Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 843

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 oktober 2011
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de Eurogroep van
3 oktober 2011 te Luxemburg. Het verslag van de Ecofin Raad van
4 oktober zal u later deze week toegaan.
De minister van Financiën,
J. C. de Jager

kst-21501-07-843
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 843

1

Eurogroep
Tijdens de Eurogroep werd opnieuw intensief gesproken over Griekenland
en de invulling van de overige besluiten die genomen zijn tijdens de
Eurotop van 21 juli jongstleden.
Griekenland
De trojka gaf een mondelinge toelichting over de stand van zaken rondom
de vijfde voortgangsrapportage en de uitbetaling van de zesde tranche in
het kader van het Griekse steunprogramma. Voorafgaand aan de Eurogroep maakt de Griekse regering bekend dat de economie naar
verwachting met 5,5% krimpt in 2011 in plaats van de eerder verwachte
3,8% en dat het begrotingstekort met 8,5% BBP duidelijk hoger uitvalt dan
afgesproken. Onderzoek van de Trojka moet in de komende periode
uitwijzen of de door Griekenland beoogde additionele maatregelen
voldoen om te concluderen dat het Griekse programma «on track» is en
de Griekse schuld houdbaar is gebleven.
De trojka is donderdag 29 september weer teruggekeerd naar Athene om
de vijfde voortgangsmissie af te ronden en zal naar verwachting
woensdag beginnen met het opstellen van zijn rapport. Op basis van de
bevindingen van de trojka, zal besluitvorming plaatsvinden over het
uitkeren van de zesde tranche. Zoals bekend is de uitkomst van het
rapport en de schuldhoudbaarheidsanalyse van de trojka voor Nederland
leidend bij dit besluit. Besluitvorming over de 6de tranche zal nu waarschijnlijk geschieden in de loop van november. De Griekse Minister van
Financiën informeerde de Eurogroep dat Griekenland in ieder geval tot de
tweede week van november voldoende middelen heeft.
Nederland heeft zich tijdens de Eurogroep met nadruk uitgesproken tegen
een te eenzijdige crisisbeheersingstrategie, die zich enkel richt op
financiële steun. Hierbij heeft Nederland aangegeven dat effectieve
crisisbeheersing vereist dat eurolanden ook zelf verantwoording nemen
om het vertrouwen van de markten in de eurozone zeker te stellen. Dit
betekent dat landen waar een vertrouwensverlies van de markten dreigt
geloofwaardige budgettaire consolidatiemaatregelen en economische
hervormingen dienen te implementeren. Op de middellange termijn is een
strikte handhaving van budgettaire discipline een vereiste om reeds nu
het vertrouwen van de markten in de eurozone te bewerkstelligen.
Nederland refereerde hierbij aan de in de kabinetsvisie op de toekomst
van de EMU uiteengezette voorstellen voor versterking van de rol van de
Commissie bij het handhaven van budgettaire discipline.
Onderpand
Zoals aangekondigd in het verslag van de informele Ecofin en Eurogroep
van 16 en 17 september (BFB2011–1930M) is in de afgelopen weken op
ambtelijk niveau gewerkt aan een oplossing in de onderpanddiscussie.
Tijdens de Eurogroep heeft het EFSF bestuur een oplossingsvoorstel
gepresenteerd. Het voorstel komt er kort gezegd op neer dat lidstaten via
een technische constructie onderpand verkrijgen dat bij een trustee
(investment bank) wordt aangehouden. Het onderpand wordt verkregen
op een deel van de hoofdsom (40%) van het betreffende aandeel in de
EFSF leningen. De interestbetalingen door de Griekse staat, de overgaranties van een lidstaat en de garanties aan de ECB worden niet gedekt
door het onderpand. Ongerekend de interestbetalingen, komt het
onderpand dan neer op nog geen 20% van de in totaal door een lidstaat
afgegeven garanties. En zoals de Tweede Kamer gemeld, worden de
interestbetalingen in de boekhouding van de Nederlandse overheid wel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 843

2

meegenomen als het gaat om afgegeven garanties. Als het beroep op
onderpand onverhoopt ingeroepen zou moeten worden, wordt deze pas
aan het eind van de looptijd van de oorspronkelijke Griekse lening
betaalbaar gesteld.
Het voorstel voldoet aan de drie criteria die Nederland heeft gesteld voor
een oplossing: 1) geen verhoging van het programmageld voor Griekenland; 2) toegankelijk voor alle lidstaten en derhalve gelijke berechtiging
van alle overheden, terwijl tegelijk geen rechten voor andere obligatiehouders worden gecreëerd (in technische termen: voorkomen dat de
«negative pledge clauses» werkzaam worden); 3) een reële prijs voor het
onderpand. Er is een constructie gemaakt waarbij de Griekse overheid
onderpand geeft via de Griekse banken, om te voorkomen dat de negative
pledges werkzaam worden. In de gevonden oplossing ontstaan er nu geen
kasstromen tussen de Griekse overheid enerzijds en andere partijen
anderzijds. De banken blijven ook op hetzelfde niveau van kapitalisatie.
Daarmee is verzekerd dat de omvang van het tweede programma niet
door deze onderpandskwestie wordt geraakt. Het onderpand is ook alleen
beschikbaar tegen een forse prijs. Hierbij zijn verschillende elementen van
belang. Ten eerste wordt een land die om onderpand vraagt, gekort op
winsten die resulteren uit leningen verstrekt door EFSF aan andere
lidstaten en aan Griekenland. Deze korting bedraagt respectievelijk 40% en
100%. Ten tweede zal een land dat van de onderpandregeling gebruik wil
maken al in 2013 zijn totale aandeel in het paid-in capital voor ESM
moeten storten (in plaats van de oorspronkelijk overeengekomen storting
in vijf tranches over de periode 2013–2017). Door de vervroegde storting
lijdt een lidstaat renteverlies. Doordat het ESM naar alle waarschijnlijkheid
in die jaren geen dividend zal uitkeren leidt dit renteverlies ook tot
daadwerkelijke kosten voor een lidstaat.
De Eurogroep heeft een principeovereenkomst bereikt over dit voorstel.
Nederland heeft hierbij een voorbehoud van parlementaire goedkeuring
gemaakt. Met blik op de hoge kosten die hieraan verbonden zien is het
kabinet voornemens om geen gebruik te maken van het recht op onderpand. Dit geldt ook voor de overige eurolanden: Alleen Finland heeft
aangekondigd gebruik te maken van deze mogelijkheid, waarbij kan
worden aangetekend dat het verkrijgen van onderpand ook deel uitmaakt
van het Finse regeerakkoord.
Nieuwe instrumenten EFSF/ESM
De Eurogroep heeft kennis genomen van de stand van zaken bij de
technische uitwerking van de nieuwe EFSF/ESMinstrumenten waartoe op
21 juli is besloten. De Eurogroep heeft verder kort stilgestaan bij de
vooruitgang in de nationale procedures om de nieuwe EFSF raamwerkovereenkomst goed te keuren. Het Maltese parlement zal hierover op
6 oktober besluiten. Nederland en Slowakije zijn dan de laatste landen die
nog parlementaire instemming moeten verlenen.
Verkiezing ECB bestuurslid
De Eurogroep heeft gesproken over de opvolging van Jürgen Stark als
bestuurslid van de Europese Centrale Bank. De enige voorgedragen
kandidaat, de Duitser Jörg Asmussen, wordt door de Ecofin Raad
voorgedragen aan de Europese Raad van oktober. Hiervoor vindt nog de
formele raadpleging plaats van zowel het Europese Parlement als het
bestuur van de ECB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-07, nr. 843

3