Onderzoek Eerstelijns verblijf
ActiZ
Maart 2018

Managementsamenvatting
Het Eerstelijns Verblijf (ELV) is bedoeld voor kwetsbare mensen die tijdelijk niet meer of nog niet
verantwoord in hun eigen woonomgeving kunnen verblijven, maar waarvoor geen opname is
aangewezen in een ziekenhuis of andere zorginstelling met medisch specialistische behandeling of
(geriatrische) revalidatiezorg. Het gaat om medisch noodzakelijk kortdurend verblijf in verband met
geneeskundige (huisartsen-)zorg. Onder ELV vallen de prestaties: ELV hoog complex, ELV laag complex
en ELV palliatieve zorg.
Voor veel zorgaanbieders leidt het aanbod rondom ELV tot diverse knelpunten. Deze knelpunten
betreffen onder andere de afbakening met andere zorgvormen en diversiteit van cliënten die zorg
krijgen onder de prestaties binnen ELV.
Doel
Dit onderzoek is uitgezet door ActiZ in samenwerking met diverse zorgaanbieders die ELV leveren. Het
doel van dit onderzoek is meer inzicht verkrijgen in de doelgroep cliënten die zorg krijgt onder ELV en
welke zorg en behandeling deze cliënten ontvangen. Dit onderzoek geeft antwoord op de volgende
hoofdvragen:
1.

Wat is de herkomst van cliënten die zorg ontvangen binnen ELV?

2.

Welke diagnoses hebben cliënten binnen ELV hoogcomplex, laagcomplex en palliatieve zorg

3.

Wat is de gemiddelde behandelinzet en ligduur bij ELV per cliëntengroep

Methode
De uitvoering van dit onderzoek bestaat uit vier fases:


Voorbereiding: Dit betreft de voorbereiding waarin de kaders van het onderzoek zijn vastgesteld met
landelijke partijen middels een begeleidingscommissie1 en voorbereiding met de aanbieders.



Registratie: De registratie vindt plaats gedurende een periode van 4 maanden. Vastgelegde
gegevens betreffen onder andere de geleverde zorg- en behandeltijd van Specialist
ouderengeneeskunde, paramedici en de verpleegkundige handelingen en transmurale begeleiding.



Verwerking: Na afloop van de registratiefase leveren de zorgaanbieders gegevens aan bij Q-Consult
Zorg, die deze verwerkt en controleert.



Analyse: Binnen de analysefase wordt allereerst een individuele benchmark voor de organisaties
opgesteld. Vervolgens wordt een analyse uitgevoerd om een antwoord te verkrijgen op de
onderzoeksvragen.

De

conceptresultaten

zijn

besproken

met

zowel

de

deelnemende

zorgorganisaties als de begeleidingscommissie. Hiermee zijn de conceptresultaten geduid en
geïnterpreteerd.
Resultaten
Deelname aan het onderzoek was op vrijwillige basis. In totaal hebben 26 organisaties data aangeleverd
ten behoeve van dit onderzoek. De deelnemende organisaties variëren in organisatie-grootte, het
aanbod van GRZ, en het aantal locaties waarop ELV wordt geboden. Daarnaast zijn de organisaties
geografisch verspreid.

1

In de begeleidingscommissie nemen deel: vertegenwoordigers van Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Nederlandse
Zorgautoriteit (NZa), Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), ActiZ, Verenso, Zorginstituut en
vertegenwoordigers van een aantal zorgorganisaties

Pagina 2 van 25

In totaal worden over de gehele onderzoeksperiode gegevens aangeleverd over 1.529 unieke cliënten.
Gedurende de onderzoeksperiode zijn 1.024 cliënten ontslagen, dit betreft 11% van de totale populatie
ELV-cliënten. ELV-cliënten komen voornamelijk vanuit huis (34%), of het ziekenhuis (33%). 10% van de
trajecten zijn opgenomen in de avond of in het weekend.
Van de trajecten die zijn gesloten gedurende de periode van het onderzoek zijn 634 trajecten
hoogcomplex, 283 trajecten laagcomplex en 132 trajecten PTZ:


Hoogcomplex: 53% van deze cliënten (waarbij ontslagbestemming gevuld is) gaat naar huis en 25%
wordt opgenomen in een instelling. De gemiddelde ligduur voor trajecten met ELV-prestatie
hoogcomplex is 28,5 dagen (standaarddeviatie: 21,4). Voor hoogcomplexe trajecten is een hogere
mate van spreiding in ligduur waarneembaar ten opzichte van laagcomplexe trajecten en PTZ
trajecten. De gemiddelde behandelinzet is 20 min per dag (standaarddeviatie: 27,6). Bij 78% van de
trajecten is de Specialist Ouderengeneeskunde betrokken.



Laagcomplex: 77% van deze cliënten gaat na ontslag naar huis. Trajecten met ELV-prestatie
laagcomplex hebben een gemiddelde ligduur van 25,4 dagen (standaarddeviatie 18,3). Voor 39%
van deze trajecten heeft geen tijdsregistratie van behandelaren plaats gevonden tijdens het traject.
Zorgaanbieders geven aan dat dit een reëel beeld geeft omdat alleen de huisarts behandeling en
de verpleging en verzorging inzet bieden (niet opgenomen in dit onderzoek).



PTZ: Trajecten met ELV-prestatie PTZ hebben een gemiddelde ligduur van 14,7 dagen
(standaarddeviatie 16,2).

Conclusies
In de resultaten is zichtbaar dat de ligduur die is vastgelegd binnen dit onderzoek een
ondervertegenwoordiging van (zeer) lange trajecten heeft. De werkelijke gemiddelde ligduur zal dus
hoger liggen. Opvallend is dat de gemiddelde behandeling binnen hoogcomplex hoger is dan binnen
het tarief vergoed wordt2. Dit komt volgens zorgaanbieders overeen met de situatie in de praktijk.
De ELV-cliënten blijken een zeer diverse groep, voor wat betreft leeftijd, diagnoses, behandelinzet en
ligduur. Ook lijken een deel van de cliënten die nu binnen ELV zorg ontvangen beter te passen in GRZ
(bijvoorbeeld cliënten met diagnose CVA) of WLZ-crisis (zichtbaar in o.a. de uitstroom naar WLZ). In
discussie met zorgaanbieders blijkt dat per regio grote verschillen bestaan binnen organisatie van ELV.
Vanwege de diversiteit binnen de cliëntengroep ELV is het zeer lastig om homogene cliëntengroepen te
onderscheiden binnen ELV. Alleen de primaire diagnose is onvoldoende voor definiëring van een
cliëntengroep. Zorgaanbieders geven aan in de praktijk wel cliëntgroepen te onderscheiden in
hoogcomplex:
•

Cliënten waarbij de diagnose bekend is, maar die langzaam achteruit zijn gegaan en weer op
krachten moeten komen. Dit kan een diversiteit aan diagnoses zijn. Voor deze cliënten ligt de
focus op herstel en zorgdiagnostiek.

•

Cliënten die met een diagnose binnenkomen, maar waarbij blijkt dat er meer aan de hand is, en
eerst ontrafeld moet worden wat nodig is. Bij deze cliënten is veel diagnostiek/observatie nodig.

2

Binnen het huidige tarief is binnen één ELV-dag ruimte voor 1,5 uur behandeling per week (13 minuten per dag).

Pagina 3 van 25

Inhoudsopgave
Managementsamenvatting ........................................................................................................................................................2
1.

2.

3.

Inleiding ....................................................................................................................................................................................5
1.1

Doel ...................................................................................................................................................................................5

1.2

Onderzoeksvraag.........................................................................................................................................................5

1.3

Scope en uitgangspunten ........................................................................................................................................6

Methode ...................................................................................................................................................................................7
2.1

Fase 1: Voorbereiding ................................................................................................................................................7

2.2

Fase 2: Registratie........................................................................................................................................................7

2.3

Fase 3: Verwerking ......................................................................................................................................................8

2.4

Fase 4: Analyse .............................................................................................................................................................8

Resultaten ................................................................................................................................................................................9
3.1

Deelnemende organisaties ......................................................................................................................................9

3.1.1
3.2

4.

Representativiteit ............................................................................................................................................ 10

Uitkomsten data-analyse....................................................................................................................................... 11

3.2.1

Kenmerken cliënten........................................................................................................................................ 11

3.2.2

Herkomst en tijdstip opname..................................................................................................................... 11

3.2.3

Ontslagbestemming....................................................................................................................................... 12

3.2.4

Diagnose, Ligduur en Behandelinzet....................................................................................................... 13

3.2.5

Inzet van behandelaren per ELV-prestatie ............................................................................................ 17

3.2.6

Vergelijking met GRZ ..................................................................................................................................... 19

Conclusies ............................................................................................................................................................................. 20

Bijlage 1: Uitsplitsing ligduur en inzet per diagnose .................................................................................................... 22
Bijlage 2 Spreiding ligduur en behandelinzet bij top 3 diagnoses hoogcomplex ............................................ 25

Pagina 4 van 25

1. Inleiding
Het Eerstelijns Verblijf (ELV) is per 1 januari 2017 overgeheveld van de Wet langdurige zorg (Wlz) naar
de Zorgverzekeringswet (Zvw). Deze zorg is bedoeld voor kwetsbare mensen die tijdelijk niet meer of
nog niet verantwoord in hun eigen woonomgeving kunnen verblijven, maar waarvoor geen opname is
aangewezen in een ziekenhuis of andere zorginstelling met medisch specialistische behandeling of
(geriatrische) revalidatiezorg. Het gaat om medisch noodzakelijk kortdurend verblijf in verband met
geneeskundige (huisartsen-)zorg.
Onder ELV vallen de prestaties: ELV hoog complex, ELV laag complex en ELV palliatieve zorg 3.


Eerstelijnsverblijf laag complex is medisch noodzakelijk verblijf in verband met een enkelvoudige
aandoening. Deze cliënten ontvangen zorg van een gedragsdeskundige en/of arts en hulp bij
algemene dagelijkse handelingen.



ELV Hoog complex is medisch noodzakelijk verblijf in verband met meerdere aandoeningen die
elkaar beïnvloeden. Cliënten ontvangen zorg van een verzorgende of verpleegkundige en
behandeling van paramedici en artsen. Algemene dagelijkse handelingen worden vaak
overgenomen en toezicht en sturing is nodig.



Eerstelijnsverblijf voor palliatief terminale zorg is medisch noodzakelijk vanwege een
levensbedreigende ziekte of aandoening met een gemiddelde levensverwachting van minder
dan drie maanden. Verblijf kan samengaan met zorg van een verzorgende, verpleegkundige, of
paramedicus.

Voor veel zorgaanbieders leidt het aanbod rondom ELV tot diverse knelpunten. Deze knelpunten
betreffen onder andere de afbakening met andere zorgvormen en diversiteit van cliënten die zorg
krijgen onder de prestaties binnen ELV.
1.1 Doel
Het doel van dit onderzoek is meer inzicht verkrijgen in de doelgroep cliënten die zorg krijgt onder ELV
en welke zorg en behandeling deze cliënten ontvangen. Dit onderzoek is gestart door ActiZ. Op
vrijwillige basis hebben een aantal zorgorganisaties zich aangemeld om bij te dragen bij dit onderzoek.
In het hoofdstuk Resultaten is meer informatie over deze organisaties beschreven.
1.2 Onderzoeksvraag
Dit onderzoek geeft antwoord op de volgende hoofd- en subvragen:
4.

Wat is de herkomst van cliënten die zorg ontvangen binnen ELV?
4.1. Wat is de verhouding in opname tijdens kantooruren en ANW-uren?

5.

Welke diagnoses hebben cliënten binnen ELV hoogcomplex, laagcomplex en palliatieve zorg
5.1. Hoe groot is de groep cliënten waarbij geen diagnose kan worden gesteld bij binnenkomst, en
zijn hierin verschillende subgroepen te onderscheiden?

6.

Wat is de gemiddelde behandelinzet en ligduur bij ELV per cliëntengroep
6.1. Heeft het type organisatie impact op de behandelinzet en ligduur?

3

De prestatie onderlinge dienstverlening wordt hierbij buiten beschouwing gelaten

Pagina 5 van 25

Hierbij wordt gekeken naar de grootte van de zorgorganisatie, of deze wel of geen Geriatrische
RevalidatieZorg (GRZ) aanbiedt, en of ELV op één specifieke locatie wordt geboden of verspreid
is over de organisatie.
6.2. Is het mogelijk om gemiddelde ligduur en behandelinzet van ELV en GRZ 4 op
hoofddoelgroepen met elkaar te vergelijken, zo ja waar zitten de verschillen en
overeenkomsten?
1.3 Scope en uitgangspunten
De volgende uitgangspunten zijn gehanteerd binnen het onderzoek:


Het onderzoek betreft alle cliënten die zorg ontvangen in de prestatie ELV hoogcomplex,
laagcomplex of palliatieve zorg, ongeacht of dit inhoudelijk terecht is. Hiermee is een reëel beeld
gegeven van de cliënten die zorg ontvangen binnen deze prestatie.



De verzorging heeft geen tijd geregistreerd in het onderzoek, vanwege de verwachte impact op
een grote groep medewerkers. In plaats daarvan wordt de Barthel-index gebruikt (begin en
eindscore) als maat voor de zorgzwaarte en daarmee samenhangende behoefte aan verzorging.



Deelnemende organisaties hebben zorg geleverd naar behoefte van de cliënt (zo min mogelijk
geleid door tarief of huidige wet- en regelgeving). Dit is het geval bij 82% van de deelnemende
organisaties5. Toch is het mogelijk dat het huidige tarief en wet- en regelgeving impact heeft
gehad op de tijdsregistratie.



Registratie verpleging: dit betreft alleen de verpleegkundige handelingen (die ook binnen de
GRZ worden gehanteerd) en transmurale begeleiding



De functie maatschappelijk werk betreft ook geestelijke verzorging en zorgbemiddelaars (indien
van toepassing).



In de rapportage wordt onderscheid gemaakt tussen ‘trajecten’: de zorg voor een cliënt vanaf
binnenkomst tot ontslag, en ‘cliënten’: unieke cliënten die zorg krijgen binnen ELV binnen de
onderzoeksperiode. Het is mogelijk dat een cliënt meerdere trajecten heeft.



Bij aanvang van het onderzoek was de wens om een uitspraak te kunnen doen over
cliënttevredenheid middels de Netto Promotor Score (NPS). Echter het is gebleken dat deze
gegevens niet herleidbaar worden vastgelegd voor ELV-cliënten. Daarom is dit niet
meegenomen in de resultaten van dit onderzoek.

4 Bron GRZ: NZa op basis van DIS-gegevens: overzicht ligduur en behandelinzet 2013 - 2016.

5

Bron: uitkomst discussie bij bijeenkomst van zorgaanbieders die deelnamen aan het onderzoek (n=23)

Pagina 6 van 25

2. Methode
De uitvoering van dit onderzoek bestaat uit vier fases: voorbereiding, registratie, verwerking en analyse.
Hieronder staan deze fases verder uitgewerkt.
2.1 Fase 1: Voorbereiding
Het doel van de voorbereidingsfase is het vaststellen van de kaders waarbinnen dit onderzoek
plaatsvindt. Daartoe zijn de definitieve dataspecificaties voor de registratie en onderzoeksvragen
vastgesteld in overleg met een begeleidingscommissie met vertegenwoordigers van Zorgverzekeraars
Nederland (ZN), Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
(VWS), ActiZ, Verenso, Zorginstituut en vertegenwoordigers van een aantal zorgorganisaties.
Om zorgaanbieders te faciliteren in de data-registratie zijn een drietal bijeenkomsten gehouden. In deze
bijeenkomsten zijn de zorgorganisaties geïnformeerd over de uitgangspunten, het proces, het resultaat
van het onderzoek en de maatregelen om de kwaliteit van data te borgen. Ook is een helpdesk ingericht
waarbij zorgorganisaties hun vragen kunnen stellen. Deze helpdesk heeft veel gestelde vragen en
antwoorden onder de deelnemende organisaties verspreid om uniformiteit in de verzamelde data te
vergroten. Tot slot is een registratietool in Excel ontworpen, inclusief een registratiehandleiding, om
zorgorganisaties te faciliteren in de registratie.
2.2 Fase 2: Registratie
Het doel van fase 2 is het uniform vastleggen van registratiegegevens van de deelnemende
zorgorganisaties gedurende een periode van vier maanden. De registratie vindt plaats in de
Excelregistratietool of in een eigen registratiesysteem van de aanbieder. Bij registratie in een eigen
registratiesysteem zijn de dataspecificaties van het onderzoek leidend.
Voor het onderzoek leggen de zorgorganisaties op hoofdniveau cliëntgegevens vast. Dit betreft
bijvoorbeeld

leeftijd,

geslacht,

prestatie,

en

ligduur.

Daarnaast

registreert

de

specialist

ouderengeneeskunde gegevens bij de intake (of in het geval van laagcomplex werden deze gegevens
veelal vastgelegd door andere functionarissen, vanuit de verwijzing van de huisarts). Dit betreft onder
andere: diagnose, herkomst en doel van opname. Tot slot registreren verpleegkundigen en
behandelaren zorg- of behandeltijd. Dit betreft indirecte en directe cliëntgebonden tijd. Niet
cliëntgebonden tijd is niet meegenomen. De medewerkers die tijd registreren voor dit onderzoek zijn:
•

specialist ouderengeneeskunde

•

gedragswetenschapper / psycholoog

•

fysiotherapeut

•

ergotherapeut

•

oefentherapeut Mensendieck

•

diëtist

•

logopedist

•

maatschappelijk werker / geestelijk verzorger / zorgbemiddelaar

•

verpleging. Om de registratielast te verminderen leggen alleen de verpleegkundige handelingen
(conform GRZ) en transmurale begeleiding vast.

Pagina 7 van 25

Na een maand leveren de deelnemende zorgorganisaties de registratiegegevens over die periode aan.
Q-Consult Zorg controleert deze data en koppelt uitkomsten terug. Middels deze eerste aanlevering
wordt de kwaliteit van data en uniformiteit van dataregistratie gewaarborgd.
2.3 Fase 3: Verwerking
Na afloop van de registratiefase leveren de zorgaanbieders de registratiegegevens aan bij Q-Consult
zorg. Q-Consult zorg verwerkt de gegevens en controleert deze gegevens vervolgens op volledigheid.
Na het inlezen van de data deed Q-Consult een controle op volledigheid. Per instelling worden daarom
onderstaande controles uitgevoerd: een vergelijking tussen het aantal ingelezen cliënten, diagnoses,
minuten, en behandelaren met de aangeleverde data. Vervolgens zijn dubbele rijen uit de database
geanalyseerd. De foutieve dubbele rijen (vanwege registratiefouten) zijn verwijderd. De terechte dubbele
rijen (cliënten die meer dan een keer opgenomen zijn gedurende de onderzoeksperiode) zijn in het
onderzoek geïncludeerd.
De volgende inclusiecriteria zijn gehanteerd:


In de rapportage voor de onderwerpen ligduur en behandelinzet zijn enkel gesloten trajecten
geïncludeerd. In totaal werden 1096 gesloten trajecten geïncludeerd.



In de overige analyses (o.a. herkomst en diagnoses) zijn zowel open als gesloten trajecten
meegenomen; in totaal 1628 trajecten.



Trajecten waarbij de cliënt halverwege naar een andere instelling (buiten het onderzoek)
verhuist zijn uitgesloten in alle analyses (21 trajecten).



Er is voor gekozen om onvolledig aangeleverde trajecten niet volledig te excluderen. Hier is
bewust voor gekozen, om zo veel mogelijk aangeleverde informatie mee te nemen per
onderwerp. Dit is als volgt terug te zien in de resultaten: per onderwerp wordt het aantal
trajecten waarvoor informatie niet of onvolledig is aangeleverd weergegeven en/of genoemd.

2.4 Fase 4: Analyse
Wanneer de gegevens zijn goedgekeurd stelt Q-Consult Zorg voor de individuele deelnemers een
benchmark op waarin elke zorgaanbieder zijn kwaliteits- en doelmatigheidsgegevens gebenchmarkt ziet
t.o.v. de totale groep pilot zorgaanbieders. Vervolgens voert Q-Consult Zorg de data-analyse uit om
antwoord te krijgen op de onderzoeksvragen. De conceptresultaten zijn besproken met zowel de
deelnemende zorgorganisaties als de begeleidingscommissie waarin ZN, NZa, VWS, ActiZ, Verenso,
Zorginstituut vertegenwoordigd zijn. Hiermee zijn de conceptresultaten geduid en geïnterpreteerd.

Pagina 8 van 25

3. Resultaten
3.1 Deelnemende organisaties
Deelname aan het onderzoek is op vrijwillige basis. In totaal hebben 26 organisaties data aangeleverd
ten behoeve van dit onderzoek. Per organisatie is het ELV verschillend georganiseerd: zo levert 85% van
deze organisaties naast ELV ook GRZ. 23% van de organisaties die PTZ levert heeft ook een hospice. Het
gemiddeld aantal ELV-trajecten per jaar (cijfers 2016) voor deze organisaties is 100. Het gemiddeld
aantal ELV-locaties per organisatie is 5,5. Het aantal ELV-locaties per organisaties is divers, dit varieert
van 1 tot 20. Organisaties met een hoog aantal ELV-locaties hebben hoogstwaarschijnlijk geen
onderscheid gemaakt in doelgroep per locatie, maar bieden ELV op elke locatie aan.
In Figuur 1 is zowel de grootte van de organisatie als het aantal aangeleverde trajecten per prestatie
(laagcomplex, hoogcomplex en palliatief terminale zorg) weergegeven. De organisatiegrootte betreft de
omzet van de totale organisatie, dit is weergegeven in verschillende grootteklassen. Dit geeft inzicht in
het type organisatie wat heeft aangeleverd en het aandeel wat de organisaties hebben in de
aangeleverde trajecten. Opvallend is dat geen van de deelnemende organisaties in de grootteklasse ’1040 miljoen’ valt. Voor alle organisatiegroottes zijn de meeste aangeleverde trajecten hoogcomplex: voor
grootteklasse ‘Groter dan 100 miljoen’ 61%, voor grootteklasse ’40-100 miljoen’ 46% en voor
grootteklasse ‘Kleiner dan 10 miljoen’ 60%.
450
400

AANTAL TRAJECTEN

350
300
250
200
150
100
50
0

Groter dan 100
miljoen

40-100 miljoen

Kleiner dan 10
miljoen

Niet ontvangen

Aantal instellingen

7

7

10

2

Hoogcomplex

412

197

286

27

Laagcomplex

199

96

130

22

PTZ

46

70

41

3

Leeg

16

62

21

0

Figuur 1: Aantal aangeleverde trajecten per ELV-prestatie per grootteklasse (n = 1628). Voor 2 organisaties is de
grootteklasse onbekend (‘niet ontvangen’)

Pagina 9 van 25

3.1.1 Representativiteit
De steekproef in het huidige onderzoek voldoet aan de gewenste minimale steekproefomvang. De totale
onderzoekspopulatie bestaat uit 26.940 ELV cliënten6. Dit zijn 8.980 ELV cliënten per vier maanden. Het
huidige onderzoek betreft 1024 cliënten over een onderzoeksperiode van vier maanden. Het aandeel
cliënten op de totale onderzoekspopulatie is daarmee 11%.
De gewenste foutmarge in dit onderzoek is vastgesteld op 5% of lager. Het huidige onderzoek heeft
een omvang van 1024 cliënten; de foutmarge bij een steekproef van deze omvang is 3%.
Aansluitend op deze steekproef en de berekende foutmarge, is het betrouwbaarheidsniveau van dit
onderzoek 95%. Dit betekent dat de steekproef in het huidige onderzoek representatief is voor de totale
onderzoekspopulatie. Echter, de hoge mate van spreiding in de data laat zien dat de ELV-cliënten geen
homogene groep betreft. Dit wordt bevestigd door de deelnemende zorgorganisaties die aangeven dat
‘de ELV-cliënt’ niet bestaat maar dat dit een diverse groep is met diverse zorgvragen. Hierdoor is nader
onderzoek nodig wat de spreiding van de ligduur en behandeling kan verklaren.
Deelname aan het onderzoek was op vrijwillige basis. Hierdoor was het niet mogelijk vooraf een
representatieve steekproef te kiezen. De geografische spreiding van de deelnemende organisaties is wel
divers. In Figuur 2 is zichtbaar dat zowel organisaties in landelijke als in stedelijke regio’s hebben
deelgenomen aan dit onderzoek.

Figuur 2: Landelijke spreiding van de 26 deelnemende organisaties

6

Marktscan acute zorg - NZa (cijfers 2016)

Pagina 10 van 25

3.2 Uitkomsten data-analyse
3.2.1 Kenmerken cliënten
Het onderzoek betreft 1628 trajecten,

250

waarvan 1529 unieke cliënten (65%

200

vrouw, 35% man). Dit betekent dat een

150

deel van de cliënten (6%) meer dan
één keer opgenomen is geweest

100

gedurende de onderzoeksperiode.

50

In Figuur 3 zijn geslacht en leeftijd van

0
jonger 65 - 69 70 - 74 75 - 79 80 - 84 85 - 89 90 - 94 95 of
dan 65
ouder
Man

Vrouw

de cliënten groep weergegeven. De
meeste cliënten zijn tussen de 80 en
89 jaar (42%).

Figuur 3: Cliënten naar geboortejaar en geslacht (n = 1529)

3.2.2 Herkomst en tijdstip opname
ELV-cliënten komen vanuit huis (34%), de huisartsenpraktijk (19%), de SEH (6%), het ziekenhuis (33%) of
de GRZ (4%). 2% van de cliënten heeft een andere herkomst (niet nader gespecificeerd) en voor 21% is
dit gegeven niet ingevuld. De verwijzer bij ELV-opname is voor 36% de huisarts (hoofdzakelijk de
opnames vanuit huis), voor 32% de medisch specialist (hoofdzakelijk de opnames vanuit het ziekenhuis
en SEH) en voor 8% de specialist ouderengeneeskunde (hoofdzakelijk de opnames vanuit GRZ en
ziekenhuis).
ELV-cliënten kunnen zowel gedurende kantoortijden en als om avond-, nacht- en weekenduren (ANWuren) opgenomen worden. In
Figuur 4 is de verhouding opname gedurende kantoortijden en ANW-uren per ELV-prestatie
weergegeven. De meeste opnames vinden plaats gedurende kantoortijden. In totaal geldt voor 163
trajecten (10%) een opnamemoment in de ANW-uren. In de uitvraag is geen onderscheid gemaakt
tussen avond, nacht en weekend. Echter, zorgaanbieders geven aan dat hoewel opnames in de nacht
vrijwel niet zullen voorkomen, het geen zin heeft om onderscheid te maken in opnames gedurende
avond of in het weekend. Regionale verschillen in organisatie ELV en sturing van verwijzers speelt hierin
een rol.

Pagina 11 van 25

PTZ (n=160)

Laagcomplex (n=447)

Hoogcomplex (n=922)

Figuur 4: Opnamemoment
per ELV-prestatie per traject

0%

20%

40%

60%

80%

100%

(n=1628).

Trajecten

waarvoor ELV-prestatie niet

Kantooruren

ingevuld is (leeg) zijn niet

ANW-uren

weergegeven.

Thuis

SEH

HAP

GRZ

Ziekenhuisopname

In Figuur 5 is voor de opnames tijdens
ANW-uren

de

herkomst

weergegeven. Hierin is te zien dat

2% 0%
0%

Anders

47% van deze 163 trajecten uit het
ziekenhuis komt. Opnames in ANW-

12%

uren betreffen veelal spoedopnames,
10%

of cliënten die op vrijdagavond
47%

worden opgenomen omdat verwacht
wordt dat ze het weekend thuis niet
goed doorkomen.

29%

Figuur 5: Herkomst bij opname in ANW-uren (n=163). SEH = Spoed Eisende Hulp; HAP = Huisartsen Praktijk; GRZ =
Geriatrische Revalidatie Zorg

3.2.3 Ontslagbestemming
In Figuur 6 is de ontslagbestemming per ELV-prestatie weergegeven. Van de hoogcomplexe trajecten
(waarvan ontslagbestemming gevuld is), gaat 53% van de cliënten naar huis en worden 125 trajecten
(25% van het totaal) opgenomen in een instelling. Deze 125 trajecten betreffen met name cliënten die
zorg krijgen binnen de WLZ (79%) en een aantal opnames binnen de GRZ (13%). Bij de overige trajecten
die opgenomen worden in een instelling is de vervolgzorg niet bekend. Bij laagcomplexe trajecten gaan
in vergelijking met hoogcomplex meer cliënten (77%) na ontslag naar huis. 7% wordt opgenomen in
een instelling, dit betreft allemaal opnames binnen de WLZ. Voor PTZ betreft ontslag naar een instelling
voor een deel een verwijzing naar een ander hospice (wanneer de organisatie hier zelf geen beschikking
over heeft).

Pagina 12 van 25

PTZ (n=160)

Laagcomplex (n=447)

Hoogcomplex (n=922)

0%

20%

Instelling

Naar huis

40%
Overleden

60%

80%

100%

Ziekenhuis

Figuur 6: Ontslagbestemming per ELV-prestatie per traject (n=1628). Voor een deel van de trajecten is de
Ontslagbestemming niet ingevuld (n=753), deze worden niet weergegeven. Tevens zijn trajecten met
ontslagbestemming ‘Vervolg in een andere ELV instelling’ (n = 21) niet meegenomen in alle analyses.

3.2.4 Diagnose, Ligduur en Behandelinzet
In totaal zijn van de 1628 trajecten, 1096 trajecten (67%) gesloten gedurende de periode van het
onderzoek. Van de gesloten trajecten zijn 634 trajecten hoogcomplex, 283 trajecten laagcomplex en 132
trajecten PTZ. De primaire diagnoses7, ligduur en behandelinzet van deze trajecten is per prestatie
(hoogcomplex, laagcomplex, PTZ) bekeken, en wordt hieronder één voor één besproken.
Hoogcomplex
De meest voorkomende diagnosegroep onder trajecten met ELV-prestatie hoogcomplex is trauma (dit
betreft de diagnoses trauma met en zonder fractuur). De minst voorkomende diagnoses zijn CVA,
dementie en diagnose nog onbekend. Zorgaanbieders geven aan dat cliënten met de diagnose CVA
mogelijk sprake is van cliënten die binnen de GRZ zorg kunnen ontvangen. De diagnose dementie komt
volgens zorgaanbieders veel voor bij cliënten ELV hoogcomplex, echter veelal als nevendiagnose.
Rondom ‘Diagnose onbekend’ geven zorgaanbieders aan dat er slechts een klein deel van de cliënten
zonder diagnostiek binnen komt. Echter, voor veel cliënten waar door een verwijzer een diagnose is
gesteld, blijken binnen het verpleeghuis nog onverklaarbaar gedrag of somatische problematiek te
vertonen, waardoor alsnog zorgdiagnostiek een groot deel uitmaakt van de activiteiten gedurende ELV.
De gemiddelde ligduur voor trajecten met ELV-prestatie hoogcomplex is 28,5 dagen (standaarddeviatie:
21,48). In Tabel 1 is deze gemiddelde ligduur uitgesplitst over de verschillende diagnosegroepen. Voor
hoogcomplexe trajecten is een hogere mate van spreiding in ligduur waarneembaar ten opzichte van
7

Binnen ELV-trajecten (hoogcomplex) is er sprake van meerdere, elkaar beïnvloedende aandoeningen. Echter, in het
ELV-onderzoek is slechts bij 35% van de trajecten hoogcomplex meer dan een diagnose geregistreerd. Zorgaanbieders
geven aan dat dit onderregistratie betreft. Daarom is in onderstaande overzichten de primaire diagnose als
uitgangspunt genomen
8
Een standaarddeviatie is een maat om de spreiding in de data weer te geven. De standaarddeviatie kan een indicator
zijn voor het normaal verdeeld zijn van een waarde. Een vuistregel is dat in het interval met als bovengrens het
gemiddelde plus één maal de standaarddeviatie en als ondergrens het gemiddelde min één maal de standaarddeviatie,
ongeveer 68% van alle waarden voor komen. Bij het interval van het gemiddelde plus of min twee maal de
standaarddeviatie ligt ongeveer 95%, en bij het gemiddelde plus of min drie maal de standaarddeviatie ligt 99% van
de waarden.

Pagina 13 van 25

laagcomplexe trajecten en PTZ trajecten. De gemiddelde behandelinzet is 20 min per dag
(standaarddeviatie: 27,6). In bijlage 1 is deze informatie per diagnose weergegeven.
Diagnosegroepen

Ligduur
(dagen)

Behandelinzet
(min / dag)

Verpleging
(min / dag)

Niet ingevuld

Aantal
gesloten
trajecten
129

24,1

15

5

Trauma

121

30,8

20

7

Overig

93

28,7

16

13

Overige aandoeningen bewegingsapparaat

65

31,0

20

15

Infecties

44

25,7

20

13

Oncologische aandoeningen

37

24,1

25

10

Orgaanaandoeningen en systeemziekten

36

28,9

21

10

Electieve orthopedie

32

29,3

20

2

Overige neurologische aandoeningen

30

33,7

23

33

Diagnose nog onbekend

18

28,7

24

4

Dementie

18

23,5

22

17

CVA

11

32,5

35

7

Eindtotaal

634

28,5

20

12

Tabel 1 Aantal gesloten trajecten, gemiddelde ligduur, gemiddelde behandelinzet en gemiddelde verpleeginzet voor
de diagnosegroepen bij ELV-prestatie hoogcomplex (een totaaloverzicht van alle diagnoses is toegevoegd in de bijlage).

Ter verdieping op Tabel 1 zijn voor de drie meest voorkomende diagnoses bij ELV-prestatie
hoogcomplex de spreiding in ligduur en behandelinzet weergegeven in een boxplot (bijlage 2). In beide
figuren is een hoge mate van spreiding binnen deze diagnosegroepen waarneembaar, zowel in ligduur
als in behandelinzet. Bijvoorbeeld bij de diagnose ‘Trauma met factuur’ loopt de ligduur uiteen van 2 tot
100 dagen.
In figuur 7 is de relatie weergegeven tussen behandelinzet en ligduur van hoogcomplexe cliënten die
na de ELV weer naar huis gaan. In de figuur is de trendlijn en de regressie coëfficiënt (R2) weergegeven.
Dit laat zien dat enig verband bestaat tussen ligduur en behandelinzet, maar dat dit geen significant
verband betreft (regressie coëfficiënt van 1 wijst op een betrouwbare trendlijn, hier is sprake van een
regressie coëfficiënt van 0,07). Andere factoren zullen dus invloed hebben op de ligduur. Dit wordt
bevestigd door zorgaanbieders die aangeven dat o.a. ook de leeftijd van cliënten en de thuissituatie de
ligduur beïnvloeden.

Pagina 14 van 25

Behandelinzet (min/dag)

140
120
100
80
60
40
20
R² = 0,0672

0
0

10

20

30

40
50
60
Ligduur (dagen)

70

80

90

100

Figuur 7 relatie tussen behandelinzet en ligduur hoogcomplexe cliënten met ontslagbestemming naar huis (n=264).
Enkele uitbijters in behandelinzet (hoger dan 150 minuten per dag) zijn uit dit overzicht verwijderd

Een van de onderzoeksvragen die voorafgaand aan het onderzoek zijn opgesteld is of het type
organisatie invloed heeft op de ligduur en de behandelinzet. Het type organisatie is gespecificeerd als:
de grootte van de organisatie, het wel of niet aanbieden van GRZ, aanbieden van ELV op één of meerdere
locaties. In Tabel 2 is de gemiddelde ligduur en behandelinzet voor ELV hoogcomplex weergegeven per
type organisatie. Hierin is te zien dat de behandelinzet en ligduur per type organisatie op hoofdlijnen
vergelijkbaar zijn. De diversiteit van de cliëntengroep bemoeilijkt nadere uitspraken.
Type organisatie

Aantal

Ligduur

gesloten

Behandelinzet
(min/dag)

trajecten
Grootteklasse

GRZ aanbieder

Specificatie

Groter dan 100 miljoen

292

27,0

18,3

40 – 100 miljoen

151

30,7

18,4

Kleiner dan 10 miljoen

191

29,1

24,1

GRZ-aanbieder

562

28,7

20

Geen GRZ

72

Niet representatief*

Niet representatief*

ELV op 1 locatie

85

27,0

Niet representatief*

ELV op meerdere locaties

549

28,7

21,2

Tabel 2 Ligduur en behandelinzet per type organisatie voor alle gesloten trajecten binnen ELV-prestatie hoogcomplex
(n=634). * vanwege lage n en onder-registratie wordt uitkomst als niet representatief gezien

Laagcomplex
De meest voorkomende diagnosegroep bij laagcomplex (trauma) en de minst voorkomende
diagnosegroepen (CVA en dementie) komen overeen met de prestatie hoogcomplex. Trajecten met ELVprestatie laagcomplex hebben een gemiddelde ligduur van 25,4 dagen (standaarddeviatie 18,3). In Tabel
3 is de gemiddelde ligduur over de verschillende diagnosegroepen weergegeven. In bijlage 1 is deze
informatie per diagnose weergegeven.

Pagina 15 van 25

Voor een deel van de laagcomplexe gesloten trajecten (39%) heeft geen tijdsregistratie van
behandelaren plaats gevonden tijdens het traject. Zorgaanbieders geven aan dat dit een reëel beeld
geeft, en dat bij deze trajecten alleen de huisarts behandeling biedt (niet opgenomen in dit onderzoek)
en de verpleging en verzorging inzet bieden. Indien er behandelinzet heeft plaats gevonden voor
laagcomplexe trajecten, is deze gemiddeld lager ten opzichte van hoogcomplexe trajecten en PTZ
trajecten.
Diagnosegroepen
Niet ingevuld

Aantal
trajecten
142

Gemiddelde
ligduur
26,5

Behandelinzet*
(min/dag)
3

Verpleging*
(min/dag)
1

Trauma

35

25,1

2

6

Overig

25

23,4

1

18

Overige aandoeningen
bewegingsapparaat
Infecties

25

23,1

-

10

12

10,0

0

17

Electieve orthopedie

9

24,1

1

1

Orgaanaandoeningen en
systeemziekten
Diagnose nog onbekend

9

24,4

-

5

7

28,3

1

5

Overige neurologische aandoeningen

6

24,2

4

8

Oncologische aandoeningen

6

38,2

1

2

Dementie

6

31,7

2

4

CVA

1

3,0

-

-

Eindtotaal

283

25,4

7

9

Tabel 3 Aantal trajecten, gemiddelde ligduur, gemiddelde behandelinzet en gemiddelde verpleeginzet per
diagnosegroep bij ELV-prestatie laagcomplex. *: Gemiddelde is verlaagd door meenemen trajecten zonder behandeling

De organisatie van laagcomplex verschilt per zorgaanbieder. De helft van de aanbieders die
laagcomplexe zorg aanbiedt heeft alle paramedici die behandeling leveren voor deze cliënten in
loondienst. De overige zorgaanbieders bieden deze behandeling aan door (deels) paramedici uit de
eerste lijn in te zetten. Voor deze aanbieders bleek het lastiger om bijvoorbeeld de primaire diagnose
van de cliënten uit systemen te achterhalen. Dit verklaart deels de 142 cliënten waarbij geen primaire
diagnose is gevuld.
Palliatief Terminale zorg
In Tabel 4 is voor de prestatie PTZ het aantal trajecten, de ligduur, behandeling en inzet van
verpleegtechnische

handelingen

en

transmurale

begeleiding

weergegeven.

De

indeling

in

diagnosegroepen bij PTZ wijkt licht af van de indeling bij andere prestaties, omdat bij PTZ andere
diagnoses voorkomen dan bij de andere prestaties. Trajecten met ELV-prestatie PTZ hebben een
gemiddelde ligduur van 14,7 dagen (standaarddeviatie 16,2). Bijlage 1 geeft onderstaande informatie
per diagnose weer. In deze bijlage is te herleiden welke diagnoses ten grondslag liggen aan de
diagnosegroepen PTZ.

Pagina 16 van 25

Diagnosegroepen
Oncologische aandoeningen

Aantal
trajecten
54

Gemiddelde
ligduur
17,6

Behandelinzet
(min/dag)
26

Verpleging
(min/dag)
33

Niet ingevuld

37

14,5

17

33

Overig

17

13,6

43

75

Hartaandoening

10

14,3

22

40

Orgaanaandoeningen en
systeemziekten
Infecties

7

2,8

46

85

5

9,8

16

26

Diagnose nog onbekend

2

19,0

9

3

Eindtotaal

132

14,7

24

34

Tabel 4 Gemiddelde ligduur, behandeling en verpleging voor Palliatief Terminale Zorg (PTZ)

Ligduur en behandelinzet
Zorgaanbieders geven aan dat de gemiddelde ligduur die uit dit onderzoek naar voren komt lager is
dan dat ze verwachten op basis van hun eigen cijfers. Om toch een goede inschatting te kunnen geven
van de werkelijke ligduur is naast de meting in de onderzoeksperiode een vergelijking gemaakt met het
gewogen gemiddelde ligduur van 14 organisaties die in de verzekeringsmonitor 2017 is doorgegeven
(Tabel 5). Dit betreft de berekende ligduur van trajecten die in een kwartaal bij een organisatie gesloten
zijn. Ook bij deze cijfers is een grote spreiding te zien tussen organisaties (een ligduur variërend van 20
tot 60 dagen bij hoogcomplex).
In tabel 5 is zichtbaar dat de ligduur die in dit onderzoek naar voren komt lager is dan de ligduur vanuit
de monitor van de zorgverzekeraars. Dit onderzoek kent dus een ondervertegenwoordiging van
langdurige trajecten. Binnen de open trajecten in de dataset van dit onderzoek (n=534) staat 14,4%
langer dan 60 dagen open. 5,6 % van de open trajecten staat langer dan 90 dagen open.
Diagnosegroepen

Gemiddelde Ligduur

Gewogen gemiddelde Ligduur

ELV-onderzoek

monitor zorgverzekeraar

Hoogcomplex

28,5 dagen

35,7 dagen

Laagcomplex

25,4 dagen

29,0 dagen

PTZ

14,7 dagen

16,7 dagen

Tabel 5 Vergelijking ligduur ELV-onderzoek en monitor Zorgverzekeraar

3.2.5 Inzet van behandelaren per ELV-prestatie
In Figuur 8 is weergegeven in welke mate per ELV-prestatie verschillende type behandelaren tijd
geregistreerd hebben. Hierbij is het goed om op te merken dat naast deze behandelaren ook de
huisartsen en de verzorging tijd besteden aan ELV. Deze tijd valt buiten de scope van dit onderzoek.
Bij 78% van de hoogcomplexe trajecten is de Specialist Ouderengeneeskunde (SO) betrokken, tegenover
5% van de laagcomplexe trajecten. Een verklaring voor het percentage betrokken SO bij hoogcomplex
ligt in de diversiteit van organisatie van ELV tussen organisaties. Voor een van de deelnemende
organisaties geldt bijvoorbeeld dat de huisarts hoofdbehandelaar is van hoogcomplexe cliënten, en daar
is over het algemeen geen SO betrokken (wanneer de situatie dit vereist is het wel mogelijk).

Pagina 17 van 25

Zowel bij hoogcomplex als laagcomplex zijn verpleegkundige handelingen en/of transmurale
begeleiding geregistreerd, respectievelijk 59% en 56%. In 74% van de gevallen is de fysiotherapeut
betrokken in hoogcomplexe trajecten. Er is in de figuren geen onderscheid gemaakt tussen
groepsbehandeling en individuele behandeling. 23% van de organisaties geeft aan groepsbehandeling
voor ELV-cliënten aan te bieden (op een deel van de locaties).

71%
78%

74%

56%
59%

37%
29%
41%

34%
11%

26%
5%

22%

16%

4%

Hoogcomplex (n=922)

7%
2%

28%

14%

1%

6% 0%

Laagcomplex (n=447)

10%

21%

PTZ (n=160)

Figuur 8: Gedeelte van de trajecten per ELV prestatie (%) waarbij behandelaren tijd geregistreerd hebben. Aangeleverde
trajecten zonder tijdsregistratie (n=304) worden niet getoond.

Naast inzet van de verpleging en behandelaren wordt ook door de zorg inzet geleverd bij ELV. Echter,
bij het bepalen van de scope van het onderzoek is gekozen om de zorg geen tijd te laten schrijven.
Hiermee werd de registratielast voor instellingen enigszins verlicht. Om toch een uitspraak te kunnen
doen over de behoefte van ELV-cliënten aan verzorging is de Barthel-index opgenomen in de
registratieset.
De Barthel-index is een meetinstrument om te bepalen in hoeverre iemand de algemene dagelijkse
levensverrichtingen (ADL) zelfstandig kan uitvoeren (en dus indirect hoeveel hulp daarbij nodig is).
Uitkomst varieert van 0 tot 20, waarbij deze als volgt geïnterpreteerd kan worden:


0-4: Volledig hulpbehoevend



5-9: Ernstig hulpbehoevend



10-14: Wel hulp nodig maar kan veel zelf



15-19: Redelijk tot goed zelfstandig



20: Volledig ADL-zelfstandig

In Tabel 6 is de gemiddelde Barthelscore bij opname en ontslag opgenomen. Omdat het meten van de
Barthelscore niet standaard is opgenomen in de procedure voor ELV is dit item slechts voor een deel
van de cliënten ingevuld. In de tabel is zichtbaar dat bij opname de gemiddelde Barthelscore in de

Pagina 18 van 25

categorie 10 – 14 valt en daarmee cliënten betreft die “hulp nodig hebben maar veel zelf kunnen”. De
standaard deviaties tonen geen duidelijke verschillen in mate van spreiding tussen ELV-prestaties, dit
geldt zowel voor de Barthelscore bij opname als bij de Barthelscore bij ontslag.
Standaard
deviatie
5

n

Hoogcomplex

Barthelscore
bij opname
11

Standaard
deviatie
6

n

215

Barthelscore
bij ontslag
13

Laagcomplex

12

5

53

15

5

50

PTZ

7

5

35

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Niet gevuld

11

5

36

15

4

9

Totaal

10

339

12

Percentage ingevuld

31%

167

242
21%

Tabel 6 Gemiddelde Barthelscore bij opname en bij ontslag per ELV-prestatie. Het percentage gevuld betreft het
percentage gesloten trajecten waarbij de Barthelscore is ingevuld.

3.2.6 Vergelijking met GRZ
Een van de vragen van dit onderzoek is de vraag of het mogelijk is om gemiddelde ligduur en
behandelinzet van ELV en GRZ op hoofddoelgroepen met elkaar te vergelijken. Voor de GRZ zijn deze
hoofddoelgroepen gebaseerd op de primaire diagnose. Echter, voor ELV bestaat een grote diversiteit in
behandelinzet en ligduur per diagnose, wat deze vergelijking niet mogelijk maakt. Een gemiddelde
waarde geeft onvoldoende zicht op de werkelijk geleverde inzet per cliënt.
Deze diversiteit in behandelinzet wordt volgens zorgaanbieders veroorzaakt door enerzijds diverse
meewegende factoren die behandelinzet bepalen; zoals leeftijd, comorbiditeit en leefomstandigheden.
Anderzijds worden op dit moment binnen de groep ELV cliënten ook cliënten behandeld waarvan blijkt
dat ze binnen andere prestaties thuishoren (de WLZ of GRZ bijvoorbeeld.

Pagina 19 van 25

4. Conclusies
In dit onderzoek is door 26 verschillende zorgaanbieders vastgelegd welke behandeling werd geleverd
aan cliënten met Eerstelijns verblijf. In de resultaten is zichtbaar dat de ligduur die is vastgelegd binnen
dit onderzoek een ondervertegenwoordiging van (zeer) lange trajecten heeft. In vergelijking met de
ligduur die gedurende een jaar is vastgelegd is de vastgelegde ligduur in dit onderzoek lager. De
spreiding in ligduur binnen de prestaties hoogcomplex, laagcomplex en PTZ is hoog.
De behandeling bij cliënten hoogcomplex is gemiddeld 20 minuten per dag. Binnen het huidige tarief is
binnen een ELV-dag ruimte voor 1,5 uur behandeling per week (13 minuten per dag). Opvallend is dat
de gemiddelde behandeling voor elke diagnose binnen hoogcomplex hoger is. Dit komt volgens
zorgaanbieders overeen met de situatie in de praktijk.
De ELV-cliënten blijken een zeer diverse groep, voor wat betreft leeftijd, diagnoses, behandelinzet en
ligduur. Ook lijken een deel van de cliënten die nu binnen ELV zorg ontvangen beter te passen in GRZ
(bijvoorbeeld cliënten met diagnose CVA) of WLZ-crisis (zichtbaar in o.a. de uitstroom naar WLZ). In
discussie met zorgaanbieders blijkt dat per regio grote verschillen bestaan binnen organisatie van ELV.
Deze verschillen zijn zichtbaar in:


Organisatie in de regio: In een stedelijke omgeving wordt de samenwerking bemoeilijkt door
het grote aantal partijen in de keten met diverse belangen. Ook is de invloed merkbaar van
andere organisaties in de regio. Een voorbeeld is opname gedurende ANW-uren. Een
organisatie gaf aan dat zij de enige organisatie waren die buiten kantooruren cliënten kon
opnemen. Dit had een aanzuigende werking waardoor ook cliënten van buiten de regio werden
opgenomen in ELV.



Organisatie in de keten: zorgaanbieders geven zeer diverse terugkoppeling over de
samenwerking met verwijzers in de keten. Grote verschillen zijn zichtbaar in de mate van
samenwerking met, en beschikbare kennis over mogelijkheden van vervolgzorg van het
ziekenhuis, de huisarts of regionale toegangspunten.
Ook zijn verschillen zichtbaar in de regionale toegang. Een deel van de regio’s hebben regionale
toegangspunten of zijn bezig deze op te zetten. Binnen deze toegangspunten kan informatie
worden opgevraagd over de verwijsmogelijkheden per cliënt en de beschikbare plaatsen bij
zorginstellingen.



Interne organisatie: Een deel van de organisaties biedt alle prestaties aan (en kan daarmee
eenvoudiger wijzigen in prestatie gedurende het traject), en een deel biedt bijvoorbeeld alleen
laagcomplexe zorg. Daarnaast biedt een deel van de organisaties ELV aan op een locatie, al dan
niet in combinatie met GRZ. Bij laagcomplex is een verschil te zien in of behandelaren in
loondienst zijn van de organisatie (50% van deelnemende organisaties die GRZ leveren) of
(deels) uit de eerstelijns komen.



(interne) Sturing op ELV: Organisaties verschillen in de wijze waarop ze sturen op de toegang
van ELV en in welke mate ze achter de voordeur actief onderscheid maken tussen ELV cliënten,
Wlz-crisis en GRZ. Daarnaast zijn er verschillen te zien in hoeverre wordt gestuurd op inzet van
behandeling binnen het tarief.

Vanwege de diversiteit binnen de cliëntengroep ELV is het zeer lastig om homogene cliëntengroepen te
onderscheiden binnen ELV. Alleen de primaire diagnose is onvoldoende voor definiëring van een

Pagina 20 van 25

cliëntengroep. Dit blijkt zowel uit de discussie met zorgaanbieders als uit de data (hoge mate van
spreiding ligduur en behandeling). Zorgaanbieders geven aan in de praktijk wel cliëntgroepen te
onderscheiden in hoogcomplex:
•

Cliënten waarbij de diagnose bekend is, maar die langzaam achteruit zijn gegaan en weer op
krachten moeten komen. Dit kan een diversiteit aan diagnoses zijn. Voor deze cliënten ligt de
focus op herstel en zorgdiagnostiek.
Cliënten die met een diagnose binnenkomen, maar waarbij blijkt dat er meer aan de hand is, en
eerst ontrafeld moet worden wat nodig is. Bij deze cliënten is veel diagnostiek/observatie nodig.

Pagina 21 van 25

Bijlage 1: Uitsplitsing ligduur en inzet per diagnose
Diagnosegroepen hoogcomplex

Aantal trajecten

Ligduur

Behandeling

Verpleging

(dagen)

(min/dag)

(min/dag)

CVA

11

32,5

35

7

Overige neurologische aandoeningen

30

33,7

23

33

Neuromusculaire aandoeningen

7

42,0

25

54

Overige hersenaandoeningen

6

33,5

22

35

Overige neurologische aandoeningen

17

25,5

23

10

Trauma

121

30,8

20

7

Trauma met fractuur

85

35,9

19

5

Trauma zonder fractuur

36

25,7

21

9

Overige aandoeningen bewegingsapparaat

65

31,0

20

15

Aandoening wervelkolom

20

36,0

22

10

Overige aandoeningen bewegingsapparaat

29

30,1

19

23

Overige aandoeningen onderste extremiteit

16

26,9

21

13

Diagnose nog onbekend

18

28,7

24

4

Dementie

18

23,5

22

17

Electieve orthopedie

32

29,3

20

2

Orgaanaandoeningen en systeemziekten

36

28,9

21

10

Overige orgaan aandoeningen

31

25,7

16

14

Reumatische aandoening

5

32,0

26

6

Overig

93

28,7

16

13

Amputaties

7

44,3

15

4

Bloedvaten

7

22,0

18

16

Delier

15

27,9

25

54

GGZ problematiek

14

36,6

24

15

Hartaandoening

25

27,8

19

6

Overige aandoeningen bovenste extremiteit

6

46,7

8

2

Respiratoire aandoeningen

19

24,1

15

7

Verslavingsproblematiek

0

-

-

-

Oncologische aandoeningen

37

24,1

25

10

Infecties

44

25,7

20

13

Niet ingevuld

129

24,1

15

5

Eindtotaal

634

28,5

20

12

Tabel 7 aantal trajecten, ligduur, behandeling en verpleging per diagnose voor hoogcomplexe trajecten.

Pagina 22 van 25

Diagnosegroepen

Aantal
trajecten

Ligduur
(dagen)

Behandeling
(min/dag)

Verpleging (min/dag)

CVA

1

3

-

-

Dementie

6

32

2

4

Diagnose nog onbekend

7

28

1

5

Electieve orthopedie

9

24

1

1

Infecties

12

10

-

17

Oncologische aandoeningen

6

38

1

2

Overige orgaan aandoeningen

9

24

-

5

Overig

25

23

1

18

Amputaties

1

7

-

66

Bloedvaten

6

24

1

4

Delier

1

30

-

39

GGZ problematiek

2

22

1

5

Hartaandoening

7

33

1

7

Overige aandoeningen bovenste extremiteit

2

26

-

-

Respiratoire aandoeningen

6

22

2

2

Overige aandoeningen
bewegingsapparaat

25

23

-

10

Aandoening wervelkolom

10

23

-

9

Overige aandoeningen bewegingsapparaat

11

25

-

10

Overige aandoeningen onderste extremiteit

4

21

-

11

Overige neurologische aandoeningen

6

24

4

8

Neuromusculaire aandoeningen

2

26

-

21

Overige hersenaandoeningen

1

31

4

-

Overige neurologische aandoeningen

3

16

10

3

Trauma

35

25

2

6

Trauma met fractuur

23

26

3

6

Trauma zonder fractuur

12

24

2

7

Niet ingevuld

142

26

3

1

Eindtotaal

283

25,4

7

9

Tabel 8 aantal trajecten, ligduur, behandeling en verpleging voor laagcomplexe trajecten

Pagina 23 van 25

Diagnosegroepen

Aantal
trajecten

Ligduur
(dagen)

Behandeling
(min/dag)

Verpleging
(min/dag)

Diagnose nog onbekend

2

19

9

3

Infecties

5

10

16

26

Oncologische aandoeningen

54

18

26

33

Orgaanaandoeningen en
systeemziekten

7

3

46

85

Overige orgaan aandoeningen

6

4

63

85

Reumatische aandoening

1

2

30

Overig

17

14

42

76

Bloedvaten

2

3

53

57

CVA

2

38

18

1

Delier

2

10

30

306

Dementie

1

7

21

2

Neuromusculaire aandoeningen

1

4

113

65

Overige aandoeningen onderste
extremiteit

1

5

35

67

Overige neurologische aandoeningen

1

44

16

Respiratoire aandoeningen

5

4

54

28

Trauma met fractuur

2

7

Hartaandoening

10

14

22

40

Niet ingevuld

37

15

17

33

Eindtotaal

132

15

24

34

Tabel 9 Aantal trajecten, ligduur, behandeling en verpleging voor trajecten PTZ

Pagina 24 van 25

Bijlage 2 Spreiding ligduur en behandelinzet bij top 3 diagnoses hoogcomplex

Boxplot ligduur voor top 3 diagnoses hoogcomplex
120
100
80
60
40
20
0
Overige aandoeningen
bewegingsapparaat

Trauma met fractuur

Trauma zonder fractuur

Figuur 9: Boxplot voor ligduur (gemiddelde dagen per traject) bij de drie meest voorkomende diagnoses (ELV-prestatie
hoogcomplex)

Boxplot behandeltijd voor top 3 diagnoses
60
50
40
30
20
10
0
Overige aandoeningen
bewegingsapparaat

Trauma met fractuur

Trauma zonder fractuur

Figuur 10: Boxplot voor behandelinzet (gemiddeld aantal uren totale behandeling per traject) bij de drie meest
voorkomende diagnoses (ELV-prestatie hoogcomplex)

Pagina 25 van 25