€ñÐ

Ministerie van Sociale Zaken en

Datum

Werkgelegenheid(SZW)
T.a.v. Dhr. drs. W. Koolmees

16 september 2019
Kenmerk

Postbus 90801

TtsB/u2o1900726

2509 LV 'S-GRAVENHAGE

Telefoon

06 20802783
Bijlage(n)
1

Onderuverp

Adviesaanvraag VNG wetsvoorstel Wet inburgering

Geachte heer Koolmees,
Hierbij ontvangt u de reactie van de VNG op de wetsconsultatie inburgering naar aanleiding van uw
adviesverzoek van 25 junijl.
Gemeenten juichen het doel van het nieuwe inburgeringsstelsel toe: inburgeringsplichtigen doen
snel en volwaardig mee in de maatschappij, bij voorkeur via betaald werk. Helaas blijkt uit het
wetsvoorstel dat u, in plaats van gemeenten de regierol te geven, kiest voor een complex stelsel
met een groot aantal partijen en sterke sturing vanuit het Rijk. Een gemiste kans. Ook over de
vraag of u de financiering in evenwicht wilt brengen met de ambities hebben wij ernstige zorgen. Op
alle bestuurlijke en ambtelijke niveaus krijgen wijtelkens de boodschap dat het huidige budget het
kader vormt, in plaats van de ambities die wij hebben met het nieuwe stelstel. Het ontbreken van
een sterke regierol en het niet adequaat financieren van onze taken maken de wet voor ons
onuitvoerbaar.
Onuitvoerbaar, omdat het onverantwoord is dat een nieuwe wet, die juist bedoeld is een aantal
structurele fouten in het huidige systeem te verhelpen, diezelfde fouten blijft herhalen: een
onduidelijke rolverdeling tussen partijen, afwezigheid van regie en een (dreigende) onbalans tussen
ambities en middelen. Dit zijn overigens allemaal zaken waar ook het ROB in zijn recente advies op
uw wetsvoorstel op gewezen heeftl.

I Zie: https:/iwww.raadopenbaarbestuur.nl/documentenioublicaties/2019/08/'12ladvies-wetsvoorstelwet-inburqerinq-2021

Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Nassaulaan 12 Den Haag I Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag
070 - 373 83 93 | info@vng.nl

vng.nl

Hieronder gaan we eerst in op onze twee belangrijkste punten: gemeentelijke regie en financiering
Daarna gaan we meer gedetailleerd in op de wet. ln de bijlage vindt u ons artikelsgewijze
comrnentaar.

Gemeentelijke regie
Gemeenten willen graag de regie pakken en met inburgeraars aan de slag. Door de
verantwoordelijkheden die al bijgemeenten belegd zijn in het sociaal domein, met name de
Participatiewet, zijn wij uitstekend in staat de regie te pakken en inburgeringsplichtigen zo snel
mogelijk te laten meedoen. Er zijn in het wetsvoorstelechter onvoldoende mogelijkheden voor
gemeenten om regie te voeren. Enerzijds door de taakverdeling over een groot aantal partijen en
anderzijds door de stringente sturing vanuit het Rijk, deels nog nader uit te werken in de AmvB's.
De optelsom aan bepalingen maakt het stelsel (administratief) bewerkelijk en complex, zowel voor
gemeenten als voor de inburgeraar zell. Zo kunnen we de kwaliteit van de inburgering niet
garanderen. Wij onderschrijven het advies van de ROB dat vraagtekens stelt bij deze punten. Wij
verzoeken u dringend om te komen tot een logische en heldere taakverdeling met een centrale
regierol en bijbehorende verantwoordelijkheden voor gemeenten. En, net als de ROB, pleiten wij
voor rust in de regelgeving door gemeenten de verantwoordelijkheden en bevoegdheden te geven
zodalzij lokaal voldoende ruimte hebben om de regie te voeren.
Financiering
Wij hebben met u de afspraak dat het CPB2 de financiële gevolgen van het wetsvoorstel in kaart
brengt. Daarbij maakt het CPB onder meer gebruik van een onder gemeenschappelijk
opdrachtgeverschap van SZW en VNG uitgevoerd onafhankelijk onderzoek op basis van veldwerk.
De bevindingen van het CPB kunnen wij niet meenemen in ons advies, omdat deze nog niet
beschikbaar zijn. Wij hebben de afspraak medio oktober in gesprek te gaan met u over de
bevindingen van het CPB. Gezien de moeizame gesprekken over de financiering tot nu toe, wijzen
we u er alvast op dat het ondenkbaar is dat wij nieuwe taken op ons nemen zonder voldoende
dekking vanuit het Rijk. Uit het veldwerk zal blijken wat er minimaal nodig is aan middelen in relatie
tot de ambities. Wij kunnen geen verantwoordelijkheid nemen voor de wet als wij onder deze
ondergrens gaan zitten. Wijwijzen u er ook op dat een nadere uitwerking in de AmvB's extra
programma- en uitvoeringskosten met zich meebrengt. Het gaat dan onder andere om het aantal
begeleidingsuren, de brede intake, het PIP en de reële prijs. Dit vraagt een gedegen onderzoek
naar de financiële gevolgen van de maatregelen in de AmvB's en compensatie voor extra kosten
van gemeenten.

Hoofdpunten
Naast de hierboven genoemde punten gemeentelijke regie en financiering zijn voor ons de
volgende punten van belang:
1. Lokale regelruimte en beleidsvrijheid
2. Een aantal aspecten rondom rolverdeling in relatie tot gemeentelijke regie

3. Maatschappelijke begeleiding versus casemanagement
4. Ontzorgen
5. Aanvullende financiële punten
6. Doelgroepen
7. Overgangsrecht
8. Overige opmerkingen
z Zie: https:/ivnq.nl/onderwerpenindex/asiel/asielbeleid-en-integratie/nieuwsigesprek-over-nieuwe-

het-i n bu rqerinqsstelsel-hervat

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

219

1. Lokale reselruimte en beleìdsvriiheid
Kernpunt: De mogelijkheden voor gemeenten om maatwerk toe te passen en integraal de
verbinding te leggen met andere wetten uit het sociaal domein is te beperkt vanwege een aantal
zeer gedetailleerde bepalingen. Er is meer lokale regelruimte nodig.
De lokale beweegruimte van gemeenten wordt in de concept wettekst en de Mvt te veel ingeperkt.
Dit brengt de kern en doelstelling van de wet in gevaar. Om de uitgangspunten (dualiteit, kwaliteit,
maatwerk en snelheid.), de ambitie en de doelstelling van de wet in de praktijk te brengen, hebben
wij lokaal regelruimte nodig. Zonder deze ruimte kunnen wij geen verantwoordelijkheid nemen voor
de doelstelling van de wet.
Medewerkers in gemeenten hebben deze regelruimte nodig om op een flexibele manier
duale trajecten op maat aan te bieden. Door het veelvoud aan regels op detailniveau, die bovendien
nog gedetailleerder worden uitgewerkt in de AmvB's, is dit niet meer mogelijk. Wijzien dit risico
onder andere in de bepalingen over de tussentijdse termijnen van MAP en PvT, de termijn
waarbinnen gewisseld kan worden in de leerroutes, de genoemde volgordelijkheid van de
leerbaarheidstoets, de starttermijn, de intake en regionale samenwerking.
Net als de ROB3 zijn wij bovendien van mening dat de mate van beleidsvrijheid
onvoldoende aan sluit bij de beleidsvrijheid in andere wetten uit het sociaal domein. ln paragraaf
2.2. van de MvT wordt zelfs expliciet gemaakt dat gemeenten nauwelijks beleidsvrijheid zullen
hebben. Het gevolg hiervan is dat de beoogde integraliteit niet gerealiseerd kan worden. Overigens
staat het hebben van medebewind los van de mate van beleidsvrijheid van gemeenten; in de bijlage
is dit verder beargumenteerd.

2. Een aantal aspecten rondom rolverdelinq Ín relatie tot semeenteliike reqie
Kernpunt: De taakverdeling is onduidelijk en onlogisch. Dit zal leiden tot een ingewikkeld
samenspel van partijen en daarmee een complex stelsel. Het is nodig dat gemeenten echt de
regie krijgen. Een eventuele uitvoering door andere partijen is ondersteunend aan deze regierol
. de handhaving hoort bij gemeenten als onderdeel van hun integrale dienstverlening
. de voorinburgering hoort geen wettelijke taak van het COA te zijn
r gemeenten moeten grip hebben op de leerbaarheidstoets als onderdeelvan hun intake
Handhaving
Wij vinden het noodzakelijk dat gemeenten geheel zelfstandig verantwoordelijk worden voor de
handhaving van de inburgeringswet. Een eventuele rol voor DUO is alleen nuttig als het
ondersteunend is aan de gemeentelijke dienstverlening aan de klant. Effectieve handhaving bestaat
uit zowel preventieve elementen (zoals goede communicatie met de cliënt, hoogwaardige
dienstverlening) als repressieve elementen (zoals optimaal controleren, sanctioneren en
invorderen) die vanuit een integrale dienstverlening in één hand moeten worden gehouden. We

weten uit ervaring dat er een hoger rendement wordt behaald als een combinatie wordt ingezet en
de uitvoerder zich voor beide onderdelen verantwoordelijk voelt. Dat is in dit geval de gemeente die
vanuit het PIP via één regime de regie voert.
Door de handhaving bijverschillende partijen te beleggen, maken we het stelsel onnodig
duur en complex in de uitvoering. Wij voorzien als gevolg hiervan verwarring bij de inburgeraar en
een nadruk op boetes, daar waar we juist duidelijkheid willen scheppen en schulden voorkomen.
Wij hebben ook vraagtekens bij de juridische toelaatbaarheid van deze boetes, zoals uitgewerkt in
de bijlage.

¡ httos:i/www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2019/08/'12ladvies-wetsvoorstel-wetinburqerinq-2021

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/9

De MvT geeft vrijwel als enige motivatie voor de tweedeling in handhaving het bereiken van
zoveel mogelijk uniformiteit. Gemeenten nemen hun rol in het handhaven serieus en zien het
opleggen van sancties als hun verantwoordelijkheid waar zij dus ook invulling aan gaan geven,
inclusief het nastreven van enige uniformiteit. Dat kan bereikt worden door gericht ondersteunen

van gemeenten in de uitvoering, zowel in de implementatie als daarna in de toepassing,
bijvoorbeeld door expertise van het VNG Kenniscentrum handhaving en naleving (KCHN) in te
zetten.

Voorinburgering
Wij zijn tegenstander van het wettelijk verankeren van de voorinburgering bij het COA, zoals nu in
de MvT gesuggereerd wordt. Wij zien het voorprogramma als een tussenoplossing totdat de
regionale koppeling is gerealiseerd binnen het programma'Flexibilisering van de asielketen' (Flex).
De regionale koppeling heeft immers als doel dat gemeenten sneller kunnen starten met
integratieactiviteiten. Door het voorprogramma nu bij het COA wettelijk te verankeren wordt deze
ambitie opzij gezet. Bovendien heeft het een directieve uitwerking richting de wijze waarop het
opvangsysteem dient te worden aangepast binnen het programma Flex. Ongeacht het feit dat beide
trajecten twee ontwikkelingssnelheden kennen zijn wij van mening dat zowel de wet inburgering als
het nieuw te ontwikkelen opvang systeem goed op elkaar moeten aansluiten. Dit is nu niet het
geval.

ln plaats daarvan zijn wij bereid om op een andere manier afspraken te maken over zowel
de warme overdracht als de ontwikkeling van een stevig, uniform, niet vrijblijvend
voorinburgeringsprogramma met duidelijke kwaliteitseisen. Bijde ontwikkeling van dit programma is
het belangrijk dat ook gemeenten en het onderwijs goed betrokken worden. Ook op die manier
garanderen we dat statushouders na vergunningverlening tijdens een wachtperiode op het COA
goed ondersteund worden. ln de huidige situatie zijn immers nog niet alle gemeenten in staat om
vanaf dag één de regie te pakken, bijvoorbeeld vanwege de reistijd naar het azc. Onderdeel van
deze afspraken kan ook zijn welke gemeenten gaan experimenteren met de regie vanaf dag één.
Het vastleggen van een rol voor het COA ln de wet vinden wij echter onlogisch en onverstandig.

Leerbaarheidstoets
Wij ondersteunen de wens om een leerbaarheidstoets door een onafhankelijke partij te laten
afnemen, maar vinden het tegelijkertijd nodig dat gemeenten grip hebben op de logistiek van deze
leerbaarheidstoets, bijvoorbeeld door deze in te kopen of andersoortige afspraken te maken met de
uitvoerders van de leerbaarheidstoets. Uniformiteit kan hierbij gerealiseerd worden door enkele
partijen te certifiëren om de toets af te nemen.
Wij vinden het niet werkbaar dat er nóg een klein deel van de taken niet onder de regie
gemeenten gebeurt, terwijl gemeenten worden afgerekend op het afnemen van de intake en het
opstellen van het PlP. Dit creëert een extra overdrachts- en afstemmoment en daarmee een extra
complexiteit in de uitvoering. De leerbaarheidstoets zou ingebed moeten kunnen worden in andere
intake activiteiten. Alleen op deze manier kunnen de uitkomsten van de toets optimaal benut
worden bij het maken van een gefundeerde keuze voor de te volgen inburgeringsroute.
Qua timing kan dan ook rekening gehouden worden met individuele omstandigheden. Dit
voorkomt dat inburgeraars vanwege grote stress (zoals trauma, gezinshereniging etc.) de
leerbaarheidstoets onder hun niveau maken en daarmee te laag instromen. De leerbaarheidstoets
moet vanuit onze ervaring gezien worden als een momentopname die niet altijd een compleet beeld
geeft en kan verschillen naar omstandigheden. Het instrument zou bovendien gedurende het
gehele traject ingezet moeten kunnen worden om de voortgang in kaart te brengen.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

419

3. Maatschappeliíke beseleidinr¡ vs. casemanasement
Kernpunt: Wijzien onvoldoende geborgd dat wij inburgeraars daadwerkelijk kunnen begeleiden.
Maatschappelijke begeleiding moet kunnen worden ingezet in combinatie met case-management
en het aanbieden van cursussen.
Wij pleiten ervoor om de maatschappelijke begeleiding te behouden en niet te reduceren tot slechts
praktische hulp bij start huisvesting. Het wetsvoorstel gaat uit van intensieve begeleiding waarbij
inkoop van cursussen, maatschappelijke begeleiding en casemanagement kan worden ingezet. Dit
is complementair aan elkaar. Het samenspel tussen de casemanager en de maatschappelijk
begeleider is vanuit onze ervaring effectief in het integratieproces van nieuwkomers.
Maatschappelijke begeleiding is hierbijwezenlijk iets anders dan casemanagement.
Casemanagement is gericht op de leerroutes en het inburgeringstraject. Maatschappelijke
begeleiding is gericht op persoonlijke ondersteuning bij praktische zaken, netwerkontwikkeling en
zelfredzaamheid. Binnen de nieuwe taken van de gemeente en huidige maatschappelijke
begeleiding is nauwelijks overlap (op het onderdeel 'hulp bij start inburgering' na). Ook kan dit niet
weggestreept worden naast het ontzorgen omdat binnen het ontzorgen geen ruimte wordt geboden
om mensen naar financiële zelfredzaamheid te begeleiden. Wij vinden het dus van groot belang dat
er voldoende budget en ruimte blijft bestaan voor de maatschappelijke begeleiding. Ons onderzoek
uit2014a heeft al eerder aangetoond dat dit nodig is.

4. Ontzorgen
Kernpunt: Ontzorgen zonder het bieden van begeleiding richting financiële zelfredzaamheid
heeft geen zin. Dit moet aan elkaar gekoppeld worden waarbij per persoon wordt bepaald wat er
nodig is.

Wij zijn voorstander en pleitbezorger van het voorkomen en vroegtijdig signaleren van financiéle
problemen, maar vinden de manier waarop het ontzorgen in het wetsvoorstel is uitgewerkt
teleurstellend. Om de ambitie en doelstelling van het ontzorgen waar te maken zijn zowel het
bieden van maatwerk als begeleiding essentiële onderdelen. De één zal met minimale begeleiding
financieel zelfredzaam zijn, de ander heeft langdurige ondersteuning nodig. Dit is niet anders dan
bij andere doelgroepen uit de schuldhulpverlening. Het is voor ons een bittere pil dat deze twee
uitgangspunten niet worden benoemd in de MvT. Daarnaast zien wij enkele praktische risico's in de
systematiek, uitgewerkt in de bijlage.
Daarnaast wijzen wij u er op dat het ontzorgen alleen nodig is omdat de structurele
oorzaken van (problematische) schulden en beginnende financiële problemen nog niet voldoende
worden aangepakt. Veel inwoners van onze gemeenten hebben niet de capaciteiten om mee te
komen in onze ingewikkelde samenleving. Wij hebben als Rijk, gemeenten en andere ketenpartners
samen de verantwoordelijkheid om dit structureel eenvoudiger te maken. Wij vinden dat het kabinet
breed werk moet maken van de vereenvoudiging en verbetering van het toeslagenstelsels én het
bieden van bestaanszekerheid6 aan werkenden die niet rond kunnen komen in onze samenlevingT.
+ https://vnq.nl/onderwerpenindex/asiellasielbeleid-en-inteqratie/publicatiesi

inzichten-in-tekortenvan-qemeenten-voor-maatschappeliike-begeleiding-van-voormaliqe-asielzoekers
5 https ://vnq. n l/onderwerpenindex/werk-en-i n kom en/armoedebeleid-enschuldhulpverleninq/oublicaties/position-paoer-voorkomen-en-aanpakken-van-oroblematischeschulden%20
6 https ://vnq. n l/onderweroen index/werk-en-i n kom en/armoedebeleid-en-

schuldhuloverlenino/nieuws/walals-werken-onvoldoende-loont-om-rond-te-komen
7 https :i/vno. n l/onderwerpen index/werk-en-i n kom en/armoedebeleid-en-

schuldhuloverleninq/nieuws/bied-werkende-armen-weer-bestaanszekerheid

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5/9

5. Aanvullende financiële punten
Kernpunt: Het belang van adequate financiering van gemeentelijke taken is toegelicht in onze
brief. Aanvullend is het punt van prestatiebekostiging . Deze zorgt voor perverse prikkels en past
niet bij het stelsel. Gemeenten kunnen niet worden afgerekend op resultaten waar zij nauwelijks
invloed op hebben. Het is nodig dat er een andere bekostigingssystematiek wordt gekozen.
Wij hebben met u in mei en juni gesproken over de financiële randvoorwaarden voor het nieuwe
stelsel en wat er nodig is om tot een evenwichtige bepaling te komen van de omvang van
benodigde middelen. Dit wordt momenteel middels een onderzoek in kaart gebracht en is wat ons
betreft bepalend voor onze medewerking aan de nieuwe wet. Het verbaast ons dat er in de MvT
geen melding is gemaakt van dit onderzoek en dat een veruvijzing naar de financiéle
verhoudingswet (artikel 2) ontbreekt.

Aanpalende kosten
De nieuwe inburgeringswet zoekt de verbinding met het sociaal domein op, specifiek met de p-wet.
Wij onderschrijven het belang hiervan. De plannen lijken er van uit te gaan dat er voldoende budget
is binnen de bestaande middelen om aanpalende kosten op te vangen, maar wij hebben hier
vraagtekens bij. Dit betreft in de eerste plaats het p-budget waarbinnen gemeenten nu al vaak
moeilijke keuzes moeten maken, tenruijl we juist zien dat het toeleiden naar werk van deze de
inburgeringsdoelgroep extra inzet vraagt en dat er meer nazorg nodig is om te zorgen dat de
uitstroom duurzaam is. Daarnaast zijn kosten voor vervoer en kinderopvang nu niet meegenomen
tenrvijl die in de uitvoering, en daarmee op de kans van slagen, van groot belang zijn. Wij vragen u
dan ook deze kosten in kaart te brengen zodat gemeenten hiervoor gecompenseerd kunnen
worden.
Verdeli ngssystematiek in burgeringsbudget
Zoals we in onze brief van l3 mei jl. hebben aangegeven vinden wij een prestatiebekostiging niet
passen bij het stelsel en bovendien niet het juiste middel om tot een hogere effectiviteit te komen.
Wij dringen daarom aan op een andere vorm van verdeling van de middelen die beter past binnen
de Financiële-verhoudingswet. Gemeenten hebben maar een beperkte beleidsvrijheid en dus
weinig mogelijkheden om de 'prestaties'te verhogens. Het slagen voor de inburgering is afhankelijk
van allerleifactoren, zowel individueel als in de ambitie van het stelsel om B1 niveau te halen.
Gemeenten kunnen de slagingspercentages dus maar deels beïnvloeden. Bovendien weten wij uit
ervaring dat de prestatiebekostiging maar een beperkt effect heeft omdat deze systematiek een
focus legt op "productie draaien" in plaats van kwaliteit. Tegelijkertijd zorgt het wel voor extra
administratieve lasten voor betrokken partijen en draagt het bij aan de complexiteit van het stelsel.

Financiële uitwerkingspunten
Gemeenten hebben begin volgend jaar duidelijkheid nodig over verdeling en budgetten om met
ingang van 2021 uitvoering te geven aan de wet. Er zijn nog enkele punten in de financiële
paragraaf die meer uitwerking behoeven en waarover wij verder in gesprek gaan met uw ministerie
Zo is er niets opgenomen over hoe het macrobudget voor inburgeringsvoorzieningen (specifieke
uitkering) meebeweegt op de fluctuaties van het aantal inburgeraars. Het is belangrijk dat
geraamde budgetten aansluiten op de instroom.

I Zie ook het advies van de ROB:
https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2019/08/12ladvies-wetsvoorstel-wetinbu rqerinq-2021

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

6/9

Het budget zal kostendekkend moeten zijn voor de uiteindelijk gerealiseerde aantallen. Dit geldt
overigens ook voor variatie in leerroutes, bijvoorbeeld als een gemeente consequent te maken krijgt
met een grote groep in de Z-route. Wijzijn tevreden dat onze wens tot een evaluatiemoment op
betaalbaarheid na twee jaar is opgenomen in de MvT.

6. Doelgroepen
Kernpunt: Gezinsmigranten, jongeren en gepensioneerden en inburgeraars uit oude stelsels zijn
onvoldoende gepositioneerd in het stelsel.
Positie gezinsm igranten
Wij maken ons zorgen over de positionering van gezinsmigranten in het nieuwe stelsel. Wij zijn van
mening dat het in stand houden van twee stelsels sterk bij draagt aan de complexiteit van het
stelsel en de uitvoerbaarheid door gemeenten. Gemeenten geven aan dat het onduidelijk is welke
onderdelen op gezinsmigranten van toepassing zijn. Het is onwenselijk dat een deel van de
doelgroep zelfstandig een weg moet vinden in het moeilijk te doorgronden inburgeringstelsel en de
wirwar van aanbieders. Wij zien wel degelijk een behoefte aan ondersteuning, niet alleen bij de
intake en het opstellen van het PlP, maar ook bij de monitoring van de voortgang. Bovendien
hebben wij er vraagtekens bij in hoeverre het juridisch toelaatbaar is een onderscheid aan te
brengen tussen doelgroepen. Vanuit verschillende gremia is aan gegeven dat dit in strijd is met het
Europees recht.

7. Overgangsrecht
Kern pu nt: Overgangsrecht ontbreekt
Het conceptwetsvoorstel voorziet in een duidelijke knip tussen vòòr en na 2021. Dat er een vorm
van overgang moet zijn is evident. lmmers, mensen die al gestart zijn, kunnen niet gedwongen
worden om hun traject af te breken. Tegelijkertijd betekent dit dat er straks drie stelsels bestaan met
verschillende eisen, rechten en plichten: namelijk diegenen die vòòr 2013 met de inburgering zijn
gestart, diegenen die tussen 2013 en 2020 zijn gestart en diegenen die na 2020 zijn gestart. Ook dit
lijkt ons complex voor de uitvoering. Gezien de problemen met het huidige stelsel, vinden wij het
van belang dalzo veel als mogelijk personen gebruik kunnen maken van de begeleiding die de
gemeente kan bieden. Wijwijzen u er hierbij ook op dat (grote) gemeenten nog steeds met een
groep inburgeraars te maken heeft die onder de W12007 niet zijn ingeburgerd. Wijwillen met u
nader onderzoeken op welke manier wij een inhaalslag op oude groepen kunnen maken en een

overgangsrecht in de wet kunnen opnemen.

8. Overige opmerkinqen
Regionale samenwerki ng
Wij delen het belang van een vorm van regionale samenwerking vanwege het volume aan
inburgeraars i.r.t. de benodigde expertise om maatwerk te leveren enerzijds en afspraken met
regionale instellingen (zoals ROC's) anderzijds. Wij zijn blij om terug te zien dat dit niet op voorhand
van bovenaf wordt opgelegd. De manier waarop regionale samenwerking nuttig is, verschilt per
regio en het is aan het college en de raad om dit vorm te geven.
Wij zijn geen voorstander van een aanwijzing van regio's middels AmvB's en hebben hierbij enkele

juridische bezwaren. ln de bijlage is dit nader uitgewerkt.

Voorkomen fraude

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

719

U vraagt ons specifiek om advies uit te brengen in het voorkomen van fraude in het stelsel. Naar
onze mening wordt dit voldoende geborgd in het wetsvoorstel. Gemeentelijke regie zorgt voor meer
grip op de markt door het inkopen van (taal)trajecten, het opstellen van een PIP en

trajectbegeleidinge. Daarnaast zal de te ontwikkelen certificering hier een rol in gaan spelen. Twee
zaken vinden wij hierin van belang. Ten eerste dat in de doorontwikkeling van het keurmerk naar
goede certificering er een samenspel wordt opgezet tussen gemeenten en de uitvoerder van het
keurmerk. Dit kan bijvoorbeeld door gemeenten een signalerende rol te geven. Ten tweede zijn wij
van mening dat dit thema in de implementatie terug dient te komen zodat de juiste barrières tegen

fraude worden opgeworpen.

Doenvermogen
U vroeg ons een advies uit te brengen over het Doenvermogen. Vooropgesteld zijn wij van mening
dat er een verbetering plaats vindt door de regie bij gemeenten te beleggen. Maar de manier

waarop dit is uitgewerkt tot een complex stelsel heeft juist een tegenovergesteld effect:
. De hoeveelheid aan betrokken partijen maakt het onduidelijk bijwie de inburgeraar precies
moet zijn voor welk onderdeel: in eerste instantie is het COA aanspreekpunt, maar voor het
afnemen van de assessment weer een andere partij, vervolgens de gemeente voor het
opstellen van een plan en DUO die brieven stuurt om te handhaven. Het is belangrijk dat er
een duidelijk aanspreekpunt is voor de inburgeraar. Een partij die het overzicht behoudt.
. Het is de vraag of er voldoende begeleiding geboden kan worden. Dit geldt zowel via de
maatschappelijke begeleiding als het ontzorgen. Dit is noodzakelijk om het begrijpelijk te
houden voor de inburgeraar.

.

.

De inburgering bestaat bovendien uit een groot aantal onderdelen (Pvt, MAP, Taal, Werk,
ontzorgen, maatschappelijke begeleiding) die op elkaar moeten aansluiten, maar allemaal
verschillende (examen)eisen hebben en vaak verschillende uitvoerders. Dit kan er voor
zorgen dat het moeilijk te begrijpen is waar iemand voor welk onderdeel aan moet voldoen.
Ook dit pleit voor één duidelijk aanspreekpunt en voldoende mogelijkheden om te
begeleiden.
Als laatste zien wij een verminderd doenvermogen voor doelgroepen die niet goed worden
meegenomen. Dit betreft de groep analfabeten, waar nu geen speciale aandacht meer voor
is in de wetgeving en jongeren met een extra overdrachtsmoment naar onderwijs en
gezinsmigranten die minder zelfredzaam zijn, maar geen aanspraak kunnen maken op
begeleiding door gemeenten.

Experimenteerruimte
U vraagt ons in de adviesaanvraag specifiek in te gaan op het experimenteerartikel en de punten
waarop gemeenten experimenteerruimte wensen te zien. Wij delen met u dat het stelsel zowel
robuust als adaptief dient te zijn en zijn tevreden dat hier aandacht voor is. Vanuit de huidige
praktijk en het pilotprogramma leren we al veel over de nieuwe werkwijze.

e Dit geldt niet voor gezinsmigranten;

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

zij moeten zelf voorzien in de inkoop van hun traject

8/9

Wij zien een brede noodzaak tot het opnemen van een experimenteerartikel. ln ieder geval op de
volgende thema's:
' Het bieden van maatwerk en de brede intake, inclusief het toepassen van de

.
.
.
.
.
'

leerbaarheidstoets
Het opstellen en begeleiden van het PlP, inclusief het wisselen tussen trajecten en op/af
schalen v an 81 - A2-Z-route
Het vormgeven van integrale begeleiding en dienstverlening, inclusief de handhaving
Het vormgeven van de vroege start en doorlopende leerlijn vanuit azc, eventueel met een
voorinburgeringsprogramma, naar de gemeente
Ontzorgen
Handhaving
Eventueel bekostigingssystematiek

Tot slot
Wij hebben in het voortraject veel bouwstenen aangeleverd en onze expertise beschikbaar gesteld
Vervolgens hebben wij bij herhaling op ambtelijk en bestuurlijk niveau onze zorgen geuit over het
financiële kader en de uitvoerbaarheid van het stelsel. Helaas zien wij dit in deze wettekst nog niet
opgelost en zijn onze zorgen nog op geen enkele manier weggenomen. Wij zullen een nieuwe
versie van de wet op eenzelfde manier beoordelen.
Met vriendelijke groet,
Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

9/9