Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 852

Grondstoffenvoorzieningszekerheid

Nr. 262

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 september 2023
De vaste Commissie voor Infrastructuur en Waterstaat verzocht mij om
een reactie op de e-mail van Huhtamaki te Franeker, die op 12 juni jl. door
de vaste Commissie is ontvangen. Dit verzoek is verstuurd op 6 juli jl.
De e-mail van Huhtamaki bevat een brancheverklaring namens de
Europese waardeketen verpakkingen waarin zorgen worden uitgesproken
over de voorgestelde Europese wetgeving voor verpakkingen en
verpakkingsafval (hierna: de Verpakkingenverordening). Daarnaast wordt
in de e-mail van Huhtamaki gesteld dat de verklaring ook betrekking heeft
op de Nederlandse uitvoering van de Single-Use Plastics-richtlijn en dan
met name de gehanteerde definitie van hoogwaardige recycling. Hoewel
ik geen dergelijke verwijzing heb aangetroffen in de verklaring, wil ik erop
wijzen dat ik werk aan de uitvoering van de hieraan gerelateerde moties
van het lid Haverkort1 waarover ik de Kamer te zijner tijd zal informeren.
De brancheverklaring van de verpakkingsindustrie stelt dat deze sector de
doelstellingen van de onderliggende Europese Green Deal en het
Europese Circulaire Economie Actieplan ondersteunt, maar vraagtekens
plaatst bij meerdere onderdelen van de voorgestelde Verpakkingenverordening, zonder overigens te specificeren op welke specifieke bepalingen
deze problemen betrekking hebben.
Zij geven hierbij aan dat:
– het geheel aan maatregelen wordt gezien als niet evenwichtig en niet
voldoende wetenschappelijk onderbouwd;
− de maatregelen in de verordening voor marktverstoring zorgen;
− in plaats van restricties op een aantal typen (gebruik van) verpakkingen
de branche liever een set duidelijke ontwerpeisen voor recyclebare
producten had gezien;
− de hervul- en hergebruikdoelen niet realistisch zijn, en hergebruik vaak
niet duurzamer is dan recycling van verpakkingsmaterialen;
− de potentie van recycling van verpakkingsmaterialen niet genoeg
worden benut;
1

kst-32852-262
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken 32 852, nrs. 200 en 238

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 852, nr. 262

1

− het verplichte aandeel gerecycled plastic in verpakkingen praktisch niet
haalbaar is vanwege problemen met beschikbaarheid en logistiek, en
dit in een aantal lidstaten ook problemen oplevert bij de recyclingdoelstellingen in het algemeen;
− de regels voor wat betreft oververpakking worden gezien als
willekeurig.
De verklaring roept de Europese Commissie op om de genoemde
problemen te adresseren. De verklaring is niet gericht aan Nederland of
andere lidstaten.
In reactie op de verklaring wijs ik erop dat het kabinet uw Kamer per
BNC-fiche heeft geïnformeerd over het Commissievoorstel voor een
Verpakkingenverordening2.
Tevens verwijs ik naar het Schriftelijk Overleg over dit fiche, in welk kader
ik uw Kamer de antwoorden heb doen toekomen in twee afzonderlijke
brieven3. Samengevat steunt het kabinet het voorstel van de Commissie,
dat een belangrijke bijdrage kan leveren aan de doelstelling van het
kabinet om in 2050 een circulaire economie te hebben, waaronder een
circulaire verpakkingsketen.
Dit komt in de eerste plaats door de reikwijdte van de verordening,
waarbij de gehele levenscyclus van verpakkingen aan bod komt – van
ontwerp tot de afvalfase – om deze keten te verduurzamen. Ten tweede
juicht het kabinet toe dat het voorstel een verordening is, ter vervanging
van de huidige verpakkingenrichtlijn. Hierdoor wordt eenduidigheid in de
Europese verpakkingenketen gecreëerd en wordt versnippering van de
interne markt voorkomen, en komen er eenduidige regels voor productvereisten, verpakkingsreductie, inzameling en recycling. Evenwel zet het
kabinet, zoals ook aangegeven in het BNC-fiche, op sommige punten in op
een verhoging van de ambitie, evenals de mogelijkheid om op bepaalde,
contextspecifieke punten de ruimte te hebben voor nationaal aanvullend
of ambitieuzer beleid wanneer de context daar aanleiding toe geeft.
Gelet op de met uw Kamer gewisselde positie is mijn reactie op de punten
uit de brancheverklaring als volgt:
− Het voorstel van de Commissie is onderbouwd met een uitgebreide
impactanalyse die onder meer de gevolgen per voorgestelde maatregel op de Europese economie en milieu beschouwt4.
− De keuze voor een verordening zal marktverstoringen juist helpen
voorkomen.
− Het kabinet ondersteunt het voorstel van de Commissie ten aanzien
van de gebruiksrestricties op een aantal typen verpakkingen, zoals
plastic wegwerpbekers in de horeca, omdat dit productgroepen zijn die
grote volumes kennen en waar over het algemeen goede alternatieven
voor beschikbaar zijn. Daarnaast machtigt de Verordening de Commissie om in de toekomst gedelegeerde handelingen uit te werken met
specifieke ontwerpeisen aan verpakkingen5. Het kabinet kijkt net als de
verpakkingenbranche hiernaar uit zodat een punt kan worden gezet
achter producteigenschappen die hoogwaardige recycling belemmeren opdat vervolgens het sluiten van de grondstofketen mogelijk kan
worden gemaakt.
− Het kabinet is positief over de ambitieuze doelstellingen op het gebied
van hergebruik en hervulbaarheid van verpakkingen. Dit vergt een
aanzienlijke omslag in de manier waarop wij als samenleving gewend
2

Kamerstuk 22 112, nr. 3620
Kamerstuk 22 112, nr. 3659 en 3689
4
Impact Assessment Report accompanying the document Proposal for a Regulation of the
European Parliament and the Council on packaging and packaging waste, amending
Regulation (EU) 2019/1020, and repealing Directive 94/62/EC, p23 en verder
5
COM(2022) 677, art. 6.4
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 852, nr. 262

2

zijn met verpakkingen om te gaan, maar is een belangrijk middel om
de hoeveelheid nieuwe en eenmalige verpakkingen significant te
verminderen. Daarbij is het belangrijk te benadrukken dat hergebruik
een doel op zich is en we daarom niet alleen op recycling inzetten.
− Het voorstel bevat ambitieuze doelstellingen, waaronder voor gebruik
van gerecyclede materialen. Hiermee wordt het potentieel van
recycling ten volle benut.
− De doelstellingen voor recyclaat in plastic zijn ambitieus. Tegelijkertijd
zijn deze noodzakelijk om de markt voor recyclaat te bevorderen,
hoewel het enige tijd kan kosten voordat vraag en aanbod goed op
elkaar aansluiten. Tevens pleit het kabinet voor een plaats voor
biogebaseerd plastic, mits duurzaam geproduceerd, bijvoorbeeld in
verpakkingen waar recyclaat geen optie is.
− De voorgestelde regels om het gewicht en volume van verpakkingen te
minimaliseren kunnen op steun van het kabinet rekenen. Ik ben het in
beperkte mate eens met de kritische houding van de brancheverklaring, in die zin dat we alert moeten zijn op ongewenste verschuivingen
naar verpakkingen die hoewel lichter, mogelijk minder goed sorteerbaar, herbruikbaar of recyclebaar zijn. Nederland heeft hier dan ook
aandacht voor gevraagd in Brussel.
Uiteraard ben en blijf ik in goed contact met stakeholders gedurende de
onderhandelingen over de Verpakkingenverordening, zodat terechte
zorgen kunnen worden meegenomen in de standpuntbepaling in Brussel.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 852, nr. 262

3