15
Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator en wijziging stikstofregistratiesysteem
Aan de orde is het tweeminutendebat Regeling nieuwe
versie AERIUS Calculator en wijziging stikstofregistratiesysteem (35600, nr. 59).
De voorzitter:
Aan de orde is het tweeminutendebat over de Regeling
nieuwe versie AERIUS Calculator en wijziging van het stikstofregistratiesysteem. Ik heet de minister van Landbouw,
Natuur en Visserij van harte welkom, alsook de leden en
anderen die dit debat volgen, en uiteraard onze onvolprezen
ondersteuning. Het is een tweeminutendebat, dus de
spreektijd is twee minuten.
Voordat ik begin, is er een verzoek van mevrouw Van der
Plas van de BoerBurgerBeweging om ook mee te kunnen
doen aan dit debat. Zij heeft niet meegedaan aan het
schriftelijk overleg. Ik vraag het dus aan de aanwezigen. Ik
zie geen bezwaar, mevrouw Van der Plas. Dan mag ook u
twee minuten het woord voeren, maar ik zeg er wel bij: we
gaan het debat, of wat er ook hieraan voorafgegaan is, niet
overdoen. Daar zal ik streng op toezien. Als u daar allemaal
mee kunt instemmen, dan geef ik als eerste het woord aan
de heer Edgar Mulder van de PVV.

De heer Tjeerd de Groot (D66):
Mijn vraag is of de PVV de rechtsstaat accepteert.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Volledig.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Zou u dan de woorden "activistische rechters" willen
terugnemen? Dat gaat immers over mensen die hun werk
in dienst van de rechtsstaat doen.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Nee, net zomin als andere mensen hier hun woorden
terugnemen als een rechter, heel terecht, besluit om mensen uit te zetten en zij daar dan ook tegen in verweer gaan.
Deze rechter had ook de mogelijkheid gehad om geen uitspraak te doen. Het is niet aan de rechter om op de stoel
van de politiek te gaan zitten. Dit is de tweede of derde keer
dat rechters nu ingrijpen in het politieke proces. Dat moet
ophouden.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
De rechter past het recht toe zoals op dat moment is afgesproken door de politiek. Dat heeft de politiek te respecteren.
De heer Edgar Mulder (PVV):
En dat is onzin.

De heer Edgar Mulder (PVV):
Voorzitter. De oorlog van dit kabinet tegen onze boeren
gaat van kwaad tot erger. Deze minister fantaseerde over
onteigeningen en het afpakken van vergunningen. Activistische rechters pakten dat vorige week direct op, want door
een rechter in Utrecht raakten zeventien boeren hun vergunning kwijt. Dit is dus allemaal dankzij het voorbereidende
werk van deze minister en natuurlijk dankzij de verzonnen
stikstofcrisis, een nepcrisis die alleen in theorie bestaat.
Daarom de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering om te stoppen met het stikstofbeleid,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Edgar Mulder.
Zij krijgt nr. 61 (35600).
Ik dank u zeer. O, er is nog een interruptie voor u van de
heer De Groot.

Tweede Kamer

De voorzitter:
Het woord is aan de heer Boswijk van het CDA.

De heer Boswijk (CDA):
Dank u wel, voorzitter. Ik heb zelf geen moties, maar wel
een aantal vragen. De minister gaf in haar antwoorden op
het schriftelijk overleg over dit onderwerp aan dat er tot 1
september jongstleden voor 2.432 PAS-melders gegevens
zijn aangeleverd voor verificatie. Momenteel loopt het
verificatieproces voor 2.410 van deze meldingen nog steeds.
Daarnaast konden wij lezen dat de minister verwacht dat
de wijze van legalisatie van de meldingsvrije activiteiten
zal worden uitgewerkt in het legalisatieprogramma, waarvan
de verwachting is dat het in januari 2022 in werking treedt.
Kan de minister aangeven of op dat moment de 2.410
meldingen die momenteel nog wachten op verificatie, ook
geverifieerd zullen worden? Als dat niet het geval is, op
welke termijn lukt dat dan wel?
Voorzitter. De minister geeft in haar beantwoording ook
aan dat de herziene habitatkaarten alleen bruikbaar zijn
voor AERIUS als de oppervlakten van de beschermde
habitattypen en leefgebieden niet zijn afgenomen. Betekent
dat dat de herziene kaarten alleen kunnen leiden tot
instandhouding of vergroting van deze gebieden, maar niet
tot verkleining van een gebied? Kan zij uitleggen waarom
een complete of partiële herziening er niet toe kan leiden
dat een gebied misschien kleiner wordt, zelfs niet als er
gewerkt wordt met sterk verouderde natuurkarteringen van

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-1

vijftien tot twintig jaar oud? Hoe gaan andere landen hiermee om? Is het een typisch Nederlands probleem en een
gevolg van heel detaillistisch beleid? Of werken andere
lidstaten met dezelfde methode?
Dat was 'm.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan zou het woord zijn aan de heer Bisschop,
maar … O, er is nog een interruptie voor u van de heer
Mulder.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Het is wel aardig dat er een vraag gesteld wordt over die
verouderde maar eigenlijk foutieve kaarten, maar ik neem
aan dat u de stukken gelezen heeft. Hoe vindt u het dat deze
minister foutieve kaarten gebruikt om beleid uit te oefenen?
De heer Boswijk (CDA):
Ik heb net een aantal vragen gesteld en ik ben heel erg
benieuwd naar de antwoorden. Ik zal niet meteen zeggen
dat het allemaal foutieve kaarten zijn. Er zijn ook wel wat
verbeteringen aangebracht. Ik ben vooral benieuwd of het
niet tot een verkleining leidt en alleen maar tot een vergroting kan leiden. Daar ben ik vooral benieuwd naar. Dat gaan
we zo meteen horen.
De voorzitter:
Meneer Mulder, voordat u verdergaat, wilt u via de voorzitter spreken?
De heer Edgar Mulder (PVV):
Altijd, voorzitter.
De voorzitter:
Nee, u deed het net niet. Gaat uw gang.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ik wil het altijd wel.

worden hopeloos verouderd zijn. Wat daar ingetekend staat,
komt niet overeen met de realiteit. Dat wordt door iedereen
erkend. Hoe kunt u het zelfs maar goedvinden dat we met
tien tot twaalf jaar oude kaarten, die aantoonbaar niet de
werkelijkheid weergeven, proberen beleid te maken waardoor boeren het moeilijker krijgen?
De heer Boswijk (CDA):
AERIUS is een systeem dat sowieso links en rechts best
wel wat rammelt. Dat zal ik zeker erkennen. De realiteit is
alleen dat dit het beste systeem is dat er op dit moment is.
Dat is weinig bevredigend. Het moet geperfectioneerd
worden. Daar wordt aan gewerkt. Waar ik alleen nog wel
benieuwd naar ben, is of die perfectionering als resultaat
heeft dat de gebieden alleen maar vergroot kunnen worden
en misschien niet ook verkleind kunnen worden. Daar gaat
mijn vraag over. Ik zal zeker niet ontkennen dat er gaten
zijn. Ik heb in mijn vorige werk ook wel meegemaakt dat
het systeem met wat creativiteit best te omzeilen is. Dus
het is zeker niet perfect en er wordt aan gewerkt, maar het
is op dit moment het minst slechte wat we hebben. Dat is
nou eenmaal de realiteit.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Van Campen van
de VVD. Gaat uw gang.

De heer Van Campen (VVD):
Voorzitter, dank u wel. Ik heb twee moties. De eerste richt
zich op de zaak tegen een melkveehouder in Steenwijkerland, Overijssel. Die gaat over beweiden en bemesten. Daar
is onduidelijkheid ontstaan over of het nou wel of niet vergund zou moeten worden. Beweiden en bemesten is een
kernactiviteit van het boerenbedrijf. Wat ons betreft moet
die onduidelijkheid weg worden genomen. Daartoe de
volgende motie.

Motie
De Kamer,

De voorzitter:
U wilt het wel, ja. Oké. U moet beter op het pedaal van de
microfoon gaan staan.
De heer Boswijk (CDA):
In het midden, denk ik.
De voorzitter:
Het midden is altijd een beetje lastig voor een PVV'er.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Doet hij het nu wel? Fijn.
Ik snap dat u daarom vragen stelt, maar ook in de stukken
is het duidelijk aantoonbaar dat de kaarten die gebruikt

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de rechter in een uitspraak over beweiden
en bemesten in Overijssel stelt dat vrijstelling van de vergunningplicht alleen geldt als de betrokken activiteit ongewijzigd wordt voortgezet sinds de Europese referentiedatum;
constaterende dat het kabinet stelt dat ook als een project
is gewijzigd maar niet meer stikstofdepositie op een Natura
2000-gebied veroorzaakt dan op de Europese referentiedatum, significante gevolgen voor dat gebied kunnen worden
uitgesloten, waardoor ook dan geen vergunning nodig is;
van mening dat dit om een regeling met heldere richtlijnen
en een deugdelijke juridische basis vraagt van hoe de
onderbouwing van "bestaand gebruik" eruit moet zien,
zodat hierover geen enkele onduidelijkheid meer kan
bestaan;

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-2

verzoekt de regering hiertoe een richtlijn met een deugdelijke juridische basis op te stellen, en de Kamer hierover dit
jaar nog te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Campen.
Zij krijgt nr. 62 (35600).
De heer Van Campen (VVD):
De tweede motie richt zich op het stikstofregistratiesysteem.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat 30% van de stikstofdepositieruimte uit
bronmaatregelen wordt afgeroomd ten behoeve van
natuurherstel;
constaterende dat voor sommige locaties in de loop van
de tijd kan komen vast te staan dat op minder dan de resterende 70% van de effecten van de maatregelen een beroep
zal worden gedaan voor toestemmingsverlening;
constaterende dat dit kan betekenen dat een deel van die
ruimte aanvullend ter beschikking zal worden gesteld aan
de natuur, waarmee in situaties dus meer dan 30% wordt
ingezet voor natuurherstel;
van mening dat het onwenselijk is dat stikstofruimte dubbel
wordt afgeroomd zonder dat deze ruimte wordt opgenomen
in het stikstofregistratiesysteem;
verzoekt de regering te borgen dat alle na afroming
beschikbare stikstofruimte op hexagoonniveau wordt
opgenomen in het stikstofregistratiesysteem,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Campen en
Boswijk.

De heer Van Campen (VVD):
Ik denk het niet. We hebben met elkaar hele duidelijke
afspraken gemaakt over wat we doen met die afroombare
stikstofruimte. Als er stikstofruimte beschikbaar komt, dan
nemen we daar 30% van weg. Die komt niet terug en wordt
daarmee ingezet voor natuurherstel. Dat is een goede zaak.
Die 70% van de stikstofruimte komt terecht in het stikstofregistratiesysteem. De minister geeft in haar beantwoording
aan dat het kan zijn dat er projecten zijn waarvoor een
beroep wordt gedaan op dat stikstofregistratiesysteem, wat
dus al afgeroomd is. Dat leidt misschien tot minder stikstofruimte die nodig is. Het kan dan zijn dat de resterende
stikstofruimte nogmaals ten goede komt aan natuurherstel.
Het land staat op slot. We willen PAS-melders legaliseren,
we willen weer woningen bouwen en we willen weer wegen
aanleggen en onderhouden. Die 70% stikstofruimte is
ongelofelijk hard nodig om het land van slot te krijgen. Ja,
we staan voor dat natuurherstel. Die 30% moet ten goede
komen aan het herstel van de natuur. Maar laten we ook
met elkaar nadenken over hoe we Nederland van het stikstofslot krijgen. Deze motie zou daar, in alle bescheidenheid,
een kleine bijdrage aan kunnen leveren.
De voorzitter:
Dank u wel. Meneer De Groot? Nee, die ziet ervan af. Dan
is het woord aan mevrouw Vestering van de Partij voor de
Dieren. Gaat uw gang.

Mevrouw Vestering (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. Nadat de VVD eerst Nederland op
een stikstofslot zet, willen ze het er nu weer afhalen. Het
lijkt me goed om ook even te concluderen hoe dit is gekomen.
Voorzitter. Omdat ik maar twee minuten spreektijd heb, ga
ik gauw aan de slag. Mede dankzij de oplettendheid en de
doortastendheid van bewonersgroepen die zich zorgen
maken over de uitbreiding van Lelystad Airport, is duidelijk
geworden dat het vliegveld ten onrechte is opgenomen in
de lijst met PAS-melders, de lijst die bedoeld is voor activiteiten met weinig stikstofdepositie en waar Lelystad Airport
natuurlijk helemaal niet op thuishoort. Berekend is dat
Lelystad Airport maar liefst vier keer zo veel stikstofneerslag
veroorzaakt dan maximaal is toegestaan voor de grenswaarde, en daarom de volgende twee moties.

Zij krijgt nr. 63 (35600).
Motie
Ik dank u zeer. Een interruptie voor u van de heer De Groot.
De Kamer,
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Ik probeer te begrijpen wat collega Van Campen van de
VVD hier voorstelt. Als ik het een beetje in mijn eigen
woorden vertaal, is het eigenlijk zo dat als er te veel wordt
afgeroomd, dat niet aan de natuur maar aan de ontwikkeling
voor het bedrijfsleven ten goede moet komen. Is de heer
Van Campen zich ervan bewust dat we eigenlijk een enorm
stikstofoverschot hebben, ook in de deken? Als je alles op
die manier gaat uitgeven zoals u nu suggereert, moet je
dat voor veel belastinggeld gaan opkopen uit de deken. Het
is dus een hele dure motie. Klopt dat?

Tweede Kamer

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator en wijziging stikstofregistratiesysteem uitvoeringsregels bevat voor het gebruik van het stikstofregistratiesysteem voor de legalisering van de PAS-melders;
constaterende dat in deze regeling niet de voorwaarde is
opgenomen dat de PAS-melding volledig en juist is, met
een maximale stikstofdepositie van 1 mol/ha/jaar;

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-3

verzoekt de regering in de Regeling nieuwe versie AERIUS
Calculator en wijziging stikstofregistratiesysteem op te
nemen dat alleen stikstofdepositieruimte wordt gereserveerd voor PAS-meldingen die volledig en juist zijn gedaan,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Vestering en Van
Raan.
Zij krijgt nr. 64 (35600).

vragen bleek dat er op dit moment geen overzicht is hoeveel
ruimte er is en, ten tweede, dat de minister ook niet kon
garanderen dat de stikstofuitstoot toeneemt als je extern
gaat salderen.
Eén vraag is niet beantwoord en die zal ik hier herhalen.
Dat is vraag 9. Die luidde: als je op deze manier doorgaat
met extern salderen, is dat dan niet in strijd met artikel 6,
lid 2 van de Vogel- en Habitatrichtlijn, namelijk het verslechteringsverbod? Als je namelijk extern gaat salderen en de
stikstofuitstootdepositie toeneemt, dan is er natuurlijk kans
dat de natuur verslechtert. Daarmee is het juridisch gezien
heel lastig om met extern salderen door te gaan.
Voorzitter. Dan een motie over de afkapgrens: een ander
geitenpaadje, dat onlangs is gevonden en waar ook juridische discussie over bestaat. Het zou toch goed zijn om daar
juridisch advies over in te winnen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat PAS-melders per definitie minder stikstofdepositie zouden veroorzaken dan 1 mol per hectare per
jaar, en dat deze projecten nu collectief door het Rijk worden
gelegaliseerd;
overwegende dat Lelystad Airport ook een PAS-melding
heeft gedaan, maar dat uit de passende beoordeling blijkt
dat het project zal zorgen voor een depositie van 4,1 mol
per hectare per jaar op een Natura 2000-gebied;
overwegende dat de PAS-melding van Lelystad Airport
daarmee onjuist en/of onvolledig was;
verzoekt de regering geen stikstofdepositieruimte te reserveren voor de uitbreiding van Lelystad Airport binnen de
collectieve legalisering van de PAS-melders,

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat voor het aanvragen van een natuurvergunning een vaste afkapgrens van 25 kilometer gaat gelden;
overwegende dat er in de oorspronkelijke aanpak van de
stikstofproblematiek geen ruimte is gereserveerd voor
stikstofdepositie boven de 25 kilometer;
overwegende dat de afkapgrens van 25 kilometer in lopende
en toekomstige beroepszaken zal worden beoordeeld;

en gaat over tot de orde van de dag.

van mening dat deze afkapgrens eerder juridisch getoetst
dient te worden om verdere vertraging van de aanpak te
voorkomen;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Vestering en Van
Raan.

verzoekt de regering de afkapgrens in het licht van de hele
stikstofaanpak juridisch te toetsen door advies in te winnen
bij de Afdeling advisering van de Raad van State,

Zij krijgt nr. 65 (35600).

en gaat over tot de orde van de dag.

Mevrouw Vestering (PvdD):
Tot slot nog één vraag, een verzoek aan de minister om de
Kamer voor het einde van dit jaar te informeren over de
toegekende en de afgewezen legalisaties van de PAS-melders.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Tjeerd de Groot.
Zij krijgt nr. 66 (35600).
Er is een interruptie voor u van de heer Mulder.

De voorzitter:
Dank u zeer. Dan is het woord aan de heer De Groot van
D66.

De heer Tjeerd de Groot (D66):
Dank, voorzitter. Het stikstofdossier kent vele geitenpaadjes.
Eén van die geitenpaadjes gaat over extern salderen. D66
heeft daar vragen over gesteld en we kregen deze week het
antwoord. Het ging eigenlijk over de vraag of we wel weten
hoeveel ruimte er is. Hoe zeker is die 30% die je afroomt
ten behoeve van de natuur? Uit de beantwoording van die

Tweede Kamer

De heer Edgar Mulder (PVV):
De hele bijdrage van mijn collega gaan erover dat meer
stikstof ernstig zou zijn voor de natuur. De stikstofuitstoot
in Nederland is sinds de jaren negentig met 60% afgenomen. Kan mijn collega aangeven welke drie grote natuurrampen hebben plaatsgevonden in 1990, toen de stikstofuitstoot dus een factor twee, drie hoger was dan nu?
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Laten we even bij de feiten blijven. Tussen 1990 en 2016 is
de uitstoot inderdaad met 67% gedaald, maar daarna is hij
weer gestegen. Dat even voor het hele plaatje. Wat je nu

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-4

ziet, is een verzuring van de bodem. Dat is eigenlijk het
meest voorkomende effect. Daardoor gaan ook echt eikenbossen dood. Dat zijn Nederlandse bomen, waar u misschien ook trots op zou moeten zijn. Dat Nederlandse
landschap gaat verloren. Zeker op zandgronden, die eerder
verzuren, zijn er al hele bomen die kapotgaan, ook op de
Veluwe.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Dat is geen antwoord op mijn vraag.

De voorzitter:
Nee, meneer Mulder. Het is genoeg. De microfoon staat
uit, dus niemand verstaat u nu. Het woord is aan mevrouw
Van der Plas van de BoerBurgerBeweging. Gaat uw gang.

Mevrouw Van der Plas (BBB):
Dank u wel. Dank aan de collega's dat ze mij deze gelegenheid bieden. Ik zal het onthouden voor de volgende keer
dat ik jullie een dienst kan bewijzen.

De heer Tjeerd de Groot (D66):
Jazeker.

Ik heb één motie.

De heer Edgar Mulder (PVV):
Sinds 1990 is de stikstofuitstoot met 60% verlaagd. Welke
grote natuurrampen waren er in 1990, toen er zo veel meer
stikstof was?

Motie

De heer Tjeerd de Groot (D66):
Ik zal een vergelijking trekken met roken. Als u als tiener
gaat roken, krijgt u niet meteen allerlei vreselijke ziektes.
Dat duurt even. Zo gaat het ook bij de natuur. Er is een
opeenhoping van fosfaat en stikstof in de bodem. Daardoor
treedt verzuring op en vermesting en uitspoeling naar het
grondwater, waardoor ons grondwater niet meer gezond
is en de natuur verzuurt.
De voorzitter:
Ten slotte, kort, meneer Mulder.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Nogmaals de vraag, want ik krijg geen antwoord. Ik vraag
naar drie natuurrampen toen de stikstofuitstoot 60% hoger
was. U vergelijkt het met roken, maar ik krijg niet één verhaal door waarin de bossen zijn doodgegaan en de dieren
er niet meer zijn. Het is een theoretisch verhaal, nergens
op gestoeld. Het feit dat er geen enkel antwoord komt,
bewijst dat.
De voorzitter:
Meneer De Groot, ten slotte.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Dat is natuurlijk volstrekte flauwekul. De staat van de
Nederlandse natuur behoort tot de slechtste van heel
Europa. Ik weet dat Europa u niet interesseert, maar we zijn
het slechtste jongetje van de klas. Dat heeft te maken met
een overmaat aan stikstof. Het is absoluut zo dat wij na
Cyprus of Malta, geloof ik, helemaal onderaan staan. Dat
heeft te maken met die verzuring en vermesting die al sinds
de jaren zestig, zeventig, tachtig plaatsvindt. Die is nu een
beetje teruggedrongen, maar nog niet uit de bodem verdwenen, en die leidt ertoe dat onze biodiversiteit hard achteruitgaat. Dat is één grote natuurramp.

Tweede Kamer

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het nog zeker twee jaar duurt voordat
de legalisatie van zogenaamde PAS-melders en interimmers
gerealiseerd is, dat de situatie voor de betrokken ondernemers en hun families zeer stressvol is, zeker daar waar
handhavingsverzoeken zijn gedaan, en dat de betrokken
ondernemers niets te verwijten valt en ze volgens de geldende wetgeving gehandeld hebben;
overwegende dat de handhavingszaken veel geld kosten;
overwegende dat deze motie niet leidt tot een toename van
de stikstofdepositie en dus geen negatief effect op de
natuurwaarden heeft;
overwegende dat er ondernemers zijn die een deel van hun
stikstofruimte nu niet gebruiken;
verzoekt het kabinet om voor de periode tot aan de legalisering een tijdelijke maatregel op te nemen waarbij de PASmelders en/of interimmers door het leasen van stikstofruimte voldoen aan de wettelijke verplichting en beschermd
zijn tegen handhaving, en dat het kabinet de kosten hiervan
op zich neemt, zodat de boeren die het treft niet nog jarenlang in zorgen hoeven te leven, met soms zware depressies
en zelfs zelfdodingen tot gevolg,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van der Plas.
Zij krijgt nr. 67 (35600).
Dank u wel. Daarmee eindigt de eerste termijn van de zijde
van de Kamer. Ik kijk even naar … O, meneer Bisschop.
Goed dat u er bent. We misten u al. U wilt nog graag het
woord. Dat ga ik u geven, voor twee minuten. Gaat uw
gang.

De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u wel. Het feit dat u mij gemist hebt, maakt
weer heel veel goed. Ik moet mijn excuses maken. Dat ik
niet eerder aanwezig was, heeft niet te maken met desinte-

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-5

resse richting de collega's. Ik had gewoon op het groene
blaadje gekeken. Daarop stond "18.50 uur". Maar ondertussen was er een mail gekomen. Die heb ik inmiddels ook
gezien. Ik was dus even niet bij de les. Excuus.
De voorzitter:
U moet ook niet altijd alles geloven wat er geschreven staat
natuurlijk.

De heer Bisschop (SGP):
Daarmee ben ik nog binnen de tijd, voorzitter.
De voorzitter:
Ja, keurig. Ik dank u zeer.
De heer Bisschop (SGP):
Ik dank u zeer.

De heer Bisschop (SGP):
Nee, je moet daar kritisch op zijn; dat is waar. Maar dit is
nog niets vergeleken met de chaos waarin het stikstofbeleid
op dit moment is beland. Ik heb het maar even niet over
die onteigeningsvoorstellen. Ik heb het maar niet over die
brief van de landsadvocaat. Ik kijk nu even naar de rechtszaken waarin boeren zijn beland, naar recente uitspraken
van de rechtbank Midden-Nederland die opnieuw voor
grote onrust zorgen. PAS-melders zijn hun leven en bedrijf
niet zeker. Er is ondanks de stikstofwet, die bepaalt dat er
een legalisatieprogramma moet komen, en ondanks de
voorliggende ontwerpregeling onvoldoende duidelijkheid
over legalisatie. Mijn vraag aan de minister is: hoe gaat de
minister haar toezegging nakomen dat handhavingsverzoeken afgewezen zullen worden?
Dan de emissiefactoren. De boeren hebben geïnvesteerd
in de nieuwste technieken op basis van de door de overheid
gehanteerde tabellen, maar die worden rücksichtslos door
de rechter van tafel geveegd. Het zou namelijk weleens zo
kunnen zijn dat ze niet aan de eisen voldoen. Ik wil graag
op korte termijn een brief van de minister als reactie op de
recente uitspraken.
Voorzitter. Ik heb één motie.

De voorzitter:
Ik schors de bijeenkomst tot 19.00 uur om de minister de
gelegenheid te geven om op de ingediende moties in te
gaan en de antwoorden op de vragen voor te bereiden.
De vergadering wordt van 18.54 uur tot 19.04 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de minister van Landbouw, Natuur
en Visserij.

Minister Schouten:
Voedselkwaliteit, voorzitter. Ik wil toch even zeggen dat de
"V" staat voor "Voedselkwaliteit".
De voorzitter:
Sorry, neem me niet kwalijk. Ik zit niet zo in die hoek, zoals
u weet. Mijn excuses.
Minister Schouten:
Nee, maar het is een geweldig leuke commissie en u bent
van harte welkom om daar voortaan ook bij te komen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat wordt voorgesteld alleen gemelde PASprojecten, en niet de meldingsvrije PAS-projecten, op te
nemen in het stikstofregistratiesysteem en de bijbehorende
wijziging van de Regeling natuurbescherming en de
Omgevingsregeling;
overwegende dat ook voor meldingsvrije PAS-projecten
een legalisatieprogramma wordt opgesteld;
verzoekt de regering ook meldingsvrije PAS-projecten alvast
op te nemen in het stikstofregistratiesysteem en de bijbehorende wijziging van de Regeling natuurbescherming en
de Omgevingsregeling,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bisschop.
Zij krijgt nr. 68 (35600).

Tweede Kamer

De voorzitter:
Dat valt me meteen al op, ja.
Minister Schouten:
Zeker.
Voorzitter. Ik begin met de vragen en dan zal ik ingaan op
de moties. Ik ga eerst in op de vragen van de heer Boswijk.
Zijn in januari de ruim 2.000 PAS-meldingen geverifieerd
en, zo niet, wanneer dan wel? De provincies voeren de
verificatie als bevoegd gezag zo snel mogelijk uit. In de wet
is vastgelegd dat de maatregelen voor het legaliseren binnen drie jaar na vaststelling van het programma moeten
zijn uitgevoerd. De verificatie wordt dus uiterlijk voor het
moment van vergunningverlening afgerond. Dat lukt dus
niet allemaal in januari, maar in de wet is vastgelegd dat
het uiterlijk binnen drie jaar na de vaststelling van het programma moet zijn uitgevoerd. We proberen dat uiteraard
sneller te doen.
Dan de vraag over de kartering: kan een gebied niet kleiner?
Ik moet heel even uitleggen hoe dat precies is gegaan. Op
het moment dat een gebied is toegewezen als Natura 2000-

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-6

gebied, is vastgesteld dat die natuurwaarden daar aanwezig
zijn. Mocht het zo zijn dat die natuurwaarden op enig
moment niet meer aanwezig zijn, dan wil dat niet zeggen
dat je dat gebied dan mag schrappen, want dat betekent
dat een verslechtering van dat Natura 2000-gebied heeft
plaatsgevonden. Er is dan dus de plicht om te zorgen dat
die staat van instandhouding weer verbetert, want anders
ben je eigenlijk een verslechtering aan het codificeren, zoals
ik het maar even noem. Dat mag nou juist niet. We hebben
dus te beschermen wat destijds als te beschermen is aangemerkt. Dat betekent dat een oorspronkelijk Natura 2000gebied niet verkleind kan worden.
De voorzitter:
Ik zie dat de heer Bisschop neigt naar de interruptiemicrofoon. Gaat uw gang.
De heer Bisschop (SGP):
Zeker, voorzitter. U hebt een scherpe blik, waardering
daarvoor. Dank voor de gelegenheid. Ik zou de minister het
volgende willen vragen. Natuur is niet statisch. Daar zijn
we het allen over eens. De natuur is in beweging, in verandering en aan verandering onderhevig. Als er nu veranderingen optreden, moet dan niet vastgesteld worden wat de
bron, de oorzaak van die veranderingen is? Ik zie namelijk
ook natuurgebieden die te boek staan als heide, maar volslagen vergrassen. Hoe komt dat? Dat komt doordat er geen
beheer plaatsvindt. Daarnaast kan een oorzaak zijn dat er
gewoon natuurlijke processen plaatsvinden, waardoor een
gebied verandert. Dan is het toch reëel om dit mee te wegen
in de bestemming en de afweging en om daarmee rekening
te houden in de planvorming en de uitwerking?
Minister Schouten:
Deze discussie hebben we al heel vaak gevoerd. Het was
ongeveer het begin van de stikstofdiscussie, zo herinner ik
mij nog. Toen heb ik het volgende ook al uitgelegd. Ik blijf
het herhalen. Als je wil dat een gebied anders wordt aangewezen dan het was, dan zul je moeten onderbouwen dat
het komt door klimaatverandering. Stel dat het zo is dat het
niet goed beheerd wordt, dan is dat te herstellen. Stel dat
het niet goed gaat omdat er bijvoorbeeld verdroging
plaatsvindt, dan kan je maatregelen nemen om ervoor te
zorgen dat het gebied vernat. Kortom, de reden maakt wel
degelijk uit, want bij de Europese Commissie zul je moeten
aantonen dat het echt alleen maar komt door klimaatomstandigheden, een veranderd klimaat. Dat is niet zomaar
een maatregel die ook op een andere manier te realiseren
is.
De heer Bisschop (SGP):
Ik heb dan een vervolgvraag. Ik begrijp dat de minister geen
mogelijkheden ziet om hierop te bewegen. In nogal wat
gevallen is er ook wensnatuur ingetekend: niet een habitat
en niet een natuurtype dat er is, maar een natuurtype dat
wenselijk geacht wordt. Ziet de minister wel mogelijkheden
om dat in relatie te brengen met de werkelijke toestand?
Minister Schouten:
Ik vind de term "wensnatuur" nogal … Wat is het goede
woord ervoor? Laat ik zeggen dat het beelden oproept die

Tweede Kamer

ik echt verre van mij werp. Het suggereert dat wij allemaal
natuur wensen te gaan creëren en dat we dit bij natuur die
op dat moment bescherming verdient maar gauw eventjes
doen, zodat het later allemaal niet teruggedraaid kan worden. Op het moment van de aanwijzing van het gebied is
vastgesteld welke natuurwaarden daar aanwezig zijn, welke
natuurwaarden beschermwaardig zijn en wat daarvoor
nodig is. Daar heeft ook Nederland mee ingestemd.
Nederland heeft zelf die gegevens aangedragen. Het parlement is daarin gekend. De term "wensnatuur" is niet de
mijne; laat ik het zo maar zeggen.
De voorzitter:
Meneer Bisschop, ik geef u nog één gelegenheid. Ik zie dat
het aantal interrupties begint toe te nemen. Ik zou het vanaf
nu in tweeën willen gaan doen, als u daarmee instemt.
De heer Bisschop (SGP):
Ik zal het heel kort houden, voorzitter.
De voorzitter:
Omdat u dat niet wist, mag u nu nog één keer.
De heer Bisschop (SGP):
Dank voor uw mildheid. De minister kan de term verre van
zich werpen, maar de minister moet toch ook constateren
dat in bepaalde Natura 2000-gebieden een type natuur is
aangewezen dat er niet is en dat daar ontwikkeld moet
worden, en dat er habitats zijn aangewezen die op dat
moment niet bestaan? De minister mag de term "wensnatuur" vermijden, maar het is dan toch gewoon een type dat
terreinbeherende organisaties, of wie er dan ook maar
verantwoordelijk voor zijn, wensen te ontwikkelen? Dan
kun je volgens mij gewoon spreken van wensnatuur. Zou
de minister daar kritisch naar willen kijken? Dat is eigenlijk
mijn vraag.
Minister Schouten:
Ik herhaal nog maar een keer: de natuur die destijds is
aangewezen, was aanwezige natuur, waarvan je de staat
van instandhouding wel wil verbeteren. Ja, dat klopt. Dat
kan ook op verschillende manieren gebeuren. Maar al zou
ik dat willen, dan zal ik nog steeds bij de Europese Commissie moeten aantonen dat het feit dat het er niet meer is,
komt door klimaatverandering en klimatologische omstandigheden die niet door ons te beïnvloeden zijn. Ik heb de
afgelopen jaren weleens van dat soort gesprekken met de
Europese Commissie gevoerd, ook op verzoek van de
Kamer. U heeft daarvan de weerslag gevonden in de brieven
die ik aan u heb gestuurd en in de beantwoording van
schriftelijke vragen. De conclusie is dat zolang herstel
mogelijk is, dat echt niet een weg is die zomaar openstaat.
De heer Van Campen (VVD):
De verplichtingen in het kader van de richtlijn voor de aanwijzing van die habitatten zijn mij wel helder; hoe jammer
ook, zou ik bijna zeggen. In het kader van de motie-Harbers/Geurts is er ook kritisch gekeken naar de in AERIUS
aangewezen grondgebieden. Daar bleek gewoon dat agrarische grond is aangewezen als natuurgrond. Naar ik meen

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-7

is er in Gelderland 3.000 hectare onterecht aangewezen in
AERIUS als natuurgebied. Kan de minister daarop ingaan?
Dan heb je toch wel degelijk te maken met grond die
eigenlijk helemaal niet tot Natura 2000-gebieden zou moeten behoren? Dan heb je het gewoon over landbouwgrond.
Minister Schouten:
Ik hecht er wel aan om even onderscheid te maken of het
gaat om de aanwijzing van Natura 2000-gebied, want daar
ging de vraag van de heer Boswijk over, of hoe dit in
AERIUS is opgenomen. We hebben inderdaad geconstateerd dat er op sommige plekken onterecht gebieden in het
AERIUS-model zijn opgenomen, die niet als Natura 2000
zijn aangemerkt. Dat hebben we inderdaad hersteld op basis
van de motie-Harbers/Geurts, maar ook na vragen bij de
wetsbehandeling in de Eerste Kamer. Maar dat is echt wat
anders dan de suggestie dat je even een Natura 2000-gebied
kunt aanpassen.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Schouten:
De heer Boswijk vroeg hoe het zit bij andere landen. Werken
die ook met kaarten? Ja, wij hebben begrepen dat zij ook
werken met kaarten, maar vaak veel grofmaziger, waardoor
er dus eigenlijk meer natuur wordt opgenomen in die
kaarten. Wij zijn heel specifiek, heel erg op detailniveau, en
dan krijg je ook dit soort discussies.
Mevrouw Vestering vroeg of wij voor het eind van het jaar
de Kamer kunnen informeren over de tot dan toe toegekende en afgegeven PAS-meldingen. Ik stuur periodiek
voortgangsrapportages over het hele stikstofdossier en
over de meldingen. Daar zal ik dit ook in opnemen, dat kan
ik toezeggen aan haar.
Dan was er ook een vraag van de heer De Groot: hoe verhoudt het extern salderen zich met het verslechteringsverbod uit artikel 6 van de Habitatrichtlijn? Dit is ook een
vraagstuk dat bij de rechtbank Limburg heeft gelegen. Die
heeft toen geoordeeld dat extern salderen alleen kan worden ingezet als mitigerende maatregel wanneer die maatregel aanvullend is aan wat al nodig is om verslechtering
te voorkomen of om de natuurdoelen te halen; het zogenaamde additionaliteitsvereiste. De provincie Limburg heeft
tegen deze uitspraak hoger beroep ingesteld. Het ligt nu
dus bij de rechter, bij de Raad van State. Het is ook aan de
Raad van State om hierover te oordelen in dat hoger
beroep. Ik zou die uitspraak wel willen afwachten, want als
ik daarover nu hele absolute uitspraken ga doen, terwijl het
juist een juridisch vraagstuk is dat bij de Raad van State
ligt, wil ik daar wat terughoudend in zijn. Ik hoop dat de
heer De Groot daar begrip voor heeft.
De voorzitter:
Dat gaan we horen. Meneer De Groot.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Ja, dat heb ik uiteraard, voorzitter. Als ik het goed begrijp,
gaat het erom dat als je extern salderen toepast als een

Tweede Kamer

vorm van mitigatie, je ook echt zeker moet zijn dat die stikstofuitstoot afneemt. Dat is eigenlijk wat de rechter heeft
gezegd.
Minister Schouten:
Dat is wat de rechtbank in Limburg heeft geconstateerd.
Daar zaten ook weer vragen in of dat bijvoorbeeld ook geldt
voor particuliere transacties of voor transacties vanuit de
overheid, dus er zaten veel lagen in. Het gaat een beetje
ver om dat helemaal uit te gaan splitsen. Maar juist omdat
er hoger beroep door de provincie is ingesteld, vind ik het
wat ingewikkeld om daar nu absolute uitspraken over te
doen.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Minister Schouten:
De heer Bisschop vroeg ook hoe het nu gaat met de toezegging over het nakomen dat handhavingsverzoeken worden
afgewezen, naar aanleiding van de uitspraak van vorige
week woensdag, zeg ik uit mijn hoofd, van de rechtbank
Midden-Nederland. De rechtbank Midden-Nederland heeft
aangegeven dat er onvoldoende motivering was bij deze
casussen, de zeventien meldingen die voorlagen. We hebben ook uitspraken gehad die juist weer de andere kant op
gingen. Daarin werd gezegd: er is een legalisatieproces,
dus kan dat afgewacht worden.
De heer Bisschop heeft ook gevraagd of we een brief kunnen schrijven over de uitspraak van de rechtbank MiddenNederland, waarin ook nog op de Rav en op deze vragen
wordt ingegaan. Ik zou willen voorstellen dat ik dat aspect
meeneem in de brief, zodat uw Kamer daar ook kennis van
kan nemen. Daarmee heb ik ook zijn tweede vraag beantwoord.
Dan kom ik bij de moties, voorzitter. De motie op stuk nr.
61 van de heer Edgar Mulder ontraad ik. Er is een stikstofvraagstuk. Dat moeten we omwille van de natuur en ook
vanwege de economie aanpakken.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 61 is ontraden.
Minister Schouten:
De motie op stuk nr. 62 van de heer Van Campen ging over
beweiden en bemesten. Ik licht dit even toe, want dat is wel
van belang. In de gevallen van bestaand gebruik, waarvoor
eerder toestemming is verleend, is geen vergunning nodig.
Dat staat ook in de motie. Daar waar wijzigingen hebben
plaatsgevonden ten opzichte van het toegestane bestaand
gebruik, is de vraag wat nodig is in zo'n geval. Ga je het
dan ook echt in de regels opnemen of moet je daar juist
goed over communiceren? Er is al een uitspraak over
geweest. Er is jurisprudentie op dit vlak. Er zijn ook al uitspraken geweest over hoe je hiermee moet omgaan. Het
is dus niet nodig om dat nog een keer te gaan codificeren
in regels, want daar is al duidelijkheid over gecreëerd. We
moeten er wel voor zorgen dat er goede informatie komt
over hoe daar precies mee omgegaan moet worden, wat

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-8

de situatie van bestaand gebruik is en wat je daaronder
kunt verstaan. Als dat de oproep is die deze motie behelst,
kan ik haar oordeel Kamer geven. Dan kan ik de Kamer er
ook nog over informeren hoe die duidelijkheid uiteindelijk
wordt geboden. Ik denk dat ik de motie dan wel rond heb
gemaakt.

Het kan soms een afweging zijn dat het voor iedereen beter
is om het op dat moment wel voor natuur in te zetten. Mijn
punt is: het blijft in het stikstofregistratiesysteem en daar
blijft ook gewoon ruimte beschikbaar. Het is niet zo dat het
vanzelf al wordt weggegeven. Dat vereist ook echt een
besluit.

De voorzitter:
Ik zie instemmend geknik van de heer Van Campen. Die
interpretatie mag u dus zeker gebruiken. De motie op stuk
nr. 62 krijgt oordeel Kamer. Gaat u verder.

De voorzitter:
Meneer Van Campen, wat gaat u doen?

Minister Schouten:
De motie op stuk nr. 63 gaat over hoe je met de afgeroomde
hoeveelheid stikstofruimte omgaat in het stikstofregistratiesysteem. Een deel wordt gelijk voor de natuur afgeroomd.
Dat moet ook. Dat wat overblijft, gaat in een stikstofregistratiesysteem. Deze motie zegt eigenlijk: die stikstofruimte
moet sowieso beschikbaar blijven. De heer Van Campen
zei dat die beschikbaar moet blijven voor economische
ontwikkeling. Het kan zo zijn dat je op enig moment zegt:
die moet ook nog voor natuur in een gebied aangewend
worden. Dat zou wat mij betreft in de keuzeopties moeten
blijven zitten, maar die stikstofruimte blijft wel in het systeem zitten, laat ik het zo zeggen. Als het in het systeem zit
en iedereen vindt het beter om dat stukje aan de natuur te
geven, zodat het uiteindelijk de laatste zet is om een hele
staat van instandhouding te verbeteren en niemand meer
naar zo'n registratiesysteem hoeft, dan denk ik dat de heer
Van Campen ook zegt: misschien is dat wel beter. Alleen,
het blijft beschikbaar in dat registratiesysteem. Als ik die
motie zo mag lezen, kan ik haar oordeel Kamer geven.
De heer Van Campen (VVD):
Ik aarzel eerlijk gezegd toch wel een beetje. Want het doel
van de motie is eigenlijk dat we de 70% die afgeroomd
overblijft echt daadwerkelijk inzetten in dat stikstofregistratiesysteem en dat dat ook ten goede komt aan ontwikkeling,
waar we allemaal met elkaar op zitten te wachten. Als de
minister daarbij aangeeft dat het ook naar natuurherstel
zou kunnen gaan, dan zou ik daar eigenlijk wel voorbeelden
van willen horen. Dan heb ik er namelijk echt onvoldoende
zicht op wat daar precies mee wordt bedoeld. Dan gaan we
die 30% namelijk opplussen uit het stikstofregistratiesysteem. Dat zou ik toch wel onwenselijk vinden.
Minister Schouten:
Ik probeer het even toe te lichten. Stel dat we in een gebied
nog stikstofruimte beschikbaar hebben voor MIRT,
woningbouw en PAS-meldingen omdat uit het stikstofregistratiesysteem komt dat daaruit geput mag worden. Stel
nou dat die ruimte om wat voor reden dan ook niet nodig
is — de huizen zijn gebouwd, de wegen zijn aangelegd, de
PAS-meldingen zijn gelegaliseerd — en er dus geen noodzaak meer is om de ruimte voor die zaken in te zetten. Maar
het zit dan nog wel in het systeem. Dan kan het zo zijn dat
je door een stukje ten goede te laten komen aan de natuur
in een heel gebied veel meer lucht creëert, omdat er dan
niet allerlei externe saldering of andere wegen moeten
worden gezocht om projecten te mitigeren. Dat kan dus
best een kosteneffectieve en kostenefficiënte maatregel zijn
voor andere economische ontwikkeling. Dat is wat ik bedoel.

Tweede Kamer

De heer Van Campen (VVD):
Ik hoor in de woorden van de minister dat er wel degelijk
een prioritering plaatsvindt en een dergelijk scenario
eigenlijk alleen zou kunnen plaatsvinden als er geen andere
projecten — PAS-melders, MIRT-projecten, woningbouwprojecten — wachten. Ik vind het wel relevant voor de
Handelingen om dat hier genoemd te hebben.
De voorzitter:
Waarvan akte.
Minister Schouten:
Dat klopt, ja.
De heer Van Campen (VVD):
Ik breng de motie vooralsnog in stemming, maar we hebben
nog wel even om erover na te denken.
De voorzitter:
Maar de motie op stuk nr. 63 krijgt oordeel Kamer.
Minister Schouten:
Ja, ik heb de motie al oordeel Kamer gegeven als ik die zo
mag uitleggen. Volgens mij zijn we het dus bijna eens met
elkaar.
Dan de motie op stuk nr. 64 van mevrouw Vestering. Ik
moet wel even zeggen dat in een constatering in die motie
staat dat "deze regeling niet de voorwaarde is opgenomen
dat de PAS-melding volledig en juist is, met een maximale
stikstofdepositie van 1 mol/ha/jaar". Maar in de regeling
wordt verwezen naar het verificatieproces, waarin het wel
degelijk een voorwaarde is. Er wordt getoetst op volledigheid en juistheid, net als dat de maximale stikstofdepositie
van 1 mol/ha/jaar ook gold op het moment dat de melding
werd gedaan, en ook dat er niet door de aanpassing van
het systeem een hogere stikstofdepositie is gekomen. Die
overweging klopt dus niet helemaal, zeg ik maar eventjes.
Dat de regering wordt verzocht om op te nemen dat er
alleen stikstofdispositieruimte wordt gereserveerd voor
PAS-meldingen die volledig en juist zijn, klopt. Dat onderdeel kan ik oordeel Kamer geven, maar misschien moet
mevrouw Vestering haar constatering nog aanpassen, want
die is niet helemaal correct.
De voorzitter:
Ik constateer wel dat de motie op stuk nr. 64 oordeel Kamer
heeft?

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-9

Minister Schouten:
Als mevrouw Vestering die constatering nog aanpast.

Minister Schouten:
Ja. We doen het volledig en juist.

De voorzitter:
Dat gaan we horen. Mevrouw Vestering.

De voorzitter:
Gaat u verder.

Mevrouw Vestering (PvdD):
De constatering gaat over de toelichting van de regeling.
In de toelichting van de regeling staat dat juiste en volledige
PAS-melders gelegaliseerd moeten worden, maar dat staat
niet in de regeling zelf. Wij maken ons er natuurlijk zorgen
over dat melders die helemaal niet 1 mol/ha/jaar aan
depositie hebben, maar veel meer, volgens die regeling
automatisch een natuurvergunning zouden kunnen krijgen.
Ik hoop dus dat de minister mij gerust kan stellen dat dat
niet het geval is.

Minister Schouten:
Daar twijfelt mevrouw Vestering aan, geloof ik. Als dat de
intentie is, moet ik de motie ontraden, maar ik heb net
gezegd dat we anders wel tot elkaar kunnen komen.

Minister Schouten:
Het gaat om het moment waarop de melding is gedaan,
zoals ik net heb gezegd. Als op dat moment, met de berekeningsmethode die toen gold, er onder de 1 mol/ha/jaar
plaatsvond, is dat het kader waarin we dat doen. Dat heet
ook bestuurlijke betrouwbaarheid, want de melders
moesten van dat moment uitgaan binnen de kaders die
toen golden. Die worden dus meegenomen in het legalisatieproces, waarbij erop getoetst wordt of dat op dat moment
ook daadwerkelijk de situatie was.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Toch nog even om het scherp te krijgen. We weten dat
volgens de berekeningen Lelystad Airport — want daar
hebben we het nu specifiek over — wel degelijk 4,1
mol/ha/jaar aan depositie op een Natura 2000-gebied heeft.
Als we foutieve, onjuist aangeleverde berekeningen aanhouden, zou dat betekenen dat er nu automatisch een vergunning wordt gegeven aan Lelystad Airport. Dat lijkt me
onwenselijk, maar ook heel erg oneerlijk naar andere PASmelders toe.
Minister Schouten:
Volgens mij hebben we het dan over de volgende motie,
want die gaat heel specifiek over Lelystad Airport. Maar als
mevrouw Vestering zegt dat de motie op stuk nr. 64 over
Lelystad Airport gaat: ook daar geldt dat we zullen kijken
— daar zijn we mee bezig — of de melding volledig en juist
is en of het onder de 1 mol per jaar was op het moment dat
de melding werd gedaan, binnen de kaders die toen golden.
Daar zal op getoetst worden, maar ik heb het idee dat we
een beetje een semantische discussie aan het voeren zijn.
De voorzitter:
Ja, dat geloof ik ook. We hebben het over de motie op stuk
nr. 64, voor alle helderheid. De motie kan oordeel Kamer
krijgen als u het eens wordt over de constatering. Heeft u
daar nog even contact over. Dan zien we eventueel een
gewijzigde motie tegemoet. Tot die tijd is de motie ontraden, neem ik aan.

Tweede Kamer

De voorzitter:
Ja. Gaat u verder.
Minister Schouten:
We liepen eigenlijk al vooruit op de motie op stuk nr. 65,
over Lelystad Airport. Ik heb net gezegd dat wij daar
gewoon een proces te volgen hebben. Dat is ook gewoon
hoe we het bestuurlijk netjes moeten doen. Mevrouw Vestering loopt daar al op vooruit en zegt: wat er ook uit komt,
u mag dat niet legaliseren. Daar hebben we nou gewoon
netjes een traject voor, dat we volgen. Als we daar duidelijkheid over hebben, zal de Kamer daarover worden geïnformeerd, maar ik moet deze nu ontraden. Ik vind het echt
niet fair om dat te doen.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 65 is ontraden. Mevrouw Vestering.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Voorzitter, ik loop toch nog even naar voren over de vorige
motie. Er worden conclusies getrokken die ik niet heb
getrokken aan deze microfoon. Ik vind het belangrijk om
op te merken dat we altijd moeten uitgaan van gegevens
die kloppen, dus dat we niet …
De voorzitter:
Ik weet niet wie die conclusie heeft getrokken?
Mevrouw Vestering (PvdD):
Sorry, dit kan ik niet verstaan.
De voorzitter:
U zegt dat er conclusies worden getrokken. Door de minister
neem ik aan, niet door mij?
Mevrouw Vestering (PvdD):
Zeker, door de minister.
De voorzitter:
Die discussie ga ik wel beëindigen. U gaat er niet uit komen
hier. Dit is een tweeminutendebat. Ik wil u dus vragen om
nog even met het ministerie te overleggen waar dit nu
eigenlijk over gaat, want dit gaat te lang duren. Kijkt u dus

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-10

gewoon even of u die constatering kunt aanpassen. Zo ja,
dan heeft u een motie die oordeel Kamer krijgt. Zo nee, dan
heeft u een ontraden motie. Ja?
Mevrouw Vestering (PvdD):
Ja, voorzitter. Ik wil vooral concluderen dat het opmerkelijk
is dat in de toelichting de berekening wel volledig en juist
moet zijn, maar dat dat in de regeling zelf niet is opgenomen.
Minister Schouten:
Excuus, maar dan wordt de suggestie gedaan dat het een
soort trucje is van ons, terwijl ik heb gezegd dat het niet zo
is. Als mevrouw Vestering denkt dat dit wel zo is, betreur
ik dat en dan moet ik de motie ontraden.
De voorzitter:
Dan de motie op stuk nr. 66.
Minister Schouten:
De motie van de heer De Groot op stuk nr. 66 gaat over de
afstandsgrens. Zoals wij gemeld hebben, is het opnemen
van de afstandsgrens een reactie op het Adviescollege
Meten en Berekenen Stikstof, in de wandelgangen ook wel
de commissie-Hordijk genoemd. Wij hebben onafhankelijke
deskundige partijen, zoals RIVM en TNO, gevraagd om
daarover te adviseren. Op basis daarvan is gekozen voor
een afstandsgrens van 25 kilometer. Ik begrijp de vraag van
de heer De Groot om zekerheid. Zo interpreteer ik deze
motie maar. Wat ik tegelijkertijd wel een beetje ongemakkelijk vind, is het volgende. Er lopen op dit moment procedures op basis van deze afstandsgrens die gebruikt is. De
Raad van State is op dit moment in een aantal juridische
procedures aan het kijken hoe je met de afstandsgrens zou
moeten omgaan. Als ik op ditzelfde punt een voorlichting
zou moeten vragen aan de Raad van Staten, dan gaan er
wel twee trajecten door elkaar heen lopen. Op basis daarvan
zou ik de motie willen ontraden, maar ik zeg wel tegen de
heer De Groot: er komt een uitspraak over, want de Raad
van State neemt dit mee in de beoordeling van een aantal
zaken, bijvoorbeeld de ViA15-zaak, waar dit echt een
onderdeel van is. De rechter heeft gevraagd om hierop een
motivering te geven. Dit was onze motivering. Het gaat dus
meer om het ongemak dat ik voel wanneer ik twee afdelingen van de Raad van State bevraag, namelijk de Afdeling
bestuursrechtspraak en de Afdeling advisering. Ik vind het
niet zo prudent om dat te doen. Daarom vraag ik de heer
De Groot of hij de uitspraak van de rechter wil afwachten,
bijvoorbeeld over ViA15, waarbij dit is ingebracht. Dan
hebben wij die duidelijkheid.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 66 wordt ontraden.

gezegd: we moeten dit gewoon doen. Maar we moeten het
ook netjes doen en ervoor zorgen dat het allemaal standhoudt. Ik waardeer het meedenken van mevrouw Van der
Plas, namelijk of je het met verleasen sneller zou kunnen
doen. Dat betekent in de praktijk dat ik een regeling moet
maken, waarbij er ruimte gezocht moet worden om de
verleasde ruimte toe te kennen aan de boeren die meldingen hebben gedaan. Dat gaat het proces helaas niet sneller
maken, vrees ik, omdat je dan toch al die stappen weer
moet doorlopen. Hoewel ik sympathie heb voor de strekking
van de motie, moet ik haar op dit punt ontraden, omdat het
gewoon niet sneller gaat dan we nu doen. Ook niet als we
op verleasen gaan zitten.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 67 is ontraden.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Ik hoef hier niet uren over te debatteren en ik begrijp de
overwegingen van de minister natuurlijk, maar ik kijk vooral
naar de menselijke maat. Ik weet dat de minister dat ook
weet en dat zij dat ook ziet. Zij weet dat er echt tragische
omstandigheden zijn in gezinnen. Ik ken zelf een gezin
waarvan de moeder zichzelf van het leven heeft beroofd
om deze zaak. Omdat wij ook hier in de Kamer bezig zijn
met de menselijke maat, wil ik de minister met klem vragen
om hier serieus naar te kijken. Ik breng de motie gewoon
in en we zien wel wat de Kamer ervan vindt. Dat wou ik
toch nog even meegeven.
Minister Schouten:
Laat ik duidelijk zijn: tussen mij en mevrouw Van der Plas
zit geen millimeter ruimte over het gevoel van urgentie op
dit dossier. Ik geef alleen aan dat, als we deze optie toevoegen, er een regeling gemaakt moet worden. Dan moet er
ook ruimte gevonden worden voor stikstof, want uiteindelijk
gaat het daarom. Dat gaat dan ten koste van het proces van
de daadwerkelijke legalisering van de melding. Je moet dat
op een of andere manier toch ook allemaal tegelijkertijd
zien te organiseren. Het gaat er niet sneller door. Als ik het
sneller kon doen, zou ik het doen. Ik denk dat de boeren er
het meest bij gebaat zijn als we ervoor zorgen dat die
legalisering snel plaatsvindt.
Mevrouw Van der Plas (BBB):
Daarom had ik in de motie juist opgenomen dat er ook
boeren zijn die de stikstofruimte niet gebruiken. Het gaat
er misschien niet sneller door, maar het biedt wel wat licht
aan het einde van de tunnel. Dat is ook de reden waarom
ik inderdaad probeer mee te denken. Het geeft misschien
wat hoop aan mensen, meer hoop dan ze nu hebben.

Minister Schouten:
Ja, met deze toelichting.

Minister Schouten:
De beste hoop die ik ze kan bieden, is het zicht op legalisering. Daar zijn we echt dag en nacht voor aan het werk. Ik
denk dat we er dus alle effort en energie op moeten zetten
om te zorgen dat dat zo snel mogelijk gebeurt.

Dan motie op stuk nr. 67, van mevrouw Van der Plas. Ik
deel haar ongeduld. Ik snap dat het heel veel onzekerheid
voor boeren met zich meebrengt. Daarom hebben we ook

De voorzitter:
De motie op stuk nr. 68.

Tweede Kamer

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-11

Minister Schouten:
De motie op stuk nr. 68 gaat over meldingsvrije PAS-projecten. Voor de meldingsvrije activiteiten is de aanpak nog in
ontwikkeling. Zodra het mogelijk is, wordt ook voor deze
categorie de uitvoering gestart, maar deze motie loopt
daarop vooruit en zegt al wat daar moet gaan gebeuren. Ik
zou toch echt eerst de aanpak rond willen hebben, dus ik
ga deze motie ontraden.
De voorzitter:
We gaan niet op moties van anderen reageren, maar u komt
nog even terug op uw eigen motie? Gaat uw gang.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Dat valt mee hè, voorzitter? Ik heb er even over nagedacht
en ben bereid om mijn tweede constatering uit de motie
op stuk nr. 64 te verwijderen, zodat de motie als het goed
is ook oordeel Kamer kan krijgen.
Minister Schouten:
Ja, dan kan die motie oordeel Kamer krijgen.
De voorzitter:
Aldus besloten, zou ik haast zeggen.
Minister Schouten:
Wat een constructiviteit.
De voorzitter:
Kijk eens aan. Het is een mooie avond. Daarmee eindigt dit
tweeminutendebat. Ik dank de minister. We zien haar zo
weer. Ik dank uiteraard ook de leden.
De beraadslaging wordt gesloten.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Regeling nieuwe versie AERIUS Calculator 28 september 2021
en wijziging stikstofregistratiesysteem
TK 4

4-15-12