Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2805
Vragen van het lid Kops (PVV) aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat over het bericht «Netbeheerder Stedin gaat bij gemeenten langs voor
€ 200 miljoen» (ingezonden 9 april 2021).
Antwoord van Minister Van ’t Wout (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
19 mei 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 2472.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht dat netbeheerder Stedin zijn 44 gemeentelijke
aandeelhouders om 200 miljoen euro vraagt voor de verzwaring van het
elektriciteitsnet, noodzakelijk om de enorme toename van windturbines en
zonnepanelen aan te kunnen sluiten? Wat vindt u hiervan?1
Antwoord 1
Ja ik ben bekend met dit bericht. De investeringsbehoefte van Stedin komt
niet alleen voort uit investeringen in het elektriciteitsnet voor wind en zon,
maar volgen uit het totale werkpakket van Stedin van uitbreidings- en
vervangingsinvesteringen. Ik vind het onderdeel van normale bedrijfsvoering
dat aandeelhouders de kapitaalpositie versterken als daar vanuit bedrijfsmatige reden behoefte aan is.
Vraag 2
Deelt u de mening dat het tegenstrijdig is dat het land wordt volgeplempt
met windturbines en zonnepanelen, terwijl het elektriciteitsnet dat helemaal
niet aankan? Deelt u de conclusie dat zonder windturbines en zonnepanelen
het elektriciteitsnet helemaal niet, voor uiteindelijk vele miljarden, verzwaard
zou hoeven worden?
Antwoord 2
Het kabinet zet in op de opwek van hernieuwbare elektriciteit uit bijvoorbeeld
wind en zon om daarmee de CO2-uitstoot van de elektriciteitssector te
verlagen. De versterking van het elektriciteitsnet komt inderdaad voor een

1

ah-tk-20202021-2805
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

De Telegraaf, 1 april 2021 «Netbeheerder Stedin gaat bij gemeenten langs voor 200 miljoen».
(https://www.telegraaf.nl/financieel/709656710/netbeheerder-stedin-gaat-bij-gemeenten-langsvoor-200-miljoen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

deel voort uit de inpassing van hernieuwbare elektriciteitsproductie vanuit
wind en zon. Maar het gaat ook om investeringen voor bijvoorbeeld
nieuwbouwwoningen of bedrijventerreinen. Het is wel zo dat met name
zon-PV snel kan worden geïnstalleerd terwijl het net uitbreiden vaak langer
duurt. Hierdoor kan er tijdelijk netcongestie ontstaan.
Vraag 3
Bent u ervan op de hoogte dat veel gemeenten (als gevolg van de coronacrisis) in financieel zwaar weer verkeren en daarom de lokale lasten, zoals de
onroerendezaakbelasting en de afvalstoffenheffing, flink hebben verhoogd?
Hoe voorkomt u dat de gemeentelijke aandeelhouders van Stedin, en andere
gemeenten, de lokale lasten als gevolg van de verzwaring van het elektriciteitsnet nog verder zullen verhogen?2
Antwoord 3
Het kabinet is zich ervan bewust dat de financiële positie van gemeenten
onder druk staat. Het is belangrijk dat gemeenten voldoende middelen
hebben om hun taken uit te voeren. Daarom ook heeft de financiële positie
van gemeenten onze volste aandacht en spreekt de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties hier regelmatig over met gemeenten,
provincies en uw Kamer.
Met betrekking tot de coronacrisis hebben het kabinet en medeoverheden
afspraken gemaakt over reële compensatie van medeoverheden. Zo zijn de
afgelopen periode gemeenten financieel tegemoet gekomen door onder
andere het compenseren van de extra kosten en misgelopen inkomsten
vanwege corona, bevriezing van het accres en het schrappen van de
opschalingskorting voor twee jaar (Kamerstuk 35 420, nr. 207). Voor de
compensatie van de extra kosten en inkomstenderving als gevolg van corona
is voor 2020 ruim € 1,8 miljard beschikbaar gesteld, waarvan € 1,5 miljard
ook in 2020 is uitgekeerd aan gemeenten.
Daarnaast is het kabinet conform de motie Özütok (Kamerstuk 35 570, nr. 12)
met medeoverheden in overleg over de voorbereiding op een nieuw kabinet.
Het kabinet deelt het belang van medeoverheden om te komen tot structurele
oplossingen op het gebied van bestuur, financiën en wetgeving zodat
medeoverheden voldoende middelen en bevoegdheden hebben om hun
taken uit te voeren en in staat zullen zijn een bijdrage te leveren aan de
maatschappelijke opgaven.
Specifiek ten aanzien van de afvalstoffenheffing merk ik op dat deze
maximaal kostendekkend mag zijn. Gemeenten hebben de tarieven voor de
afvalstoffenheffing verhoogd, omdat het tarief voor de landelijke afvalstoffenbelasting is verhoogd en de kosten van verwerking per eenheid is toegenomen. Daarnaast speelt mee dat gemeenten vanwege corona zowel extra
kosten maken (meer restafval door het thuiswerken) als inkomsten mislopen
(minder bedrijfsafval) met betrekking tot afvalinzameling.
Voor de onroerendezaakbelasting geldt dat gemeenten met inachtneming van
de lokale wensen en opgaven de hoogte hiervan bepalen. Gelet op deze
lokale keuzes is het hierbij ook van belang om de ontwikkeling van de
onroerendezaakbelasting in de context van de totale lokale woonlasten in een
gemeente te bezien. Omdat de keuze voor de verhoging van één specifieke
heffing gecompenseerd kan worden door een verlaging of naar verhouding
beperkte stijging van een andere specifieke heffing. Over de hoogte van de
lokale heffingen legt de gemeenteraad verantwoording af in het democratische proces. Ditzelfde geldt voor eventuele financiële bijdragen aan deelnemingen.
Tenslotte onderzoek ik samen zoals aangegeven in mijn brief van 21 april
jongsleden met het Ministerie van Financiën of het Rijk naast de huidige
aandeelhouders en eventuele nieuwe aandeelhouders een rol moet spelen in
de kapitaalsbehoefte van de regionale netwerkbedrijven.

2

Vereniging Eigen Huis, 26 februari 2021 «Ozb en afvalstoffenheffing gaan flink omhoog».
(https://www.eigenhuis.nl/actueel/nieuwsoverzicht/2021/02/26/06/00/ozb-en-afvalstoffenheffingflink-omhoog#/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 4
Bent u ervan op de hoogte dat de netbeheerkosten, als gevolg van de
energietransitie, in 2021 met gemiddeld 17 euro (exclusief btw) per huishouden zullen stijgen? Klopt het dat de kosten van de door Stedin aangekondigde verzwaring van het elektriciteitsnet hier nog niet in zijn meegenomen?
Hoe voorkomt u dat de netbeheerkosten hierdoor nog verder zullen stijgen?3
Antwoord 4
De netbeheertarieven zullen inderdaad gemiddeld met 17 euro exclusief btw
stijgen ten opzichte van 2020. De tarieven zijn vastgesteld door de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) en staan daarmee voor 2021 vast. Het klopt dat
toekomstige investeringen nog niet in het netbeheerderstarief verwerkt zijn.
ACM ziet als onafhankelijke toezichthouder toe dat netbeheerders hun
efficiënte kosten kunnen terugverdienen inclusief een redelijk rendement.
Hiermee wordt geborgd dat netbeheerders niet duurder worden dan
noodzakelijk.
Vraag 5
Deelt u de alomvattende conclusie dat de (energie)lasten voor huishoudensomlaag moeten? Deelt u de mening dat dat niet samengaat met uw
onzinnige, onmogelijke en onbetaalbare energietransitie? Bent u ertoe bereid
hier onmiddellijk mee te stoppen?
Antwoord 5
Het kabinet zet zich in voor een haalbare en betaalbare energietransitie voor
iedereen. Daarom is bij het Klimaatakkoord aangekondigd dat het totaal aan
belastingen voor een huishouden met een gemiddeld energieverbruik in 2021
niet stijgt ten opzichte van 2020. Uit de meest recente publicatie van het CBS
blijkt dat de energierekening voor een huishouden met een gemiddeld
verbruik in januari 2021 60 euro lager was dan een jaar eerder, dit wordt
voornamelijk verklaard door lagere marktprijzen. Op de marktprijzen voor
elektriciteit en gas heeft het kabinet geen invloed.
Vraag 6
Bent u ervan op de hoogte dat het elektriciteitsnet een hoge mate van
betrouwbaarheid kent en in 2018 voor 99,9948 procent van de tijd beschikbaar was, omdat het over een «spitsstrook» beschikt die wordt ingezet indien
zich een uitvalsituatie voordoet (enkelvoudige storingsreserve)? Welke effect
heeft de inzet van deze «spitsstrook» voor de energietransitie op de betrouwbaarheid van het net? Deelt u de conclusie dat, door de energietransitie, de
beschikbaarheid van elektriciteit onzekerder wordt?4
Antwoord 6
Ja, daar ben ik van op de hoogte. Het gebruik van de «spitsstrook» heeft het
kabinet sinds 1 januari mogelijk gemaakt via de algemene maatregel van
bestuur (AMvB) n-1. Hiermee wordt het voor de opwek van hernieuwbare
elektriciteit mogelijk gemaakt om gebruik te maken van de «spitstrook» om
hiermee meer transportcapaciteit beschikbaar te maken. Voor elektriciteitsafname blijven hoge betrouwbaarheidseisen gelden.
Ik zal de AMvB n-1 vanaf 1 januari 2022 evalueren en neem dan ook de
effecten op de betrouwbaarheid mee. Zoals toegelicht bij de AMvB is de
verwachting dat de inzet van de «spitstrook» geen effect zal hebben op de
betrouwbaarheid van het elektriciteitsnet.
Als gevolg van de inzet van hernieuwbare bronnen die weersafhankelijk zal
het een grotere uitdaging zijn om het elektriciteitssysteem in balans te
houden. De landelijk netbeheerder TenneT brengt elk jaar de leveringszekerheid in kaart met de monitor leveringszekerheid. Hieruit blijkt dat vanaf 2025
er meer uitwisseling van elektriciteit met het buitenland plaats vindt maar dat
leveringszekerheid tot en met 2030 binnen de gestelde norm blijft.

3

AD, 4 december 2021 «Netbeheerkosten huishoudens stijgen komende jaren». (https://
www.ad.nl/wonen/netbeheerkosten-huishoudens-stijgen-komende-jaren~ac5c757a/)
4
Netbeheer Nederland, 15 april 2020 «Betrouwbaarheid van elektriciteitsnetten in Nederland –
Resultaten 2019» (https://www.netbeheernederland.nl/_upload/Files/
Betrouwbaarheid_van_elektriciteitsnetten_in_Nederland_-_Resultaten_2019_178.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3