Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1471

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 november 2017
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 6 en
7 november 2017 te Brussel.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-21501-07-1471
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1471

1

Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad van 6 en 7 november te
Brussel
Eurogroep
Bankenunie – Hoorzitting van de SSM-voorzitter en presentatie
van de SRB
De voorzitter van het Single Supervisory Mechanism (SSM) Danièle Nouy
en de voorzitter van de Single Resolution Board (SRB) Elke König waren in
de Eurogroep om te spreken over ontwikkelingen in het Europese
bankensysteem en de werkzaamheden van het SSM en de SRB. Daarbij
stond Nouy stil bij de uitdagingen rondom niet-presterende leningen
(NPLs) en de dit jaar verschenen SSM leidraad hierover. Ook sprak Nouy
over de mogelijke gevolgen van Brexit voor Europese banken en de
recente stresstest over de impact van renteschommelingen. König
informeerde de Eurogroep over de activiteiten van de SRB, zoals
resolutieplanning, de implementatie van de instellingspecifieke
minimumeis voor de door banken aan te houden buffers voor bail-in (de
zogenaamde Minimum Requirement for own funds and Eligible Liabilities,
MREL) en de opbouw van het Single Resolution Fund (SRF). De Eurogroep
sprak steun uit voor het werk van SSM en SRB. In het voorjaar van 2018
zullen Nouy en König opnieuw aanwezig zijn in de Eurogroep.
Thematische bespreking: Investeringen in menselijk kapitaal
De Eurogroep heeft een thematische bespreking gehouden over investeringen in menselijk kapitaal. De bespreking richtte zich met name op de
efficiëntie van overheidsuitgaven aan onderwijs. Deze discussie was
gerelateerd aan de gedeelde principes over investeringen die de
Eurogroep in april 2017 is overeengekomen. Volgens één van deze
gedeelde principes dient de eurozone productiviteitsverhogende publieke
investeringen te waarborgen die een positief effect kunnen hebben op de
kwaliteit van het onderwijs en economische groei. Lidstaten onderstreepten het belang van deze investeringen. Gezien de relevantie van dit
onderwerp zal hierover begin volgend jaar waarschijnlijk verder worden
gesproken in de Eurogroep.
Griekenland
De Europese Commissie, Europese Centrale Bank (ECB), het Internationaal
Monetair Fonds (IMF) en het Europees Stabiliteits Mechanisme (ESM)
hebben de Eurogroep kort geïnformeerd over de voortgang van de derde
voortgangsmissie. In deze voortgangsmissie wordt de implementatie van
de afgesproken hervormingsmaatregelen getoetst. De instellingen gaven
aan dat ze constructieve gesprekken hebben gevoerd met de Griekse
autoriteiten en dat Griekenland voortgang heeft geboekt, maar dat er nog
steeds uitdagingen liggen. De verwachting is dat in de Eurogroep van
december uitgebreider stil zal worden gestaan bij deze voortgangsmissie.
Eurogroep (in uitgebreide compositie met 27 EU-lidstaten)
Voltooiing van de Bankenunie
In de Eurogroep is door de Ministers van 27 EU-lidstaten gesproken over
de mogelijke volgende stappen richting de voltooiing van de bankenunie.
Onderkend werd dat er de afgelopen jaren al veel is bereikt. Daarbij was
er behoefte om in meer detail inzichtelijk te krijgen wat op nationaal en
EU-niveau is gedaan ten aanzien van risicoreductie en risicodeling binnen
de bankenunie. De Eurogroep sprak daarbij over de optie van het t.z.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1471

2

onderbrengen van een achtervang voor het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds bij het ESM, waar veel lidstaten steun voor uitspraken. Meer
discussie was er over andere onderwerpen, zoals een Europees depositoverzekeringsstelsel (EDIS). Meerdere Ministers benadrukten het belang
van verdere risicoreductie, zoals ten aanzien van de buffers voor bail-in.
Verschillende lidstaten, waaronder Nederland, hielden hierbij vast aan
afspraken uit de routekaart die onder het Nederlands voorzitterschap in
2016 tot stand is gekomen. Over de voltooiing van de bankenunie zal de
komende maanden verder worden gesproken. Zo zal de bankenunie
waarschijnlijk begin december op de agenda van de Eurogroep staan,
onder andere ter voorbereiding van de Eurotop later die maand. Het
kabinet zal de Tweede Kamer binnenkort een uitgebreide appreciatie
sturen over de recente publicatie van de Commissie voor voltooiing van
de bankenunie. Hierbij geeft het kabinet nadere duiding over het
regeerakkoord alsook de afspraken uit de routekaart.
Verdieping EMU: begrotingscapaciteit en begrotingsraamwerk
De Ministers van 27 EU-lidstaten hebben in de Eurogroep gesproken over
het Europese begrotingsraamwerk en een potentiële begrotingscapaciteit
voor de eurozone. Er was een gedeeld beeld dat de huidige set aan
begrotingsregels heeft bijgedragen aan het verlagen van begrotingstekorten. Tegelijkertijd zijn de regels erg complex geworden. Sommige
lidstaten spraken zich daarom uit voor minder complexe regels. Niet alle
lidstaten waren echter overtuigd dat aanpassing van de regels ook leidt
tot een verbetering van het raamwerk. Ook is gesproken over de
handhaving van de regels. Het belang van het verlagen van schuldniveaus
om economisch herstel te faciliteren en beter weerbaar te zijn tegen
toekomstige schokken werd breed onderkend. Daarnaast was er discussie
over de opzet van een begrotingscapaciteit voor de eurozone. Sommige
lidstaten spraken hun steun uit, anderen lidstaten waaronder Nederland
gaven aan geen voorstander te zijn. Daarbij waren er vragen over de
mogelijke opzet en financiering. Over de verdieping van de EMU zal
gedurende de Eurogroep van december waarschijnlijk verder worden
gesproken, onder andere ter voorbereiding van de Eurotop later in
december.
Ecofin
Btw e-commerce pakket
Tijdens de Ecofin lag een algemene oriëntatie voor over het e-commerce
pakket (btw-richtlijn en verordening over administratieve samenwerking
op het gebied van btw). Dit richtlijnvoorstel is onderdeel van een pakket
maatregelen op het gebied van de btw in het kader van de digitale interne
markt. Er was brede steun voor het voorstel. Het voorstel wordt gezien als
een stap in de realisatie van een digitale interne markt in de EU en biedt
het bedrijven de mogelijkheid om gemakkelijker binnen de interne markt
te opereren. Verschillende nationale btw-stelsels vormen voor Europese
ondernemers nu nog vaak een belemmering om de interne markt te
betreden of om hierop te groeien. De Commissie heeft daarom maatregelen voorgesteld op het gebied van modernisering en vereenvoudiging
van de btw voor grensoverschrijdende e-commerce en de aanpak van een
concurrentienadeel voor EU leveranciers. Er was echter geen consensus
om in deze Ecofin tot een akkoord te komen, omdat één lidstaat van
mening was dat nog niet alle details voldoende zijn uitgewerkt. Hier zal
verder aan worden gewerkt met als doel in de Ecofin van december wel
een akkoord te bereiken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1471

3

Herziening van het Europees Systeem van Financieel Toezichthouders (ESFS)
In de Ecofin is gesproken over de voorstellen die op 20 september jl. zijn
uitgekomen voor herziening van het Europees Systeem van Financieel
Toezichthouders, bestaande uit de Europese Toezichthoudende Autoriteiten (ESA’s) en het Europese Comité voor Systeemrisico’s (ESRB).
De Europese Commissie geeft aan dat de afgelopen jaren een versnelling
heeft plaatsgevonden in de Europese harmonisatie van financiële wet- en
regelgeving, waardoor het nodig is om het ESFS te herzien op de
terreinen van bevoegdheden, bestuursinrichting, financiering en het
Europees Comité voor Systeemrisico’s. Sommige lidstaten, waaronder
Nederland, spraken steun uit voor het Commissievoorstel en gaven aan
dat een herziening van het ESFS ook gewenst is met het ook op het
vervolmaken van de kapitaalmarktunie. De meeste lidstaten waren echter
kritisch en plaatsten vraagtekens bij de noodzaak van de voorgestelde
herziening.
Update insolventie
De Ecofin heeft een update gekregen over de vorderingen van de
onderhandelingen over het richtlijnvoorstel dat de Commissie eind 2016
publiceerde over preventieve herstructureringsstelsels en maatregelen ter
verhoging van de efficiëntie van herstructurerings-, insolventie- en
kwijtingsprocedures. De Commissie gaf aan dat op dit moment onderhandeld wordt in raadswerkgroepen met als doel in de JBZ-raad van
december een beleidsdebat te houden. Er was steun om op korte termijn
tot een akkoord te komen.
Terugkoppeling G20 en IMF vergadering
Tijdens de Ecofin hebben de Europese Commissie, de ECB en de
voorzitter van de Ecofinraad een terugkoppeling gegeven van de G20
vergadering van Ministers van Financiën en centrale bank gouverneurs en
de IMF jaarvergadering op 12 t/m 14 oktober in Washington DC. Tijdens
deze G20 vergadering is vooral gesproken over de stand van zaken op
verschillende onderwerpen waar het afgelopen jaar aan gewerkt is,
waaronder de versterking van de mondiale economische groei, internationale financiële regulering en de internationale belastingagenda. De IMF
vergadering stond vooral in het teken van de macro-economische
beleidsuitdagingen op de middellange termijn, aangezien positieve
economische vooruitzichten op de korte termijn mogelijkheden bieden
voor maatregelen ter versterking van groei.
Lijst non-coöperatieve jurisdicties
Tijdens de Ecofinraad is gesproken over de zogenoemde zwarte lijst van
niet-coöperatieve belastingjurisdicties. Veel lidstaten hadden dit
onderwerp ook betrokken bij de eerdere discussie over het BTW
e-commerce pakket mede in relatie tot het verschijnen van de Panama
Papers. Nederland heeft hierbij de Europese voortgang om belastingontwijking te voorkomen in herinnering geroepen en heeft bijvoorbeeld op
de ATAD richtlijn gewezen die onder het Nederlandse voorzitterschap is
afgerond. Ook heeft Nederland gewezen op de maatregelen die dit kabinet
nationaal in dit verband zal nemen. De lijst van niet-coöperatieve
belastingjurisdicties is onderdeel van het pakket aan maatregelen dat
Europa heeft afgesproken om belastingontwijking tegen te gaan. Lidstaten
hebben hun steun uitgesproken voor een tijdige totstandkoming van de
lijst. Ook zijn de defensieve maatregelen aan bod gekomen. Bepaalde
lidstaten hebben aangedrongen om ook niet-fiscale defensieve maatre-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1471

4

gelen in te zetten tegen non-coöperatieve jurisdicties. Andere lidstaten
wezen er op dat de zwarte lijst ook politieke repercussies kan hebben en
dat de lijst zorgvuldig moet worden vastgesteld.
Presentatie Jaarverslag van de Europese Rekenkamer over de EU
begroting 2016
De Europese Rekenkamer (ERK) heeft tijdens de Ecofin haar jaarverslag
over de EU begroting van 2016 gepresenteerd. Daarbij was een belangrijke conclusie dat het foutenpercentage voor betalingen verbeterd was.
De ERK heeft over het jaar 2016 voor het eerst sinds 1994 geen afkeurende
verklaring, maar een «verklaring met beperking» (qualified opinion)
afgegeven. De ERK gaf daarbij aan dat transparantie over (het nut van)
EU-uitgaven verbeterd kon worden. Nederland heeft aangegeven dat de
daling van de foutenmarge voor 2016 er goed uit ziet, maar nadere vragen
gesteld bij sommige van de onderliggende trends.
Raadsconclusies over EU statistieken
In de Ecofin is gesproken over de ontwikkelingen op het terrein van de
statistiek in de Europese Unie. Het betreft een onderwerp dat jaarlijks in
het najaar op de agenda staat. De Raad heeft dit keer vooral gekeken naar
vooruitgang bij informatievereisten voor de EMU, naar statistieken voor
de procedure bij buitensporige tekorten, naar statistieken voor de
macro-economische onevenwichtighedenprocedure (MEOP) en naar
ontwikkelingen op het gebied van modernisering en innovatie in
statistische infrastructuur. Voorts besteedt de Raad aandacht aan de
aanbevelingen uit het negende jaarverslag van de European Statistical
Governance Advisory Board (ESGAB). Er lagen raadsconclusies voor die
door de Ecofin zijn aangenomen (zie bijlage, Council Conclusions on EU
Statistics).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-07, nr. 1471

5