Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 047

Bestuur en bestuurlijke inrichting

Nr. 11

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 april 2013
Hiermee geef ik gevolg aan het verzoek van het lid Van Toorenburg,
gedaan bij de regeling van werkzaamheden op 19 maart jl. (Handelingen II
2012/13, nr. 63), om een brief van de ministers van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en van Financiën inzake het voornemen van de
gemeente Amsterdam om zeven bestuurscommissies in te stellen en
daarbij in te gaan op de vraag of dit een competentie is van de gemeente
Amsterdam of van de Kamer. Omdat dit een aangelegenheid betreft
waarvoor de minister van BZK verantwoordelijkheid draagt, is de brief
door mij ondertekend.
Op 7 februari is de wijziging van de Gemeentewet in verband met de
afschaffing van de bevoegdheid om deelgemeenten in te stellen in het
Staatsblad gepubliceerd. De wet zal begin maart 2014 in werking treden.
Dat betekent dat de huidige deelgemeenten met ingang van de nieuwe
raadsperiode van rechtswege zijn opgeheven en dat geen nieuwe
deelgemeenten kunnen worden ingesteld. Het is de verantwoordelijkheid
van de gemeenten Amsterdam en Rotterdam om tijdig beslissingen te
nemen over de vormgeving van hun bestuurlijke en ambtelijke organisatie
na de opheffing van de deelgemeenten. Ik vertrouw erop dat dat het geval
zal zijn.
Zowel in de memorie van toelichting als in de schriftelijke en mondelinge
behandeling in de Tweede en Eerste Kamer is veel aandacht besteed aan
de meer algemene implicaties van de aanvaarding van het wetsvoorstel.
In dat kader merk ik het volgende op:
(1) In de eerste plaats wijs ik op de brief die mijn ambtsvoorganger op
9 juli 2012, kort na de aanvaarding van het wetsvoorstel in de Tweede
Kamer, aan de colleges van b. en w. van Amsterdam en Rotterdam heeft
gezonden. Daarin is een uiteenzetting opgenomen over territoriale
bestuurscommissies. In de kern betekent het werken met territoriale
bestuurscommissies: ondergeschiktheid aan de (instellende) hoofdor-

kst-33047-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 047, nr. 11

1

ganen van de gemeente, een bescheiden taakstelling en geen verplichte
rechtstreekse verkiezingen in verband met de zwaarte van de taakstelling.
Het door het college van b. en w. van Amsterdam bij de Vrije Universiteit
ingewonnen advies over de overdraagbaarheid van de bestemmingsplanbevoegdheid en de budgetbevoegdheid bevestigt dit.
(2) De stelling dat directe verkiezingen voor de territoriale bestuurscommissies een breed takenpakket voor die commissies met zich brengen,
wijs ik af. Het feit dat een breed takenpakket een orgaan tot een algemeen
vertegenwoordigend orgaan maakt en derhalve directe verkiezingen voor
dat orgaan zijn voorgeschreven, impliceert nog niet het omgekeerde. De
mogelijkheid dat territoriale bestuurscommissies direct mogen worden
gekozen, doet daaraan niet af. Directe verkiezingen impliceren bovendien
niet noodzakelijkerwijs het gebruik van een lijstenstelsel.
In een recente brief van mij aan het gemeentebestuur van Amsterdam ben
ik desgevraagd nog nader op enkele meer specifieke vereisten ingegaan,
waaraan het nieuwe Amsterdamse bestel moet voldoen. Die specifieke
eisen betreffen de navolgende aspecten:
(1) Waar het de bestemmingsplanbevoegdheid betreft dient het formele
en materiële primaat ondubbelzinnig bij de raad te berusten. Een zekere
adviserende en voorbereidende taak van de territoriale bestuurscommissies betreffende de uitoefening van de bestemmingsplanbevoegdheid
is mogelijk.
(2) Ten aanzien van het budgetrecht geldt dat de gemeentewettelijke
bevoegdheid terzake onverdeeld en onverkort bij de raad dient te
berusten. Constructies als door de territoriale bestuurscommissies te
beheren wijkbudgetten passen daarin, mits het budgetrecht van de raad
formeel noch materieel wordt aangetast.
(3) Het takenpakket van een territoriale bestuurscommissie mag slechts
een beperkt deel van het gemeentelijke takkenpakket omvatten.
(4) Het is niet toegestaan dat territoriale bestuurscommissies algemeen
verbindende voorschriften vaststellen, die door middel van strafbepalingen of bestuursdwang moeten worden gehandhaafd.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 047, nr. 11

2