2009D16789

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld dd. ...
Binnen de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
hebben enkele fracties de behoefte om vragen en opmerkingen voor te
leggen over de brief van de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, mw. Dijksma, d.d. 16 februari 2009 inzake de voortgang van
de invoering van het persoonsgebonden nummer in het primair onderwijs
(Kamerstuk 31 293 nr. 29). Bij brief van ... heeft de staatssecretaris deze
beantwoord. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie
Van Bochove
Adjunct-griffier van de commissie
Arends

NDS15814
0809tknds2009D16789

1

Inhoudsopgave
I
1.
2.
3.
4.
5.
6.
II

Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inleiding
Voordelen van het persoonsgebonden nummer
Context invoeringstraject
Gefaseerde aanpak invoering
Resultaten monitor
Tot slot
Reactie van de staatssecretaris

I Vragen en opmerkingen uit de fracties
1. Inleiding
De leden van de CDA-fractie zijn een voorstander van de invoering van het
persoonsgebonden nummer in het onderwijs. In het voortgezet onderwijs
is dat al eerder ingevoerd en in het primair onderwijs zijn de eerste
stappen reeds gezet. Ofschoon het bij de invoering tijdelijk tot een extra
last zal leiden, zullen de voordelen, zodra het allemaal is ingevoerd, groot
zijn. Het scheelt administratieve lasten voor de scholen, biedt meer
informatie over de prestaties van leerlingen en maakt het mogelijk om
subsidie-instrumenten meer gericht te kunnen inzetten. Deze leden
merken op dat onder de scholen een gematigd positieve houding is waar
te nemen over de invoering van het onderwijsnummer. Wellicht dat deze
houding nog verder vergroot kan worden als kan worden duidelijk
gemaakt welke vermindering van de administratieve lasten dit voor de
scholen teweeg zal brengen, zo stellen deze leden.
De leden van de PvdA-fractie hebben met instemming kennisgenomen
van de brief van de staatssecretaris inzake de voortgang van de invoering
van het persoonsgebonden nummer in het primair onderwijs. Er zijn al
veel stappen gezet om tot een verantwoorde invoering van het persoonsgebonden nummer in het primair onderwijs te komen. Net als de
staatssecretaris vertrouwen deze leden erop dat de samenwerkende
organisaties de komende tijd alles in het werk zullen stellen om scholen
goed te begeleiden in deze technisch moeilijke operatie. Deze leden
hebben nog de volgende vragen.
De leden van de SP-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
vorderingen bij de invoering van het persoonsgebonden nummer in het
primair onderwijs. Bij deze leden zijn nog wel de nodige onduidelijkheden,
vragen en zorgen.
De leden van de VVD-fractie hebben de brief van de staatssecretaris over
de voortgang van de invoering van het persoonsgebonden nummer in het
primair onderwijs met belangstelling gelezen. Deze leden hebben aanleiding gezien tot het stellen van de volgende vragen.
2. Voordelen van het persoonsgebonden nummer
De leden van de CDA-fractie merken op dat er leerlingen zijn die geen
burgerservicenummer (BSN) hebben. Dat is de basis voor het onderwijsnummer. Zij vragen waardoor sommige leerlingen geen BSN-nummer
krijgen.
De leden van de VVD-fractie merken op dat de staatssecretaris in de brief
een aantal voordelen van het persoonsgebonden nummer noemt. In
hoeverre onderschrijven scholen in het primair onderwijs deze voordelen?
In hoeverre ervaren scholen een onevenredige belasting als gevolg van de
administratieve invoering én eventueel bijscholen van personeel? Zijn er

2

scholen waar de invoering vastloopt? Zo ja, om hoeveel scholen gaat het,
en hoe worden de problemen hier verholpen? Is de extra informatie over
de leerling die aan het persoonsgebonden nummer is gekoppeld
automatisch toegankelijk voor de vervolgschool van de leerling, of moet
de leerling en/of de ouder daar eerst toestemming voor geven, zo vragen
deze leden.
3. Context invoeringstraject
De leden van de PvdA-fractie merken op dat in 2006 de Vereniging voor
Openbare en algemeen toegankelijke Scholen (VOS/ABB) aan gaf dat de
eerste resultaten met het onderwijsnummer in het voortgezet onderwijs
positief zijn verlopen. Indertijd zijn er echter ook enkele problemen aan
het licht gekomen. In sommige gevallen werden aangeleverde gegevens
ten onrechte afgekeurd door het Basisregister Onderwijs (BRON) en
ontstonden er wachtende meldingen. Deze leden vragen of bij de
invoering van het persoonsgebonden nummer in het primair onderwijs
deze onterechte foutmeldingen ook kunnen plaatsvinden en of hier
mogelijk problemen door kunnen ontstaan. Deze leden vragen wat er
precies gebeurt met de ten onrechte afgekeurde gegevens door BRON.
Voorts vragen deze leden of de communicatie met de inspectie voor het
onderwijs goed verloopt. Bij invoering van het persoonsgebonden
nummer in het voortgezet onderwijs ontstonden problemen met de
uitwisseling van examengegevens tussen scholen en de inspectie voor
het onderwijs, omdat de inspectie voor het onderwijs alleen beschikte
over gecodeerde gegevens, zo merken deze leden op. Scholen werkten
niet met deze gecodeerde nummers. Inmiddels blijkt dit probleem voor
het voortgezet onderwijs opgelost te zijn en werkt de inspectie voor het
onderwijs met onderwijsnummers. Kan de staatssecretaris aangeven of
de inspectie voor het onderwijs in het kader van het primair onderwijs ook
met onderwijsnummers werkt, zo vragen deze leden. Kortom, deze leden
vragen of de problemen die zich bij de invoering van het persoonsgebonden nummer in het voortgezet onderwijs voor deden mogelijk ook bij
de invoering in het primair onderwijs aanwezig zijn. Deze leden vragen of
een overzicht gegeven kan worden van deze problemen en hoe een en
ander is opgelost.
De leden van de SP-fractie waarderen de invoering van het persoonsgebonden nummer in het primair onderwijs positief áls de invoering leidt tot
administratieve lastenverlichting op scholen. Zij vragen echter, of de
voordelen wel gaan opwegen tegen de nadelen. Deze leden vrezen dat
vooral de directeuren weer worden geconfronteerd met een zware extra
taak. Deze leden zijn van mening dat invoering van het persoonsgebonden nummer onverantwoord is zolang erop veel basisscholen een
tekort aan ondersteuning is. Schoolleiders hebben de afgelopen jaren veel
meer taken gekregen, zonder extra ondersteuning. Ook ontberen basisscholen nog altijd vaak een conciërge. Invoering van het persoonsgebonden nummer betekent opnieuw extra taken, zonder daarvoor extra
ondersteuning te krijgen. Deze leden vragen of de staatssecretaris deze
mening deelt.
De staatssecretaris schrijft dat van de scholen een «aanzienlijke inzet en
investering wordt gevraagd». Is dat een investering in tijd én geld?
Hoeveel bedraagt deze investering gemiddeld en worden scholen daar
ook voor gecompenseerd? Zo neen, waarom niet, zo vragen deze leden.
Verwacht de staatssecretaris van kleine besturen of vrijwillige besturen
dat zij de eigen directie voldoende kunnen ondersteunen? Deze leden
vragen of dat realistisch is. Is het waar dat elke school het eigen leerlingadministratie systeem moet «updaten» voordat zij tot invoering van het
persoonsgebonden nummer kunnen overgaan, zo vragen deze leden. Wat
gebeurt er als de scholen niet alle gegevens van de leerlingen compleet

3

krijgen? Worden scholen geconfronteerd met minder bekostiging of
minder geld voor achterstandsleerlingen (gewichtengelden) als zij
bijvoorbeeld niet alle sofinummers kunnen achterhalen? En waarom
kunnen ontbrekende gegevens niet direct worden aangeleverd vanuit de
Gemeentelijke basisadministratie, zo vragen deze leden.
Deze leden vragen wat de invoering concreet betekent voor:
– Het bekostigingsproces: zijn er schattingen te geven over hoeveel
scholen er in de financiering op vooruit of op achteruit gaan? Is er een
kans dat er net als in het mbo een tweede teldatum in het basisonderwijs wordt ingevoerd, zo vragen zij.
– Gegevenslevering: deze leden vragen wat precies en concreet wordt
verwacht van de scholen bij de aanlevering van gegevens. Moeten ze
meer of minder gegevens aanleveren en zijn dat andersoortige
gegevens, zo vragen zij.
– Toezicht op de scholen: deze leden vragen wat er hierdoor concreet
verandert met betrekking tot het toezicht op de scholen.
– Mogelijkheden voor informatie-uitwisseling: deze leden vragen wat de
concrete voordelen daarvan zijn voor de school.
4. Gefaseerde aanpak invoering
De leden van de CDA-fractie merken op dat nog niet alle scholen de
zogeheten eerste fase aan het einde van 2007 hadden doorlopen. Zij
vragen wat daarvan de oorzaken waren en of nu wel alle scholen de
eerste fase hebben afgerond. Voorts merken deze leden op dat de tweede
fase na afronding van de eerste fase is voorzien. Voor veel scholen
betekent het dat begin 2008 een start kon worden gemaakt met die
tweede fase. Naar nu blijkt zijn 5000 scholen hiermee gestart, maar 2000
scholen nog niet. Waar komt dat door, zo vragen deze leden. Zij vragen of
de staatssecretaris het dan nog wel redt om medio 2009 deze tweede fase
te kunnen afronden. Tijdens deze fase blijken er nogal wat moeilijkheden
te bestaan in de communicatie met de helpdesk. Deze leden vragen wat
de staatssecretaris daaraan gaat doen. Scholen klagen over het grote
tijdsbeslag dat de invoering met zich meebrengt. Deze leden vragen wat
de staatssecretaris er aan gaat doen om deze klacht te doen afnemen.
De leden van de VVD-fractie vragen of de PGN Projectorganisatie
(PGNPO) vanuit het ministerie van OCW financiering ontvangt, zo ja om
welk bedrag gaat het. Met hoeveel softwareleveranciers heeft PGNPO
afspraken gemaakt? Wat waren de criteria om deze leveranciers te
selecteren?
Deze leden vragen hoe het uiteindelijke systeem van informatie-uitwisseling is beveiligd tegen misbruik. Hoe wordt gecontroleerd of de gegevens
in BRON een correcte weergave zijn van de situatie op een school, zodat
overbekostiging en onderbekostiging kan worden voorkomen, zo vragen
deze leden.
Deze leden vragen voorts hoe de ondersteuning vanuit de IB-groep
verloopt, mede gelet op het feit dat de IB-groep nog niet zo lang geleden
zelf met de nodige problemen kampte.
Deze leden vragen welke onafhankelijke partij de risicoanalyse ten aanzien
van de beveiliging van persoonsgegevens heeft ingevoerd. Wat waren de
resultaten van deze analyse? Heeft het college bescherming persoonsgegevens ook nog een rol gespeeld? Zo neen, waarom niet?
Deze leden vragen tevens wat de oorspronkelijke raming voor het hele
traject in 2006 was. In hoeverre wijkt de huidige raming hiervan af en is
het project dus duurder gebleken? Waaruit bestaat het flankerend beleid
meer in detail, waaraan tot 2010 maarliefst €24 miljoen zal worden
besteed? Wat zijn de kosten voor het onderzoek van Regioplan Beleidsonderzoek?
Deze leden vragen waarom de staatssecretaris het positief te noemen
vindt dat scholen op de lange termijn noch positief noch negatief zijn over

4

de nieuwe structurele situatie. Houdt dit impliciet niet in dat scholen de
meerwaarde niet erkennen? Wat gaat de staatssecretaris er aan doen om
de meerwaarde, zo die er is, aan scholen te communiceren? Hoe komt het
volgens de staatssecretaris dat scholen tot op heden nog onvoldoende op
de hoogte zijn van de ins en outs van het persoonsgebonden nummer? Is
dit puur een taak van de PGNPO, zo vragen deze leden.
5. Resultaten monitor
De leden van de CDA-fractie merken op dat de staatssecretaris constateert
dat de besturen of bovenschoolse managers minder ondersteuning
bieden dan de ondersteuning van de PGNPO en de softwareleveranciers.
Komt dat door een gebrek aan deskundigheid of een gebrek aan draagvlak
voor de invoering van het onderwijsnummer en de grote tijdsbelasting die
ermee gepaard gaat, zo vragen deze leden.
De leden van de SP-fractie merken op dat de staatssecretaris schrijft dat
een aantal aanvraagprocedures, zoals voor de leerlinggebonden financiering, straks tot het verleden zal behoren. Kan de staatssecretaris dat
nader toelichten, zo vragen zij. Deze leden merken op dat, volgens de
monitor van Regioplan, de scholen voorzichtig positief reageren. Uit
ditzelfde onderzoek blijkt echter ook dat er directeuren of bestuurders zijn,
die vrezen dat de nieuwe informatiesystemen worden gebruikt voor
kwaliteitslijsten met beoordelingen en rangordes. Deze leden vragen of
die vrees terecht is en of de staatssecretaris kan uitsluiten dat dit gebeurt.
Deze leden vragen een helder en eenduidig antwoord. Ook met betrekking
tot de privacy hebben deze leden zorgen. De leerlinggegevens komen
straks terecht bij gemeente, de IB-groep en de Centrale Financiële
Instellingen (CFI), zo merken deze leden op. Is het waar dat daarnaast ook
het projectmanagement van de Algemene Vereniging voor Schoolleiders
(AVS), de softwareleveranciers en/of andere scholen inzicht (kunnen)
krijgen in de gegevens, zo vragen deze leden. Zij vragen in hoeverre dat
valt te verenigen met het bekostigingsbesluit, waarin wordt gesteld dat
het zonder toestemming van de ouders niet is toegestaan om de
gegevens te geven aan anderen «dan degenen die ingevolge de wet
bevoegd zijn inlichtingen omtrent de school en het onderwijs te ontvangen.» Deze leden merken op dat die garantie scholen vaak aan ouders
gegeven hebben op het moment van inschrijving. Kunnen scholen dat
nog wel waar maken gedurende de implementatie-periode, zo vragen
deze leden.
6. Tot slot
De leden van de CDA-fractie merken op dat de grote vraag zal zijn hoe de
staatssecretaris er voor gaat zorgen dat vanaf 1 oktober 2010 scholen alles
via dit onderwijsnummer kunnen doen en geen aparte formulieren meer
nodig hebben.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de garantie gegeven kan worden
dat het onderwijsnummer op geen enkele wijze gebruikt zal worden voor
de opsporing en mogelijke uitzetting van «illegale» kinderen. Deze leden
merken op dat in de Wet op het onderwijsnummer expliciet werd bepaald
dat dit nummer niet mag worden gebruikt voor het opsporen van illegalen. Ooit heeft voormalig minister Verdonk voor Vreemdelingen Zaken en
Integratie in een uitzending van Twee Vandaag gezegd dat ze een onderzoek naar persoonsgebonden nummer in het kader van het opsporingsbeleid in overweging neemt. Kan de staatssecretaris nogmaals bevestigen
dat in het kader van de Wet Bescherming Persoonsgegevens het onderwijsnummer op geen enkele wijze gebruikt zal worden voor de opsporing
van «illegale» kinderen, zo vragen deze leden.

5

De leden van de VVD-fractie vragen of de staatssecretaris kan toezeggen
dat de invoering in 2010 volledig gerealiseerd is en dat er geen kostenoverschrijding zal plaatsvinden.
II Reactie van de staatssecretaris

6