Voortgangs­
rapportage 2023

Februari 2024

Werk aan Uitvoering is een overheidsbreed programma met als doel de publieke dienstverlening
duurzaam te verbeteren. Een dienstverlening die aansluit op de verwachtingen en behoeften van
mensen en bedrijven en die menselijk, wendbaarder en toekomstbestendig is. We werken hier aan
als één overheid, voorbij onze eigen verantwoordelijkheden en organisaties. Zo vormen we een
beweging die ervoor zorgt dat we het als overheid iedere dag een stapje beter doen voor de
samenleving.

werkaanuitvoering.nl

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 2 van 31

Managementsamenvatting
Op naar een betere publieke dienstverlening

Toekomstbestendige dienstverlening

Versnelling digitale agenda

In de uitvoering bij zowel gemeenten als uitvoeringsorganisaties zien we
een grote ambitie en veel energie om de dienstverlening te verbeteren.
Dit is ook nodig om de dienstverlening voor iedereen toegankelijker
te maken en beter passend bij de situatie van mensen en bedrijven.
Er is een sterke behoefte aan eenvoudige procedures en begrijpelijke
communicatie, met oog voor de behoefte van de samenleving. Bij het
ontwerpen van processen en het opstellen van communicatie wordt de
samenleving steeds vaker actief betrokken.

Er is duidelijk voortgang in de realisatie van de gestelde doelen op
verschillende terreinen van de digitale agenda. Het verbeteren van de
digitale dienstverlening vraagt grote en uiteenlopende inspanningen van
de overheid. Terwijl veel organisaties te maken hebben met schaarse
capaciteit. Om toekomstbestendige digitale dienstverlening vorm te
geven is het noodzakelijk om de mogelijkheden voor zorgvuldige en
veilige gegevensdeling snel uit te breiden en de schaarste aan ICTkrachten op de arbeidsmarkt gezamenlijk aan te pakken. Die urgentie
geldt ook voor het neerzetten van de GDI. Zo kunnen we mensen en
bedrijven beter ondersteunen, administratieve lasten van zowel mensen,
bedrijven als uitvoeringsorganisaties verlagen en kunnen we niet-gebruik
van regelingen voorkomen.

We zien dat de mooie stappen die zijn gezet in het verbeteren van de
dienstverlening, zich vooral richten op verbeteringen binnen de eigen
overheidsorganisaties. Door meer samenwerking en verbindingen over
de organisatiegrenzen heen kan de dienstverlening aan mensen en
bedrijven nog verder worden versterkt. De opgedane ervaringen met
organisatie-overstijgende samenwerking moeten nog gaan leiden
tot een breder gedeeld beeld en een aanpak voor deze gezamenlijke
dienstverlening. Hierbij dient structureel getoetst te worden of mensen en
bedrijven ook daadwerkelijk een verbeterde dienstverlening ervaren.

Begrijpelijke en uitvoerbare wetgeving
Overheidsorganisaties hebben mooie instrumenten ontwikkeld om de
behoeften van mensen en bedrijven beter mee te kunnen nemen bij
het opstellen van wet- en regelgeving en de uitvoerbaarheid ervan te
waarborgen. De instrumenten zijn er, maar de bedoeling, die we met
de verschillende instrumenten hebben, moet nog verder in werkwijzen
worden geborgd. Naast opleidingen en aandacht voor vakmanschap
gaat het ook om het beter benutten van de mogelijkheden die
uitvoerings- en invoeringstoetsen en bijvoorbeeld de Uitvoeringstoets
voor Decentrale Overheden (UDO) bieden. Uitvoeringstoetsen en
– in bredere zin – het betrekken van de uitvoering bij Europese en
internationale wetgeving en bij generieke regelgeving (die voor meerdere
of alle ministeries geldt) worden ook genoemd als aandachtspunten om
de komende jaren aan te werken.
De roep om vereenvoudiging van wet- en regelgeving blijft klinken,
zowel voor mensen en bedrijven als voor de uitvoering om zo de
publieke dienstverlening te kunnen verbeteren. Er lopen inmiddels
verschillende vereenvoudigingstrajecten en er klinkt een roep om nog
meer initiatieven te ondernemen. Het is belangrijk om de kennis en
ervaring uit de huidige trajecten te delen en te gebruiken in toekomstige
vereenvoudigingstrajecten.

Vergroten statuur en aantrekkelijkheid
van de uitvoering
Er zijn het afgelopen jaar stappen gezet op het gebied van een
zelfbewuste uitvoering, gelijkwaardigheid en gelijke waardering tussen
ministeries en uitvoeringsorganisaties. Verder is er geïnvesteerd in het
vergroten van vakkennis en kennisuitwisseling tussen overheden en in
het behoud van gekwalificeerd personeel. Dit moet worden doorgezet
om de opgavegerichte overheid te worden die we voor ogen hebben.
Een overheid die zich richt op de behoeften van mensen en bedrijven.
Het aantrekken en behouden van gekwalificeerd personeel en het hierin
gezamenlijk optrekken is dringend voor de continuïteit van (de kwaliteit
van) de publieke dienstverlening, gelet op de huidige tekorten op de
arbeidsmarkt en de verwachte groei van de schaarste.

Samenwerking verbeteren in de
(ambtelijke sturings)driehoek
Het afgelopen jaar vonden veel gesprekken plaats in ambtelijke
driehoeken (eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer), ook over het
functioneren van de driehoek zelf. Onderwerp waren de Standen van de
uitvoering, sturen op publieke waarden en de werking van de driehoek.
Veel verschillende soorten organisaties waren daarbij betrokken. Ook
zijn ter versteviging van de eigen rollen opleidingen opgezet en gevolgd
en is er een kaartenset om meervoudig opdrachtgeverschap in kaart
te brengen. Het consequent betrekken van publieke dienstverleners
in beleidsvorming is, zeker bij generieke wet- en regelgeving waar
dit niet altijd duidelijk is ingevuld, een belangrijk aandachtspunt voor
opdrachtgevers. De samenwerking in de sturingsdriehoek lijkt een
overheidsinterne activiteit, maar is dat in essentie niet. De samenwerking
gaat immers over het gezamenlijk vormgeven van de publieke
dienstverlening en het sturen op publieke waarde. De verschillende
(ambtelijke) sturingsdriehoeken hebben het onderling leren van elkaar
(tussen driehoeken) nog niet structureel ingericht. Hierin ligt ruimte voor
verbetering.

Rol politiek
De toenadering die afgelopen jaar plaatsvond tussen politiek, beleid
en uitvoering wordt door de verschillende partijen waardevol en
noodzakelijk genoemd. Ook spreken zij de wens uit om meer in gesprek
te zijn met elkaar, om zo meer inzichten te kunnen delen. Dialogen,
trialogen en passend gebruik van invoerings- en uitvoeringstoetsen
kunnen hiervoor goede middelen zijn. Dit alles ten dienste van mensen
en bedrijven in Nederland.

Inhoud
Inleiding5
1	Toekomstbestendige dienstverlening

7

2

13

Versnellen digitale agenda

3	Begrijpelijke en uitvoerbare wetgeving 

18

4

22

Samenwerken in de driehoek 

5	Statuur van de uitvoering en vakmanschap

25

6

Rol van de politiek

27

7

Tot slot

30

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 4 van 31

Inleiding
Iedere dag worden aan tienduizenden mensen en bedrijven diensten verleend
door publieke dienstverleners. Zowel in direct contact aan een loket, aan de
telefoon als door het gebruik van een openbare voorziening. Het kwaliteitsniveau
van de Nederlandse dienstverlening is hoog. Mensen en bedrijven mogen er
daarbij van uitgaan dat zij zorgvuldig, tijdig en met oog voor de menselijke maat
door de overheid worden geholpen.
De afgelopen jaren hebben verschillende analyses, zoals de rapporten van de
Tijdelijke Commissie Uitvoering en de Parlementaire Ondervragingscommissie
Kinderopvangtoeslag, echter laten zien dat het juist behandelen van mensen en
bedrijven in te veel situaties minder of niet goed gaat.
Daarnaast staan de maatschappelijke ontwikkelingen niet stil en verwachten
mensen en bedrijven meer dan voorheen snelle, toegankelijke en begrijpelijke
dienstverlening door de overheid. Het demissionair kabinet staat er voor dat
mensen en bedrijven door de overheid goed worden geholpen. Bij dit streven
passen geen situaties waarin mensen en bedrijven door onbegrijpelijke brieven,
ingewikkelde procedures of verkeerde of rigide toepassing van wet- en
regelgeving verstrikt raken in hun contact met de overheid.
Daarom werkt het demissionair kabinet met de overheidsbrede beweging
Werk aan Uitvoering (WaU) aan het verbeteren van de publieke dienstverlening
aan mensen en bedrijven. Een complexe opgave, die meerjarige inspanning
vraagt van alle betrokken partijen: politiek, beleid, uitvoering en de samenleving.
Alleen met betrokkenheid vanuit de samenleving kunnen we er voor zorgen dat
de dienstverlening aansluit bij de wensen van mensen en bedrijven.
In deze voortgangsrapportage staan de stappen die de WaU-beweging het
afgelopen jaar heeft gezet in de verbetering van de publieke dienstverlening
centraal. Dit wordt toegelicht aan de hand van de volgende thema’s van WaU:
toekomstbestendige dienstverlening, versnelling van de digitale agenda,
begrijpelijke en uitvoerbare wetgeving, samenwerking in de ambtelijke
sturingsdriehoek, vergroten statuur en aantrekkelijkheid van de uitvoering en
de rol van de politiek.
Niet alle initiatieven en acties die ministeries, uitvoeringsorganisaties en mede­
overheden hebben ondernomen, kunnen in deze rapportage worden genoemd.
Deze rapportage schetst een beknopt beeld van de ontwikkelingen in het kader

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 5 van 31

van WaU en wat deze betekenen voor mensen en bedrijven. Daarnaast geeft ze
de dilemma’s – waar deze zich voordoen – voor overheids­organisaties weer.
Met het verbeteren van de publieke dienstverlening werken we aan het
fundament van onze rechtsstaat. In de publieke dienstverlening krijgt de overheid
immers gezicht voor mensen en bedrijven. Welk gezicht we als overheid tonen
is bepalend voor het vertrouwen van mensen en bedrijven in de overheid.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 6 van 31

1	Toekomstbestendige
dienstverlening
Mensen en bedrijven moeten kunnen rekenen op een overheid die op
eenvoudige wijze toegankelijk is. Om te groeien naar een toegankelijke overheid
voor iedereen, werken overheden in het kader van Werk aan Uitvoering (WaU)
samen aan: toegankelijkheid van de (digitale) dienstverlening, dienstverlening
op maat, één-loketfunctie, maatwerk, het inrichten van feedbackmanagement
en het vergroten van verschillende vaardigheden bij ambtenaren.

Rapportage op de voortgang
Toegankelijk en op maat
Begrijpelijke taal, eenvoudige procedures, overzichtelijke websites en
formulieren helpen de dienstverlening voor mensen toegankelijk te maken.
Hierin is nog veel te winnen. Een groot aantal organisaties pakt deze
basisvoorwaarden voor toegankelijkheid aan.

• De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en gemeenten hebben
47 modelbrieven herschreven in begrijpelijke taal.
• Het Commissariaat voor de Media heeft een vernieuwde website en
e-loket gelanceerd met groter gebruiksgemak.
• De Kamer van Koophandel heeft een invoerhulp ontwikkeld die voor
mensen en bedrijven de registratie in het Handelsregister vereenvoudigt.
• Het Expertisecentrum Klant en Communicatie (ECK) van het Centraal
Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) brengt klantwensen en
-behoeften van mensen en bedrijven in kaart en vertaalt deze door
naar de divisies, zodat de dienstverlening toegankelijker wordt en de
organisatie vaardiger in het bieden van de juiste dienstverlening.

Voor mensen die minder digitaal vaardig zijn, taal niet machtig zijn, fysieke
beperkingen hebben of door een (tijdelijk) verminderde zelfredzaamheid
behoefte hebben aan andersoortige manieren van dienstverlening, heeft de
overheid stappen gezet naar beter passende dienstverlening met andere
middelen.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 7 van 31

• CIZ bereidt een andere telefonische klantbediening voor. Mensen
kunnen niet altijd hun weg vinden in het zorglandschap, waardoor zij
soms onterecht uitkomen bij CIZ. Met de telefonische begeleiding wil
CIZ deze mensen informeren over wat de juiste weg is voor hun
zorgbehoefte. Hiermee voorkomen ze dat zij een verkeerd intensief
aanvraagproces doorlopen met een negatief besluit als resultaat.
• De Belastingdienst en Dienst Toeslagen zetten speciale teams met
deskundigen in bij de begeleiding van mensen in complexe en urgente
schuldsituaties. Zij helpen mensen en bedrijven met het verkrijgen van
overzicht en eventuele betalingsregelingen.
• De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft Service
Verbeterteams ingesteld ter verbetering van het klantcontact.

Inrichting overheidsbrede loketfunctie
Hulpvragen van mensen en bedrijven beperken zich niet altijd tot een
organisatie of domein. Voor het oplossen van deze hulpvragen is het belangrijk
dat de overheid integraal werkt. Hiervoor zijn verschillende initiatieven tot
samenwerking ontwikkeld. Mensen en bedrijven kunnen daardoor op één plek
terecht met complexe en/of domein-overstijgende hulpvragen.

• Eind 2022 en in 2023 zetten de gemeenten Amsterdam, Utrecht,
Enschede en regio Westfriesland loketten op samen met het CAK,
het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO), de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND),
Dienst Toeslagen, Sociale Verzekeringsbank (SVB) en het Uitvoerings­
instituut Werknemersverzekeringen (UWV). Zo wordt voorkomen dat
mensen moeten worden doorverwezen.
• In het landelijk Maatwerkloket Multiproblematiek werken inmiddels
6 ministeries, 16 landelijke uitvoeringsorganisaties en ongeveer
60 gemeenten samen voor mensen die in de knel zitten in het sociaal
domein.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 8 van 31

Er wordt onderzocht welke inrichting van de loketfunctie nodig is om aan de
behoefte van mensen en bedrijven tegemoet te komen. Gemeenten signaleren
dat er nog geen gedeeld beeld is ten aanzien van gezamenlijke dienstverlening
en dat het werken aan één overheid heel moeilijk is. De komende tijd zal door
de verschillende overheden worden ingezet op het vormen van een gezamenlijk
gedragen beeld en de implementatie hiervan.

Maatwerk in dienstverlening
In sommige gevallen is de generieke oplossing niet passend voor een specifieke
persoonlijke hulpvraag. In deze gevallen kan maatwerk nodig zijn. Bij maatwerk
wordt gekeken hoe alsnog aan de bedoeling van de wet kan worden voldaan.
Het kunnen bieden van maatwerk in dienstverlening heeft in steeds meer
organisaties vorm gekregen.

Casus 1: Een jonge man en vrouw met een baby kampen met een belast
verleden, middelengebruik en een grote afstand tot de arbeidsmarkt.
De vrouw volgt een opleiding, de man gaat naar de dagbesteding.
Hierdoor voldoen ze niet aan de voorwaarden voor kinderopvangtoeslag
en hebben ze geen opvang voor hun kind. Dit dreigt de positieve
ontwikkelingen in de kiem te smoren.
Opbrengst: Na een gesprek tussen ambtenaren van het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en de Dienst Toeslagen over
het begrip re-integratie is de kinderopvangtoeslag toegekend. Ook is
het handboek van de Dienst Toeslagen hierop aangepast.

Casus 2: Een jongen in de basisschoolleeftijd kan als gevolg van een
aangeboren hersenafwijking wel horen, maar niet spreken. Om zich te
kunnen ontwikkelen is het belangrijk dat hij gebarentaal leert en over een
stemtolk kan beschikken. Omdat hij kan horen, komt hij niet in aanmerking
voor vergoeding van het leren van gebarentaal met als risico dat zijn
ontwikkeling stokt.
Opbrengst: Na interventie krijgt de jongen alsnog de voorzieningen.
De ziektekostenverzekeraar betaalt de trainingen in gebarentaal,
het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) vergoedt de
stemtolk na instemming van de ministeries van SZW en Onderwijs, Cultuur
& Wetenschappen (OCW). Vanwege vergelijkbare situaties bekijkt het
UWV naar aanpassing van de Wet centraliseren tolkvoorzieningen, zodat
mensen met deze specifieke hulpvraag niet langer buiten de boot vallen.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 9 van 31

Het kunnen bieden van maatwerk in dienstverlening heeft in steeds meer
organisaties vorm gekregen.

• In het in 2021 opgerichte Atelier menselijke maat van de Dienst
Uitvoering Subsidies aan Instellingen (DUS-I) zijn het afgelopen jaar
situaties besproken waarbij een voorgenomen of reeds genomen
besluit resulteert in onbedoelde en/of onevenredig negatieve effecten
bij de subsidieaanvrager of -ontvanger.
• Het inrichten van maatwerktafels bij het CAK, waarmee zij inzetten op
vroegtijdige signalering en doorverwijzing naar schuldhulpverlening.
Dit in samenwerking met gemeenten, zodat gemeenten deze mensen
hulp kunnen bieden.
• Gemeenten hanteren doorbraakmethoden bij het helpen van
kwetsbare inwoners.
• De Maatwerkplaats van het ministerie van Sociale Zaken- en
werkgelegenheid (SZW) heeft inmiddels 160 casussen in behandeling
genomen in het sociaal domein.
• De Rijksdienst voor het Wegverkeer zoekt direct contact met mensen
om hen te ondersteunen bij het voldoen aan hun verplichtingen en
boetes te voorkomen.

Om uitvoeringsorganisaties te helpen bij het vormgeven en verder
professionaliseren van hun maatwerkinitiatieven heeft het programma
Werk aan Uitvoering een aantal instrumenten ontwikkeld: de Bouwstenen
voor maatwerk, Inzicht in maatwerk en de Routekaart gegevensuitwisseling
voor Maatwerk.

Inzetten op goede signalering
We willen als overheden niet alleen het concrete probleem van iemand of van
een bedrijf oplossen, maar ook relevante patronen destilleren om zo structurele
verbeteringen te realiseren in processen, werkinstructies, beleid of regelgeving.
Daarom hebben de verschillende overheidsonderdelen afgelopen jaar
geïnvesteerd in de verbetering van de signalerende functie.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 10 van 31

• De Landelijke Cliënten Raad (LCR) stuurt sinds dit jaar een knelpunten­
brief aan het ministerie van SZW, net als UWV en de SVB dat al doen.
• Inspectiediensten zoals de Inspectie van het Onderwijs en de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (via het Landelijk Meldpunt Zorg) hebben
contactmogelijkheden voor mensen en organisaties laagdrempeliger
gemaakt, om signalen over scholen en zorginstellingen te kunnen
ontvangen.
• De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft in het programma
‘Militair Erfgoed’ een campagne opgezet om de perspectieven uit
de samenleving op het erfgoed uit de Koude Oorlog te verzamelen,
om deze als uitgangspunt te nemen bij het aanwijzen van nieuwe
rijksmonumenten.
• Het UWV ontwikkelde met cliënten en werkgevers de Menselijke Maat
Monitor. Ieder half jaar meet het UWV langs verschillende dimensies
hoe cliënten en werkgevers de menselijke maat in de dienstverlening
ervaren.

Bevorderen van vaardigheden
Om de publieke dienstverlening te verbeteren hebben veel overheidsorganisaties
ook geïnvesteerd in de vaardigheden van hun medewerkers. Denk bijvoorbeeld
aan training op het gebied van communicatieve vaardigheden, kennis en kunde
op het gebied van signalering en doorgeleiding, kennis van de lokale partners
en kennis van wettelijke grondslagen. Hier wordt op een breed vlak en op
diverse manieren op ingezet, zoals scholing, themadagen, community platforms,
magazines, intervisiebijeenkomsten en toneel- en theatervoorstellingen.

• Dialoogtafels en de voorstelling ‘A seat at the table’ bij onder meer de
Dienst Justitiële Inrichtingen over uitsluiting en racisme dragen bij aan
bewustwording over inclusie en diversiteit bij medewerkers.
• In 2023 volgden circa 1000 medewerkers van de Belastingdienst en de
Dienst Toeslagen de opleiding Vroegsignalering. Door middel van
kennis, bewustwording en handvatten leren medewerkers in het
klantcontact proactief (relevante) problematiek te signaleren en waar
nodig actie te ondernemen.

Samenvatting en rode draden
In de uitvoering bij zowel gemeenten als uitvoeringsorganisaties zien we een
grote ambitie en veel energie om de dienstverlening te verbeteren. Dit is ook

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 11 van 31

nodig om de dienstverlening voor iedereen toegankelijker te maken en beter
passend bij de situatie van mensen en bedrijven. Er is een sterke behoefte aan
eenvoudige procedures en begrijpelijke communicatie, met oog voor de
behoefte van de samenleving. Bij het ontwerpen van processen en het opstellen
van communicatie wordt de samenleving steeds vaker actief betrokken. We zien
dat de mooie stappen die zijn gezet in het verbeteren van de dienstverlening,
zich vooral richten op verbeteringen binnen de eigen overheidsorganisaties.
Door meer samenwerking en verbindingen over de organisatiegrenzen heen
kan de dienstverlening aan mensen en bedrijven nog verder worden versterkt.
De opgedane ervaringen met organisatie-overstijgende samenwerking moeten
nog gaan leiden tot een breder gedeeld beeld en een aanpak voor deze
gezamenlijke dienstverlening. Hierbij dient structureel getoetst te worden of
mensen en bedrijven ook daadwerkelijk een verbeterde dienstverlening ervaren.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 12 van 31

2

Versnellen digitale agenda

Om aan te blijven sluiten op de behoeften van mensen en bedrijven is het
nodig om de digitale dienstverlening versneld door te ontwikkelen. Digitale
dienstverlening die tegelijkertijd betrouwbaar, veilig, gebruiksvriendelijk en
toegankelijk blijft. Een proactieve overheid die ontzorgt, via meerdere kanalen
bereikbaar is en transparant is in haar handelen. Om te groeien naar een
toekomstbestendige en toegankelijke digitale overheid werkt de overheid in
het kader van Werk aan Uitvoering (WaU) aan: digitale inclusie, het bevorderen
van gegevensdeling, een datastrategie voor verantwoorde inzet van data,
levenscyclusbeheer op de systemen en inzet op de werving en ontwikkeling
van ICT-professionals.

Rapportage op de voortgang
Digitale inclusie
De digitale dienstverlening moet voor iedereen toegankelijk zijn. Ook voor
mensen die om uiteenlopende redenen zelf niet bij machte zijn om digitaal
diensten af te nemen. Hiervoor zijn de afgelopen periode verschillende
middelen ontwikkeld in het kader van WaU.

• Er zijn inmiddels meer dan 650 Informatiepunten Digitale Overheid
(IDO’s) in bibliotheken en wijkgebouwen verspreid door heel Nederland.
Daar krijgen mensen laagdrempelig en gratis ondersteuning bij
hulpvragen over het digitaal regelen van zaken of diensten bij de
overheid. De IDO’s beantwoordden al 105.000 vragen. Waar nodig
verwijzen zij persoonlijke vragen over toeslagen, belastingen, AOW,
werk, uitkering, rijbewijs en zorg naar de samenwerkingspartners in
het lokale netwerk. Gemeenten voeren de regierol op de IDO’s,
ondersteund door de VNG. De 14 betrokken uitvoeringsorganisaties zijn:
Belastingdienst, Dienst Toeslagen, Centraal Bureau Rijvaardigheids­
bewijzen (CBR), CIZ, Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO), CAK, Huurcommissie, Landelijk Bureau
Inning Onderhoudsbijdragen (LIB), Raad voor Rechtsbijstand,
Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW), Sociale Verzekeringsbank
(SVB), Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en Logius.
• De digitale voorzieningen gezagsmodule en bevoegdheids­
verklarings­dienst zorgen er voor dat een wettelijk vertegenwoordiger
met een eigen inlogmiddel veel makkelijker diensten kan afnemen uit

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 13 van 31

naam van een vertegenwoordigde. Indien nodig kan ook snel het
gezag over een minderjarige worden vastgesteld. Vanaf eind 2023 zijn
gegevens over bewind en curatele met de bevoegdheidsverklarings­
dienst ook toegankelijk. De gemeente Den Haag en Rotterdam maken
hier inmiddels gebruik van.

Gegevensdeling
Om mensen en bedrijven beter te kunnen ondersteunen, de administratieve
lasten te verlichten en niet-gebruik van regelingen te verminderen heeft de
overheid geïnvesteerd in de mogelijkheden voor betrouwbare en veilige
gegevensdeling.

• De Taskforce gegevensdeling van het ministerie van Justitie en Veiligheid
is gestart met het in kaart brengen en oplossen van obstakels voor
gegevensdeling in het veiligheidsdomein.
• Het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten hebben de handen
ineengeslagen in het programma Common Ground dat in 2023 is
gestart. Het programma heeft tot doel om meer inzicht te creëren in
bouwstenen die in ontwikkeling zijn ten behoeve van de publieke
dienstverlening bij gemeenten, om deze bouwstenen meer in
samenhang te ontwikkelen en er voor te zorgen dat ze aansluiten op
de landelijke infrastructuur.
• De ontwikkelde website wiegebruiktmijngegevens.nl geeft mensen
beter zicht op de wijze waarop de overheid hun gegevens gebruikt
bij het nemen van besluiten. Zoals bijvoorbeeld bij het toekennen van
een uitkering. Van 82 soorten besluiten is dit op de website in zicht
gebracht, voor nog eens 130 besluiten wordt dit inzicht voorbereid.
• Er is een proefomgeving opgezet in samenwerking met Stichting
Zorgeloos Vastgoed (publiek-private samenwerking) met als doel het
aankopen van een woning te vereenvoudigen. Dit moet leiden tot een
applicatie waarin mensen een gepersonaliseerde overzicht krijgen
van de wijze waarop de overheid hun gegevens (her)gebruikt.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 14 van 31

Datastrategie
Om maatschappelijke opgaven op te lossen en de dienstverlening aan mensen
en bedrijven te verbeteren, is een verantwoorde inzet van data onmisbaar.
Of het nu gaat om de woonopgave, stikstof of proactieve dienstverlening,
zonder data hebben we als overheid geen zicht op de omvang van het
probleem en de mogelijke handelingsperspectieven. Om de ambities uit de
datastrategie te realiseren, is een meerjarig programma Realisatie
Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS) gestart onder verantwoordelijkheid
van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).

• Er is een pilot ‘Adviesfunctie verantwoord datagebruik’ (hierna:
Adviesfunctie) ingericht voor overheidsorganisaties. Overheidsorganisaties
kunnen bij de Adviesfunctie terecht voor onafhankelijk advies.
De Adviesfunctie faciliteert ook bij dialogen over bijvoorbeeld de
spanning tussen het delen van gegevens en veiligheid/privacy.
• Het opgerichte Interbestuurlijk Kenniscentrum ondersteunt organisaties
bij datagedreven werken. Het deelt kennis, informatie over relevante
opleidingen en goede praktijkvoorbeelden met overheidsorganisaties.

Generieke Digitale Infrastructuur (GDI)
De GDI is het fundament voor publieke dienstverlening naar burgers en
bedrijven, maar ook voor de samenwerking tussen publieke organisaties
onderling. Het is essentieel voor toekomstbestendige dienstverlening, vandaar
dat het ontwikkelen ervan urgent is. Met de financiering vanuit WaU is de
begroting van de GDI voor de komende jaren passend gemaakt waardoor
de GDI de komende periode kan blijven doorgaan met het opbouwen van
betrouwbare en efficiënte digitale dienstverlening van de overheid door het
ontwikkelen en realiseren van een raamwerk van digitale bouwstenen,
standaarden en benodigde afspraken. Die onderdelen vormen samen de GDI.

i-Vakmanschap (ICT human capital)
Het werk in de uitvoering wordt steeds arbeidsintensiever, terwijl de krapte op
de arbeidsmarkt in alle sectoren en specialismes toeneemt. Zo ook in de ICTsector. Dit vraagt om meer samenwerken, omscholen en bijscholen, gebruik
maken van slimme (arbeidsbesparende) methodes en technologieën.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 15 van 31

• Het ministerie van BZK en de programma-directie WaU startten
een brede dialoog met bestuurders van gemeenten, provincies,
ministeries en uitvoeringsorganisaties over de brede krapte op
de ICT-arbeidsmarkt. Om de urgentie en noodzaak van agendering
te bespreken en samenwerking te bevorderen.
• Het wervingsevenement Open Huis IT&IV @Rijksoverheid (4 september)
trok meer dan 550 geïnteresseerde professionals uit de informatie­
technologie (IT) en informatievoorziening (IV), die met 50 verschillende
rijksorganisaties spraken over hun vacatures.
• 6-wekelijkse kennissessies over creatief werven en samenwerking
binnen het HR-ICT domein met meer dan 100 deelnemers (recruiters,
HR-managers, IT-managers) per keer.
• Overheidsbrede samenwerking met het onderwijs: studentenprojecten
en stages, de ontwikkeling van nieuw onderwijs, en masterclasses voor
ambtenaren.
• De Rijksacademie voor Digitalisering en Informatisering Overheid
(RADIO) ontwikkelde leergangen, cursussen, podcasts en microlearnings
waarmee medewerkers in alle overheidslagen hun i-kennis en
i-vaardigheden kunnen vergroten.

Lifecycle management
Voor de verbetering van de publieke dienstverlening moeten de ICT-systemen
van de uitvoeringsorganisaties op orde zijn en blijven. Dit vraagt om lifecycle­
management – het planmatig onderhouden, vernieuwen en uitfaseren – van
systemen. Verschillende overheidsorganisaties werken hieraan. Het CIO-netwerk
van de Manifestgroep – het Chief Information Officers samenwerkingsverband
van 16 grote uitvoeringsorganisaties in de publieke sector – startte tevens ook
met het opstellen van een analyse en het formuleren van een aanpak om meer
in gezamenlijkheid om te gaan met legacy (erfenis van oude systemen)
problematiek.

Samenvatting en rode draden
Er is duidelijk voortgang in de realisatie van de gestelde doelen op verschillende
terreinen van de digitale agenda. Het verbeteren van de digitale dienstverlening
vraagt grote en uiteenlopende inspanningen van de overheid. Terwijl veel
organisaties te maken hebben met schaarse capaciteit. Om toekomstbestendige
digitale dienstverlening vorm te geven is het noodzakelijk om de mogelijkheden
voor zorgvuldige en veilige gegevensdeling snel uit te breiden en de schaarste
aan ICT-krachten op de arbeidsmarkt gezamenlijk aan te pakken. Die urgentie

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 16 van 31

geldt ook voor het neerzetten van de GDI. Zo kunnen we mensen en bedrijven
beter ondersteunen, administratieve lasten van zowel mensen, bedrijven als
uitvoeringsorganisaties verlagen en kunnen we niet-gebruik van regelingen
voorkomen.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 17 van 31

3	Begrijpelijke en uitvoerbare
wetgeving
Mensen en bedrijven moeten eenvoudig diensten kunnen afnemen die
aansluiten bij hun behoeften en verwachtingen, zonder hierbij verstrikt te raken
in de wet- en regelgeving. Om te komen tot begrijpelijke en uitvoerbare
wetgeving, werken ministeries in het kader van Werk aan Uitvoering (WaU) aan:
het betrekken van mensen, bedrijven en de uitvoering bij de totstandkoming van
wet- en regelgeving, het vereenvoudigen van bestaande wetgeving en
aan een lerende aanpak die terugkoppeling over de werking van wet- en
regelgeving stimuleert.

Rapportage op de voortgang
Werken aan de kwaliteit van toekomstige wet- en regelgeving
De ministeries hebben het afgelopen jaar veel werk verricht om de wijze
waarop beleid en wetgeving tot stand komt te verbeteren. Onderstaande
instrumenten dragen bij aan het eerder benutten van de praktijkervaring van
publieke dienstverleners en het perspectief van mensen en bedrijven, in het
gehele wetgevingsproces. Zo sluit de nieuwe wet- en regelgeving beter aan op
de praktijk en verwachtingen van de samenleving en is deze beter uitvoerbaar.

• Rijksbrede introductie van het Beleidskompas en ondersteuning van
de implementatie door het vormen van ministeries expertiseteams, het
organiseren van informatiebijeenkomsten, opleidingen en onderlinge
kennisdeling.
• Voor nieuwe taken van medeoverheden is in het Beleidskompas het
instrument Uitvoerbaarheidstoets Decentrale overheden (UDO)
opgenomen. Deze UDO zorgt ervoor dat nieuw beleid of nieuwe
wetgeving vóór implementatie wordt getoetst op uitvoerbaarheid,
door intensieve samenwerking tussen decentrale overheden en het
Rijk bij het opstellen van nieuwe wet- en regelgeving.
• Het verder ontwikkelen van uitvoerings- en invoeringstoetsen en het
borgen van structureel gebruik hiervan.
• Het gebruik van de doenvermogentoets waardoor bij het opstellen
van wet- en regelgeving rekening wordt gehouden met het
doenvermogen van mensen en bedrijven. Het ministerie van Justitie en
Veiligheid heeft in dit kader de gedragsexpertise uitgebreid, om er

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 18 van 31

voor te zorgen dat mensen en bedrijven de wet niet alleen kennen,
maar ook kunnen toepassen.
• De Greenfield-aanpak van het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid, waarbij verschillende partijen in de sector op
vernieuwende wijze gezamenlijk tot een concept-ontwerp voor een
nieuw financieringsstelsel van de kinderopvang komen.

Leren van signalen over wet- en regelgeving
Voor het verbeteren van de dienstverlening is het ook heel belangrijk om te leren
van signalen over de bestaande wet- en regelgeving. Verschillende overheids­
organisaties investeren daarom in het vergroten van een lerende aanpak, die
terugkoppeling over de werking van wet- en regelgeving stimuleert. Voor mensen
en bedrijven draagt dit bij aan een snellere aanpassing bij problemen, maar
ook aan meer soepelheid bij het vertalen van wet- en regelgeving in de praktijk,
bijvoorbeeld in werkinstructies of interne processen.

• De Dienst Uitvoering onderwijs (DUO) bespreekt driemaandelijks
de door de klant en de uitvoering ervaren belemmeringen, met
het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW).
Het ministerie van OCW betrekt DUO actief en vroegtijdig. Ook bij
het opstellen van nieuw beleid, zoals bij de herinvoering van de
basisbeurs.
• Bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) is gewerkt
aan het verbeteren van de samenwerking met mensen en bedrijven.
Zo is onder meer projectmatig gewerkt aan het vergroten van kennis
en kunde bij medewerkers om belanghebbenden en de uitvoering te
betrekken bij beleid, om actief te luisteren naar signalen, actief
openbaar te maken en dilemmalogica in te zetten. De afdeling
‘Beleidsondersteuning en Advies’ (BOA) van Rijkswaterstaat levert,
op verzoek van opdrachtgevers binnen de beleidskern, kennis en
expertise om te helpen bij beleidsformulering en het verzamelen
en interpreteren van metingen.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 19 van 31

Werken aan bestaande wet- en regelgeving
Op veel manieren hebben we als overheid een begin gemaakt met het actief
tegengaan van onnodig ingewikkelde regelgeving in bestaande wet- en
regelgeving. De vereenvoudigingsaanpak en -ambitie verschilt per beleidsterrein.
Dat is goed te verklaren: ook de omstandigheden zijn verschillend. Uiteindelijk
moet deze aanpak leiden tot eenvoudigere regels, die beter toepasbaar zijn en
beter aansluiten op de behoeften van mensen en bedrijven. De behoefte aan
vereenvoudiging voor zowel mensen en bedrijven als voor uitvoeringsorganisaties
is groot en de ambitie ook. De roep om meer van dergelijke initiatieven is dan
ook duidelijk.

• De Algemene wet bestuursrecht (Awb) biedt het kader voor al het
overheidshandelen in Nederland. In 2023 is een voorontwerp van het
wetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie Awb aangeboden aan
belanghebbende partijen zoals uitvoeringsinstanties, de rechtspraak
en de wetenschap. Het wetsvoorstel, dat meer menselijke maat
beoogt bij overheidshandelen, gaat begin 2024 in (internet)consultatie.
• Binnen het programma Bestuursrecht op maat maakt de Sociale
Verzekeringsbank (SVB) haar beleidsregels gebruiksvriendelijker.
Eind augustus had de organisatie 23% van de beleidsregels
aangepast. Het doel voor 2023 is om 45% aan te passen.
• De Tweede Kamer ontving in juli 2023 het ambtelijk rapport Aanpak
fiscale regelingen (Kamerstuk 32140-167). In dit rapport zijn
116 regelingen van de Belastingdienst beoordeeld, met als doel te
werken aan een transparanter, begrijpelijker en minder complex
belastingstelsel.
• Modernisering van de Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en
Inkomen (SUWI). Verschillende (parlementaire) rapporten en de
evaluatie van de Wet SUWI laten zien dat het nodig is de burger nog
meer centraal te stellen bij de inrichting van wet- en regelgeving.
Het uitgangspunt bij de modernisering is dat de dienstverlening
gericht is op het verwezenlijken van publieke waarden.
• Het overheidsbrede programma Vereenvoudiging Inkomens­
ondersteuning voor Mensen (VIM) is opgericht. Dit programma werkt
enerzijds aan scenario’s voor een vereenvoudigd stelsel van inkomens­
ondersteuning, en anderzijds aan het aanpakken van huidige knel­
punten in de samenloop van regelingen in de inkomensondersteuning.
• Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
stimuleert medewerkers om al aan het begin van een EU-wetgevings­
proces na te denken over de gevolgen voor de uitvoering door de

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 20 van 31

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Rijksdienst
voor Ondernemend Nederland (RVO). Zo worden uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid beter in de overwegingen meegenomen.
• De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van het ministerie van
Justitie en Veiligheid rondt binnenkort een onderzoek naar complexiteit
in het migratiedomein af. De hoofdvragen luiden: Ervaren professionals
in het migratiedomein tussen 2010 en 2022 een verandering in
complexiteit van het beoordelen van een asielaanvraag? Wat zijn
oorzaken van een eventuele verandering en hoe kan complexiteit
worden gereduceerd?

Samenvatting en rode draden
Overheidsorganisaties hebben mooie instrumenten ontwikkeld om de behoeften
van mensen en bedrijven beter mee te kunnen nemen bij het opstellen van weten regelgeving en de uitvoerbaarheid ervan te waarborgen. De instrumenten
zijn er, maar de bedoeling, die we met de verschillende instrumenten hebben,
moet nog verder in werkwijzen worden geborgd. Naast opleidingen en aandacht
voor vakmanschap gaat het ook om het beter benutten van de mogelijkheden
die uitvoerings- en invoeringstoetsen en bijvoorbeeld de Uitvoeringstoets voor
Decentrale Overheden (UDO) bieden. Uitvoeringstoetsen en – in bredere zin –
het betrekken van de uitvoering bij Europese en internationale wetgeving en bij
generieke regelgeving (die voor meerdere of alle ministeries geldt) worden ook
genoemd als aandachtspunten om de komende jaren aan te werken.
De roep om vereenvoudiging van wet- en regelgeving blijft klinken, zowel voor
mensen en bedrijven als voor de uitvoering om zo de publieke dienstverlening
te kunnen verbeteren. Er lopen inmiddels verschillende vereenvoudigings­
trajecten en er klinkt een roep om nog meer initiatieven te ondernemen. Het is
belangrijk om de kennis en ervaring uit de huidige trajecten te delen en te
gebruiken in toekomstige vereenvoudigingstrajecten.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 21 van 31

4

Samenwerken in de driehoek

Binnen de ambtelijke sturingsdriehoek van eigenaar, opdrachtgever en
opdrachtnemer werkt iedereen aan hetzelfde doel: publieke dienstverlening
die aansluit op de wensen en behoeftes van mensen en bedrijven. Hiervoor
hebben partijen ook inzicht nodig in elkaars rollen en verantwoordelijkheden.
Alleen zo kunnen zij gezamenlijk, ieder vanuit de eigen rol en expertise, invulling
geven aan de brede maatschappelijke opgaven. Om de samenwerking binnen
de ambtelijke (sturings)driehoek te verbeteren werken zowel ministeries als
uitvoeringsorganisaties in het kader van Werk aan Uitvoering (WaU) aan:
meer inzicht in de samenwerking in de driehoek, meer inzicht in eigen rollen
en verantwoordelijkheden, gelijkwaardigheid en gezamenlijk opgavegericht
werken.

Rapportage op de voortgang
Inzicht in de driehoek
Er zijn afgelopen jaar stappen gezet om de samenwerking in de driehoek te
verbeteren. Hierbij kwamen onder meer het aanpassen van huidige sturings­
principes, het gezamenlijk bespreken van casuïstiek en het extern evalueren
van de besturing aan de orde.

• Verschillende eigenaren en opdrachtgevers brachten werkbezoeken
aan uitvoeringsorganisaties om meer inzicht te krijgen in de
activiteiten en uitdagingen van deze organisaties.
• Binnen het programma Versterking Ketens werkt het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) aan de samenwerking
tussen beleid en uitvoering, om ketens zodanig in te richten dat
mensen passende dienstverlening ervaren zonder te merken dat
er meerdere partijen betrokken zijn.
• In september 2023 lanceerden de top van de Sociale Verzekeringsbank
(SVB), de ministeries van SZW en Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS) en de Landelijke Cliëntenraad de serious game ‘SVB aan zet’.
Dilemma’s over hoe als uitvoering en beleid te werken in een politieke
context kunnen via de game op een open en informele manier
worden besproken.
• Het programma WaU stelde een overzicht op met tips and tricks die
als leidraad kunnen dienen voor gesprekken over de onderlinge
samenwerking in de (ambtelijke) driehoek. De vijf samenwerkings­

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 22 van 31

principes: heldere afspraken, vertrouwen, gelijkwaardigheid,
rolvastheid, gezamenlijk opgavegericht werken, vormen daarbij
een goed startpunt.
• Aandacht voor het samenspel in de driehoek heeft geleid tot een
herstructurering van de overlegstructuur met Rijkswaterstaat op het
ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Om zo beter te kunnen
samenwerken op de maatschappelijke opgaven, waaronder een
gezamenlijke aanpak bij het behoud van onze infrastructuur.

Invulling rollen binnen de driehoek
Naast de wijze van samenwerking tussen de verschillende rollen (eigenaar,
opdrachtgever en opdrachtnemer) in de sturingsdriehoek is ook aandacht
besteed aan de invulling van elke rol specifiek. Hiermee wordt rolbewustzijn
gestimuleerd.

• Beleidsdirecties met toezichthoudende taken doorliepen een traject
om hun opdrachtgeverschap te professionaliseren. Daarbij gaat het
onder meer om de wijze waarop zij met meerdere opdrachtgevers
omgaan en om het professionaliseren van projectbegeleiding.
• In verschillende intervisiebijeenkomsten ontmoetten zowel opdracht­
gevers en opdrachtnemers als (adviseurs van) opdrachtgevers
onderling elkaar.
• Introductieprogramma’s van ministeries voor nieuwe medewerkers
besteedden aandacht aan opdrachtgeverschap.
• De Rijksacademie voor Financiën, Economie en Bedrijfsvoering startte
de opleiding Samenwerken aan beleid en uitvoering.
• De kaartenset ‘Meervoudig Opdrachtgeverschap in kaart’ helpt met
het in kaart brengen van de relaties bij meervoudig opdracht­
geverschap. De kaartenset is als test bij 7 driehoeken ingezet om
het meervoudig opdrachtgeverschap in kaart te brengen en in
november jl. officieel gelanceerd en beschikbaar gesteld.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 23 van 31

Bij beleidsvorming is het van belang de publieke dienstverleners, die over kennis
en kunde van de uitvoering beschikken, goed te betrekken. Dit vraagt om een
duidelijke opdrachtgever, die de uitvoering betrekt bij zowel de ontwikkeling, de
uitvoeringstoets als de implementatie. Bij generieke wetgeving, bijvoorbeeld op
het vlak van dienstverlening, is dit opdrachtgeverschap niet altijd duidelijk of
voldoende ingevuld.

Samenvatting en rode draden
Het afgelopen jaar vonden veel gesprekken plaats in ambtelijke driehoeken
(eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer), ook over het functioneren van de
driehoek zelf. Onderwerp waren de Standen van de uitvoering, sturen op
publieke waarden en de werking van de driehoek. Veel verschillende soorten
organisaties waren daarbij betrokken. Ook zijn ter versteviging van de eigen
rollen opleidingen opgezet en gevolgd en is er een kaartenset om meervoudig
opdrachtgeverschap in kaart te brengen. Het consequent betrekken van
publieke dienstverleners in beleidsvorming is, zeker bij generieke wet- en
regelgeving waar dit niet altijd duidelijk is ingevuld, een belangrijk aandachts­
punt voor opdrachtgevers. De samenwerking in de sturingsdriehoek lijkt een
overheidsinterne activiteit, maar is dat in essentie niet. De samenwerking gaat
immers over het gezamenlijk vormgeven van de publieke dienstverlening en het
sturen op publieke waarde. De verschillende (ambtelijke) sturingsdriehoeken
hebben het onderling leren van elkaar (tussen driehoeken) nog niet structureel
ingericht. Hierin ligt ruimte voor verbetering.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 24 van 31

5	Statuur van de uitvoering
en vakmanschap
Mensen en bedrijven moeten kunnen vertrouwen op inhoudelijke deskundigheid,
kwaliteit en continuïteit van de overheidsdienstverlening. Om goed te kunnen
helpen, moet de overheid beschikken over voldoende middelen, kwantitatieve en
kwalitatieve capaciteit, politieke dekking en een helder beleidskader. Alleen zo
kan de overheid haar dienstverlening structureel blijven leveren én verbeteren.

Rapportage op de voortgang
De Rijksoverheid, toezicht- en handhavingsorganisaties en gemeenten hebben
belangrijke stappen gezet in gelijkwaardige samenwerking en structurele
aandacht voor de dienstverlening. Dit is belangrijk om als overheid daadkrachtig
en in goede samenwerking te kunnen inspelen op maatschappelijke
ontwikkelingen. Hieronder worden deze stappen toegelicht.

Staat- en Standen van de Uitvoering
Met de publicatie van de Staat van de Uitvoering en circa 40 Standen van de
uitvoering door publieke dienstverleners is zichtbaar gemaakt welke obstakels
en knelpunten mensen, bedrijven en uitvoeringsorganisaties ervaren in de
dienstverlening. Dit draagt bij aan een gezamenlijk beeld van de gewenste
verbeteringen in de publieke dienstverlening. In paragraaf 6 Rol van de Politiek
volgt meer informatie over de opvolging die hieraan is gegeven.

Gelijkwaardigheid
Om de kwaliteit van de dienstverlening aan mensen en bedrijven te verbeteren
is het van belang dat overheidsorganisaties gelijkwaardig zijn, in gesprek, maar
ook in (financiële) waardering. Deze gelijkwaardigheid stelt overheidsorganisaties
in de gelegenheid om de eigen expertise en (praktijk)ervaring goed op tafel te
krijgen, waardoor er een betere afweging kan plaatsvinden. Daarnaast draagt
gelijkwaardigheid bij aan het behoud van gekwalificeerd personeel en aan
mobiliteit tussen overheidsonderdelen.

• De herijking van het functiewaarderingssysteem FUWASYS naar de
FUWA-Rijk draagt bij aan gelijke financiële waardering. In dit nieuwe
functiegebouw van het Rijk zal ‘meer recht worden gedaan aan de
intensiteit en de complexiteit van functies in de uitvoering’.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 25 van 31

Mobiliteit en Leren & Ontwikkelen
Voor de uitvoering van meer en complexere taken moeten medewerkers
ondersteund worden met opleidingen en kennisuitwisseling. Veel overheids­
organisaties hebben hierin stappen gezet. Hierbij zetten zij in op vaardigheden
met betrekking tot opgavegericht werken, meer mogelijkheden voor personele
uitwisselingen en begeleiden zij medewerkers beter in hun carrièreontwikkeling.

• Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) draagt
via het programma ‘Vakkundig aan het Werk’ bij aan kennis op het
terrein van Werk en Inkomen voor gemeenten en het Uitvoerings­
instituut Werknemersverzekeringen (UWV).
• Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) werkt
aan leiderschapsvaardigheden en aan projectcoördinatie. In leider­
schapsbijeenkomsten verkennen leidinggevenden met elkaar wat hun
verantwoordelijkheid en rol is bij het versterken van ambtelijk
vakmanschap.
• Het Centre for Professional Learning (CPL) van de Universiteit van
Leiden startte de leergang ‘Academie voor de Rechtsstaat’ voor
overheidsprofessionals. Hierbij draait het om de uitwisseling van
perspectieven op de rechtsstaat en de betekenis van rechtstatelijk
besef voor de uitvoering van je eigen professie.

Samenvatting en rode draden
Er zijn het afgelopen jaar stappen gezet op het gebied van een zelfbewuste
uitvoering, gelijkwaardigheid en gelijke waardering tussen ministeries en
uitvoeringsorganisaties. Verder is er geïnvesteerd in het vergroten van vakkennis
en kennisuitwisseling tussen overheden en in het behoud van gekwalificeerd
personeel. Dit moet worden doorgezet om de opgavegerichte overheid te
worden die we voor ogen hebben. Een overheid die zich richt op de behoeften
van mensen en bedrijven. Het aantrekken en behouden van gekwalificeerd
personeel en het hierin gezamenlijk optrekken is dringend voor de continuïteit
van (de kwaliteit van) de publieke dienstverlening, gelet op de huidige tekorten
op de arbeidsmarkt en de verwachte groei van de schaarste.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 26 van 31

6

Rol van de politiek

Om politieke ambities waar te maken worden deze vertaald in beleid, dat
vervolgens in de uitvoering vorm moet krijgen. Goede uitvoering is de basis
voor vertrouwen van de samenleving in de overheid. De rol van de politiek in
het realiseren van duurzame verbetering van de uitvoering is essentieel: de
politiek bepaalt immers de randvoorwaarden. Inhoudelijk in de vorm van de uit
te voeren wet- en regelgeving en praktisch in de vorm van de ter beschikking
gestelde middelen voor de verschillende taken.

Rapportage op de voortgang
Inzicht in de uitvoering
Zowel beleidsmakers als publieke dienstverleners signaleren dat er afgelopen
jaar meer toenadering is geweest tussen de politiek, beleid en uitvoering. In de
vorm van werkbezoeken, technische briefings en rondetafelgesprekken hebben
Eerste- en Tweede Kamerleden vanuit meerdere domeinen nader inzicht
gekregen in de uitvoering en in knelpunten waar de uitvoering tegenaan loopt.

• In juni 2023 vond een technische briefing plaats over de ICT-verander­
opgave van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
en de Sociale Verzekeringsbank (SVB) met een aantal leden van de
Tweede Kamer, om zo aan hen inzichtelijk te maken voor welke
opgave deze uitvoerders staan.
• Leden van de Eerste en Tweede Kamer legden een werkbezoek af bij
de Belastingdienst.
• Een aantal Tweede Kamerleden legde een werkbezoek af bij het CAK,
waarbij knelpunten in wet- en regelgeving zijn besproken en zij inzage
kregen in de dienstverlening.
• Met alle bestuurders van de uitvoerings- en toezichtorganisaties van
het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft een
werksessie plaatsgevonden met leden van de vaste Kamercommissie
voor VWS.

De uitvoering is zonder meer beter op de kaart gekomen, ook in de politieke
arena.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 27 van 31

Successen en dilemma’s in de uitvoering zijn het afgelopen jaar gedeeld en er
vonden op verschillende thema’s gesprekken plaats tussen de samenleving,
uitvoering, beleid en politiek.

• De Week van de Dienstverlening vond in juni 2023 plaats voor en door
gemeenten, om ervaringen uit te wisselen en samen stil te staan bij de
uitdagingen en mogelijkheden voor de verbetering van de
dienstverlening.
• Het UWV en de SVB organiseerden de Avond van de Dienstverlening,
die bijdroeg aan het stimuleren van het gesprek tussen beleid,
uitvoering en politiek.
• Tijdens de Dag van de Publieke Dienstverlening die de Tweede Kamer
en het programma WaU organiseerden, ging een brede groep
vertegenwoordigers uit politiek, beleid, uitvoering, bedrijfsleven en de
samenleving met elkaar in gesprek over goede voorbeelden en
knelpunten.

De door vele uitvoeringsorganisaties opgeleverde Standen van de Uitvoering en
de diverse knelpuntenbrieven uit het veiligheids-, sociaal- en fysieke domein
dragen bij aan het inzichtelijk maken van knelpunten in de uitvoering. De
opvolging van de Standen varieert: van agendering in vaste Kamercommissies
en het oplossen van de eerste knelpunten tot (nog) geen opvolging. Niet alleen
de complexiteit van de geschetste knelpunten is hier debet aan, ook de
beschikbare capaciteit speelt hierin een rol.
De Tweede Kamer heeft ambities uitgesproken ten aanzien van het versterken
van haar medewetgevende, controlerende en vertegenwoordigende functies.
Ook in de eindrapportage Commissie v.d. Staaij komt de blijvende aandacht
voor de uitvoering terug: ‘Op een aantal punten doet de werkgroep nog enkele
aanvullende suggesties om verdere stappen te zetten, maar ook om meer
structureel aandacht te blijven houden voor de werkagenda. Bijvoorbeeld
rondom het tijdig indienen van amendementen of het vaker voeren van
informeel overleg tussen de leden, met de staf en met uitvoeringsorganisaties.’

Betere informatievoorziening en onderlinge relatie
Er zijn afgelopen jaar verschillende stappen gezet om de informatievoorziening
aan de Kamer en de onderlinge relatie te verbeteren. Gemeenten signaleren
dat de maatschappelijke vraagstukken in ons land vragen om intensieve
samenwerking tussen Rijk en gemeenten, maar ook tussen (landelijke) politiek,

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 28 van 31

beleid en uitvoering. De aandacht voor de uitvoerbaarheid van wet- en
regelgeving is gegroeid, maar gemeenten verlangen een stevigere rol van de
politiek hierin. Ook in de diverse (off- en online) media is de toenemende
aandacht voor de uitvoering zichtbaar. Hierbij tonen verschillende overheids­
onderdelen vaker dan voorheen kwetsbaarheid in de uitdagingen waarvoor
zij gesteld staan en in wat zij nodig hebben van beleid en/of politiek.

• In de parlementaire werkgroep Informatieafspraken leidde een
gesprek tussen ambtenaren en Tweede Kamerleden over de
werkverhoudingen tot aanbevelingen om de onderlinge relatie te
verbeteren.
• Het ministerie van Defensie versterkt in het programma Defensie
Open op Orde de informatiehuishouding en transparantie, wat
eveneens een positieve bijdrage kan leveren aan de samenwerking
politiek-beleid-uitvoering.
• Gemeenten voerden een uitvoerbaarheidstoets uit op de verkiezings­
programma’s en deelden die met de politiek.

Samenvatting en rode draden
De toenadering die afgelopen jaar plaatsvond tussen politiek, beleid en
uitvoering wordt door de verschillende partijen waardevol en noodzakelijk
genoemd. Ook spreken zij de wens uit om meer in gesprek te zijn met elkaar,
om zo meer inzichten te kunnen delen. Dialogen, trialogen en passend gebruik
van invoerings- en uitvoeringstoetsen kunnen hiervoor goede middelen zijn.
Dit alles ten dienste van mensen en bedrijven in Nederland.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 29 van 31

7

Tot slot

De opgaven in het kader van het programma Werk aan Uitvoering (WaU) zijn
niet in alle domeinen exact hetzelfde. De accenten verschillen. Zo gaat
complexiteit in het fysiek domein meer over de ingewikkelde afwegingen tussen
het algemeen versus het individueel belang en over standaardisatie versus
maatwerk. Terwijl in het sociaal- en veiligheidsdomein de behoefte aan
vereenvoudiging van wet- en regelgeving duidelijk naar voren komt.
We zijn er nog niet. En steeds scherper klinkt - in het streven naar verbetering
van de dienstverlening - het geluid door dat uitvoeringsorganisaties tegen de
grenzen van hun kunnen aanzitten. Dat wordt op het moment versterkt door
de krapte op de arbeidsmarkt. Ook andere randvoorwaarden knellen; de
complexiteit van beleid en de (on)mogelijkheid van gegevensuitwisseling.
Dit vraagt van alle partijen – politiek, beleid en uitvoering – om gezamenlijk
werk te maken van de vereenvoudiging van beleid en uitvoering, van het
bevorderen van gegevensdeling en van omgaan met schaarste. Daarnaast is
het belangrijk om de uitvoeringsdilemma’s die hierbij spelen steeds te blijven
delen en ook in gesprek te gaan met de politiek en met de samenleving.
Zo werken we samen aan de verbetering van de publieke dienstverlening en
zorgen we ervoor dat we het als overheid iedere dag een stapje beter doen.
Voor de samenleving.

Werk aan Uitvoering Voortgangsrapportage 2023

Pagina 30 van 31