Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

287
Vragen van het lid Bashir (SP) aan de Staatssecretaris van Financiën over de
uitspraak van de Hoge Raad dat ZZP’ers hun huur kunnen aftrekken
(ingezonden 22 augustus 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 26 oktober
2016). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2016–2017, nr. 7.
Vraag 1 t/m 8
Kunt u nader ingaan op de casus van de zzp’er (zelfstandige zonder personeel) die de huur met terugwerkende kracht fiscaal kan aftrekken? Waar lag in
deze zaak precies het meningsverschil tussen de Belastingdienst en de
belastingplichtige?1
Wanneer en hoe hebben zzp-ers recht op aftrek van de huur? Kunt u hier zo
uitgebreid mogelijk op ingaan?
Hoeveel zzp-ers maken al gebruik van deze regeling? Wat zijn de gemoeide
kosten van deze regeling?
Blijft ook het recht op huurtoeslag bestaan indien gebruik wordt gemaakt van
deze regeling? Wat zijn de gevolgen van huurtoeslag voor de aftrek van de
huurkosten?
Wat voor gevolgen heeft de uitspraak van de Hoge Raad? Hoeveel meer
mensen zullen gebruik maken van de regeling? Wat zijn de hiermee extra
gemoeide kosten?
Wat voor gevolgen heeft deze uitspraak voor de hypotheek- en onderhoudslasten van zzp-ers die een huis gekocht hebben, aangezien zzp’er die vanuit
huis werken allemaal gelijk behandeld dienen te worden?
Bent u voornemens de belastingwetgeving dusdanig aan te passen dat deze
volledig in lijn is met de praktijk anno 2016 en de uitspraak van de Hoge
Raad?
Hoe gaat u andere huurders die geen zzp-er zijn tegemoetkomen?
Antwoord 1 t/m 8
In het arrest van 12 augustus 2016 oordeelde de Hoge Raad dat een
huurrecht van een woning met daarin een onzelfstandige werkruimte, onder
voorwaarden, kan worden aangemerkt als ondernemingsvermogen.
Belangrijkste voorwaarde is dat het huurrecht (die huurwoning) voor meer
dan 10% zakelijk wordt gebruikt. In de voorgelegde casus oordeelde de Hoge

1

ah-tk-20162017-287
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://uitspraken.rechtspraak.nl/inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2016:1899

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Raad dat het voorgaande het geval was en stond toe dat de belastingplichtige
(een IB-ondernemer) de volledige huur in mindering op zijn winst mocht
brengen. Wel moest belastingplichtige gelijktijdig een forfaitair bedrag voor
het privégebruik van de woning2 bijtellen. Per saldo resulteerde dit nog
steeds in een riante aftrekpost.3 Dit arrest heeft niet alleen gevolgen voor
degenen die voor de heffing van inkomstenbelasting worden aangemerkt als
ondernemers (IB-ondernemers), maar ook voor degenen die resultaat uit
overige werkzaamheden genieten (zoals een freelancer). Dit arrest heeft geen
gevolgen voor belastingplichtigen die uitsluitend loon genieten.
De keuze voor ondernemingsvermogen dan wel privévermogen kan volgens
vaste jurisprudentie van de Hoge Raad slechts worden herzien als sprake is
van zogenoemde bijzondere omstandigheden. Daarvan kan bijvoorbeeld
sprake zijn bij een ingrijpende verbouwing in verband met de werkruimte. Het
arrest van 12 augustus 2016 is als zodanig geen bijzondere omstandigheid
die rechtvaardigt om een eerder gemaakte keuze te herzien. Uit bijvoorbeeld
het arrest van de Hoge Raad van 4 mei 20124 volgt immers dat onzekerheid
over de wetsuitleg geen rechtvaardiging voor een keuzeherziening vormt. Het
arrest van de Hoge Raad van 12 augustus 2016 heeft dan ook geen terugwerkende kracht. Ook geeft dit arrest geen aanleiding om eerdere onherroepelijk
vaststaande aanslagen op verzoek van belanghebbende ambtshalve te
herzien.5 Wel betekent dit bijvoorbeeld dat een in 2015 gestarte ondernemer
die in zijn aangifte over 2015 het huurrecht niet als ondernemingsvermogen
heeft aangemerkt maar – al dan niet impliciet – als privévermogen (en dus
geen aftrek van huurkosten heeft geclaimd) op die keuze kan terugkomen
zolang de aanslag inkomstenbelasting 2015 nog niet onherroepelijk vaststaat.
Het voorgaande laat onverlet dat het zeker niet ondenkbaar is dat er de
komende tijd verzoeken bij de Belastingdienst zullen binnenkomen, waarin –
ondanks het ontbreken van bijzondere omstandigheden – toch wordt verzocht
om het toestaan van de aftrek. Juridisch is dat echter geen houdbare stelling.
Dit arrest betekent dat IB-ondernemers en resultaatgenieters met een
huurwoning, onder voorwaarden, een voordeel kunnen genieten. De
IB-ondernemers en resultaatgenieters met een koopwoning die als hoofdverblijf dient en tevens een onzelfstandige werkruimte bevat, hebben dit
voordeel in de winst- en resultaatsfeer in materiële zin niet. Immers, zij
merken die woning in de praktijk zelden aan als ondernemingsvermogen
omdat anders bij de verkoop van de woning de waardeverandering van de
koopwoning in box 1 (progressief) wordt belast. Zij trekken dan ook ter zake
van die koopwoning geen kosten af in de winst- of resultaatsfeer. De facto
ontstaat door het arrest van de Hoge Raad van 12 augustus 2016 in de winsten resultaatsfeer een grotere tegenstelling tussen koop en huur.
Verder wordt erop gewezen dat er in 2013 ruim 300.000 IB-ondernemers en
150.000 resultaatgenieters zijn met een huurwoning. Uit de winstaangiften
van dat jaar blijkt dat ongeveer 6.000 IB-ondernemers gebruik hebben
gemaakt van de mogelijkheid om huurkosten af te trekken. Over het gebruik
door resultaatgenieters zijn geen gegevens beschikbaar. Als er van uit wordt
gegaan dat resultaatgenieters in dezelfde mate gebruik maken van de aftrek
als IB-ondernemers, wordt het huidige budgettaire beslag geraamd op circa
€ 20 miljoen. Het huidige budgettaire beslag van de aftrek van de huurkosten
is daarmee op dit moment relatief beperkt. Dit betekent dan ook dat op dit
moment slechts een zeer klein deel (nog geen één procent) van alle
IB-ondernemers en resultaatgenieters gebruik maakt van deze riante
aftrekpost. Het is de verwachting dat het budgettaire beslag op de korte
termijn kan oplopen van € 20 miljoen naar een veel hoger bedrag. Al was het
maar omdat Nederlanders gemiddeld eens in de 7 jaar verhuizen en er
jaarlijks altijd nieuwe IB-ondernemers en resultaatgenieters bijkomen. De
2

Op grond van artikel 3.19 van de Wet IB 2001.
In het voorliggende geval werd de situatie bereikt dat per saldo circa 70% van de huur ten laste
van de winst mocht worden gebracht terwijl het een onzelfstandige werkruimte betrof die
slechts 11% van de gehuurde woning besloeg. Dit is riant te noemen. Zie voor gelijksoortige
reacties het commentaar van de redactie van de Vakstudie-Nieuws (V-N 2016/41.6) en de op
4 oktober jongstleden in het Financieele Dagblad verschenen column van prof. dr. L.G.M.
Stevens («Gehuurde werkkamer zzp» er riant behandeld»).
4
http://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2012:BW4749
5
Zie onderdeel 21 van het Besluit fiscaal bestuursrecht van 18 december 2013, nr. BLKB2013/
995M.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

publiciteit rondom dit arrest versterkt die verwachting. Om een indicatie te
geven van de mogelijke derving: stel dat de helft van de hiervoor bedoelde
450.000 IB-ondernemers en resultaatgenieters op termijn gebruik maakt van
de aftrek dan gaat het om een derving van € 500 miljoen. Bijkomend effect
van de aftrekbaarheid van de huurkosten is dat het verzamelinkomen daalt en
bijgevolg ook het toetsingsinkomen voor bijvoorbeeld het recht op huurtoeslag. Daardoor ontstaat in voorkomende gevallen vaker en voor een hoger
bedrag recht op huurtoeslag.
Om voormelde redenen acht ik de uitkomst van het arrest van 12 augustus
2016 niet evenwichtig en daarom bereid ik in het kader van het pakket
Belastingplan 2017 een nota van wijziging voor. In die nota van wijziging
wordt – kort gezegd – voorgesteld de behandeling van IB-ondernemers en
resultaatgenieters met een onzelfstandige werkruimte in een huurwoning in
lijn te brengen met de huidige praktijk ten aanzien van IB-ondernemers en
resultaatgenieters met een onzelfstandige werkruimte in een koopwoning.
Hierdoor worden zij binnen de winst- en resultaatsfeer materieel hetzelfde
behandeld. De opbrengst van die maatregel van € 20 miljoen wordt
aangewend voor een verhoging van het aftrekpercentage van bepaalde
gemengde kosten voor alle IB-ondernemers en resultaatgenieters. Daarmee
blijft de lastendruk voor deze groep als geheel onveranderd. Volledigheidshalve merk ik op dat voor zelfstandige werkruimtes in een koop- of huurwoning niets verandert. Deze kosten blijven onder de bestaande voorwaarden
aftrekbaar in de winst- en resultaatsfeer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3