Besluit van ………
houdende voorschriften voor een experiment met betrekking tot de toetsing
aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voor de opleiding tot leraar
basisonderwijs, met het oog op verbetering van de toegankelijkheid (Besluit
experiment bijzondere nadere vooropleidingseisen opleiding tot leraar
basisonderwijs)

Op de voordracht van Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, van xxx, nr.
xxx directie Wetgeving en Juridische Zaken;
Gelet op artikel 1.7a, eerste en tweede lid, van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van xxx, nr. xxx);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, van
xxx, nr. xxx, directie Wetgeving en Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
Artikel 1. Begripsbepalingen
In dit besluit wordt verstaan onder:
bijzondere nadere vooropleidingseisen: eisen als bedoeld in artikel 7.25a van de wet;
deelnemende instelling: een aan het experiment deelnemende instelling voor hoger
onderwijs;
experiment: experiment bijzondere nadere vooropleidingseisen opleiding tot leraar
basisonderwijs;
instellingsbestuur: instellingsbestuur als bedoeld in artikel 1.1, onderdeel j, van de wet;
instelling voor hoger onderwijs: een bekostigde instelling, opgenomen in de bijlage van
de wet onder g of een rechtspersoon voor hoger onderwijs als bedoeld in artikel 1.1,
onderdeel aa, van de wet;
Onze Minister: Onze Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap;
studiejaar: het tijdvak dat aanvangt op 1 september en eindigt op 31 augustus van het
daaropvolgende jaar;

B13530.K-1

postpropedeutische fase: de postpropedeutische fase of, indien in een opleiding geen
propedeutische fase is ingesteld, de fase in een bacheloropleiding die volgt op de eerste
periode in een opleiding met een studielast van 60 studiepunten;
wet: Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.
Artikel 2. Bijzondere begripsbepaling
Voor de toepassing van dit besluit wordt onder ‘eerste jaar van inschrijving’ mede
begrepen de periode die loopt van 1 februari tot en met 31 januari, indien een student
zich inschrijft met ingang van 1 februari.
Hoofdstuk 2. Het experiment bijzondere nadere vooropleidingseisen opleiding
tot leraar basisonderwijs
Artikel 3. Doel van het experiment
Met het experiment wordt beoogd te onderzoeken:
a. of het inschrijven van aspirant-studenten die niet voldoen aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen en het bieden van de mogelijkheid aan hen om gedurende het
eerste jaar van inschrijving voor de opleiding aan te tonen aan deze eisen te voldoen,
leidt tot een verbetering van de toegankelijkheid van de opleidingen tot leraar
basisonderwijs; en
b. welk effect dit heeft op de studievoortgang en belasting van studenten en de
belasting van de aan het experiment deelnemende instellingen.
Artikel 4. Afwijkingen van de wet
In afwijking van de artikelen 7.25a, tweede lid, en 7.37, eerste lid, van de wet, voor
zover het betreft de verplichting om te voldoen aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen, staat de inschrijving voor een opleiding tot leraar basisonderwijs
ook open voor aspirant-studenten die niet aan deze eisen voldoen en die zich niet reeds
met toepassing van dit besluit voor de desbetreffende opleiding hebben ingeschreven.
Artikel 5. Duur van het experiment
1. Het experiment vangt aan met ingang van 1 september 2022 en eindigt met ingang
van 1 september 2025.
2. Indien het voorstel tot omzetting van het experiment in een structurele wettelijke
regeling tot wet is verheven en in werking treedt voor 1 september 2025, eindigt het
experiment van rechtswege voortijdig.
Artikel 6. Melding deelname aan het experiment
1. Een instelling voor hoger onderwijs die het voornemen heeft om deel te nemen aan
het experiment meldt dit voor 1 september 2022 aan Onze Minister.
2. De melding, bedoeld in het eerste lid, bevat:
a. de dagtekening;
b. de naam van de opleiding en de instelling die de opleiding verzorgt;

c. een deugdelijke omschrijving van de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan
het experiment, waaronder in ieder geval het minimaal aantal malen dat en de perioden
waarin de student de mogelijkheid wordt geboden aan te tonen dat hij aan de bijzondere
nadere vooropleidingseisen voldoet; en
d. een schriftelijke verklaring waaruit blijkt dat het deel van de medezeggenschapsraad,
indien aanwezig, dat uit en door de studenten is gekozen dan wel, indien het
instellingsbestuur heeft besloten dat de Wet op de ondernemingsraden met uitzondering
van hoofdstuk VII B van toepassing is, het orgaan dat op grond van de
medezeggenschapsregeling, bedoeld in artikel 10.16a, derde lid, tweede volzin, van de
wet is ingesteld, in de gelegenheid zijn gesteld om een advies uit te brengen over de
wijze waarop invulling zal worden gegeven aan het experiment. De artikelen 10.23 en
10.26 van de wet zijn van overeenkomstige toepassing.

Bxxx.K-1

3. Indien een aan het experiment deelnemende instelling met ingang van het volgende
studiejaar een andere invulling wenst te geven aan het experiment dan is gemeld op
grond van het tweede lid, onderdeel c, meldt het instellingsbestuur dit voor aanvang van
het desbetreffende studiejaar aan Onze Minister en geeft zij aan wat deze invulling
inhoudt.
Artikel 7. Verplichtingen van het instellingsbestuur ten aanzien van de student
1. Het instellingsbestuur is verplicht tijdig informatie aan aspirant-studenten te
verstrekken over de invulling van het experiment, bedoeld in artikel 6, tweede lid,
onderdeel d, en de deelname hieraan.
2. Het instellingsbestuur toetst voor de inschrijving voor een opleiding tot leraar
basisonderwijs of een aspirant-student aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen
voldoet.
3. Indien een aspirant-student bij de inschrijving voor een opleiding tot leraar
basisonderwijs niet aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet, informeert
het instellingsbestuur hem voor aanvang van de opleiding over de tijdens het eerste jaar
van inschrijving weg te werken deficiënties.
4. Het instellingsbestuur stelt een aspirant-student die bij de inschrijving voor een
opleiding tot leraar basisonderwijs niet aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen
voldoet, in de gelegenheid uiterlijk aan het einde van het eerste jaar van inschrijving,
een toets als bedoeld in artikel 7.25b, tweede lid, van de wet, af te leggen. Het neemt
hierbij hetgeen op grond van het eerste lid aan aspirant-studenten is gecommuniceerd in
acht.
Artikel 8. Verplichtingen van het instellingsbestuur bij niet voldoen aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen
1. Onverminderd artikel 7.42, eerste en tweede lid, van de wet en de in het derde lid
genoemde artikelen, beëindigt het instellingsbestuur de inschrijving aan een opleiding
tot leraar basisonderwijs van een student die aan het einde van het eerste jaar van
inschrijving voor deze opleiding niet voldoet aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen.
2. Het instellingsbestuur kan afzien van de beëindiging van de inschrijving, bedoeld in
het eerste lid, indien de beëindiging zou leiden tot een onbillijkheid van overwegende
aard. In dat geval kan de student zich, in afwijking van artikel 4, nogmaals met
toepassing van dit besluit voor de desbetreffende opleiding inschrijven en wordt de
inschrijving beëindigd indien niet alsnog binnen zes maanden na het eerste jaar van
inschrijving aan de in het eerste lid bedoelde eisen wordt voldaan.
3. Na beëindiging van de inschrijving op grond van het eerste of tweede lid, kan de
student niet worden ingeschreven voor de postpropedeutische fase van een opleiding tot
leraar basisonderwijs.
Artikel 9. Andere verplichtingen van het instellingsbestuur
Het instellingsbestuur is verplicht:
a. na afloop van elk studiejaar voor 1 maart van het daaropvolgende jaar een verslag uit
te brengen aan Onze Minister over het experiment waarin in ieder geval wordt ingegaan
op het effect van de inschrijving van aspirant-studenten op de in artikel 11, eerste lid,
onderdelen a, b en c genoemde elementen; en
b. desgevraagd nadere informatie aan Onze Minister te verstrekken in verband met de
evaluatie van het experiment.
Artikel 10. Tussentijdse beëindiging deelname experiment
1. Onze Minister kan de deelname van een instelling aan het experiment met ingang van
het eerstvolgende studiejaar beëindigen, indien de desbetreffende instelling de
voorschriften van dit besluit niet naar behoren naleeft.

Bxxx.K-1

2. Indien een deelnemende instelling de deelname aan het experiment met ingang van
het eerstvolgende studiejaar wenst te beëindigen, meldt het instellingsbestuur dit aan
Onze Minister.

Artikel 11. Evaluatie experiment
1. Onze Minister onderzoekt voor het verslag over de doeltreffendheid en de effecten
van het experiment in de praktijk, bedoeld in artikel 1.7a, vijfde lid, van de wet, in elk
geval het effect van de inschrijving van aspirant-studenten op grond van dit besluit op:
a. de in-, door- en uitstroomcijfers in het eerste studiejaar van de opleiding;
b. de studievoortgang en belasting van studenten; en
c. de belasting van instellingen.
2. Bij de evaluatie worden de opvattingen van de belangenorganisaties, studenten en
het onderwijzend personeel betrokken.
Hoofdstuk 3. Slotbepalingen
Artikel 12. Overgangsrecht
Indien het experiment is beëindigd of de deelname aan het experiment van een
instelling is beëindigd op grond van artikel 10, blijft dit besluit van toepassing op:
a. een student die zich, voorafgaande aan het studiejaar met ingang waarvan het
experiment is beëindigd, op grond van dit besluit heeft ingeschreven; en
b. voor zover het de uit de artikelen 8 en 9 voortvloeiende verplichtingen betreft, een
instelling die in het studiejaar dat voorafgaat aan het studiejaar met ingang waarvan de
deelname is beëindigd, deelnam aan het experiment.
Artikel 13. Inwerkingtreding en horizonbepaling
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van uitgifte van het
Staatsblad waarin het wordt gepubliceerd en vervalt op een bij koninklijk besluit te
bepalen tijdstip.
Artikel 14. Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Besluit experiment bijzondere nadere
vooropleidingseisen opleiding tot leraar basisonderwijs.

Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van toelichting in het
Staatsblad zal worden geplaatst.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

Bxxx.K-1

Nota van toelichting

ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
Het lerarentekort in het primair onderwijs is onverminderd een urgent probleem. Met tal
van maatregelen om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken, is in de afgelopen
periode geïnvesteerd in de aanpak hiervan. Toch voorspellen de arbeidsmarktramingen
nog altijd oplopende tekorten. In het schooljaar 2025/2026 wordt in het primair
onderwijs een tekort van 1.439 fte aan leraren en directeuren verwacht, bovenop de
huidige situatie.1 Ook de lerarenopleidingen doen er alles aan om aantrekkelijker te
worden voor meer groepen studenten. Zo wordt er gewerkt aan meer maatwerk in het
kader van het Bestuursakkoord flexibilisering lerarenopleidingen2 en is flexibel onderwijs
mogelijk in het kader van het experiment leeruitkomsten3, welk experiment de regering
wettelijk wenst te verankeren. De instroom in de opleidingen tot leraar basisonderwijs
(pabo) vertoont weliswaar sinds de afgelopen jaren een continue stijgende lijn, maar
desondanks zijn er met het oog op het stijgende lerarentekort drastische maatregelen
nodig om nog meer studenten te laten kiezen voor de pabo. Het onderhavige besluit
beoogt hier aan bij te dragen door de onderzoeken of het toelaten van aspirantstudenten die niet voldoen aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen (hierna: eisen)
en het aan hen bieden van de mogelijkheid om gedurende het eerste jaar van
inschrijving alsnog aan deze eisen te voldoen, de toegankelijkheid van de opleidingen tot
leraar basisonderwijs kan verbeteren, zonder dat daarbij de kwaliteit van het onderwijs
in het gedrang komt.
Het Landelijk Overleg Lerarenopleidingen Basisonderwijs (LOBO) en de Vereniging
Hogescholen (VH) hebben onlangs het Actieplan pabo’s ontwikkeld, waarin zij
voorstellen doen voor een inclusiever en toekomstbestendig toetsings- en
toelatingsbeleid.4 Zo wordt een voorstel gedaan om door middel van regionale
samenwerking tussen instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs (mbo) en de
pabo’s, mbo-studenten optimaal voor te bereiden op de overstap naar de pabo. Dit
voorstel wordt inmiddels uitgewerkt in samenwerking tussen mbo-instellingen en de
pabo’s. Een van de andere voorstellen betreft het verzoek aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de minister) een experiment te starten om
studenten een jaar langer de tijd te geven om aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen te voldoen. Daarbij stellen de pabo’s voor om studenten goed
geïnformeerd aan de pabo te laten beginnen door hen ‘voor de poort’ te informeren over
hun kennisniveau en hetgeen er nog ontwikkeld moet worden. Met onderhavig besluit
wordt in dit verzoek van de pabo’s voorzien.
2. Probleemanalyse
Sinds 2015 gelden voor aspirant-studenten afkomstig uit het hoger algemeen voortgezet
onderwijs (havo) en het mbo die willen starten met een opleiding tot leraar

Kamerstukken II 2020/21, 27 923, nr. 413 (Kamerbrief lerarenbeleid en onderwijsarbeidsmarkt
d.d. 9-12-2020).
2
Kamerstukken II 2020/21, 27 923, nr. 412 (Bestuursakkoord flexibilisering lerarenopleidingen,
oktober 2020).
3
Besluit van 8 april 2016, houdende voorschriften voor diverse experimenten op het terrein van
flexibilisering van het hoger onderwijs, in het bijzonder van het deeltijdse en duale onderwijs, met
het oog op verbetering van de kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid van het hoger onderwijs
(Besluit experimenten flexibel hoger onderwijs), Stb. 2016, 145.
4
Kamerstukken II 2020/21, 27 923, nr. 433 (Kamerbrief Versterken toegankelijkheid pabo d.d. 12
november 2021 met als bijlagen het Actieplan pabo’s en de aanbiedingsbrief van de Vereniging
Hogescholen aan de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap).
1

5

basisonderwijs bijzondere nadere vooropleidingseisen.5 Deze zijn op grond van artikel
7.25a van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW),
neergelegd in het Uitvoeringsbesluit WHW 2008 en de Regeling aanmelding en toelating
hoger onderwijs. Deze bijzondere nadere vooropleidingseisen hebben betrekking op de
kennisgebieden aardrijkskunde, geschiedenis en natuur (waaronder biologie).6 De
toelatingseisen zijn ingevoerd om ervoor te zorgen dat studenten met voldoende
basiskennis aan de opleiding beginnen en de instellingen niet te veel tijd kwijt zijn aan
het bijspijkeren van studenten. De bijzondere nadere vooropleidingseisen zijn vertaald in
drie landelijke toetsen die voorafgaand aan de opleiding met goed gevolg moeten zijn
afgelegd.7 De aspirant-studenten kunnen zich aanmelden bij Studielink en ontvangen
van de pabo waar zij zich hebben ingeschreven een link waarmee zij zich kunnen
inschrijven voor de toetsen. Mbo-studenten dienen alle drie de toetsen te doen, voor
havo-leerlingen gaat het om één of twee toetsen, afhankelijk van het gekozen profiel of
vakkenpakket.
Drie jaar na invoering werden de bijzondere nadere vooropleidingseisen geëvalueerd; te
vroeg om conclusies te trekken over de effecten van deze eisen, maar indicaties over
het effect van de invoering waren wel degelijk te geven.8 ResearchNed deed kwalitatief
onderzoek naar de ervaringen met en het draagvlak voor deze eisen en de
instroomtoetsen. Het Centraal Planbureau (CPB) onderzocht daarnaast de effecten van
de eisen op de in- en doorstroom van 2015 tot en met 2017.
Uit de evaluatie blijkt dat er overwegend draagvlak is bij de pabo’s voor de bijzondere
nadere vooropleidingseisen. Deze eisen lijken een positief effect te hebben op de
kwaliteit van het onderwijs en het imago van de pabo. Ook voorkomen de bijzondere
nadere vooropleidingseisen dat het programma van de pabo overladen raakt. De
instroom van vooral mbo-studenten is met de invoering van deze eisen echter
afgenomen. Wel lijken de doorstroomkansen van mbo’ers die erin slagen in te stromen
toe te nemen. Tot slot kwam uit het onderzoek naar voren dat de invoering van de
bijzondere nadere vooropleidingseisen ook een negatief effect lijkt te hebben op de
instroom van studenten met een niet-westerse migratieachtergrond.
Na de constatering dat er minder studenten met een niet-westerse migratieachtergrond
lijken in te stromen in de pabo, is onderzoek gedaan naar de mogelijke culturele of
talige bias in de toelatingstoetsen.9 In het onderzoek rapporteren de onderzoekers
echter dat niets erop wijst dat afzonderlijke opgaven in de toelatingstoetsen culturele of
talige bias bevatten. Wel wordt aangetoond dat de onderzochte groep aspirantstudenten met een niet-westerse migratieachtergrond lagere vaardigheidsscores op de
drie toetsen haalden en dat het uiteindelijke slagingspercentage in deze groep lager was.
Als verklaring hiervoor wordt genoemd dat studenten met een niet-westerse migratieachtergrond vaker een mbo-vooropleiding hebben dan aspirant-studenten met twee in
Nederland geboren ouders. Studenten met een mbo-vooropleiding moeten drie
toelatingstoetsen maken in tegenstelling tot havo-leerlingen die er één of maximaal
twee maken. Meer toetsen zorgt voor een grotere belasting en meer te leren kennis.
Voor een deel van de aspirant-studenten betekenen deze eisen, de zelfstudie die ervoor
nodig is en begeleiding die niet dan wel ‘op afstand’ plaatsvindt een aanzienlijke drempel
op de weg naar de pabo. Dat geldt in het bijzonder voor studenten uit het mbo. Op dit
Voor aspirant-studenten met een vwo-diploma of studenten aan wie de graad Bachelor of Master
is verleend, gelden de bijzondere nadere vooropleidingseisen niet op grond van artikel 3.6 van het
Uitvoeringsbesluit WHW 2008.
6
Artikel 3.7 Uitvoeringsbesluit WHW 2008.
7
Op grond van artikel 7.25b, eerste lid, van de WHW, kunnen aspirant-studenten eveneens
aantonen aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen door een relevant diploma te
overleggen.
8
Kamerstukken II 2019/20, 27 923, nr. 387. Zie ook ‘Evaluatie vooropleidingseisen pabo’,
ResearchNed, november 2019 en ‘Het effect van bijzondere nadere vooropleidingseisen op de
pabo’, CPB-notitie, december 2019.
9
‘De pabo-toelatingstoetsen getoetst. Op zoek naar onbedoelde moeilijkheden voor aspirantpabostudenten met een niet-westerse migratieachtergrond’, Fontys-lerarenopleidingen, 2021.
5

6

moment wordt een kwart van de toelatingstoetsen niet gehaald. Het slagingspercentage
voor de toetsen ligt voor mbo-studenten aanzienlijk lager dan voor leerlingen van het
havo.10 Uit de al eerder aangehaalde CPB-notitie ‘Het effect van bijzondere nadere
vooropleidingseisen op de pabo’ blijkt verder dat er waarschijnlijk ook aspirantstudenten zijn die worden afgeschrikt door het feit dat zij een instroomtoets zullen
moeten doen en zich hierdoor dus helemaal niet aanmelden voor de pabo.11
Bovenstaande is met het oog op het oplopende lerarentekort problematisch.
Gemotiveerde aspirant-studenten die niet aan de gestelde eisen voldoen, worden zo
immers al bij voorbaat uitgesloten van het volgen van een opleiding tot leraar
basisonderwijs.
3. Het experiment bijzondere nadere vooropleidingseisen opleiding tot leraar
basisonderwijs
Met het experiment waarvoor dit besluit een regeling treft, wordt meer tijd geboden aan
aspirant-studenten om aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen.
Aspirant-studenten die niet aan deze eisen voldoen, kunnen desondanks worden
toegelaten tot de pabo. Vervolgens kunnen zij gedurende het eerste jaar van inschrijving
aantonen aan de gestelde eisen te voldoen. Met dit experiment wordt afgeweken van de
artikelen 7.25a, tweede lid, en 7.37 van de WHW, waarin is bepaald dat vóór de
inschrijving voor een opleiding tot leraar basisonderwijs aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen moet worden voldaan.
3.1

Doel van het experiment

Het doel van dit experiment is te onderzoeken of meer tijd voor aspirant-studenten om
aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen, leidt tot een verbetering van
de toegankelijkheid van de opleidingen tot leraar basisonderwijs. Hierbij kan met name
worden gedacht aan een verbetering van de toegankelijkheid voor mbo-studenten en
studenten met een niet-westerse migratieachtergrond, aangezien de gestelde eisen
vooral voor deze groepen een flinke drempel opwerpen alvorens men zich kan
inschrijven voor een pabo. Meer tijd voor aspirant-studenten om aan de eisen te
voldoen, voorkomt dat gemotiveerde aspirant-studenten al voor de poort worden
weggestuurd. De kennis en vaardigheden die de student gedurende het eerste studiejaar
opdoet, kunnen helpen bij het voldoen aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen.
Bovendien ‘kennen’ docenten en studiebegeleiders de student die is toegelaten tot de
opleiding. Zij kunnen de student zodoende ook beter ondersteunen in het proces om aan
de eisen te voldoen. Ook zullen er mogelijk minder aspirant-studenten afzien van de
pabo, bijvoorbeeld omdat zij het in het laatste jaar in het mbo of voortgezet onderwijs al
druk genoeg hebben en het daarnaast in korte tijd afleggen van één of meer
toelatingstoetsen veel van hen vergt.
Ten tweede wordt met het experiment beoogd te onderzoeken welke effecten het
inschrijven van aspirant-studenten die niet aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen voldoen heeft op de studievoortgang en belasting van studenten en
de belasting van deelnemende instellingen. Aspirant-studenten die niet aan deze eisen
voldoen, maar desondanks worden toegelaten tot de opleiding, zullen zich gedurende
het eerste jaar moeten inzetten om aan te tonen dat zij aan de gestelde eisen voldoen.
Zij krijgen hier onder het experiment weliswaar langer de tijd voor dan momenteel het
geval is, maar zij zullen dit wel moeten combineren met het volgen van het reguliere
onderwijsprogramma. De kennis en vaardigheden die de student gedurende het eerste
Uit intern onderzoek van de bekostigde pabo’s is gebleken dat voor de instroomtoets voor het
studiejaar 2018-2019 80% van de havo-leerlingen slaagden, tegen 66% van de mbo-studenten.
Het betreft hier de percentages geslaagden voor één toets. Aangezien mbo-studenten drie toetsen
moeten maken en havo-leerlingen één of twee ligt het percentage mbo-studenten dat instroomt in
de pabo nog lager.
11
‘Het effect van bijzondere nadere vooropleidingseisen op de pabo’, CPB-notitie, december 2019,
p. 11.
10

7

studiejaar opdoet, kunnen enerzijds helpen bij het voldoen aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen. Anderzijds vergt het volgen van het reguliere onderwijsprogramma
en het zich gelijktijdig inzetten om aan deze eisen te voldoen mogelijk veel van de
student. Het is niet de bedoeling dat studenten overbelast raken en hetgeen zij moeten
doen om aan te tonen dat zij aan de gestelde eisen voldoen, een negatief effect heeft op
hun studievoortgang. Ook moet ervoor worden gewaakt dat de deelnemende instellingen
overbelast raken doordat zij veel tijd kwijt zijn aan de begeleiding van studenten die niet
aan de gestelde eisen voldoen en het mogelijk maken van meerdere momenten waarop
toetsing kan plaatsvinden. Indien het laten van meer tijd aan aspirant-studenten om aan
de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen tot een overbelasting van
studenten en deelnemende instellingen leidt, ontstaat namelijk het risico dat dit ten
koste gaat van de kwaliteit van het onderwijs in het eerste jaar van de opleiding.
3.2

Inrichting van het experiment

Thans is het zo dat aspirant-studenten vóór de inschrijving voor de pabo een of meer
toetsen moeten afleggen om aan te tonen dat zij aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen voldoen (artikelen 7.25a, tweede lid en 7.25b, tweede lid, WHW).
Onder het experiment is dat nog steeds het geval. Indien uit de toets volgt dat een
aspirant-student aan de gestelde kennisvereisten voldoet, kan hij zonder meer met de
opleiding starten. Wanneer een student nog niet (geheel) aan de kennisvereisten
voldoet, kan hij ook starten met de opleiding. Wel moet hij er dan voor zorgen dat hij
uiterlijk aan het einde van het eerste jaar van inschrijving aan de gestelde eisen voldoet.
Onder het experiment zullen de toetsen ‘voor de poort’ zodoende niet enkel selecterend
worden ingezet (zoals momenteel het geval is), maar ook informerend (ook bekend als
formatieve toetsing). Dit betekent dat de aspirant-student die niet aan de gestelde
kennisvereisten voldoet, op basis van deze toetsen inzicht krijgt in de deficiënties die hij
nog moet wegwerken in het eerste jaar van inschrijving. Indien dat niet lukt, zal hij de
opleiding moeten verlaten. De student kan zich in dat geval niet nogmaals met
toepassing van onderhavig besluit inschrijven voor de desbetreffende opleiding, tenzij
toepassing is gegeven aan de hardheidsclausule op grond van artikel 8, tweede lid, van
onderhavig besluit. Anders zou hij immers langer dan één jaar de tijd krijgen om aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen. Hij kan zich wel nogmaals met
toepassing van de wet inschrijven voor deze opleiding. Hij moet dan vóór aanvang van
de opleiding aantonen aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen.
De aan het experiment deelnemende instellingen krijgen de ruimte om zelf te bepalen
op welke wijze zij invulling geven aan het experiment. Zo zal bijvoorbeeld het aantal
mogelijkheden dat een student na inschrijving krijgt om te laten zien dat aan de
gestelde eisen wordt voldaan per opleiding kunnen verschillen. Hierover is in LOBOverband afgesproken dat het in ieder geval om ten minste twee toetsingsmomenten zal
gaan. Ook kan het moment van toetsing per opleiding verschillen. Tijdens de
voorbereiding van onderhavig besluit is het belang van het aanbieden van de toetsing
vóór 1 februari voor de student benadrukt. Studenten die wederom niet aan de gestelde
eisen blijken te voldoen, kunnen dan immers nog besluiten zich eventueel in te schrijven
voor een andere studie. Ook kan een eventueel op grond van de Wet Studiefinanciering
2000 (Wsf 2000) ontvangen prestatiebeurs dan worden omgezet in een gift. 12 Omdat de
wijze waarop de deelnemende instellingen invulling geven aan het experiment onderling
kan verschillen, is het van groot belang dat aspirant-studenten vóór aanvang van de
opleiding goed worden voorgelicht over de inrichting van het experiment, zodat zij deze
informatie kunnen betrekken in hun keuze om zich al dan niet voor een bepaalde
opleiding in te schrijven.
De wijze waarop de deelnemende instellingen gedurende het eerste jaar van inschrijving
toetsen of een student aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet, kan
12

Artikel 5.10 Wsf 2000.

8

eveneens per instelling verschillen. Hoewel de WHW ook nu ruimte aan instellingen laat
om verschillende vormen van toetsing in te zetten, ontstaat met dit experiment de
mogelijkheid voor instellingen om ervaring op te doen met andere vormen van toetsing
dan thans het geval is. De bekostigde instellingen zijn, onder de paraplu van het LOBO,
tot onderlinge afstemming gekomen over het gedurende de looptijd van het experiment
opdoen van ervaring met drie vormen van toetsing. Hiermee beogen zij te onderzoeken
op welke wijze de toetsing van de bijzondere nadere vooropleidingseisen het beste kan
plaatsvinden binnen het eerste jaar van inschrijving. Het experimenteren met de wijze
van toetsing maakt formeel echter geen onderdeel uit van het met dit besluit geregelde
experiment.
3.3

Duur van het experiment

Het experiment vangt aan op 1 september 2022 en zal duren tot en met 31 augustus
2025. Er is voor deze spoedige start van het experiment gekozen vanwege het feit dat
de problematiek omtrent het lerarentekort zo nijpend is dat van belang is zo snel
mogelijk te onderzoeken welke maatregelen een bijdrage kunnen leveren aan de aanpak
hiervan. Voor de termijn van drie jaar is gekozen omdat de effecten van het experiment
op deze wijze gedurende meerdere studiejaren kunnen worden onderzocht en er zo ook
voldoende tijd is om het experiment (tussentijds) te evalueren en – indien uit de
evaluatie volgt dat dit wenselijk is – een wetsvoorstel voor te bereiden en in procedure
te brengen.
3.4

Deelname aan het experiment

Deelname aan het experiment staat open voor alle hogescholen en rechtspersonen voor
hoger onderwijs die een opleiding tot leraar basisonderwijs verzorgen. Universiteiten
vallen buiten de reikwijdte van het experiment. Inschrijving tot een wo-bachelor staat
immers enkel open voor studenten met een vwo-diploma of een graad Bachelor of
Master en voor deze groepen studenten gelden de bijzondere nadere vooropleidingseisen
niet op grond van het Uitvoeringsbesluit WHW 2008. Er is vanuit het LOBO en de VH zelf
een verzoek gedaan om het onderhavige experiment te initiëren. Naar verwachting
zullen veel of zelfs alle bekostigde instellingen deelnemen aan het experiment.
Instellingen die willen deelnemen aan het experiment, dienen dit bij de minister te
melden. Dit met het oog op de evaluatie van het experiment, het toezicht door de
Inspectie van het Onderwijs en de bevoegdheid van de minister om het experiment bij
een deelnemende instelling te beëindigen als de instelling zich niet aan de voorschriften
uit het onderhavige besluit houdt. Aan de melding zijn wel een aantal eisen gesteld; zo
moet de melding de dagtekening en de naam van de instelling en de opleiding waar het
experiment zal worden uitgevoerd bevatten. Ook moet inzichtelijk worden gemaakt hoe
invulling zal worden gegeven aan het experiment. Tot slot moet een verklaring worden
overlegd, waaruit blijkt dat de studentengeleding van de medezeggenschapsraad in de
gelegenheid is gesteld om een advies uit te brengen over de wijze waarop invulling zal
worden gegeven aan het experiment. Deze eis is opgenomen omdat het experiment
risico’s met zich meebrengt voor studenten. Wanneer zij zich gelijktijdig met het volgen
van het reguliere onderwijsprogramma moeten inspannen om te kunnen voldoen aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen kan dit veel vragen van hen. Ook bestaat het
risico dat een student de opleiding zal moeten verlaten omdat niet aan deze eisen wordt
voldaan. Met het oog hierop is het voor studenten van belang om mee te kunnen praten
over de inrichting van het experiment. Het kan voor studenten bijvoorbeeld wenselijk
zijn dat al voor 1 februari de mogelijkheid wordt geboden om aan de tonen dat aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen wordt voldaan (zie paragraaf 3.2). Ook kan het
voor studenten van belang zijn hoe vaak en op welke momenten zij kunnen aantonen
aan de eisen te voldoen.
3.5

Evaluatie van het experiment

9

De minister dient drie maanden voor het einde van de werkingsduur van het experiment
een verslag te zenden aan het parlement over de doeltreffendheid en de effecten van
het experiment in de praktijk. Het experiment zal met het oog hierop worden
geëvalueerd. Ook zal het experiment gedurende de tweede helft van het tweede jaar
tussentijds worden geëvalueerd. In het kader van de evaluatie zal in ieder geval
onderzoek worden gedaan naar het effect van het inschrijven van aspirant-studenten die
niet voldoen aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen en het gedurende het eerste
jaar van inschrijving voor de opleiding toetsen of zij aan deze eisen voldoen, op:
1. de in-, door- en uitstroomcijfers in het eerste studiejaar van de opleiding;
2. de studievoortgang en belasting van studenten; en
3. de belasting van instellingen.
Met het experiment wordt, zoals uiteengezet in paragraaf 3.1, beoogd de
toegankelijkheid van de pabo’s te verbeteren. De instroomcijfers met betrekking tot het
eerste studiejaar van de opleiding maken inzichtelijk of door het bieden van meer tijd
aan aspirant-studenten om aan de gestelde eisen te voldoen, de toegankelijkheid van de
pabo’s inderdaad kan worden verhoogd. Hierbij dienen ook de door- en uitstroomcijfers
van het eerste studiejaar te worden betrokken; indien een grotere groep instroomt in de
pabo, maar vervolgens slechts een beperkt percentage hiervan doorstroomt naar het
tweede jaar, wordt de toegankelijkheid van de pabo immers alsnog niet verhoogd.
In paragraaf 2 is aangegeven dat de mogelijke oorzaak van de beperkte instroom van
vooral studenten met een niet-westerse migratieachtergrond is dat deze studenten
vaker een mbo-vooropleiding hebben dan aspirant-studenten met twee in Nederland
geboren ouders. Studenten met een mbo-vooropleiding moeten drie toelatingstoetsen
maken in tegenstelling tot havo-leerlingen die er één of maximaal twee maken. In het
kader van de evaluatie zal worden bekeken of het bieden van meer tijd aan aspirantstudenten om aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen leidt tot een
toename van de instroom van mbo-studenten en studenten met een niet-westerse
migratieachtergrond en daarmee tot een meer diverse instroom.
Eveneens wordt met het experiment beoogd te onderzoeken welk effect het op grond
van onderhavig besluit inschrijven van aspirant-studenten heeft op de studievoortgang
en de belasting van studenten en de belasting van instellingen. Zoals in paragraaf 3.1
uiteengezet, moet ervoor worden gewaakt dat studenten overbelast raken en hun
studievoortgang zal lijden onder het combineren van het volgen van het reguliere
onderwijsprogramma en het zich inzetten om aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen te voldoen. Ook moet ervoor worden gewaakt dat deelnemende
instellingen overbelast raken en zich niet optimaal kunnen richten op het reguliere
onderwijsprogramma. Beiden kunnen immers implicaties hebben voor de kwaliteit van
het onderwijs. Met het oog hierop zal bij de evaluatie aandacht moeten worden besteed
aan de studievoortgang van studenten, de belasting van studenten en de belasting van
instellingen. Hierbij zullen de ervaringen van studenten en het onderwijzend personeel
een grote rol spelen.
Het instellingsbestuur van een aan het experiment deelnemende instelling is op grond
van onderhavig besluit verplicht om na afloop van elk studiejaar verslag uit te brengen
aan de minister over het verloop van het experiment. In dit verslag dient in te worden
gegaan op bovenstaande evaluatiecriteria. In afstemming met de aan het experiment
deelnemende instellingen zal een format worden opgesteld dat door de instellingen kan
worden gebruikt. Op deze wijze wordt gewaarborgd dat de juiste informatie wordt
ontvangen en de ontvangen informatie kan worden vergeleken. Indien nodig kan de
minister verzoeken om nadere informatie die in verband met de evaluatie van het
experiment noodzakelijk wordt geacht.
Omdat er geen maximum is gesteld aan het aantal aan het experiment deelnemende
instellingen, kan het zijn dat zowel alle bekostigde als niet-bekostigde instellingen die

10

een opleiding tot leraar basisonderwijs aanbieden, meedoen aan het experiment. In dat
geval zal in het kader van de evaluatie(s) een vergelijking worden gemaakt met eerdere
studiejaren, wat de in-, door- en uitstroomcijfers en de cijfers over studievoortgang
betreft. Indien niet alle instellingen voor hoger onderwijs die een opleiding tot leraar
basisonderwijs aanbieden aan het experiment deelnemen, zal (ook) een onderlinge
vergelijking worden gemaakt. Er zal een onderzoeksbureau worden betrokken bij de
uitvoering van de evaluatie.
4. Gevolgen
4.1

Gevolgen voor aspirant-studenten

Algemeen
Met dit experiment wordt onderzocht of het bieden van meer tijd aan aspirant-studenten
om aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen, leidt tot een hogere
instroom van pabo-studenten, in het bijzonder studenten met een mbo-achtergrond en
studenten met een niet-westerse migratie-achtergrond. De aanname is dat de
belangstelling onder havo-leerlingen en mbo-studenten zal toenemen en dat dit terug te
zien zal zijn in de instroomcijfers. Omdat studenten die niet aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen voldoen, gedurende het eerste jaar van inschrijving alsnog hieraan
zullen moeten voldoen, kan het experiment ook negatieve effecten hebben voor
studenten. Hierbij wordt met name gedacht aan mogelijke overbelasting van de student
en negatieve effecten op de studievoortgang van de student. Deze effecten zullen tijdens
het experiment dan ook worden geëvalueerd.
Aangenomen wordt dat de kwaliteit van het onderwijs en de aan de pabo opgeleide
leraren geborgd blijft. Studenten moeten nog altijd voldoen aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen, zij het dat zij hier één jaar langer de tijd voor krijgen. Ook blijft het
eindniveau waarmee tot uitdrukking wordt gebracht welke kwaliteiten op het gebied van
kennis, inzicht en vaardigheden een student bij beëindiging van de opleiding moet
hebben verworven, ongewijzigd. Eventuele indirecte effecten op de kwaliteit van het
onderwijs door overbelasting van studenten en docenten zullen in het kader van de
evaluatie aan bod komen.
Doenvermogen
Dit besluit heeft zeer beperkte gevolgen voor het doenvermogen van aspirantstudenten. Het moeten voldoen aan de bijzondere vooropleidingseisen bij inschrijving
voor een opleiding tot leraar basisonderwijs is staande praktijk en bekend bij aspirantstudenten. Met dit experiment krijgen studenten enkel langer de tijd om aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen. Verder brengt dit besluit geen
wijzigingen in het aanmeldings- en inschrijvingsproces aan.
Bij het aanmelden voor een opleiding tot leraar basisonderwijs worden aankomende
studenten geïnformeerd over onder andere de inhoud van de opleiding en de selectie
van studenten.13 In onderhavig besluit is verankerd dat studenten eveneens dienen te
worden geïnformeerd over de deelname aan het experiment en invulling van het
experiment, zodat studenten een geïnformeerde keuze kunnen maken om zich al dan
niet voor een opleiding tot leraar basisonderwijs in te schrijven. Studenten zullen de
informatie over het experiment dan ook moeten verwerken en een afweging moeten
maken over de hieraan verbonden risico’s. Een goede informatievoorziening kan deze
lasten voor studenten zo veel mogelijk verlagen. Met die reden zijn hierover afspraken
gemaakt met het LOBO en de VH.
4.2

13

Gevolgen voor de regeldruk

Artikel 7.15 WHW.

11

Bij de uitvoering van het experiment worden geen grote gevolgen voor de regeldruk
voorzien. Deelname aan het experiment vindt plaats op vrijwillige basis. De verwachting
is dat naar schatting 41 opleidingen tot leraar basisonderwijs aan het experiment zullen
deelnemen (40 bekostigde opleidingen en 1 niet-bekostigde opleiding).
Zoals ook nu het geval is zullen instellingen voor aanvang van het eerste studiejaar van
een opleiding tot leraar basisonderwijs toetsen of aspirant-studenten aan de bijzondere
nadere vooropleidingseisen voldoen. Indien dit niet het geval is, zullen zij de aspirantstudenten moeten informeren over de risico’s die de deelname aan het experiment voor
de student met zich meebrengt en de weg te werken deficiënties. Ook zullen zij
gedurende het eerste jaar van inschrijving nogmaals moeten toetsen of de studenten
inmiddels aan de gestelde eisen voldoen en wordt er ook – wanneer nodig – een
herkansing aangeboden. De nalevingskosten die hiermee verband houden worden
geschat op 60 uur / €3000,- per opleiding per jaar. De totale nalevingskosten worden
geschat op €123.000,- (kosten per opleiding x aantal opleidingen) per jaar.
De administratieve lasten zien op de melding die instellingen voor aanvang van het
experiment aan de minister moeten doen, de medewerking aan de door het ministerie
van OCW uitgevoerde evaluatie van het experiment en de verplichting om na ieder
studiejaar een verslag over het experiment over te leggen aan de minister. Deze
administratieve lasten worden geschat op 40 uur / €2000,- per opleiding per jaar. De
totale administratieve lasten worden geschat op €82.000,- (lasten per opleiding x aantal
opleidingen) per jaar.
4.3

Gevolgen voor de privacy

Uit dit voorstel komen geen verwerkingen van persoonsgegevens voort. Dit voorstel
heeft dan ook geen gevolgen voor de persoonlijke levenssfeer van studenten.
4.4

Gevolgen voor Caribisch Nederland

Dit besluit heeft geen gevolgen voor Caribisch Nederland
5. Uitvoering en handhaving
Op het onderhavige experimenteerbesluit is door de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)
een uitvoeringstoets verricht. Hierbij zijn ook de opvattingen van de Inspectie van het
Onderwijs (Inspectie) en de Accountantsdienst Rijk (ADR) betrokken. DUO concludeert
dat dit besluit geen impact heeft op de processen en systemen van DUO en daarmee
uitvoerbaar is. Volgens de Inspectie is het besluit ook handhaafbaar.
6. Financiële gevolgen
Dit besluit heeft geen gevolgen voor de Rijksbegroting.
7. Advies en consultatie
7.1

Afstemming tijdens de ontwerpfase

Dit ontwerpbesluit is afgestemd met de pabo’s; voor de bekostigde pabo’s in LOBOverband en met de VH en voor de niet-bekostigde pabo’s met de Nederlandse Raad voor
Training en Opleiding (NRTO). Verder zijn de koepels van scholen en instellingen, te
weten de PO-raad, de VO-raad en de MBO Raad geïnformeerd over het besluit.
Daarnaast zijn de leerlingen- en studentenorganisaties in het VO, MBO en HBO
geïnformeerd over het besluit.

12

Met zowel het LOBO als de VH is intensief samengewerkt in de ontwerpfase, nu dit
besluit een uitwerking vormt van een door hen gedaan verzoek. Bij het ontwerpen van
onderhavig besluit is rekening gehouden met de door hen naar voren gebrachte
aandachtspunten, zoals de bescherming van de student door een heldere
informatievoorziening en het belang van ruimte voor maatwerk voor de instellingen.
De leerlingen- en studentenorganisaties waren – voor zover zij hebben gereageerd op
het ontwerpbesluit - overwegend positief. Wel werd erop gewezen dat studenten
overbelast kunnen raken indien zij – naast het volgen van het reguliere
onderwijsprogramma – ook aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen moeten
voldoen. Benadrukt is dat juist met het oog hierop onderhavig besluit wenselijk en
noodzakelijk is. Onderhavig besluit maakt het immers mogelijk het effect van het
experiment op de belasting van studenten te onderzoeken.
7.2

Openbare internetconsultatie

Voorts is dit besluit voor internetconsultatie opengesteld van 17 december 2021 tot en
met 14 januari 2022. Er zijn 12 reacties binnengekomen. Het betreft reacties van
particulieren en reacties van de Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB), de
Algemene Onderwijsbond (AOb), de PO-Raad, de VH en de MBO Raad. Naast positieve
reacties zijn er ook enkele algemene opmerkingen gemaakt en enkele aandachtspunten
naar voren gebracht.
Uit de internetconsultatie volgt allereerst dat bij respondenten zorgen bestaan inzake de
kwaliteit van de opleiding en de leraren in spé. Gevreesd wordt dat het niveau van de
opleiding afgestemd zal worden op het niveau van de zittende studenten, en niet zozeer
op het gewenste niveau. Benadrukt moet worden dat het doel van dit experiment is te
onderzoeken of het bieden van meer tijd aan studenten om aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen te voldoen tot een verbetering van de toegankelijkheid van de pabo
leidt. Met dit experiment wordt niet beoogd om de kwaliteit van het onderwijs aan te
passen. Het besluit brengt geen wijzigingen in de bijzondere nadere vooropleidingseisen,
noch in het bestaande curriculum of de eindtermen van de opleiding (waarmee het
eindniveau ongewijzigd blijft). Het is de eigen verantwoordelijkheid van de student om –
naast het volgen van het reguliere onderwijsprogramma – aan de gestelde eisen te
voldoen. Aspirant-studenten die vóór aanvang van de opleiding niet aan de bijzondere
nadere vooropleidingseisen voldoen worden hierop gewezen door de desbetreffende
instelling. Indien een student het niveau van het reguliere onderwijsprogramma niet kan
bijbenen zal veelal een negatief bindend studieadvies volgen en zal de student de
opleiding moeten verlaten. Onderhavig besluit verandert daar niets aan. Indien
studenten voor het einde van het eerste jaar van inschrijving niet aan de bijzondere
nadere vooropleidingseisen voldoen, kunnen zij niet doorstromen naar het tweede jaar
van de pabo. De kwaliteit van de opgeleide leraren blijft hiermee dus in principe
geborgd. Eventuele effecten op de belasting van studenten en het onderwijzend
personeel (en daarmee indirect op de kwaliteit van het onderwijs) komen in het kader
van de evaluatie aan bod.
Daarnaast wordt als aandachtspunt door meerdere respondenten de eventuele
toenemende werk- en studiedruk bij onderwijzend personeel en studenten genoemd.
Terecht is erop gewezen dat het eventueel volgen van extra curriculaire vakken (om
alsnog aan de nadere vooropleidingseisen te volden) en de benodigde zelfstudie naast
het reguliere onderwijsprogramma tot meer werkdruk zouden kunnen leiden. Het punt
van de belasting van studenten en docenten komt uitdrukkelijk aan bod bij de evaluatie
van het experiment, waarbij groot gewicht zal worden gegeven aan de ervaringen van
studenten en het onderwijzend personeel.

13

Voorts worden nog een aantal andere aandachtspunten naar voren gebracht en vragen
gesteld. JOB vraagt zich ten eerste af of er van studenten kan worden verwacht dat zij
een goede inschatting kunnen maken over het inhalen van de achterstanden, ervan
uitgaande dat zij een of meerdere toetsen niet halen. JOB is benieuwd hoe hier invulling
aan zal worden gegeven. Naar aanleiding hiervan wordt opgemerkt dat studenten zullen
worden ondersteund bij het maken van hun keuze. Instellingen dienen studenten die
een of meerdere toetsen niet hebben gehaald, voor te lichten over de tijdens de
opleiding weg te werken deficiënties. Dit stelt studenten in staat om een weloverwogen
keuze te maken. Ten tweede worden zorgen geuit over de belasting van studenten,
waarbij gevreesd wordt dat dit een reden kan zijn om zich niet voor de pabo in te
schrijven. Het volgen van het reguliere onderwijsprogramma en een eventueel extra
curriculair programma kan inderdaad, zoals hiervoor al benoemd, veel vragen van de
student. Wel moet worden benadrukt dat aspirant-studenten nog steeds voor de start
van de opleiding kunnen aantonen dat zij aan de gestelde eisen voldoen. Instellingen
moedigen dit ook aan. Onderhavig besluit verscherpt de nu geldende regelgeving niet,
maar verruimd deze juist in die zin dat studenten langer de tijd krijgen om aan de
gestelde eisen te voldoen. Het is dan ook niet waarschijnlijk dat studenten worden
afgeschrikt hierdoor. Een eventueel afschrikkend effect kan aan bod komen in de
evaluatie van het experiment. Ten derde vraagt JOB in hoeverre studenten financieel
gecompenseerd gaan worden indien zij het eerste jaar niet halen. Studenten zullen niet
worden gecompenseerd. Zoals hierboven vermeld wordt het aangemoedigd dat
studenten voor de start van de opleiding al laten zien aan de eisen te voldoen.
Instromen in de opleiding terwijl (nog) niet aan alle eisen wordt voldaan, komt voor
risico van de student. Wel is tijdens de voorbereiding van onderhavig besluit gesproken
over het belang van het aanbieden van een toetsingsmoment voor 1 februari, gelet op
onder andere de zogenoemde 1-februari regeling. Ten vierde vraagt JOB wat de
consequenties zijn indien de student aan het einde van het studiejaar niet aan de
gestelde eisen voldoet. De student zal dan worden uitgeschreven en zich niet kunnen
inschrijven voor de postpropedeutische fase van de opleiding. Wel kan hij zich nogmaals
inschrijven voor het eerste studiejaar. In dat geval zal hij voor aanvang van de studie
moeten aantonen aan de eisen te voldoen; hij kan niet nogmaals bij dezelfde opleiding
instromen met toepassing van onderhavig besluit. Ten vijfde wordt als aandachtspunt
genoemd het omgaan met een ‘tweedeling’ tussen studenten die de toets vóór de poort
hebben behaald, en studenten die deze toets alsnog gedurende het eerste jaar moeten
halen. Het niet voldoen aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen vóóraf leidt
inderdaad tot verschillen tussen studenten onderling. Het reguliere onderwijsprogramma
zal hier echter niet op worden afgestemd. Zodoende zullen studenten die bij aanvang
wel aan de gestelde eisen voldoen geen hinder ondervinden van het experiment.
De AOb wijst op een aantal risico’s van het experiment. Allereerst uit de AOb haar
zorgen over de gevolgen voor de kwaliteit; een hogere instroom mag nooit ten koste
gaan van de kwaliteit van het onderwijs, de pabo en de afgestudeerden. Het experiment
zou wat betreft de AOb met een of twee jaar moeten worden verlengd, zodat de effecten
op het eindniveau van de student kunnen worden onderzocht. Op de eventuele gevolgen
voor de kwaliteit van het onderwijs is hiervoor ingegaan. Eventuele gevolgen voor de
belasting van studenten en docenten (en daarmee indirect op de kwaliteit van het
onderwijs) komen in het kader van de evaluatie aan bod. Nu het besluit geen wijzigingen
aanbrengt in de bijzondere nadere vooropleidingseisen, noch in het bestaande
curriculum of de eindtermen van de opleiding (waarmee het eindniveau ongewijzigd
blijft), wordt verlenging van het experiment niet nodig geacht. De AOb wijst daarnaast
op het risico van meer uitval onder studenten. Zij verwijst hierbij naar hogere
uitvalcijfers onder studenten die vanwege de COVID-19-crisis mochten starten met de
pabo zonder dat zij aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldeden. In dit kader
moet worden opgemerkt dat studenten toen slechts vier maanden extra de tijd kregen

14

om aan de gestelde eisen te voldoen. Onder het voorgestelde experiment zullen
studenten langer de tijd krijgen. Daarbij is het zo dat er destijds geen tijd was om
uitvoerig na te denken over hoe de student het beste kon worden ondersteund; die tijd
is er nu wel. Desondanks komen de uitstroomcijfers uiteraard in het kader van de
evaluatie aan bod. Tot slot maakt de AOb een aantal algemene opmerkingen. De AOb
benadrukt dat het experiment niet mag leiden tot het verder loslaten van de
toelatingseisen. Hierover kan worden opgemerkt dat de bijzondere nadere
vooropleidingseisen zelf ongemoeid worden gelaten met onderhavig besluit en de
meerwaarde van deze eisen dus ook niet wordt geëvalueerd in het kader van dit
experiment. Daarnaast maakt de AOb twee opmerkingen over het
besluitvormingsproces. Allereerst wijst zij op de korte termijn (vier weken) en de
ongelukkige periode waarin onderhavig besluit in internetconsultatie is gebracht
(gedurende de kerstvakantie). Ongeacht het spoedeisende karakter van dit besluit,
achtte de regering het noodzakelijk het besluit ook ter internetconsultatie voor te
leggen. Gelet op het spoedeisende karakter was een langere termijn dan de
minimumtermijn van vier weken helaas niet mogelijk. Ten tweede benadrukt de AOb het
onjuist te vinden dat enkel formeel wordt afgestemd met werkgeverspartijen en
vertegenwoordigers van studenten en de lerarenorganisaties niet zijn betrokken. In dit
kader moet worden opgemerkt dat er formeel enkel is afgestemd met de pabo’s via
LOBO/VH. Alle andere betrokkenen zijn geïnformeerd over het experiment en in de
gelegenheid geweest hun inbreng via de internetconsultatie kenbaar te maken.
De PO-Raad ziet het verhogen van de instroom in de pabo als een belangrijke sleutel in
de aanpak van het lerarentekort en waardeert onderhavig besluit, mits de kwaliteit van
de lerarenopleiding geborgd blijft. De PO-Raad benoemt eveneens het belang van
handhaving van de bijzondere nadere vooropleidingseisen. De raad geeft aan een
schatting van de verwachte toename van het aantal studenten aan lerarenopleidingen,
te missen. Gezien de omvang van de problematiek, roept de PO-Raad beide ministers
daarom op om samen met het veld nog meer plannen uit te voeren en initiatieven te
nemen. Uit de evaluatie van het experiment zal moeten blijken of en in welke mate
sprake is van een toename van het aantal studenten. Afgelopen twee studiejaren is wel,
in het kader van de COVID-19-crisis, ervaring opgedaan met het toelaten van studenten
die nog niet aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen hebben voldaan. Desondanks
zijn uiteraard meer maatregelen nodig dan enkel het experiment waarvoor dit besluit
een regeling treft. Ten derde noemt de PO-Raad als aandachtspunt de overladenheid van
het curriculum en de belasting van studenten. De PO-Raad vindt het met het oog hierop
van belang te investeren in goede voorlichting voor (aankomende) studenten en het
verder versterken van maatwerk en flexibiliteit in de opleidingen. De regering
onderschrijft dit belang. Om die reden is ook een communicatieplicht voor deelnemende
instellingen opgenomen in onderhavig besluit.
De VH spreekt veel waardering uit voor dit besluit. Als aandachtspunt wordt genoemd
dat het tijdpad ambitieus is en veel vraagt van de betrokken instellingen in de
voorbereiding en de communicatie richting de aspirant-studenten. Zoals de VH zelf
aangeeft is om deze reden in LOBO-verband afgesproken om aspirant-studenten
maximaal te stimuleren om aankomend jaar de reguliere toelatingstoetsen te doen.
Daarnaast zijn zowel de VH als het LOBO vanwege dit ambitieuze tijdspad intensief bij
de voorbereiding van onderhavig besluit betrokken. Verder zou in de regelgeving een
nadere precisering aangebracht kunnen worden, wat de gevolgen van het aan het einde
van het eerste jaar van inschrijving niet voldoen aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen betreft. Het besluit is hiertoe aangepast. Tot slot geeft de VH aan
ervan uit te gaan dat in het kader van de evaluatie ook wordt gekeken naar het effect
van het bieden van meer tijd om aan de gestelde eisen te voldoen op de groepen die nu
veelal niet beginnen met de pabo (mbo-studenten en studenten met een niet-westerse
achtergrond). In het kader van de evaluatie zal inderdaad, waar mogelijk, ook de

15

studentenpopulatie in beeld worden gebracht. Paragraaf 3.5 is aangepast om dit punt te
verhelderen.
De MBO Raad geeft aan het doel van het experiment te ondersteunen. De raad vraagt
verder duidelijkheid over het begrip ‘toegankelijkheid’ en of in het kader van de
evaluatie ook wordt gekeken naar de studentenpopulatie (vooropleiding student en
westerse dan wel niet-westerse achtergrond). De MBO Raad merkt terecht op dat de
toegankelijkheid geëvalueerd zal worden aan de hand van de instroom, doorstroom en
uitstroom. In het kader van de evaluatie zal daarbij, zoals hierboven uiteengezet, ook
naar de effecten van het experiment op het aantal MBO-studenten, en daarmee ook de
effecten op studenten met een niet-westerse migratieachtergrond, worden gekeken.
Ten tweede vraagt de MBO Raad naar de rol van de medezeggenschap en of nader kan
worden toegelicht waarom hierin is voorzien. Het ontwerpbesluit is inmiddels op dit punt
aangepast en ook in de toelichting wordt inmiddels uitgebreider ingegaan op de rol van
de medezeggenschap. Tot slot vraagt de MBO Raad of het klopt dat aanmelding alleen
voor de gehele periode van drie jaar (en dus niet per studiejaar) kan geschieden. Dit is
juist. Hiervoor is gekozen met het oog op de evaluatie van het experiment.
7.3

Adviescollege toetsing regeldruk

Het Adviescollege toetsing regeldruk (hierna: ATR) heeft het onderhavige besluit
beoordeeld op de gevolgen voor regeldruk. Het ATR acht nut en noodzaak van
onderhavig besluit voldoende onderbouwd. Wel adviseert het ATR bij de evaluatie van
het experiment de gewenste doorontwikkeling van de intake voor instroom in de
lerarenopleidingen te betrekken, waarmee wordt gedoeld op het streven van het LOBO
en de VH om helemaal af te zien van selectieve toetsing voor de poort en in te zetten op
formatieve toetsen en aan te sluiten bij de ontwikkeling van een intake-assessment.
Bovenstaande is niet het doel van het experiment waarvoor dit besluit een regeling treft
en maakt zodoende ook geen deel uit van de evaluatie. Indien wenselijk kan de
evaluatie te zijner tijd uiteraard wel in breder perspectief worden geplaatst. Het ATR
acht ook de keuze voor een experiment in plaats van een wetswijziging voldoende
onderbouwd. Wel heeft het ATR een aantal opmerkingen gemaakt die zien op de
werkbaarheid van het besluit en de gevolgen voor de regeldruk.
Wat betreft de werkbaarheid adviseert het ATR allereerst om in het besluit inhoudelijk de
meerwaarde te onderbouwen van de verplichting om de melding vergezeld te doen gaan
van een ‘deugdelijke omschrijving van de invulling van het experiment’ en het vereiste
van instemming van de medezeggenschap. Daarnaast adviseert het ATR te
verduidelijken aan welke eisen de ‘deugdelijke omschrijving’ moet voldoen. Naar
aanleiding hiervan zijn redactionele wijzigingen in zowel de artikelen als toelichting
aangebracht. Verder vraagt het ATR of bij de melding gebruik kan worden gemaakt van
vooraf opgestelde formats, waarbij ook kan worden overwogen de meldingen te laten
plaatsvinden via het LOBO en de VH. Dit is inderdaad iets waarover met zowel het LOBO
en de VH wordt gesproken om de lasten zo beperkt mogelijk te houden en waarover
verdere afstemming de komende tijd zal plaatsvinden.
Tot slot vraagt het ATR om de regeldruk volledig in beeld te brengen, en meer in het
bijzonder ook de lasten voor studenten, die voortvloeien uit hun betrokkenheid bij de
evaluatie en de gevolgen voor de bekostiging en het toezicht mee te nemen. De wet
stelt als plicht om het onderwijs te evalueren.14 De instellingen houden (meestal na het
afronden van elke periode) vakevaluaties en aan het einde van het studiejaar nog een
curriculumevaluatie onder studenten. Om de regeldruk beperkt te houden, is gekozen
om aan te sluiten bij de bestaande praktijk. Dit houdt in dat in de bestaande evaluaties
specifieke vragen zullen worden opgenomen inzake het experiment. Mocht daartoe
14

Artikel 7.13, tweede lid, onderdeel a1, WHW.

16

aanleiding zijn, dan kunnen daarnaast eventueel enkele interviews met de
studentvertegenwoordigers worden gehouden. Met deze voorgestelde werkwijze wordt
rekening gehouden met de regeldruk van instellingen en wordt tegelijk recht gedaan aan
het belang van de opvattingen van studenten. De hieruit voortvloeiende lasten zullen
dan ook beperkt zijn. Onderhavige besluit heeft geen gevolgen voor de bekostiging en
uit de door de Inspectie uitgevoerde Uitvoeringstoets is niet naar voren gekomen dat het
voorstel grote lasten voor de Inspectie met zich meebrengt. Op dit punt is onderhavig
ontwerpbesluit dus niet gewijzigd. Wel zijn op advies van het ATR de regeldrukkosten
verhoogd, aangezien het ATR de raming van de nalevingskosten te laag achtte.
7.4

Uitvoeringstoets

Zowel DUO als de Inspectie hebben een opmerking gemaakt ten aanzien van de
bevoegdheid van de instellingen tot het beëindigen van de inschrijving van de student,
indien de student aan het eind van het eerste jaar van inschrijving niet aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet. De WHW zou hier geen bevoegdheid
voor bieden en dus zou ter verduidelijking een bepaling moeten worden opgenomen in
het besluit waaruit volgt dat het hier om een aanvulling ten opzichte van de wet gaat.
Dit heeft geleid tot het aanbrengen van enkele redactionele wijzigingen in de artikelen
en de toelichting. Daarnaast vraagt DUO om verduidelijking rondom een eventueel
maximum aantal keren dat een student gebruik kan maken van de mogelijkheid om te
worden ingeschreven voor een opleiding tot leraar basisonderwijs, terwijl niet aan de
bijzondere nadere vooropleidingeisen wordt voldaan. Er zou immers de situatie kunnen
ontstaan dat de student die per 1 september is ingestroomd en aan het einde van het
eerste jaar niet aan de eisen voldoet, met een beroep op artikel 4 van onderhavige
besluit opnieuw inschrijving vraagt en nogmaals een jaar de gelegenheid vraagt om aan
de eisen te voldoen. Opgemerkt moet worden dat een student zich niet nogmaals op
grond van onderhavig besluit kan inschrijven voor dezelfde opleiding. Dit besluit geeft
een student immers de mogelijkheid om gedurende het eerste jaar van inschrijving aan
te tonen dat hij aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet. Na afloop van dit
jaar kan de student zich wel opnieuw met toepassing van de wet inschrijven voor de
desbetreffende opleiding. In dat geval moet hij vóór aanvang van de opleiding aantonen
dat hij aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet. Ook kan een student zich
inschrijven bij een andere pabo. Indien deze pabo eveneens deelneemt aan het
experiment, kan hij wederom gebruikmaken van de mogelijkheid om gedurende het
eerste jaar van inschrijving aan te tonen dat hij aan de gestelde eisen voldoet.
Onderhavig besluit is aangepast om een en ander te verhelderen.
De Inspectie heeft het belang van een goede evaluatie van het experiment benadrukt.
Het is van belang dat de juiste informatie die goed onderling vergelijkbaar is, wordt
ontvangen. Naar aanleiding hiervan zijn enkele redactionele aanpassingen aangebracht
in de toelichting. Ook wijst de Inspectie erop dat het de evaluatie van het experiment
ten goede zou komen als niet alle instellingen zouden meedoen aan het experiment. Het
is juist dat het experiment in principe openstaat voor alle instellingen. Indien
daadwerkelijk alle instellingen zouden meedoen, hetgeen momenteel niet bekend is, zal
hiermee in de evaluatie van het experiment rekening worden gehouden. Er zal dan geen
onderlinge vergelijking worden gemaakt, maar een vergelijking met voorgaande jaren.
Hierbij zal rekening worden gehouden met eventuele beleidswijzigingen die zich de
afgelopen jaren hebben voorgedaan, zoals bijvoorbeeld de afwijkende regelgeving
vanwege COVID-19.
ARTIKELSGEWIJS DEEL
Artikel 1. Begripsbepalingen
Voor wat betreft de begripsbepalingen is zoveel mogelijk aangesloten bij de
begripsbepalingen van artikel 1.1. WHW. Deze werken niet door in lagere regelgeving en
dienen daarom ook in dit besluit te worden opgenomen. Daarnaast zijn in artikel 1 een

17

aantal nieuwe begrippen geïntroduceerd in verband met de uitwerking van het
experiment bijzondere nadere vooropleidingseisen opleiding tot leraar basisonderwijs.
Artikel 2. Bijzondere begripsbepaling
Om verwarring te voorkomen is in artikel 2 bepaald dat onder ‘eerste jaar van
inschrijving’ mede wordt begrepen de periode die loopt van 1 februari tot en met 31
januari. Dit met het oog op studenten die per 1 februari instromen. Ook deze studenten
hebben, indien zij op het moment van inschrijving niet aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen voldoen, een jaar de tijd om aan deze eisen te voldoen.
Artikel 3. Doel van het experiment
Op grond van artikel 1.7a, tweede lid, onderdeel a, WHW moet het doel van het
experiment bij algemene maatregel van bestuur worden bepaald. Artikel 3 geeft hier
uitvoering aan. In paragraaf 3.1 van het algemeen deel van deze toelichting is het doel
van dit experiment nader toegelicht.
Artikel 4. Afwijkingen van de wet
Op grond van artikel 1.7a, tweede lid, onderdeel b, WHW dient in de algemene
maatregel van bestuur eveneens te worden uitgewerkt op welke wijze van welke
artikelen wordt afgeweken. Artikel 4 geeft hier uitvoering aan. Onderhavig besluit maakt
het mogelijk dat ook aspirant-studenten die niet aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen voldoen, worden toegelaten tot een opleiding tot leraar
basisonderwijs. Deze studenten hoeven pas aan het einde van het eerste jaar van
inschrijving aan deze eisen te voldoen. Zodoende wordt afgeweken van artikel 7.25a,
tweede lid van de WHW, waarin is verankerd dat een aspirant-student vóór de
inschrijving bij een opleiding tot leraar basisonderwijs aan deze eisen dient te voldoen.
Ook wordt hiermee afgeweken van artikel 7.37, eerste lid van de WHW. Aspirantstudenten moeten voor de inschrijving wel voldoen aan de overige in titel 2 van
hoofdstuk 7 van de WHW gestelde eisen. Overigens kan een student zich slechts
eenmaal met toepassing van dit besluit voor een opleiding tot leraar basisonderwijs
inschrijven. Dit komt tot uitdrukking in de laatste zinsnede van artikel 4.
Artikel 5. Duur van het experiment
Met artikel 5 wordt uitvoering gegeven aan artikel 1.7a, tweede lid, onderdeel c, WHW.
Hierin is bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur moet worden bepaald wat de
duur van het experiment is. De duur van het experiment is op grond van artikel 5 van
onderhavig besluit drie jaar. Er zal gedurende de studiejaren 2022-2023, 2023-2024 en
2024-2025 worden geëxperimenteerd met het laten van meer tijd aan aspirantstudenten om aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te voldoen.
Artikel 6. Deelname aan het experiment
Op grond van het eerste lid van artikel 6 staat deelname open voor alle instellingen voor
hoger onderwijs die een opleiding tot leraar basisonderwijs verzorgen. Zoals in paragraaf
3.4 van het algemeen deel van de toelichting uiteengezet, zullen in de praktijk
universiteiten geen deel uitmaken van het experiment. Aan deelname aan het
experiment is geen aanvraagprocedure verbonden. Een melding aan de minister is
toereikend. De melding dient op grond van het tweede lid een aantal elementen te
bevatten, zoals de naam van de opleiding, de instelling die de opleiding verzorgt en een
deugdelijke omschrijving van de wijze waarop invulling zal worden gegeven aan het
experiment, waaronder in ieder geval het minimaal aantal malen dat en de perioden
waarin de student de mogelijkheid wordt geboden aan te tonen dat hij aan de bijzondere
nadere vooropleidingseisen voldoet. Het is hierbij voldoende als instellingen een globaal
beeld schetsen, waarbij bijvoorbeeld kan worden gedacht aan of er voor 1 februari wordt
getoetst en of en in welk tijdvak een eventuele tweede toets plaatsvindt. Ook dient een
instelling voor hoger onderwijs die wil deelnemen aan het experiment een verklaring te

18

overleggen waaruit blijkt dat de medezeggenschap is betrokken, indien een dergelijk
orgaan aanwezig is.
Artikel 7. Verplichtingen van het instellingsbestuur ten aanzien van de student
Artikel 7 van het onderhavige besluit bevat de aan het experiment verbonden
verplichtingen voor het instellingsbestuur van een deelnemende instelling ten aanzien
van de student.
Op grond het eerste lid moet het instellingsbestuur tijdig informatie aan aspirantstudenten verstrekken over de invulling van het experiment, bedoeld in artikel 6, tweede
lid, onderdeel d, en de deelname hieraan. Voor aanvang van de opleiding moet voor een
student dus in ieder geval helder zijn hoeveel mogelijkheden hij ten minste krijgt om
aan de tonen dat hij aan de gestelde eisen voldoet en in welke perioden hij dit kan
aantonen. Studenten worden hierdoor in staat gesteld om een weloverwogen keuze te
maken om zich al dan niet voor een bepaalde opleiding in te schrijven. Ook worden
studenten op deze manier alert gemaakt op de risico’s die deelname aan het experiment
met zich meebrengt.
Het tweede lid bevat de verplichting om ook voor de inschrijving voor een opleiding tot
leraar basisonderwijs te toetsen of aspirant-studenten voldoen aan de bijzondere nadere
vooropleidingseisen. Dit vanwege het belang dat de student heeft om zo snel mogelijk te
weten of hij aan de gestelde eisen voldoet. Indien uit de toets volgt dat een aspirantstudent niet aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet, informeert het
instellingsbestuur de aspirant-student voor aanvang van de opleiding over de tijdens het
eerste jaar van inschrijving weg te werken deficiënties (derde lid). Met deze
informatieplicht wordt bewerkstelligd dat een aspirant-student die niet aan de gestelde
eisen voldoet, weet waaraan hij begint en bewust wordt gemaakt van de risico’s die zijn
verbonden aan de inschrijving voor de opleiding, terwijl hij (nog) niet aan de gestelde
eisen voldoet. Indien de aspirant-student desondanks besluit om zich in te schrijven
voor de opleiding, toetst het instellingsbestuur uiterlijk aan het einde van het eerste jaar
van inschrijving of de student inmiddels wel aan deze eisen voldoet. Het is voor de
student van belang dat de instelling zich houdt aan de informatie die de instelling heeft
gemeld aan de minister en die het heeft verstrekt aan aspirant-studenten over het
aantal toetsen en de perioden waarin deze plaatsvinden. Om deze reden bepaalt het
vierde lid dat een aan het experiment deelnemende instelling conform het aan de
student gecommuniceerde moet handelen.
Artikel 8. Verplichtingen van het instellingsbestuur bij niet voldoen aan de
bijzondere nadere vooropleidingseisen
Indien blijkt dat de student aan het einde van het eerste jaar van inschrijving niet aan
de gestelde eisen voldoet, dient het instellingsbestuur de student uit te schrijven voor de
opleiding. Het tweede lid van artikel 8 bevat een hardheidsclausule. Indien uitschrijving
leidt tot een onbillijkheid van overwegende aard, kan het instellingsbestuur afzien van
uitschrijving. Ook kan de student zich dan, in afwijking van artikel 4, nogmaals
inschrijven voor de desbetreffende opleiding met toepassing van dit besluit. De student
krijgt vervolgens nog zes maanden om aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen te
voldoen.
Indien een student op grond van het eerste of tweede lid is uitgeschreven voor een
opleiding tot leraar basisonderwijs, kan de student zich niet inschrijven voor de
postpropedeutische fase van de opleiding. Deze bepaling is opgenomen omdat artikel
7.25a, tweede lid, WHW, stelt dat een aspirant-student voor inschrijving bij een pabo
moet aantonen aan de gestelde eisen te voldoen. Een strikte lezing brengt met zich mee
dat de gestelde eisen dan ook enkel gelden voor aspirant-studenten die zich voor het
eerst voor de pabo inschrijven. Overigens is het ook mogelijk dat een student die wél

19

aan de bijzondere nadere vooropleidingseisen voldoet, niet kan doorstromen naar het
tweede jaar van de opleiding. Dit besluit laat de bevoegdheid om een negatief bindend
studieadvies te geven op grond van artikel 7.8b WHW namelijk onverlet.
Artikel 9. Andere verplichtingen van het instellingsbestuur
Artikel 9 bevat een aantal aanvullende verplichtingen voor het instellingsbestuur van een
deelnemende instelling.
Onderdeel a
Het instellingsbestuur van een deelnemende instelling dient eveneens na afloop van
ieder studiejaar een verslag uit te brengen aan de minister, waarin in ieder geval wordt
ingegaan op het effect dat het experiment heeft op de in-, door- en uitstroomcijfers in
het eerste studiejaar, de studievoortgang en belasting van studenten en de belasting
van instellingen. De op basis van het verslag verkregen informatie kan worden gebruikt
voor de op grond van artikel 11 uit te voeren evaluatie.
Onderdeel b
Het instellingsbestuur dient desgevraagd nadere informatie aan Onze Minister te
verstrekken in verband met de evaluatie van het experiment.
Artikel 10. Tussentijdse beëindiging deelname experiment
In artikel 10 is aangegeven dat de minister een experiment bij een individuele instelling
kan beëindigen, indien deze instelling zich niet houdt aan de voorschriften van het
onderhavige besluit (eerste lid). Dit artikel bevat ook de mogelijkheid voor een aan het
experiment deelnemende instelling om het experiment te beëindigen (tweede lid).
Beëindiging op grond van het eerste en tweede lid is enkel mogelijk met ingang van het
volgende studiejaar. Op deze wijze worden studenten die zich met toepassing van
onderhavige besluit voor de pabo hebben ingeschreven beschermd en worden zij niet
gedurende één studiejaar met uiteenlopende regels geconfronteerd.
Artikel 11. Evaluatie experiment
Op grond van artikel 1.7a, vijfde lid, WHW zendt de minister drie maanden voor het
einde van de werkingsduur van onderhavig besluit aan het parlement een verslag over
de doeltreffendheid en de effecten van het experiment in de praktijk, evenals een
standpunt over de wettelijke verankering van het experiment. Volgens het tweede lid
van dit artikel moet bij algemene maatregel van bestuur in ieder geval worden bepaald
op welke wijze en aan de hand van welke criteria de met het experiment beoogde
effecten worden geëvalueerd. Artikel 11 geeft hier uitvoering aan. Op grond van deze
bepaling dient bij het evalueren van het experiment in ieder geval onderzoek te worden
gedaan naar het effect van de inschrijving van aspirant-studenten op grond van
onderhavig besluit op: 1) de in-, door- en uitstroomcijfers in het eerste studiejaar van
de opleiding; 2) de studievoortgang en belasting van studenten; en 3) de belasting van
instellingen. In paragraaf 3.5 van het algemeen deel van de toelichting is ingegaan op
de evaluatie van het experiment en de hierbij te hanteren evaluatiecriteria. Bij de
evaluatie worden op grond van het tweede lid van artikel 11 de opvattingen van de
relevante belangenorganisaties15, studenten en het onderwijzend personeel betrokken.
Artikel 12. Overgangsrecht experiment
In artikel 12 is bepaald dat indien het experiment is beëindigd of de deelname aan het
experiment van een instelling is beëindigd op grond van artikel 10, het besluit van
toepassing blijft op studenten die zich voor het studiejaar met ingang waarvan het
experiment wordt beëindigd hebben ingeschreven. Deze bepaling is opgenomen met het
oog op de 1 februari-instroom. Ook blijven de bepalingen over onder andere de
15

Het betreft de VH, LOBO, NRTO, JOB, LAKS, ISO en de LSvB.

20

uitschrijving van studenten van toepassing ten aanzien van een instelling die in het
studiejaar dat voorafgaat aan het studiejaar met ingang waarvan de deelname is
beëindigd, deelnam aan het experiment.
Artikel 13. Inwerkingtreding en horizonbepaling
Het onderhavige besluit treedt in werking met ingang van de dag na de datum van
uitgifte van het Staatsblad waarin het wordt gepubliceerd. Hiermee wordt afgeweken
van het beleid inzake vaste verandermomenten. Hiervoor is gekozen omdat een
spoedige inwerkingtreding noodzakelijk is gelet op het belang van zowel studenten als
de deelnemende instellingen. Het is belangrijk dat studenten zich zo vroeg mogelijk
voordat zij zich definitief voor een opleiding tot leraar basisonderwijs inschrijven, kunnen
vergewissen van de aan het experiment verbonden risico’s. Deelnemende instellingen
zullen zo snel mogelijk zekerheid moeten krijgen over de deelname aan het experiment,
zodat zij hun opleiding hierop in kunnen richten en het extra toetsingsmoment kunnen
voorbereiden. Het besluit vervalt op een bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,

Robbert Dijkgraaf

21