Financiële
Verantwoording
2015

2

3

Inhoud

Samenvatting

4

1

Verslag

7
8
9
16

2

Jaarrekening 2015

3

Overige gegevens

1.1 Inleiding
1.2 Financiële resultaten
1.3 Risicoparagraaf

2.1 Exploitatierekening 2015
2.2 Balans per 31 december 2015
2.3 Kasstroomoverzicht 2015
2.4 Algemene toelichting en grondslagen
2.5 Toelichting op de exploitatierekening
2.6 Toelichting op de balans per 31 december 2015
2.7 Toelichting op de treasury
2.8 Bedrijfsvoerings­paragraaf
2.9 Ondertekening

3.1 Gebeurtenissen na balansdatum
3.2 Verwerking saldo/resultaatbestemming
3.3 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Bijlagen bij de jaarrekening
Bijlage I: Staat van overdrachten en bestedingen (rijks)bijdragen
Bijlage II: Besteding bijdragen vorming nationale politie
Bijlage III: Meerkosten Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie
Bijlage IV: Recherchesamenwerkingsteam (RST)

17
18
19
20
21
25
38
48
50
57

59
60
60
60

65
65
69
71
73

©2016 Politie, all rights reserved.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, op geautomatiseerde wijze opgeslagen of openbaar gemaakt in enige vorm of op enigerlei
wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming
van de Politie.

4

Samenvatting

De Financiële Verantwoording doet
verslag van de begrotingsuitvoering
door de politie in het afgelopen jaar.
Daarbij wordt ingegaan op de resultaten over 2015, mede in het licht van de
transitie waar de politie momenteel
voor staat.
Het jaar 2015 stond in het teken van de
verdere opbouw van de eenheden, het
Politiedienstencentrum en de staf
korpsleiding. De vorming van het korps
is een omvangrijk proces, met geleidelijke overgang en organisatorische
veranderingen. Dit vindt plaats binnen
de uitvoering van het reguliere werkpakket en de aanzienlijke inzet ten
behoeve van omvangrijke evenementen
zoals de Cybertop en bijvoorbeeld de

toename van het aantal vluchtelingen.
De herijking van de realisatie van
nationale politie in het najaar van 2015
bracht meer realisme in het wat het
korps aan reguliere en veranderopdrachten aan kan in het gegeven
tijdsbestek. Desondanks staat het
korps voor nieuwe uitdagingen,
waaronder het meer ruimte geven aan
lokaal maatwerk en het intern verder
verbeteren van de (financiële) sturing
en beheersing.

medewerkers. De additionele kosten
die hiermee gepaard gaan, hebben
mede geleid tot een negatief resultaat
over 2015 van € 30 miljoen.
Tevens zijn de uitkomsten van het op 1
februari 2016 gesloten Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015-2017 met een
neutraal financieel effect verwerkt in de
jaarrekening. De kosten van de
terugwerkende kracht van de hiernaast
gemaakte afspraken over vakantieloon
komen daarentegen volledig ten laste
van de politie. Het financiële resultaat
daalt daardoor additioneel met € 42
miljoen.

Het op peil houden van de politieprestaties, de transitiefase en extra taken
vragen om meer inzet van vooral
personele capaciteit. Dit betreft zowel
de inzet van medewerkers in vaste
dienst als van tijdelijk ingehuurde

Samengevat zijn de financiële resultaten over het jaar 2015 als volgt1:

Exploitatieresultaat			
Bedragen x € 1 miljoen / presentatie cf begroting
Totaal bijdragen

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

5.145

4.955

5.028

Exploitatiekosten			
Personeel en opleidingen

4.169

3.910

3.943

Materieel

1.170

1.170

1.217

Totaal exploitatiekosten

5.339

5.080

5.160

Resultaat uit normale bedrijfsvoering

-194

-125

-132

Buitengewone baten

122

125

162

Exploitatieresultaat

-72

-

30

1

De buitengewone baten betreffen de voorgenomen onttrekkingen aan de algemene reserve en onttrekkingen aan de bestemmingsreserve ICT, conform de presentatie in de begroting.
Het gepresenteerde exploitatieresultaat betreft derhalve de additionele mutatie op de algemene reserve.

5

Tegenover de hogere kosten voor
personeel en opleidingen staan
gedeeltelijk ook hogere bijdragen
vanuit het Rijk. Dit betreft onder andere
de kosten van vertrekstimulerende
maatregelen in de voorfase van de
personele reorganisatie en de kosten
van het Arbeidvoorwaardenakkoord
2015-2017.
Verder heeft de hiervoor al genoemde
extra behoefte aan personele capaciteit
geleid tot hogere kosten. Het afronden
van de personele reorganisatie is een
voorwaarde om de inzet van ingehuurde
medewerkers te kunnen beperken.
De gerealiseerde materiële kosten
liggen per saldo in lijn met de begroting. De uitkomsten komen echter
mede voort uit enerzijds nog niet
volledig gerealiseerde besparingsdoelstellingen en anderzijds uitgestelde
investeringen om in de toekomst
besparingen te kunnen behalen. Beide
ontwikkelingen leggen druk op de
toekomst.
De politie maakt in 2015, deels conform
begroting, gebruik van het eigen
vermogen. Door het negatieve financiële resultaat en het ten laste van de
politie komen van de terugwerkende
kracht vakantieloon daalt de algemene
reserve meer dan was voorzien. Per
saldo neemt de omvang van de
reserves en daarmee de buffer voor het

Eigen vermogen

opvangen van tegenvallers en uitgaven
aan ICT af met € 194 miljoen, maar
deze blijft binnen de wettelijke kaders.
De bij de vorming van nationale politie
reeds voorziene reductie van kosten is
al verdisconteerd in de verlaging van de
jaarlijkse bijdragen. Door incidentele
ontwikkelingen zijn de bijdragen in 2015
hoger dan begroot. Meerjarig dalen
deze echter. De structurele besparingsdoelstelling voor de politie bedraagt
inmiddels circa een half miljard euro.
Dit betreft een verdubbeling ten
opzichte van de efficiencytaakstelling
die was gekoppeld aan de vorming van
nationale politie. Daarnaast waren er
beleidsintensiveringen, waarvoor extra
dekkingen verkregen zijn.
Tegelijkertijd is er nog steeds sprake
van een substantiële overbezetting in
de operationele sterkte vanwege
beleidsbeslissingen in het verleden en
een hogere feitelijke uitstroomleeftijd.
Financieel moeten daarom alle zeilen
bijgezet worden om in komende jaren
binnen het budgettaire kader te blijven.
De bedrijfsvoeringsparagraaf betreft
een uitzonderingsrapportage waarin
nader wordt ingegaan op de onderwerpen financiële rechtmatigheid, totstandkoming beleidsinformatie,
financieel en materieel beheer en
overige aangaande de bedrijfsvoering.

Het voornaamste onderwerp betreft
financiële rechtmatigheid.
Bij dit onderdeel is verantwoord dat de
omvang van de inkopen die niet
conform de hiervoor geldende wet- en
regelgeving hebben plaatsgevonden
over het verslagjaar € 298 miljoen
bedraagt (2014: € 312 miljoen). Deze
onrechtmatigheid is vastgesteld op
basis van een doorontwikkelde en
aangescherpte analyse van de financiële bestedingen op het gebied van
inkopen. De ter vergelijking opgenomen
cijfers over voorgaand boekjaar zijn
tevens aangepast op basis van deze
aangescherpte analyse. De omvang van
de onrechtmatige inkopen is gestabiliseerd. De verwachting is dat daling van
de onrechtmatigheid zich in 2016 inzet.
Verhoogde management aandacht voor
rechtmatige inkoop blijft echter
onverminderd nodig. Ten aanzien van
de personeels- en salarisadministratie
is 2015 een jaar van grote verandering­
en geweest. Diverse HRM systemen zijn
samengevoegd in nieuwe systemen en
er hebben vele wijzigingen plaatsgevonden in wet- en regelgeving. Al deze
veranderingen hebben in 2015 niet
geleid tot onrechtmatigheden van
materiële omvang.

31 december

Geraliseerde mutatie

31 december

Bedragen x € 1 miljoen

2015

2015

2014

Algemene reserve

156

-95

251

Bestemmingsreserve ICT

136

-99

235

Totaal

292

-194

486

6

7

1
Verslag

8

Verslag

1.1 Inleiding
Voor u ligt de Financiële Verantwoording 2015 van de politie, waarin verslag
wordt gedaan van de financiële
resultaten van het afgelopen jaar. Deze
verantwoording is opgesteld conform
artikel 35 van de Politiewet 2012 en in
overeenstemming met de bepalingen in
het Besluit financieel beheer politie en
de opeenvolgende jaaraanschrijvingen
van de minister van Veiligheid en
Justitie. De financiële resultaten
worden vergeleken met de begroting
2015 en de jaarrekening 2014.
Conform artikel 7 van het Besluit
financieel beheer politie wordt de
jaarrekening, als bijlage van de
jaarrekening van het Ministerie van
Veiligheid en Justitie, ter informatie aan
de Staten-Generaal gezonden. Naast
de Financiële Verantwoording is er het
Jaarverslag 2015 van de politie, waarin
verslag wordt gedaan van de realisatie
van de landelijke prioriteiten, van
doelstellingen op het vlak van de
bedrijfsvoering en van de vorming van
nationale politie.

nodige risico’s op de haalbaarheid,
verwerkt in de begroting en meerjarenraming. Daarbij gaat het onder andere
om een dalende personele bezetting,
het inboeken van efficiencyvoordelen
vanuit de concentratie van de bedrijfsvoering en besparingen op direct
beïnvloedbare kostenposten.
De structurele besparingsdoelstelling
voor de politie bedraagt inmiddels circa
een half miljard euro. Dit betreft een
verdubbeling ten opzichte van de
efficiencytaakstelling die was gekoppeld aan de vorming van nationale
politie. Daarnaast waren er beleids­
intensiveringen, waarvoor extra
dekkingen verkregen zijn.
Tegelijkertijd is er nog steeds sprake
van een substantiële overbezetting in
de operationele sterkte vanwege
beleidsbeslissingen in het verleden en
een substantieel hogere feitelijke
uitstroomleeftijd. Door de vertraging in
de personele reorganisatie kent de
uitvoering van de begroting nog eens
extra uitdagingen.

De financiële uitkomsten van het jaar
2015 dienen bezien te worden in
perspectief. Zo wordt de politie
geconfronteerd met dalende financiële
kaders in de komende jaren, terwijl een
overbezetting bestaat ten opzichte van
de doelsterkte. Hiernaast is een
reorganisatie gaande van een aanzienlijke omvang. Dit perspectief wordt
hieronder nader beschreven.

Omvangrijke veranderoperatie
De nationale politie ging op 1 januari
2013 van start. Het korps is bezig met
een omvangrijke veranderingsoperatie:
het realiseren van de inrichting, de
daarvoor uit te voeren personele
reorganisatie en veranderingen op het
gebied van cultuur, gedrag en leiderschap. In deze jaren zal het korps
geleidelijk steeds verder worden
opgebouwd en ingericht.

Dalende financiële kaders en over­
bezetting
Vanuit opgelegde taakstellingen dient
sinds de start van de nationale politie
omgegaan te worden met een krimpend
financieel kader. De ombuigingen en
aanvullende maatregelen zijn, met de

In het afgelopen jaar is uitvoerig
gekeken naar het tempo en de ambities
bij de vorming van nationale politie. Er
is door alle betrokkenen geconstateerd
dat ten aanzien hiervan meer realisme
nodig is. Alleen op deze manier kan de
politie slagen in haar opdracht om

stevig in verbinding met haar gezag en
partners, een betere organisatie te
bouwen voor een veiliger Nederland.
Dit realisme uit zich in meer tijd om de
‘basis op orde’ te krijgen, meer
integrale sturing op veranderingen en
verbeteringen, meer aandacht voor het
welzijn van medewerkers en het meer
inzetten op kwaliteit, te beginnen in de
bedrijfsvoering.
Sturing en beheersing
Alles is gericht op het binnen de
financiële kaders blijven. Naast een
enorme inzet op de inrichting, opbouw
en realisatie wordt ook veel belang
gehecht aan (financiële) sturing en
beheersing en de inzet van maatregelen
die daarbij horen, zoals strategisch
HRM-beleid, kostenbeheersing via
gecentraliseerde inkoop en frequente
rapportages over de uitvoering van het
beleid en de bijbehorende begroting.
Tegelijk is geconstateerd dat in de
sturing van het korps meer ruimte voor
lokaal maatwerk wenselijk is. Samen
met het - via onder andere harmonisatie en standaardisatie – realiseren van
de afgesproken besparingen binnen de
bedrijfsvoering, stelt dit hoge eisen aan
het korps. Dit vraagt om een zorgvuldige balans tussen de keuzes van het
gezag en de beschikbare mogelijk­
heden van het korps, die in de loop van
de tijd steeds opnieuw gevonden moet
worden.
Hiernaast wordt binnen de politie
gewerkt aan meer integrale sturing
binnen en tussen de kolommen van de
bedrijfsvoering. Dit betreft aspecten
van planvorming, integrale afweging
van belangen en mogelijkheden,
verbeterde control en beschikbaarheid
van managementinformatie.

9

Leeswijzer
Het vervolg van hoofdstuk 1 gaat in op
de financiële resultaten. Hierin wordt
eveneens ingegaan op de onderkende
risico’s.
Het tweede hoofdstuk, de feitelijke jaarrekening 2015, bevat de overzichten
van de exploitatierekening, balans en
kasstroom, alsmede de toelichtingen
daarop. Dit hoofdstuk wordt besloten
met de bedrijfsvoeringsparagraaf, waar
wordt ingegaan op de financiële
rechtmatigheid, de totstandkoming van
beleidsinformatie en het financieel en
materieel beheer.
Het laatste hoofdstuk bevat informatie
over de gebeurtenissen na balansdatum, de resultaatbestemming en tevens
de controleverklaring van de externe
accountant.
In de bijlagen zijn gespecificeerde
overzichten opgenomen van de
ontvangst en besteding van de rijks- en
overige bijdragen, de kosten van de
vorming van nationale politie en de
meerkosten met betrekking tot het
Aanvalsprogramma ICT.

1.2 Financiële resultaten

Uitvoering niet binnen de financiële
kaders
De begroting zoals vastgesteld door de
minister van Veiligheid en Justitie vormt
het financiële kader voor het jaar 2015.
De politie stuurt op uitvoering binnen
de gestelde financiële kaders.

De begroting is de concrete verta­
ling van het vastgestelde meerjarige
beleid van de politie naar financiële
middelen. De belangrijkste financiële
uitgangspunten bij het opstellen van de
begroting zijn:
•
•

•

•

In de begroting 2015 zijn de voor­
genomen onttrekkingen aan het eigen
vermogen gepresenteerd als buiten­
gewone baten. Toepassing van deze
systematiek op de realisatie geeft
onderstaand overzicht van de financiële
uitkomsten van 20152.

Het sturen op de uitvoering binnen
de gestelde financiële kaders.
Het sturen op het realiseren van
een betaalbare operationele
sterkte en een niet-operationele
sterkte van passende omvang.
Het realiseren van de bespa­
ringsdoelstellingen, wat ook voor
een belangrijk deel door de perso­­
nele sterkte wordt bepaald.
Het op peil houden van het
vermogen, dat wil zeggen het vermogen binnen de geldende kaders
brengen, dan wel houden (bufferfunctie eigen vermogen).

Ten opzichte van de begroting zijn de
kosten bijna € 260 miljoen hoger. Hier
staat voor € 190 miljoen aan hogere
(rijks)bijdragen tegenover. Hiernaast
zijn de buitengewone baten lager.
Derhalve is het jaar 2015 geëindigd met
een negatief exploitatieresultaat van
€ 72 miljoen ten opzichte van de
begroting.
Ter dekking van de begroting was reeds
voorzien in onttrekkingen aan het eigen

Hierna wordt ingegaan op de uitkomsten in 2015 bij deze uitgangspunten.

Exploitatieresultaat			
Bedragen x € 1 miljoen / presentatie cf begroting
Totaal bijdragen

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

5.145

4.955

5.028

Exploitatiekosten			
Personeel en opleidingen

4.169

3.910

Materieel

1.170

1.170

1.217

Totaal exploitatiekosten

5.339

5.080

5.160

Resultaat uit normale bedrijfsvoering

-194

-125

-132

Buitengewone baten

122

125

162

Exploitatieresultaat

-72

-

30

2

3.943

De buitengewone baten betreffen de voorgenomen onttrekkingen aan de algemene reserve en onttrekkingen aan de bestemmingsreserve ICT, conform de presentatie in de begroting.

Het gepresenteerde exploitatieresultaat betreft derhalve de additionele mutatie op de algemene reserve.

10

vermogen van de politie, verwerkt als
buitengewone baten. Het gerealiseerde
negatieve resultaat betekent een
additionele onttrekking en daarmee extra

druk op het eigen vermogen.
De voornaamste ontwikkelingen die aan
het resultaat ten grondslag liggen,
betreffen:

Ontwikkelingen exploitatieresultaat (bedragen x € 1 miljoen)

2015

Begroting

-

Ontwikkelingen
Lagere gemiddelde sterkte

37

Terugwerkende kracht vakantieloon

42-

Additionele kosten externe inhuur (excl. bijz. gefinancierde projecten, excl. AVP)

42-

Additionele overige personeels en materiële lasten en bijdragen

25-

Jaarrekening

72-

Vooral onder invloed van vertrekstimulerende maatregelen in de voorfase van
de personele reorganisatie vond een
grotere uitstroom van medewerkers
plaats, wat een positief financieel effect
geeft. Daar tegenover staan extra
personele kosten voor met name
overwerk, mede in verband met extra
taken die op de politie afkwamen zoals
de recente vluchtelingenproblematiek
en antiterrorisme maatregelen.
Er is meer gebruik gemaakt van extern
ingehuurd personeel dan begroot. Dit
gebeurt deels ter overbrugging van de
vertraagde plaatsing van medewerkers
vanuit de personele reorganisatie.
Daarnaast is externe inhuur nodig
vanwege de uitstroom en begeleiding
van de reorganisatie. Daarom is tijdelijk
extra kwantitatieve en kwalitatieve
capaciteit nodig. Dit met het oog op de
continuïteit van de bedrijfsvoering.

De ontwikkelingen in de overige
personele en materiële kosten, alsmede
in de bijdragen, hebben per saldo een
beperkt negatief effect gehad op het
resultaat. Hierbij is wel sprake van
incidentele meevallers en vooruitgeschoven activiteiten. Dit legt een
beslag op de toekomst.

de ontwikkelingen.
Bijdragen
In 2015 is ten opzichte van de begroting
meer aan (rijks)bijdragen besteed en
derhalve ook meer als bate verantwoord. De ontwikkelingen in de (rijks)
bijdragen worden in de tabel hieronderweergegeven.

Hieronder wordt nader ingegaan op

Ontwikkelingen (rijks)bijdragen (bedragen x € 1 miljoen)

2015

Begroting

4.955

Ontwikkelingen
Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015-2017

84

Besteding bijdrage vorming NP (waaronder vertrekstimulering)

81

Hogere besteding diverse bijdragen (o.a. LMO, Cybertop, MH-17)

28

Loon- en prijsbijstellingen 2014 en 2015

26

Lagere besteding bijdragen C2000
Jaarrekening

295.145

11

In de jaarrekening is de nog te ontvang­
en tegemoetkoming van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie inzake de over
2015 nog uit te betalen onderdelen van
het Arbeidsvoorwaardenakkoord
2015-2017 opgenomen.
Een verdere additionele besteding ten
opzichte van de begroting betreft de
bijdragen voor de vorming van nationale politie, vooral in verband met de
kosten van vertrekstimulerende
maatregelen. De ontvangst en besteding van deze bijdragen kennen een
ander patroon.
De bijdrage voor het beheer van C2000
is niet volledig besteed. De resterende
middelen worden, in overeenstemming
met afspraken tussen de multi-partners, in komende jaren onder andere
ingezet voor de vernieuwing van het
C2000-netwerk.
Personele en opleidingskosten
In 2015 is per saldo meer uitgegeven
aan personeel en opleidingen dan
begroot.
In de jaarrekening is een reservering
getroffen voor de kosten die samenhangen met de vertrekstimulerende
maatregelen waarover in 2015 is
besloten. Gelijk aan de jaarrekening
2014 zijn deze kosten ten laste
gebracht van de bijdragen voor de
vorming van nationale politie.
Vanuit het Arbeidsvoorwaardenakkoord
2015-2017 zijn de kosten van de
loonsverhoging per 1 september 2015,
de eenmalige uitkering en de loopbaanimpulsbijdrage verwerkt in de
jaarrekening. Dat geldt ook voor de
terugwerkende kracht betaling van
vakantieloon. Deze laatste komt ten
laste van het eigen vermogen van het
korps.

Doordat gebruikgemaakt is van
vertrekstimulerende maatregelen, was
de uitstroom van medewerkers groter
dan begroot, waardoor de gemiddelde
reguliere bezetting lager uitkwam.
Vooral ter overbrugging van de vertraagde plaatsing van medewerkers en
een kwalitatieve mismatch, is extra
gebruik gemaakt van extern ingehuurde
medewerkers.
Ook is het noodzakelijk gebleken extra
kosten te maken voor overwerk. Dit
komt mede voort uit extra taken die een
fors beslag op de capaciteit leggen,
zoals in 2015 onder andere rondom
MH-17, Cybertop en de vluchtelingenproblematiek.
De ontwikkelingen in de personele en
opleidingskosten zijn in de volgende
tabel weergegeven:

Ontwikkelingen personele- en opleidingskosten (bedragen x € 1 miljoen)

2015

Begroting

3.910

Ontwikkelingen
Extra kosten vorming NP (m.n. vertrekstimulering en externe inhuur)

76

Extra kosten externe inhuur AVP en projecten en programma’s

39

Extra kosten externe inhuur reguliere activiteiten

42

Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015-2017 en TWK vakantieloon

126

Lagere gemiddelde sterkte

37-

Overige (o.a. overwerk)
Jaarrekening

13
4.169

12

Materiële kosten
De in 2015 gerealiseerde materiële
kosten zijn per saldo gelijk aan de
begroting.
In afwachting van de verdere uitvoering
van het Strategisch Huisvestingsplan
liggen de huisvestingskosten onder het
begrote niveau. Het uitstellen van
activiteiten in 2015 leidt mogelijk tot
extra kosten in komende jaren.
Hiernaast is het uitvoering geven
noodzakelijk om in de toekomst
besparingen te realiseren die reeds
verwerkt zijn in de meerjarenbegroting.
Waar in geval van huisvesting kosten
vooruitgeschoven worden, is op andere
onderwerpen sprake van het nog niet
volledig realiseren van ingecalculeerde
besparingen. Dit betreft onder andere
ICT-kosten en kosten van het wagenpark. Verdere planvorming en uitvoering
moeten toekomstige overschrijdingen
voorkomen.
De ontwikkelingen in de materiële

Ontwikkelingen materiële kosten (bedragen x € 1 miljoen)

2015

Begroting

1.170

Ontwikkelingen
Extra kosten dienstreizen i.v.m vertraging vorming NP

17

Extra automatiseringskosten

14

Lagere kosten beheer C2000

29-

Lagere kosten huisvesting (o.a. temporisering uitvoering SHP)

18-

Overige (o.a. extra kosten Cybertop, wagenpark)

16

Jaarrekening

1.170

kosten worden in de tabel hierboven
weergegeven.
Bezetting gedaald, operationele
sterkte nog te hoog
De personele kosten hebben een groot
aandeel in de totale kosten van de
politie. Ontwikkelingen hierin hebben
dan ook snel een aanzienlijk effect op
het financiële resultaat. De politie stuurt

op het realiseren van een betaalbare
operationele sterkte en een niet-operationele sterkte van passende omvang.
In de komende jaren wordt toegegroeid
naar de doelsterkte conform het
inrichtingsplan van de politie.
In onderstaand overzicht is de bezetting
weergegeven:

Personele bezetting 2015 (aantallen x 1,0 fte)			
Bezetting

Gerealiseerde gemiddelde

Begrote gemiddelde

Bezetting

31 december 2015

bezetting 2015

bezetting 2015

31 december 2014
48.257

Operationeel (excl. Aspiranten)

48.187

48.222

48.671

Aspiranten

2.321

2.753

2.670

3.185

Totaal operationeel

50.508

50.975

51.341

51.442

Niet operationeel

8.965

9.205

9.399

9.446

Totaal

59.473

60.180

60.740

60.888

13

In de vergelijking van de gerealiseerde
personeelskosten ten opzichte van de
begroting wordt met name gekeken
naar de gemiddelde bezetting gedurende het jaar. De gemiddelde bezetting
in 2015 is in totaal 560 fte’s lager
uitgekomen dan begroot. Dit betreft
zowel een lagere operationele sterkte
als een lagere niet-operationele sterkte.
Dit zorgt voor lagere loonkosten van
circa € 37 miljoen.
De totale sterkte van het korps ligt eind
2015 ruim 1400 fte’s lager dan aan het
einde van het voorgaande jaar, na reeds
een daling van ruim 1000 fte’s in 2014.
De operationele sterkte blijft nog boven
de op termijn afgesproken omvang van
49.802 fte’s. De daling in de operationele sterkte betreft voornamelijk een
afname van het aantal aspiranten. In
verband met de noodzakelijke continuïteit van de politieprestaties heeft de
korpsleiding in 2015 besloten de
afname van het aantal aspiranten te
beperken ten opzichte van de begroting.
De lagere niet-operationele sterkte
wordt voornamelijk veroorzaakt door de
uitstroom in verband met de vertrek­
stimulerende maatregelen in de
voorfase van de personele reorgani­
satie. Het aantal benadert de omvang
zoals opgenomen in het inrichtingsplan
van de politie.
Besparingen 2015 niet geheel
gerealiseerd, extra druk in de
toekomst
De politie stuurt op het realiseren van
de besparingsdoelstellingen, wat voor
een belangrijk deel door de personele
sterkte wordt bepaald.
De politie heeft in verband met de
vorming van het nationale korps een
meerjarige besparingsdoelstelling in de

begroting opgenomen, die oploopt tot
jaarlijks € 230 miljoen. Het integreren
van de uitvoering van de zogenaamde
PIOFACH-taken in het Politiedienstencentrum (PDC) is voorwaardelijk voor
het realiseren van deze besparingen.
Als gevolg van additionele taakstel­
lingen, onder andere in verband met
meldkamers en evenementen, loopt de
besparingsdoelstelling de komende
jaren verder op naar bijna € 500
miljoen.
De besparingsmaatregelen betreffen
onder andere:
•
Reductie van de niet-operationele
sterkte;
•
Versnelde afbouw van de bestaande hogere operationele sterkte;
•
Doorvoeren van bezuinigingstaakstellingen in de bedrijfsvoering.
De opgenomen besparingsdoelstellingen voor het jaar 2015 zijn vanuit de
begroting vertaald in interne budgetten.
Deze budgetten zijn taakstellend aan de
politiechefs en directeuren opgelegd. In
de budgetfilosofie die de politie volgt,
wordt de uitputting van de budgetten
bewaakt. Impliciet wordt verondersteld
dat de taakstellingen worden gerealiseerd, indien de verantwoordelijken
binnen de budgetten blijven.
Het jaar 2015 is afgesloten met een
negatief financieel resultaat ten
opzichte van de begroting. Afgezien van
het eenmalige effect van de terugwerkende kracht van het vakantieloon, kan
hieruit derhalve geconcludeerd worden
dat de besparingsdoelstelling voor dit
jaar niet wordt behaald. De oorzaak ligt
met name in het nog niet volledig
invullen van in de begroting verwerkte
besparingen op de budgetten voor
externe inhuur en materieel. Dit mede
vanwege de vertraging in de personele
reorganisatie. De hierdoor noodzakelijke maatregelen werken door in de

begroting voor komende jaren.
De daling van de niet-operationele
sterkte ligt op schema. Hiermee is een
groot deel van de oorspronkelijke
€ 230 miljoen aan besparingen
gerealiseerd.
In de begroting voor de periode 2016 –
2020 is de instroom ten behoeve van
de operationele sterkte verhoogd ten
opzichte van eerdere ramingen. Deze
instroom is noodzakelijk om de
politieprestaties op termijn op peil te
kunnen houden. De afgesproken
omvang van 49.802 fte’s wordt hierdoor
later gerealiseerd.
Naar aanleiding van de behandeling van
de begroting 2016-2020 in de Tweede
Kamer is een onderzoek gestart naar
het evenwicht tussen de opdrachten,
doelstellingen en ambities en de
daarvoor beschikbare middelen.

14

Eigen vermogen daalt meer dan
begroot
De politie stuurt op het op peil houden
van het vermogen. Dat wil zeggen: het
vermogen binnen de geldende kaders
brengen, dan wel houden.

Balans (bedragen x € 1 miljoen)		

De gehele balans van de politie, waar
het eigen vermogen onderdeel van is, is
in de tabel hiernaast weergegeven.

Vlottende activa
Totaal activa

In 2015 stijgt het balanstotaal van de
politie per saldo, met name door het
conform begroting aantrekken van
langlopende leningen.
De waarde van de vaste activa is in
2015 gedaald, onder andere door een
lager gerealiseerd investeringsvolume.
Vertraging en uitstel van investeringsactiviteiten kunnen leiden tot het niet
realiseren van hiermee gepaard gaande
besparingen, onvoorziene uitgaven in
komende jaren en verouderd materieel.

Activa
Vaste activa

Passiva

31 december 2015

31 december 2014

2.804

3.039

501

159

3.305

3.198

31 december 2015

31 december 2014

Eigen vermogen

292

486

Voorzieningen

919

1.163

Langlopende schulden

943

449

Kortlopende schulden

1.151

1.100

Totaal passiva

3.305

3.198

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

61

74

87

In onderstaande tabel zijn de begrote
en gerealiseerde investeringen opgenomen:

Investeringen (bedragen x € 1 miljoen)
Huisvesting
Vervoer

64

80

68

ICT

80

114

74

Overige activa

21

18

11

Totaal

226

286

240

15

Het eigen vermogen van de politie
neemt in 2015 meer af dan begroot als
gevolg van het negatieve exploitatie­
resultaat, naast reeds in de begroting
geplande onttrekkingen. Het verloop
wordt weergegeven in onderstaande
tabel:

Eigen vermogen

31 december

Gerealiseerde mutatie

Begrote mutatie

31 december

(bedragen x € 1 miljoen)

2015

2015

2015

2014

Algemene reserve

156

-95

-23

251

Bestemmingsreserve ICT

136

-99

-90

235

-

-

-12

-

292

-194

-125

486

Bestemmingsreserve Groot Onderhoud
Totaal

Met 3,1% van de gemiddelde bijdragen
van de afgelopen drie jaar blijft de
algemene reserve binnen de daarvoor
geldende bandbreedte van 1,5%-7,5%,
zoals opgenomen in Besluit financieel
beheer politie. De daling van het eigen
vermogen verkleint de ruimte om
onvoorziene tegenvallers op te vangen.

16

1.3 Risicoparagraaf

wordt melding gemaakt van de dan
bekende financiële risico’s van materiele omvang, zowel van toepassing op
het lopende jaar als daarna. In de
voorliggende financiële verantwoording
is opname in de risicoparagraaf beperkt
tot de onderwerpen die bij de politie
bekend zijn en van materiële betekenis
kunnen zijn voor de financiële positie
ultimo 2015.

Als onderdeel van de planning en
control-cyclus wordt breed in de
organisatie opgehaald wat de grootste
risico’s zijn. Risico’s zijn veelal niet
statisch en de kans op een risico en de
effecten kunnen toe- en afnemen in de
tijd. De risico’s worden daarom
maandelijks geactualiseerd en besproken door de korpsleiding.

control-instrumentarium om structureel
beter inzicht te hebben en sturing te
kunnen geven. Daarbij gaat het om de
inrichting van een meer integrale
planning en controlcyclus, de werking
van het controlstelsel en de verbetering
van de controllersfunctie. De verschillende control functies worden gebundeld en structureel risicomanagement
wordt ingericht. Indien nodig worden
interne audits uitgevoerd.

Daarnaast wordt gewerkt aan een

In de financiële voortgangsrapportages

De financiële risico’s ultimo 2015 zijn in
onderstaande tabel opgenomen:

Risico

Impact

Beheersmaatregelen

Toename voorziening Inkoop Max door
veranderingen in uittreed-leeftijd en tarieven
en grondslagen.

Mogelijke extra toevoegingen aan de
voorziening Inkoop Max, van materiële
omvang.

Risico op eventuele meerkosten is voor
rekening van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie.

Nog geen overeenkomst met Belastingdienst
over strafheffing op uitkeringen in het kader
van vertrekstimulering.

Mogelijke naheffing van de Belastingdienst.

Op basis van jurisprudentie zal zo nodig in
bezwaar gegaan worden.

Niet altijd financiële compensatie voor extra
taken waarmee de politie geconfronteerd
wordt.

Extra kosten leggen beslag op de beperkte
middelen; tekorten komen ten laste van
reserves.

In 2016 wordt onderzoek afgerond naar
evenwicht tussen opdrachten, doelstellingen
en ambities en de daarvoor beschikbare
middelen.

Risico

Impact

Beheersmaatregelen

Schadeclaims van burgers en bedrijven n.a.v.
de taakuitvoering door de politie.

Mogelijk financiële gevolgen uit geclaimde
schadekosten. Mogelijke reputatieschade.

De politie is verzekerd voor
aansprakelijkheid.

Mogelijke boekverliezen door ontmanteling
van datacenters, als gevolg van het
Aanvalsprogramma ICT.

Mogelijk onvoorziene kosten.

Door fasering in de uitvoering is het niet
aannemelijk dat boekverliezen zich acuut en
omvangrijk zullen voordoen.

Realisatiewaarden bij toekomstige afstoting
van vastgoed kennen onzekerheden t.o.v. de
geadministreerde boekwaarden.

Mogelijk onvoorziene kosten.

Door fasering in de uitvoering is het niet
aannemelijk dat boekverliezen zich acuut en
omvangrijk zullen voordoen.

Lopende de transitie bestaat het risico dat de
naleving of toetsing van fiscale afspraken
wordt bemoeilijkt.

Mogelijke naheffing van de Belastingdienst.

Naleving van fiscale regelgeving wordt
gemonitord. Periodiek overleg met de
Belastingdienst.

Personele kosten

Materiele kosten

17

2
Jaarrekening
2015

18

Jaarrekening 2015

2.1 Exploitatierekening 2015
Exploitatierekening en resultaatbestemming (bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

Bijdragen (1)			
Bijdragen VenJ
Overige bijdragen (o.a. gemeenten en derden)
Totaal bijdragen

5.143.536

4.944.255

5.021.400

991

11.120

6.554

5.144.527

4.955.375

5.027.954

			
Exploitatiekosten			
4.099.457

3.842.855

3.869.784

Rente (3)

Personeel (2)

15.645

17.602

19.054

Opleiding en vorming (4)

69.208

66.890

73.506

Huisvesting (5)

343.263

362.170

340.530

Vervoer (6)

184.517

180.900

188.617

Verbindingen en automatisering (7)

323.892

339.318

335.661

Geweldmiddelen en uitrusting (8)

51.307

50.630

72.305

Operationeel (9)

125.298

102.650

139.873

Beheer (10)
Totaal exploitatiekosten

125.896

116.900

121.110

5.338.483

5.079.915

5.160.440

			
Resultaat uit normale bedrijfsvoering

-193.956

-124.540

-132.486

Buitengewone lasten

-

-

-

Buitengewone baten

-

-

-

Exploitatieresultaat

-193.956

-124.540

-132.486

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

Resultaatbestemming

Mutaties bestemmingsreserves			
Toevoegingen bestemmingsreserves

-

-

-

Onttrekkingen bestemmingsreserves

98.488

101.540

122.113

Saldo mutaties bestemmingsreserves

-98.488

-101.540

-122.113

Mutaties algemene reserve			
Toevoeging algemene reserve
Onttrekkingen algemene reserve
Vermogensconversie

-

-

-

95.468

23.000

10.373

-

-

-

Saldo mutaties algemene reserve

-95.468

-23.000

-10.373

Bestemming Exploitatieresultaat

-193.956

-124.540

-132.486

19

2.2 Balans per 31 december 2015
Balans (na resultaatbestemming) (bedragen x € 1.000)
Activa

31 december 2015

31 december 2014

Vaste activa		
Materiële vaste activa (11)
Financiële vaste activa (12)
Totaal vaste activa

1.992.088

2.076.991

811.674

962.381

2.803.762

3.039.372

Vlottende activa		
Voorraden (13)

39.082

43.493

Vorderingen en overlopende activa (14)

247.633

101.973

Rekening-courant Ministerie van Financiën (15)

205.482

-

Liquide middelen (16)

8.897

13.341

Totaal vlottende activa

501.094

158.807

		
Totaal activa

Passiva

3.304.856

3.198.179

31 december 2015

31 december 2014

Eigen vermogen		
Algemene reserve (17)

155.871

Bestemmingsreserves (18)

136.093

251.339
234.581

Totaal eigen vermogen

291.964

485.920

		
Voorzieningen (19)

919.487

1.163.267

		
Langlopende schulden (20)

942.689

449.454

		
Kortlopende schulden (21)		
Kortlopende deel leningen

107.556

55.729

Openstaande (rijks)bijdragen (21a)

144.560

195.679

Schulden personeel (21b)

711.980

545.898

Crediteuren en overlopende posten (21c)

186.620

237.532

Rekening-courant Ministerie van Financiën (15)
Totaal kortlopende schulden

-

64.700

1.150.716

1.099.538

		
Totaal passiva

3.304.856

3.198.179

20

2.3 Kasstroomoverzicht 2015

Kasstroomoverzicht (bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

-51.359

-96.963

410.787

Beginstand liquide middelen (15+16)

			
Operationele activiteiten			
Exploitatieresultaat

-193.956

-124.540

-132.486

Afschrijvingen en bijzondere waardeverminderingen vaste activa (11)

298.411

304.330

275.201

Overige mutaties financiële vaste activa 2015 (12)

137.696

-

3.262

Mutatie voorzieningen (19)

-243.780

-123.000

-87.029

-

-

-

Mutatie werkkapitaal (excl. liquide middelen)

Overige mutaties eigen vermogen

-63.396

-249.121

19.304

Kasstroom operationele activiteiten

-65.025

-192.331

78.252

			
Investeringsactiviteiten			
Investeringen materiële vaste activa (11)
Desinvesteringen materiële vaste activa (11)
Investeringen financiële vaste activa (12)
Kasstroom investeringsactiviteiten

-226.059

-285.660

-240.100

12.551

-

8.819

-

13.011

-57.624

-213.508

-272.649

-288.905

			
Financieringsactiviteiten			
Ontvangsten langlopende schulden (20)

600.000

382.000

-

Aflossingen langlopende schulden (20)

-55.729

-67.813

-251.493

Kasstroom financieringsactiviteiten

544.271

314.187

-251.493

			
Totaal kasstroom

265.738

-150.793

-462.146

			
Eindstand liquide middelen (15+16)

214.379

-247.756

-51.359

21

2.4 Algemene
toelichting en
grondslagen

worden aangemerkt als verbonden
partij. Transacties van betekenis met
verbonden partijen worden toegelicht
voor zover deze niet onder normale
marktvoorwaarden zijn aangegaan.

Algemene toelichting
Activiteiten
De missie van de politie is ‘waakzaam
en dienstbaar’ zijn aan de waarden van
de rechtsstaat. Deze missie vervult de
politie door, afhankelijk van de situatie,
gevraagd en ongevraagd te beschermen, te begrenzen of te bekrachtigen.

Toelichting op het kasstroomoverzicht
Het kasstroomoverzicht is opgesteld
volgens de indirecte methode. De
geldmiddelen in het kasstroomoverzicht bestaan uit de liquide middelen en
de rekening-courant met het Ministerie
van Financiën. Kasstromen in vreemde
valuta zijn omgerekend tegen een
geschatte gemiddelde koers. Ontvangsten en uitgaven uit hoofde van interest
zijn opgenomen onder de kasstroom uit
operationele activiteiten.

Vestigingsadres
Het landelijke hoofdbureau van de
politie is gevestigd op Nieuwe Uitleg 1,
2514 BP te Den Haag.
Stelselwijzigingen en schattings­
wijzigingen
In 2015 hebben zich, met uitzondering
van de hierna onder ‘ter vergelijking
opgenomen cijfers’ vermelde presentatiewijzigingen, geen stelsel- en/of
schattingswijzigingen voorgedaan.
Oordelen en schattingen
Bij de toepassing van de grondslagen
en regels voor het opstellen van de jaarrekening vormt de leiding van de
organisatie zich diverse oordelen en
schattingen. De belangrijkste oordelen
en schattingen, inclusief de bijbehorende veronderstellingen, worden
toegelicht bij de relevante posten.
Verbonden partijen
Als verbonden partij worden alle
rechtspersonen aangemerkt waarover
overheersende zeggenschap, gezamenlijke zeggenschap of invloed van
betekenis kan worden uitgeoefend. Ook
rechtspersonen die overwegende
zeggenschap kunnen uitoefenen

Algemene grondslagen
Algemeen
De jaarrekening is opgesteld in
overeenstemming met het Besluit
financieel beheer politie. Per 1 juli 2015
is het Besluit financieel beheer politie in
werking getreden (besluit van 8 juni
2015, houdende regels over het
financieel beheer van de politie) en
vervangt daarmee de Regeling financieel beheer politie. Hierin wordt, voor
zover in het besluit niet anders bepaald,
aangesloten bij de grondslagen voor de
verslaggeving, neergelegd in Titel 9 van
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en
uitgewerkt in de door de Raad voor de
Jaarverslaggeving uitgegeven Richt­
lijnen voor de jaarverslaglegging. De
modellen voor de jaarrekening zijn
conform het Besluit financieel beheer
politie voorgeschreven door het
Ministerie van Veiligheid en Justitie.
Gemiddeld aantal medewerkers
Het gemiddelde aantal gedurende het
boekjaar werkzame medewerkers wordt
vermeld in afstemming op de inrichting

van de organisatie.
Daarbij wordt aangesloten op de
salariskosten, zoals opgenomen in de
exploitatierekening. Werknemers die
geen arbeidsprestatie leveren worden
niet vermeld. Uitzondering hierop
vormen de periodes van kortstondige
ziekte, onbetaald verlof, reguliere
bijzondere verlofregelingen of schorsing.
Ter vergelijking opgenomen cijfers
In de jaarrekening wordt de realisatie
2015 vergeleken met de realisatie 2014
en de begroting 2015, die op 27 januari 2015 is vastgesteld door de Minister
van Veiligheid en Justitie.
In de jaarrekening 2015 is de
oorspronke­lijke begroting ten behoeve
van een goede aansluiting op de verantwoording in de jaarrekening op de
volgende punten anders gepresenteerd:
•
Presentatie onder de baten van de
als Bijdragen geraamde kostendekkende vergoedingen;
•
Presentatie onder Huisvesting,
Operationeel en Beheer van als
personeel van derden geraamde
kosten van externe diensten.
•
Vanaf 2014 is ook de rekeningcourantverhouding met het
Ministerie van Financiën opgenomen in het kasstroomoverzicht. De
begroting 2015 is hierop aangepast.
Deze wijzigingen in de presentatie
werkt ook door in de vergelijking van de
realisatie 2015 met de realisatie 2014.
De presentatie van de ter vergelijking
opgenomen cijfers over 2014 is daarom
eveneens dienovereenkomstig aangepast.

22

Grondslagen voor de waardering van
het resultaat
Algemeen
De gehanteerde grondslagen van de
waardering en van de resultaatbepaling
zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte
van het voorgaande jaar.
Het resultaat wordt bepaald als het
verschil tussen de toegerekende
bijdragen en de kosten en andere lasten
over het jaar. Baten en lasten worden in
de exploitatierekening toegerekend aan
de periode waarop ze betrekking
hebben, ongeacht of zij tot ontvangsten
of uitgaven hebben geleid.
Bijzondere bijdragen Ministerie van
Veiligheid en Justitie en overige
instanties
Voor specifieke taken en activiteiten
worden zowel door het Ministerie van
Veiligheid en Justitie als andere
departementen of overheidsinstanties
bijzondere bijdragen verstrekt. Voor
deze bijdragen dient in het algemeen
een operationele en financiële verantwoording te worden afgelegd en dient
een eventueel overschot of tekort te
worden verrekend. De ontvangen
bijdragen worden in de balans opgenomen onder de kortlopende schulden als
nog te besteden bijdragen. Aan de hand
van de bestedingen in het lopende
boekjaar, verband houdende met deze
bijdragen, worden deze bijdragen in de
exploitatie verantwoord.
Periodiek betaalbare beloningen
Lonen, salarissen en sociale lasten
worden op grond van de arbeidsvoorwaarden verwerkt in de winst-en-verliesrekening voor zover ze verschuldigd
zijn aan werknemers, respectievelijk de
belastingautoriteit.
Pensioenen
Het uitgangspunt is dat de in de

verslagperiode te verwerken pensioenlast gelijk is aan de over die periode aan
het pensioenfonds verschuldigde
premies. Indien de verschuldigde
premies op balansdatum nog niet zijn
voldaan, wordt een verplichting
opgenomen.
De hiervoor in aanmerking komende
werknemers hebben op de pensioen­
gerechtigde leeftijd recht op een
pensioen dat is gebaseerd op het
gemiddeld verdiende loon berekend
over de jaren dat de werknemer
pensioen heeft opgebouwd bij de
politie. De werknemers kunnen kiezen
om het pensioen in te laten gaan vanaf
zestig jaar. Het pensioen moet uiterlijk
vijf jaar na de AOW-leeftijd ingaan.
De verplichtingen die voortvloeien uit
deze rechten van het personeel, zijn
ondergebracht bij het Algemeen
Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Het
ABP hanteert het middelloonstelsel. De
premie voor het ouderdoms- en
nabestaandenpensioen bedraagt in
2016 17,8% tegen 19,6% in 2015. De
verlaging was mogelijk door de
overgang van loon- naar prijsindexatie.
Van de verschuldigde premie wordt in
2015 68% (2016: 70%) door de
werkgever betaald en 32% (2016: 30%)
door de werknemers.
De pensioenrechten worden jaarlijks
geïndexeerd, indien en voor zover de
dekkingsgraad van het pensioenfonds
(het vermogen van het pensioenfonds
gedeeld door haar financiële verplichtingen) dit toelaat. De pensioenen zijn
niet verhoogd per 1-1-2016. De beleidsdekkingsgraad van het ABP was niet
voldoende om de pensioenen over het
jaar 2015 te kunnen indexeren. Over
2015 is een gemiddelde dekkingsgraad
behaald van 98%.

een aantal bijzondere regelingen voor
medewerkers.

Naast deze reguliere verplichting aan
de verschuldigde pensioenpremies voor
actieve medewerkers is er sprake van

FLO-regeling
In de FLO-regeling (Functioneel
leeftijdsontslag) is sprake van twee

Inkoop MAX
De regeling Inkoop Max is een regeling
die in de vorm van dienstverlening aan
de politie wordt uitgevoerd. Pas na de
inkoop vormt de inkoopwaarde een
onderdeel van de reguliere ABP-­
verplichtingen. Voor de regeling Inkoop
Max is afgesproken dat de rechthebbende medewerkers vanaf 60 jaar tot
en met 70 jaar met pensioen kunnen
gaan. In de berekening is uitgegaan van
een inkoop op 65-jarige leeftijd, indien
deze voor 1 januari 2018 ligt. In het
CAO-akkoord is afgesproken dat per 1
januari 2018 Inkoop Max wordt ingekocht voor alle medewerkers die per 1
januari 2018 62 jaar of ouder zijn. Indien
een medewerker per 1 januari 2018
jonger dan 62 jaar is, dan wordt Inkoop
Max ingekocht zodra de medewerker 62
jaar wordt in de periode 2018 tot en met
2022. Voor de leeftijdscohorten 1956 en
jonger (in 2018 de 62-minners), vindt
tijdsevenredige inkoop plaats over de
periode 2018 t/m 2022.
In de waardering van de Inkoop Max
voorziening per 31 december 2015 zijn
de volgende grondslagen gehanteerd:
•
Uitstroomleeftijd van 65 jaar voor
de periode 1 januari 2016 tot en
met 31 december 2017.
•
Inkoop van Inkoop Max voor alle
medewerkers van 62 jaar en ouder
per 1 januari 2018.
•
Tijdsevenredige inkoop voor de
leeftijdscohorten 1956 en jonger
(in 2018 de 62-minners) over de
periode 2018 t/m 2022.
•
Rekenrente van 3,5%.
•
Sectorale grondslagen GO0810.

23

verschillende berekeningen van de
kosten. Voor de vliegers bij de Landelijke Eenheid van de politie is sprake van
een ontslagregeling die vanaf de
55-jarige leeftijd een uitkering garandeert van tien jaar. De berekening van
de totale uitkering is de som van de
nominale uitkeringen per medewerker
zonder rekening te houden met eerdere,
voortijdige uitstroom of overlijden van
de medewerker. Bij de berekening
wordt geen rekening gehouden met
toekomstige salarisverhogingen door
groei in de schaal of door mogelijke
loonsverhogingen.
Ultimo 2014 waren in deze regeling voor
de niet-vliegers nog de medewerkers
uit de jaren 1949, 1950 en de eerste dag
van het jaar 1951 gerechtigd. Voor de
rechthebbenden wordt rekening
gehouden met een opslag voor de
effecten van loonstijging als gevolg van
cao-afspraken. Voor de ingegane
pensioenen is volstaan met het
berekenen van de nominale vergoeding
van de uitkering inclusief werkgeverslasten tot aan de maand van ingang van
het reguliere ouderdomspensioen
Grondslagen voor waardering van
activa en passiva
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa worden
gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs
plus bijkomende kosten of vervaar­
digingsprijs onder aftrek van lineaire
afschrijvingen gedurende de verwachte
toekomstige gebruiksduur. Op terreinen
wordt niet afgeschreven. Er wordt
rekening gehouden met de bijzondere
waardeverminderingen die op balansdatum worden verwacht. Voor de
vaststelling of voor een materieel vast
actief sprake is van een bijzondere
waardevermindering wordt verwezen
naar de betreffende paragraaf. Het

Besluit financieel beheer politie bevat
regelgeving voor de waardering van de
materiële vaste activa. De volgende
afschrijvingstermijnen worden gehanteerd:
•
de terreinen worden niet
afgeschreven;
•
de bedrijfsgebouwen worden
lineair afgeschreven op basis van
de geschatte economische
levensduur van 35 jaar;
•
verbouwingen 20 jaar;
•
gebouwtechnische installaties 15
jaar;
•
inrichting gebouwen/inventaris 10
jaar;
•
opvallende voertuigen 3 jaar;
•
onopvallende voertuigen 5 jaar;
•
bijzondere voertuigen 5-10 jaar;
•
vaartuigen 3-10 jaar;
•
vliegtuigen 10 jaar;
•
verbindingsmiddelen 5-10 jaar;
•
ICT-apparatuur 3-5 jaar;
•
geweldmiddelen en uitrusting 5-10
jaar;
•
overige materiële vaste activa
worden lineair afgeschreven op
basis van de geschatte economische levensduur van 5 jaar.
Materiële vaste activa worden vanaf het
moment van gereedheid voor ingebruikneming afgeschreven over de verwachte toekomstige gebruiksduur van het
actief. Indien een schattingswijziging
plaatsvindt van de toekomstige
gebruiksduur, dan worden de toekomstige afschrijvingen aangepast.
Buiten gebruik gestelde materiële vaste
activa worden gewaardeerd tegen de
boekwaarde dan wel de lagere
opbrengstwaarde. De opbrengstwaarde
is de geschatte verkoopprijs onder
aftrek van direct toerekenbare kosten.
Financiële vaste activa
De onder financiële vaste activa

opgenomen vorderingen worden initieel
gewaardeerd tegen de reële waarde
onder aftrek van transactiekosten.
Vervolgens worden deze vorderingen
gewaardeerd tegen geamortiseerde
kostprijs. Bij de waardering wordt
rekening gehouden met eventuele
waardeverminderingen.
Bijzondere waardeverminderingen van
vaste activa
Op elke balansdatum wordt beoordeeld
of er aanwijzingen zijn dat een vast
actief aan een bijzondere waardevermindering onderhevig kan zijn. Indien
dergelijke indicaties aanwezig zijn,
wordt de realiseerbare waarde van het
actief vastgesteld. Van een bijzondere
waardevermindering is sprake als de
boekwaarde van een actief hoger is dan
de realiseerbare waarde; de realiseerbare waarde is de hoogste van de
opbrengstwaarde en de bedrijfswaarde.
Bijzondere waardeverminderingen
worden ten laste van de exploitatie
gebracht.
Voorraden
De voorraden worden gewaardeerd
tegen verkrijgingsprijs, zijnde inkoopprijs en de bijkomende kosten of lagere
opbrengstwaarde. De lagere
opbrengstwaarde is de geschatte
verkoopprijs onder aftrek van direct
toerekenbare verkoopkosten. Bij de
bepaling wordt rekening gehouden met
de incourantheid van de voorraden.
Vorderingen
Vorderingen worden bij eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële
waarde van de tegenprestatie. Vervolgens worden de vorderingen gewaardeerd tegen de geamortiseerde
kostprijs. Voorzieningen wegens
oninbaarheid worden in mindering
gebracht op de boekwaarde van de
vordering.

24

Liquide middelen en rekening-courant
Ministerie van Financiën
Liquide middelen bestaan uit kas,
banktegoeden en deposito’s met een
looptijd korter dan twaalf maanden.
Rekening-courantschulden bij banken
zijn opgenomen onder schulden aan
kredietinstellingen onder kortlopende
schulden. Liquide middelen worden
gewaardeerd tegen nominale waarde.
De politie maakt gebruik van producten
die het Ministerie van Financiën
aanbiedt in het kader van geïntegreerd
middelen beheer (GMB). Dagelijks
wordt door middel van saldoregulatie
aan het einde van de dag het saldo op
de betaalrekening teruggebracht tot
nul. Voor overschotten of tekorten op
de rekening-courant worden door het
Ministerie van Financiën marktconforme rentetarieven (EONIA) gehanteerd.
Eigen vermogen
Binnen het eigen vermogen wordt
onderscheid gemaakt tussen de
algemene reserve en bestemmings­
reserves. Bestemmingsreserves zijn
afgezonderde vermogensbestanddelen
met een specifieke bestemming voor
bepaalde doeleinden. Toevoegingen en
onttrekkingen vinden plaats vanuit de
resultaatbestemming.
Voorzieningen
Voorzieningen worden gevormd voor in
rechte afdwingbare of feitelijke
verplichtingen die op de balansdatum
bestaan, waarbij het waarschijnlijk is
dat een uitstroom van middelen
noodzakelijk is en waarvan de omvang
op betrouwbare wijze is te schatten.
De voorzieningen worden gewaardeerd
tegen de beste schatting van de
bedragen die noodzakelijk zijn om de
verplichtingen per balansdatum af te
wikkelen. De voorzieningen worden

gewaardeerd tegen de nominale
waarde van de uitgaven die naar
verwachting noodzakelijk zijn om de
verplichtingen af te wikkelen, tenzij
anders vermeld. Wanneer de verwachting is dat een derde de verplichtingen
vergoedt, en wanneer het waarschijnlijk
is dat deze vergoeding zal worden
ontvangen bij de afwikkeling van de
verplichting, dan wordt deze vergoeding als een actief in de balans opgenomen. De voorzieningen hebben over het
algemeen een langlopend karakter.
Voorzieningen FLO en Inkoop Max
Zie voor de grondslagen het onderdeel
Pensioenen.
Voorziening dienstjubilea
Deze voorziening heeft betrekking op
werknemers die in aanmerking komen
voor een uitkering in het kader van
ambtsjubilea bij 12½, 25 of 40 jaar
dienst. Er wordt gerekend met een
factor van 50% (blijfkans of sterftekans
van een medewerker) van de totale
berekende waarde. Voor de uitkering bij
40 jaar wordt een blijfkans van 90%
berekend, indien de periode in dienst
groter is dan 30 jaar.
Voorziening wachtgeld/WW/WAO
Deze voorziening heeft betrekking op
voormalige werknemers die door
middel van een wachtgeldregeling c.q.
uitkeringsregeling de dienst hebben
verlaten.
Voorziening huisvesting leegstaande
huurpanden
Deze voorziening is ter dekking van
verlieslatende contracten van panden
die momenteel leegstaan en niet meer
in gebruik zullen worden genomen.
Langlopende schulden
Langlopende schulden worden bij de
eerste verwerking gewaardeerd tegen

reële waarde. Transactiekosten die
direct zijn toe te rekenen aan de
verwerving van de langlopende
schulden worden in de waardering bij
eerste verwerking opgenomen.
Langlopende schulden worden na
eerste verwerking gewaardeerd tegen
geamortiseerde kostprijs, zijnde het
ontvangen bedrag rekening houdend
met agio of disagio en onder aftrek van
transactiekosten. Het verschil tussen
de bepaalde boekwaarde en de
uiteindelijke aflossingswaarde wordt op
basis van de effectieve rente gedurende
de geschatte looptijd van de langlopende schulden in de winst-en-verliesrekening als interestlast verwerkt.
Kortlopende schulden
Kortlopende schulden worden bij de
eerste verwerking gewaardeerd tegen
reële waarde. Kortlopende schulden
worden na eerste verwerking gewaardeerd tegen geamortiseerde kostprijs,
zijnde het ontvangen bedrag rekening
houdend met agio of disagio en onder
aftrek van transactiekosten. Dit is
meestal de nominale waarde.

25

2.5 Toelichting op de
exploitatierekening
Bijdragen (1)

Bijdragen (bedragen x € 1.000)
Algemene bijdrage VenJ

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

4.791.434

4.682.349

4.718.421

Bijzondere bijdragen VenJ

226.655

124.197

160.878

Overige bijdragen VenJ

125.447

137.709

142.101

5.143.536

4.944.255

5.021.400

991

11.120

6.554

Totaal bijdragen VenJ (1a)
Overige bijdragen [o.a. gemeenten en derden]

			
Totaal

De bijdragen bestaan uit algemene,
bijzondere en overige bijdragen van het
Ministerie van Veiligheid en Justitie en
bijdragen van gemeenten en subsidieverstrekkers. De omvang van de
gerealiseerde bijdragen is per saldo
€ 101 miljoen hoger dan het begrote
niveau. De voornaamste oorzaken
worden hieronder toegelicht. Voor
nadere details wordt verwezen naar de
staat van overdrachten en bestedingen
in bijlage I.
Algemene bijdrage Ministerie van
Veiligheid en Justitie
De omvang en besteding van algemene
bijdragen vanuit het Ministerie van
Veiligheid en Justitie zijn in 2015 meer
dan begroot. Dit betreft de loonbijstellingen uit 2014 en 2015 ter hoogte van
€ 26 miljoen. Hiernaast zijn nog te
ontvangen bijdragen verantwoord ter
dekking van de lasten voortvloeiend uit

5.144.527

het gesloten Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015 – 2017 (€ 84 miljoen).
Bijzondere bijdragen Ministerie van
Veiligheid en Justitie
Van de bijzondere bijdragen is per saldo
meer ontvangen en besteed dan
begroot.
In de begroting 2015 zijn bijdragen voor
de vorming nationale politie opgenomen (€ 29 miljoen). De totale bestedingen in 2015 (€ 110 miljoen) betreffen
voornamelijk de uitvoering van de (deel)
realisatieplannen en de kosten van de
vertrekstimulerende maatregelen.
Daarnaast zijn er nieuw ontvangen
bijdragen (€ 8 miljoen) die niet in de
begroting waren voorzien waaronder de
Landelijke Meldkamer Organisatie
(LMO) en de Global Conference
Cyberspace Security (Cybertop, 15-17
april 2015).
Dit betreft ook bijdragen voor verster-

4.955.375

5.027.954

king van de veiligheidsketen, waarvan
de ontvangen bijdragen deels zijn
besteed. De versterking verloopt
conform het daartoe opgestelde
bestedingsplan.
Tevens is het bestedingsvolume van de
openstaande bijzondere bijdragen
hoger dan begroot. Dit betreft onder
andere Cybercrime, Weerbaarheid en
MEOS.
Overige bijdragen Ministerie van
Veiligheid en Justitie
Van de overige bijdragen vanuit het
Ministerie van Veiligheid en Justitie is
per saldo minder besteed dan begroot.
Een aantal begrote bijdragen is niet
volledig besteed in 2015 waaronder
C2000 (€ 29 miljoen) en Uitzendingen
(€ 3 miljoen). Daar staat tegenover dat
er bestedingen hebben plaatsgevonden
van niet-begrote bijdragen (€ 15
miljoen). Dit betreft onder andere

26

additionele bijdragen ten behoeve van
MH17, Randapparatuur en het Team
Bestrijding Ondermijning (TBO) Sint
Maarten. Tenslotte is er meer gerealiseerd dan begroot aan openstaande
overige bijdragen.
Overige bijdragen (o.a. gemeenten en
derden)
Van de overige bijdragen is minder dan
het begrote niveau gerealiseerd. Dit is
onder andere het gevolg van lagere
baten uit subsidies van de Europese
Unie (€ 4 miljoen) en de Stichting
Arbeidsmarkt- en Opleidingsfonds
Politie (SAOP) voor € 4 miljoen.
Daarnaast zijn van een aantal samen-

werkingsverbanden met ketenpartners
de overeenkomsten beëindigd in 2015.
Personeel (2)
Salarissen, toelagen, pensioenpremies
en sociale lasten
In deze categorie is het lastenniveau
€ 107 miljoen hoger dan de begroting.
Enerzijds wordt dit veroorzaakt door
een negatief prijseffect van € 144
miljoen. Anderzijds levert de lagere
gemiddelde bezetting een voordeel op
van € 37 miljoen. Zie onderstaande
tabel voor de onderverdeling naar
prijs- en hoeveelheidsverschil per
categorie.

Personeel (bedragen x € 1.000)

Prijseffect
De volgende ontwikkelingen hebben
geleid tot een per saldo negatief
prijseffect:
Salarissen
De categorie salarissen laat een
negatief prijseffect zien van € 90
miljoen:
•
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015 - 2017 zorgt
in 2015 voor een negatief prijseffect van € 71 miljoen. Daarnaast
zorgt de afkoopregeling voor de
doorbetaling van variabele
looncomponenten tijdens vakantie
(vakantieloon) voor een negatief

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

Salarissen huidig personeel

2.674.729

2.611.801

2.531.121

Toelagen huidig personeel

280.164

223.523

225.632

Pensioenpremies huidig personeel

382.842

392.092

425.393

Sociale lasten huidig personeel

373.827

376.799

333.886

3.711.562

3.604.215

3.516.032

220.465

168.420

202.271

5.014

6.090

4.475

Personeel van derden

182.351

80.120

162.512

Mutaties voorzieningen

-2.073

8.010

4.531

4.117.319

3.866.855

3.889.821

Bijkomende personeelslasten huidig personeel
Vrijwillige politie

Af:				
Baten uitbesteed personeel

17.862

24.000

20.037

			
Totaal

4.099.457

3.842.855

3.869.784

Hoeveelheids- verschil

Prijsverschil

Salarissen huidig personeel		

-26.966

89.891

Toelagen huidig personeel		

-2.104

58.745

Pensioenpremies huidig personeel		

-4.095

-5.155

Sociale lasten huidig personeel		

-3.784

812

Totaal		

-36.949

144.293

Prijs- en hoeveelheidsverschil (bedragen x € 1.000)

27

•

•

•

•

prijseffect van € 3 miljoen.
De verlaagde pensioenpremies,
vanuit het in 2014 gesloten
pensioenakkoord zijn ingezet voor
de 0,8% salarisverhoging zoals is
afgesproken tussen de Minister
van Veiligheid en Justitie en de
politievakorganisaties. Het
financiële effect hiervan bedraagt
€ 21 miljoen.
De hogere schaalsalarissen en
OVW-periodieken (Onvermijdelijk
Verzwarende Werkomstandigheden), in combinatie met lagere
overige salariskosten en meer
kortingen vanwege ziekte of
zwangerschap, leiden tot een
negatief prijseffect van € 3
miljoen. Dit wordt vooral veroorzaakt door een groter aandeel
aantal aspiranten met een regulier
salaris in plaats van een studievergoeding.
In het kader van de invoering van
het Landelijk Functiegebouw
Nederlandse Politie (LFNP) en
OVW zijn reserveringen getroffen
voor eventuele nabetalingen. Als
gevolg van de in 2015 afgewikkelde
bezwaar- en beroepszaken is
vanuit deze reservering € 4 miljoen
meer vrijgevallen dan in de
begroting was voorzien, wat een
positief effect heeft.
De overige prijseffecten (o.a.
vergoedingen vanuit het UWV in
het kader van de WAO/WIA-regelgeving) zijn € 4 miljoen hoger dan
begroot.

Toelagen
In deze categorie is het prijseffect per
saldo € 59 miljoen negatief:
•
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015 - 2017 (€ 1
miljoen) en de afkoopregeling
doorbetaling van variabele
looncomponenten tijdens vakantie

•

•

•

•

(€ 31 miljoen) zorgt voor een
negatief effect van € 32 miljoen.
De toename van het saldo over- en
meeruren zorgt voor een nadelig
effect van € 13 miljoen. In 2015
heeft inzet plaatsgevonden bij een
aantal grootschalige evenementen
zoals bijvoorbeeld de Cybertop en
verschillende (nationale) Staf
Grootschalig en Bijzonder Optredens (SGBO’s) waaronder Asielstroom & mensensmokkel en
Contraterrorisme. Dit, in combinatie met de huidige stand waarin de
personele reorganisatie zich
bevindt, heeft geleid tot een
toename van het aantal gemaakte
over- en meeruren.
De veranderde regelgeving met
betrekking tot het maximaal over te
hevelen aantal verlofuren zorgt
voor een toename van de verplichting vakantieuren (€ 9 miljoen).
De hogere kosten voor levensloop
(€ 7 miljoen) worden veroorzaakt
door de uitbreiding van de categorie rechthebbenden toelage
bezwarende functies (TBF) als
gevolg van het LFNP. Daarnaast
zorgt het alsnog pensioengevend
maken van de nabetalingen LFNP
en OVW in 2014 voor een incidentele toename van de kosten voor
levensloop.
De overige en operationele
toelagen laten een lager kostenniveau zien (€ 2 miljoen) dan in de
begroting was voorzien.

Pensioenpremies
Het positieve prijseffect binnen de
categorie pensioenpremies bedraagt
€ 5 miljoen. De belangrijkste oorzaken
hiervan zijn:
•
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015 - 2017 (€ 3
miljoen) en de afkoopregeling
doorbetaling variabele looncompo-

•

•

•

nenten tijdens vakantie (€ 4
miljoen) zorgt voor een negatief
prijseffect van € 7 miljoen;
De wijzigingen van de premiepercentages en franchises van de
pensioenpremies ten opzichte van
de begroting 2015 leiden tot lagere
kosten van € 20 miljoen;
De nabetalingen in het kader van
LFNP en OVW in 2014 zijn alsnog
aangemerkt als pensioengevend
inkomen en zorgen voor een
eenmalig hogere last van € 7
miljoen;
De overige effecten op de pensioenpremies (hogere schaalsalarissen en OVW) leiden tot een nadeel
van € 1 miljoen.

Sociale lasten
In deze categorie is het prijseffect per
saldo € 1 miljoen negatief.
•
De uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015 - 2017 (€ 9
miljoen) en de afkoopregeling
doorbetaling variabele looncomponenten tijdens vakantie (€ 4
miljoen) zorgt voor een negatief
prijseffect van € 13 miljoen.
•
De wijzigingen van de premiepercentages ten opzichte van de
begroting leiden tot lagere kosten
(€ 14 miljoen). In dit bedrag is het
effect verwerkt van de lagere
sociale verzekeringspremies ten
gevolge van de nabetalingen (o.a.
TBF) gedurende 2015, waardoor
een grotere groep medewerkers de
maximumheffingsgrondslag
bereikt.
•
De overige effecten op de sociale
lasten (hogere schaalsalarissen en
0,8% salarisverhoging) leiden tot
een nadeel van € 2 miljoen.
Ten opzichte van 2014 ligt het kostenniveau binnen de categorie salarissen,
toelagen en sociale lasten € 196

28

miljoen hoger. Dit wordt veroorzaakt
door de uitwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015 - 2017 voor
het jaar 2015 en de afkoopregeling
doorbetaling variabele looncomponenten tijdens vakantie. Daarnaast wordt
dit veroorzaakt door de incidentele
vrijval in 2014 van de reserveringen
LFNP en OVW uit voorgaande jaren.

Bezettingseffect
De bezetting van het korps zorgt in
relatie tot de begroting voor een
positief financieel effect van € 37
miljoen. In onderstaande tabel zijn de
sterkte per 31 december 2015 en de
begrote en gerealiseerde gemiddelde
bezetting opgenomen.

Personele bezetting 2015 (aantallen in fte)
			
Bezetting

Gerealiseerde

Begrote

Bezetting

31 december 2015

gemiddelde bezetting

gemiddelde bezetting

31 december 2014
48.257

Operationeel (excl. Aspiranten)

48.187

48.222

48.671

Aspiranten

2.321

2.753

2.670

3.185

Totaal operationeel

50.508

50.975

51.341

51.442

Niet operationeel

8.965

9.205

9.399

9.446

Totaal

59.473

60.180

60.740

60.888

In de volgende tabel zijn de vergelijkende cijfers opgenomen uit de
jaarrekening 2014:

Personele bezetting 2014 (aantallen in fte)
			
Bezetting

Gerealiseerde

Begrote

Bezetting

31 december 2014

gemiddelde bezetting

gemiddelde bezetting

31 december 2013
47.073

Operationeel (excl. aspiranten)

48.257

47.907

47.620

Aspiranten

3.185

3.823

3.729

4.525

Totaal operationeel

51.442

51.730

51.349

51.598

Niet-operationeel

9.446

9.541

9.472

10.318

Totaal

60.888

61.271

60.821

61.916

29

De gemiddelde sterkte in 2015 ligt 560
fte’s lager dan de begrote gemiddelde
bezetting. Dit wordt zowel bij de
operationele- als niet-operationele
sterkte voornamelijk veroorzaakt door
de hogere uitstroom als gevolg van het
gebruik maken van de voorzieningen
voorfase personele reorganisatie. Bij de
operationele sterkte zorgen daarnaast
de lagere aanvangssterkte ten opzichte
van de begroting en de achtergebleven
zij-instroom voor een daling van de
gemiddelde operationele sterkte. Het
totale financiële effect van deze
onderbezetting bedraagt € 37 miljoen
positief ten opzichte van de begroting.
Alle werknemers zijn in Nederland
aangesteld. Het kan voorkomen dat
werknemers in het buitenland worden
ingezet.
De totale sterkte van de politie is
gedurende 2015 met 1.415 fte afgenomen. De afname binnen de operationele
sterkte (934 fte’s) is vooral het gevolg
van de afname van het aantal aspiranten (864 fte’s). De doorstroom naar de
reguliere operationele sterkte en de
beperking van de instroom vanwege de
te hoge operationele sterkte hebben
geleid tot een afname van het aantal
aspiranten. De reguliere operationele
sterkte nam in 2015 af met 70 fte’s.
De bezetting van de niet-operationele
sterkte is met 481 fte’s afgenomen.
Deze afname wordt vooral veroorzaakt
door medewerkers die gebruik maken
van de vertrekstimulerende maatregelen in de voorfase personele reorganisatie.
Bijkomende personele kosten
De categorie bijkomende personeels­
lasten bestaat voornamelijk uit reis­
kosten woon-werkverkeer, bedrijfs­
geneeskundige kosten, kosten als
gevolg van dienstongevallen en overige

bijkomende personele kosten. Binnen
deze categorie wordt de begroting met
€ 52 miljoen overschreden. Dit is
voornamelijk het gevolg van een
reservering voor kosten voortvloeiend
uit de voorfase personele reorganisatie
(€ 77 miljoen) en een reservering met
betrekking tot een compensatieregeling
voor een ontstaan AOW-gat (€ 9
miljoen) bij een bepaalde groep
medewerkers.
In de begroting is rekening gehouden
met reiskosten woon-werkverkeer.
Doordat het formele plaatsingstraject
van medewerkers nog niet afgerond is
worden deze kosten vooralsnog
verantwoord onder de post dienstreizen
in de categorie operationeel.
Ten opzichte van 2014 zijn de bijkomende personele kosten € 18 miljoen hoger.
Dit komt voornamelijk door de reserveringen in 2015 voor de kosten in de
voorfase van de personele reorganisatie
en de compensatie van een AOW-gat.
Tevens waren de kosten in 2014
incidenteel hoger vanwege een
reservering met betrekking tot de
voorziene uitkeringen PTSS.
Personeel van derden
De kosten voor personeel van derden
zijn € 102 miljoen hoger dan begroot.
Deze overschrijding betreft vooral:
•
Het inhuren van ICT-personeel voor
de realisatie van het Aanvals­
programma Informatievoorziening
Politie (AVP) voor € 30 miljoen.
Daarnaast is ICT-capaciteit
aangetrokken voor het waarborgen
van de continuïteit van het beheer
en het uitvoeren van de IV-projectportfolio (€ 14 miljoen).
•
Het uitvoeren van meer activiteiten
voor de vorming van de nationale
politie en hierdoor hogere
besteding­en dan begroot (€ 21
miljoen). Deze kosten zijn ten laste

•

•

•

van de beschikbare bijdrage
gebracht.
Als gevolg van onder andere de
vertraging in de personele reorganisatie, de versnelde uitstroom van
personeel en het behoud van de
continuïteit van de bedrijfsvoering
is additioneel behoefte aan
capaciteit ontstaan (€ 20 miljoen).
Het maken van kosten voor de
uitvoering van diverse projecten en
programma’s die niet in de
begroting zijn opgenomen, onder
andere het LMO (€ 9 miljoen). Hier
tegenover staat additionele
financiering.
Het vergoeden van de inzet van
OM-medewerkers bij de politie in
het kader van de ketensamen­
werking (€ 8 miljoen).

Ten opzichte van 2014 zijn de kosten
van inhuur personeel per saldo € 20
miljoen hoger. Dit wordt met name
veroorzaakt door een toename van
inhuur van personeel in het kader van
de vorming van nationale politie en de
additionele behoefte aan capaciteit
voor going-concern werkzaamheden in
2015.
Mutaties voorzieningen
De mutaties in de voorzieningen zijn
€ 10 miljoen lager dan begroot. Dit
wordt voornamelijk veroorzaakt door
een vrijval vanuit de reservering FLO
vanwege inkoopvoordelen en nietgeclaimde rechten (€ 17 miljoen).
Daarnaast heeft een hogere toevoeging
aan de voorzieningen wachtgeld/WW/
WAO en dienstjubilea plaatsgevonden
dan in de begroting was voorzien
(€ 8 miljoen).
Vooral als gevolg van de incidentele
vrijval van de reservering FLO in 2015 is
het lastenniveau ten opzichte van 2014
lager.

30

Baten personeel
De baten voor uitbesteed personeel zijn
€ 6 miljoen lager dan begroot. Het
aantal detacheringen is afgenomen.
Hierdoor zijn ook de gerealiseerde baten
lager ten opzichte van 2014.
Gegevens betreffende WNT
De Wet normering topinkomens (WNT)
is sinds 2013 van kracht en heeft als doel
om bovenmatige beloningen en ontslagvergoedingen van topfunctionarissen in

Gegevens WNT 2015
Bij de samenstelling van deze paragraaf
zijn de beleidsregels voor de toepassing
van de WNT gehanteerd zoals deze zijn
verwoord in het schrijven vanuit het
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties van 23 december
2014.

de publieke en semipublieke sector
tegen te gaan. Daarom is in de wet een
maximum opgenomen voor de bezoldiging en ontslagvergoeding van topfunctionarissen, en moeten instellingen
daarover rapporteren in het jaarverslag
of de jaarrekening. Voor het jaar 2015 is
de algemene maximum bezoldigingsnorm vastgesteld op € 178.000 inclusief
belaste kosten­vergoedingen en pensioenbijdragen door de werkgever.

Bezoldiging van topfunctionarissen

p

O

s
si
ba d)
ur mn
hu
in > 6
e
d;
rn
te mn
ex 6
=
;<
ee

(n

en

di
n.v.t.

1,100

nee

n.v.t.

n.v.t.

1,100

nee

Politie

mw. J.A. van den Berg

lid Korpsleiding

n.v.t.

n.v.t.

1,100

nee

Politie

dhr. Mr. H.P. van Essen

lid Korpsleiding

n.v.t.

n.v.t.

1,100

nee

Politie

dhr. D.G.T.M. Heerschop

CIO

n.v.t.

n.v.t.

1,100

nee

di

ng
)
va
m (fte
nd

ba

nc
fu

am
Na aris
n
tio

am
Na ling

el
st

in

nc

fu

p
to

O

n.v.t.

lid Korpsleiding / plv KC

er
-v
st

Korpschef

dhr. R.G.C. Bik

e
nd *
ei
d
m ban
tu
r
Da t-ve
s
en

dhr. Mr. G.L. Bouman

Politie

di

g
an *
d
nv
aa ban
r
m
tu t-ve
s
en

Da

tie

Politie

			

* Datum alleen van toepassing bij in of uit diensttreding in 2015

(in
en

di
g
in
er g)
n
iv
di
ot
M hrij
sc
er
ov

)
(€
um
im
ax
m
NT
lW
ee
)
(€
du
vi
15
di
20
In
in
g
in
en
ig
ld
ng €)
(
ni
zo
lo
jn
be
be mi
le
v. ter
ta
.
To
t.b op
n
r
ge baa
en
in
l
ng €)
en taa
di
(
zi
oe st)
be
or
rg
a
Vo
ve bel
(
nte
)
os
(€
nk
ng
O
ni
lo

Be

am
Na aris
n
tio

nc
fu

p
to

			
dhr. Mr. G.L. Bouman

173.871

6.053

18.919

198.843

178.000

conform overgangsbepaling art7.3 WNT-II

dhr. R.G.C. Bik

147.943

5.788

17.910

171.641

178.000		

mw. J.A. van den Berg

144.189

5.788

17.572

167.549

178.000		

dhr. Mr. H.P. van Essen

153.432

5.788

18.505

177.725

178.000		

dhr. D.G.T.M. Heerschop

144.282

5.788

17.669

167.739

178.000		

31

Be
ng

ni

lo
)

(€

.
.v
t.b op
n
r
ge aa (€)
b
in
al
ijn
en
zi eta rm
b
or
te
Vo en
g
in

e
di

tie

n
ge )
in
€
ed t) (
go las
er
e
n­v
(b
te

ng
va te)
m
O d (f
n
ba
er
-v
st
en
e
di
nd *
ei
d
m ban
tu
r
Da t-ve
s
en
di
g
an *
d
nv
aa ban
r
m
tu t-ve
ns
Da

nc
fu

am
Na ling

el
st

in

			

on

os
nk
O

l
be

Bezoldiging van niet-topfunctionarissen boven het WNT-maximum

Politie

Adviseur

n.v.t.

n.v.t.

1,100

235.584

-

19.857

Politie

Adviseur

n.v.t.

n.v.t.

1,100

178.094

-

18.750

Politie

Directeur

n.v.t.

n.v.t.

1,100

163.296

579

18.214

Politie

Voormalig Korpschef

n.v.t.

n.v.t.

1,100

155.957

5.788

18.393

Politie

Directeur

n.v.t.

n.v.t.

1,100

161.369

-

18.315

* Datum alleen van toepassing bij in of uit diensttreding in 2015

		
Naam

Totale bezoldiging

Individueel WNT

instelling		

Functie

in 2015 (€)

maximum (€)

Motivering

Politie

Adviseur

255.441

178.000

Respecteren bestaande afspraken en
arbeidsvoorwaarden

Politie

Adviseur

196.844

178.000

Respecteren bestaande afspraken en
arbeidsvoorwaarden

Politie

Directeur

182.089

178.000

Respecteren bestaande afspraken en
arbeidsvoorwaarden

Politie

Voormalig Korpschef

180.138

178.000

Respecteren bestaande afspraken en
arbeidsvoorwaarden

Politie

Directeur

179.684

178.000

Respecteren bestaande afspraken en
arbeidsvoorwaarden

32

Vergelijkende cijfers WNT 2014
Ter vergelijking zijn de tabellen WNT
2014 opgenomen:

ur
du

ur
du

l
be

ns

aa

l
zo
be

tj

ie

td

he

he

le

nd
ba te)
er
f
tv ar(
a
ns
ie et j
h
td
in
he
n
nd
)
va
ba
er gen
tv
da
in
r(

n
va
in

ta
To

ng

gi

di

ng

ni

lo

be

)
(s

le
be n
ria ge
va din
en oe
g
er
nv
te

te

s
ko

s
va

on

e
ar

tb

as

l
be

tie

nc
fu

am

Na

n
va n
e
ij
ev m
ho ter
be op
r
en
nt baa
l
ge
in taa
en be
zi
en
or
vo ing
on

Bezoldiging topfunctionarissen 2014

dhr. Mr. G.L. Bouman

Korpschef

172.801

6.005

32.714

211.520

365

1,100

dhr. R.G.C. Bik

lid korpsleiding / plv. KC 147.767

5.742

27.833

181.342

365

1,100

mw. J.A. van den Berg

lid korpsleiding

139.676

5.742

26.050

171.468

365

1,100

dhr. Mr. H.P. van Essen

lid korpsleiding

157.724

5.742

30.885

194.351

365

1,100

dhr. D.G.T.M. Heerschop

CIO

142.094

5.742

26.559

174.395

365

1,100

Bezoldiging overige functionarissen - met dienstbetrekking
Adviseur		

237.110

-

38.167

275.277

365

1,100

Adviseur		

176.804

-

31.784

208.588

365

1,100

Directeur		

155.950

3.445

28.712

188.107

365

1,100

Voormalig Korpschef		

159.089

5.742

29.374

194.205

365

1,100

Directeur		

166.957

-

30.753

197.710

365

1,100

		
Naam		

Totale bezoldiging

Individueel WNT

instelling		

in 2014 (€)

maximum (€)

Motivering

Adviseur		

275.277

230.474

Respecteren bestaande afspraken arbeidsvoorwaarden

Adviseur		

208.588

230.474

Respecteren bestaande afspraken arbeidsvoorwaarden

Directeur		

188.107

230.474

Respecteren bestaande afspraken arbeidsvoorwaarden

Voormalig Korpschef

194.205

230.474

Respecteren bestaande afspraken arbeidsvoorwaarden

Directeur		

197.710

230.474

Respecteren bestaande afspraken arbeidsvoorwaarden

33

Rente (3)
De rentelasten en -baten zijn € 2
miljoen lager dan begroot:
•
De rentelasten zijn € 4 miljoen
lager dan begroot. In de begroting
2015 zijn rentelasten opgenomen
voor een niet-opgenomen lening in
2014. Daarnaast is in 2015 een
nieuwe lening later dan begroot en
tegen een lager rentetarief
afgesloten. Tevens heeft de
renteherziening van een aantal
leningen geleid tot lagere rente­
lasten.
•
De rentebaten zijn € 2 miljoen
lager dan begroot voornamelijk

vanwege de zeer lage tot nihile
rentestanden in 2015.
Ten opzichte van 2014 is het saldo van
de rentelasten en -baten € 3 miljoen
lager. Dit komt doordat het gemiddelde
saldo van de opgenomen leningen
waarover rente verschuldigd is, lager is
dan vorig jaar. Daarnaast heeft de
renteherziening van een aantal leningen
gezorgd voor lagere rentelasten.
Opleiding en vorming (4)
De gerealiseerde kosten voor opleiding
en vorming zijn € 2 miljoen hoger dan
begroot. Dit is vooral het gevolg van de

Rente (bedragen x € 1.000)
Rente rekening-courant krediet Ministerie van Financiën

Jaarrekening 2015

additioneel benodigde munitie ten
behoeve van de scholing voor het
nieuwe dienstwapen (€ 5 miljoen). In
de begroting is rekening gehouden met
de kosten voor om-/bijscholing
samenhangend met het Landelijk
Sociaal Statuut. De begrote bedragen
zullen voornamelijk in latere jaren
worden uitgegeven, na de definitieve
plaatsing van medewerkers.
Ten opzichte van 2014 zijn de gerealiseerde opleidingskosten € 4 miljoen
lager uitgevallen, onder invloed van het
gedaalde begrotingskader in 2015 voor
deze categorie.

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

-

-1.318

-42

Rente lening Ministerie van Financiën

7.080

12.010

10.082

Rente lening derden

1.216

1.150

1.425

Rente lening i.v.m. vermogensconversie

7.786

7.800

9.116

16.082

19.642

20.581

Af:				
Ontvangen rente van Ministerie van Financiën
Ontvangen rente van derden
Totaal

Opleiding en vorming (bedragen x € 1.000)

9

2.040

837

428

-

690

437

2.040

1.527

15.645

17.602

19.054

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014
451

Afschrijvingen

586

450

Boekwinst / -verlies

18

-

52

Huren en lease

277

240

237

Duurzame goederen
Munitie en pepperspray

1

100

99

9.203

3.800

8.439

Overige zaken en diensten*

59.123

62.300

64.228

Totaal

69.208

66.890

73.506

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten vanuit opleidingsinstituten, congressen/seminars en IBT-materialen.

34

Huisvesting (5)
De huisvestingskosten zijn € 19 miljoen
lager dan begroot. Dit betreft lagere
afschrijvingen veroorzaakt door een
lager investeringsvolume, mede als
gevolg van de nog niet afgeronde
personele reorganisatie en de opstartfase waarin de uitvoering van het
Strategisch Huisvestingsplan zich
bevindt. In 2015 zijn vanuit de verkoop
van panden per saldo boekwinsten
gerealiseerd. Daarnaast is een aantal
panden afgewaardeerd; ze zullen op
termijn worden afgestoten. Ook de (in
de begroting onder duurzame goede-

Huisvesting (bedragen x € 1.000)
Afschrijvingen

ren) oorspronkelijk opgenomen gelden
voor het flexgereed maken van de
tijdelijke huisvesting vallen lager uit als
gevolg van de vertraging in het Strategisch Huisvestingsplan.
Ten opzichte van 2014 zijn de huisvestingskosten € 3 miljoen hoger. Dit
wordt vooral veroorzaakt door gerealiseerde boekresultaten in 2015.
Vervoer (6)
De kosten voor vervoer zijn € 4 miljoen
hoger dan begroot. De besparingen
door inkrimping en versobering van het

voertuigenpark zijn nog niet volledig
gerealiseerd. Dit heeft geresulteerd in
hogere afschrijvingen dan begroot. Ook
de onderhoudskosten, als onderdeel
van de overige zaken en diensten, zijn
mede hierdoor hoger. De dalende
literprijzen in 2015 hebben gezorgd
voor lagere brandstofkosten (€ 5 miljoen).
Ten opzichte van 2014 zorgen vooral de
dalende brandstofprijzen voor lagere
kosten.

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

108.591

124.810

111.588

Boekwinst / -verlies

8.692

-

274

Energie

36.448

38.520

38.775

Huren, pachten en lease

56.429

52.890

61.997

Duurzame goederen

2.809

18.940

5.663

130.039

127.010

121.766

255

-

467

343.263

362.170

340.530

Overige zaken en diensten*
Toevoeging aan voorzieningen
Totaal

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten voor onderhoud, schoonmaak, heffingen, verzekeringen en beveiligingsdiensten.

Vervoer (bedragen x € 1.000)

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

Afschrijvingen

85.267

75.460

83.529

Boekwinst / -verlies

-2.088

-

-2.469

Brandstof

32.047

37.000

37.120

Huren en lease

9.447

19.300

15.790

25

1.240

1.573

Overige zaken en diensten*

59.819

47.900

53.074

Totaal

184.517

180.900

188.617

Duurzame goederen

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten voor onderhoud, schade en verzekeringen.

35

Verbindingen en automatisering (7)
De kosten voor verbindingen en
automatisering zijn € 15 miljoen lager
dan begroot. Door het lagere investeringsniveau en vertraging in de aanbesteding van randapparatuur C2000 zijn
de afschrijvingen lager dan begroot
(€ 12 miljoen). Daarnaast zijn de kosten
voor het beheer van het C2000-netwerk structureel lager vanwege een in
2014 nieuw afgesloten contract.
Ten opzichte van 2014 hebben minder
bestedingen plaatsgevonden (€ 12
miljoen). Dit wordt veroorzaakt door
lagere reguliere ICT-bestedingen,

voornamelijk als gevolg van de lagere
kosten voor het beheercontract.
Daarnaast zorgen lagere exploitatielasten voor projectmatige activiteiten,
onder andere vanwege de Nucleair
Security Summit (NSS), voor een
daling. Hier tegenover staan extra
bestedingen in het kader van het AVP.
Geweldmiddelen en uitrusting (8)
In 2015 is voor geweldmiddelen en
uitrusting € 1 miljoen meer kosten
gemaakt dan begroot. In de begroting
was rekening gehouden met afschrijvingslasten voor veiligheidsvesten.
Deze zijn echter in 2014 ten laste van de

Verbinding en automatisering (bedragen x € 1.000)
Afschrijvingen

exploitatie gebracht waardoor de
afschrijvingen in 2015 lager uitvallen. In
2015 heeft de verdere uitrol van het
nieuwe dienstwapen, het operationeel
tenue en de ME-kleding plaatsgevonden. Daarnaast zijn extra lasten
ontstaan door de aanschaf van specialistische uitrusting in 2015 als gevolg
van de terreurdreiging.
Ten opzichte van 2014 zijn de lasten
€ 21 miljoen lager. Dit wordt veroorzaakt door de uitlevering van het
nieuwe uniform die voornamelijk in
2014 heeft plaatsgevonden.

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

68.300

80.760

59.720

Boekwinst / -verlies

813

-

-109

Huren en lease

571

1.300

3.830

Duurzame goederen

32.399

30.140

43.471

Overige zaken en diensten*

221.809

227.118

228.852

Toevoeging aan voorzieningen
Totaal

-

-

-103

323.892

339.318

335.661

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten voor onderhoud, licenties, (mobiele) telefonie en het C2000-netwerk

Geweldmiddelen en uitrusting (bedragen x € 1.000)
Afschrijvingen

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

857

6.690

1.217

Boekwinst / -verlies

-

-

11

Huren en lease

4

-

-1

172

-2.290

2.465

Overige zaken en diensten*

Duurzame goederen

50.274

46.230

68.613

Totaal

51.307

50.630

72.305

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten voor aanschaf dienstkleding, onderhoud en reiniging.

36

Operationeel (9)
De kosten in de categorie operationeel
laten een overschrijding zien van € 23
miljoen. Dit komt voornamelijk door
dienstreizen (€ 17 miljoen) binnen de
post overige zaken en diensten. In
afwachting van het formele plaatsingstraject worden de extra reiskosten
verantwoord in de categorie operationeel, in plaats van als woon-werkverkeer in de categorie personeel, zoals
begroot.
Daarnaast zijn meer kosten gemaakt
voor operationele activiteiten onder
andere als gevolg van de Cybertop en

Operationeel (Bedragen x € 1.000)
Afschrijvingen
Boekwinst / -verlies

de doorlopende activiteiten vanuit 2014
voor MH-17. Hiervoor zijn bijdragen
ontvangen vanuit het ministerie van
Veiligheid en Justitie.
Ten opzichte van 2014 zijn de kosten
€ 15 miljoen lager. Dit wordt deels
verklaard door de incidentele kosten
voor de NSS in 2014.
Beheer (10)
In de categorie beheer wordt in 2015
€ 9 miljoen meer besteed dan in de
begroting was voorzien. Besparingen
vanuit verschillende aanbestedingen

(o.a. kopieermachines) hebben voor
2015 nog niet volledig geresulteerd in
lagere kosten. Daarnaast zijn er ten
opzichte van de begroting extra
bestedingen in het kader van de realisatie van nationale politie geweest.
Ten opzichte van 2014 zijn de kosten
€ 5 miljoen hoger. Dit wordt onder
andere verklaard door de toename van
de inzet van externe deskundigheid
voor de uitwerking van het Strategisch
Huisvestingsplan en (juridische)
ondersteuning voor verschillende
HRM-gerelateerde onderwerpen.

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

14.999

15.480

13.510

-10

-

102

Huren en lease

1.088

460

685

Duurzame goederen

3.913

2.540

5.029

Overige zaken en diensten*

105.308

84.170

120.547

Totaal

125.298

102.650

139.873

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten voor dienstreizen, recherchematerialen, verkeersmiddelen en arrestanten.

Beheer (bedragen x € 1.000)
Afschrijvingen
Boekwinst / -verlies
Huren en lease
Duurzame goederen
Overige zaken en diensten*
Toevoeging aan voorzieningen
Totaal

Jaarrekening 2015

Begroting 2015

Jaarrekening 2014

259

680

311

-

-

16

8.759

5.540

8.623

676

380

834

116.202

110.300

111.364

-

-

-38

125.896

116.900

121.110

* Overige zaken en diensten betreft voornamelijk kosten voor kantoorbenodigdheden, drukwerk en catering.

37

Specificatie accountantshonoraria

Honoraria 2015 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (bedragen x € 1.000)			
Accountants

Overige diensten

Totaal

Totaal

PwC

PwC

PwC 2015

PwC 2014

Controle van de jaarrekening

379		

379

446

Andere controle werkzaamheden

400

737

471

Andere niet-controlediensten
Totaal

Bovenstaande honoraria betreffen de
werkzaamheden die zijn uitgevoerd
door de externe accountant zoals
bedoeld in artikel 1, lid 1 Wta (Wet
toezicht accountantsorganisaties) en
de in rekening gebrachte honoraria van
het gehele netwerk waartoe de accountantsorganisatie behoort.
De honoraria die betrekking hebben op
het onderzoek van de jaarrekening over
het boekjaar 2015 zijn ongeacht of de
werkzaamheden reeds gedurende het
boekjaar zijn verricht. De honoraria voor
overige controle-werkzaamheden
betreffen onder andere het onderzoek
naar de migratie van de personeels­
systemen.

337

-

22

22

38

779

359

1.138

955

38

onderhoud aan de bedrijfsgebouwen is
geen voorziening gevormd. De kosten
worden rechtstreeks in de exploitatie­
rekening verantwoord.

2.6 Toelichting
op de balans per
31 december 2015
Materiële vaste activa (11)
Huisvesting
Ten aanzien van huisvesting is in 2015
voor € 61 miljoen geïnvesteerd, onder
andere in de verbouwing het team­
bureau Hermandad in Enschede, het
hoofdbureau in Den Haag en het
teambureau Vlaardingen. Het tempo
van de uitvoering van het Strategisch
Huisvestingsplan ligt lager dan het
begrote investeringsvolume als gevolg
van zorgvuldige voorbereiding en
afstemming.
Voor de toekomstige kosten van groot

Vervoer
De gerealiseerde investeringen in
vervoer betreffen de vervanging van het
voer- en vaartuigenpark van de politie.
De uitlevering van het nieuwe ME-voertuig was in 2015 nog niet mogelijk, deze
investeringen schuiven door naar 2016.
ICT
De investeringen in ICT hebben
betrekking op vervanging van bestaande ICT-apparatuur en op vervanging en
vernieuwing als gevolg van het AVP. De
gerealiseerde investeringen laten een
onderschrijding zien ten opzichte van

de begroting. Dit wordt onder andere
veroorzaakt door vertraging in de
realisatie van projecten vanuit het AVP
en vertraging in de aanbesteding van
randapparatuur.
Overige activa
De investeringen in overige activa
bestaan uit de vervanging van apparatuur voor geweldmiddelen en uitrusting,
operationeel en beheer. Het betreft met
name investeringen in verkeersmiddelen.
Desinvesteringen
In 2015 is een aantal panden verkocht
wat heeft geleid tot een desinvestering.
Daarnaast is de inventaris van een
aantal huurpanden gedesinvesteerd,
aangezien deze panden niet meer in

Materiële vaste activa (bedragen X € 1.000)
Grond

Casco

Overige

en terreinen

gebouwen

huisvesting

Totaal kolom

ICT

Overige

Totaal

huisvesting			

Vervoer

activa

materiële

								

vaste activa

Stand 1 januari 2015								
Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Boekwaarde

249.344

1.502.837

1.001.383

2.753.564

549.016

419.590

103.628

3.825.798

-

-669.498

-466.250

-1.135.748

-301.561

-252.002

-59.496

-1.748.807

249.344

833.339

535.133

1.617.816

247.455

167.588

44.132

2.076.991

								
Mutaties								
Investeringen

-

1.421

59.295

60.716

63.891

79.974

21.478

226.059

Desinvesteringen								
-1.254

-53.848

-73.730

-128.832

-120.163

-176.754

-28.760

-454.509

Cumulatieve afschrijvingen

-

50.263

69.858

120.121

117.677

175.607

28.546

441.951

Herrubricering aanschafwaarde

-

23

-22.566

-22.543

-501

35.281

-12.236

1

Herrubricering afschrijvingen

-

-11

14.830

14.819

214

-22.781

7.754

6

Aanschafwaarde

-939

-17.481

-1.127

-19.547

-

-

-

-19.547

Afschrijvingen [jaarlast]		

-43.466

-64.294

-107.760

-85.264

-70.567

-15.273

-278.864

Bijzondere waardeverminderingen vaste activa

								
Stand 31 december 2015								
Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Boekwaarde

247.151

1.432.952

963.255

2.643.358

492.243

358.091

84.110

3.577.802

-

-662.712

-445.856

-1.108.568

-268.934

-169.743

-38.469

-1.585.714

247.151

770.240

517.399

1.534.790

223.309

188.348

45.641

1.992.088

								
Vaste activa in uitvoering

-

17.443

42.173

59.616

2.377

11.997

3.030

(inbegrepen in bovenstaand model)								

77.020

39

gebruik zijn bij de politie. De overige
desinvesteringen betreffen voornamelijk activa met een boekwaarde van
nihil.
Bijzondere waardevermindering activa
In 2015 heeft voor een aantal panden
een duurzame waardevermindering
plaatsgevonden. Het betreft panden die
in de toekomst verkocht gaan worden
en waarvan de boekwaarde hoger was

dan de verwachte opbrengstwaarde. In
totaal gaat het om de waardevermindering van 66 panden voor een bedrag
van € 20 miljoen tot de verwachte
opbrengstwaarde.
Een aantal panden is niet meer in
gebruik en daarmee niet langer aan de
bedrijfsuitoefening dienstbaar. De
boekwaarde hiervan bedraagt circa € 14
miljoen.

Vaste activa in uitvoering
Dit betreft activa die zijn geactiveerd,
maar waarop nog niet wordt afgeschreven. Het totale bedrag aan vaste activa
in uitvoering (onderhanden werk)
bedraagt ultimo 2015 € 77 miljoen,
waarvan € 60 miljoen voor huisvesting
en € 12 miljoen voor ICT. Ten aanzien
van huisvesting betreft dit met name de
verbouwing van een aantal panden.

Vergelijkende cijfers materiële vaste activa 2014

Materiële vaste activa 2014 (bedragen X € 1.000)
Grond

Casco

Overige

en terreinen

gebouwen

huisvesting

Totaal kolom

ICT

Overige

Totaal

huisvesting			

Vervoer

activa

materiële

								

vaste activa

Stand 1 januari 2014								
Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Boekwaarde

243.411

1.712.149

887.461

2.843.021

601.945

434.723

138.275

4.017.964

-1.488

-744.963

-456.652

-1.203.103

-335.529

-278.321

-80.099

-1.897.052

241.923

967.186

430.809

1.639.918

266.416

156.402

58.176

2.120.912

								
Mutaties								
Investeringen

9.277

10.191

67.319

86.787

68.234

73.817

11.262

240.100

Desinvesteringen								
-1.064

-77.918

-103.939

-182.921

-122.075

-91.343

-36.230

-432.569

Cumulatieve afschrijvingen

107

75.559

102.419

178.085

118.749

90.370

35.859

423.063

Herrubricering aanschafwaarde

-2.280

-141.585

150.542

6.677

912

2.393

-9.679

303

Herrubricering afschrijvingen

1.458

46.917

-48.490

-115

-388

376

510

383

-77

-47.011

-63.527

-110.615

-84.393

-64.427

-15.766

-275.201

Aanschafwaarde

Afschrijvingen [jaarlast]

								
Stand 31 december 2014								
Aanschafwaarde
Cumulatieve afschrijvingen
Boekwaarde

249.344

1.502.837

1.001.383

2.753.564

549.016

419.590

103.628

3.825.798

-

-669.498

-466.250

-1.135.748

-301.561

-252.002

-59.496

-1.748.807

249.344

833.339

535.133

1.617.816

247.455

167.588

44.132

2.076.991

								
Vaste activa in uitvoering

-

12.369

21.090

33.459

96

7.144

1.535

(inbegrepen in bovenstaand model)								

42.234

40

Financiële vaste activa (12)
Vordering Inkoop Max
Dit betreft de vordering van de politie
op het Ministerie van Veiligheid en
Justitie inzake de uitgaven aan de
regeling Inkoop Max. Over het gemiddelde saldo van deze vordering wordt
geen rente berekend. Het Ministerie
van Veiligheid en Justitie lost de
vordering in een vooraf vastgesteld
schema af. De aflossing door het
Ministerie van Veiligheid en Justitie is
de eerste jaren lager dan de raming van
de uitgaven voor Inkoop Max. In latere
jaren is het andersom. De verwachte
aflossingen voor 2017 en volgende
jaren, € 806 miljoen, zijn opgenomen
onder de financiële vaste activa. De
tranche 2016 van € 13 miljoen is
opgenomen onder de kortlopende
vorderingen. Het verschil tussen de

brandweer, GHOR en politie met
betrekking tot gezamenlijke meld­
kamers. De daling ten opzichte van
2014 wordt vooral veroorzaakt door de
actualisatie van de waardering van de
meldkamers in Zuid-Limburg (Meld- en
Coördinatie Centrum (MCC)) en
Gelderland-Zuid met € 4 miljoen.

voorziening en de vordering eind 2015
is € 23 miljoen en wordt door de politie
voorgefinancierd. De rentelasten
hiervan worden door de politie gedragen.
De mutaties in 2015 in de voorziening
als gevolg van de uitstroom van circa
€ 14 miljoen en de jaarlijkse herberekening op basis van de nieuwe tarieven
van circa € 40 miljoen als ook de
verwerking van het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015-2017 hebben tot een
afname van de vordering geleid van in
totaal circa € 133 miljoen.

Voorraden (13)
Voorraden Unit Logistieke Dienst (ULD)
De inkoop en distributie van de kleding,
wapens en munitie vindt centraal
plaats. Hiervoor worden bij de ULD
voorraden gevormd. De voorraden laten
ten opzichte van de eindbalans 2014
een daling zien. De belangrijkste reden
hiervoor is de uitlevering van het
nieuwe politie-uniform. Deze uitlevering
is gestart in 2014 en liep door in 2015.
Voor incourante voorraden is een

Overige financiële vaste activa
Dit betreffen onder andere aan werknemers en derden verstrekte leningen met
een looptijd langer dan één jaar en
uitstaande bedragen inzake diverse
samenwerkingsverbanden tussen

Financiele vaste activa (bedragen X € 1.000)				

Stand 1 januari

Totaal

Inkoop max

FLO

Overig

Jaarrekening 2015

Jaarrekening 2014

952.724

-

9.657

962.381

934.920

					
-		

-

-

Overige mutaties [+/-]

Investeringen

-133.416		

-4.280

-137.696

57.624
-3.262

Kortlopend deel [+/-]

-13.011		

-

-13.011

-26.901

					
Stand 31 december

806.297

Voorraden (bedragen X € 1.000)

-

5.377

811.674

31 december 2015

962.381

31 december 2014

		
Voorraden Unit Logistieke Dienst (kleding, wapens en munitie)

31.591

Overige voorraden

7.491

36.235
7.258

Totaal

39.082

43.493

41

voorziening opgenomen van € 4 miljoen. Ten opzichte van 2014 stijgt de
incourante voorraad met € 2 miljoen.
Dit betreft incourant geworden voorraadartikelen door de introductie van
het nieuwe uniform en de vervanging
van het dienstwapen.
Overige voorraden
De overige voorraden betreffen
voornamelijk onderdelen voor het
onderhoud van in eigen beheer zijnde
voertuigen en de luchtvloot.
Vorderingen en overlopende activa
(14)
Debiteuren
Het debiteurensaldo laat ten opzichte
van de jaarrekening 2014 een stijging
zien van € 1 miljoen. Deze stijging
wordt vooral veroorzaakt door openstaande facturen als gevolg van de
verkoop van panden. Ter dekking van
het risico op mogelijk oninbare vorderingen is een voorziening dubieuze
debiteuren opgenomen van € 2 miljoen.
In 2014 bedroeg deze voorziening € 3 miljoen.
Voorschotten en leningen
Dit betreffen voorschotten en leningen
die onder andere verstrekt zijn aan
personeel. De afname ten opzichte van
de jaarrekening 2014 met € 3 miljoen
wordt vooral veroorzaakt door een
daling binnen de regeling cao à la carte.
Vordering op Ministerie van Veiligheid
en Justitie inzake Inkoop Max
Onder deze post is de door het Ministerie van Veiligheid en Justitie toegezegde tranche 2016 van de aflossingen op
de vordering Inkoop Max van € 13 miljoen opgenomen. Over het gemiddeld
saldo van deze vordering wordt geen
rente berekend.

ICT-onderhoud en softwarelicenties en
huur. Ten opzichte van 2014 wordt de
stijging voornamelijk veroorzaakt door
ICT-onderhoudscontracten.

Vordering op Ministerie van Veiligheid
en Justitie inzake FLO
In de jaarrekening 2014 is de laatste
termijn van de vordering FLO opgenomen van € 14 miljoen. In 2015 is deze
vordering op het Ministerie van
Veiligheid en Justitie met de kwartaalbetalingen afgewikkeld. Over het
gemiddeld saldo van deze vordering
wordt geen rente berekend.
ESF-subsidies
De uit 2014 resterende vordering inzake
subsidies van het Europees Sociaal
Fonds (ESF) ten behoeve van de
IBT-training en de begeleiding van
MBO-stagiaires van € 1 miljoen is in
2015 afgewikkeld.
Vooruitbetaalde bedragen
De balanspost vooruitbetaalde bedragen heeft grotendeels betrekking op

Overlopende activa /
overige vorderingen
De overlopende activa en overige
vorderingen laten ten opzichte van de
jaarrekening 2014 een toename zien
van € 159 miljoen.
Deze stijging is met name het gevolg
van de te vorderen bijdragen op het
Ministerie van Veiligheid en Justitie
inzake het Arbeidsvoorwaardenakkoord
2015 - 2017 (€ 84 miljoen) en de
Regeling landelijk sociaal statuut politie
(€ 55 miljoen).
Alle vorderingen hebben een resterende looptijd korter dan een jaar.

Vorderingen en overlopende activa (bedragen x € 1.000)
31 december 2015

31 december 2014
14.297

Debiteuren

15.631

Voorschotten en leningen

2.203

5.200

Vordering op VenJ Inkoop Max

13.011

13.109

Vordering op VenJ FLO

-

13.792

ESF-subsidies

-

800

Vooruitbetaalde bedragen

43.030

40.079

Overlopende activa

156.055

6.291

Overige vorderingen

17.703

8.405

Totaal

247.633

101.973

42

Rekening-courant Ministerie van
Financiën (15)
Deposito’s
In het eerste kwartaal van 2015 zijn op
basis van de op dat moment aanwezige
overtollige liquiditeiten en de te
verwachten renteopbrengsten deposito’s geplaatst deze zijn alleen weer
opgenomen in 2015. Vanwege het
geringe rentepercentage en de beperkt
beschikbare middelen zijn in de overige
kwartalen van 2015 geen deposito’s
meer uitgezet.
Rekening-courant Ministerie van
Financiën
Via de rekening-courant met het
Ministerie van Financiën vindt dagelijks
saldoregulatie plaats met de door de
politie aangehouden rekeningen bij
bankinstellingen. De rekening-courantverhouding met het Ministerie van
Financiën heeft een limiet van € 250
miljoen negatief.

veroorzaakt door onder meer het
opheffen van bankrekeningen, het meer
gebruikmaken van de afromingsfaciliteiten van het Ministerie van Financiën
en ook de lagere ontvangsten van
CJIB-gelden.

wordt het verloop van de liquide
middelen - in samenhang met de
rekening courant faciliteit van het
Ministerie van Financiën - gepresenteerd.
Het kassaldo is ten opzichte van 2014
gedaald. Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt door het verminderen
van het aantal kassen en lagere
ontvangsten van CJIB-gelden. De
daling van het banksaldo wordt

Rekening-courant Ministerie van Financiën (bedragen x € 1.000)
Jaarrekening 2015

Deposito’s:			
Stand per 1 januari

-

In-beslag-genomen gelden
Van het saldo liquide middelen/
rekening-courant Ministerie van
Financiën betreft een bedrag van circa
€ 14 miljoen in beslag genomen gelden.
Deze gelden staan derhalve niet ter
vrije beschikking aan de politie. De
in-beslag-genomen gelden staan in de
balans verantwoord onder de kortlopende schulden.
Liquide middelen (16)
Naast de gelden in rekening-courant bij
het Ministerie van Financiën worden
liquide middelen aangehouden. In het
kasstroomoverzicht bij de jaarrekening

300.000

Stortingen

362.000

4.046.000

Opname

-362.000

-4.346.000

-

-

Stand per 31 december

De rekening-courantverhouding met
het Ministerie van Financiën kent een
positieve stand ultimo 2015. Voor
nadere toelichting wordt verwezen naar
hoofdstuk 2.7 Toelichting op de
treasury.

Jaarrekening 2014

Rekening-courant Ministerie van Financiën:			
Stand per 1 januari

-64.700

98.877

Mutatie

270.182

-163.577

Stand per 31 december

205.482

-64.700

		
Stand per 31 december

205.482

-64.700

31 december 2015

31 december 2014

Liquide middelen (bedragen x € 1.000)

Kassen

604

1.569

Banken

8.293

11.772

Totaal

8.897

13.341

43

Algemene reserve (17)
In 2015 is een negatief exploitatieresultaat gerealiseerd van € 194 miljoen.
Hiervan is € 98 miljoen onttrokken aan
de bestemmingsreserve AVP. Het
resterende saldo is ten laste gebracht
van de algemene reserve. In de
begroting 2015 werd uitgegaan van een
onttrekking aan de algemene reserve
van € 23 miljoen. De stijging van de
onttrekking wordt veroorzaakt door het
hogere negatieve exploitatieresultaat.
De omvang van de algemene reserve
eind 2015 bedraagt 3,1% van de
gemiddelde bijdragen van de laatste
drie jaar, voorafgaand aan het jaar
waarover dit deel van het vermogen
wordt berekend. Daarmee ligt de
algemene reserve binnen de, conform
het Besluit financieel beheer politie,
geldende bandbreedte van minimaal
1,5% en maximaal 7,5%.
Gedurende vijf jaar na inwerkingtreding
van de Politiewet 2012 mag de algemene
reserve maximaal 7,5% bedragen van de
gemiddelde bijdragen van de laatste drie
jaar. Daarna is dat maximaal 5%.
In 2014 was de omvang van de algemene reserve 5,0%.
Bestemmingsreserves (18)
Conform het Besluit financieel beheer
politie bestaat het eigen vermogen
ultimo 2015 naast de algemene reserve
uit een bestemmingsreserve ICT.
Bestemmingsreserve ICT
In de openingsbalans van de nationale
politie is een bestemmingsreserve ICT
gevormd om de meerjarige extra exploitatielasten te dekken vanaf 2013. In de
resultaatbestemming voor het jaar 2015
zijn de exploitatielasten met betrekking
tot de meerkosten van het AVP ten laste
van deze bestemmingsreserve
gebracht. In bijlage III is een specificatie van deze lasten opgenomen.

Voorzieningen (19)
Van de voorzieningen is een bedrag van
€ 852 miljoen als langlopend (langer
dan een jaar) aan te merken, waarvan
circa € 500 miljoen langer dan vijf jaar.
FLO
In de jaarrekening 2014 is voor deze
regeling een voorziening van € 104
miljoen (1001 rechthebbenden)
opgenomen, conform de grondslagen in
hoofdstuk 2.4. De regeling is per 31
december 2015 alleen nog van toepassing op de vliegers. Het laatste cohort
rechthebbenden 1951 is in 2015
afgewikkeld (935 rechthebbenden). Bij
de berekening van deze verplichting is
uitgegaan van de nominale waarde van
de uitkeringen en is geen rekening

gehouden met mutaties door eerder
uittreden, overlijden of arbeidsongeschiktheid. Door inkoopvoordelen en
niet-geclaimde rechten (42 rechthebbenden) is een voordelig resultaat
ontstaan van € 17 miljoen. Dit voordeel
komt ten gunste van de exploitatie van
de politie. De voorziening eind 2015 is
geraamd op € 28 miljoen (24 rechthebbenden).
Inkoop Max
In de jaarrekening 2014 was een
voorziening van € 957 miljoen (23.218
rechthebbenden) voor Inkoop Max
opgenomen. De inkopen in 2015
bedroegen € 27 miljoen (398 recht­
hebbenden). De mutaties in 2015 als
gevolg van uitstroom (inkoop, overlij-

Algemene reserve (bedragen x € 1.000)
31 december 2015

31 december 2014

Stand per 1 januari

251.339

261.712

Resultaatbestemming boekjaar

-95.468

-10.373

Stand 31 december

155.871

251.339

31 december 2015

31 december 2014

Bestemmingsreserves (bedragen x € 1.000)

Bestemmingsreserve ICT		
Stand per 1 januari

234.581

Mutatie

-98.488

321.817
-87.236

Stand 31 december

136.093

234.581

Bestemmingsreserve groot onderhoud		
Stand per 1 januari

-

34.877

Mutatie

-

-34.877

Stand 31 december

-

-

		
Totaal bestemmingsreserves

136.093

234.581

44

den, uit dienst treden en arbeidsongeschiktheid) hebben geleid tot een
afname van € 14 miljoen (355 rechthebbenden). De actualisatie van de premietarieven en de sectorale grondslagen
hebben geleid tot een afname van € 40
miljoen. De voornaamste oorzaken van
de lagere premietarieven zijn enerzijds
een stijging van de rekenrente van
3,25% naar 3,5% en anderzijds de
aanpassing in de indexatieambitie van
loon- naar prijsinflatie.
In het Arbeidsvoorwaarden akkoord
2015-2017 is in het kader van inkoop Max
afgesproken dat de aanspraken per 1
januari 2018 uiterlijk op 62 jarige leeftijd
worden ingekocht zodat ze onvoorwaardelijk worden. Voor de 62-minners zal dit
tijdsevenredig plaatsvinden in de jaren
2018 t/m 2022. Door deze inkoop op
jongere leeftijd daalt de voorziening met
€ 79 miljoen. De mutaties leiden tot een
stand van de voorziening ultimo 2015 van
€ 797 miljoen (22.465 rechthebbenden).
De hoogte van de voorziening wordt
één maal per jaar vastgesteld door
middel van een actuariële berekening.
De voorziening Inkoop Max kan
fluctueren van jaar tot jaar, vanwege de
jaarlijkse actualisatie van de onderliggende premietarieven en daar aan ten
grondslag liggende parameters zoals
bijvoorbeeld de rekenrente en overlevingskansen.

Jubilea
Deze voorziening heeft betrekking op
werknemers die in aanmerking komen
voor een uitkering in het kader van
ambtsjubilea bij 12½, 25 of 40 jaar
dienst. Op basis van de herberekening
van de voorziening aan de hand van de
actuele personeelsaantallen is in 2015
een bedrag van € 10 miljoen gedoteerd.
Daarnaast is er voor € 10 miljoen
uitgekeerd. In 2014 betrof de uitkering
€ 9 miljoen.
De totale voorziening is nagenoeg gelijk
gebleven. Het aandeel medewerkers
met een langdurig dienstverband loopt
terug waardoor de kans op een 40-jarig
dienstjubileum afneemt en zorgt voor
een daling van de voorziening. Dit wordt
teniet gedaan door een verhoging van
de bezoldiging (onder andere door de
toekenning van OVW-periodieken).
Wachtgeld, WAO, WW
Deze voorziening heeft betrekking op
voormalige werknemers die door
middel van een wachtgeldregeling c.q.
uitkeringsregeling de organisatie
hebben verlaten. Op basis van de
actuele stand van rechthebbenden is in
2015 een dotatie aan deze voorziening
gedaan van € 6 miljoen. Daarnaast is
voor € 10 miljoen aan uitkeringen
verstrekt. Dit is gelijk aan het uitgekeerde bedrag in 2014. De totale voor­

ziening is met € 4 miljoen gedaald.
Huisvesting leegstaande huurpanden
Voor verlieslatende huurcontracten is
een voorziening gevormd. In 2015 zijn
zes panden aan de voorziening
toegevoegd. In de richting van de
einddatum van de huurcontracten
neemt de voorziening af. De eindstand
van deze voorziening bedraagt afgerond € 1 miljoen. In totaal
zijn negen panden opgenomen in de
voorziening.
Overige voorzieningen
Begin 2015 betrof dit een viertal
voorzieningen. Een voorziening
toelagen Nationale Recherche van € 2
miljoen is in 2015 volledig besteed. Een
voorziening voor het Recherche
Samenwerkingsteam (RST), gevormd
om de financiële gevolgen rondom
arbeidsvoorwaarden RST op te vangen,
is in 2015 vrijgevallen.
Een voorziening schade is gevormd ter
afdekking van een concrete schadeclaim en een voorziening ter dekking
van groot onderhoud binnen het MCC
Zuid-Limburg dat jaarlijks geactualiseerd wordt. Deze beide voorzieningen
hebben een beperkte looptijd. Het
saldo van de overige voorzieningen is
gedaald ten opzichte van 2014 met € 4
miljoen.

Voorzieningen (bedragen X € 1.000)
FLO

Inkoop max

Jubilea

				

Wahctgeld,

Huisvesting

Overige

Totaal

Jaarrekening

WAO, WW

leegstaande

voorzieningen

Jaarrekening

2014

					
Stand per 1 januari
Bij: Dotatie verslagperiode
Af: Aanwending
Vrijval

huurpanden		

2015

104.272

956.700

72.371

25.122

467

4.335

1.163.267

-

-

10.402

5.902

255

-

16.559

1.250.296
75.385

59.140

26.589

10.282

9.924

138

2.475

108.548

144.650

16.870

133.415

-

-

-

1.506

151.791

17.764

								
Stand per 31 december

28.262

796.696

72.491

21.100

584

354

919.487

1.163.267

45

Langlopende schulden (20)

Langlopende schulden (bedragen x € 1.000)
31 december 2015

31 december 2014

Langlopende leningen (20a)

936.584

441.647

Overige langlopende passiva

6.105

7.807

942.689

449.454

Totaal

Langlopende leningen (20a)

Langlopende leningen (bedragen X € 1.000)
Stand

Aflossings-

Stand per

Resterende

Resterende

		

rente %

per

verplichting

31-12-2015

looptijd > 1 jaar

looptijd

		

31-12-2015*

2016

excl aflossing

en =< 5 jaar

> 5 jaar

Ministerie Financiën conversielening

3,27%

200.000

40.000

160.000

160.000

-

Ministerie Financiën overige leningen

1,35%

820.005

52.938

767.067

259.151

507.916

9.517

4.247

5.270

-		

-

BNG

5,29%

10.892

1.375

ABN-AMRO

5,07%

10.750

10.750

						
Stand per 31 december		

1.041.647

105.063

936.584

423.398

513.186

* inclusief aflossing 2016

Lening Ministerie van Financiën in
verband met vermogensconversie
Ter financiering van het in verband met
bezuinigingen afgeroomde eigen
vermogen van de voormalige regiokorpsen, het KLPD en de vtsPN is in 2011
een lening van € 400 miljoen aangegaan. Deze lening wordt met € 40
miljoen per jaar afgelost. De hoogte van
de openstaande hoofdsom van de
lening ultimo 2015 is € 200 miljoen.
Het kortlopende deel is opgenomen
onder de kortlopende schulden. De
laatste aflossing vindt plaats in 2020.

Overige leningen Ministerie van
Financiën
De overige leningen van het Ministerie
van Financiën dienen ter financiering
van de investeringen in vaste activa. In
afstemming met het Ministerie van
Veiligheid en Justitie is op 15 september
2015 een nieuwe lening opgenomen
met een hoofdsom van € 600 miljoen.
Dit betreft een eenmalige inhaalfaciliteit
vanaf 1 januari 2013 tot en met 2015. In
deze jaren zijn geen leningen voor
investeringen aangegaan. De hoogte
van de openstaande hoofdsom van de

leningen ultimo 2015 is in totaal € 820
miljoen waarvan € 53 miljoen in 2016
zal worden afgelost. Het kortlopende
deel is opgenomen onder de kortlopende schulden. De laatste lening zal in
2040 worden afgelost. In 2015 zijn van
zes leningen de rentevaste periode en
het rentetarief herzien. Twee leningen
zijn in 2015 conform het aflossingsschema geheel afgelost.
Leningen BNG en ABN-AMRO
Het betreft zeven leningen die vóór de
vorming van de nationale politie

46

rechtstreeks zijn aangegaan bij
bankinstellingen. De lening bij de
ABN-AMRO zal in 2016 geheel worden
afgelost door gebruik te maken van de
mogelijkheid om, na afloop van de
rentevaste periode, op 1 juli 2016
vervroegd en boetevrij af te lossen. De
leningen bij de BNG zullen conform het
aflossingsschema worden afgelost. De
hoogte van de openstaande hoofdsom
van de leningen ultimo 2015 is € 22 miljoen. In 2016 zal € 12 miljoen worden
afgelost. Het kortlopende deel is
opgenomen onder de kortlopende
schulden. De laatste lening zal in 2033
worden afgelost.
Overige langlopende passiva
Dit betreffen in het verleden ontvangen
renteloze bijdragen ter dekking van de
afschrijvingen op materiële vaste
activa.

Openstaande (rijks)bijdragen (21a)
Het saldo van de openstaande bijdragen is ten opzichte van 1 januari 2015
afgenomen met € 51 miljoen. Voor een
nadere detaillering wordt verwezen
naar de staat van overdrachten en
bestedingen in bijlage I.

Kortlopende schulden (bedragen x € 1.000)
31 december 2015

31 december 2014

Kortlopende deel leningen*

107.556

55.729

Openstaande (rijks)bijdragen (21a)

144.560

195.679

Schulden personeel (21b)

711.980

545.898

Crediteuren en overlopende posten (21c)

186.620

237.532

-

64.700

1.150.716

1.099.538

Rekening-courant Ministerie van Financiën (15)
Totaal
* inclusief het kortlopende deel investeringsbijdragen

Alle leningen zijn afgesloten in euro’s.
Kortlopende schulden (21)
Rechts staande schulden hebben een
kortlopend karakter (korter dan 1 jaar).
De reële waarde van de schulden
benadert derhalve de boekwaarde.
Kortlopende deel leningen
In 2016 wordt op de langlopende
schulden een aflossing gedaan van
€ 108 miljoen. Dit saldo is opgebouwd
uit € 105 miljoen leningen en € 3
miljoen investeringsbijdragen. In
vergelijking met de jaarrekening 2014 is
dit € 52 miljoen hoger. Dit wordt vooral
veroorzaakt door de in 2015 opgenomen lening waarop met ingang van
2016 € 40 miljoen per jaar wordt
afgelost. Daarnaast zal de lening bij de
ABN-AMRO, met een restschuld van €
11 miljoen in 2016 in zijn geheel worden
afgelost.

Openstaande (rijks)bijdragen (bedragen x € 1.000)

Openstaande bijdragen VenJ
Openstaande bijdragen overig
Totaal

31 december 2015

31 december 2014

135.890

189.448

8.670

6.231

144.560

195.679

Openstaande bijdragen VenJ (bedragen x € 1.000)
31 december 2015
Stand 1 januari 2014

189.448

Ontvangen in 2014

4.944.832

Totaal besteed in 2014 -/-

4.998.537

Restitutie -/Stand per 31 december 2015

-147
135.890

47

Schulden personeel (21b)

Schulden personeel (bedragen x € 1.000)
31 december 2015

31 december 2014

248.232

225.283

Vakantiegeld / verlof en overuren
Functiegebouw
Loonheffing en sociale verzekeringspremies

-

30.000

196.623

168.037

Overige schulden personeel

267.125

122.578

Totaal

711.980

545.898

Vakantiegeld / Verlof en overuren
Het saldo is de weergave van het totaal
van het opgebouwde recht op vakantieuitkering van de in dienst zijnde
medewerkers en de financiële vertaling
van het resterende aantal verlofuren
aan het einde van het jaar en van de
overuren die in het komende jaar
uitbetaald zullen worden. Bij de
berekening van het saldo verlof- en
overuren is een normtarief gehanteerd
van € 23 per uur.
Het saldo is ten opzichte van 2014
gestegen met € 23 miljoen, onder
andere als gevolg van gewijzigd beleid
waardoor een medewerker meer
verlofuren kan meenemen naar het
volgende jaar.

Functiegebouw
In 2015 zijn de laatste betalingen
gedaan in het kader van het Landelijk
Functiegebouw Nederlandse Politie
(LFNP). Het betreft nabetalingen aan
personeel en inhuur van juridische
ondersteuning. Daarmee is de schuld
aan het personeel afgewikkeld.
Loonheffingen en sociale verzekerings­
premies
De nog te betalen loonheffing en
sociale verzekeringspremies hebben
betrekking op de maand december (€
183 miljoen) en de verwerking van het
Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015-2017
(€ 9 miljoen) en de terugwerkende
kracht vakantieloon (€ 4 miljoen).

Crediteuren en overlopende posten (21c)

Crediteuren en overlopende posten (bedragen x € 1.000)
31 december 2015

31 december 2014

Crediteuren

62.662

99.110

Overlopende posten

102.490

98.635

Overig

21.468

39.787

Totaal

186.620

237.532

Overige schulden personeel
De overige schulden personeel hebben
onder andere betrekking op kosten van
het Arbeidsvoorwaardenakkoord 2015
– 2017 (€ 75 miljoen), de terugwerkende kracht vakantieloon (€ 38 miljoen),
de voorfase van de personele reorganisatie (€ 81 miljoen) en de afdracht van
de pensioenpremies (€ 52 miljoen). Ten
behoeve van medewerkers die voor
1-1-2013 gebruik hebben gemaakt van
de FLO-regeling is een schuld opgenomen voor de afwikkeling van het
AOW-gat van € 9 miljoen. Tot slot is
hieronder het restant van het gereserveerde bedrag voor de coulanceregeling PTSS opgenomen, voor een bedrag
van € 12 miljoen.

48

Crediteuren
Het crediteurensaldo laat een daling
zien van € 36 miljoen. Deze daling
wordt onder andere veroorzaakt door
een verdere stroomlijning van de
administratie. Daarnaast wordt de
verschuldigde BTW niet meer via de
crediteuren verwerkt en zijn de af te
dragen bedragen van het ABP als
gevolg van de verdere afloop van de
regeling FLO gedaald.
Overlopende posten
Het saldo overlopende posten is ten
opzichte van 2014 met € 4 miljoen
gestegen. Onder deze post zijn onder
andere de verschuldigde BTW en nog te
betalen rente op leningen opgenomen.
Overige kortlopende schulden
De overige kortlopende schulden
bevatten onder andere de in beslag
genomen gelden en de CJIB-trans­
acties. De daling wordt vooral veroorzaakt door een daling van de in beslag
genomen gelden als gevolg van de
afwikkeling van een twintigtal grote
zaken voor een bedrag van € 11 miljoen.
Niet in de balans opgenomen activa
en verplichtingen
Niet in de balans opgenomen verplich­
tingen
Niet in de balans opgenomen verplichtingen betreffen doorlopende contracten die deel uitmaken van de normale
bedrijfsvoering. Voor veel contracten
geldt dat de financiële verplichting
afhankelijk is van de opgevraagde
dienst/hoeveelheid producten. Indien
dit variabel is, is geen verplichting
gekwantificeerd in de specificatie
hieronder.
Voor andere contracten geldt een vast
bedrag per jaar. De belangrijkste
verplichtingen betreffen doorlopende
huurcontracten voor onroerend goed en
afgesloten contracten inzake ICT.

Ultimo 2015 zijn de verplichtingen als
volgt te specificeren:
• Verplichtingen te
betalen binnen 1 jaar
• Verplichtingen te
betalen tussen 1 en 5 jaar
• Verplichtingen te
betalen na 5 jaar
• Totaal

•
€ 111 miljoen
€ 261 miljoen
€ 0 miljoen
€ 372 miljoen

Egalisatieschuld Rijksvastgoedbedrijf
In de Ministerraad van 4 december
2015 is besloten tot een fusie van drie
huisvestingsorganisaties van het Rijk
tot het Rijksvastgoedbedrijf.
In 2016 is een aflossing van de egalisatieschuld vereist voor de specialties
(bijzondere panden) van het Rijksvastgoedbedrijf waarvoor op dit moment
nog een gebruiksvergoeding volgens
SIVR/SEVR wordt betaald. Voor het
Rijksvastgoedbedrijf is egalisatie via de
balans niet meer toegestaan. Departementen en de betreffende taakorganisaties moeten om die reden voor 1
januari 2017 hun resterende egalisatieschuld voldoen aan het Rijksvastgoedbedrijf. Voor de politie betreft dit een
bedrag van € 3,6 miljoen over de jaren
2017 en verder. De aflossing over het
jaar 2016 is verwerkt in de gebruiksvergoeding voor 2016. De financiering van
de schuld zal (merendeels) plaatsvinden via een kasschuif. Niet duidelijk is
wat het uiteindelijke effect is van de
nieuwe prijssystematiek.
Niet in de balans opgenomen activa
Niet van toepassing.
Garanties
Niet in de balans opgenomen garanties
•
Gemeenschappelijke Meldkamer
Utrecht: voor de Gemeenschappelijke Meldkamer Utrecht is bij de
bank een garantie afgegeven voor
€ 0,7 miljoen. Dit is afgegeven vóór
de vorming van de nationale

politie. Hierin hebben in 2015 geen
wijzigingen plaatsgevonden.
Hypotheekfonds voor Overheidspersoneel: uit deze balans blijkt
niet de garantstelling voor de
leningen van het Hypotheekfonds
voor overheidspersoneel, waarvoor
het voormalige regiokorps Drenthe
borgstellingen heeft verleend. Het
voormalige korps Drenthe verleende sedert 1995 deze borgstelling
aan het eigen personeel. De
borginstelling bedraagt ultimo
2015 € 3,9 miljoen. Er zijn aan deze
borgstelling beperkte risico’s
verbonden, aangezien er een
redelijk verschil is tussen de
werkelijke waarde van het onroerend goed en de aangegane
borgstelling. Dit jaar is een drietal
leningen geheel afgelost.

2.7 Toelichting op de
treasury
Toelichting op de kasstroom
Het jaar 2015 kent een positieve
kasstroom die voornamelijk veroorzaakt
wordt door de positieve kasstroom van
financieringsactiviteiten. Dit wordt
hierna verder toegelicht.
Kasstroom operationele activiteiten
De operationele activiteiten laten een
negatieve kasstroom zien. Dit wordt
veroorzaakt door het negatieve
exploitatieresultaat, de betalingen voor
Inkoop Max en FLO en de mutatie in het
werkkapitaal en dan voornamelijk in de
openstaande Rijksbijdragen.
Kasstroom investeringsactiviteiten
De negatieve kasstroom uit de investeringsactiviteiten is een resultaat van
voornamelijk de investeringen in ICT,
huisvesting en vervoer en de desinves-

49

teringen. De desinvesteringen betreffen
voornamelijk de verkochte panden in
2015.
Kasstroom financieringsactiviteiten
De positieve kasstroom wordt veroorzaakt door de nieuw aangegane lening
in 2015. In afstemming met het
Ministerie van Veiligheid en Justitie is
op 15 september 2015 een nieuwe
lening opgenomen met een hoofdsom
van € 600 miljoen. Dit betreft een
eenmalige inhaalfaciliteit vanaf 1 januari
2013 tot en met 2015 waarbij geen
leningen voor investeringen opgenomen zijn. De lening is ter dekking voor
de gerealiseerde investeringen uit
voorgaande jaren (€ 314 miljoen) en
voor de investeringen uit de begroting
2015 (€ 286 miljoen).
Uit het kasstroomoverzicht blijkt dat de
gerealiseerde investeringen in 2015
€ 60 miljoen lager zijn dan begroot. De
hiervoor opgenomen lening komt in
mindering op de leenfaciliteit voor het
volgende jaar zoals verwerkt in de
begroting 2016.
Treasurystatuut
Algemene ontwikkelingen
Per 1 juli 2015 is het Besluit financieel
beheer politie in werking getreden
(besluit van 8 juni 2015, houdende
regels over het financieel beheer van de
politie). Dit besluit vervangt de Regeling
financieel beheer politie. Verder waren
er geen ontwikkelingen die invloed

Renterisiconorm (bedragen X € 1 miljoen)

hadden op de treasuryfunctie binnen de
politie. Overige wet- en regelgeving en
de richtlijnen en limieten zijn ongewijzigd. De treasuryfunctie is onder te
verdelen in drie deelfuncties: Financiering, Kasbeheer en Risicobeheer.
Financiering
Met als doel de renteresultaten te
optimaliseren heeft het financieringsbeleid van de politie zich in 2015 gericht
op een maximaal toelaatbare, tijdelijke
voorfinanciering in 2015 van investe­
ringen. In afstemming met het Ministerie van Veiligheid en Justitie is op 15
september 2015 een nieuwe lening
aangegaan met een hoofdsom van
€ 600 miljoen. Dit betreft een eenmalige inhaalfaciliteit van de afgelopen
jaren en 2015 waarbij geen leningen
voor investeringen opgenomen zijn. In
2015 is in totaal € 53 miljoen afgelost
op de lopende leningen.
De lopende leningen bij het Ministerie
van Financiën zijn afgesloten onder
garantstelling van het Ministerie van
Veiligheid en Justitie. De hoogte van de
afgegeven garantstellingen ultimo 2015
is € 1 miljard. De andere lopende
leningen zijn van voor de start van de
nationale politie en zijn niet afgesloten
met een garantstelling van het Ministerie van Veiligheid en Justitie.
In 2015 liep van een zestal leningen bij
het Ministerie van Financiën de
rentevaste periode af. Voor drie

leningen is de rentevaste periode
verlengd voor de resterende looptijd.
Voor de overige leningen is de rentevaste periode verlengd voor een
periode korter dan de resterende
looptijd. Bij de vaststelling van de
nieuwe rentevaste periode van de
leningen is rekening gehouden met de
mogelijkheid dat in de toekomst extra
aflossingscapaciteit beschikbaar komt
als gevolg van het afstoten van huisvestingsactiva in het kader van het
Strategisch Huisvestingsplan. Voor alle
zes de leningen is het rentetarief voor
de nieuwe rentevaste periode lager dan
het oude rentetarief.
Kasbeheer
Tijdelijke overtollige financiële middelen zijn in 2015, conform de voorschriften van het Geïntegreerd Middelen­
beheer en het ‘Schatkistbankieren’, in
rekening courant of deposito aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
Risicobeheer
Het beleid van de politie was in 2015
gericht op het inperken van rente­
risico’s op langlopende financiering. De
omvang van de aflossingen en renteherzieningen in 2015 zijn ruimschoots
binnen de gestelde renterisiconorm van
20% van het begrotingstotaal gebleven.
Hieronder wordt het renterisicoprofiel
van de politie weergegeven.

Jaarrekening

Begroting

Jaarrekening

2015

2015

2014

		
Renterisiconorm : 20% begrotingstotaal (lasten)

1.068

1.016

1.032

Aflossingen en renteherzieningen leningen

141

144

264

Renterisico ruimte leningen

927

872

768

50

De realisatie van de opgenomen
doelstellingen in het treasurystatuut is
per doelstelling als volgt:
Het in de tijd optimaal afstemmen van
de beschikbare middelen aan de
financierings- en liquiditeitsbehoefte:
•
Doelstelling is het waarborgen van
de beschikbaarheid van voldoende
liquide middelen op het juiste
moment op de juiste plaats. De
basis hiervoor vormt de bestaande
financiële positie en de liquiditeitsplanning. De ingeslagen weg met
betrekking tot verbetering van de
voorziening van juiste, tijdige,
volledige en relevante informatie
vanuit de organisatie is in 2015
gecontinueerd. Om te komen tot
een liquiditeitsplanning heeft een
vertaling plaats gevonden van de
begrote kasstroom waarbij een
fasering is aangebracht in de
ontvangsten en uitgaven.
Op aanwijzing van het Ministerie
van Veiligheid en Justitie dient met
ingang van 2016 een liquiditeitsplanning volgens de directe methode opgesteld te worden met een
‘rolling forecast’ van een jaar. Dit
wordt meegenomen in de verdere
ontwikkeling op de korte en de
middellange termijn.
Het beschermen van de politie tegen
financiële risico’s, zoals renterisico en
liquiditeitsrisico:
•
Hiervoor wordt verwezen naar de
hierboven gegeven toelichtingen.
Het minimaliseren van de in- en externe
verwerkingskosten bij het beheren van
de geldstromen en de financiële
posities:
•
Het inzichtelijk maken van de
geldstromen heeft in 2015 een
vervolg gekregen. De doorontwikkeling van de middellange termijn-

voorziening van de financiële
administratie draagt bij aan de
efficiëntie van het beheer van de
geldstromen.
Een doelmatig rekeningen- en
rekening-courantbeheer:
•
Het minimaliseren van het aantal
bankrekeningen is in 2015 gecontinueerd.

2.8 Bedrijfsvoerings­
paragraaf
Algemeen
De politie verantwoordt zich in deze
bedrijfsvoeringsparagraaf over de
financiële rechtmatigheid, het financieel en materieel beheer, de totstand­
koming van beleidsinformatie en
overige aspecten van de bedrijfsvoering. Het betreft hier afwijkingen en
aandachtspunten voortvloeiende uit de
reguliere planning- en controlcyclus.
Deze zijn mede gebaseerd op interne
risicoanalyses en de interne rapportages van de verantwoordelijke managers. De belangrijkste tekortkomingen
in de interne beheersing en aandachtspunten zijn in deze bedrijfsvoerings­
paragraaf opgenomen. De afwijkingen
die met betrekking tot de rechtmatigheid boven de rapportagetoleranties
uitkomen, zijn in deze bedrijfsvoeringsparagraaf specifiek verantwoord.
De politieorganisatie is één korps met
tien regionale eenheden, een Landelijke
Eenheid, een Politiedienstencentrum
(PDC) en een staf korpsleiding. Gezien
het feit dat de personele reorganisatie
nog niet is afgerond, hebben de in
opbouw verkerende bedrijfsvoerings­
onderdelen in 2015 net als in 2014
gewerkt op basis van hulpstructuren.
Het bij aanvang van de reorganisatie

van de politie opgestelde realisatieplan
voor de vorming van het PDC en de
stafdirecties bevat de aanpak om in
2017 conform de nieuwe inrichting te
werken. In 2015 is gebleken dat deze
transitie meer tijd kost, in het bijzonder
op het gebied van de governance en de
integratie van de bedrijfsvoering. Over
de herziene planning heeft de minister
van Veiligheid en Justitie de Tweede
Kamer op 31 augustus 2015 een
herijkingsplan gestuurd (referentie
2015D31022 ).
Dit herziene plan moet ertoe leiden dat
de Nationale Politie over 2018 een in
control statement kan afgeven. In de
periode daar naar toe zullen de
controlfunctie, de planning- en controlcyclus, de werkprocessen en interne
controles, en het risicomanagement
worden doorontwikkeld. Hierbij zal het
nieuwe besturingsmodel van de
organisatie als basis dienen.
Zoals hierboven aangegeven is het
risicomanagement in 2015 nog niet
structureel ingericht binnen het korps.
Het structureel inrichten van risicomanagement is onderdeel van de versterking van de control. Het is de ambitie
om de methodiek hiervoor ultimo 2017
te realiseren. Als onderdeel van de
mijlpalenplanning zijn de hierop van
toepassing zijnde risico’s korpsbreed
geïnventariseerd. Alle mijlpalen, risico’s
en issues zijn gekoppeld aan eigenaren
(resultaat verantwoordelijk op directieniveau) en actiehouders (uitvoerder en
aanspreekpunt voor de voortgang). De
risico’s uit de herijking worden maandelijks geactualiseerd en besproken met
de korpsleiding. Daarnaast wordt ieder
kwartaal aan de korpsleiding gerapporteerd over de ontwikkeling en beheersing van de begin 2015 bekende risico’s
in de bedrijfsvoering. In de risicoparagraaf is gerapporteerd over de belang-

51

rijkste financiële risico’s en de daarvoor
getroffen beheersmaatregelen.
Bovenstaande instrumenten worden de
komende jaren verder gebundeld tot
een geïntegreerde risico-oriëntatie.
Het jaar 2015 was het eerste jaar waarin
een aantal nieuwe bedrijfsvoeringssystemen voor de nieuwe politieorganisatie
in gebruik is genomen. Het gaat met
name om de nieuwe P-systemen: het
personeelsinformatiesysteem, de
selfservice module en het salaris­
systeem die begin 2015 zijn ingevoerd,
en een nieuwe, nationale, financiële
administratie. In opdracht van de
korpsleiding zijn door de certificerend
accountant onderzoeken verricht naar
de betrouwbaarheid van de informatievoorziening, en zijn naar aanleiding
daarvan verbetermaatregelen getroffen,
dan wel worden deze verder uitgewerkt
door de politie.
In 2016 en 2017 worden eveneens
nieuwe bedrijfsvoeringsprocessen en
systemen geïmplementeerd zoals een
softwarepakket voor de ondersteuning
van inkoop- en facilitaire processen.

protocol voor de jaarrekening van de
politie vastgesteld. Dit controleprotocol
is tevens van toepassing op de jaar­
rekening 2015. In het controleprotocol
is het van toepassing zijnde normenkader (kader financiële rechtmatigheid)
opgenomen, alsmede de toleranties ten
aanzien van de bepaling van fouten en
onzekerheden en de rapportagetoleranties. Voor 2015 is de rapportagetolerantie op gelijk niveau als in 2014 en dat
betekent dat alle fouten in de financiële
rechtmatigheid die uitkomen boven
€ 5 miljoen per post in de jaarrekening
moeten worden verantwoord. Bovendien moeten alle onzekerheden boven
€ 15 miljoen worden verantwoord.
Onder rechtmatigheid wordt, in het
kader van de bedrijfsvoeringsparagraaf,
de comptabele rechtmatigheid verstaan, ofwel het in overeenstemming
zijn met de begroting en met de
regelingen zoals opgenomen in het
kader financiële rechtmatigheid van het
controleprotocol. Dit geldt uitsluitend
voor zover deze regelingen de uitkomst
van de in de jaarrekening opgenomen
financiële transacties beïnvloeden.

Over het jaar 2015 zijn zowel door de
interne audit afdeling van de politie als
vanuit de controlfunctie onderzoeken
verricht naar het bestaan en de werking
van de interne beheersingsmaatregelen
in de systemen en processen. Daarbij is
ook gekeken naar de opvolging van de
aanbevelingen van de certificerend
accountant. De belangrijkste bevindingen uit deze onderzoeken zijn in deze
bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen
voor zover sprake was van afwijkingen
van de normen voor de verschillende
onderdelen.

Door de minister van Veiligheid en
Justitie zijn in de jaaraanschrijving 2017
nadere aanwijzingen gegeven voor de
verantwoording in de bedrijfsvoeringsparagraaf van de jaarrekening 2015 en
verder, waaraan in deze rapportage is
voldaan. Het controleprotocol bevat
een limitatief aantal wetten, besluiten
en regelingen waaraan de politie in elk
geval moet voldoen. Daarnaast is over
2015 een actualisatie gemaakt van
wet- en regelgeving ten behoeve van
het kader financiële rechtmatigheid.

Rechtmatigheid
Algemeen
De minister van Veiligheid en Justitie
heeft op 1 november 2013 het controle-

In 2015 is een totaalbedrag van
€ 298 miljoen aan fouten in de financiële rechtmatigheid opgetreden die
uitkomen boven de rapportagetoleran-

tie. In 2014 was dit € 312 miljoen,
inclusief de hieronder beschreven
verandering in rekenmethodiek. De
desbetreffende rechtmatigheidsfouten
hebben volledig betrekking op de
inkoop van de politie. Op andere
terreinen van de bedrijfsvoering zijn
geen fouten en onzekerheden in de
financiële rechtmatigheid geconstateerd die boven de rapportagetolerantie
uitkomen.
In 2015 zijn stappen voorwaarts gezet
om de rechtmatigheid bij de politie
verder te verbeteren. De in het Masterplan Financiële Rechtmatigheid
voorziene taakverdeling tussen
kaderstellende en toezichthoudende
stafdirecties enerzijds en de uitvoering
bij het PDC anderzijds, is ingevoerd en
begint steeds meer gestalte te krijgen.
Een apart ingerichte ondersteuningsgroep onder leiding van een lid van de
korpsleiding zorgt ervoor dat het
dossier voldoende aandacht blijft
krijgen te midden van de vele veranderingen die binnen de organisatie
gaande zijn. Daarbij is niet alleen
aandacht voor nieuwe instrumenten en
werkprocessen die in de komende jaren
verder moeten worden ingevoerd en
verankerd, maar ook voor bewustwording bij het management en de
medewerker. De inzet is om ook in
aanvulling op de hard controls via soft
controls voortdurende positieve
aandacht voor dit thema te behouden
en de organisatie verder te verbeteren.
Daarbij moet worden opgemerkt, dat
het plaatsingsproces van personeel bij
de politie nog in volle gang is. Daardoor
is de bezetting van veel bedrijfsvoeringsfuncties nog niet goed geregeld. In
samenhang met de volgende stap in de
personele reorganisatie moet ook in de
komende jaren worden verwacht dat
nog veel mensen van functie gaan
veranderen.

52

Deze situatie maakt de organisatie
onvermijdelijk kwetsbaar door het
wisselen van managerposities en
kennis bij het personeel van de
procedures en voorschriften. De
organisatie is daardoor extra gevoelig
voor fouten. Dit is opgevangen door
extra controlewerkzaamheden en daar
waar nodig de inrichting van hulpconstructies, zoals de tijdelijke inhuur van
externe deskundigen.
Hieronder volgt voor de belangrijkste
thema’s een nadere toelichting.
Inkopen
In 2015 is de capaciteit van de inkoopfunctie van de politie versterkt ten
opzichte van de voorgaande jaren. Er
zijn in 2015 in totaal dertig gunningen
gerealiseerd en dat is een verdubbeling
ten opzichte van 2014. Voor de komende twee jaar is bovendien een aanbestedingskalender in ontwikkeling.
Uitvoering van dit instrument zal naar
verwachting leiden tot een verdere
afname van de financiële onrechtmatigheid.
Ook de kwaliteit van de inkoopfunctie
verbetert gestaag. Toch vergen deze
verbeteringen mede als gevolg van de
personele reorganisatie nog meerdere
jaren. Voor een goede inkoop is
namelijk bezetting en betrokkenheid
nodig, niet alleen van de inkoopafdeling
maar ook van de proceseigenaren van
elke inkoopcategorie, eindgebruikers
en van de afdelingen die nieuwe
contracten moeten implementeren.
Het jaar 2015 werd gekenmerkt door
tijdelijke bezetting en onderbezetting
op met name de hoogwaardige
bedrijfsvoeringsfuncties. Dit is een van
de oorzaken waardoor de inkoopfunctie
relatief veel tijd nodig heeft om het
gewenste resultaat te bereiken. Er zijn
met name achterstanden in de aanbesteding op het gebied van ICT. Boven-

dien wordt nog gewerkt aan een
uniform en actueel contractenregister
waardoor nu soms op basis van
gedateerde informatie bestellingen
worden gedaan. Verder ontbreekt
incidenteel het personeel om de
contracten na gunning ook daadwerkelijk te implementeren in de dagelijkse
bedrijfsvoering.
Tegelijkertijd staan ook andere verbeteringen in de bedrijfsvoering binnen de
politie onder grote druk om gerealiseerd te worden. Denk aan het Aanvalsprogramma ICT. Deze tijdsdruk leidt
regelmatig tot inkopen buiten de
aanbestedingsregels omdat met spoed
aanvullend personeel moet worden
aangetrokken. Hierdoor ontstaat een
opwaartse druk op de financiële
onrechtmatigheid, waarvoor beheersmaatregelen zijn getroffen zoals een
autorisatie door de korpsleiding in het
geval van een voorgenomen onrechtmatige inkoop.
De politie heeft, naast het Masterplan
Financiële Rechtmatigheid, ook een
verbeterprogramma gestart dat voorziet
in acties om de inkoopfunctie en de
daarmee samenhangende processen
verder te verbeteren. De doelstelling
van dit programma is om als organisatie
zo ver te zijn te zijn dat de omvang van
de onrechtmatigheid betreffende de
inkoop van producten en diensten
zoveel mogelijk is geborgd binnen de
rapportagetolerantiegrens voor
financiële rechtmatigheid van 1 procent
van de rijksbijdrage. De maatregelen
om deze tolerantie van € 50 miljoen te
halen en de daarvoor benodigde
periode zullen nog nader worden
uitgezocht.
De eerste resultaten van het verbeterprogramma, zoals een aanbestedingscommissie (Tenderboard) en een CPO
Office zijn in 2015 door de korpsleiding

vastgesteld. Er is een voorlichtingsloket
ingericht voor medewerkers en
contractpartners en er is een procedure
om onderbouwd en beargumenteerd
van de bestaande inkooproute af te
wijken. Er zijn in 2015, aanvullend op
hetgeen in 2014 al is ontwikkeld,
nieuwe concernbrede inkoop- en
bestelprocessen ingevoerd. De
korpsbrede implementatie en controle
op de naleving vergt gezien de stand
van zaken van de personele reorganisatie nog veel aandacht. Andere verbeteringen, zoals een koppeling van
contractering, bestelling en financiële
administratie hebben meer tijd nodig.
Dit is medio 2015 in het herijkingsplan
aan de Tweede Kamer gecommuniceerd.
Er hebben geen wezenlijke wijzigingen
plaatsgevonden in relevante wet- en
regelgeving met betrekking tot inkoop.
Voorlopig is nog geen sprake van
integrale en (automatisch) gekoppelde
inkoopsystemen en evenmin is een
clustering van productgroepen tot
inkooppakketten beschikbaar. Daarom
heeft de integrale rechtmatigheidstoets
op inkopen net als in 2014 in overleg
met de accountant op leveranciers­
niveau plaatsgevonden. De geboekte
uitgaven per leverancier zijn daarbij
beoordeeld op financiële rechtmatigheid door onderzoek naar de onderliggende documentatie.
De doorontwikkeling van de organisatie
leidt tevens tot een mogelijkheid van
betere analyse van de financiële
bestedingen op het gebied van
rechtmatigheid. Mede in overleg met de
accountant is de beoordelings­
systematiek in 2015 op deze wijze
aangescherpt. Dit houdt in dat ook de
kleinere bedragen tussen € 12.500 en
de € 50.000 op rechtmatigheid zijn
gecategoriseerd. Voorzichtigheidshalve

53

zijn daarbij alle posten waarvoor het
onderliggende bewijsmateriaal
onvoldoende zekerheid verschafte,
meegerekend als onrechtmatig.
In 2015 gaat het om een totaalbedrag
aan onrechtmatigheid in deze categorie
van € 33 miljoen. In 2014 was dat € 43
miljoen. In onderstaande tabel zijn de
uitkomsten van de spendanalyse
weergegeven in vergelijking met 2014.
Hierbij zijn de vergelijkende cijfers over
2014 ook aangepast aan de meer
verfijnde beoordeling.
Het onderstaande overzicht geeft de
uitkomsten weer van de eindejaartoets
van 2014 en 2015.

Ook met inachtneming van de nieuw
gekozen (verfijndere) beoordelingsmethode is te zien dat, in euro’s, de
stijgende trend van de totale onrechtmatigheid in 2015 is gestabiliseerd en
licht gedaald3. De verwachting is dat de
daling in de onrechtmatigheid zich in
2016 zal inzetten. Daarbij zijn drie
kanttekeningen te plaatsen. In de
eerste plaats zal naar verwachting in
2016 een nieuwe Europese Aanbestedingswet van kracht worden. De
aanpassingen in die wet, zoals het
vervallen van de zogenoemde 2B diensten, kunnen tot nieuwe onrechtmatigheden leiden. Tevens zal de definiëring
van het foutbegrip als gevolg van de

nieuwe wet aan een inhoudelijke toets
moeten worden onderworpen. Dit kan
consequenties hebben voor de hoogte
van de onrechtmatigheden. Ten slotte
blijken, onverlet de verdere professionalisering van de inkoopfunctie binnen
de complexe markt, aanbestedingstrajecten niet altijd even voorspelbaar te
zijn. Zo hebben reacties vanuit de markt
vanwege de omvang en complexiteit
van aanbestedingstrajecten in het
verleden regelmatig tot vertragingen
geleid. De geconstateerde onrechtmatigheden bleven dan langer voortbestaan. Een verhoogde management­
aandacht voor rechtmatige inkoop blijft
daarom onverminderd noodzakelijk.

Rechtmatigheid inkopen (bedragen X € 1 miljoen)
Vallend onder regime aanbestedingen

Onrechtmatige inkopen

2015

2014

2015

Leveranciers > € 200.000

1.171

1.219

205

203

Leveranciers < € 200.000

158

187

93

109

1.329

1.406

298

312

Totaal

3

Procentueel is de onrechtmatigheid gestabiliseerd op 22%.

4

Tijdsregistratie en fiatterings systeem.

2014

54

Personeelsuitgaven
Voor de personeels- en salaris administratie is 2015 een jaar van grote
verandering. Diverse HRM-systemen
zijn samengevoegd tot landelijke
systemen en er vonden veel wijzigingen
in wet en regelgeving plaats. Deze
veranderingen hebben een aanzienlijk
impact op de procesgang binnen het
HRM-domein gehad.
De uniformering en harmonisatie van
arbeidsvoorwaarden en afbouwafspraken hebben veel impact gehad en dat
geldt tevens voor de invoering van de
werkkostenregeling (WKR). Er is een
Employee Self Service systeem
ingevoerd, waarbij alle medewerkers
van de politie - die voorheen met 27
verschillende personeels- en salarissystemen werkten - zelf hun personele
zaken kunnen regelen en inzien in één
landelijk systeem. Ook vond een
migratie van 27 naar 1 salarisadministratie plaats. Per 21 maart 2015 is het
korps bovendien gestart met het
werken met een BVCM4 van twaalf
gelijk ingerichte onderdelen. Daarin is
een relatie aangebracht tussen de
leidinggevende van een team en de
medewerkers binnen dat team. De
processen en procedures rondom
tijdschrijven en de goedkeuring daarvan
zijn weliswaar ingevoerd, maar de
doorontwikkeling en werking vergen
komende periode nog de nodige
aandacht, mede vanwege de nog
lopende personele reorganisatie.
Daarnaast loopt nog de standaardisatie
van processen en de implementaties
van systemen voor registratie en
mutaties in het kader van ziekteverzuimbeheersing, Regeling Toetsing
Geweldbeheersing Politie (RTGP),
opleidingen en de ondersteuning van de
personele reorganisatie.
Deze veranderingen hebben in 2015
niet geleid tot onrechtmatigheden van
materiële omvang.

In 2015 zijn zoals in de inleiding gemeld
diverse nieuwe P-systemen geïmplementeerd en is een aangepast normenkader toegepast. Daarnaast zijn
EDP-audits uitgevoerd en daar waar
nodig hulpstructuren ingericht. Enkele
HRM-processen vragen daarbij in het
bijzonder vermelding.
Zo is het proces van schadeclaims rond
posttraumatische stressstoornissen
(PTSS) een aandachtspunt. De korpschef heeft eind 2014 een audit laten
uitvoeren op de afhandeling na
erkenning van PTSS als beroepsziekte.
Hij wilde hiermee een goed beeld
krijgen van de kwaliteit van de uitvoering van de hierop betrekking hebbende
circulaire, in het bijzonder het proces na
erkenning van PTSS als beroepsziekte
voor (voormalige) politieambtenaren en
voorafgaand aan de afhandeling van de
materiële en immateriële schadeclaims.
Het proces PTSS is volledig in werking,
van aanmelding tot erkenning. In het
landelijk proces zijn naar aanleiding van
de uitkomsten van de audit verschillende controlemaatregelen opgenomen.
Daarnaast is een aandachtspunt de
centrale borging van het proces sociale
zekerheid. Een projectmatige aanpak
optimaliseert de administratie op het
gebied van in dienst genomen of
gehouden medewerkers met een
uitkering of uitkeringsverleden (WAO,
WIA, WW etc.) op toegekende voorziening of status UWV-pensioen uitkering­
en. Er zijn hierbij afwijkingen ten
opzichte van de afgesproken werkwijze
geconstateerd en er is een verbetervoorstel voor de werkwijze opgeleverd. De
definitieve werkinstructie is afgerond en
de migratie naar de nieuwe werkwijze is
georganiseerd en gecommuniceerd.
Correcties worden verwerkt in toekomstige afrekeningen met het UWV en
hebben geen gevolg voor de jaarcijfers.

De bekendheid met de eisen waaraan
moet worden voldaan in het kader van
financiële rechtmatigheid is binnen het
PDC en ook de Dienst HRM nog niet
optimaal belegd. Dit vraagt voor 2016
om een gedegen uitleg op alle organisatieniveaus. Vanuit de verrichte
controles ten aanzien van rechtmatigheid is gebleken dat de beheersing van
de financiële rechtmatigheid nog
onvoldoende geborgd is in processen
zoals declaraties, toelagen en ouderschapsverlof en verbetering behoeven.
Naar aanleiding van de uitgevoerde
controles zijn in 2015 in deze processen
correcties uitgevoerd. In 2016 worden
de werkprocessen binnen HRM op deze
punten aangepast.
Subsidies en bijdragen
De politie ontvangt subsidies. Op
centraal niveau worden overzichten
bijgehouden van de ontvangen subsidies, waarbij de specifieke bestedingsvoorwaarden in kaart zijn gebracht. Een
totaal overzicht wordt jaarlijks met het
Ministerie van Veiligheid en Justitie
afgestemd. Als gevolg van de grote
diversiteit in spelregels is het echter
niet doelmatig om een uniform toetsingskader vast te stellen. De controle
van subsidies volgt daarom de specifieke bestedingsvoorwaarden voor elke
afzonderlijke subsidie.
De diversiteit in voorwaarden krijgt de
komende periode meer aandacht, maar
ook de wijze waarop de dossiers in de
eenheden beheerd worden. Er wordt
nog veel gewerkt volgens de aanpak
van de korpsen vóór de start van de
nationale politie in 2013. Momenteel is
er een handboek in ontwikkeling voor
het verder uniformeren van de werkwijze en registratie. Op basis van een
risicoanalyse worden waar nodig
gegevensgerichte controlewerkzaamheden verricht vanuit de control-functie. Er is in 2015 een beperkt aantal
dossiers geselecteerd voor controle op

55

rechtmatigheid. Hierbij is geen financiële onrechtmatigheid geconstateerd.
Bijzondere rijksbijdragen
De Dienst Financiën van het PDC
hanteert al vanaf 2013 een kader voor
de controle op de financiële rechtmatigheid op het gebied van bijzondere
bijdragen van het Rijk. Op basis daarvan
wordt, mede gebaseerd op controle­
bevindingen van de interne auditors van
de politie de controle nader ingevuld en
doorontwikkeld.
Het register Bijdragenoverzicht wordt
gebruikt als normenkader. Maandelijks
wordt dit Bijdragenoverzicht geactualiseerd aan de hand van ontvangen
bedragen en ontvangen toekenningsbrieven. In dit overzicht is per bijdrage
vermeld welke bestedingsvoorwaarden
er zijn, in welk document de toekenning
van de bijdrage is vastgelegd, de
balanspositie in de jaarrekeningen en
begrotingen, de geactualiseerde
bestedingen en de contactpersoon voor
deze bijdrage. Er was in 2015 nog geen
eenduidige rapportagesystematiek van
waaruit de besteding van de bijdragen
met een maandelijks overzicht kon
worden verantwoord. Aan een passende vormgeving zal in 2016 aandacht
worden geschonken.
Treasury
Het vanaf 2013 van toepassing zijnde
treasurystatuut is inmiddels ingevoerd.
In 2015 is in samenspraak met het
Ministerie van Veiligheid en Justitie een
start gemaakt het statuut te evalueren.
Daarbij is geconstateerd dat nog niet
alle werkprocessen voldoende zijn
uitgewerkt en van interne controles zijn
voorzien. Dit heeft bij het onderzoek
naar de financiële rechtmatigheid
geleid tot de constatering van een
aantal kleinere onvolkomenheden. De
hoofdconclusie is gerechtvaardigd dat
het treasurystatuut met betrekking tot

de rechtmatigheidsaspecten binnen de
verantwoordelijke teams goed is
ingevoerd en geborgd. Het treasury­
statuut is de norm voor de toets op de
financiële rechtmatigheid van de
handelingen en controles die plaats­
vinden binnen het treasuryteam.
Doordat de beslaghuizen nog niet
volledig in werking zijn (dit zijn locaties
waar alle in beslag genomen voorwerpen worden bewaard) loopt de administratieve afhandeling van in-beslaggenomen geld via de kas van de politie.
Hierdoor wordt het maximale kassaldo
uit het treasurystatuut in sommige
gevallen overschreden. Pas nadat de
beslaghuizen volledig in werking zijn,
wordt bezien of de omlegging van de
stroom in beslag genomen gelden van
de financiële functie van de politie naar
de beslaghuizen gewenst is.
De beperkte geconstateerde onrechtmatigheid door het overschrijden van
de kaslimiet wordt dan ook niet
veroorzaakt door het onvoldoende
borgen van het geïmplementeerde
treasurystatuut, maar door de onvoorspelbaarheid bij het innen van transactiegelden en in beslag genomen gelden.
In totaliteit is geen onrechtmatigheid
van materiële omvang vastgesteld.
Totstandkoming beleidsinformatie
De beleidsinformatie in de financiële
verantwoording van de politie bestaat
uit formatie- en bezettingsgegevens.
Deze informatie is afkomstig uit het
centrale personeelsregistratiesysteem
dat met ingang van 2015 in gebruik is
genomen. Op de controle van de
bezettingsgegevens is in de lijn (first
line of defence) functiescheiding van
toepassing en heeft interne controle
plaatsgevonden. Daarnaast is de
informatie beoordeeld door onderdelen
van de control-organisatie (second line

of defence) en getoetst door de
afdeling Financieel Interne Beheersing
(third line of defence). Bij deze interne
toets is vastgesteld dat de verantwoorde formatie- en bezettingsgegevens
betrouwbaar en controleerbaar zijn.
Financieel- en materieel beheer
Financieel beheer
In 2013 en 2014 is door een extern
adviesbureau onderzoek gedaan naar
het financieel beheer van de politie.
Onder financieel beheer werd in het
kader van het onderzoek verstaan: “het
financieel beheer en die onderdelen van
het personeel en materieel beheer die
een relatie hebben met het financieel
beheer”. In de rapportage hierover zijn
adviezen uitgebracht met betrekking tot
de aspecten: (geautomatiseerde-)
systemen, processen (AO/IC), mensen
en cultuur en management en organisatie.
De uitgebrachte aanbevelingen zijn
samen met de aanbevelingen van de
certificerend accountant in een intern
adviesregister voor verbetering van het
financieel beheer opgenomen. De
aanbevelingen in dit register zijn voor
opvolging toebedeeld aan de verantwoordelijke beleidsdirectie en/of de
betreffende dienst van het PDC. De
interne monitoring op de voortgang
heeft plaatsgevonden via de reguliere
planning- en controlcyclus en is
daarmee geborgd in de organisatie. Dit
heeft geen aanleiding gegeven om
hierover specifiek te rapporteren in de
bedrijfsvoeringsparagraaf.
Bedrijfsvoeringssystemen
Een belangrijk deel van de bedrijfsvoering steunt op informatie uit computersystemen en daarop geïnstalleerde
software. Jaarlijks wordt een in een
samenwerking met Korpsaudit een
extern onderzoek gedaan naar de

56

betrouwbaarheid en de continuïteit van
deze systemen. Dit onderzoek heeft
betrekking op de voor de jaarrekeningcontrole van belang zijnde applicaties,
de van belang zijnde interfaces daarvan
evenals de IT General Controls van de
rekencentra waar deze applicaties
worden beheerd. Doelstelling van dit
onderzoek is het in opzet, bestaan en
werking toetsen van de betrouwbaarheidswaarborgen van de betreffende
applicaties, interfaces en IT General
Controls.
Uit de onderzoeken blijkt een aantal
dringende verbeterpunten. Deze
verbeterpunten komen grotendeels
overeen met de verbeterpunten uit
voorgaande jaren. Ten behoeve van de
jaarverslaggeving zijn deze zwakten
met aanvullende maatregelen opgevangen. De komende periode zal aandacht
besteed worden aan de prioritering en
oplossing van de betreffende punten.
Daarmee zal naar verwachting een
verbetering bewerkstelligd kunnen
worden.
Materieel beheer
In het Besluit beheer politie is met
betrekking tot materieel beheer
aangegeven dat de administratie van
strategische activa dient te zijn
ingericht. Ten aanzien van cruciale
activa zoals wapens en opsporings­
apparatuur is dit inmiddels gedaan.
Daarnaast is in 2015 aandacht besteed
aan de inrichting van de registratie van
voertuigen en huisvesting. De komende
periode dient de registratie op strategische en overige activa verder te worden
ontwikkeld.
Bij de voormalige korpsen werd de
administratie ten behoeve van het
bewaken van de aanwezigheid van
materiële vaste activa divers uitgevoerd. Bij de overgang van de administraties van de voormalige korpsen in de

financiële administratie van de nieuwe
organisatie is besloten de bewaking van
strategische activa te beleggen bij de
facilitaire en IV-functie. Hiermee is de
koppeling van de activaregistratie met
de financiële administratie losgelaten.
De activa met een boekwaarde van nul
zijn daarbij uit de financiële administratie verwijderd. In afwijking op de
planning is de inrichting van de bedrijfsadministraties voor de IV-organisatie en
Facility Management (FM) vertraagd.
Met betrekking tot de ICT-middelen
wordt voor het materieel beheer gebruik
gemaakt van een managementdatabase
(CMDB). In 2015 is een analyse
uitgevoerd op de in de financiële
administratie geregistreerde activa.
Hierbij zijn de investeringen beoordeeld
op bestaan door middel van deelwaarnemingen. Er bestaat echter een
onzekerheid ten aanzien van afwaarderingen (buiten gebruik stellen van
activa) die, door het ontbreken van de
koppeling, mogelijk niet in de financiële
administratie zijn afgeboekt. Dit risico is
in 2015 beperkt, maar zal vanwege het
geplande afslanken en stroomlijnen van
de datacenters vooral in 2016 spelen.
Beheersmaatregelen met betrekking tot
dit item worden in 2016 ingericht.
Voor huisvesting is een centrale
registratie aanwezig van de belangrijkste basisgegevens van de huur en
eigendomspanden. De bij de politie in
gebruik zijnde panden zullen uiteindelijk
volledig geregistreerd en beheerd
worden binnen de facilitaire module van
het managementinformatiesysteem. Dit
systeem was echter nog in ontwikkeling
sinds eind 2015.
In 2015 heeft een inventarisatie
plaatsgevonden van de voertuigen.
Door deze inventarisatie is inzicht
verkregen in aantallen, types en teams

waar voertuigen worden ingezet. Er is
tevens een controle uitgevoerd aan de
hand van het aantal verzekerde
voertuigen. Op basis van deze controle
hebben enkele correcties plaatsgevonden. Uiteindelijk dienen de in gebruik
zijnde vaar- en voertuigen te worden
geregistreerd in een nog te implementeren voertuigmanagementinformatiesysteem. Eind 2015 bevindt de politie
zich in de selectiefase van dit systeem.
In 2015 is in navolging op 2014 voortgang geboekt op de uitgifte van het
nieuwe dienstwapen aan hiervoor
gecertificeerde medewerkers. In het
eerste kwartaal van 2016 wordt de
uitgifte van het nieuwe dienstpistool
afgerond. De registratie van de wapens
is gekoppeld aan jaarlijks uit te voeren
inspecties. Bij de inspectie en registratie worden de veiligheidsvesten ook
meegenomen.
De komende jaren wordt de nodige
extra aandacht besteed aan de doorontwikkeling van het beheer van
strategische activa van de politie.
Misbruik en oneigenlijk gebruik
Integriteit is voor de politieorganisatie
een belangrijke waarde. Hoewel van
alle overheidsorganisaties mag worden
verwacht dat zij integer handelen, geldt
dit voor de politie helemaal. Het
geweldsmonopolie, de handhaving van
regels en de mogelijkheid mensen rechtens hun vrijheid te ontnemen, scheppen een extra verantwoordelijkheid.
Daarom moeten zowel de organisatie
als haar medewerkers het goede
voorbeeld geven. Signalen van mogelijke normschen­dingen worden daarom
altijd serieus onderzocht. Voor politiemensen die op onaanvaardbare wijze
over de schreef gaan, is geen plaats
meer in de organisatie.
Wanneer sprake is van plichtsverzuim

57

zijn disciplinaire of andere maatregelen
genomen. Naast deze repressieve
aanpak, is er veel aandacht voor het
ondersteunen van het morele bewustzijn en het bevorderen van integer
handelen. De kapstok hiervoor is het
integriteits-beleid 2014-2017. Nieuwe
medewerkers leggen bij indiensttreding
een eed of belofte af en worden
voorafgaand aan hun aanstelling
gescreend. Daarnaast zijn er bij de
uitvoering van relevante bedrijfsvoeringsprocessen diverse maatregelen
van interne controle, het vier-ogenprincipe en andere manieren van interne
controle ingericht en uitgevoerd.
In 2015 is een medewerker van de
politie verdacht van het op grote schaal
lekken van politie-informatie aan
criminelen. Uit het onderzoek is
gebleken dat deze medewerker, hoewel
deze bij aanvang van de loopbaan een

zogenoemd betrouwbaarheids- en
geschiktheidsonderzoek had ondergaan, niet het voor de functie benodigde veiligheidsonderzoek van de
AIVD had ondergaan bij aanvang van de
werkzaamheden op een vertrouwensfunctie. Op het moment dat uit het
veiligheidsonderzoek bleek dat de
betrokkene geen verklaring van geen
bezwaar (VGB) kreeg, is de betrokkene
weliswaar direct verplaatst naar een
andere functie, maar is verzuimd zijn
autorisaties in te trekken. Uit deze
casus zijn lessen getrokken en er
worden maatregelen getroffen om te
voorkomen dat medewerkers op een
vertrouwensfunctie worden geplaatst
zonder een verklaring van geen
bezwaar. Ook worden verbeterslagen
gemaakt op het gebied van het toekennen en intrekken van autorisaties.
Bij de uitvoering van de 18-maanden­

regeling zijn risico’s geïnventariseerd
met betrekking tot misbruik en oneigenlijk gebruik van deze regeling. Een
van de voorwaarden is dat medewerkers die gebruik maken van de
18-maandenregeling (art. 55aa Barp)
gekort worden voor zover zij inkomsten
genieten die zij nog niet hadden voordat
zij gebruik maakten van de regeling.
Om te beoordelen in hoeverre er
neveninkomsten zijn geweest, worden
momenteel opgaven opgevraagd bij
medewerkers die gebruik maken van de
regeling. Indien blijkt dat er neven­
inkomsten zijn geweest, worden teveel
uitgekeerde bedragen teruggevorderd.
Overige
Op basis van de beschikbare informatie
zijn geen overige van belang zijnde
tekortkomingen geconstateerd, die
vermelding behoeven in de bedrijfsvoeringsparagraaf.

2.9 Ondertekening
Den Haag, 9 mei 2016,
De korpschef van politie,

De minister van Veiligheid en Justitie,

Drs. E.S.M.Akerboom MPM

Mr. G.A. van der Steur

58

59

3
Overige
gegevens

60

Overige gegevens

3.1 Gebeurtenissen na
balansdatum

3.2 Verwerking saldo/
resultaatbestemming

Eind maart 2016 is de rapportage
“Inzicht in de omvang van het personele
en materiele budget nationale politie
2016-2020” naar de Tweede Kamer
gezonden. Hieruit blijkt dat de verhouding doelen/activiteiten en middelen uit
balans is. Uit deze rapportage blijkt ook
dat extra middelen nodig zijn van rond
de € 300 miljoen jaarlijks oplopend
vanaf 2016 naar 2020 om de taakuitvoering en de vastgestelde ambities te
kunnen realiseren. De geconstateerde
onbalans, voor 2016 van € 170 miljoen,
maakt deel uit van de besluitvorming
door het Kabinet bij Voorjaarsnota in
mei van dit jaar.
Indien geen aanpassing van de
taakuitvoering, bijstelling van ambities
plaatsvindt of structureel extra financiële middelen beschikbaar worden
gesteld staat er spanning op het
uitvoeren van de activiteiten binnen de
beschikbare middelen.

In het Besluit financieel beheer politie is
opgenomen dat het eigen vermogen
van de politie uitsluitend bestaat uit een
algemene reserve. Daarnaast is als
overgangsbepaling opgenomen dat tot
een door de minister van Veiligheid en
Justitie te bepalen tijdstip tevens een
bestemmingsreserve ICT is toegestaan.
Het exploitatieresultaat van enig jaar
wordt, na mutatie van de bestemmingsreserves, toegevoegd of onttrokken aan
de algemene reserve.

De genoemde spanning laat zich in de
resultaten over de eerste drie maanden
zien. De eerste maanden van het jaar
bevestigen het beeld van de rapportage
“Inzicht in de omvang van het personele
en materiele budget nationale politie
2016-2020” dat de financiële realisatie
versus de prognose voor 2016 somber
is. De korpschef heeft de opdracht
uitgezet om uiterst terughoudend te zijn
met het aangaan van financiële
verplichtingen en deze waar mogelijk te
beperken.

Het jaar 2015 is afgesloten met een
negatief exploitatieresultaat van € 194
miljoen. Het negatieve exploitatieresultaat is ten laste gebracht van de
reserves van de politie.
Er is € 99 miljoen onttrokken aan de
bestemmingsreserve ICT ter dekking
van de meerkosten voor het AVP.
In de begroting is een onttrekking aan
de algemene reserve van € 23 miljoen
gepland ter dekking van de kosten voor
de aanschaf van het nieuwe uniform en
temporisering van het AVP. Als gevolg
van het meer negatieve exploitatie­
resultaat is de daadwerkelijke onttrekking aan de algemene reserve € 72
miljoen hoger dan begroot. In totaal is
€ 95 miljoen onttrokken aan de
algemene reserve.

3.3 Controleverklaring
van de onafhankelijke
accountant

61

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
Aan: de Minister van Veiligheid en Justitie

Verklaring over de jaarrekening 2015
Ons oordeel
Naar ons oordeel geeft de in deze financiële verantwoording opgenomen jaarrekening een getrouw
beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Nationale Politie op 31 december 2015
en van het resultaat over 2015 in overeenstemming met het Besluit financieel beheer politie en de
bepalingen van en krachtens de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en
semipublieke sector (WNT).

Wat we hebben gecontroleerd
Wij hebben de in deze financiële verantwoording opgenomen jaarrekening 2015 van Nationale Politie
te Den Haag (‘de Nationale Politie’) gecontroleerd. De jaarrekening bestaat uit:






de exploitatierekening over 2015;
de balans per 31 december 2015;
het kasstroomoverzicht 2015;
de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving
en overige toelichtingen; en
de bedrijfsvoeringsparagraaf.

Het stelsel voor financiële verslaggeving dat is gebruikt voor het opmaken van de jaarrekening is het
Besluit financieel beheer politie en de bepalingen van en krachtens de Wet normering bezoldiging
topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT).

De basis voor ons oordeel
Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens het Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse
controlestandaarden, het controleprotocol voor de jaarrekening politie en het controleprotocol WNT
vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze
verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.
Wij zijn onafhankelijk van Nationale Politie zoals vereist in de Verordening inzake de
onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht
relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening
gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons
oordeel.

62

Benadrukking van de financiële rechtmatigheidsverantwoording in de
jaarrekening
Wij vestigen de aandacht op het onderdeel financiële rechtmatigheidsverantwoording in de
bedrijfsvoeringparagraaf op pagina 50 van de jaarrekening, waarin de bevindingen betreffende de
financiële rechtmatigheid nader uiteengezet zijn. Hieruit is af te leiden dat op grond van de in de
relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, voor zover in het Controleprotocol politie
toetsing wordt verlangd, voor € 298 miljoen aan bestedingen onrechtmatig zijn aangemerkt. De
rechtmatigheidsfout betreft het niet voldoen aan de bestedingsregels zoals opgenomen in de
Aanbestedingswet 2012.
Ons oordeel is niet aangepast als gevolg van deze aangelegenheid.

Verantwoordelijkheden van de korpschef
De korpschef is verantwoordelijk voor:





het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het
Besluit financieel beheer politie en de bepalingen van en krachtens de Wet normering
bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT), alsmede voor het
opstellen van het verslag, en voor
het afleggen van verantwoording aan de Minister over de financiële rechtmatigheid en stelt in
dat kader de financiële rechtmatigheidsverantwoording op die onderdeel uitmaakt van de
bedrijfsvoeringparagraaf, en voor
een zodanige interne beheersing die de korpschef noodzakelijk acht om het opmaken van de
jaarrekening mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten
of fraude.

Bij het opmaken van de jaarrekening moet de korpschef afwegen of de Nationale Politie in staat is om
haar werkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van het genoemde verslaggevingsstelsel
moet de korpschef de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteitsveronderstelling, tenzij de
korpschef het voornemen heeft om de Nationale Politie te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te
beëindigen of als beëindiging het enige realistische alternatief is. De korpschef moet gebeurtenissen en
omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de Nationale Politie haar
bedrijfsactiviteiten kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

Onze verantwoordelijkheid voor de controle van de jaarrekening
Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij
daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.
Ons controleoordeel beoogt een redelijke mate van zekerheid te geven dat de jaarrekening geen
afwijkingen van materieel belang bevat. Een redelijke mate van zekerheid is een hoge mate maar geen
absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle
afwijkingen ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel
indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen
zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen.
Een meer gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij
onze controleverklaring.
Rotterdam, 10 mei 2016
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.
M. van Ginkel RA

63

Bijlage bij onze controleverklaring over de jaarrekening 2015
van Nationale Politie
In aanvulling op wat is vermeld in onze controleverklaring hebben wij in deze bijlage onze
verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening nader uiteengezet en toegelicht wat een
controle inhoudt.

De verantwoordelijkheden van de accountant voor de controle van de
jaarrekening
Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant
professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse
controlestandaarden, het controleprotocol voor de jaarrekening politie, het controleprotocol WNT,
ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen. Onze doelstelling is om een redelijke mate van
zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening vrij van materiële afwijkingen als gevolg van fouten of
fraude is. Onze controle bestond onder andere uit:








Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel
belang bevat als gevolg van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren
van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en
geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel
belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning,
valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd
voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.
Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel
controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden. Deze
werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de
interne beheersing van de entiteit.
Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving
en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door de korpschef en de toelichtingen die
daarover in de jaarrekening staan.
Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin
opgenomen toelichtingen en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de
onderliggende transacties en gebeurtenissen.
Het vaststellen dat de door de korpschef gehanteerde continuïteitsveronderstelling
aanvaardbaar is. Tevens op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er
gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de
entiteit zijn bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als wij concluderen dat er een
onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze
controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als
de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn
gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring.
Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een organisatie
haar continuïteit niet langer kan handhaven.

Wij communiceren met de korpschef onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de
controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder
eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing.

64

65

I
Bijlage

66

Bijlage I:
Staat van overdrachten en bestedingen (rijks)bijdragen

(bedragen X € 1.000)
Onderwerp

Saldo per
1-1-2015
a

Ontvangen
in boekjaar
b

Totaal
beschikbaar
c (=a+b)

Besteed in het
Restitutie
boekjaar		
d
e

Saldo per
31-12-2015
f (=c-d-e)

Algemene bijdrage V&J
4.707.843
4.707.843
4.707.843
Algemene bijdrage VenJ
4.707.843
4.707.843
4.707.843
						
Bijzondere bijdragen V&J
101.632
102.287
203.920
164.248
-369
112 verbetertraject
1.800
1.800
Aanpak Kinderporno (NPKK)
216
216
208
Afpakken
4.188
4.188
4.188
Beheer ID-module
225
1.400
1.625
1.096
Burgernet 2.0
600
600
Cybercrime
28.800
800
29.600
24.643
Cybertop
2.070
2.070
2.070
Dierenpolitie
273
1.089
1.362
1.056
DSI
3
14.309
14.312
14.033
-369
EUPST
20
20
FEC
2
1.067
1.069
1.068
Financial Intelligence Unit (FIU)
28
1.156
1.184
1.184
Kinderporno en kindersekstoerisme
2.000
2.000
496
Korpscheftaken
-25
45
20
9
LMO landelijke projectkosten
1.775
8.900
10.675
3.592
LMO regionale projectkosten
12.500
12.500
2.366
MEOS fase II
2.555
2.555
1.241
Peseta
43
43
41
Pilot Langdurig Toezicht Zedendelinquenten
25
25
25
Politiespelen
90
90
90
Programma Antwoord op geweld
711
722
1.433
294
Programma Intelligence
914
500
1.414
358
Speekseltesters
750
750
Team Bestrijding Ondermijning Sint Maarten
1.000
1.000
Team VHT
44.471
44.471
44.471
Team VHT (handhavingsmiddelen)
1.233
3.829
5.062
2.736
Versterking veiligheidsketen
5.400
5.400
1.558
Vorming Nationale Politie/PDC
41.744
14.000
55.744
55.744
Weerbaarheid
2.692
2.692
1.681
						
Overige bijdragen V&J
87.816
134.701
222.517
126.446
222
Amber Alert
262
1.191
1.453
1.060
Animaties dadertypes kindersekstoerisme
22
22
22
Beheerskosten Politieonderwijsraad (POR)
19
790
809
712
Best of three worlds
135
135
13
Burgernet
1.045
2.500
3.545
2.221
C2000 incl. ODIN
30.801
88.921
119.722
63.031
Randapparatuur
9.000
9.000
8.590
Coördinatie uitzendingen
427
427
427
FIU
79
4.045
4.124
3.675
FIU BES-eilanden
9
110
119
114
GMS
691
1.776
2.467
1.236
GMS nieuwe release
200
200
200
Landenprogramma’s
1.941
1.200
3.141
1.508
MH17
386
2.328
2.714
2.714
-

40.041
1.800
8
529
600
4.957
306
648
20
1
1.504
11
7.083
10.134
1.314
2
1.139
1.056
750
1.000
2.326
3.842
1.011
95.849
393
97
122
1.324
56.691
410
449
5
1.231
1.633
-

67

Onderwerp

Saldo per
1-1-2015
a

Ontvangen
in boekjaar
b

Totaal
beschikbaar
c (=a+b)

Besteed in het
Restitutie
boekjaar		
d
e

Saldo per
31-12-2015
f (=c-d-e)

Pilot herstelbemiddeling
157
31
188
74
Professionalisering politieaanpak uitgaansgeweld
135
135
9
Project European Firearms Experts (EFE)
22
13
35
6
Recht doen aan slachtoffers
167
200
367
207
RST
939
8.645
9.584
9.584
RST Duradero
411
411
411
RST KKNA
RST extra bijdrage
85
85
Team Bestrijding Ondermijning Sint Maarten
1.116
1.116
1.116
Team Dreigingsmanagement
150
150
70
Uitbuiting Roma kinderen
72
72
11
Uitzendingen
2.151
7.400
9.551
4.500
Vergoeding gebruik werkplekken OM
680
680
680
VHT/reparatiebudgetten voormalige korpsen -576
174
-402
74
-476
Wet Middelen Test
554
554
57
Bijdragen NCTV
996
2.478
3.474
193
3
Bijdragen overige departementen
1.770
1.770
6
Overige bijdragen VenJ
46.202
667
46.869
23.925
695
						
Overige bijdragen (o.a. gemeenten en derden) 6.231
5.717
11.949
1.907
1.372
EU subsidies
3.620
351
3.971
1.287
59
SAOP
667
2.285
2.952
-913
1.346
Overige bijdragen
1.945
3.081
5.026
1.533
-33
						
Totaal (rijks)bijdragen
195.679
4.950.548
5.146.229
5.000.444
1.225

114
126
29
160
85
80
61
5.051
497
3.278
1.764
22.249
8.670
2.625
2.519
3.526
144.560

68

69

II
Bijlage

70

Bijlage II:
Besteding bijdragen vorming nationale politie

Overzicht besteding in het jaar 2015

Exploitatierekening (Reorganisatie - in 2015) (bedragen X € 1.000)

Jaarrekening

Begroting

Jaarrekening

2015

2015

2014

		
Bijdragen			
Bijdragen VenJ

110.334

28.558

Overige bijdragen		

-

-

28.558

69.508

Totaal bijdragen

110.334

69.508

			
Exploitatiekosten			
Personeel

98.603

14.400

-

-

-

Opleiding en vorming

1.609

8.400

1.046

Huisvesting

3.412

4.000

3.371

8

-

59

239

-

293

-

-

-

Rente

Vervoer
Verbindingen en automatisering
Geweldmiddelen en uitrusting
Operationeel

91

-

72

6.372

1.758

4.824

110.334

28.558

69.508

Beheer
Totaal exploitatiekosten

59.843

			
Resultaat uit normale bedrijfsvoering

-

-

-

			
Buitengewone lasten

-

-

-

Buitengewone baten

-

-

-

			
Exploitatieresultaat

Toelichting
Voor de vorming van nationale politie
heeft het Ministerie van Veiligheid en
Justitie specifieke bijdragen beschikbaar gesteld. De bijdragen worden
gebruikt om de tijdelijke frictiekosten
op te vangen. Deze frictiekosten
betreffen vooral vergoedingen voor
vertrekstimuleringsregelingen, kosten
van outplacement en omscholing,
vergoedingen voor extra woon-werkverkeer en programmakosten voor de

-

vorming van de eenheden en het
Politiedienstencentrum.
De bestedingen in 2015 bedragen € 110
miljoen, wat € 82 miljoen hoger is dan
begroot. Dit wordt voornamelijk
veroorzaakt door extra kosten vanwege
vertrekstimulerende maatregelen (€ 77
miljoen). In tegenstelling tot begroot
vallen deze kosten in de uitvoering met
name in het jaar 2015. Verder zijn in
2015 kosten gemaakt voor de uitvoering

-

-

van de realisatie van eenheden en het
Politiedienstencentrum en voor de
uitvoering van de personele reorganisatie.
Deze uitgaven worden deels bekostigd
uit bijdragen die in 2015 of eerder zijn
ontvangen. Zie hiervoor ook bijlage 1.
Het overige deel (€ 55 miljoen) wordt
bekostigd uit nog te ontvangen
bijdragen.

71

III
Bijlage

72

Bijlage III:
Meerkosten Aanvalsprogramma
Informatievoorziening Politie

Overzicht meerkosten Aanvalsprogramma IV in het jaar 2015

Exploitatierekening (BAVP - in 2015) (bedragen X € 1.000)

Jaarrekening

Begroting

Jaarrekening

2015

2015

2014

		
Bijdragen			
Bijdragen VenJ

-

-

-

Overige bijdragen

-

-

-

Totaal bijdragen

-

-

-

			
Exploitatiekosten			
Personeel

30.486

20.000

-

-

-

Opleiding en vorming

147

-

1

Huisvesting

321

-

297

Rente

Vervoer

35.833

-

-

-

67.000

69.540

48.476

Geweldmiddelen en uitrusting

-

-

-

Operationeel

9

-

1

Verbindingen en automatisering

Beheer
Totaal exploitatiekosten

525

-

2.628

98.488

89.540

87.236

			
Resultaat uit normale bedrijfsvoering

-98.488

-89.540

-87.236

			
Buitengewone lasten

-

-

-

Buitengewone baten

-

-

-

			
Exploitatieresultaat

Toelichting
Het Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie (AVP) is eind 2011 gestart
in opdracht van de Minister van
Veiligheid en Justitie en kent een
meerjarig financieel kader van € 374
miljoen. De opdracht van het AVP is het
op orde brengen van de ICT van de
politie. De beoogde doelen zijn onder

-98.488

andere meer gebruiksgemak, verbetering van de continuïteit, meer en betere
informatie-uitwisseling intern en met
partners, meer flexibiliteit en toekomstvastheid en lagere beheerskosten.
De totale bestedingen tot en met 2015
bedragen € 238 miljoen. Hiervan is
€ 98 miljoen in 2015 gerealiseerd. Ten

-89.540

-87.236

opzichte van de begroting worden de
kosten meer gedifferentieerd verantwoord binnen vooral de categorieën
verbindingen en automatisering en
personeel.

73

IV
Bijlage

74

Bijlage IV:
Recherchesamenwerkingsteam (RST)

Exploitatierekening RST

Exploitatierekening en resultaatbestemming (bedragen X € 1.000)

Jaarrekening

Begroting

Jaarrekening

2015

2015

2014

		
Bijdragen			
Bijdragen BZK

14.029

13.517

Overige bijdragen

-

60

12.763
-

Totaal bijdragen

14.029

13.577

12.763

			
Exploitatiekosten			
Personeel

6.757

6.741

-

-

-

Opleiding en vorming

291

358

384

Huisvesting

825

1.000

996

Vervoer

565

635

617

1.828

2.146

1.753

7

7

12

Operationeel

1.380

1.610

1.210

Beheer

1.236

303

38

Afschrijvingen

1.140

777

684

Totaal exploitatiekosten

14.029

13.577

12.763

-

-

-

Rente

Verbindingen en automatisering
Geweldmiddelen en uitrusting

Resultaat uit normale bedrijfsvoering

7.069

75

Balans RST
Balans (na resultaatbestemming) (bedragen x € 1000)		
Activa

31 december 2015

31 december 2014

2.704

1.194

Financiële vaste activa		

-

Vaste activa
Materiële vaste activa
Totaal vaste activa

2.704

1.194

		
Vlottende activa		
Voorraden
Vorderingen en overlopende activa
Rekening-courant ministerie van financiën

-

-

2.708

135

-

-

Liquide middelen

1.540

2.990

Totaal vlottende activa

4.248

3.125

		
Totaal activa

Passiva

6.952

4.319

31 december 2015

31 december 2014

Eigen vermogen		
Algemene reserve

-

-

Bestemmingsreserves

-

-

Totaal eigen vermogen

-

-

		
Voorzieningen

-

-

		
Langlopende schulden

-

-

		
Kortlopende schulden		
Kortlopende deel leningen

-

-

Openstaande (rijks)bijdragen

-

2.472

584

227

Crediteuren en overlopende posten

922

759

Rekening-courant Nationale Politie

5.446

861

Schulden personeel

Liquide middelen
Totaal kortlopende schulden

-

-

6.952

4.319

		
Totaal passiva

6.952

4.319

76

16020

www.politie.nl