Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 340

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 september 2012
Met genoegen bied ik u inzicht in de maatregelen van de Beleidsimpuls
Verkeersveiligheid.1) Doel van deze 23 maatregelen is de dalende trend
verkeersdoden door te zetten en de stijgende trend ernstig verkeersgewonden onder fietsers en ouderen op het decentrale wegennet te keren.
Met de Beleidsimpuls staan de rijksoverheid, provincies, stadsregio’s,
gemeenten, waterschappen, de SWOV en maatschappelijke organisaties
als de ANWB, Veilig Verkeer Nederland, de Fietsersbond, Team Alert,
ANBO en de Blijf Veilig Mobiel-partners schouder aan schouder om de
verkeersveiligheid verder te verbeteren. In de bijlage is een overzicht van
de maatregelen opgenomen.
Aanleiding
Het gezamenlijke doel van de rijksoverheid en decentrale overheden is het
aantal verkeersdoden terug te brengen van 1 066 in 2002 tot maximaal
500 in 2020 en het aantal ernstig verkeersgewonden van 16 089 in 2002 tot
maximaal 10 600 in 2020. De SWOV heeft op mijn verzoek doorgerekend
of we bij uitvoering van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) op
koers liggen richting deze doelen. Uit de prognoses blijkt dat in 2020, mits
de verkeershandhaving en verbeteringen van de infrastructuur op peil
blijven, 500 tot 570 verkeersdoden en 16 700 tot 18 300 ernstig verkeersgewonden te betreuren zijn.
De prognoses zijn een ruwe schatting. Toch vind ik in deze cijfers
aanleiding om samen met decentrale en maatschappelijke partners
aanvullende maatregelen te treffen. Het pakket nieuwe maatregelen in de
Beleidsimpuls kan zorgen voor een extra reductie van maximaal 50
verkeersdoden en 1 000 tot 2 500 ernstig verkeersgewonden in 2020. Dit
maakt de doelstelling voor verkeersdoden beter haalbaar en helpt het
stijgend aantal ernstig verkeersgewonden terug te dringen, maar
waarschijnlijk nog niet genoeg om de doelstelling te kunnen halen.
Verdergaande maatregelen die we hebben bekeken kunnen echter niet op
maatschappelijke steun rekenen. In november informeer ik u over de

kst-29398-340
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 398, nr. 340

1

ernstig gewondencijfers van 2011 en nieuwe inzichten over de trend en
oorzaken van fietsongevallen van ouderen.
Doorgaan en versterken
Het huidige verkeersveiligheidsbeleid is succesvol bij het terugdringen
van slachtoffers in en op motorvoertuigen, met name in personenauto’s.
Om deze positieve ontwikkeling voort te zetten gaan we door met de
afspraken en de maatregelen in het SPV en versterken deze waar
mogelijk.
Om de uniformiteit en veiligheid van het wegennet verder te versterken
gebruiken wegbeheerders bij voorkeur de nieuwe Basiskenmerken
Wegontwerp van het CROW. Ik heb het CROW gevraagd deze uit te
breiden met de basiskenmerken voor kruisingen en rotondes.
Ik heb eerder al als doel gesteld alle rijkswegen in 2020 aan de drie
sterren-norm van het European Road Assesment Programme (EuroRAP)
te laten voldoen. De ANWB adviseert nu ook provinciale wegbeheerders
op basis van EuroRAP over verbeteringen aan de infrastructuur. Ik
monitor samen met de wegbeheerders de effecten hiervan. Verder
investeer ik 139 miljoen Euro in de periode tot en met 2018 in de
verkeersveiligheid op rijkswegen.
De decentrale overheden hebben, net als uw Kamer eerder, aandacht
gevraagd voor handhaving binnen de bebouwde kom. Mijn ambtsgenoot
van Veiligheid en Justitie heeft u in de kamerbrief over Maatregelen
Verkeersveiligheid (kamerstuk 29 398, nr. 335) geïnformeerd dat er in de
eerste vier maanden van 2012 meer in 30-kilometerzones is gecontroleerd
dan in het vorige jaar. De specifieke lokale inzet wordt bepaald in overleg
binnen de lokale driehoek.
Vernieuwen
Samen met partners uit het bestuurlijk en maatschappelijk veld vernieuw
ik het verkeersveiligheidsbeleid door dichter aan te sluiten bij de
(reis)motieven en het eigen belang van burgers en bedrijven. En door hen
te helpen problemen in de directe omgeving zelf te signaleren en op te
lossen.
Een aansprekend voorbeeld is het Meldpunt Veilig Verkeer van VVN dat
burgers de mogelijkheid biedt om gevaarlijke situaties in de buurt op haar
website te melden. VVN helpt de persoon die de melding heeft gedaan
vervolgens bij het daadwerkelijk veiliger maken van de situatie. Daarnaast
helpt de informatie van de website en de buurtgerichte aanpak
gemeenten bij het verbeteren van de veiligheid. Als een buurt een actieve
werkgroep heeft die regelmatig samenwerkt met de gemeente kan een
Buurtlabel Veilig Verkeer worden verdiend. Ik maak het met een extra
financiële impuls mogelijk deze aanpak te verbeteren en de bekendheid te
vergroten.
Ook marktpartijen zetten zich in voor de verkeersveiligheid. De
auto-industrie werkt aan veiligere voertuigen en stimuleert bewust veilig
gedrag met verkeersprogramma’s voor jongeren (bijvoorbeeld RoadSense
van Mercedes-Benz). Shell helpt, samen met VVN, kinderen op een mobiel
verkeerplein beter te leren fietsen. Verzekeraars en leasemaatschappijen
verkennen de mogelijkheid om met prikkels veilig gedrag van verkeersdeelnemers te stimuleren. Ik help hen door de evaluatie van een pilot te
financieren met als doel in beeld te brengen welke voordelen het
stimuleren van veilig gedrag biedt voor de werkgever, de leasemaat-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 398, nr. 340

2

schappij en de bestuurder zelf. En ik laat onderzoeken hoe verzekeraars zo
effectief mogelijk prikkels op basis van rijgedrag kunnen geven ten
behoeve van verkeersveiligheid.
Focus
Het aantal ouderen groeit en, anders dan bij het vaststellen van de
doelstellingen werd verwacht, neemt het fietsgebruik onder 50-plussers
toe; sinds 1993 is het aantal fietskilometers door 50-plussers met ruim
60% gestegen. Dit zijn mooie ontwikkelingen met een positief gezondheidseffect die ik graag vast wil houden.
Helaas is de keerzijde hiervan dat juist de mobiliteitsgroei van fietsers en
ouderen als kwetsbare verkeersdeelnemers zorgt voor een toename van
het aantal ernstig verkeersgewonden op het lokale wegennet. Sinds 2008
belanden jaarlijks meer fietsers dan auto-inzittenden in het ziekenhuis en
het aantal ouderen met ernstig letsel is deze eeuw met 50% toegenomen.
Dit levert een extra uitdaging op. Want de inzet van maatregelen gericht
op deze doelgroepen mag mensen wat mij betreft niet weerhouden om
mobiel en in beweging te blijven.
Fiets
Fietsongevallen vinden verspreid over het decentrale wegennet plaats en
er is maar beperkte informatie van politie over dit type verkeersongevallen. Een overzicht van fiets-blackspots is dus niet zomaar
beschikbaar. Fietsveiligheid is lokaal maatwerk. Ik heb met de VNG
afgesproken dat gemeenten uiterlijk in 2013 lokale fietsknelpunten in kaart
brengen en een aanpak opstellen die zich richt op het oplossen ervan.
Deze aanpak kan bestaan uit gedrags- (bijv. fietseducatie en voorlichting)
en infrastructurele maatregelen (bijv. oversteekplaatsen, paaltjes of
gladheidsbestijding).
Diverse gemeenten zijn al aan de slag. In samenwerking met de VNG en
het Fietsberaad laat ik dit jaar bestaande best practices bij gemeenten in
beeld brengen. Begin 2013 bied ik via de VNG een modelaanpak voor
gemeenten aan. Met een basisaanpak en plus-opties zodat gemeenten
profiel en ambitie kunnen kiezen. Maatschappelijke organisaties ondersteunen de gemeenten met kennis, materialen en activiteiten, zoals de
Fietsschool van de Fietsersbond en lokale initiatieven om paaltjes die
gevaarlijke situaties opleveren in kaart te brengen en te verwijderen.
Het voeren van goed werkende fietsverlichting helpt het aantal fietsongevallen terug te dringen. Daarom subsidieer ik de fietsverlichtingscampagne van de Fietsersbond dit jaar. Verder waardeer ik het initiatief van
Rai Vereniging om een kwaliteitssysteem voor fietsverlichting bij
fietswinkels uit te rollen en consumenten te helpen bij de keuze voor
passende verlichting.
Kennis over fietsveiligheid staat nog in de kinderschoenen. Zo is er
behoefte aan kennis over de oudere fietsers, elektrische voertuigen en
veilige fietsen. Het samenwerkingsverband Nationale Onderzoeksagenda
Fiets met marktpartijen, maatschappelijke organisaties, kennisinstituten
en overheden heeft als doel deze kennis te ontwikkelen. Ik geef de
kennisontwikkeling een extra stimulans door het beste onderzoeksvoorstel gericht op oplossingen voor enkelvoudige fietsongevallen en
gevaarherkenning door fietsende jongeren financieel te ondersteunen met
maximaal 300 000 Euro, met als voorwaarde dat het winnende samenwerkingsverband minimaal hetzelfde bedrag bijdraagt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 398, nr. 340

3

Eind dit jaar komen nieuwe gewondencijfers en onderzoeksresultaten
beschikbaar die meer inzicht geven in de oorzaken van verkeersongevallen met (oudere) fietsers en mogelijk handvatten voor nieuwe
maatregelen bieden.
Ouderen
Het is mijn wens dat ouderen zo lang mogelijk veilig mobiel kunnen
blijven. Ik ondersteun daartoe het activiteitenprogramma Blijf Veilig
Mobiel, waarin de ANBO, ANWB, Fietsersbond, PCOB, Unie KBO, Veilig
Verkeer Nederland, Viziris, SeniOoren en de CG-Raad nauw samenwerken.
De afgelopen jaren zijn diverse succesvolle producten ontwikkeld, zoals:
de scootmobielcursus, fietsactiviteiten en mobiliteitsdagen. De aandacht
verschuift nu naar het stimuleren van breder gebruik van deze producten,
zodat het effect op de verkeersveiligheid zichtbaar wordt, en het adviseren
van ouderen over een veilige individuele mobiliteitskeuze in de reguliere
zorg en bij aanschaf van een (elektrische) fiets of scootmobiel.
Jonge Bestuurders
Tenslotte houd ik de komende jaren de ontwikkeling onder jonge
beginnende bestuurders goed in het oog om te zien of het aantal
slachtoffers voldoende blijft afnemen. De veiligheid van deze doelgroep
stimuleer ik door hen grenzen te leren kennen en ervaren (bijv. door het
Beginnersrijbewijs), door veel ervaring op te doen (bijv. met 2toDrive en
het brommerrijbewijs) en door het geven van de juiste voorlichting (bijv.
door campagnes van TeamAlert rond de BOB of Witte Waas om het
alcohol- en drugsgebruik in het verkeer terug te dringen).
Effect en monitoring
Eens per half jaar bespreek ik de uitvoering van de 23 maatregelen en
actuele inzichten met de partners van deze Beleidsimpuls. Daarnaast zal
de SWOV jaarlijks monitoren hoe de verkeersveiligheid zich ontwikkelt
door trends in beeld te brengen, met speciale aandacht voor de risicogroepen. Doel hiervan is de voortgang te bewaken en nieuwe inzichten
vlot om te kunnen zetten in concrete maatregelen. Samen werken we
continu verder aan permanente verbetering van de verkeersveiligheid.
De minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 398, nr. 340

4

1) Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 398, nr. 340

5