Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 623

Actuele situatie in Noord-Afrika en het
Midden-Oosten

Nr. 291

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 oktober 2019
In reactie op het verzoek van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken
van 26 september jl. stuur ik u hierbij een update over de actuele
ontwikkelingen in Egypte. Ik ga daarbij specifiek in op de recente
demonstraties en de daaropvolgende arrestaties en de Nederlandse
inspanningen met betrekking tot de ontwikkelingen.
Zoals reeds aan uw Kamer gemeld in de brief over de actuele situatie in
Egypte, d.d. 4 april jl. (Kamerstuk 32 623, nr. 256), is Nederland gebaat bij
een stabiel en welvarend Egypte, het land met de grootste bevolking aan
de zuidgrenzen van Europa. Op het regionale toneel speelt Egypte een
belangrijke rol, met name in de intra-Palestijnse verzoening, het MiddenOosten Vredesproces en ontwikkelingen in en rond Gaza. Maar er zijn
meer gezamenlijke belangen, zoals de conflicten in Libië en Syrië, de strijd
tegen terrorisme en het beheersen van migratiestromen en klimaatverandering. Nederland beschouwt Egypte daarom als een belangrijke partner
in een instabiele regio.
De binnenlandse situatie is echter fragiel en de noodzakelijke economische hervormingen, die de autoriteiten sinds november 2016 na het
sluiten van een overeenkomst met het IMF doorvoeren, trekken een zware
wissel op een groot deel van de bevolking. Dat er in de week van
20 september op verschillende plekken werd gedemonstreerd tegen het
regime van president Sisi, toont de toenemende onvrede onder de
Egyptische bevolking met de huidige situatie.
De protesten, die ogenschijnlijk vreedzaam en op kleine schaal plaatsvonden, volgden op beschuldigingen van corruptie en zelfverrijking aan
het adres van het leger en de president in het bijzonder. Deze beschuldigingen raken een gevoelige snaar bij een bevolking die, ondanks
macro-economisch verbeteringen, hun koopkracht aanzienlijk heeft zien

kst-32623-291
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 623, nr. 291

1

verslechteren. Er is sprake van een hoge werkloosheid, met name onder
vrouwen en jongeren, en het afschaffen van
subsidies, een noodzakelijk onderdeel van het IMF hervormingsprogramma, zorgt voor steeds verder stijgende kosten. Tegelijkertijd zorgt
repressie voor een steeds verder afnemende ruimte voor een kritisch
tegengeluid.
In reactie op de gebeurtenissen van 20 september jl. zijn volgens lokale
organisaties inmiddels meer dan 4300 personen gearresteerd. De
arrestaties beperken zich niet alleen tot de demonstranten, maar ook
mensenrechtenverdedigers, politiek activisten, advocaten, journalisten en
professoren zijn in de afgelopen weken gearresteerd. De openbaar
aanklager maakt melding van duizend arrestaties. De aanklachten lopen
uiteen van «lidmaatschap van een terroristische organisatie» tot «het
verspreiden van vals nieuws» en «deelname aan ongeautoriseerde
protesten». Volgens berichtgeving zouden inmiddels 802 personen op
borgtocht en 126 personen zonder aanklacht zijn vrijgelaten.
De VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten, Michelle Bachelet,
heeft zich meermaals in stevige bewoordingen uitgelaten over de
ontwikkelingen in Egypte en de autoriteiten opgeroepen het recht op
vrijheid van meningsuiting en vreedzaam protest te respecteren, evenals
een eerlijke procesgang te garanderen. Tevens riep zij op diegenen die
slechts zijn opgepakt en worden vastgehouden vanwege het uitoefenen
van hun rechten en vrijheden onmiddellijk vrij te laten.
Ik deel het standpunt van Hoge Commissaris Bachelet en onderstreep het
belang van de mogelijkheid tot vreedzaam protest. Dit, evenals onder
andere het belang van vrijheid van meningsuiting en zorgen over
arbitraire arrestaties, vormen onderdeel van de brede dialoog die
Nederland met de Egyptische autoriteiten onderhoudt. In de marge van de
Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York in september
jl. heb ik bij mijn Egyptische collegaminister Shoukry benadrukt dat
Nederland rekent op ruimte voor het recht op vreedzame demonstratie en
vrijheid van meningsuiting in Egypte. Ook Minister Kaag heeft tijdens de
jaarvergadering van de Wereldbank op 18 oktober jl. bij de Egyptische
Minister voor Investeringen en Internationale Samenwerkingen zorgen
overgebracht met betrekking tot de mensenrechtensituatie.
Nederland zet zich daarnaast in voor een sterk en eensgezind signaal
vanuit de EU. Deze inzet heeft er mede toe geleid dat de EU-ambassadeur
in Egypte namens alle EU-lidstaten op 17 oktober jl. de zorgen over deze
arrestaties heeft opgebracht bij de Egyptische onderminister voor
Mensenrechten. Ook heeft de EU in de Mensenrechtenraad van
september jl. Egypte opgeroepen om zowel on- als offline de vrijheid van
meningsuiting te respecteren en specifiek zorgen geuit over het toegenomen aantal arrestaties in de afgelopen maanden.
Nederland zal zich via verschillende kanalen blijven inzetten voor een
sterk signaal aan de Egyptische autoriteiten en hierin samen optrekken
met gelijkgezinde landen. Op 13 november zal Nederland tijdens de
Universal Periodic Review van Egypte, het periodieke mensenrechtenexamen van de VN Mensenrechtenraad, de Egyptische autoriteiten
oproepen de personen vrij te laten die zijn vastgezet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 623, nr. 291

2

vanwege het vreedzaam uitoefenen van hun recht op vrijheid van
meningsuiting en van vereniging en vergadering, en arrestaties
gebaseerd op seksuele orientatie en genderidentiteit te stoppen.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 623, nr. 291

3