Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

21 501-33

Raad voor Vervoer, Telecommunicatie en Energie

Nr. 857

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 mei 2021
Op 4 juni 2021 vindt de formele Telecomraad plaats. Bijgevoegd bij deze
brief vindt u de geannoteerde agenda met daarin een beschrijving van de
discussiepunten en de Nederlandse inzet hiervoor. Tevens informeer ik u
graag over de laatste ontwikkelingen over de verordening ter oprichting
van een Europees kenniscentrum voor industrie, technologie en
onderzoek op het gebied van cybersecurity en een netwerk van nationale
coördinatiecentra.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

kst-21501-33-857
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 857

1

Data Governance Act
Voortgangsrapportage
Het voorzitterschap zal tijdens de Telecomraad een voortgangsrapportage
over de Data Governance Act (DGA) agenderen.
Tijdens de lopende onderhandelingen is er brede steun voor het overkoepelende doel van de DGA, namelijk het versterken van vertrouwen in
datadeling. Diverse lidstaten hadden vragen over de precieze gevolgen
voor belanghebbenden en wat de reikwijdte van het voorstel is. Daarom
heeft het voorzitterschap de afgelopen tijd workshops georganiseerd met
belanghebbenden om hier inzicht in te krijgen. Belangrijke punten van
discussie zijn de rol van de overheden bij het verbod op exclusieve
overeenkomsten voor het delen van beschermde categorieën van data en
welke partijen hiervan zijn uitgezonderd, de juridische scheiding van
datatussenpersonen en welke partijen hiervan zijn uitgezonderd, de rol
van nationaal beleid bij data-altruïsme en de gevolgen voor internationale
datastromen.
Een eerste kabinetsappreciatie op deze verordening is op 22 januari jl. met
uw Kamer gedeeld1. Doordat het voorstel gaat over verschillende
domeinen en nieuwe ontwikkelingen (organiseren van meer datatoegang
bij de overheid, het reguleren van de nog in opkomst zijnde private
datatussenpersonen en het certificeren van het nieuwe fenomeen van
data-altruïsme) is wat het kabinet betreft zorgvuldigheid gewenst.
Vertrouwen in de data-economie vereist voor het kabinet dat in alle
domeinen van de verordening gebruikers grip hebben op gegevens die
hen betreffen – zoals is aangegeven in de kabinetsvisie op datadeling2 en
de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) – en dat nieuwe
regelgeving daar daadwerkelijk aan bijdraagt. Vertrouwen en grip op
gegevens dragen tevens bij aan de menselijke maat in de data-economie,
waarvan het belang door de motie van de leden Leijten en Bosman3 is
benadrukt. Nederland zet zich hier in de raadswerkgroep actief voor in. De
Nederlandse inzet tijdens de Raad zal plaatsvinden langs bovengenoemde
lijnen.
Naar verwachting zal het inkomend Sloveens voorzitterschap streven naar
een algemene oriëntatie op het voorstel.
Richtlijn betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk
niveau van cyberbeveiliging in de Unie
Voortgangsrapportage
Het voorzitterschap zal tijdens de Telecomraad een voortgangsrapportage
over de Richtlijn betreffende maatregelen voor een hoog gezamenlijk
niveau van cyberbeveiliging in de Unie agenderen. Deze richtlijn moet de
Netwerk- en Informatiebeveiligingsrichtlijn (NIB-richtlijn) vervangen. De
oorspronkelijke NIB-richtlijn regelt de beveiliging van netwerk- en
informatiesystemen van aanbieders van essentiële diensten en van
digitale dienstverleners, onder meer door hen te laten voldoen aan een
zorg- en meldplicht. De Commissie stelt met de herziening van de
NIB-richtlijn een aantal wijzigingen voor, waaronder op het gebied van de
reikwijdte, verplichtingen van aanbieders, toezicht en de samenwerking
tussen autoriteiten.
De onderhandelingen zijn in februari jl. van start gegaan. Vanaf februari
tot en met april jl. heeft de zogenoemde Q&A-fase van de besprekingen
plaatsgevonden en op 5 mei jl. zijn de tekstonderhandelingen gestart.
1

Kamerstuk 22 112, nr. 3016.
Kamerstuk 26 643, nr. 594.
3
Kamerstuk 21 501–20, nr. 1658.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 857

2

Lidstaten spreken brede steun uit voor het horizontale karakter van de
herziening van de NIB-richtlijn en willen juridische fragmentatie tegen
gaan. Lidstaten hebben onder andere aandacht gevraagd voor het feit dat
de reikwijdte van het voorstel sterk is verbreed ten opzichte van de
huidige richtlijn. Het Portugees voorzitterschap zal naar verwachting de
resterende tijd als voorzitter willen inzetten op het bereiken van een
raadspositie op de samenhang tussen de herziening van de NIB-richtlijn
en sectorale wetgeving.
Een eerste kabinetsappreciatie op deze richtlijn is op 12 februari jl. met uw
Kamer gedeeld4. Het kabinet verwelkomt het voorstel van de Commissie,
maar plaatst daarbij wel enkele kritische kanttekeningen. Zo vraagt het
kabinet in de onderhandelingen aandacht voor de proportionaliteit van
het voorstel, in het bijzonder met betrekking tot de grote uitbreiding van
het aantal aanbieders dat direct onder het toepassingsbereik van de
richtlijn wordt gebracht. Tevens is het kabinet van mening dat cybersecurity binnen de EU in samenhang moet worden bekeken. Het kabinet zal
dan ook oog blijven houden voor de samenhang tussen de NIB-Richtlijn,
de Critical Entities Resilience-Richtlijn en sectorale wetgeving zoals het
voorstel voor Digital Operational Resilience Act, de Electronic Identities
And Trust Services verordening en de European Electronic Communications Code. In dit verband merkt het kabinet op dat verplichtingen voor
aanbieders van openbare elektronische communicatienetwerken of
-diensten, evenals aanbieders van vertrouwensdiensten, uit de respectievelijke sectorale regelgeving zijn verschoven naar de onderhavige
richtlijn, maar niet dezelfde formulering hebben als in de sectorale
wetgeving. Het kabinet vraagt zich af wat de toegevoegde waarde is van
deze verschuiving en ziet daarin het risico dat daarmee de bredere
werking van sectorale waarborgen, anders dan gericht op netwerk- en
informatiesystemen, die van cruciaal belang zijn voor de betrouwbaarheid
van de diensten onderbelicht of verloren raken. De Nederlandse inzet
tijdens de Raad zal plaatsvinden langs bovengenoemde lijnen.
Digitaal kompas 2030
Beleidsdebat
Het voorzitterschap zal tijdens de Telecomraad een beleidsdebat
agenderen over de mededeling Digitaal Kompas 2030 (Kamerstuk 22 112,
nr. 3096), in samenhang met de Artificial Intelligence Act, het aanstaande
kader voor een Europese digitale identiteit en de aanstaande interinstitutionele verklaring met digitale principes.
Met de in maart gepubliceerde mededeling heeft de Commissie haar visie
gepresenteerd hoe de EU een succesvolle digitale transformatie van
economie en maatschappij kan doormaken voor 2030. De Commissie
onderscheidt hiermee vier kernthema’s waarop versnelling nodig is:
(1) het stimuleren van digitale vaardigheden van burgers en digitale
professionals; (2) een goede, veilige en duurzame digitale infrastructuur;
(3) een digitale transformatie van het bedrijfsleven en (4) een toegankelijke en meer gebruikersgerichte publieke dienstverlening. Aan de hand
van deze thema’s heeft de Commissie concrete doelstellingen geformuleerd. Zo wil de Commissie dat in 2030 o.a. ten minste 80% van de
volwassenen in de EU over minstens digitale basisvaardigheden beschikt,
alle Europese huishoudens Gigabit-dekking en 5G in alle bewoonde
gebieden hebben, ten minste 20% van de wereldproductie van semiconductors uit de EU moet komen, en dat de EU 20 miljoen ICT-specialisten
heeft met een gelijke man-vrouwverhouding. Tevens wil de Commissie
voor 2025 dat Europa haar eerste kwantumcomputer heeft om de
kwantumcapaciteit te kunnen ontwikkelen.
4

Kamerstuk 22 112, nr. 3053.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 857

3

Tijdens de Europese Raad van 25-26 maart jl. hebben veel lidstaten,
waaronder Nederland, de mededeling verwelkomd alsmede de ambitie
van de Commissie om digitaal leiderschap te tonen en de digitale
soevereiniteit van de EU te versterken met behoud van een open
economie.
Een eerste kabinetsappreciatie op deze mededeling is op 23 april jl. met
uw Kamer gedeeld5. Het kabinet verwelkomt de mededeling en vindt het
positief dat de Commissie het versterken van de positie van burgers en
bedrijven in de digitale transitie centraal stelt. Het is toe te juichen dat er
concrete tijdslijnen verbonden worden aan de prioriteitsstelling voor
digitalisering in de EU. Verder is het een goede ontwikkeling dat de
Commissie met doelstellingen voor 2030 komt op de vier kernthema’s en
heldere prioriteiten kiest. Het kabinet hecht hierbij aan een integrale en
evenwichtige benadering van digitalisering met zowel aandacht voor
kansen, uitdagingen als risico’s. De prioriteiten van de Commissie sluiten
aan bij een groot deel van de prioriteiten, zoals geformuleerd in de
kabinetsbrede Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Een update van
de NDS is op 23 april jl. met uw Kamer gedeeld. Het kabinet vindt het van
belang dat ook andere prioritaire gebieden zoals de inzet op artificiële
intelligentie en cyberveiligheid als randvoorwaarde beter aan bod komen
in deze mededeling. De Nederlandse inzet tijdens de Raad zal plaatsvinden langs bovengenoemde lijnen.
Diversenpunten
Het voorzitterschap of de Commissie zal een update geven over (de
onderhandelingen over) lopende wetsvoorstellen waaronder de
ePrivacyverordening, de Roamingverordening, de Artificial Intelligence
Act en het kader voor een Europese identiteit dat naar verwachting op
2 juni zal worden gepresenteerd. Tevens zal de Commissie de Raad
voorzien van informatie over de Common Union Toolbox for Connectivity
en zal het voorzitterschap de Raad informeren over de Digital Assembly
2021. Tot slot zal de Sloveens delegatie informatie geven over hun
voorzitterschapswerkprogramma van juli – december 2021.
Europees kenniscentrum voor industrie, technologie en
onderzoek op het gebied van cyberbeveiliging en het netwerk van
nationale coördinatiecentra
Naast de Nederlandse inzet tijdens de Telecomraad wil ik uw Kamer graag
informeren over de laatste ontwikkelingen over de verordening ter
oprichting van een Europees kenniscentrum voor industrie, technologie
en onderzoek op het gebied van cybersecurity en een netwerk van
nationale coördinatiecentra. In december 2020 is er een informeel akkoord
gekomen tussen de Raad en het Europees Parlement in de onderhandelingen over het voorstel. Op 20 april jl. is formeel ingestemd met dit
voorstel door de Raad. Het nieuwe kenniscentrum zal de EU helpen haar
expertise inzake onderzoek, technologie en industriële ontwikkeling op het
gebied van cybersecurity in een netwerk te bundelen en de uitrol van de
meest recente cyberbeveiligingsoplossingen te bevorderen. Dat zal
gebeuren in samenwerking met een netwerk van nationale coördinatiecentra, die door de lidstaten worden aangewezen. Het centrum en het
netwerk zullen financiële steun op het gebied van cyberbeveiliging
verlenen uit de programma’s Horizon Europe en Digital Europe. Daarnaast
zal het centrum de Europese kenniscommunity voor cybersecurity
bijeenbrengen om expertise in de hele EU te bevorderen en verspreiden.
Deze community bestaat uit bedrijven, kennisinstellingen en overheidsorganisaties die zich bezighouden met operationele en technische kwesties
op het gebied van cybersecurity.
5

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1648.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 21 501-33, nr. 857

4