Scorecard World Health Organization

Datum

15 augustus 2017

SCORECARD

World Health Organization (WHO)

Opgesteld door

Directie Multilaterale Instellingen en Mensenrechten

Redacteuren:

Tamar Versloot & Audrey Hobbelen
Afgestemd met PVGEV, DMM/CU, DSO, VWS/IZ

Scorecard | World Health Organization

Inhoudsopgave

Inhoudsopgave ...............................................................................................2
1
1.1
1.2

Samenvatting .............................................................................................. 3
Institutionele aspecten en functioneren ..............................................................3
Beleidsrelevantie .............................................................................................3

2

Inleiding ...................................................................................................... 5

3
3.1
3.2
3.3
3.4

Algemene achtergrond ................................................................................ 6
Doelstelling en toegevoegde waarde ..................................................................6
Organisatie, werkwijze en activiteiten ................................................................6
Nederlandse rol en invloed................................................................................7
Financiële omvang en bijdragen ........................................................................7

4
4.1
4.2
4.3
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8
4.9

Institutionele aspecten en functioneren van de organisatie ...................... 10
Strategie en verantwoording ........................................................................... 10
Resultaatgerichtheid en transparantie .............................................................. 11
Partnerschappen en samenwerking .................................................................. 11
Operationeel management .............................................................................. 12
Beleidsevaluatie ............................................................................................ 13
Human Resource Management ........................................................................ 14
Financiële stabiliteit ....................................................................................... 15
Kostenreductie .............................................................................................. 15
Corruptiebestrijding ....................................................................................... 16

5
5.1
5.2

Relevantie van de organisatie ................................................................... 18
Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten ................................................. 18
Overige relevantie ......................................................................................... 20

Pagina 2 van 20

Scorecard | World Health Organization

1

Samenvatting

1.1

Institutionele aspecten en functioneren
Het mandaat van de WHO bestrijkt een breed terrein en is voor Nederland zowel
nationaal als internationaal relevant. Door het relatief hoge percentage non-core
vrijwillige bijdragen heeft de organisatie weinig autonomie om de meest relevante
gezondheidsprioriteiten aan te pakken. Het grote aandeel non-core vrijwillige
bijdragen brengt ook risico’s met zich mee voor de financiële stabiliteit. De WHO
heeft een goed human resources beleid, waarbij aandacht is voor een gelijke
vertegenwoordiging op basis van regionale verdeling alsook op het gebied van
gender. Verder heeft de WHO in de afgelopen jaren door grondig te hervormen de
evaluatiefunctie sterk verbeterd en ook stevig ingezet op het inzichtelijker maken
van de resultaten en de wijze van financieren. Een punt dat nog verbetering behoeft
is de delegatie van bevoegdheden en verantwoordelijkheden naar regionale- en
landenkantoren. Enkele van deze kantoren presteren onder de maat.
Institutionele aspecten en functioneren
Strategie en verantwoording
Resultaatgerichtheid en transparantie
Partnerschappen en samenwerking
Operationeel management
Beleidsevaluatie
Human Resource Management
Financiële stabiliteit
Kostenreductie
Corruptiebestrijding

Score

Verandering

4
4
4
2
3
4
3
3
4

Beoordeling: Onvoldoende = 1, Matig = 2, Voldoende = 3, Goed = 4
Verandering sinds 2015: positief = , neutraal = , negatief = ↓

1.2

Beleidsrelevantie
De WHO is relevant op het gebied van voedselzekerheid, water, SRGR,
gendergelijkheid, humanitaire hulp en inclusieve ontwikkeling. Op al deze
onderwerpen heeft de WHO op het gezondheidsaspect een normerende rol. Voor
humanitaire hulp heeft de WHO ook een duidelijke coördinerende rol. De WHO wordt
gezien als gezaghebbend op deze gebieden en scoort binnen haar mandaat dan ook
goed op de BHOS-prioriteiten. Daarnaast is de WHO belangrijk voor Nederland
vanwege de regelgeving op het gebied van volksgezondheid die Nederland heeft
geratificeerd en geïmplementeerd, maar ook de niet-bindende normerende stukken
die de WHO uitgeeft. Op een aantal gebieden is de WHO voor prioritaire thema’s van
het Nederlands volksgezondheidsbeleid zeer relevant.

Pagina 3 van 20

Scorecard | World Health Organization

Uitvoerend
Coördinerend
Relevantie voor de Nederlandse BHOS-prioriteiten

Normatief

Voedselzekerheid
Water
SRGR
Gendergelijkheid
Humanitaire hulp

4
4
4
4
4

Overige relevantie
Wereldwijde
volksgezondheid
(ebola/zikavirus)

4
2

3

4

Beoordeling: Onvoldoende = 1, Matig = 2, Voldoende = 3, Goed = 4

Pagina 4 van 20

Scorecard | World Health Organization

2

Inleiding
Scorecards worden opgesteld om het functioneren en de beleidsrelevantie van
multilaterale organisaties in kaart te brengen. De Nederlandse inzet in multilaterale
organisaties wordt geconcentreerd op organisaties die effectief zijn en die relevant
zijn voor het Nederlandse beleid, of een sleutelrol vervullen binnen de multilaterale
architectuur als “systeemorganisatie”. Dit vraagt om zorgvuldige en regelmatige
toetsing. Het streven is om scorecards op te stellen voor de VN Fondsen en
Programma’s, de Internationale Financiële Instellingen (IFI's), de voor het
Nederlands beleid voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS)
relevante gespecialiseerde VN-organisaties en kantoren, en de majeure wereldwijde
fondsen; multilaterale organisaties waaraan Nederland een substantiële ODAbijdrage levert. De relevantie wordt primair getoetst aan het Nederlandse BHOSbeleid de bredere betekenis van multilaterale instellingen voor andere aspecten van
Nederlands beleid wordt waar relevant meegenomen.
Elke scorecard geeft een overzicht van de doelstellingen, het mandaat en de
kernkwaliteiten van de betreffende internationale instelling, van de wijze waarop de
organisatie is ingericht en welke activiteiten ze uitvoert, van de financiële omvang
en de Nederlandse bijdragen. Op basis van een analyse van de verschillende
deelaspecten wordt een appreciatie gegeven van de organisatorische effectiviteit en
van de relevantie voor de Nederlandse beleidsdoelstellingen. Er wordt een
appreciatie gegeven van de mate waarin organisaties voor het Nederlandse BHOSbeleid relevante resultaten behalen. Deelaspecten van effectiviteit worden
beoordeeld op basis van specifieke criteria en gescoord op een vierpuntsschaal van
onvoldoende, matig, voldoende en uitstekend. Daarnaast wordt aangegeven of de
organisatie een positieve, een negatieve of een neutrale ontwikkeling heeft
doorgemaakt sinds de scorecard 2015. Beleidsmatige relevantie en impact
(resultaten) worden aangeduid met de kwalificaties relevant, beperkt relevant en
niet relevant. Een samenvatting van al deze scores is te vinden in de tabellen in
hoofdstuk 5.
De scorecards zijn samengesteld op basis van rapportages van de organisatie zelf,
van de Board of Auditors, interne en externe evaluaties, beoordelingen door andere
donoren en van het Multilateral Organisations Performance Assessment Network
(MOPAN).1 Daarnaast wordt om de input gevraagd van betrokken
vakdepartementen, de Permanente Vertegenwoordigingen en Kiesgroepkantoren.
Ook informatie van ambassades over het functioneren van landenkantoren van
multilaterale instellingen zijn in de scorecard verwerkt. De scorecards worden iedere
twee jaar geactualiseerd.

1

Binnen MOPAN evalueert Nederland samen met 18 gelijkgezinde landen het functioneren van VN-organisaties en
Internationale Financiële Instellingen. Vanaf 2015 worden, per keer, in een tweejaarlijkse cyclus, ongeveer 13
organisaties doorgelicht op organisatorisch functioneren en ontwikkelingseffectiviteit.

Pagina 5 van 20

Scorecard | World Health Organization

3

Algemene achtergrond

3.1

Doelstelling en toegevoegde waarde
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is op 7 april 1948 opgericht als één van de
eerste gespecialiseerde organisaties van de Verenigde Naties (VN). De WHO is dé
mondiale normerende gezondheidsorganisatie. Het normerende werk van de WHO
bestrijkt een breed terrein van het bestrijden van infectieziekten tot chronische
ziekten en van drinkwaterkwaliteit tot crisisbeheersing bij grensoverschrijdende
gezondheidscrises. Het mandaat van de WHO is vastgelegd in artikel 1 van de
constitutie: ‘het bereiken van het hoogst mogelijke niveau van gezondheid voor alle
mensen’. Hierbij is voor een brede, niet alleen medische definitie van gezondheid
gekozen, waardoor niet alleen naar de afwezigheid van ziekten wordt gekeken maar
ook naar de complete fysieke, mentale en sociale staat van de mens. Het mandaat
is gericht op het vaststellen van normen en standaarden, het monitoren van de
wereldwijde gezondheidssituatie, het adviseren en assisteren van de lidstaten
betreffende gezondheidsbeleid (inclusief zorg), vormgeven van de mondiale
onderzoekagenda en het coördineren van humanitaire hulp op het gebied van
gezondheid. Daarbij zet de WHO zich in voor het integreren van de gezondheid
gerelateerde Sustainable Development Goals (SDG’s)2 in nationale plannen, het
versnellen van de implementatie daarvan en het geven van ondersteuning bij het
maken van beleid hierop indien daarom wordt gevraagd door de landen. De WHO is
nauw betrokken bij de uitvoering van de SDG-agenda (doel 3 van Agenda 2030
betreft Gezondheid en Welzijn) en is samen met UNFPA trekker voor de High Level
Political Forum input van het VN-systeem over SDG 3.

3.2

Organisatie, werkwijze en activiteiten
De WHO is coördinerend en normatief. De VN-organisatie heeft 194 lidstaten en
twee geassocieerde leden (Puerto Rico en Tokelau). De lidstaten vormen
gezamenlijk het hoogste besluitvormende orgaan van de organisatie, de World
Health Assembly (WHA). De WHA komt eenmaal per jaar bijeen. Naast de lidstaten
zijn er zeven observatoren, waaronder het Vaticaan, de Palestijnse Autoriteit en
Taiwan. Daarnaast is er tweemaal per jaar een Uitvoerende Raad (Executive Board /
EB) bestaande uit 34 leden. Deze leden worden regionaal gekozen voor een periode
van drie jaar. Elk jaar wordt een derde van de leden van de Raad vervangen. De
WHA kiest de leden op basis van een voorselectie door de zes regio’s van de WHO.
Uit de EB worden 14 leden (met regionale spreiding) gekozen voor het Programme,
Budget and Administration Committee (PBAC). De PBAC functioneert als
belangrijkste adviescommissie op het gebied van financiële en organisatorische
zaken van de EB.
Vanaf juli 2017 wordt de WHO geleid door Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus. Hij is
recent door de World Health Assembly gekozen en volgt Dr. Margaret Chan uit China
op die 10 jaar Directeur Generaal (DG) van de organisatie is geweest. Naast de DG
bestaat het senior management uit een Deputy DG en zeven assistent-DG’s.
Daarnaast is er in 2016 een Uitvoerend Directeur aangesteld voor het nieuwe Health
Emergencies Programme De organisatie heeft 7.632 medewerkers in dienst,
bestaande uit artsen, epidemiologen, wetenschappers, managers, andere
professionals en administratieve medewerkers. De WHO beschikt over een
hoofdkantoor in Genève, zes regionale kantoren en 147 landenkantoren. Het
hoofdkantoor vervult de functie van een intergouvernementeel forum en monitort de

2

In mei 2016 nam de Health Assembly resolutie WHA69.11 aan over ‘Gezondheid in Agenda 2030 voor Duurzame
Ontwikkeling’.

Pagina 6 van 20

Scorecard | World Health Organization

wereldwijde gezondheidssituatie. De zes regionale kantoren, met ieder een eigen
bestuursorgaan (Regionaal Comité) ondersteunen en monitoren de landenkantoren
en voeren regionale programma’s uit. Het netwerk van landenkantoren bevindt zich
vooral in lage- en middeninkomenslanden: zij assisteren nationale overheden bij de
vertaling van mondiale normen en beleidsadviezen naar de specifieke
omstandigheden in die landen. Het Europese regiokantoor is in Kopenhagen
gevestigd.
De WHO onderschrijft de VN-hervormingen zoals Quadrennial Comprehensive Policy
Review (QCPR) en heeft zich verbonden aan Delivering as One. In 2010 is onder DG
Chan een grootschalig hervormingsproces ingezet. De hervormingen richten zich op
de bestuursstructuur, de programmatische prioriteitstelling en het management van
de organisatie inclusief hervorming van de financieringsstructuur. Veel
hervormingen zijn in de afgelopen jaren in gang gezet, maar de uitwerking en
voortgang bevinden zich in verschillende fases. Het blijkt in de praktijk moeilijk om
de horizontale VN-hervormingen op landenniveau en de interne verticale
reorganisatie van WHO parallel te laten lopen.
Tijdens de uitbraak van Ebola in West-Afrika heeft de organisatie niet voldoende
adequaat en gecoördineerd gereageerd. Dit bevestigde de noodzaak tot hervorming,
zodat de WHO in het vervolg effectiever kan reageren op complexe noodsituaties.
Belangrijkste wapenfeit op dit moment is het nieuwe Noodhulpprogramma (WHO
Health Emergencies Programme). Daarnaast zijn er goede vorderingen gemaakt bij
de programmatische en bestuurlijke hervormingen. Het zal belangrijk zijn voor de
nieuwe DG Tedros om hiermee door te gaan.

3.3

Nederlandse rol en invloed
Nederland is, zoals alle lidstaten van de WHO, vertegenwoordigd in de WHA. Bij het
deelnemen aan de WHA en aan de Uitvoerende Raad wordt samengewerkt met de
Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging in Genève. Momenteel is Nederland lid
van de Uitvoerende Raad van de WHO (2016 tot 2019). Nederland streeft ernaar om
zoveel als mogelijk gezamenlijk op te trekken met andere landen. Dit gebeurt vooral
binnen het kader van de Europese Unie. Onder leiding van de EU-delegatie in
Genève slagen de lidstaten van de EU er vaak in om op een aantal agendapunten tot
gezamenlijke standpunten te komen. Op sommige specifieke gezondheidsthema’s
speelt Nederland een belangrijke rol: vrouwen en gezondheid, Seksueel en
Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR), preventie van ziekte uitbraken,
dementie, toegang tot geneesmiddelen en tegengaan van antimicrobiële resistentie.
Nederland heeft sinds een aantal jaren partnerschapsprogramma’s met de WHO. Het
huidige programma loopt van 2014 tot en met 2017. De WHO werkt nauw samen
met zogenaamde WHO Collaborating Centres, waarvan er 17 in Nederland zitten (8
hiervan bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu / RIVM). Met 42
Nederlanders werkzaam bij de WHO op het niveau van professional (31) en senior
management (11) is Nederland goed vertegenwoordigd bij de WHO.

3.4

Financiële omvang en bijdragen
Op basis van het algemene werkplan stelt de WHO eens per twee jaar een
programmabudget op. Het totale budget bedraagt 4,385 miljard US dollar. WHO’s
inkomsten komen uit verplichte bijdragen (21% = USD 929 miljoen) van de
lidstaten en vrijwillige bijdragen (79% = USD 3,456 miljard) van de lidstaten,
andere VN-organisaties (onder andere UNDP), multilaterale fondsen (bijvoorbeeld
GAVI) en filantropische organisaties (zoals de Bill and Melinda Gates Foundation and
Rotary). Dit betekent dat een groot deel van de in het programmabudget
Pagina 7 van 20

Scorecard | World Health Organization

goedgekeurde uitgaven afhangen van vrijwillige bijdragen. De vaste bijdragen
contributies worden vooral gebruikt ter dekking van de vaste (personeels)kosten en
om de programma’s een startbudget te geven. De grote afhankelijkheid van
vrijwillige non-core bijdragen wordt al geruime tijd gezien als een van de problemen
voor het optimaal functioneren van de WHO. Volgens de PBAC was er in 2016
sprake van een discrepantie tussen beschikbare fondsen en de uitvoering vanwege
een te groot deel aan non-core vrijwillige bijdragen. Dit probleem nam toe in 2016:
er was een daling aan core vrijwillige bijdragen, waardoor circa 80% van de
bijdragen non-core is en circa 20% core. Dit zorgt ervoor dat de WHO in geval van
een noodsituatie niet kan schuiven binnen de begroting om tijdig te interveniëren.
De Director General heeft in 2016 voorgesteld om de verplichte contributies van
lidstaten te verhogen met 10%. Hiermee zou het percentage van het budget dat
betaald wordt uit de verplichte bijdragen verhoogd worden naar 30%. De
onderhandelingen hierover zijn tijdens de World Health Assembly in mei 2017
gevoerd en de lidstaten hebben uiteindelijk besloten tot een verhoging van 3%. Dit
geeft de WHO 28 miljoen extra aan core bijdragen.
Financieel Overzicht (bedragen in USD miljoen)

Jaar

Verplichte
bijdragen

2012-2013
2014-2015
20162017*

Inkomsten
Vrijwillige bijdragen
Non-core
Core3

948
929
929

3.501
3.445
3.159

250
508
129

Totaal

Uitgaven
Totaal

4.699
4.882
4.834

3.959
5.055
4.545

* Inkomsten en uitgaven over biënnium 2016-2017 zijn de voorspelde bedragen.
Overzicht bijdragen en ranking grootste donoren (bedragen in USD miljoen)
Jaar

Bijdrage

Ranking/donor

20142015

Core-bijdrage

1. Verenigde Staten
2. Japan
15. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Verenigd Koninkrijk
9. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Verenigd Koninkrijk
10. Nederland

Non-core-bijdragen

Totaal bijdrage

Bedrag
Voor 2 jaren
231
101
15
606
351
43
837
399
58
Voor 1 jaar

2016

Core-bijdrage

Non-core-bijdragen

Totaal bijdrage

3

1. Verenigde Staten
2. Japan
15. Nederland
1. Verenigde Staten
2. Verenigd Koninkrijk
9. Nederland
1. Verenigde Staten

114
50
8
324
134
23
438

Onder core bijdrage wordt verstaan: de verplichte en vrijwillige, ongeoormerkte bijdrage aan de organisatie.

Pagina 8 van 20

Scorecard | World Health Organization

2. Verenigd Koninkrijk
10. Nederland

158
31

Pagina 9 van 20

Scorecard | World Health Organization

4

Institutionele aspecten en functioneren van de organisatie

4.1

Strategie en verantwoording
Binnen het brede gezondheidsmandaat van WHO is het belangrijk dat er duidelijke
prioriteiten worden gesteld. Het 12e algemene werkplan 2014-2019 beschrijft de
strategische visie van de organisatie. De WHO heeft zes ‘leiderschapsprioriteiten’
gekozen, wat inhoudt dat WHO een leidende rol speelt op:
- het bevorderen van (toegankelijke en betaalbare) gezondheidszorg voor
iedereen;
- het behalen van de gezondheid-gerelateerde Millenniumdoelen (nu: SDG’s);
- het bestrijden van niet-besmettelijke ziekten;
- het uitvoeren van de International Health Regulations;
- het vergroten van toegang tot betaalbare geneesmiddelen;
- het werken aan de sociaaleconomische determinanten van (on)gezondheid.
De coördinerende rol van de WHO in internationaal gezondheidsbeleid en een
effectief bestuur door lidstaten zelf zijn hierbij belangrijke aandachtspunten. In het
werkplan 2014-2019 is een resultatenraamwerk opgesteld en wordt de
onderliggende Theory of Change (ToC) uitgelegd. In de ToC van de WHO wordt niet
alleen gefocust op de directe resultaten, maar ook op het normatieve karakter van
de WHO en op de bijdrage die de WHO levert om landen in staat te stellen zelf
resultaten te boeken in de toekomst. Een groot deel van de middelen gaat naar
werk in lagere inkomenslanden en lagere middeninkomenslanden.
De WHO wordt geacht een goede verantwoording af te leggen aan het
beheersorgaan. Dit doet de WHO onder andere door bepaalde stukken al
voorafgaand aan de Executive Board voor te leggen aan het PBAC van de Executive
Board. De WHO heeft de afgelopen periode goede stappen gezet om de benodigde
informatie transparant en helder te communiceren via een nieuwe webportal4. Ook
is er in 2016 wederom een Financing Dialogue georganiseerd om tijdig inzichtelijk te
krijgen of financiële vraag en aanbod op elkaar aansluiten. Naast lidstaten kunnen
hieraan ook niet-statelijke donoren deelnemen, waardoor ook aan hen
verantwoording wordt afgelegd. De WHO heeft regels opgesteld om oneigenlijke
beïnvloeding tegen te gaan. Verschillende VN organisaties hebben deze werkwijze
overgenomen.
De WHO werkt zoveel mogelijk in lijn met wat de landen waarin zij werken
aangeven nodig te hebben en zorgt ervoor dat haar Country Cooperation Strategy in
lijn is met het United Nations Development Assistance Framework (UNDAF). De
WHO draagt zelf actief bij aan het vormgeven van het gezondheidsbeleid van
UNDAF.
Onderdeel

Score

Kernmandaat / Prioriteiten / Mission Creep
Beleidsstrategie
Theory of Change
Aansluiting Nationaal beleid / Armoedestrategie
Verantwoording
Aanspreekbaarheid voor overige belanghebbenden
TOTAAL

4
4
4
4
3
3
4

Verandering sinds 2015: neutraal =

4

http://extranet.who.int/programmebudget

Pagina 10 van 20

Scorecard | World Health Organization

4.2

Resultaatgerichtheid en transparantie
In het 12e algemene werkplan 2014-2019 committeert de WHO zich aan het
verbeteren van results-based planning en performance measurement. Tijdens de
hervormingen is op dit gebied al veel werk verricht. De basis hiervan is het
resultatenraamwerk waarin duidelijk staat uitgelegd voor welke resultaten de WHO
verantwoordelijk is en hoe het behalen daarvan wordt gemeten. In de mid-term
review en de Programme Budget Performance Assessment wordt uiteengezet in
hoeverre de geplande resultaten zijn behaald. Ook op de website van de WHO wordt
uiteengezet in hoeverre de gestelde doelen zijn behaald. Op de site communiceert
de WHO over het systeem van results-based budgetting dat is ingevoerd. Er wordt
uiteengezet hoe groot het budget van de verscheidene programma’s is, in hoeverre
de programma’s worden uitgevoerd en de doelen die met het programma worden
nagestreefd. Ook voor het nieuwe Noodhulp Programma heeft de WHO een specifiek
resultaten raamwerk ontwikkeld.
De WHO wijst middelen toe aan de beleidsprioriteiten. In de voorbereiding werkt de
WHO bottom up (via landenkantoren en regiokantoren). Dit levert in de praktijk een
matching probleem op, omdat lidstaten voorkeur geven aan financiering van andere
prioriteiten dan de prioriteiten die in de landen spelen. Bijvoorbeeld: het bestrijden
van niet-overdraagbare ziekten staan altijd boven aan de lijst van prioriteiten, maar
het is moeilijk hier financiering voor te vinden. Daarnaast zorgen non-core fondsen
en opgelegde prioriteiten5 van publieke en private donoren ervoor dat de organisatie
geen brede financiële basis heeft om autonoom te kunnen opereren.
De WHO heeft zich in 2016 gecommitteerd aan IATI.
Onderdeel
RBM en RBB
Inzichtelijk maken resultaten
Inzichtelijk maken allocatie van middelen (o.a. IATI)
Communicatie over resultaten
TOTAAL

Score
3
4
4
3
4

Verandering sinds 2015: positief =

4.3

Partnerschappen en samenwerking
De WHO is actief binnen vele partnerschappen en samenwerkingsverbanden op
zowel strategisch als op landenniveau. Bijvoorbeeld met UNFPA, UNICEF, UN
Women, FAO en de Wereldbank op onder andere het gebied van seksuele
reproductieve gezondheid en rechten (SRGR)6, op gebied van voedselzekerheid en
veiligheid in onder andere de Health Nutrition Partner (HNP) groep en op het gebied
van water en sanitatie met onder andere UNICEF. Daarnaast is samenwerking met
bijvoorbeeld OCHA, UNDP en UNEP en verschillende publiek-private partnerschappen
(Bill & Melinda Gates Foundation, GAVI en GFATM) en met vele NGO’s. Met de
Wereld Bank coördineert de WHO het International Health Partnership. De WHO is
ook een van de 11 cosponsors van UNAIDS.
Gezien de vele interacties maar ook uiteen lopende belangen heeft de WHA na een
moeizaam onderhandelingsproces tussen lidstaten in mei 2016 het Framework of
Engagement with Non-State Actors (FENSA) aangenomen. Hiermee zijn de regels
5
6

Bijvoorbeeld het initiatief om polio op korte termijn uit te roeien.
Bijvoorbeeld via H4+, het Human Reproduction Program (HRP) en Partnership for Maternal Newborn Child Health
(PMNCH).

Pagina 11 van 20

Scorecard | World Health Organization

over samenwerking helder geworden om zinvolle interactie met relevante nietstatelijke actoren te stimuleren. Anderzijds tracht het FENSA ook te voorkomen dat
(bepaalde vormen van) interactie met niet-statelijke actoren de WHO
compromitteert. De evaluatie in 2018 moet helder maken of het FENSA niet te
restrictief is geworden.
Tijdens de Ebola uitbraak heeft de WHO te laat internationaal alarm geslagen.
Recente uitbraken van Zika (2015-2016) en Gele Koorts (2017) hebben laten zien
dat het nieuwe noodhulpprogramma een goede stap is geweest. Samenwerking met
(humanitaire) partners verloopt nu beter. Tijdens noodhulp operaties is de WHO het
hoofd van het Global Health Cluster. Een goed voorbeeld van WHO’s ‘convening
power’ is de samenwerking tussen WHO, NGO's, bedrijven en academische
instituten voor het binnen een jaar ontwikkelen, testen en distribueren van een
effectief Ebola vaccin.
De ervaringen van Nederlandse ambassades is dat de WHO over het algemeen als
leider in de gezondheidssector goed en nauw samenwerkt met nationale overheden
(voornamelijk ministeries van Gezondheid) maar gezien de voorwaarde om met
nationale overheden te werken kan dit in sommige landen de onafhankelijkheid van
de WHO inperken. De WHO overstijgt nog onvoldoende het sectorniveau om
technische assistentie te verlenen op het niveau van algemene nationale
ontwikkelingsdoelen en daarbij samen te werken met andere ministeries zoals
planning, financiën en dergelijke. De werkverdeling met andere organisaties is in de
meeste landen goed. WHO heeft een zuivere rol gericht op het ondersteunen van
partners op technische vlakken, aangezien de WHO vaak niet als donor fungeert.
Onderdeel
Partnerschappen met andere organisaties
Visie en rol partnerschappen
Aansluiting partnerschappen met andere multilaterale actoren
Samenwerking en coördinatie overige actoren
TOTAAL

Score
4
3
4
3
4

Verandering sinds 2015: positief =

4.4

Operationeel management
Met een hoofdkantoor in Genève, zes regionale kantoren en meer dan 150
landenkantoren is de WHO een gedecentraliseerde organisatie. Het
hervormingsproces had ten doel om de rollen en functies op landen-, regio- en
mondiaal niveau te verduidelijken. Desondanks bleek bij de Ebola uitbraak dat de
organisatie in dit soort situaties nog een aantal uitdagingen kent. De DG had
bijvoorbeeld moeite om de regionale kantoren bij te sturen. Dit beeld wordt
bevestigd in een evaluatie van de Nederlandse IOB. Sinds de Ebola uitbraak en de
oprichting van het noodhulpprogramma is er mandaat gekomen voor een
coördinerende rol in noodsituaties. Het moet nog blijken wat de invloed zal zijn van
deze verandering op de slagkracht van de WHO op de langere termijn al is bij Zika
en Gele Koorts uitbraken gebleken dat de nieuwe werkwijze beter uitpakt.
Na de Ebola-uitbraak heeft DG Chan de zogenaamde Global Policy Group ingesteld.
In deze groep zitten de DG en alle regionale directeuren en het heeft als doel
samenhang en afstemming van beleid te bevorderen. Nederland steunt deze
ontwikkeling en pleit om duidelijke afspraken met regionale directeuren te maken
door zogenaamde “accountability compacts”.

Pagina 12 van 20

Scorecard | World Health Organization

Recentelijk heeft de WHO het functioneren op landenniveau laten evalueren. Hieruit
kwam onder meer naar voren dat de rol van WHO op landenniveau beter
gedefinieerd moet worden in lijn met lokale context en WHO’s globale strategie om
duidelijk van toegevoegde waarde te zijn. Daarnaast bleek dat het aantonen van
resultaten en de monitoring en evaluatie op landenniveau beter kan. Ook moet WHO
investeren in leiderschapscapaciteiten van lokale staf.
De aanbevelingen voortgekomen uit de evaluatie staan nadrukkelijk op het netvlies
van de beheersorganen en het Secretariaat heeft hierop concrete verbeteracties
geformuleerd.
Onderdeel
Delegatie van bevoegdheden
Projectbeheer en financieel beheer
Verantwoordelijkheden en bevoegdheden decentrale kantoren
Gebruik van lokale partners en systemen
TOTAAL

Score
2
2
2
3
2

Verandering sinds 2015: positief =

4.5

Beleidsevaluatie
De WHO is lid van de United Nations Evaluations Group (UNEG) en neemt deel aan
de Uitvoerende Groep en de verschillende taakgroepen. Het evaluatiebeleid van de
WHO is gebaseerd op de principes van UNEG. Tijdens het hervormingsproces van de
WHO zijn het verbeteren van de evaluatiefunctie en het creëren van een lerende
organisatie als belangrijke stappen geïdentificeerd. In 2014 is de evaluatiefunctie
omgevormd tot een aparte, onafhankelijke, eenheid om de onafhankelijkheid van de
evaluaties te waarborgen. In 2015 is een raamwerk ontwikkeld om de
evaluatiefunctie en de leercultuur te verbeteren. In het jaarrapport van de evaluatie
unit (mei 2016) is in het kader van het streven naar een lerende organisatie
geanalyseerd in hoeverre de aanbevelingen van 13 recente evaluaties zijn
geïmplementeerd. De evaluatie unit zal ook de implementatie van aanbevelingen
van komende evaluaties monitoren en hierover rapporteren aan de Executive Board
in het jaarrapport. Vooralsnog zijn niet alle evaluaties publiekelijk toegankelijk. WHO
heeft aangegeven op korte termijn alle evaluaties op de website te plaatsen.
De WHO beschikt over een evaluatiebeleid waarin is vastgelegd dat er evaluaties
worden gedaan met betrekking tot het budget, de programma’s, de verschillende
thema’s en per landen. Het evaluatiebeleid wordt verder uitgewerkt in een handboek
over de praktijk van evaluaties en tweejaarlijkse werkplannen.
In het werkplan 2016-2017 staan 11 centrale en 13 decentrale evaluaties gepland.
Daar vallen de evaluaties van het beleid van de WHO in zijn geheel onder, maar ook
het functioneren van programma’s en van de landenkantoren en regionale kantoren.
Daarnaast worden er gezamenlijke evaluaties uitgevoerd met partners.

Pagina 13 van 20

Scorecard | World Health Organization

Onderdeel
Helder vastgelegd evaluatiebeleid
Inrichting evaluatiefunctie
Onafhankelijkheid evaluatie-eenheid
Reikwijdte en relevantie evaluaties
Follow up aanbevelingen evaluaties
TOTAAL

Score
4
3
3
3
3
3

Verandering sinds 2015: positief =

4.6

Human Resource Management
Er heeft een verschuiving plaatsgevonden in de WHO als het gaat om het type
contract (vaste aanstelling, tijdelijke aanstelling en externe inhuur). In 2015
bestond ongeveer 40% van het personeelsbestand uit mensen die geen directe
werknemer van de WHO zijn. Volgens de externe auditor brengt dit risico’s met zich
mee, onder andere als het gaat om het verkrijgen van intellectueel eigendom, maar
ook voor verzekeringen en veiligheid van personeel.
In januari 2016 startte de WHO met het nieuwe mobiliteitsbeleid. Dit zal voor alle
werknemers verplicht ingaan op 1 januari 2019. Tot die tijd mag er op vrijwillige
basis gebruik van worden gemaakt. Het beleid houdt in dat elke stafmedewerker na
een bepaalde tijd in een functie zal moeten verplaatsen. Een strategie om ook
mobiliteit tussen andere organisaties te stimuleren is nog niet uitgewerkt.
Op basis van aanbevelingen van de externe auditor stelt WHO zichzelf nu doelen om
de genderbalans, de geografische verdeling en de diversiteit binnen de organisatie
te verbeteren. In de categorieën professional en hoger was op 31 december 2015
41,8% van de stafmedewerkers met een langdurig contract vrouw. De WHO stelt
zich ten doel om aan het einde van 2017 een ratio van 55% man en 45% vrouw te
hebben. UN Women prijst de WHO om het beleid van het stellen van doelen voor het
aannemen van vrouwen door individuele leidinggevenden in een recent rapport.
Qua regionale spreiding wordt nog 33% van de lidstaten van de WHO ondergerepresenteerd. De WHO stelt zichzelf ten doel om eind 2017 dit terug te hebben
gebracht tot 28%.
Het personeel is hoogopgeleid. Er werken veel professionals, vooral artsen. In 2014
is een nieuw organisatorisch raamwerk geïntroduceerd om zorg te dragen voor het
bijleren en het zich blijven ontwikkelen van medewerkers als onderdeel van de
loopbaanontwikkeling. Een herzien Performance Management and Development
systeem, dat zorgt voor het vastleggen van het functioneren van WHOmedewerkers, is in 2015 ingevoerd. De vernieuwing heeft ervoor gezorgd dat er een
betere link is tussen de beoordeling en mogelijke consequenties. De interne auditor
geeft echter wel aan dat er nog onvoldoende systematische beoordeling van de
prestaties van de medewerkers en consultants plaatsvindt.
Onderdeel
Mobiliteit
Kwaliteit
Diversiteit
Genderbalans
TOTAAL

Score
3
4
3
4
4

Verandering sinds 2015: positief =

Pagina 14 van 20

Scorecard | World Health Organization

4.7

Financiële stabiliteit
De algehele financiële positie van de WHO is kwetsbaar. De organisatie is voor 71%
van de bijdragen afhankelijk van 10 donoren. Het grote percentage non-core
bijdragen zorgen er voor dat de WHO in geval van een noodsituatie niet kan
schuiven binnen de begroting om tijdig te interveniëren. Daarnaast betalen veel
donoren hun vrijwillige bijdragen pas laat in het jaar. Dit schept onzekerheid voor
WHO’s liquiditeitspositie. Verder wordt door het Independent Expert Oversight
Advisory Committee (IEOAC) gesignaleerd dat de ziektekosten voor
pensioengerechtigde werknemers sterk stijgen, wat een bedreiging vormt in de
toekomst voor de financiële positie van het ziektekostenplan van de WHO.
Wegens succes op het gebied van uitroeien van polio zal het het Polio Eradication
Programme aflopen in 2019-2020. Dit zal financiële, organisatorische en personele
risico’s met zich meebrengen want in 2016 waren de inkomsten voor het polio
programma goed voor 27% van het budget. Ook is een deel van het personeel in
vaste dienst. Polio Transition Planning rapport beschrijft de risico’s en is tijdens de
World Health Assembly in mei 2017 voorgelegd aan de lidstaten. Besloten is dat het
Secretariaat een verder uitgewerkt plan aan de World Health Assembly van mei
2018 zal voorleggen via de Uitvoerende Raad van januari 2018.
Om inzicht te geven in de financiële situatie van de WHO is een webportal opgezet
voor donoren met open toegang tot resultaten en andere programmatische,
budgettaire en financiële informatie. In 2014-2015 werd verder voor het eerst een
gecombineerd rapport uitgebracht met daarin de financiële verantwoording over
2015 en het jaarverslag die werden vergeleken met het programma budget van
2014-2015.
Er waren zorgen over het gebrek aan personele capaciteit bij de interne auditor. In
2015 zijn daarom vijf extra medewerkers aangenomen en zijn niet opgevulde
vacatures opengesteld. De interne auditor geeft aan over voldoende financiering te
beschikken om haar werk te kunnen doen. Ook het IEOAC functioneert goed en
brengt jaarlijks een rapport uit die tijdens de PBAC wordt besproken.
De externe auditor geeft in haar rapport aanbevelingen om de efficiëntie en
effectiviteit van het management te verbeteren, om de accountability en
transparantie te vergroten en om het financieel management en de governance van
de WHO te versterken.
Onderdeel
Verhouding goedgekeurde begroting / ontvangen bijdragen
Liquiditeitspositie en/of solvabiliteitspositie
Interne auditfunctie
Kwaliteit rapportages
Samenhang tussen inhoudelijke en financiële rapportages
TOTAAL

Score
3
2
3
4
3
3

Verandering sinds 2015: positief =

4.8

Kostenreductie
De WHO is voornamelijk afhankelijk van vrijwillige bijdragen non-core voor
specifieke programma’s. Om algemene administratieve en management kosten te
dekken heeft de WHO een Special Account for Servicing Costs Fund opgericht. Uit dit
fonds worden bepaalde administratieve diensten van de WHO betaald die niet uit de
verplichte bijdragen kunnen worden betaald. Grootste inkomstenbron van dit fonds
Pagina 15 van 20

Scorecard | World Health Organization

zijn de inkomsten uit het vaste percentage aan programme support costs van 7%
die de WHO rekent. De WHO is zich ervan bewust dat hierdoor subsidiëring van
algemene kosten van non-core programma’s ten laste van de core vrijwillige
bijdragen voorkomt.
De grootste uitgavenpost van de WHO is personeel. WHO volgt het algemene VNbeleid wat betreft salarissen en secundaire arbeidsvoorwaarden. Dit wordt in de
vijfde commissie vastgesteld. Daarnaast maakt de WHO ook veel gebruik van
externe consultants. Om kostenefficiënter te werken heeft de WHO het percentage
van het totale budget dat wordt uitgegeven aan personeel verlaagd van 47% in
2012 naar 41% in 2014.
Ook heeft de WHO in april 2015 een Procurement Strategy opgesteld, waarin een
strategisch speerpunt het verbeteren van kostenefficiëntie is. In het document
worden een aantal concrete maatregelen genoemd die worden geïmplementeerd:
o.a. standaardisering van producten en meer samenwerking met andere VN
organisaties om samen in te kopen. Ook voor het budget 2018-2019 wordt alvast
nagedacht over het verbeteren van de kostenefficiëntie. In een concept document
over het leveren van resultaten in het biënnium 2018-2019 kondigt de WHO een
uitgebreid value-for-money plan aan dat aan de beheersorganen zal worden
voorgelegd. De WHO neemt dus voldoende maatregelen om zo kostenefficiënt
mogelijk te werken. Verbeterpunt op dit gebied is de controle op de implementatie
van deze maatregelen op regionaal en nationaal niveau.
Onderdeel
Verhouding programma-uitgaven/overhead
Kosteneffectiviteit programma’s
Versobering salarissen en secundaire arbeidsvoorwaarden

Score
3
3
3

TOTAAL

3

Verandering sinds 2015: positief =

4.9

Corruptiebestrijding
De Office of Compliance, Risk Management and Ethics is sinds 2014 operationeel en
in lijn met Joint Inspection Unit (JIU) aanbevelingen. De WHO kent een Research
Ethics Review Committee die voldoet aan de internationale standaarden.
De WHO beschikt over goed uitgewerkt beleid en richtlijnen op het gebied van
corruptiebestrijding. Zo is er beleid betreffende fraude en een
verantwoordingskader./ Het beleid t.o.v. klokkenluiders is in 2015 hervormd, dit
beleid geldt expliciet ook voor stagiairs en ingehuurde consultants. Ook is er een
update geweest van het kader voor de interne controle en bestaat er een risico
management beleidskader.
De WHO heeft voor het jaar 2017 een document openbaar gemaakt waarin de
belangrijkste risico’s voor de organisatie op het gebied van o.a. financiën, de
programma’s, de selectie van een nieuwe DG, fraude en corruptie en cyber security
zijn opgenomen. De IEOAC vond het niveau van detail in de risico analyse,
identificatie, evaluatie, impact, kosten en ontwikkeling van risicobeperkingsplannen
op programmaniveau indrukwekkend.
Het rapport van de externe auditor van 2015 geeft aan dat de risico’s die worden
geregistreerd beter aangepakt kunnen worden. Verder kunnen er op regionaal- en
landenniveau nog verbeteringen worden doorgevoerd in de risicoregistratie en
Pagina 16 van 20

Scorecard | World Health Organization

beoordeling. Dat is vooral belangrijk omdat op programmaniveau de risico’s nog
onvoldoende worden geadresseerd omdat ze niet allen worden geïdentificeerd.
Incidentele gevallen van corruptie en integriteitschendingen en de daartegen
genomen maatregelen worden opgenomen in de rapporten van de interne en de
externe auditor. Deze documentatie is openbaar. Om ook op individueel medewerker
niveau corruptie tegen te gaan heeft de WHO beleid over het aangeven van mogelijk
conflicterende belangen van medewerkers. De JIU stelt echter dat dit programma
alleen geldt voor het senior management, maar ook zou moeten gelden voor andere
risicovolle functies.
Onderdeel
Maatregelen rechtmatigheidsrisico’s
Maatregelen doelmatigheidsrisico’s
Anti-corruptiebeleid
Transparantie integriteitsschendingen
TOTAAL

Score
3
3
4
4
4

Verandering sinds 2015: neutraal =

Pagina 17 van 20

Scorecard | World Health Organization

5

Relevantie van de organisatie
Dit hoofdstuk behandelt de relevantie van de organisatie voor de Nederlandse
BHOS-prioriteiten. Hierbij wordt een driedeling gemaakt: een organisatie is relevant
voor een BHOS-thema indien van direct belang voor een beleidsonderwerp, een
organisatie is beperkt relevant als hij deels of indirect van belang is voor het
beleidsonderwerp of een organisatie is niet relevant als hij niet van belang is voor
het beleidsonderwerp. Ten aanzien van het thema gender geldt dat een organisatie
ook als relevant is aangemerkt wanneer het gender in substantiële mate toepast als
dwarsdoorsnijdend thema. Het presteren van de organisatie op de relevante thema’s
wordt vervolgens gescoord op uitvoerende, normerende of coördinerende
activiteiten op dat thema.

5.1

Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten
Voedselzekerheid
Relevant. Het promoten van goede voeding en internationale voedselstandaarden is
vastgelegd in de constitutie van de WHO. Samen met de FAO werkt de WHO aan
standaarden en richtlijnen (Codex Alimentarius) voor eerlijke handel in voedsel en
aan voedselstandaarden om de voedselkwaliteit en voedselveiligheid te vergroten.
Met de Codex Alimentarius draagt de WHO bij aan verhoogde voedselzekerheid en –
veiligheid op mondiaal niveau. Daarnaast krijgen ontwikkelings- en overgangslanden
een verbeterde toegang tot de internationale voedselmarkt. Het werk van de WHO
op dit gebied bestaat o.a. uit gegeven adviezen en beoordelingen aan lidstaten over
nieuwe technologieën, maar ook beoordelingen en financiering van nationale
activiteiten en initiatieven op dit gebied.
Water
Relevant. De WHO wordt door Nederland ondersteund bij een
samenwerkingsprogramma met UNICEF op het gebied van water en sanitatie (Joint
Monitoring Programme) en is betrokken bij het Global Annual Assessment of
Sanitation and Drinking-Water initiative (GLAAS). De WHO is minder relevant met
betrekking tot waterbeheer. Concrete output van de WHO zijn de WHO Guidelines
for Drinking-water Quality. Verder pleit de WHO er o.a. voor (vooral op regionaal
niveau) dat lidstaten Water Safety plannen implementeren, onderdeel van deze
campagne zijn case studies die de WHO maakt in landen waar Water Safety plannen
worden geïmplementeerd.
Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR), incl. HIV/Aids
Relevant. De WHO is van groot belang voor het ontwikkelen van normen,
standaarden en protocollen voor SRGR. Recente voorbeelden hiervan zijn technische
en beleidsrichtlijnen voor veilige abortus; actieplan tegen geweld tegen vrouwen;
globale strategie op gebied van seksueel overdraagbare aandoeningen; de mondiale
strategie voor vrouwen, kinderen en adolescenten gezondheid en richtlijnen rondom
preventie van Zika. De WHO werkt ook aan richtlijnen en het geven van meer
aandacht aan SRGR in humanitaire crises.
WHO heeft de afgelopen jaren verder veel werk verzet op het gebied van
gezondheid en adolescentie, waarbinnen SRGR een belangrijk element is. De WHO
speelt een centrale rol in het werk rondom het versterken van gezondheidssystemen
en coördineren van inzet van de internationale gemeenschap op gezondheid - beide
belangrijke randvoorwaarden voor te behalen resultaten op SRGR. Ook huisvest de
WHO enkele SRGR onderzoeksprogramma’s en partnerschappen, waaronder Human
Reproduction Programme (HRP) en Partnership for Maternal, Newborn and Child
Health (PMNCH) die beide door Nederland gesteund en gewaardeerd worden.
Pagina 18 van 20

Scorecard | World Health Organization

Gendergelijkheid
Relevant. Gender is zowel in het kader van het speerpunt SRGR als in het bredere
kader van vrouwenrechten en empowerment van vrouwen en meisjes relevant voor
de WHO. Het houdt direct verband met het mandaat van de WHO zoals vastgelegd
in artikel 1 van de constitutie. Meer specifiek speelt de WHO een rol in de preventie
en aanpak van de gezondheidsaspecten van seksueel en huiselijk geweld tegen
vrouwen. Dit geldt ook voor traditionele praktijken die schadelijk zijn voor de
gezondheid van vrouwen, zoals vrouwenbesnijdenis en kind huwelijken. Op
institutioneel vlak streeft de WHO naar het integreren van gender, gelijkheid en
mensenrechten in al haar activiteiten, dit doet de WHO o.a. door het programma
Gender, Equity and Rights (GER), waarvoor de WHO een Roadmap 2014-2019
ontwikkeld heeft. Één van de onderdelen hiervan is dat de WHO ook de lidstaten, op
hun verzoek, ondersteunt bij het integreren van in nationale gezondheidsplannen.
Daarnaast heeft de WHO voor haar eigen staf een handboek ontwikkeld over hoe
GER-aspecten geïntegreerd kunnen worden in alle adviezen en standaarden van de
organisatie op alle gezondheidsterreinen (anders gezegd, mainstreaming GER in
beleid). De WHO heeft samen met OHCHR een Health and Human Rights Working
Group opgericht die men inzet op het gebied van gezondheid en mensenrechten
voor vrouwen, kinderen en adolescenten.
Humanitaire hulp
Relevant. De Ebola uitbraak in West-Afrika heeft duidelijk gemaakt dat de rol van de
WHO in gezondheidscrises relevant is. Op basis van verschillende onafhankelijke
evaluaties en de Ebola Resolutie van januari 2015 heeft de organisatie grote
hervormingen doorgevoerd. De WHO is binnen de VN-noodhulp response de Global
Health Cluster Lead en speelt een essentiële rol bij het coördineren van humanitaire
hulp. Momenteel heeft de WHO zeer relevante taken bij voortdurende humanitaire
crises (Syrië, Irak, Nigeria, Jemen, Zuid Soedan)7. Met het nieuwe
noodhulpprogramma is de WHO meer ingebed in de humanitaire infrastructuur.
Gezien alle recente ontwikkelingen is het op dit moment nog te vroeg om te bepalen
hoe succesvol het nieuwe noodhulpprogramma is. Een complicerende factor is dat
het programma nog lang niet volledig gefinancierd is wat het voor de WHO lastig
maakt om aan de hoge verwachtingen te voldoen.
Klimaat
Beperkt relevant. De invloed van milieuproblemen op de menselijke gezondheid is
een thema waarmee de WHO zich al jaren bezighoudt. De afgelopen jaren komt het
thema klimaatverandering/milieuproblemen in relatie tot de humane gezondheid
alleen maar prominenter op de agenda van de WHO (denk bijvoorbeeld aan
ziektevectoren als muggen die zich als gevolg van klimaatverandering naar steeds
meer delen van de aarde verspreiden). Door aandacht te vragen voor de impact op
de menselijke gezondheid en deze verder in kaart te brengen draagt de WHO bij aan
het verbreden van draagvlak voor milieumaatregelen. De WHO was onder andere
actief betrokken bij de klimaatconferentie in Parijs in december 2015.

7

Zie voor een overzicht: http://www.who.int/features/qa/health-emergencies-programme/en/

Pagina 19 van 20

Scorecard | World Health Organization

Relevantie voor Nederlandse BHOS-prioriteiten
Uitvoerend
Coördinerend
Voedselzekerheid
Water
SRGR
Gendergelijkheid
Humanitaire hulp

5.2

4
2

3

Normatief
4
4
4
4
4

Overige relevantie
Wereldwijde volksgezondheid
De WHO is relevant voor het Nederlandse volksgezondheidsbeleid. Directe impact op
de Nederlandse wet- en regelgeving is beperkt omdat de WHO beperkt van de
bevoegdheid gebruik maakt om juridisch bindende instrumenten tot stand te
brengen. De International Health Regulations zijn geïmplementeerd in de Wet
publieke gezondheid; de Framework Convention on Tobacco Control in de Tabaksen rookwarenwet.
De activiteiten van het WHO Secretariaat leiden vooral tot allerhande niet-bindende
documenten die ook, zij het minder direct, doorwerken in de Nederlandse
beleidsvorming. Het betreft hier zowel allerlei technische standaarden, als ook
beleidsdocumenten die niet juridisch bindend zijn, maar waaraan landen zich wel,
door er tijdens de World Health Assembly mee in te stemmen, in politiek opzicht
committeren. Een voorbeeld is het Global action plan on antimicrobial resistance dat
de WHA in mei 2015 vaststelde.
Het bestrijden en voorkomen van Antimicrobiële Resistentie (AMR) is een prioriteit
van het Nederlandse volksgezondheidsbeleid, zowel nationaal als internationaal.
Hetzelfde geldt voor onderwerpen als dementie en toegang tot (betaalbare)
geneesmiddelen. Hier geldt dat nationale en internationale beleidsvorming in elkaar
grijpen en elkaar versterken. Vanwege haar convening power en vermogen om
inhoudelijke deskundigheid wereldwijd te mobiliseren functioneert de WHO als dé
mondiale autoriteit op het terrein van gezondheid en gezondheidsbeleid.
Het is hierbij nog wel mogelijk om onderscheid te maken tussen
gezondheidsproblemen die wereldwijd voorkomen, zoals dementie, en
volksgezondheidsproblemen die waarlijk grensoverschrijdend zijn, zoals
infectieziekten, AMR en roken. In het eerste geval is het denkbaar dat individuele
landen een probleem zoals dementie strikt nationaal aanpakken; wat de WHO hier
toevoegt is het bundelen en waarderen van inhoudelijke kennis omtrent de
problematiek zelf en van goede praktijkvoorbeelden. Voor daadwerkelijk
grensoverschrijdende problemen zoals antimicrobiële resistentie, infectieziekten en
roken (tabaksproducten) geldt daarenboven dat landen deze niet effectief kunnen
aanpakken zonder een internationaal gecoördineerde strategie.
Overige Relevantie
Uitvoerend
Wereldwijde
volksgezondheid
(ebola/zikavirus)

Coördinerend

Normatief
4

Pagina 20 van 20