Beslisnotitie Stuurgroep IC Aken
Eindhoven-Aachen in de dagranden, korte termijn
Versie 1.01, 31-1-2023
De provincie Limburg, de provincie Noord-Brabant en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
hebben het voornemen om op de langere termijn (>2031) een intercitytreindienst tussen de
Randstad en Aken tot stand te brengen. Het streven is dat in een eerste stap, vanaf december 2023,
een directe treinverbinding tussen Eindhoven en Aken in de randen van de dag tot stand komt, die
de potentie heeft om door te groeien naar een volwaardige intercityverbinding.
In het stuurgroepoverleg van september 2022 is een aanpak voor de korte termijn afgesproken. AT
Osborne is door de Stuurgroep gevraagd om het gesprek tussen de betrokken overheden,
vervoerders en ProRail te faciliteren opdat de benodigde beslisinformatie in januari 2023 beschikbaar
komt.
In de periode oktober 2022 – januari 2023 heeft een groot aantal werksessies plaatsgevonden m.b.t.
de governance, business cases vervoerder, en operationele randvoorwaarden/haalbaarheid. De
uitkomsten van het gezamenlijk door de opdrachtgevers met de vervoerders en ProRail doorlopen
traject zijn samengevat in de Integrale notitie van AT Osborne.
Beslisinformatie
Om in de stuurgroep van 6 februari 2023 een besluit te kunnen nemen is over de volgende aspecten
beslisinformatie tot stand gebracht:
▪ Toegevoegde waarde voor de reiziger
▪ Governance/ordeningsmodelllen
▪ Businesscase en bekostiging
▪ Operationele haalbaarheid en randvoorwaarden start exploitatie
▪ Consistentie met dienstregeling Drielandentrein (3LT)
▪ Toekomstvastheid1
Besluitvormingsopties
In de stuurgroep van 6 februari 2023 liggen de volgende besluitvormingsopties voor:
0. Op basis van de resultaten geheel af te zien van een dagrandverbinding op korte termijn
1. Besluit tot realisatie dagrandverbinding voor de periode vanaf eind 2023
2. Besluit tot realisatie dagrandverbinding voor de periode vanaf eind 2024
3. Een principebesluit voor realisatie vanaf eind 2024, echter onder voorwaarden
Een dagrandverbinding kan een eerstvolgende stap zijn van de gefaseerde verbetering. Verdere
stappen alsmede de oplossing voor de lange termijn zijn nog nader te bepalen. Gelet op de
voorliggende beslisinformatie is het noodzakelijk om keuzes voor de periode na eind 202x
(werkhypothese x=7) nader te bezien. Dit onder meer vanwege:
-

-

de mogelijke juridische houdbaarheid van een onderhandse opdrachtverlening aan Arriva
gelet op:
o beschikbaarheid van geschikt materieel bij NS en/of andere vervoerders
o de mogelijkheden om de verbinding apart aan te besteden wanneer de capaciteitsknelpunten rondom Aachen zijn weggenomen.
eventueel gewenste doorgroeiopties van een dagrand- naar een dagverbinding.

1

Dit beoordeling aspect is niet gezamenlijk met de betrokken aan de orde geweest maar na het laatste brede
inhoudelijke overleg zonder verdere afstemming ter overweging toegevoegd.

1 van 3

Beoordeling besluitvormingsopties
Hieronder is de beoordeling van de verschillende besluitvormingsopties op de genoemde aspecten
samengevat weergegeven.
0 (Ref)

Optie 1

Optie 2

Start 12/2023

Start 12/2024

Toegevoegde waarde reiziger
Governance
Businesscase 1e jaar / vervolgjaren [mln. €/a]*
Bekostiging
Operationele haalbaarheid
Relatie 3-landentrein
Toekomstvastheid

0
0
0
0
0
0
0

++
4,8 / 3,8
0
+

+/++
0/4,8 / 3,8
0/0/0
+/++

Optie 3
Principebesluit
start 12/2024
+/++
0/4,8 / 3,8
0/+
0
+/++

Invullen politiek/bestuurlijke wens

0

++

+/++

+

Businesscase 1e jaar /vervolgjaren [mln. €/a]*
-HRN Eindhoven-Heerlen
- Niet HRN Heerlen-grens
- Duitsland grens-Aachen

4,8 / 3,8

4,8 / 3,8

4,8 / 3,8

0,0
0,0
0,0

Vertrouwelijk

* Prijspeil 2022, excl. BTW, excl. indexatie, excl. evt. infra, excl. versterkingsritten; onzekere opbrengsten

Toelichting Beoordeling besluitvormingsopties
Optie 1: Realisatie dagrandverbinding (periode vanaf eind 2023)
• Toegevoegde waarde reiziger gemiddeld ca. 10 dagrandritten (5 retour) vanaf eind 2023.
• Governance:
o deze optie vereist -in ieder geval voor het eerste jaar- een samenwerking tussen NS
en Arriva. NS dient onderhands een opdracht aan Arriva te verstrekken.
o Naar mening van NS zijn daar juridische risico’s aan verbonden.
o Pels Rijcken ziet weliswaar mogelijkheden maar geeft aan dat de
verantwoordelijkheid en inhoudelijke afweging uiteindelijk bij NS zelf ligt. Vooralsnog
is er vanwege de onzekerheden en de vragen die NS heeft, beperkt draagvlak bij NS.
• Businesscase: deze optie vraagt -net als de andere opties- een overheidsbijdrage van
ca. € 4,8 mln. in het eerste jaar en ca. € 3,8 mln. in de jaren daarna. Let wel: dit is prijspeil
2022, excl. BTW, excl. indexatie, excl. evt. inframaatregelen, excl. versterkingsritten (aantal
keren per week nodig met oog op capaciteit) en omgeven door onzekerheid over de
opbrengsten.
• Bekostiging: de Nederlandse en Duitse partijen dienen binnen 4-6 weken ambtelijke
overeenstemming te bereiken over de hoogte van de individuele overheidsbijdragen vanaf
eind 2023 en hiervoor het politiek/bestuurlijk mandaat te verkrijgen.
• Operationele haalbaarheid: vooralsnog geen showstoppers naar voren gekomen, echter zijn
de uitkomsten van de ProRail toets nog niet beschikbaar. Daarnaast is sprake van een aantal
andere resterende onzekerheden. Deze betreffen nog details rondom het tarifering- en
ticketingconcept, de wijze waarop voldoende invulling wordt gegeven aan het STSverbeterprogramma alsmede de operationele betrouwbaarheid in relatie tot de beschikbare
materieelvloot.
• Toekomstvastheid: deze optie is in beginsel weliswaar no regret maar er wordt wel een weg
ingeslagen zonder precies te weten welk treinproduct en welke governance voor de
toekomst gewenst zijn. Daar kan dus niet actief op worden geanticipeerd.

2 van 3

Optie 2: Realisatie dagrandverbinding (periode vanaf eind 2024)
• Toegevoegde waarde reiziger gemiddeld ca. 10 dagrandritten (5 retour) vanaf eind 2024.
• Governance: er is tijd en ruimte om zekerheid over een samenwerking tussen NS en Arriva te
verkrijgen; daarnaast zijn er ook nog aanvullende andere governanceopties zonder
afhankelijkheid van NS.
• Businesscase: deze optie vraagt -net als de andere opties- een overheidsbijdrage van
ca. € 4,8 mln. in het eerste jaar en ca. € 3,8 mln. in de jaren daarna. Let wel: dit is prijspeil
2022, excl. BTW, excl. indexatie, excl. evt. inframaatregelen, excl. versterkingsritten (aantal
keren per week nodig met oog op capaciteit) en omgeven door onzekerheid over de
opbrengsten.
• Bekostiging: de Nederlandse en Duitse partijen dienen ambtelijke overeenstemming te
bereiken over de hoogte van de individuele overheidsbijdragen vanaf eind 2024 en hiervoor
in de komende maanden ook het politiek/bestuurlijk mandaat te verkrijgen.
• Operationele haalbaarheid: voldoende tijd om de onzekerheden weg te nemen. Desalniettemin kunnen operationele restrisico’s niet volledig worden uitgesloten. Deze betreffen
nog details rondom het tarifering- en ticketingconcept, de wijze waarop voldoende invulling
wordt gegeven aan het STS-verbeterprogramma alsmede de operationele betrouwbaarheid
in relatie tot de beschikbare materieelvloot.
• Toekomstvastheid: bij deze optie kan geanticipeerd worden op de gewenste treinproducten
en governance voor de toekomst aangezien de uitkomsten van de lange termijn onderzoek in
komende half jaar beschikbaar komen.
Optie 3: Realisatie dagrandverbinding (periode vanaf eind 2024 onder voorwaarden)
• Kenmerken conform optie 2, met het verschil dat aan optie 3 de randvoorwaarde is
verbonden dat eerst de resterende onzekerheden weggenomen moeten worden en het
besluit daarna dient te worden bekrachtigd. Bij de weg te nemen onzekerheden gaat het in
het bijzonder om:
o keuzes voor het governancemodel: onderaanneming via onderhandse gunning door
NS of onderhandse gunning via Ministerie of provincie Limburg.
o de beschikbaarheid van de benodigde overheidsbijdragen vanuit Nederlandse en
Duitse zijde.
o de uitkomsten van een mededingingsrechtelijke toets van de vervoerders en
eventuele beoordeling door de ACM.
o de voor indienststelling in te vullen randvoorwaarden en daarbij in het bijzonder:
▪ de afstemming tussen NS en Arriva ten aanzien van hoe kan worden
omgegaan met een situatie waarin vanwege calamiteiten een treinstel
langdurig uitvalt (wat zijn de beheersmaatregelen voor zo’n situatie).
▪ de wijze waarop de eisen vanuit het STS-verbeterprogramma worden
ingevuld.
▪ de detailafstemming van het tariferings- en ticketingconcept.

3 van 3