Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1142
Vragen van de leden Vuijk en Teeven (beiden VVD) aan de ministers van
Defensie en van Economische Zaken over het schrappen van banen bij Fokker
(ingezonden 15 december 2015).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Minister van Defensie (ontvangen 15 januari 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Fokker schrapt 270 banen in Nederland»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat toeleveranciers van vliegtuigonderdelen minder werk hebben,
doordat vliegtuigbouwers zich de laatste jaren steeds vaker richten op
verbetering van bestaande modellen en minder nieuwe toestellen maken?
Raakt dit ook de tak van deze bedrijven die zich bezig houdt met het maken
van onderdelen voor militaire toestellen? Graag een toelichting.
Antwoord 2
Langere levenscycli van hedendaagse vliegtuigtypen hebben invloed op de
werkgelegenheid in de vliegtuigbranche. Dit geldt niet alleen bij directe
toeleveranciers zoals Fokker, maar ook bij de hoofdaannemers (Original
Equipment Manufacturers, OEM’s) zelf.
Voor ontwikkelings- en «engineeringsafdelingen» van hoofdaannemers en
directe toeleveranciers geldt dat regelmatige vernieuwing en doorontwikkeling van bestaande systemen en componenten een kleinere werklast kent dan
de ontwikkeling van compleet nieuwe systemen en componenten.
Voor productieafdelingen betekenen langere levenscycli dat gedurende
langere tijd vliegtuigen voor hetzelfde type modificaties en de daarbij
benodigde componenten worden gebouwd. De afname van de werklast is
daar vooral het gevolg van efficiencyslagen die hierbij kunnen worden
gemaakt.

1

ah-tk-20152016-1142
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.nu.nl/ondernemen/4180837/fokker-schrapt-270-banen-in-nederland.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke gevolgen heeft deze maatregel voor de positie van Fokker als
toeleverancier van onderdelen voor militaire toestellen?
Antwoord 3
De maatregel die Fokker neemt, is vooral het gevolg van de situatie op de
civiele vliegtuigmarkt en heeft geen gevolg voor de positie van Fokker als
toeleverancier van onderdelen van militaire vliegtuigen. Fokker wil kosten
verlagen en de efficiëntie vergroten om haar concurrentiepositie op termijn te
versterken.
Vraag 4 en 5
Welke gevolgen heeft deze maatregel voor de Nederlandse defensie-industrie
als strategische partner voor Defensie? Wordt die positie verzwakt? Graag
een toelichting.
Heeft het schrappen van deze banen gevolgen voor de Nederlandse
krijgsmacht? In hoeverre raakt het de toegang van de Nederlandse Koninklijke
Luchtmacht tot luchtvaarttechnologie en -expertise, bijvoorbeeld in het kader
van het F-35 programma?
Antwoord 4 en 5
Door de nu aangekondigde maatregelen wordt het strategische partnerschap
in de vorm van samenwerking van de industrie met Defensie niet aangetast.
Het is een maatregel waarmee het bedrijf zich aanpast aan de marktomstandigheden en waardoor de kennispositie niet verslechtert. Vanuit deze
kennispositie is en blijft intensieve samenwerking in de gouden driehoek
mogelijk tussen bijvoorbeeld Fokker, kennisinstituten (met name het NLR en
TNO), Defensie en de Koninklijke Luchtmacht in het bijzonder.
Vraag 6
Bestaat er volgens u een relatie tussen het schrappen van deze 270 banen bij
Fokker en de eerder aangekondigde maatregelen bij Thales? Zo ja, welke
relatie is dat volgens u en hoe verhoudt zich dat tot de Nederlandse
krijgsmacht? Zo nee, kunt u toelichten waarom niet?
Antwoord 6
Er is geen relatie tussen de maatregelen bij Thales en Fokker. Het gaat om
twee bedrijven die onafhankelijk van elkaar op twee verschillende markten
opereren.
Bij Fokker gaat het, zoals aangegeven in het antwoord op vraag 2, om
systemen en componenten voor vooral de civiele vliegtuigindustrie die een
steeds langere productieduur kent.
Voor Thales geldt, zoals aangegeven in het antwoord op de vragen die apart
zijn gesteld over de ontslagen bij Thales, dat de vermindering van het
personeelsbestand samenhangt met een uitstel van investeringen in de markt
voor marineschepen.
Vraag 7
Verwacht u dat het schrappen van banen bij Thales en Fokker het begin van
een negatieve trend is, waarbij andere bedrijven zullen volgen die actief en
belangrijk zijn binnen/voor de Nederlandse defensie-industrie? Zo ja, wat kan
worden gedaan om deze negatieve trend een halt toe te roepen?
Antwoord 7
Of andere Nederlandse bedrijven dezelfde maatregelen zullen nemen is niet
te voorzien. Dat is mede afhankelijk van de aard van de producten die zij
leveren, het specifieke marktsegment waarop zij opereren en de concurrentiepositie waarin zij verkeren.
In het algemeen geldt dat de investeringen in defensiematerieel door landen
die relevant zijn voor Nederlandse bedrijven de afgelopen periode achterbleven. Bedrijven hebben uiteenlopende maatregelen genomen om met deze
marktomstandigheden om te gaan, waaronder het verkennen van de markt
voor civiele veiligheidsproducten. De Nederlandse defensie- en veiligheidsindustrie opereert nog steeds op een kwalitatief hoog niveau dat mede in stand
wordt gehouden door de samenwerking tussen bedrijven, kennisinstituten en
overheidsinstanties in de «gouden driehoek». Dit betekent dat de Neder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

landse industrie een goede uitgangspositie heeft voor het verwerven van
opdrachten wanneer de vraag naar defensiematerieel aantrekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3