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming
T.a.v.
Postbus 16001
2500 AB Den Haag

contactpersoon

telefoon

fax

e-mail

Petten, 17augustus2015
onze referentie : K6004.15 134129QSE/MJ/LR
uw referentie
ANVS-2015/1 309

onderwerp

: uw verzoek inzake rapportage Turkenburg

Geachte
In uw schrijven ANVS-2015/1309, d.d. 4 augustus 2015, verzoekt u ons een
exemplaar toe te zenden van het eindrapport van de commissie Turkenburg.
Laatstgenoemde commissie betreft een zelf door NRG ingeroepen beoordeling
van het RWMP/RAP programma. Refererend aan ons telefonisch onderhoud van
14 augustus 2015, zend ik u hierbij de bedoelde rapportage toe. De rapportage is
voorzien van geel gemarkeerde passages, welke volgens ECN/NRG onjuiste of
onvolledige informatie bevatten, dan wel niet onderbouwde, onvolledige of
onjuiste conclusies. Daarom vinden wij het van belang u mede te delen, dat NRG
afstand neemt van betreffende passages.

NRG Petten
T +31 (0)224 564950
F +31 (0)224 56 8912
Westerdunweg 3
P0. Box 25
1755 ZG Petten
The Netherlands

Hoogachtend,
NRG Arnhem
T -f31 (0)26 356 8524
F +31 (0)26 356 8536
Utrechtseweg 310
P0. Oox 9034
6800 ES Arnhem
The Netherlands

Trade register
37082135
wwwnrgeu
into@nrgeu

Bijlage: Eindrapport Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015 d.d. 26-03-15,
33 pagina’s.

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Eindrapport Review RWMP, RAP en
RAP-alpha 2015
26 maart 2015
Commissieleden:
(voorzitter)

-

Samenvatting van de belangrijkste bevindingen
In opdracht van NRG heeft de Commissie Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015,
bestaande uit drie onafhankelijke experts, een review en beoordeling uitgevoerd van het
Radioactief Waste Management Programme (RWMP), het historisch Radioactief Afval
Project (RAP) en het daarvan afgesplitste historisch Radioactief Afval Project dat op de
afvoer van (mogelijk) alphahoudend materiaal is gericht (RAP-alpha). De vormgeving en
uitvoering van deze projecten is in handen van NRG. Eigenaar van een groot deel van het af
te voeren afval is ECN; de afvoer van dit afval wordt door NRG verricht in opdracht van ECN.
De gevraagde review en beoordeling vond plaats in de periode 15 februari tot 10 maart
2015. De belangrijkste bevindingen van de commissie staan hieronder:
De commissie heeft met genoegen geconstateerd dat de afvoer van afvaistromen
van de Locatie Petten de afgelopen paar jaar goede vorderingen heeft gemaakt.
II.

De commissie constateert dat de wijze van afvoer van het radioactief afval van de
Locatie Petten nog niet voor alle afvalstromen is uitgewerkt. Solide Plannen van
Aanpak ontbreken voor de meeste afvaistromen, inclusief (goede)
kostenschattingen en einddata.

III.

De commissie raadt aan om op afzienbare termijn een heranalyse te maken van
de kosten van ontmanteling en decommissioning van apparatuur en gebouwen.

IV.

De totale kosten van RWMP, RAP en RAP-alpha zullen naar verwachting van de
commissie aanzienlijk hoger liggen dan het ultimo 2014 door ECN en NRG
voorziene totale bedrag van € 109 mln.

V.

Naar het oordeel van de commissie is het nagestreefde proces voor de
verwerking en afvoer van RAP afval (totaal ca. 1100 vaatjes) technisch
uitvoerbaar.

1

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

VI.

De beschikbaarheid van werkende VINISH apparatuur, als essentieel onderdeel
van de meetstraat waarmee het afval gekarakteriseerd moet worden, is inmiddels
op het kritieke pad van de uitvoering van het RAP komen te liggen. Samen met
COVRA en BP dient nagegaan te worden wat de gevolgen zijn wanneer de
nauwkeurigheid van de karakterisering op het huidig haalbare niveau blijft.

VII.

Het onderzoek naar afvalfamilies en de te hanteren vectornuclide per familie
stagneert. Zo snel mogelijk moeten nieuwe families van RA gedefinieerd worden
en daarvan de nuclidenvector worden bepaald Zonder dat kan geen verdere
Voortgang gemaakt worden met het scheiden.

VIII.

Van de gepresenteerde alternatieven voor RAP-alpha beoordeelt de commissie
variant B2 als de meest belovende. Kom zo spoedig mogelijk met een PvA en
gedegen kostenschatting voor de voorkeursvariant en geef aan hoe de (extra)
kosten van deze variant kunnen worden gefinancierd.

IX.

Besluit zo spoedig mogelijk om de fundering van gebouw zodanig uit te voeren
dat in de betonnen bak ook de RAP-alpha scheidingcel geplaatst kan worden.

X.

De kostenschatting voor variant B2 van RAP-alpha blijkt veel hoger te zijn dan
ultimo 2013 voorzien en bovendien zeer onzeker. Om tot overeenstemming te
komen tussen ECN en NRG over deze kostenschattingen dient zo spoedig
mogelijk een PID opgesteld te worden voor afvoer van RAP-alpha vaten. Het is
aan te raden hier transparant en open over te communiceren met o.a. het
ministerie van Economische Zaken.

Xl.

Veel plannen, ook plannen die een zicht hebben van niet meer dan een jaar,
blijken in de praktijk niet te worden gehaald. Dit behoeft verbetering.

XII.

Alles overziende is de commissie van oordeel dat de in de planning aangegeven
einddatum Q1 2020 voor de afvoer van het afval binnen het RAP van het terrein
te Petten alleen haalbaar is indien er niets meer misgaat, de wijziging van de
KeW-vergunning niet m.e.r.-plichtig verklaard wordt, en niet alle mogelijkheden
voor het aantekenen van beroep uitputtend worden benut.

Aanvullende opmerkingen en bevindingen op hoofdlijnen zijn:
XIII.

Binnen NRG lijkt nog in belangrijke mate de cultuur van een laboratorium
georinteerde Organisatie te bestaan. Het is voor NRG noodzakelijk door te gaan
op het pad van transformatie naar een in de markt opererend winstgevend
commercieel bedrijf. Het is een uitdaging om de nieuwe manier van werken (NRC
2.0, PRINCE2) in alle lagen van NRG door te voeren.

XIV.

‘dtJrdat het in cle
Ie uitvoering van, het RWMP en het RAP wordt mede :v
organisatie nogeds een lagere prioriteit krijgt dan de uiwoering van
i
rden verdlend’. Er is behoefte aan heldere
amheØen waarop meer
leiden dat in de organisatie de
die
ertoe
maatregelen
ent€ve
:mheden voor RWMP en RAP gemidded een hogere prioriteit krijgen.
2

S

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

XV.

Om tot vergroting van de slagkracht en van de efficiency van
besluitvormingsprocessen bij de uitvoering van het RAP (mci. RAP-alpha) te
komen, acht de commissie het raadzaam het RAP (mci. RAP-alpha) uit het
RWMP te halen en van een eigen stuurgroep te voorzien, waarbij de
samenstelling van deze stuurgroep bij voorkeur vrijwel identiek zou moeten zijn
aan de samenstelling van de Stuurgroep RWMP teneinde mogelijkheden voor
synergie bij het afvoeren van radioactief afval steeds in beeld te houden.

XVI.

Nog teveel worden afvaivraagstukken ad hoc in plaats van integraal aangepakt.
Er zou meer pro-actief gewerkt moeten worden en moeten worden gewerkt aan
terugvaimogelijken wanneer gekozen routes in de praktijk ernstige problemen
blijken op te roepen.

XVII.

De capaciteit binnen NRG om tot de gewenste uitvoer van alle werkzaamheden
binnen RWMP, RAP en RAP/alpha te komen behoeft aandacht. Deze capaciteit
lijkt thans te gering aanwezig. Maak daarom meer gebruik van mogelijkheden om
mensen van elders in te huren. Zorg ervoor dat onder de aanwas van nieuwe
medewerkers voldoende mensen zitten met een gedegen nucleaire kennis en met
kennis van procedures en processen om tot de gewenste omgang en afvoer van
radioactief afval te komen. Stimuleer dat medewerkers zich permanent laten
(bij)scholen.

XVIII. Zorg ervoor dat projectleiders die uitvoering moeten geven aan de afvoer van
specifieke nucleaire afvalstromen in voldoende mate ‘buiten de poort’ kijken en
uitstekend op de hoogte zijn van oplossingsrichtingen die nationaal en
internationaal zijn bedacht en beproefd.
Tot slot twee aanvullende opmerkingen:
XIX.

Het is wenselijk de Guiding Pnnciples voor de werkwijzen tussen NRG en ECN,
die enkele jaren geleden zijn vastgesteld, te evalueren op basis van de
ervaringen die inmiddels zijn opgedaan, mede ter vergroting van de slagkracht
van NRG.

XX.

Om tot de gewenste verzelfstandiging van NRG te komen is het raadzaam dat
ECN en NRG in nauw contact met het ministerie van Economische Zaken een
breed gedragen visie ontwikkelen op de wijze waarop met het radioactief
afvaivraagstuk op de Lokatie Petten organisatorisch, juridisch en financieel moet
worden omgegaan teneinde de te realiseren scheiding tussen ECN en NRG
mogelijk te maken

3

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Inleiding
01. In opdracht van NRG is begin 2015 door een commissie bestaande uit drie
onafhankelijke experts een review en beoordeling uitgevoerd van de voortgang, geplande
uitvoering, en kosten van het van het Radioactief Waste Management Programme (RWMP),
het Radioactief Afval Project (RAP) dat op de afvoer van historisch radioactief afval is
gericht, en het daarvan afgesplitste project dat op de afvoer van historisch radioactief afval
met (mogelijk) alphahoudend materiaal is gericht (RAP-alpha). Hier wordt van de review en
van de beoordeling verslag gedaan, toegespitst op de bevindingen van de commissie.
Tevens worden hoofdconclusies gegeven. Daarnaast worden op diverse plaatsen in het
verslag aanbevelingen gedaan.

02. De opdracht aan de commissie was door NRG als volgt geformuleerd:
Het geven van een waardeoordeel over de technische, planmatige en financiële
haalbaarheid van de Plannen van Aanpak RWMP en RAP (inclusief RAP-alpha) anno
februari 2015,
De navolgende facetten dienden bij dit onderzoek geanalyseerd te worden:
a. Kostenramingen: zijn de kostenramingen toereikend en alles-dekkend, inclusief
ruimte voor tegenvallers.
b. Tijds faserin gen: zijn de de tijdsfaseringen realistisch binnen de randvooîwaarden van
geld, resources en onzekerheden.
c. Reikwijdte: zijn alle af te voeren afvalstromen voldoende meegenomen in de Plannen
van Aanpak.
d. Kwaliteit: is voldoende duidelijk welke acceptatiecriteria gelden bij de afva!afnemers.
e. Risicomanagement: zijn alle relevante risico’s geïdentificeerd, beoordeeld en
gekoppeld aan verantwoorde risicomitigatie.
f. Zakelijke rechtvaardiging: leiden de Plannen van Aanpak tot het beoogde doel
volledige afvoer van alle stromen binnen wettelijke kaders.
-

03. De review en de beoordeling zijn uitgevoerd in de periode van 15 februari tot 10 maart
2015. Als onderdeel hiervan zijn op 18, 19 en 24 februari in Petten gesprekken gevoerd met
direct betrokkenen van NRG en ECN. Tevens is op 18 februari een bezoek gebracht aan de
cel in het HCL en aan het in deze cel opgestelde HIRARCHI apparaat welke een
belangrijke rol speelt in de beoogde uitvoering van het RAP. Op de ervaringen met het
functioneren van HIRARCHI is daarbij door enkele direct betrokken medewerkers een
toelichting gegeven.
Op 2 maart ziin in Delft gesprekken gevoerd met een vertegenwoordiger van COVRA (dhr.
(NRG). Graag had de commissie met de
en met dhr.
Authoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) willen spreken, maar deze
bleek hiertoe niet bereid.

04. Kort voordat de commissie met haar werkzaamheden begon kreeg ieder lid een ordner
met notities, regelingen, overeenkomsten, correspondentie, verslagen en maandrapportages
4

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

toegestuurd. Op 17 februari werd dit aangevuld met de een elektronische zending van de te
beoordelen concepten van een Geactualiseerd Plan van Aanpak voor zowel het RWMP en
het RAP. Daarbij bleek dat voor RAP-alpha een dergelijk plan nog niet bestaat.
Ideeën voor de uitvoering van RAP-alpha zijn aan de commissie medegedeeld via een kopie
van een power point presentatie d.d. 2 december 2014 en middels een gesprek met de
op 18 februari 2015.
projectleider van RAP en RAP-alpha, dhr.
Gedurende het reviewproces is aan de commissie gevraagd, maar ook ongevraagd,
aanvullende informatie toegestuurd. Tevens heeft de commissie mondeling of per e-mail een
en via
reeks van vragen gesteld aan het de coördinator van het RWMP, dhr.
hem aan diverse andere betrokken medewerkers van NRG en ECN. Daarbij was steeds het
verzoek om, in antwoord op vragen van de commissie, aanvullende gegevens te
verstrekken, wat prompt gebeurde. De commissie heeft de indruk dat aan haar alle
informatie beschikbaar is gesteld die zij nodig had om tot de gevraagde beoordeling van de
projecten en de plannen te komen.
Bij de review en de beoordeling heeft de commissie ook gebruik gemaakt van informatie uit
eerdere interne en externe audits c.q. reviews (in totaal zeven) van het (historisch)
radioactief afvalvraagstuk zoals uitgevoerd in de periode 2001 tot en met 2013. Ook heeft de
commissie kennis genomen van de acties die ECN en NRG hebben ondernomen in reactie
op de aanbevelen die in eerdere audits en reviews zijn gegeven.
,

-

,,

05. Als onderdeel van de review is door de commissie met diverse personen gesproken.
Hieronder wordt hiervan een overzicht gegeven:
Van de zijde van NRG in de periode 18 februari tot 2 maart 2015 (in chronoloqische
volgorde):
(operationeel directeur NRG, tevens
(algemeen directeur NRG);
(tot 1jan. 2015 manager Radioactive Waste
voorzitter Stuurgroep RWMP),
Management Program; thans manager Decommissioning and Waste Treatment),
‘sinds 1jan. 2015 manager
en (project-manager RAP en RAP-alpha),i
(con troller RWMP, RAP en RAP
Radioactive Waste Management Program),.
(manager Operations Laboratories en plv. manager HCL),
eipha),
(teamleider WSU) en dienstdoende operators werkend met HIRARCHI in de HCL,
•
(manager licensing).
(CFO-NRG), en
—

-

Van de zijde van ECN op 19 enlof 24 februari 2Qi:
en
(CFO-ECN),
RAP en RAP-a!pha vanuit ECN).
—

(beiden controller RWMP,

Van de zijde van COVRA op 2 maart 2015:
(plv. directeur COVRA).
—

06. De resultaten van de review en beoordeling zijn op 10 maart door de commissie
de directie van
en
mondeling aan de directie van NRG
van RAP
projectleider
en
de
RWMP
van
het
;),
manager
de
(
ECN (
betrokken
andere
ook
en RAP-alpha (
) gepresenteerd. Hierbij waren
medewerkers van NRG en ECN aanwezig.
.

5

,

Review RWMP, RAP en RAP-uipha 2015

De presentatie op 10 maart heeft enkele opmerkingen opgeleverd, die de commissie heeft
gebruikt bij het schrijven van haar eindverslag. Een concept van dit eindverslag is op 12
maart voor commentaar naar NRG gestuurd. Op 23 maart heeft de commissie suggesties
ontvangen voor aanpassing van het concept-verslag. Daarvan heeft de commissie dankbaar
gebruik gemaakt bij de finalisering van haar eindverslag. Het resultaat hiervan ligt thans voor
u.

S

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Deel 1:
Algemene aspecten
Ontwikkelingen binnen NRG
07. NRC maakt een grote transformatie door op organisatorisch terrein. Er is nu een
driehoofdige directie die zich beter kan richten op de uitdagingen (technisch, financieel, etc.)
van het bedrijf. Verder zijn er recent nieuwe mensen benoemd in sleutelposities, waaronder
die van projectleider RAP en RAP-alpha, programmamanager RWMP en manager DWT.
Tegelijkertijd is er sprake van een andere manier van werken: NRG 2.0 en PRINCE2 zijn nu
leidend. Het is een grote uitdaging om die nieuwe manier van werken tussen de oren te
krijgen van alle werknemers; een project van meerdere jaren. Via onderzoek onder
medewerkers door een daarvoor gespeciualiseerde organisatie kan dat gemonitord worden.
Aanbeveling 1: Houd binnen een jaar een onderzoek onder medewerkers teneinde na te
gaan hoe de medewerkers de nieuwe organisatie en manier van werken ervaren.

08. De Commissie juicht de recente overgang naar PRINCE2 als een moderne manier van
projectbeheersing en projectuitvoering toe. Daarmee kunnen naar verwachting beter dan
voorheen met name de kosten en de risico’s van projecten worden beoordeeld en
bijgehouden. Met een opleiding van het personeel in het werken volgens PRINCE2 is bij
NRC in maart 2015 gestart.
De volle benefit van PRINCE2 kan alleen worden behaald indien de introductie ervan goed
landt bij alle betrokken projectmedewerkers. Dit vergt tijd en inspanning. In de praktijk schort
het daar bij veel bedrijven vaak aan. NRC staat nog maar aan het begin van de PRINCE2
introductie en moet er voor waken dat werken volgens PRINCE2 niet verandert in PINO
(Prince In Name Only). ECN heeft de PRINCE2 methodiek al eerder, in 2013,
geintroduceerd. Mogelijk kan NRG gebruik maken van de kennis die ECN hierbij heeft
opgedaan.
Aanbeveling 2: Schenk voldoende aandacht, tijd en geld aan een volwaardige introductie
van PRINCE2 over de gehele pmjectstructuur, en laat te zijner tijd onafhankelijk een audit
(health check) uitvoeren naar de implementatie van PRINCE2 bij NRG en naar de resultaten
hiervan in termen van medeworkerstevredenheid en het beter en efficiënter bereiken van
doelen in temien van tijd en geld.

09. Het grote aantal wisselingen in het management van het RWMP en RAP sinds 2010
baart de commissie ook enige zorg. De vele en frequente wisselingen leiden tot verlies van
know how en ervaring, en kunnen daarmee bijdragen aan doublures, onzorgvuldigheden en
vertragingen in de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden en het overleg met
externe partijen. De aanvraag van vergunningen die nodig zijn voor het aanpassen van de
7

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

installaties en het uitvoeren van nieuwe activiteiten op de Locatie Petten gericht op het
scheiden en verzendklaar maken van het afval en de afvoer daarvan naar BP en COVRA
loopt minder voorspoedig dan zou moeten gezien de afspraken die zijn gemaakt over de
snelheid waarmee het afval zal worden afgevoerd. Zo is de vergunningaanvraag voor het
niet begin 2014 maar eind 2014 de deur
gebruik van de transportcontainer van
uitgegaan.
Hieraan gekoppeld heeft de commissie de indruk dat er in deze bij NRG ook sprake is van
een capaciteitsprobleem. Ook door medewerkers van NRG wordt dit gemeld. Net als in
eerdere reviews wil de commissie dit punt daarom opnieuw onder de aandacht van de
directie van NRC brengen
Aanbeveling 3: Zoek voor het capaciteitsvraagstuk in- of extern een structurele oplossing.

10. Recent heeft er bij NRG een aanzienlijke instroom van nieuwe medewerkers
plaatsgevonden. Het is de commissie opgevallen dat veel nieuwe medew&tkers geen
gedegen nucleaire expertise bezitten.
--

De commissie wil over deze ontwikkeling haar bezorgdheid uiten en ervoor
waarschuwen dat deze situatie bij de uitvoering van projecten bijvoorbeeld bij het
voorbereiden van vergunningaanvragen tot problemen kan leiden (bijvoorbeeld
onzorgvuldige vergunningsaanvragen) en daarmee tot vertragingen en kostenstijgingen.
-

—

-

Aanbeveling 4: Zoek een oplossing voor de soms ontbrekende gedegen nucleaire kennis bij
medewerkers die deze kennis voor het uitvoeren van hun taken wel nodig hebben of kunnen
hebben, bijvoorbeeld door voor nieuwe medewerkers een geïntensiveerd
opleidingsprogramma te staîten.

11. De bij het RWMP en RAP betrokken projectleiders dienen te weten welke inzichten en
ervaringen er elders in Nederland (met name bij de TU-Deift) en in het buitenland bestaan
met betrekking tot het verwerken en afvoeren van radioactief afval zoals door ECN en NRC
geproduceerd. Dit kan door werkbezoeken aan instellingen in het buitenland en/of door bij
deze instellingen enkele maanden stage te lopen. Ook is van belang dat frequent wordt
deelgenomen aan internationale conferenties over decommisioning van locaties, apparatuur
en gebouwen en over verwerking van de diverse radioactieve afvalstromen waarvoor de
Locatie Petten zich ziet gesteld. Al te makkelijk wordt door medewerkers van NRC gedacht
dat de problemen waarvoor zij zich gesteld zien uniek zijn. Al in het verslag van de audit die
1 werd opgemerkt dat, door goed te volgen wat elders gebeurt
in 2010 is uitgevoerd
oplossingsrichtingen eerder in beeld kunnen komen. De commissie wil deze opmerking in dit
opnieuw maken. Voor zover de kennis en de kunde bij NRC uniek is, kunnen goede
contacten met andere instellingen ertoe leiden dat deze know how door NRC ook elders kan
worden ingezet.
1 C. Turkenburg, ‘Radioactief afval en decommissioning nucleaire faciliteiten enkele bevindingen’,
i
Universiteit Utrecht, 28 september 2010
-

8

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Aanbeveling 5: Zorg eivoor dat projectielders binnen RWMP en RAP uitstekend op de
hoogte zijn van de vraagstukken, aanpakken en oplossingsrichtingen op hun specifieke
aandachtsveld die internationaal spelen. Presenteer en bespreek de afvalvraagstukken die
op de Locatie Petten spelen met collega-instituten en op internationale conferenties.

12. NRG bezit het ISO 9001 certificaat. Dit certificaat is een norm die eisen stelt aan het
kwaliteitsmanagementsysteem van NRG. Alle verantwoordelijkheden in deze moeten
duidelijk zijn belegd. De commissie heeft dit niet gecontroleerd. Wel heeft zij geconstateerd
dat het ISO 14001 certificaat op milieugebied ontbreekt. Dit gemis lijkt de commissie voor
een organisatie als NRC, die actief en nog intensiever dan thans in de markt wenst te
treden, niet wenselijk.
-

-

Aanbeveling 6: Realiseer certificatie op milieugebied via ISO 14001.

Verhoudingen tussen ECN en NRG
13. Voor de aansturing van het RWMP en de beoordeling van projectvoorstellen is door NRG
een Stuurgroep ingesteld. De Stuurgroep heeft geen eindbeslissingsbevoegdheid; die
bevoegdheid ligt bij ECN. Dit beperkt de mogelijkheden van NRG om een slagvaardig beleid
te voeren. Beslissingen met financiële impact moeten via inkoop van ECN gerealiseerd
moeten reeds
worden. Boven een bepaald bedrag
goedgekeurde projectuitgaven uit goedgekeurde projecten alsnog door directie ECN worden
geflatteerd. Dit kan tot vertragingen leiden
Daarnaar gevraagd, zijn aan de commissie enkele voorbeelden van vertragingen in
besluitvorming en uitvoering van werkzaamheden vanwege de vereiste goedkeuring van
activiteiten door ECN door medewerkers van NRG gemeld. Voor zover er in de gemelde
gevallen sprake was van vertraging, had dit naar het oordeel van de commissie
waarschijnlijk opgelost kunnen worden door een betere communicatie en contact tussen
NRG en ECN. Ook een tijdige indiening van plannen op basis waarvan besluiten kunnen
worden genomen kan onnodige vertragingen tegengaan. Als voorbeeld wil de commissie het
Jaarplan 2015 noemen op basis waarvan door de directie van ECN besluiten kunnen worden
genomen; dit jaarplan was medio maart 2015 door NRG nog niet bij ECN ingediend.
Overigens is een vraag of bij overdracht van de bevoegdheid naar NRG om eindbeslissingen
te nemen voor zover thans mogelijk zaken werkelijk sneller zullen lopen omdat ook dan
kritische controle van plannen op de financiële aspecten ervan zal plaatsvinden,
vergelijkbaar met de wijze waarop dit thans bij ECN gebeurt.
—

—

14. Voor de manier van werken tussen ECN en NRG zijn enkele jaren geleden voor wat
betreft het aanpakken van afvaldossiers en het uitvoeren van de daarbij behorende
werkzaamheden Guiding Principles afgesproken. Nu met het werken volgens deze principes
ervaring is opgedaan, is het tijd deze te evalueren en waar nodig aan te passen. De wens
hiertoe is door de directie van NRG aan de commissie geuit, onder meer om een slagvaardig

9

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

beleid op efficiënte wijze mogelijk te maken. Van de zijde van de directie van ECN is op deze
wens positief gereageerd.
Aanbeveling 7: Evalueer en vernieuw de Guiding Principles voor de werkrelatie tussen ECN
en NRG. Zorg ervoor dat dit bijdraagt aan een meer optimale werkrelatie tussen NRG en
ECN daarmee aan behoud van een goede verstandhouding tussen NRG en ECN. Overweeg
daarbij om de functie van projectleider meer inhoud te geven en aldus meer vaart in de
uitvoering van de reeds vastgestelde werkzaamheden te brengen. Oveiweeg om de
projectleider, na goedkeuring van het project, verdergaande bevoegdheden te geven voor
het uitvoeren van het project, inclusief beslissingen over besteding van budgetten.

15. In gesprekken met de commissie is door zowel directieleden van NRG als van ECN
aangegeven dat naar verzelfstandiging van NRG wordt gestreefd. Gesprekken hierover met
het ministerie van Economische Zaken hebben in deze echter nog niet tot het daadwerkelijk
nemen van stappen geleid.
De hoge kosten van, en de diverse verantwoordelijkheden voor de gewenste afvoer van al
het nucleaire afval van het terrein van de Locatie Petten, en met name ook de onzekerheden
die hierbij spelen, werken niet bevorderend voor de door ECN en NRG voorgestane
scheiding van beide organisaties. Het is daarom van belang tot een breed gedragen visie te
komen over de wijze van behandeling van de diverse afvaldossiers bij de gewenste
verzelfstandiging van NRG.
Aanbeveling 8: De commissie beveelt de directies van NRG en ECN aan om in overleg met
het ministerie van Economische Zaken ernaar te blijven streven tot een gezamenlijk plan te
komen voor de plek en vormgeving die de afvoer van het radioactief afval organisatorisch,
juridisch en financieel moet knjgen teneinde tot scheiding van ECN en NRG te kunnen
overgaan.

Management en uitvoering werkzaamheden RWMP
16. De commissie vindt het teleurstellend en ook onverstandig dat de wijze van afvoer van
het radioactief afval van de Locatie Petten nog niet voor alle afvaistromen is uitgewerkt. De
commissie wil ervoor waarschuwen dat het niet hebben van een integraal plan voor de
afvoer van alle afvaistromen tot zeer aanzienlijke en onnodige kostenverhogingen kan
leiden. Het pas laat (te laat) analyseren van afvoerwijzen van vaatjes die (mogelijk) alpha
houdend materiaal bevatten laat dit inmiddels pijnlijk zien. Een eerdere aanpak van dit
vraagstuk in navolging van aanbevelingen hiertoe zoals in eerdere reviews gedaan had
zeer waarschijnlijk tot een aanzienlijke lagere totale kostprijs kunnen leiden dan het bedrag
van tenminste 85 miljoen euro waarvoor ECN en NRG zich nu zeer waarschijnlijk gesteld
zien.
-

-

Aanbeveling 9: Ontwikkel voor de afvoer van afva!stmmen waarvoor dit nog niet is gedaan
een voorlopige Plan van Aanpak, gekoppeld aan een daarbij behorende voorlopige
kostenschatting. Zoek bij de ontwikkeling van deze (voorlopige) Plannen van Aanpak
expliciet naar mogelijkheden van synergie tussen de diverse afvalstromen. Ontwikkel waar

10

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015
mogelijk ook alternatieve routes voor de afvoer van een bepaalde soort afval voor het geval
de voorkeursoptie niet gerealiseerd kan worden.

17. Het RWMP wordt aangestuurd door een Stuurgroep. Onder het RWMP vallen vele
projecten die moeten leiden tot een tijdige, efficiënte en verantwoorde afvoer van alle
radioactieve afstromen van de Locatie Petten, nu en in de toekomst.
Binnen het RWMP speelt het RAP, inclusief RAP-alpha, qua omvang en kosten een
dominante rol. Om tot vergroting van de slagkracht en van de efficiency van besluitvormings
processen bij de uitvoering van het RAP (mcl. RAP-alpha) te komen, acht de commissie het
raadzaam het RAP (mcl. RAP-alpha) uit het RWMP te halen en van een eigen stuurgroep te
voorzien, waarbij de samenstelling van deze stuurgroep bij voorkeur vrijwel identiek zou
moeten zijn aan de samenstelling van de Stuurgroep RWMP zodat mogelijkheden van
synergie steeds aandacht krijgen. Dit zou als bijkomend voordeel hebben dat de manager
van het RWMP meer tijd krijgt om zich op de afvoer van de andere afvaistromen te richten.
In gesprekken hierover met de commissie hebben zowel de projectleider van RAP en RAP
alpha als de programmamanager van het RWMP aangeven zo’n verzelfstandiging van RAP
en RAP-alpha een logische en verstandige ontwikkeling te vinden.
Aanbeveling 10: Breng een scheiding aan tussen RAP en RAP-a!pha enerzijds en de
resterende projecten binnen het RWMP anderzijds. Creëer voor RAP en RAP-alpha een
eigen stuurgroep. Zorg ervoor dat deze stuurgroep voor een overgroot deel samenvalt met
de Stuurgroep RWMP.

18. De commissie heeft de indruk dat in de organisatie de uitvoering van het RWMP en het
RAP een lagere prioriteit krijgt dan de uitvoering van werkzaamheden waarop meer kan
worden ‘verdiend”. Opvallend is dat deze constatering bij externe beoordelingen van de
behandeling van de radioactief afvaldossiers nu al jaren wordt gedaan. Het is aan het
management van NRC om hierin nu definitief verandering aan te brengen.

Aanbeveling 11: Kom met heldere en effectieve maatregelen die ertoe leiden dat in do
organisatie de werkzaamheden voor RWMP en RAP gemiddeld een hogere prioriteit knjgen.

Samenwerking met COVRA en Belgoprocess
19. In de audit van eind 2013 is aanbevolen tot een beter overleg met COVRA te komen over
de afvoer van radioactief afval van de Lokatie Petten naar COVRA. Het overleg tussen NRC
en COVRA over afvoer vaatjes binnen RAP en RAP-alpha is sinds eind 2013 goed van de
grond gekomen; beide partijen hebben hun tevredenheid hierover aan de commissie geuit.

20. De criteria die COVRA hanteert voor de acceptatie van het aangeboden afval zijn in het
overleg met NRC nog steeds een issue. Een punt hierbij is de kennis die nog bij NRC moet
worden ontwikkeld over het aantal families waaruit het aan te bieden radioactieve afval
bestaat en de nuclidenvector die voor ieder van deze families karakteristiek is. De commissie
acht het wenselijk meer snelheid te brengen in het onderzoek naar families en
11

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

nuclidenvectoren. Het verbaast de commissie dat tot op heden nog maar één familie is
onderzocht. De commissie wil ervoor waarschuwen dat het achterblijven van kennis over
aard en aantal van de te onderscheiden afvalfamilies en de per familie te gebruiken
nuclidenvector reeds op korte termijn consequenties kan hebben voor het karakterisatie- en
sorteerproces en derhalve tot nieuwe vertragingen kan leiden.
Aanbeveling 12: Betracht meer spoed bij het (laten) uitvoeren van onderzoek naar
afvalfamilies en de te hanteren vectornuclide per familie.

21. Voor de gewenste scheiding en karakterisering van het afval dat in de vaatjes zit is een
doelmatige en betrouwbare (dus reproduceerbare) werking van de hierbij in te zetten
apparatuur essentieel. In dit kader is de gebrekkige werking van de VINISH apparatuur
zonder meer zorgelijk, ook voor COVRA, temeer daar eind 2013 van de zijde van NRG werd
gesteld dat deze apparatuur naar behoren functioneerde.
Een ander essentieel apparaat is de HIRARCHI. Deze lijkt nu te werken zoals gewenst.
Gezien de zorgen die hierover bij de audit van eind 2013 bestonden, is dit een mooi
resultaat. Een risico blijft dat de HIRARCHI tussentijds kapot gaat en er (nog) geen
vervangend apparaat bestaat, waardoor de afvoer van afval kan gaan haperen.

22. Er is thans geen regulier overleg met COVRA over de afvoer van alle andere
onderscheiden afvaistromen binnen het RWMP. Het verbaast de commissie dat een initiatief
hiertoe van de zijde van NRG niet is genomen. Het is de commissie gebleken dat bij
COVRA thans over deze afvalstromen inhoudelijk nog heel beperkt inzicht bestaat. Het is
aan NRG om hierin verandering te brengen.
Aanbeveling 13: Start een regulier overleg met COVRA over al het afval binnen het RWMP
dat uiteindelijk naar CO VRA moet worden afgevoerd. Stel daarbij vast aan welke eisen de
afvoer van ieder afvalstroom moet voldoen om tijdelijk opslag (b(j CO VRA) en wellicht ook
eindberging (post-COVRA) mogelijk te maken.

23. Zoals eerder opgemerkt, zijn binnen NRG in de afgelopen periode veel nieuwe
medewerkers aangesteld die met de productie, verwerking en afvoer van radioactief afval te
maken zullen krijgen. Van de zijde van COVRA wordt het wenselijk geacht dat al deze
medewerkers reeds kort na hun aanstelling COVRA bezoeken teneinde optimaal
geïnformeerd te zijn over de wijze waarop COVRA met radioactief afval omgaat, over de
eisen die COVRA aan het afval stelt dat zij voor opslag krijgt aangeboden, en over de
achtegronden van deze eisen. De commissie sluit zich bij deze wenselijkheid aan.
Aanbeveling 14: breng nieuwe medewerkers die met de productie, veiwerking en afvoer
van radioactief afval te maken zullen hebben spoedig na aanvang van hun werkzaamheden
in contact met COVRA teneinde inzicht te krijgen in de voorzieningen en werkwijzen van
COVRA en de achtergronden hieivan.

12

Review RWMP, RAP en RAP-aipha 2015

24. De commissie heeft de contacten van NRG met BelgoProcess (BP) en met de betrokken
Belgische overheid niet specifiek verkend en op doelmatigheid bekeken. Uit gesprekken en
correspondentie van de commissie met betrokkenen bij NRC, ECN en COVRA heeft de
commissie echter de indruk gekregen dat hier geen problemen Spelen noch bottlenecks
dreigen. Dit is mede te danken aan de contractuele overeenkomst die met BP is gesloten en
aan het feit dat Belgische overheid akkoord is gegaan met het compacteren, cementeren en
tijdelijk opslaan van het historisch radioactief afval bij BP met als doel dit afval op een
zodanige wijze naar COVRA af te voeren dat het aldaar kan worden opgeslagen.

Einddatum uitvoering RAP
25. Het aanvragen van uitstel met twee-en-een-kwart jaar (tot 31 maart 2020) is volgens de
commissie te verantwoorden. In het Auditverslag RAP 2013 werd al opgemerkt dat het
project tenminste 1 jaar langer zou gaan duren. Door problemen bij NRG in 2013/2014 en de
actie Return to Service (R2S) is daar nog een half tot heel jaar bijgekomen. Onzekerheden
zijn er ook bij het verkrijgen van special arrangements voor het transport van radioactief afval
en het tijdig verkrijgen van certificaten voor transportcontainers, hoewel NRC dit deels zelf in
de hand heeft door sneller tot een aanvraag over te gaan.
Alles overziende is de genoemde einddatum krap en alleen haalbaar als er niets meer
misgaat met de issues die zich op het kritieke pad bevinden. Indien wijziging van de KeW
vergunning leidt tot een m.e.r.-plicht en/of tot een bodemprocedure bij de Raad van State
kunnen daar echter nog enkele jaren bijkomen (zie deel 2 van dit verslag).

Totale kosten RWMP, RAP en RAP-alpha
26. De totale kosten van RWMP, RAP en RAP-alpha zullen naar verwachting van de
commissie aanzienlijk hoger liggen dan het ultimo 2014 door ECN en NRC voorziene totale
bedrag van € 109 mln. De nu voorziene totale kosten van RAP en RAP-alpha bedragen ca. €
85 mln waarvan inmiddels € 17 mln is uitgegeven, met als kanttekening dat de onzekerheid
in de kostenschatting van vooral RAP-alpha nog relatief groot is. De kosten van de afvoer
van de overige afvaistromen zullen naar verwachting van de commissie aanzienlijk hoger
uitkomen dan het ultimo 2014 voorziene bedrag van €47 mln (zie deel 3 van dit verslag).

13

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Deel 2:
Technische aspecten van het RWMP, van RAP en
van RAP-alpha, en vergunningverleningen
Status RWMP
-1-•

t:•’-’

,..

27. Op de Onderzoek Locatie Petten (OLP) zijn alle afvaistromen geïnventariseerd. In het
document “Radioactief Waste Management Program, Geactualiseerd plan van aanpak’ dd
17-02-2015 is de inventarisatie geactualiseerd en worden 96 stromen genoemd.
De belangrijkste afvaistroom betreft het RAP en het RAP-alfa afval. Dit afval bevindt zich in
een opslag, voornamelijk in de Waste Storage Facility (WSF).
in opslag bevinden zich ook ander afval dat afgevoerd moet worden. 15 Stromen uit de
opslag zijn al afgevoerd; 32 stromen moeten nog afgevoerd worden.
Naast dit afval in opslag omvat het programma ook 19 stromen die vrij zullen komen bij
decommissioning van gebouwen of installaties. Eén decommisioning stroom is al afgevoerd.
Onder deze afvaistromen valt op korte termijn ook het afval dat ontstaat bij de
decommissioning van de Lage Flux Reactor (LFR), die volgens de vergunning binnen twee
jaar voltooid moet zijn.
Tenslotte worden 21 afvaistromen genoemd die afkomstig zijn van reguliere bedrijfsvoering.
Voor deze stromen zijn reguliere afvoerroutes beschikbaar.
Door de programmamanager RWMP is aangegeven dat het niet zeker is dat deze
inventarisatie volledig is. In 2015 Q1 wordt de inventarisatie gevalideerd.

Status afvaistromen h RWMP rapportage

go

00

7°

p”’j0

v.r’

Stko,flflg0 gam.v,Ieqeg

.‘

‘t.

,

‘t

S

.o’tq5 e .,d’ d
1

S

S

S

S

S

‘t
‘t

‘t

S
.,D

,t..,9I

‘t
a’ a

.

Figuur 1: Status afvaistromen in de periode 1 dec. 2012 tot 1 sept. 2014.

28. In RWMP rapportages wordt voortdurend bijgehouden wat de status is van de
verschillende afvaistromen. In figuur 1 is het verloop van deze status tussen november 2012
en september 2014 weergegeven. Het is verheugend te zien dat het aantal afgevoerde
14

Review RWMP, RAP en RAP-ulpha 2015

stromen in deze periode belangrijk is toegenomen. Echter, ook blijkt dat er enige variatie is in
de toekenning van een bepaalde status aan een afvaistroom. De registratie lijkt derhalve niet
geheel stabiel en consistent te zijn. De commissie wil hiervoor aandacht vragen bij het
management van het RWMP.

29. Op dit moment zijn nog niet voor alle afvalstromen specifieke projectmanagers benoemd.
Onder meer voor het project LFR decommissioriing is nog geen projectleider benoemd en is
een plan van aanpak inclusief een gedegen kostenschatting nog niet beschikbaar, laat staan
goedgekeurd. Dit heeft belangrijke invloed op de voortgang van dit project.
Aan de commissie is medegedeeld dat voor alle afzonderlijke afvalstromen die zich in opslag
bevinden in 2015 Q1 een projectmanager benoemd zal worden. De commissie acht dit van
groot belang.

30. Voor veel afvalstromen ontbreken (goede) kostenschattingen en einddata. In de
inventarisatie is voor veel projecten aangegeven of er ideeën zijn over de manier waarop de
betreffende stroom verwerkt zou kunnen worden. Waar mogelijk wordt ook aangegeven of dit
idee als haalbaar/uitvoerbaar wordt beschouwd. Echter, solide Plannen van Aanpak
ontbreken voor de meeste afvaistromen. Ook ontbreken scenario’s voor alternatieve
verwerkingsmethoden voor het geval het oorspronkelijke idee niet gerealiseerd kan worden.
Deze stand van zaken heeft de commissie verbaasd.

31. Voor diverse afvalstromen staat aangegeven dat een afvoerroute nog onbekend is. De
belangrijkste zijn:
a.

experimenten en

Door de vertegenwoordiger van COVRA werd
als
Het betreft zowel
aangegeven dat al deze stromen afgevoerd dienen te worden naar het HABOG,
mede vanwege proliferatieaspecten. Transport naar COVRA kan plaatsvinden met
container. Het is vooralsnog onduidelijk of dit transport op
behulp van een
deze wijze vergund is of dat er een special arrangement voor nodig is.
.

b.

Natrium/Kalium houdend afval dat niet is uitgereageerd
Van deze stromen is al sinds jaren bekend dat het zeer reactieve Na of het nog
reactievere NaIK mengsel enerzijds problemen kan geven tijdens de opslag
vanwege mogelijke corrosie van de verpakking in de WSF en anderzijds een niet
triviale bewerking moet ondergaan alvorens het afgevoerd kan worden naar COVRA.
Op dit moment is niet bekend of liften van de vaten uit de pijpen of pluggen mogelijk
is zonder de nieuw te bouwen Waste Retrieval Unit (WRU) te gebruiken.
Voor het ontwerpen van een methode om het metallische Na om te zetten naar
stabiele verbindingen is een opdracht aan NRG verstrekt. Er is nog geen Plan van
Aanpak (PvA) voor dit afval beschikbaar. Ook is nog niet overlegd met COVRA over
de chemische vorm waarin de reactieproducten kunnen worden aangeboden. Wel is
duidelijk dat de chemische omzetting en eventuele fysische nabehandeling zo
gekozen kan worden dat een stabiele, dichte vaste stof ontstaat, die direct afgevoerd
kan worden naar COVRA, zonder verdere compactering via de RAP route.

15

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

c.

1

Van deze vaste stof, afkomstig van zowel LFR als HFR, wordt aangegeven dat de
afvoerroute bekend is, namelijk naar COVRA LOG. Navraag bij de
vertegenwoordiger van COVRA leerde echter dat dit materiaal naar de HABOG dient
te worden afgevoerd. Dat zou betekenen dat de verpakking aangepast moet worden
staven aangepast
op canisters. Het is niet uitgesloten dat de afmetingen van de
t
uiterst giftig is,
moet worden aan de afmetingen van de canister. Aangezien
zullen nadere maatregelen moeten worden genomen om deze radioactieve en giftige
stof te bewerken. Niet duidelijk is of die bewerking in het HCL kan worden
uitgevoerd. Als gevolg hiervan is er een grote kans aanwezig dat de verwerkings- en
beduidend hoger zullen uitvallen dan vermoedelijk nu in de
afvoerkosten van het
voorziening wordt aangenomen.

d.

Grote materialen

In de trenches van de WSF bevinden zich enkele voorwerpen met grote afmetingen.
Onbekend is wat de activiteit van deze voorwerpen is en of die activiteit homogeen
over de voorwerpen is verdeeld. Wellicht moeten de voorwerpen gedemonteerd of
verkleind worden. Onbekend is of hiervoor faciliteiten aanwezig zijn. Ook de
uiteindelijke bestemming van dit afval is nog niet (definitief) vastgesteld.

n bij
32. In de lijst van afvaistromen binnen het RWMP komen ook stromen voor die ontstaa
n
Planne
(voorlopige)
toekomstige decommissioning van gebouwen. Hiervoor zijn nog geen
er
van Aanpak gemaakt. Het betreft over het algemeen gebouwen met unieke installaties en
afval.
het
van
afvoeren
en
afbreken
schoon
bestaat weinig of geen ervaring met het veilig en
deze
Op voorhand is ook niet duidelijk hoeveel radioactief afval hierbij Vrij zal komen. Voor
projecten zijn dan ook nog geen werkwijzen vastgelegd en bestaan geen nauwkeurige
schattingen van doorlooptijd en benodigd budget.
op
De commissie heeft de indruk dat het RWMP niet de gewoonte heeft om te anticiperen
een
toekomstige ontwikkelingen en onverwachte tegenslagen. Steeds wordt vertrouwd op
is het
ring
benade
zo’n
ad-hoc benadering en op de aanwezige specialistische kennis. Binnen
niet onmogelijk (zie ook de recente ervaringen met de voorziene kosten van
RWMP
decommissioning van de LFR) dat de kosten voor de decommissioning van de in het
voorziening
de
genoemde gebouwen uiteindelijk twee keer zo hoog kunnen zijn als nu in
aangenomen.
uit het
33. Door COVRA is aangegeven dat over de afvoer van de niet reguliere afvalstromen
over 3
tatie
presen
een
keer
één
er
RWMP door NRG nog geen overleg is gevoerd. Wel heeft
afvaistromen plaatsgevonden. Alhoewel op voorhand geen ernstige problemen worden
verwerking
voorzien, wordt door de vertegenwoordiger van COVRA regulier overleg over de
de
.
Immers
geacht
en uiteindelijke berging van de specifieke afvaistromen wel wenselijk
de
verwerkingsmethode bepaalt het lange termijn gedrag van het afval dat voor COVRA
en
tijdverlies
ing
voorkomt
nstemm
overee
bepalende factor voor acceptatie is. Vroegtijdige
budgetoverschrijdingen.

16

Review RWMP, RAP en RAP-olpha 2015

Aanbeveling 15: Benoem zo snel mogelijk projecileiders voor alle afvaistromen. Draag hen
op om, mede in overleg met COVRA, meteen voorstel voor een acceptabele route voor het
af te voeren afval naar een eindberging te komen die voldoet aan de eisen die 00 VRA
daaraan stelt.

Uitvoering RAP
34. Het technisch proces dat binnen RAP wordt toegepast is sinds eind 2013 niet gewijzigd,
zie figuur 2. Wel zijn ongeveer 500 vaten aangemerkt als alphahoudend of alphaverdacht.
Deze zullen via een (gedeeltelijk) andere weg moeten worden verwerkt (zie later in dit
verslag).
Naar het oordeel van de commissie moet het proces in deze vorm technisch gezien
uitgevoerd kunnen worden.
Deze visie komt overeen met het oordeel zoals verwoord in het Auditrapport RAP 2013.

L

1
COVRA

Figuur 2: Weergave van de diverse stromen van de afvalvaten, de meetprocessen, de
bewerkingen, de verpakkingen, de transporten en de benodigde apparatuur.

35. Een aantal van de in het auditrapport RAP 2013 genoemde issues die om een oplossing
vroegen (zoals het functioneren van HIRARCHI) is opgelost. Enkele van deze issues
(waaronder de alphaverontreinigde vaten) zijn nog niet aangepakt of opgelost en vragen nog
om inspanningen. Tenslotte zijn een paar nieuwe issues opgedoken die de voortgang van de
afvoer van het afval sterk kunnen beïnvloeden (zoals problemen met de werking van VINISH
en met de afscherming van de WRiJ). Het betreft bij deze problemen zowel technische,
vergunningtechnische, organisatorische als financiële zaken.
17

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

In dit verslag van bevindingen wordt vooral ingegaan op de technische aspecten en op
vergunningsaspecten. Daarbij worden de issues die spelen en de aanbevelingen van de
commissie hierbij zoveel mogelijk gegeven in de volgorde van het proces.

a. De WSF

36. In de WSF worden nu met de bestaande lift installatie vaatjes gelift. Met de inspectiering
wordt vastgesteld of het vat gecorrodeerd is. In dat geval wordt het onmiddellijk
teruggeplaatst in de plug. De inspectiering blijkt naar behoren te werken.
De onderliggende vaten zijn niet toegankelijk totdat de WRU beschikbaar komt en het
gecorrodeerde vat kan worden omgepakt waarna de onderliggende vaten alsnog kunnen
worden gelift.
Een vat kan wellicht zo zijn gecorrodeerd dat het, of de restanten van het vat, vast komt of
komen te zitten in de plug. In dat geval is het wachten op het beschikbaar komen van de
WRU. Daarbij kan gebruik gemaakt worden van speciale tools, waarvan al is vastgesteld dat
ze naar behoren werken.
gecorrodeerde of beschadigde vaten verwacht (mededeling van
Er worden ongeveer.
18 febr. 2015). In de planning is voorzien dat het liften van de
mevr.
aangetaste vaatjes moet aanvangen in 2016 Q4. Daarvoor is echter noodzakelijk dat de
WRU op dat moment gereed, getest en operationeel is.
Naar het oordeel van de commissie is het veilig liften van niet-gecorrodeerde vaatjes
mogelijk en kan het worden uitgevoerd voor zover de vaatjes niet onder een gecorrodeerd
vat in de plug of pijp zit. Het liften van gecorrodeerde vaatjes is niet mogelijk zolang de WRU
niet beschikbaar is. Het is mogelijk dat deze operatie op het kritieke pad komt. (zie planning
in: Geactualiseerd plan van aanpak dd. 17-02-2015 p23133)
,

b. DeWRU

37. Het ontwerp van de WRU is in opdracht gegeven aan ECN-EEL. Hiervoor is in 2014 een
contract getekend. Door NRG is een onafhankelijke evaluatie uitgevoerd.
Al in het Auditrapport RAP 2013 is er op gewezen dat de afscherming van de WRU nadere
aandacht verdient.
“Wanneer de door ECN/NRG zelf ontwikkelde ALARA normen worden toegepast zouden
en de van de bekende kapotte vaatjes tot overschrijding leiden.
meer dan 50% (
Aanpassing van de wanddikte van de WRU om de afscherming te verbeteren zal leiden tot
overschrijding van de belastbaarheid van de WSF fundering, die daarom aangepast zal
moeten worden. Deze aanpassing van het gebouw zal tenminste een verklaring van geen
bezwaar vanwege de KFD behoeven.” [NRG-231 55.35/13.1,19300]
In het afgelopen jaar is in de mandrapportage RAP bij herhaling aangegeven dat er geen
voortgang was in de benodigde afschermingsberekeningen door gebrek aan capaciteit of
prioriteit bij NRG voor het uitvoeren van de afschermingsberekeningen. Vooralsnog is het
niet duidelijk of er voldoende afscherming gerealiseerd ken worden voor de operators bij een
maximaal gewicht van de WRU van 100 ton. Ook is niet duidelijk of het vergunde dosistempo
aan de terreingrens overschreden zal worden. Als gevolg van de uitlopende afschermings
berekeningen beloopt de vertraging in het WRU project thans ongeveer 5 maanden.
18

Review RWMP, RAP en RAP-uipha 2015
Aanbeveling 16: Vergroot de prioriteit voor het uitvoeren van de benodigde
afschermingsberekeningen door vergroten van de capaciteit bij NRG of eventueel door
uitbesteden. Ontwerp werkwijzen en procedures waarmee, bij een hoger dosistempo dan dat
waarbij een operator 1 mSv/yr zou ontvangen, toch voldoende gecorrodeerde vaten
behandeld kunnen worden. Bereken het maximale dosistempo aan de terreingrens bij
toepassen van de maximaal haalbare afscherming. Oveîweeg of de gehanteerde norm voor
maximale dosis voor operator van lmSv/yr additioneel verhoogd moet worden tot dat voor
nucleaire B werkers: 6mSv/yr.

c. VIN!SH-WSF (en VINISH-HCL)

38. Nadat de vaten gelift zijn wordt met behulp van de VINISH-WSF bepaald wat het niveau
van de straling is aan het oppervlak van het vat en welke nucliden voor die straling in
hoofdzaak verantwoordelijk zijn. In oktober 2013 was aangegeven dat de VINISH WSF
gereed was. Maar alleen omdat de elektrische koeling van de Germanium detector kapot
was functioneerde de installatie destijds niet.
In november 2013 is een nieuwe koeling geleverd en in januari 2014 gemonteerd. De
installatie zou daarna opnieuw worden gekalibreerd. Tijdens deze kalibratie bleek dat het
gemeten energiespectrum onvoldoende nauwkeurig bepaald kon worden (asymmetrie m.b.t.
de verticale zichthoek).
Het oplossen van dit probleem is ernstig vertraagd doordat in 2014 het NRG project Return
to Seivice (R2S) de beschikbare resources binnen NRG opslokte en omdat de toegang tot
de WSF was geblokkeerd. In 2014 is wel een nieuw PvA geschreven voor het oplossen van
dit probleem. Ook is er een oplossing ontworpen en gemaakt met een nieuwe collimator en
een nieuw meethuis. In december 2014 bleek deze oplossing echter niet te werken. Er moet
thans een nieuwe plan van aanpak gemaakt worden.
De commissie concludeert dat de beschikbaarheid van werkende VINISH apparatuur
inmiddels op het kritieke pad van de uitvoering van het RAP is komen te liggen.
Aanbeveling 17: Onderzoek samen met COVRA en BP wat de gevolgen zijn wanneer de
nauwkeurigheid van de karakterisering op het huidig haalbare niveau blijft.

39. Tot nu toe is geconstateerd dat de detector een asymmetrie in de gevoeligheid heeft die
leidt tot een onnauwkeurigheid in de meting. Onderzocht zou moeten worden of de
nauwkeurigheid van de uitkomsten verbeterd kan worden door het verkregen signaal via
modelmatige analyse of met tomografische reconstructiealgorithmen te bewerken.
1 H.W.
Aanknopingspunt zou wellicht gevonden kunnen worden in het proefschrift van D
Baas (11-11-2004) “Neutron activation analysis of inhomogeneous large samples.”
cunnen dit wellicht toelichten
RID of

d. De HIRARCHI (HCL)

40. De HIRARCHI is opgeleverd en blijkt te functioneren. Samen met de software kan het
afval met dit apparaat goed onderscheiden worden is stukken met verschillende
stralingsintensiteiten. Sinds september 2014 zijn ongeveer 25 vaten gescheiden. Het betrof
19

Review RWMP, RAP en RAP-a!pha 2015

vaten van één zg. familie met een gemeenschappelijke nuclidenvector. Het aanpakken van
nieuwe families moet nog gebeuren maar wacht op verdere besluitvorming.
cellen in het HCL en de daarin
De commissie heeft een bezoek gebracht aan de
indruk van de werking van het
de
geïnstalleerde HIRARCHI installatie. Zij was onder
apparaat.
Het bleek dat de installatie en met name de elektronica in de praktijk last had van de hoge
stralingsbelasting in de cel. Door de besturingselektronica buiten de cel te plaatsen is dit
verholpen. Ook problemen met elektronische storingen e.d. zijn opgelost. De apparatuur
blijkt vooralsnog zeer robuust. Materialen die onder invloed van een hoge stralingsbelasting
snel verouderen zijn volgens opgave van de betrokken medewerkers niet aanwezig.
Van de videocamera wordt door deze medewerkers verwacht dat die wel last heeft van
veroudering onder invloed van straling. Daarom zijn 50 identieke exemplaren op voorraad
genomen.
Bij een bijna ongeluk met HIRARCHI ten gevolge van een procedurefout werden de signaal
en besturingskabels bijna doorgesneden. Volgens de betrokken medewerkers zal een
dergelijk ongeluk niet tot langdurige vertragingen leiden. Er is steeds een volledige set
kabels voorradig. Vervangen van een kabel duurt een paar uur. Mochten alle kabels kapot
gaan, dan zijn die binnen een paar dagen door de leverancier opnieuw te fabriceren.
De commissie is van oordeel dat de HIRARCHI installatie naar behoren functioneert en dat
met dit apparaat de beoogde doelen reductie van de hoeveelheid HAVA en MAVA en
bijdragen aan voldoende karakterisering van de gescheiden vaten kunnen worden bereikt.
De installatie lijkt goed bestand tegen de hoge stralingsdoses. Er zijn voldoende reserveonderdelen om een volledig herstel van eventuele defecten mogelijk te maken.
-

—

Aanbeveling 18: De commissie beveelt aan om zo snel mogelijk nieuwe families van RA te
definiëren en daarvan de nuclidenvector te bepalen opdat verdere voortgang gemaakt kan
worden met het scheiden.

e. Sorteren van afval uit de aangevoerde WSF vaatles
41. Het sorteerproces is in de afgelopen maanden uiterst traag verlopen. Voor een deel was
de
dit te wijten aan het feit dat ervaring moest worden opgedaan met de nieuwe installatie en
.
kinderziekten
bijbehorende software. Ook vertoonde de hardware enige
De commissie heeft echter geconstateerd dat de trage voortgang mede te wijten is aan
onvoldoende beschikbaarheid van personeel om de scheiding uit te voeren. De in 2013
toegezegde versterking van de bemanning aan operators is niet gerealiseerd.
i, is een afweging gemaakt tussen
42. Door de projectleider RAP,
verwerkingssnelheid en nauwkeurigheid van scheiden. Door nauwkeuriger te scheiden wordt
de hoeveelheid HAVA en MAVA verminderd en kan een groter gedeelte direct via de blauwe
vatenroute afgevoerd worden naar COVRA. Bovendien wordt ook de hoeveelheid HAVA tot
MAVA verminderd, hetgeen de kosten van transport en eindberging vermindert.
Nauwkeuriger scheiden betekent dat er slechts 1 vat per shift in plaats van de voorziene 2
vaten per shift worden gescheiden. Deze werkwijze kost volgens berekeningen van
€ 2,4 mln extra maar levert naar zijn verwachting +1- € 8 mln besparing op. Slechter
scheiden dan voorzien in de kostenberekening kan derhalve tot een aanzienlijke

20

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

kostenstijging leiden.
De scheidingsefficiency kan belangrijk vergroot worden door onderdelen in het afval te
demonteren wanneer die sterk verschillende closistempi hebben. Verder is basisapparatuur
aanwezig en ook operationeel om onderdelen te knippen. Tenslotte zijn cle sterk stralende
delen ook af te zagen, Hiervoor is zaagapparatuur aangevraagd. Het management van het
cellen te kunnen
HCL lijkt echter vooralsnog geen verspanende methoden in de
ethode.
accepteren als een veilige en verantwoorde verwerkingsm
Aanbeveling 19: Ga na of, en zo ja onder welke voorwaarden zaagbewerkingen in de
cellen acceptabel zijn. Analyseer zowel technisch als financieel wat de alternatieven z(fn.

f. Verhouding LLW: ILW-L: ILW-H in het afval

43. Aan de hand van de uitkomst van een campagne met 51 representatieve vaten is in april
2011 een extrapolatie gemaakt naar 1360 vaten “regulier afval” met een totaal gewicht van
Er is daarbij onderscheid gemaakt in ‘best” en ‘worst case” waarbij het
2Betoncontainers,
gesorteerde afval wordt onderscheiden in: LLW-blauwe vaten, MAVA
containers en HAVA-HAVA canisters. De verdelingen zijn:
MAVA ct
“Worst case’ LLW:MAVA-2:MAVA-3.HAVA t 0,550: 0,214 : 0,083 : 0,153
“Best case’ LLW:MAVA-2:MAVA-3:HAVA 0,630: 0,163: 0,070: 0,137
De commissie neemt aan dat de beide MAVA categorieën worden gecombineerd tot ILW-L
Dan zijn de uitkomsten van de scheiding:
: LLW: ILW-L : ILW-H = 0,550: 0,297: 0,153
2
la) “Worstcase”
: LL W: IL W-L : ILW-H = 0,630 : 0,233: 0,137
3
Ib) “Best oase’
Daarbij is recent een nieuwe bevinding gekomen:
2)0e uitkomsten van 24 vaten van familie 1: LLW:ILW-L :ILW-H = 0,7:0,2: 0,1.
De verhoudingen moeten worden vergeleken met:
3) De basis voor de financiële reservering: LLW: ILW-L : ILW-H 0,67: 0,22 : 0,11.
De uitkomsten van de scheiding met HIRARCHIE betreffen 24 vaten afval van familie 1. Die
zijn gekozen omdat ze goed gedefinieerd zijn en eenvoudig te scheiden. Deze vaten zijn
dus zeker niet representatief voor de gehele populatie. Het is daarom niet onwaarschijnlijk
dat de werkelijke uitkomst dichter bij die van de als representatief gekozen 51 vaten zal
liggen, tenzij het zou lukken tot een betere scheiding te komen dan gerealiseerd met deze 51
vaten (zie hierboven).
De basis voor de financiële reservering blijkt optimistischer te zijn dan de “best case” uit
2011. De kans op een financiële tegenvaller lijkt de commissie op dit punt groot
Aanbeveling 20: Ga na of de kostenberekening voldoende in overeenstemming is met de
uitkomsten van de campagne met 51 vaten. Voorkom dat al te optimistische aannames
worden gedaan. Ook de financiële voorziening zou hiervoor wellicht gecorrigeerd moeten
worden.

oelichting NRG dd. 23 maart 2015: Het betreft hier scheiden zonder gebruik van verkleiningstechnieken.
2
T
Toelichting NRG dd. 23 maart 2015: Het betreft hier scheiden met gebruik van verkleinings- en/of
verspaningstechnieken.
21

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

g. Gebouw

44. In gebouw: zal de Waste Transfer Unit (WTU) gebouwd worden. In dit gebouw staan
vaten met radioactieve harsen opgeslagen. Deze moeten eerst afgevoerd worden voordat
met de bouwkundige aanpassing en overige constructiewerkzaamheden begonnen kan
worden. Verwerking van het sterk waterhoudende afval kan langs twee routes: cementeren
op een wijze die door KCB wordt uitgevoerd. Hierbij wordt veel volume aan op te bergen
vaten geproduceerd en dus is deze route duur. Het alternatief is verbranden. In 2014 is een
contract met verwerker NDSL getekend, die de eigenlijke verbranding heeft uitbesteed aan
TRADEBE (Engeland).
Een eerste batch van 92 vaten is door NRG naar Engeland verstuurd. Na karakterisering bij
de verbrander TRADEBE bleek dat er een hoge dosis van zachte bèta-stralers in het afval
aanwezig is. Deze stralers waren niet in de oorspronkelijke karakterisering opgenomen.
Omdat de rekening van TRADEBE berekend wordt op basis van de verbrande activiteit,
inclusief zachte bèta’s, brengt deze mogelijk een 1 Ox groter bedrag in rekening. De
verwerking staat daarom en “held” en de andere zendingen blijven vooralsnog in Petten. De
Het dilemma is
overgebleven vaten met harsen worden weUicht verplaatst naar gebouw
contract.
contract
immers:
aangaan,
nu: of de hogere prijs betalen of de juridische strijd
.

Aanbeveling 21: Zoek een alternatieve route voor de afvoer van de harsen, bjfvoorbeeld via
BELGOPROCES of zelfs via COVRA dat immers ook nat biologisch afval verbrandt en
inmiddels al een receptuur voor betoncementering van harsen van NRG heeft ontwikkeld.
Vergeljjk de haalbaarheid en de kosten met de beproefde route van cementeren.

ok nog een pluggennest
45. Bij navraag is de commissie gebleken dat in gebouw
aanwezig is dat nog (afwrijfbaar) radioactief besmet is. Het is de commissie niet geheel
‘oor de WTU kan gaan
helder in hoeverre dit RA materiaal het gebruik van gebouw
verwacht wanneer met een
niet
hinderen. Van de zijde van NRG is aangegeven dat men dit
afscheidingsmuur het besmette gedeelte wordt afgescheiden.. Sanering van de pluggennest
is voorzien na afronding van de RAP. Graag zou de commissie zien dat deze visie op het
tijdstip van saneren van de pluggennest door bevoegde instanties wordt gedeeld.

Fiindert en ga
Aanbeveling 22. Ga na in hoeverre de resterende besmetting in gebouw
verder te saneren dan thans
na welke maatregelen genomen kunnen worden om gebouw
voorzien, indien nodig.

h. Containers
)ntainers: Voor het transport tussen OLP en BP is de leverancier
L geselecteerd. De contracten voor ontwerp, productie en certificering zijn
getekend. Voor de certii9cering is er een samenwerking tot stand gekomen tussen NRG,
FANC en M1nEZ. Door deze ontwikkeling is het transport OLP-BP niet langer op
het kritieke pad, behalve in het geval dat certificening langer duurt dan oorspronkelijk
voorzien door de certificerende instanties. Deze instanties hebben volgens NRG

46.

22

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

aangegeven hun volle medewerking aan certificering te willen geven, zolang NRG de
benodigde capaciteit en competenties tijdig beschikbaar heeft.

t containers: Voor het transport van gecompacteerd ILW-L afval van BP naar
47.
containers worden gebruikt. Deze containers worden
COVRA zullen
ontworpen en geleverd. Deze actie loopt.

: Voor het transport van gecompacteerd ILW-H afval van BP naar COVRA zal een
container worden gebruikt. Deze container moet of opnieuw gecertificeerd worden
‘of er moet toch worden gekozen voor een ‘special
voor gebruik met mixed waste door
arrangement”. Ontwikkeling van dit dossier wordt gehinderd door capaciteitsproblemen bij

48. 1

NRG.

49. Canisters: Het gecompacteerde ILW-H wordt in canisters geplaatst en daarna bij COVRA
opgeslagen in het HABOG. Het ontwerp van de canisters is nog niet bevroren. Onduidelijk is
of voor de levering al contracten zijn afgesloten.

i. Verwerking bijBP

50. De contracten voor de verwerking van het afval bij BP zijn getekend. Ook is goedkeuring
verkregen voor transport, verwerking en (tussen)opslag van de diverse overheden. BP is
faciliteit voor het verwerken van het RAP
begonnen met het aanpassen van de
afval.
Naar het oordeel van de commissie zijn de processen transport OLP-BP, verwerking en
afvoer technisch uitvoerbaar. Ze liggen niet op het kritieke pad.
De realisatie van de benodigde bankgaranties (ter zekerstelling dat het afval België ook weer
zal verlaten) is nog niet rond. Een en ander is nog onderwerp van gesprek tussen ECN en
MinEZ.
Het is de commissie niet duidelijk in hoeverre vertraging in het aanleveren van de eerste
vaten voor verwerking en daarmee ook vertraging in het afronden van het project leidt tot
kostenstijging.

Uitvoering RAP-alpha
51. RAP-alpha is een project waarbinnen historisch radioactief afval met alphahoudend of
alphaverdacht materiaal gesorteerd en verpakt kan worden. Daarvoor is een technische
voorziening nodig analoog aan de voorziening in het HCL voor het scheiden en
karakteriseren van nietlalphaverdacht materiaal.
In november december 2013 is de concept definition phase van dit project gestart. Vele
ideeën voor de aanpak van het afval zijn bekekenen en getoetst op aspecten zoals
veiligheid, kosten, tijd, kwaliteit, reputatie en milieu. Een zogenaamde pressure cooker
bijeenkomst heeft in 2014 een geselecteerd aantal denkbare technische oplossingen nade.
bestudeerd en besproken. Twee opties zijn daarbij als realiseerbaar aangemerkt. Een van
—

23

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

deze twee opties bestaat uit uitstel van scheiding, om pakken, compactering en afvoer tot na
het beëindigen van de levensduur van het HCL, direct voorafgaand aan de decommissioning
van de HCL installaties en gebouwen.
Aanbeveling 23: Zie af van deze optie. Door het lange uitstel treedt er verder verlies van
kennis over afval op. Verder leidt het tot een slecht imago, kostenstijging en wellicht ook tot
problemen met de vergunning vanwege de noodzaak radioactief afval zo snel als mogelijk af
te voeren naar COVRA Daarnaast is denkbaar dat de voorzieningen in de HCL beschikbaar
moeten zijn wanneer na 2023 de productie van isotopen met een nieuw te bouwen reactor
(PALLAS) van de grond komt.

52.De tweede oplossing (82) omvat het realiseren van een alphadichte hof cellwaarin, met
behulp van manipulatoren en een HIRARCHI installatie, de inhoud van de ruim 500 vaten die
(mogelijk) alphahoudend materiaal bevatten kan worden gesorteerd en verpakt in
kreukelvaten voor afvoer naar BP. Deze installatie is in deze oplossing voorzien in gebouw
direct in de omgeving van de WTU. De Stuurgroep RWMP heeft zich achter deze
oplossing geschaard. Het is thans aan de directies van NRG en ECN om te besluiten deze
oplossingsrichting verder uit te werken,
De commissie is van oordeel dat dit eerste nog niet erg gedetailleerde plan in principe
technisch haalbaar is.

53. Om deze oplossing mogelijk te maken, zal de betonnen bak waarin de WTU zal worden
gebouwd en de fundering die deze bak draagt moeten worden aangepast. Dit betekent dat er
een belangrijke interactie is met het al lopende RAP proces waarvoor de WTU al gebouwd
wordt en een funderingswijziging wordt ontworpen en spoedig uitgevoerd. Een bouwer is al
geselecteerd. Uitstel van nadere beslissingen over RAP-alpha kan leiden tot ernstige
vertraging van RAP.
Aanbeveling 24 aan directie ECN): Besluit om de fundering van gebouw: :odanig uit te
voeren dat in de betonnen bak ook de RAP-alpha scheidingcel geplaatst kan worden. Dit zal
slechts een beperkte additionele investering vergen.

54. Of de voorgestelde oplossing ook financieel haalbaar is kan beter worden vastgesteld
wanneer een degelijke PvA beschikbaar is waarop een ontwerp in meer detail kan worden
gebaseerd, De onzekerheid in de eerste kostenschatting van € 19 mln is wel erg groot:
10% <> +45%, Ook de zeer recente inschatting van de kosten die aan de commissie werd
genoemd van € 22,6 mln kent een aanzienlijke onzekerheid: -10% <> +29%.
Realisering van deze installatie zou als voordeel hebben dat de totale sorteercapaciteit wordt
verdubbeld. Dit leidt tot een sneller verloop van het sorteerproces, ook voor het niet
alphahoudende afval. Bovendien zou bij uitval van de HCL faciliteit het sorteerproces kunnen
doorgaan.
-

Aanbeveling 25: Initieer zo snel mogelijk het maken van een PvA. Start aanpassing
aanvraag wijziging KeW vergunning. Besef dat dit vermoedelijk aan een m.e.r.- procedure
onderhevig zal zijn. Start het ontwerp voor de aanpassing van de fundering.

24

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Vergunningen
a. Wijziging vergunning Kemenergiewet (KeW)
55. De aanvraag wijziging vergunning KeW is december 2014 ingediend bij de ANVS. Deze
aanvraag is ontvankelijk verklaard. Dit betekent dat op afzienbare tijd de gewijzigde
vergunning verleend zal worden. Gedurende een periode van 6 weken ligt dit document ter
visie en kunnen belanghebbenden bezwaar maken. De bezwaarprocedure kan doorgevoerd
worden tot aan de Raad van State. Dit proces kan ongeveer twee jaar beslaan. In die
periode kan waarschijnlijk geen of (op eigen risico) beperkt gebruik worden gemaakt van de
vergunningswijziging.

56. Realisatie van RAP-alpha heeft invloed op dit proces. Zowel het bouwen van de
alphasorteercel als het uitvoeren van het sorteerproces in gebouw: iioeten vergund
worden.
1 (NRG), zoals op 3 maart 2015 gemeld
Volgens initiële informatie van dhr.
naar
verschillende opties voor het
AVNS
aan de commissie, zal in samenspraak met
worden gekeken. Wellicht kan deze toevoeging
vergunnen van de eiphacel in gebouw
opgenomen in de vergunningswijziging. Wanneer
worden
nota’s
met behulp van additionele
hierover snel een besluit genomen wordt zal de veroorzaakte vertraging waarschijnlijk
beperkt blijven tot enige maanden. Wel blijft dan de mogelijkheid bestaan dat beroep wordt
aangetekend tegen de verleende gewijzigde vergunning. Dit proces blijft zeker op het kritieke
pad.
t ANVS is echter naar voren dat het
Tijdens een later overleg van dhr
sorteercel aan de installaties in
alphadichte
waarschijnlijk is dat het toevoegen van de
m.e.r.
en het uitvoeren van scheiding van alphahoudend afval in gebouw
gebouw
in een
tie
detailinforma
van
voorzien
notitie,
aanmeldings
een
via
plichtig is, Dit betekent dat
eventueel
het
over
moet
doen
onderbouwend document, de Commissie m.e.r. een uitspraak
m.e.r.-plichtig zijn. Volgens ANVS medewerkers is de kans groot dat er inderdaad sprake is
Via de
van een m.e.r.-plichtige aanpassing van de vergunning, aldus t
en
opgesteld
worden
vigerende procedure moet eerst een onderbouwd milieueffectrapport
aangeboden. Na acceptatie van het rapport moet dan de wijzigingsaanvraag van de KeW
vergunning opnieuw worden ingediend. Verwacht mag worden dat dit een grote vertraging
met zich mee zal brengen.

57. Het probleem met de afscherming van de WRU kan ook invloed hebben op de wijziging
van de KeW-vergunning. Uit de RAP rapportage over januari2015 blijkt dat inmiddels de
afschermingberekeningen zijn uitgevoerd, maar details over de uitkomsten ontbreken nog.
Het blijft daarom mogelijk dat het overschrijden van het dosistempo boven de grens van 1
mSvlyr, zoals gespecificeerd in de ALARA nota, tot gevolg heeft dat de wijzigingsaanvraag
moet worden aangepast.

58. Een ingrijpender situatie zou ontstaan wanneer de afschem,ing die gerealiseerd kan
worden de straling van het afval onvoldoende afschermt om beneden het vergunde
25

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

dosistempo aan de terreingrens te komen. In dat geval moet zeker de wijziging van de KeW
vergunning worden aangepast. Ook moet dan opnieuw bezien worden of deze
vergunningswijziging m.e.r.-plichtig wordt. Dit zou op zichzelf tot een belangrijke vertraging
leiden. Bovendien zou de kans op beroep (tot aan de Raad van State) en de daarmee
samenhangende vertraging aanzienlijk toenemen.

-

b. Bouwvergunning

59. De aanvraag van de bouwvergunning kan parallel lopen met die van de KeW
vergunningsaanvraag, maar de bouwvergunning kan pas van kracht worden nadat de KeW
vergunning is verleend Zolang die verlening niet onherroepelijk is, is gebruik van de
bouwvergunning op risico van NRG.Voor de bouwvergunning geldt eveneens een periode
van 6 weken ter inzage legging. Ook bestaat de mogelijkheid dat via een beroepsprocedure
de onherroepelijke verlening van de bouwvergunning wordt vertraagd.

containers

te ontwerpen en produceren containers loopt.
60. De certificering van deze door
Door samenwerking van FANC en ANVS zal dit certificaat tot stand komen. De verwachte
doorlooptijd voor het verwerven van dit certificaat bedraagt tenminste 22 maanden. Uitloop
naar 36 maanden wordt niet onmogelijk geacht.

d.

containers

61. Deze containers zijn nodig voor het vervoer van gecompacteerd afval van BP naar
COVRA. Voor dit transport van gecon,pacteerd mixed waste in deze container is een special
arrangement nodig. Het is niet duidelijk of dit een begaanbare weg is.
1 in
Deze containers zijn ook nodig voor het vervoer van
speciaal ontworpen canisters. Ook hiervoor is een special arrangement nodig.

Planning
62. In de nieuwe planning dd. 31 december 2014— zie de figuur hieronder zijn de
verschillende activiteiten geactualiseerd. Ook is in de figuur rekening gehouden met het
eventueel optreden van vertragingen in verband met een gang naar de Raad van State.
-

De commissie is van mening dat een aantal onzekerheden onvoldoende in het aangepaste
schema (zie de figuur) is veïwerkt

Aangegeven is dat de meetstraat gereed is. Uit de verschillende RAP maandverslagen
blijkt echter dat de VINISH, een essentieel onderdeel van de meetstraat en onmisbaar voor
karakterisering van het afval, thans niet werkt. De voorziene vertraging gerekend vanaf 1
maart is minstens een halfjaar.
De vergroting van de nauwkeurigheid van de scheiding ten koste van de snelheid zal de
doorlooptijd van het sorteerproces sterk beïnvloeden. Wanneer hiertoe wordt besloten dient
de planning hierop waar nodig te worden aangepast.

-

-

26

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Geplande uitveering projntt
toIaaLb.reuitiaap)rnnderinviondoppIannIng)

Stutut 31 122014
Globale tljdtpiannlng RAP

Md(ipati

1CLupattlnger,
Vt.etstru.t
rkte,i

‘-T

tin

2perations (niet aangetaite vaten)
‘t

lpefltlona )aangfltt. oetent

WRU Ontwerp Cfl bouw
Klei: ontwerp en potaw .pparatnarLb.v
CtW.verguoning
Bot

L_L.
Oijgwtgnuur
Raad van State

evergunning

render verbouwing Gabrna

.

WTII Inbouw ontwerp & bouw
NTU Benden contract

.

WTU ontwerp & bouw
AfliIvttilitln
OP

Benden’ con’rlrt

RiottatBing
Tnansportcontalnera Benden cohtract
ttIBlcenlttg
tnvlKoflÇovtalvnn
Certif lee ring

tnntportcontalnern
a1»4 Operatie: .tooerlLW
rr...va:....clwno

t...t..
Vt,Werklngaoorore.
atcBerlLWnaarCOVRA

-

—

-

—

Figuur 3: Globale tijdsplanning RAP (status 31-12-2014).

Het ontwerp en de bouw van de WRU is sterk vertraagd door de problematiek van de
afscherming. De WRU ligt al op het kritieke pad en door deze vertraging, die thans door
NRG op ongeveer 5 maanden wordt geschat, loopt het project verder uit.
Door de het afsptitsen van de alphahoudende vaten uit het RAP en de initiatie van RAP
alpha wordt een grote onzekerheid uit het RAP verwijderd. Echter, een van de meest
kansvolle uitvoeringen van het RAP-alpha project gaat gebruik maken van een faciliteit die
Daarmee zal RAP-alpha sterk verknoopt raken met
gelokaliseerd gaat worden in gebouw
de voortgang van de realisatie van de WTU ten behoeve van de uitvoering van het RAP.
Zowel de KeW vergunningswijziging als de bouwvergunning dient te worden aangepast. Dit
kan tot sterke vertraging leiden. Ook de inleidende technische aanpassingen van de
vergen extra tijd. De realisatie van de WTU ligt op het kritieke pad.
fundering van gebouw

-

-

Alles overziende is de commissie van oordeel dat de in de planning aangegeven einddatum
Q3 2020 alleen haalbaar is indien er niets meer misgaat, de wijziging van de KoW niet
m.e.r.-piichtig verklaard wordt, en niet alle beroepsprocedures uitputtend worden gevolgd.

27

Review RWMP, RAP en RAP..alpha 2015

Deel 3:
Financiële aspecten van RWMP, RAP en RAP-alpha
Algemeen

63. Met het realiseren in 2014 van een overbruggingskrediet van € 82 mln van het ministerie
van Economische Zaken en betere tarieven voor de productie van medische isotopen is naar
verwachting van NRG continuïteit voor de komende 10 jaar verzekerd. Dit geeft rust in de
organisatie, waardoor de organisatorische transformatie doorgezet kan worden evenals een
meer commerciële en marktgerichte benadering binnen NRG waarbij NRG ook meer
zelfstandig de markt op gaat. Dit zijn absoluut noodzakelijk elementen voor het
(commerciële) succes dat NRC op langere termijn denkt te kunnen bereiken waarbij
overigens nog moet blijken of dat op die termijn niet tot negatieve klantenreacties kan leiden;
klanten kunnen immers naar andere leveranciers. Lastig is dat NRG als commercieel bedrijf
intern nog vaak te maken heeft met een laboratoriumcultuur in plaats van een bedrijfscultuur.
Aan het management de taak om dat te veranderen. Slechts dan is te realiseren wat wordt
geprognosticeerd: een, winstgevend NRC dat in staat is de leningen van EZ terug te betalen
en verplichtingen met betrekking tot onder meer het oplossen van het nucleaire afvaldossier
na te komen.
Aanbeveling 26: Ga door op het pad van transformatie van een laboratorium georiënteerde
organisatie naar een in de markt opererend winstgevend commercieel bedrijf.

64. In deze review is niet in detail gekeken raar de administratieve Organisatie (AO) en de
interne controle (IC) van het RWMP en het RAP (mcl. RAP-alpha). De commissie heeft
echter geen aanwijzingen gezien die erop duiden dat hierin tekortkomingen zitten;
integendeel. AO/IC van RWMP en RAP is dezelfde als de AO/lC van de NRC-organisatie.
Accountantsrapporten hebben hierin geen lacunes opgemerkt. Ook staat met name het RAP
onder voortdurende toezicht van het ministerie van Economische Zaken in verband met de
door de overheid ter beschikking gestelde fondsen en leningen voor het oplossen van afval
dossiers.

65. NRG maakt een transitie door naar een commerciële onderneming. De uitdaging is om
ook het RWMP en het RAP zo bedrijfsmatig mogelijk aan te sturen. Dat heeft een aantal
consequenties. Enerzijds zijn daarvoor heldere afspraken nodig over de werkwijze tussen
NRG en ECN over wie waarvoor verantwoordelijk is. Die afspraken moeten een slagvaardig
beleid mogelijk maken. Tevens eist het een instelling van medewerkers om bedrijfsmatig te
werken. Hetzelfde geldt voor het management dat bijvoorbeeld heldere KPJ’s moet
definiëren, onder andere op het terrein van performance management inclusief wellicht
bonussen voor de uitvoerende tak van RWMP en RAP. Uitdagend is daarbij het optimum
28

Review R WMP, RAP en RAP-alpha 2015

qua integrale kosten te vinden door een juiste balans tussen kwaliteit van het proces (i.h.b.
de hoogste verhouding LLW VS. hoger actief afval uit de vaten te destilleren), en snelheid
(aantal behandelde vaten per shift). Op dit moment is het de commissie nog niet duidelijk of
NRG weet waar de balans ligt. Daarover is snel duidelijkheid nodig.
Aanbeveling 27: Evalueer zo spoedig mogelijk het qua integrale kosten optimale
veiwerkingsschema voor de RAP vaten en baseer daarop KPI’s en performance
management mcl. wellicht bonussen voor uitvoeren personeel.

66. In de meerjarenramingen van de kosten hanteert NRG een verhogingspercentage van
3% per jaar. Daarmee wordt verdisconteerd inflatie, de verhogingen van de lonen, etc. Deze
factor is belangrijk bij meerjarenramingen. Het is daarom aan te bevelen die factor elk jaar
opnieuw vast te stellen op basis van dan geldende uitgangspunten en gegevens, en de
gevoeligheid aan te geven van deze factor voor de meerjarenramirigen. Overigens was het
de commissie, lezende in de stukken, niet altijd duidelijk of bepaalde bedragen contant
gemaakte toekomstige kosten zijn, of dat het toekomstige geïnfieerde bedragen zijn.
Aanbevelingen 28: Monitorjaarlijks het verhogingspercentage perjaar van de geraamde
kosten van de projecten en maak gevoeligheidsanalyses van de in vloed van deze factor op
de meerjarenramingen van de kosten. Wees bij kostenramingen helder of het contant
gemaakte of geïnfieerde bedragen zijn.

Kosten RAP, RÂP-alpha en RWMP
67. Het Plan van Aanpak (PvA) voor afvoer van RA-afval wordt thans bijgesteld, en moet 1
april a.s. bij de Minister van Economische Zaken liggen. Belangrijk verschil is dat de
einddatum van het project (31-12-2017) niet langer haalbaar is in verband met vertragingen
waaronder het Return-to-Service programma. De door NRG verwachte einddatum is nu 3103-2020, resp. 31-12-2022 in het geval van een RvS-procedure vanwege de noodzakelijk te
wijzigen KeW-vergunning.
Een tweede belangrijk verschil zal zijn een geactualiseerde inschatting van de RAP-kosten,
nu ook met medeneming van de voorziene kosten van de afvoer van vaatjes met historisch
afval dat (mogelijk) alphahoudend materiaal bevat de zogenaamde RAP-alpha kosten.
—

68. Ultimo 2012 was ervoor de uitvoering van het RAP een voorziening van €56,5 mln.
Ultimo 2013 was dit bedrag opgehoogd tot € 67 mln, onderverdeeld in € 60,3 mln voor de ca.
1100 vaten met historisch radioactief afval waarin geen alphahoudend materiaal zit (de ‘RAP
vaten’), en € 6,7 mln voor de ruim 500 vaten die (mogelijk) wel alphahoudend materiaal
bevatten (de RAP-alpha vaten’). Deze verdeling was puur rekenkundig en gebaseerd op de
hoogte van de variabele kosten van de afvoer van de ruim 1600 vaten.
29

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

69. Het geschatte bedrag van € 60,3 voor de afvoer van de RAP vaten is volgens een
mededeling aan de commissie door de financiële vertegenwoordigers van NRG zeer recent
verhoogd naar € 62,3 mln; de Stuurgroep RWMP moet zich hier nog over uitspreken. De
inschatting van deze kosten van het (aangepaste) RAP is nog steeds met onzekerheden
omgeven. Punten die spelen of kunnen spelen zijn:
De betrouwbare werking van de in te zetten apparatuur (Vinish; Hirarchi, WRU);
De percentages LLW, ILW-laag en ILW-hoog; mede in relatie tot enerzijds de te
realiseren scheidingsgraad (zo weinig mogelijk ILW) en anderzijds de snelheid van
opereren (1 of 2 vaatjes per ploeg per dag);
Het aantal te onderscheiden families;
ian deze vaatjes.
Aantal gecorrodeerde vaatjes: gaat het om ca.
De te realiseren loodafscherming bij de WTU, mede in relatie tot ALARA-beginsel.
Onzekerheden bij de benodigde aanpassing van betrokken gebouwen;
Tegenvaller bij de verkrijging van vergunningen en certificaten die nodig zijn om de
afvoer van het afval naar NP en COVRA mogelijk te maken;
Ondanks deze onzekerheden ziet de commissie geen aanleiding thans een hogere
voorziening voor de afvoer het RAP afval (totaal ca. 1100 vaatjes) te bepleiten.
-

-

-

-

-

-

-

70. Het eerder genoemde bedrag van € 6,7 mln voor de afvoer van de RAP-alpha vaten
werd vanaf het begin als een grove inschatting beschouwd bij gebrek aan enige
onderbouwing omdat niet bekend was hoe het RAP-alpha afval moest worden aangepakt.
Dat ligt nu anders. Er is een door NRG voorgestelde voorkeursvariant B2 waarmee volgens
de voorziening van ultimo 2014 aanzienlijk hogere kosten, te weten € 19 mln in totaal, zijn
gemoeid. De gemelde onzekerheden in dit bedrag bleken echter groot (van -10% tot +45%).
Aan de commissie is inmiddels een aangepast maar nog steeds voorlopige schatting van het
totale bedrag gemeld van € 22,6 mln, nu met een onzekerheidsmarge van -10% tot + 29%.
Opgemerkt moet worden dat de voorkeursvariant van NRG, te weten B2, nog niet formeel
wordt gedragen door ECN.
Essentieel is dat een Plan van Aanpak wordt ontwikkeld met daarbij een gedegen analyse
van te kosten die aan het realiseren van dit plan naar verwachting zijn verbonden. Essentieel
is ook het dekkingsverhaal. Naar verluid zou NRG in staat moeten zijn de extra kosten van €
13-16 mln ten opzichte van de eerdere schatting voor RAP-alpha uit toekomstige winsten te
financieren, maar dat behoeft wel verduidelijking.
Aanbeveling 29: Kom zo spoedig mogel(jk met een PvA en gedegen kostenschatting voor
de voorke urs variant van RAP-alpha en geef aan hoe de (extra) kosten van deze variant
kunnen worden gefinancierd.

71. NRG maakt jaarlijkse en meerjaarlijkse RAP-plannen en daarbij behorende
kostenprognoses. Deze waren de laatste paar jaar niet gereed voor de aanvang van het
betreffende jaar. Tevens bleven de bestedingen ver achter bij de prognoses. Daar waren
redenen voor die deels wel en deels niet nret binnen de directe invloedsfeer van NRG lagen,
maar het roept de vraag op of de huidige planning van de uitvoering van werkzaamheden
reëel is. Ter illustratie het volgende. Volgens baseline 2012 van het (reguliere) RAP-project
30

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

cumulatief koslenverloop RAP project
(regulier RAP 1120 vaten) in euros x 1.000

ie xe
2e14
zole

0

,f

?

/

/

?

?

/

Figuur 4: Cumulatieve kostenverloop RAP, reëel en zoals geprognostiseerd.

zou thans ruim €40 mln moeten zijn besteed. Dat is echter, tot en met 2014, slechts ca. € 17
mln. Dit niveau had al meer dan 2 jaar daarvoor moeten zijn bereikt. De realisatie tot en met
2014 is kortom veel langzamer verlopen dan geprognosticeerd, zoals figuur 4 laat zien.
Volgens de offerte 2014 (‘Jaarplan RWMP 2014) van NRG aan ECN zou in 2015 een forse
inhaaislag gemaakt gaan worden, zie figuur 5. Daarvan weten we nu dat dit zeker niet wordt
gerealiseerd. In de nog door NRG bij ECN in te dienen offerte 2015 zal dit moeten worden
verwerkt.
In dit licht bezien, kan de vraag worden gesteld of verschuiving van de deadline voor afvoer
van het (reguliere) RAP-afval met ruim 2 jaar naar 3 1-03-2020, voldoende is. De commissie
is daar bepaald niet gerust op.
In dit kader wil de commissie wel opmerken dat het belangrijker is om goede kwaliteit tegen
minimale kosten te leveren, dan vast te houden aan deadlines die tot slechtere kwaliteit en
hogere kosten leiden. De uitdaging voor NRG zal zijn goed en tijdig te monitoren wat de
budgetten zijn, de afwijkingen daarin, en de mogelijkheden tot bijsturing.

72 Wat de indiening en goedkeuring van de offerte 2014 (‘Jaarplan RWMP 2014) betreft, is
er sprake geweest van een zeer langdurig proces in het overleg tussen ECN en NRG, vooral
als gevolg van de R2S prioriteit binnen NRG, waardoor er pas in oktober 2014 een
getekende versie van het Jaarplan RWMP 2014 was. In wat mildere vorm dreigt een bijna
vergelijkbare gang van zaken voor het Jaarplan RWMP 2015, nu daarvoor medio maart 2015
nog steeds geen getekende offerte ligt.
31

Review RWMP, RAP en RAP-olpha 2015

RAP kostenprogriose per jaar vlgs baseline 20fl en offerte 2014

aar 2012

OFFERTE 2014
4.200

PLAN BASEUNE
19.220

6.936

34r 2014

16.065
6.267

ar2015

3.931

21.698

ar2056

4.889
5.434

ar2018

3.508
689
0

mar 2019

0

1.174

alS

ar 2017

—

9.556

5.241

Figuur 5: Kostenprognoses RAP perjaar volgens de offerte 2014

van NRG aan ECN.

NRG en ECN dienen een aangepaste werkwijze te ontwikkelen die er voor zorgt dat een

offerte voor een nieuw jaar, uiterlijk eind van het voorgaande jaar, moet zijn getekend.

PRINCE2 kan daarbij een behulpzame tool zijn, maar dan moeten alle betrokkenen daarin
wel goed zijn opgeleid.
Aanbeveling 30: Pas de werkwijze tussen ECN en NRC zodanig aan dat per eind van een
jaar is getekend. Blijf
jaar de offerte voor de RWMP en RAP werkzaamheden in het volgende
kan PRINCE2 een goede
dat gedurende het jaar monitoren en stuur waarnodig bij Daarbij
ogramma voor de
tool zijn, mits gecombineerd met een goed en gestrvctureerd opleidingspr
betrokken medewerkers.

73. De huidige voorziening voor het RWMP (ultimo 2014) voor het dekken van de kosten van

de afvoer van al het radioactief afval van de Locatie Petten bedraagt € 109 mln.
Zoals eerder opgemerkt vindt de commissie het teleurstellend dat voor diverse afstromen die
in principe op korte termijn afgevoerd zouden kunnen worden nog steeds geen (voorlopig)
32

Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015

Plannen van Aanpak en dus ook geen gedegen inschattingen van de kosten van afvoer
bestaan.
Over de kosten van de verwerkings- of afvoer methode van diverse stromenstromen binnen
het RWMP ontbreekt thans vrijwel ieder het inzicht. Wanneer een project uitgewerkt wordt
van idee tot uitvoerbaar plan van aanpak blijkt steeds weer dat de initieel verwachte kosten
beduidend hoger uitvallen.
Op dit moment is het voor de commissie niet duidelijk tot welk bedrag de totale kosten
uiteindelijk zullen optellen en in welk jaar deze kosten zullen worden gemaakt. Wij hebben
echter de indruk dat de ultimo 2014 vastgestelde voorzieningen sterk onvoldoende zijn om
alle afvalstromen in de opslag en als gevolg van ontmanteling en decommissioning van
apparatuur en gebouwen te verwerken en af te voeren naar COVRA.

74. Thans is voor ontmanteling en decommissioning van apparatuur en gebouwen
waaronder het HCL in totaal een kostenpost van bijna 30 miljoen euro voorzien. Een
aanzienlijke toename van dit bedrag, bijvoorbeeld een verdubbeling, lijkt de commissie in de
praktijk heel wel denkbaar. Dit oordeel is gebaseerd op onder meer
(1) de gedateerdheid van de analyse van deze kosten;
(2) de zeer sterke toename van de voorziene kosten van de afvoer van het historisch afval
(RAP en RAP-alpha) in de afgelopen 5 jaar;
(3) de zeer sterke toename van de voorziening voor de ontmanteling van de LFR van 1,6
miljoen euro ultimo 2013 naar 5,6 miljoen euro ultimo 2014 met daarbij als kanttekening dat
m dat een gedegen
in dit laatste bedrag ook 0,8 miljoen zit voor de sloop van gebouw
onderbouwing van dit bedrag nog steeds ontbreekt.
-

-

-

Aanbeveling 31: Maak op afzienbare termijn een heranalyse van de kosten van
ontmanteling en decommissioning van apparatuur en gebouwen.

Tot zover ons rapport over de review en beoordeling van het RWMP, RAP en RAP-alpha
toegespitst op bevindingen conclusies en aanbevelingen.

Commissie Review RWMP, RAP en RAP-alpha 2015
26maart2015

33