Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 628

Politie

Nr. 390

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 april 2013
In het Algemeen Overleg over het locatiebeleid van politie, meldkamers,
rechtspraak en openbaar ministerie van 13 maart jl. (Kamerstuk 29 628, nr.
387) heeft mevrouw Berndsen mij gevraagd om in te gaan op de vraag of
bij de vormgeving van het locatiebeleid van het openbaar ministerie (OM)
niet meer zou moeten worden aangesloten bij de oorspronkelijke
gedachte achter «Justitie in de buurt» (Jib). Daarbij doelde het lid
Berndsen op de zichtbare fysieke aanwezigheid van het OM voor de
burger. Ik heb naar aanleiding daarvan toegezegd uw Kamer daarover een
brief te zullen sturen. Hierbij doe ik die toezegging gestand.
Alvorens de vraag van het lid Berndsen te beantwoorden breng ik u graag
in herinnering op welke wijze het Jib-concept in de afgelopen 15 jaar is
doorontwikkeld en welke afwegingen daaraan ten grondslag hebben
gelegen.
Justitie in de buurt
In 1997 is het openbaar ministerie gestart met «Justitie in de buurt».
Uitgangspunt van het Jib-concept was het snel, doelgericht en in nauwe
samenwerking met politie en andere (justitie) organisaties interveniëren
bij criminele en veiligheidsproblematiek in een specifieke wijk of buurt. De
centrale doelstelling was: het leveren van een effectieve bijdrage aan de
leefbaarheid en veiligheid(sgevoelens) in woonbuurten. Met de
Jib-kantoren werd een «voorpost» van Justitie gecreëerd in een aantal
probleembuurten. Behalve het versterken van de samenwerking tussen
verschillende (justitie) organisaties was tevens de gedachte dat door de
fysieke aanwezigheid van de medewerkers in de wijk, burgers en andere
organisaties makkelijker toegang hadden tot justitie (organisaties). Zo
moest het Jib een meldpunt en vraagbaak zijn voor buurtbewoners,
welzijnsorganisaties, buurtverenigingen en scholen.
Het «Jib-beleid» is in 2002 geëvalueerd. De belangrijkste conclusies waren
dat door de hechte, intensieve en informele casusgerichte samenwerking

kst-29628-390
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 628, nr. 390

1

tussen uiteenlopende partijen, de partners beter in staat bleken
beschikbare informatie te delen en beter op de hoogte raakten van elkaars
mogelijkheden, beperkingen, opvattingen en deskundigheden.
De intensieve samenwerking maakte het mogelijk reacties af te stemmen
op individuele omstandigheden en directer, en in veel opzichten sneller, te
reageren. De samenwerkende partijen bleken daardoor beter in staat
problemen in de buurt te signaleren en daardoor in een vroeger stadium
te interveniëren. De evaluatie leerde echter ook dat er geen direct positief
effect op de subjectieve veiligheidsgevoelens onder buurtbewoners bleek
te zijn. Aanwezigheid van een Jib-locatie bleek vooral een symbolische
werking te hebben.
Intensivering van de samenwerking
De evaluatie is mede aanleiding geweest om stevig te investeren in het
ontwikkelen van breed samengestelde veiligheidssamenwerkingsverbanden tussen (medewerkers) van verschillende professionele organisaties. Het ging dan met name om een nauwe samenwerking tussen de
justitiële organisaties en de bestuurlijke instanties, inclusief zorginstellingen. Zo vond afstemming plaats tussen de repressieve aanpak enerzijds
en de preventieve aanpak en nazorgtrajecten anderzijds. Een dergelijk
samenwerkingsverband kon ingezet worden voor een specifiek probleemgebied, maar richtte zich niet noodzakelijkerwijs meer op een afgebakende
wijk of buurt. Daarmee werd ook afstand gedaan van de publieksfunctie
van Jib. De toegankelijkheid van (onder andere) het OM droeg immers
blijkens de evaluatie niet direct bij aan het gewenste effect: het vergroten
van de subjectieve veiligheidsgevoelens.
De afgelopen jaren hebben deze samenwerkingsverbanden zich
ontwikkeld tot een landelijk dekkend netwerk van Veiligheidshuizen, ieder
op eigen wijze en naar lokale behoefte ingericht, met als gevolg dat
Veiligheidshuizen van elkaar verschillen in organisatiestructuur, in
deelnemende partners en in werkwijze. Veiligheidshuizen zijn
netwerksamenwerkings-verbanden, die partners uit de strafrecht-, de
zorgketen, (andere) gemeentelijke partners en het lokale bestuur
verbinden in de aanpak van complexe problematiek.
Nieuwe werkwijze
Het OM heeft de ambitie blijvend te investeren in kwaliteit, waaronder het
verder optimaliseren van de ketensamenwerking. Dat uit zich in een
onverminderde inzet voor de samenwerking in de Veiligheidshuizen, daar
waar het duidelijk meerwaarde heeft: de meest complexe, urgente
(persoons- en gebiedsgebonden) multidisciplinaire (grootstedelijke)
problematiek.
Het OM realiseert dat door verandering en vernieuwing van zijn werkwijze
en organisatie. Meer flexibiliteit in de werkomgeving en huisvesting en
digitalisering van de zaaksverwerking maken het mogelijk dat
medewerkers – zonder verlies aan productiviteit en kwaliteit – minder
gebonden zijn aan vaste locaties en tijden. Dat betekent niet dat het OM
als organisatie voor het publiek onzichtbaar wordt, noch dat medewerkers
onvoldoende lokaal inzetbaar zijn. Het OM concentreert zijn kantoorfuncties op tien hoofdlocaties, die overeenkomen met de door de
rechtspraak als bestuurszetel aangewezen zittingsplaatsen. Deze locaties
zijn voor het publiek herkenbaar als OM-locatie, evenals 10 andere
zittingsplaatsen van een rechtbank waar het OM werkplekken behoudt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 628, nr. 390

2

Medewerkers van het OM zullen daar aanwezig zijn waar dat nodig is. Dat
geldt uiteraard voor de aanwezigheid bij strafzittingen en in de
driehoeksoverleggen.
In lijn met de persoons- en gebiedsgebonden aanpak kiest het OM ook
voor fysieke aanwezigheid in de directe omgeving door huisvesting van
OM-medewerkers in Veiligheidshuizen en ZSM-locaties. ZSM geschiedt op
een politiebureau: de OM-medewerkers zijn daar werkzaam.
Het OM blijft daarnaast investeren in het vergemakkelijken van de
bereikbaarheid en toegankelijk voor het publiek waarbij nieuwe technologieën worden ingezet, zoals de ontwikkeling van een burgerportaal,
telehoorvoorzieningen en een landelijke service desk. Bij slachtofferschap
neemt het OM zelf contact op.
Relatie tussen de nieuwe werkwijze en de lessen uit Justitie in de
buurt
De nieuwe werkwijze bouwt aldus voort op de goede ervaringen uit de
Jib-projecten, vooral door (verder) te investeren in ketensamenwerking.
Het OM blijft bovendien voldoende herkenbare kantoorlocaties houden en
medewerkers zijn fysiek daar aanwezig en werkzaam waar dat nodig is.
De nieuwe werkwijze past ook bij het streven om scherp aan de wind te
varen bij het kiezen van doelstellingen, en de wijze van het realiseren
daarvan, in het licht van de beschikbare middelen. Naar mijn overtuiging
kan het OM deze doelstellingen realiseren op de meest effectieve en
efficiënte wijze zoals ik dat in mijn brief van 14 december 2012 (Kamerstuk
29 628, nr. 348) aan uw Kamer heb verwoord en die ik in deze brief
getoetst heb aan de verschillende ervaringen uit het Jib-project.
Ik hoop uw Kamer hiermee voldoende geïnformeerd te hebben.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 628, nr. 390

3