Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 824

Integratiebeleid

Nr. 220

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 april 2018
In mijn brief aan uw Kamer van 4 februari jl. (Kamerstuk 32 824, nr. 203)
heb ik geschetst hoe ik de wachttijden bij het examenonderdeel oriëntatie
op de Nederlandse arbeidsmarkt (ONA) wil terugbrengen. Met deze brief
informeer ik u, conform mijn toezegging in het Algemeen Overleg
Inburgering en Integratie (Kamerstuk 32 824, nr. 201), over de uitvoering
hiervan.
Tevens informeer ik u met deze brief over de huidige stand van zaken
aangaande de wachttijden en over de versterking van de opdrachtgeveropdrachtnemer relatie tussen mijn ministerie en de Dienst Uitvoering
Onderwijs (DUO) op het vlak van inburgering.
In de regeling van 3 april 2018 tot wijziging van de Regeling inburgering in
verband met het aanpassen van het praktijkexamen oriëntatie op de
Nederlandse arbeidsmarkt (Stcrt. 2018, nr. 19740) is voor inburgeraars de
mogelijkheid gecreëerd om per 1 mei 2018 af te zien van het eindgesprek
van het ONA examen. Voorwaarde daarvoor is dat aantoonbaar tenminste
64 uur ONA-onderwijs is gevolgd bij een cursusinstelling met het Blik op
Werk keurmerk. ONA-onderwijs kan uit drie onderdelen bestaan (theorie,
praktijk, maken portfolio). Als onderdeel van het keurmerk houdt Blik op
Werk toezicht op het inburgeringsonderwijs.
Indien van de 64 uur variant gebruik wordt gemaakt, wordt het ingediende
portfolio door DUO beoordeeld en gecontroleerd op plagiaat (het kopiëren
of overtypen van (delen van) reeds bestaande portfolio’s). Daartoe is met
de wijziging van de Regeling inburgering voorgeschreven dat portfolio’s
voor de 64 uur variant digitaal moeten worden ingediend.
Indien er sprake is van plagiaat kan het portfolio op grond van artikel 3.6
van het Besluit inburgering ongeldig worden verklaard en moet de
inburgeringsplichtige opnieuw een portfolio opstellen en ter beoordeling
voorleggen. In dit geval moet de inburgeringsplichtige het examengeld
voor dit onderdeel opnieuw voldoen.

kst-32824-220
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 824, nr. 220

1

Voorts heb ik uw Kamer toegezegd te onderzoeken in hoeverre het
mogelijk is om werkenden (zowel in loondienst als zelfstandigen) vrij te
stellen van de verplichting tot het doen van het ONA-examen. Voor
inburgeraars die reeds aan het werk zijn, is het immers minder zinvol om
zich door middel van het ONA-examen te oriënteren op de arbeidsmarkt.
Een dergelijke vrijstelling vergt een wijziging van het Besluit inburgering
en neemt tenminste een half jaar proceduretijd in beslag. Dit betekent dat
deze wijziging niet eerder dan 1 januari 2019 kan ingaan.
Voor deze vrijstelling is een definitie van «werk» nodig. Als definitie van
werk kies ik ervoor dat degene die vrijstelling wil aanvragen gedurende
een halfjaar een betrekkingsomvang van minimaal 12 uur per week moet
hebben gehad.
Het CBS hanteert vanaf 2015 in de statistieken het 1 uur criterium om te
bepalen of iemand al dan niet over werk beschikt. Voor het verlenen van
vrijstelling van het ONA-examen acht ik het gedurende 1 uur per week
deelnemen aan de Nederlandse arbeidsmarkt echter te beperkt; er is dan
immers nauwelijks sprake van kennismaking/oriëntatie op de Nederlandse
arbeidsmarkt. Vóór 2015 hanteerde het CBS een ruimere definitie, die
door het CBS nog steeds wordt gebruikt in verschillende overzichten. Het
gaat dan om het criterium van het hebben van een betrekkingsomvang
van 12 uur of meer. Dit sluit beter aan bij hetgeen ik voor ogen heb. De
halfjaarstermijn waarin gewerkt is, moet in de 12 maanden voorafgaand
aan het moment van aanvraag om vrijstelling zijn gerealiseerd.
Er wordt met het UWV aan gewerkt om de controle op dit 12 uurs
criterium op een administratief zo eenvoudig mogelijke wijze vorm te
geven. Daarnaast wordt in overleg met het Ministerie van Financiën
bezien of er voor zelfstandige ondernemers een vergelijkbaar criterium
kan worden ontwikkeld. Daarbij wordt gedacht aan het hanteren van een
minimum omzetcriterium of een urencriterium dat in de belastingwetgeving is opgenomen. Over de uitvoeringsconsequenties hiervan zal ook
met het Ministerie van Justitie en Veiligheid (IND) en DUO overleg worden
gepleegd.
De wachttijden bij het aanmelden voor de examens zijn voor een groot
deel verholpen. Onder andere door de openstelling van twee nieuwe
toetslocaties, in Utrecht en Oisterwijk. Door het verruimen van het aantal
beschikbare uren bij beoordelaars en het aantrekken van extra beoordelaars zijn de wachttijden bij het beoordelen van het examenonderdeel
spreken gedaald van circa 16 weken naar 8 weken en voor schrijven naar
14 weken (peildatum 18 april 2018). De daling gaat langzamer dan
verwacht doordat er in het totaal aantal afgelegde examens nog een
verdere stijging is opgetreden. De wachttijd voor het kunnen afleggen van
het ONA eindgesprek is ondanks het aantrekken van extra examinatoren
ondertussen opgelopen tot 17 weken. De verwachting is dat deze
wachttijd snel ingelopen zal worden vanaf het moment dat (op 1 mei
2018) de 64 uur variant voor ONA mogelijk wordt gemaakt.
Samen met DUO worden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten
gehouden.
Tenslotte geef ik in deze brief aan welke maatregelen ik heb getroffen om
de opdrachtgever-opdrachtnemer relatie tussen mijn ministerie en DUO te
versterken.
Behalve dat op alle niveaus het overleg is geïntensiveerd, is onder andere
afgesproken dat DUO en SZW frequenter de dataverzameling zullen
analyseren (verwachte instroom nieuwkomers in relatie tot de benodigde
examencapaciteit en benodigde examinatoren). Verder wordt er op basis
van deze analyse gewerkt aan het bouwen van modellen die inzichtelijk
maken welke parameters het meest van invloed zijn op de veranderende
aantallen. Deze parameters en de fluctuaties daarin worden iedere twee
maanden geanalyseerd. Verder is afgesproken dat, naast de reeds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 824, nr. 220

2

bestaande procedures rondom nieuwe regelgeving (uitvoeringstoets door
DUO), ook vroegtijdig de uitvoeringsconsequenties van wijzigingen in
beleid nadrukkelijker in beeld worden gebracht.
Gedurende het jaar wordt de uitvoering gemonitord aan de hand van
vier-maandsrapportages die op operationeel managementniveau worden
besproken. Op basis van de vier-maandsrapportages kunnen op strategisch niveau (directeurenoverleg) bijstellingen in de gemaakte afspraken
plaatsvinden en worden vastgesteld.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 824, nr. 220

3