Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

31 066

Belastingdienst

Nr. 130

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 mei 2012
Met deze brief informeer ik de Tweede Kamer over de bestrijding van
intracommunautaire btw-carrouselfraude en de maatregelen die ik in dat
verband recentelijk heb genomen. Hiermee voldoe ik tevens aan mijn
toezegging tijdens het Algemeen Overleg met de vaste commissie voor
Financiën op 15 februari 2012 over de Richtlijn btw-factureringsregels om
de Kamer te informeren over de stand van zaken in het kader van de
aanpak van btw-carrouselfraude.
1. Inleiding
Gezien de aanzienlijke financiële en maatschappelijke belangen die ermee
gemoeid zijn blijft de bestrijding van intracommunautaire
btw-carrouselfraude onverminderd van groot belang. Nederland vervult
daarin een voortrekkersrol, zowel binnen de EU als in Benelux-verband. In
de 9e halfjaarsrapportage Belastingdienst van november 2011 ben ik
onder andere ingegaan op mijn beleid ter bestrijding van
btw-carrouselfraude. Kernbegrippen daarbij zijn preventie en het gebruik
van intelligence alsmede internationale samenwerking en gegevensuitwisseling. De opstelling van Nederland in EU-verband is pro-actief en
gericht op actieve samenwerking met andere Lidstaten. Zo is Nederland
één van de initiatiefnemers van Eurofisc, een gedecentraliseerd netwerk
voor uitwisseling van actuele informatie tussen Lidstaten om grensoverschrijdende btw-fraude tegen te gaan. In het najaar van 2009 is de Kamer
daarover geïnformeerd1. Eurofisc is eind 2010 in werking getreden. Voorts
organiseert Nederland in het najaar een bijeenkomst met alle lidstaten
waarbij onder meer wordt ingegaan op de bestrijding van
btw-carrouselfraude bij de levering van gas- en elektricteit.

TK, vergaderjaar 2009–2010, 21 501-07,
nrs. 680 en 683.

De Belastingdienst past een grote en gerichte inzet toe op de preventie en
bestrijding van btw-carrouselfraude en behaalt goede resultaten met de
bestaande analysemethoden, controles en opsporingsonderzoeken.
Desondanks constateer ik nog steeds een aanzienlijke fraude. Verder
constateer ik dat in bepaalde sectoren sprake is van een toename van

kst-31066-130
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 130

1

1

btw-carrouselfraude met verliezen in Nederland. Ik acht daarom extra
maatregelen nodig. In het navolgende zal ik aangeven welke nadere
maatregelen ik in dat verband recentelijk heb genomen en welke
initiatieven ik op korte termijn zal ontplooien. Het gaat daarbij met name
om gerichte maatregelen op de markten van mobiele telefoons en
computeronderdelen respectievelijk gas en elektriciteit. Daarnaast zal ik
ingaan op een door mij voorgestane multidisciplinaire aanpak van de
btw-fraude, waarbij door middel van een geïntensiveerde samenwerking
met andere overheids- en private organisaties de btw-carrouselfraude
eerder en beter kan worden aangepakt.
2. Verlegging van btw
Een verleggingsregeling maakt btw-carrouselfraude onmogelijk. Een
leverancier van goederen of diensten die btw verlegt naar zijn afnemer
berekent geen btw en ontvangt voor zijn prestaties slechts de netto
vergoeding. De afnemende ondernemer verantwoordt de btw in zijn eigen
aangifte en brengt die btw op dezelfde aangifte in aftrek, uiteraard voor
zover hij aftrekgerechtigd is. Er vindt geen daadwerkelijke betaling van
btw aan de leverancier plaats zodat de leverancier niet kan frauderen door
wel btw te factureren maar deze niet te voldoen aan de schatkist, terwijl
de afnemer de btw wel van de schatkist terugkrijgt.
Omdat een verleggingsregeling in beginsel afwijkt van het Europese
btw-systeem is daarvoor toestemming van de Europese Commissie en de
voltallige Raad vereist (derogatie). Daarbij kunnen (in enige vorm)
bijkomende controle- en/of rapportageverplichtingen worden opgelegd,
welke kunnen leiden tot extra administratieve lasten en/of hogere
uitvoeringskosten.
In 2009 heeft Nederland zelfstandig een btw-verleggingsregeling
geïntroduceerd voor de handel in CO2-emissierechten. Omdat de fraude
zich al daadwerkelijk had geopenbaard was haast geboden en is geen
derogatie aan Brussel gevraagd. Deze verleggingsregeling heeft de
btw-carrouselfraude in de Nederlandse branche gestopt en is vervolgens
in de Europese btw-richtlijn opgenomen zodat alle
Lidstaten haar nu kunnen toepassen.
In dit verband kan nog worden opgemerkt dat de Commissie een voorstel
heeft aangekondigd voor een «snel reactiemechanisme». Met zo’n
mechanisme kunnen lidstaten sneller en adequater (tijdelijke) maatregelen treffen in geval van plotselinge en omvangrijke btw-fraude die niet
met reguliere middelen kan worden bestreden. Daarbij wordt met name
gedacht aan (tijdelijke)
verleggingsregelingen. Ik heb de Europese Commissie gevraagd dit
voorstel met spoed in te dienen bij de Raad.
3. Mobiele telefoons en computeronderdelen
De Belastingdienst en de FIOD constateren een toename van
btw-carrouselfraude met verliezen in Nederland bij de handel in mobiele
telefoons en computeronderdelen (CPU’s). Waar een fraudeur door de
Belastingdienst als ondernemer wordt afgevoerd, wordt diens plaats
meteen ingenomen door een volgende fraudeur zodat de fraude kan
voortduren.
Een in 2007 door Nederland ingediend derogatieverzoek voor een
verleggingsregeling voor de handel in mobiele telefoons en computeronderdelen is door de Europese Commissie afgewezen wegens het niet
kunnen aantonen van daadwerkelijke (dreiging van) fraude. Inmiddels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 130

2

hebben het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Italië en Oostenrijk voor
mobiele telefoons en computeronderdelen echter wel een derogatie
verkregen. Omdat de btw-fraude met die goederen zich mede daardoor
naar Nederland heeft verplaatst heb ik een nieuw derogatieverzoek
ingediend bij de Europese Commissie. Gezien de gewijzigde omstandigheden alsmede het feit dat genoemde Lidstaten een dergelijke derogatie
wel hebben verkregen, zal dit verzoek naar verwachting nu wel (moeten)
worden gehonoreerd.
De afhandeling van een derogatieverzoek vergt gemiddeld 10 maanden.
Omdat de fraude met vooral mobiele telefoons nog steeds toeneemt heb
ik besloten het resultaat daarvan niet af te wachten en per 1 juni a.s.
zelfstandig een verleggingsregeling voor mobiele telefoons en computeronderdelen te introduceren. Evenals destijds bij de CO2-emissierechten is
deze verleggingsregeling optioneel omdat zij, bij het ontbreken van een
derogatie, niet kan worden gebaseerd op een wettelijke regeling. Echter,
indien een afnemer wordt geconfronteerd met een verkoper die pertinent
met btw wil factureren kan dat duiden op mogelijke btw-fraude en dient
de afnemer extra alert te zijn. Indien de indicatie zodanig is dat de
afnemer wist of behoorde te weten dat zijn leverancier is betrokken bij
carrouselfraude, kan dat onder omstandigheden gevolgen hebben voor
het recht op aftrek van de aan de afnemer in rekening gebrachte btw.
Om de detailhandel niet te confronteren met extra administratieve lasten
zal bij deze verleggingsregeling een ondergrens van € 10 000,- worden
gehanteerd (Duitsland en Oostenrijk hanteren een bedrag van € 5 000,-;
het Verenigd Koninkrijk kent een ondergrens van £ 5 000,-).
4. Gas en elektriciteit
Vanuit andere EU-Lidstaten en vanuit de Nederlandse energiemarkt
hebben mij geluiden bereikt over een mogelijke verschuiving van
carrouselfraude naar de handel in gas en elektriciteit. Tijdens gesprekken
heeft de sector aangegeven dat de signalen die duiden op een dreigende
fraude in de Nederlandse energiebranche steeds concreter worden.
Waar een EU-brede verleggingsregeling (op korte termijn) niet
waarschijnlijk is heb ik andere mogelijkheden verkend om eventuele
fraude te voorkomen en daarmee de onrust binnen de Nederlandse
branche weg te nemen. Daartoe heb ik met ingang van 1 april jl. de handel
in hoge druk gas en hoogspanningelektriciteit onder de zogenaamde
btw-entrepotregeling gebracht, zodat ter zake een btw tarief van 0% van
toepassing is en de fraude kan worden voorkomen.
De entrepotregeling is oorspronkelijk bedoeld om de internationale
handel in bulkgoederen, die als zodanig niet bestemd zijn om in de
consumptieve sfeer terecht te komen, buiten de btw-heffing te houden.
Ondanks dat gas en elektriciteit destijds niet onder de entrepotregeling
zijn gebracht heb ik daar nu alsnog in voorzien, met name omdat het ook
hier gaat om goederen die als zodanig, zonder nadere be- of verwerking,
niet voor consumptie geschikt zijn (hoge druk gas en hoogspanningelektriciteit).
Omdat het overgrote deel van de handel in gas en elektriciteit zich
afspeelt tussen vergunninghouders zal met de entrepotregeling het
grootste deel van de Nederlandse markt afgedekt zijn. Om echter de
gehele markt te bestrijken heeft een verleggingsregeling ook hier de
voorkeur. Om die reden zal Nederland, indien aan een EU-Lidstaat een
derogatie wordt verleend voor het toepassen van een verleggingsregeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 130

3

voor de handel in hoge druk gas en hoogspanningelektriciteit, eveneens
een dergelijke derogatie aanvragen.
Overigens constateert ook Frankrijk een toenemende fraudedreiging bij de
handel in gas en elektriciteit. Om die reden heeft Frankrijk per 1 april jl.
zelfstandig een verleggingsregeling geïntroduceerd, zonder de uitkomst
van een ingediend derogatieverzoek af te wachten. Omdat in dit stadium
echter sprake is van een fraudedreiging zonder dat daadwerkelijk fraude is
geconstateerd heb ik, mede uit strategische overwegingen richting
Brussel, met de entrepotregeling gekozen voor een maatregel die binnen
het huidige wettelijk kader past.
5. Multidisciplinaire aanpak
In de praktijk blijkt dat de btw-fraude zich, nadat in een bepaalde branche
een verleggingsregeling is geïntroduceerd, relatief snel en ogenschijnlijk
eenvoudig verplaatst naar een andere branche. Ik acht daarom aanvullende maatregelen nodig die er toe moeten bijdragen dat fraudeurs eerder
en beter kunnen worden opgespoord en aangepakt.
In dat kader sta ik een multidisciplinaire werkwijze voor waarbij vanuit de
verschillende disciplines over en weer, waar mogelijk, meer en in een
vroeger stadium doelgericht gegevens over fraude worden verstrekt. Om
dit te bereiken heb ik een daartoe opgerichte projectgroep de opdracht
gegeven een dergelijke multidisciplinaire aanpak te concretiseren. Binnen
deze multidisciplinaire aanpak werken diverse betrokken partijen op
structurele basis en op een geïntensiveerde wijze samen om carrouselfraude te bestrijden en de criminelen die erachter zitten op te sporen. Op
dit moment wordt een nog intensievere betrokkenheid van het bankwezen
bij de opsporing van carrouselfraude verkend. Omdat beide partijen zijn
gebaat bij een effectieve aanpak van fraude hebben enkele banken zich
inmiddels bereid verklaard om met Financiën en de Belastingdienst te
verkennen hoe de onderlinge samenwerking en gegevensuitwisseling
verder kan worden geoptimaliseerd. Voor zover dat nodig is kom ik met
voorstellen om de wetgeving aan te passen teneinde de uitwisseling van
informatie mogelijk te maken. Op die manier kan de carrouselfraude bij de
bron worden aangepakt en worden voorkomen dan wel in vroeg stadium
gestopt.
Bij deze multidisciplinaire aanpak worden de Belastingdienst, FIOD, het
Openbaar Ministerie, Veiligheid en Justitie, Politie, instellingen van
financieel toezicht, het bankwezen, belastingadviseurs en het notariaat
betrokken. Ook het bedrijfsleven kan hier een belangrijke rol spelen.
Immers, het bedrijfsleven kan in haar dagelijkse praktijk als geen ander de
signalen onderkennen die kunnen duiden op (dreigende) btw-fraude. Ter
illustratie noem ik het feit dat de eerste signalen van de btw-fraude met
CO2-emissierechten en van de dreigende fraude in de energiebranche
afkomstig waren uit het bedrijfsleven. Vervolgens is in samenwerking met
de betreffende branche gewerkt aan effectieve maatregelen.
In dit kader merk ik nog op dat de Belastingdienst, in samenwerking met
andere instanties, ook is gestart met een project «subjectgerichte aanpak
van veelplegers». Een veelpleger kan in dit verband worden omschreven
als een persoon of organisatie die mogelijk vaker betrokken is bij diverse
soorten van fraude, zoals faillissements- en fiscale fraude (waaronder
btw-carrouselfraude), belastingconstructies, witwassen, het verstrekken
van faciliteiten aan criminelen en/of andere soortgelijke activiteiten. Op
projectmatige basis wordt vanuit de verschillende middelen en processen,
via een brede aanpak van de Belastingdienst met de Kamer van
Koophandel, het Openbaar Ministerie en de FIOD, een specifiek subject

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 130

4

(individu of organisatie) onderzocht. Doel van het project is om door een
efficiënte en effectieve aanpak van de veelplegers verdere financiële
benadeling van de maatschappij en de Belastingdienst te voorkomen, het
zoveel mogelijk verhalen van de geleden belastingschade, de organisatie
van de veelplegers te ontmantelen en hen in voorkomende gevallen te
vervolgen.
6. Conclusie
De bestrijding van intracommunautaire btw-carrouselfraude blijft
onverminderd mijn volle aandacht houden. Als gevolg van die carrouselfraude lopen Nederland en andere EU-lidstaten forse bedragen aan
belasting mis. Omdat de btw een uitermate belangrijke pijler van de
Nederlandse begroting is en jaarlijks een aanzienlijke bijdrage van meer
dan € 40 mld aan de schatkist levert, is een effectieve bestrijding van
btw-fraude van het grootste belang. Bovendien raakt btw-fraude niet
alleen de Nederlandse schatkist maar ook het bonafide bedrijfsleven en
daarmee indirect ook de Nederlandse consument. Aldus wordt de gehele
samenleving geschaad.
Om dit tegen te gaan tref ik een aantal extra maatregelen, zoals het
introduceren van een btw-verleggingsregeling voor mobiele telefoons en
computeronderdelen en een project «multidisciplinaire aanpak van
btw-carrouselfraude». Binnen die aanpak delen de verschillende disciplines op structurele basis informatie en wordt gezamenlijk eerder en
beter opgetrokken in de strijd tegen btw-carrouselfraude.
De staatssecretaris van Financiën,
F. H. H. Weekers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 31 066, nr. 130

5