de Minister van Justitie en Veiligheid
de Minister voor Rechtsbescherming

Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 16950
2500 BZ Den Haag
www.nctv.nl

Datum
5 juli 2023
Ons kenmerk
4746235

beslisnota bij beleidsreactie WODC rapport over
ideologische duidingen

1.
Aanleiding
Op 5 juli publiceert het Wetenschappelijk Onderzoeks- en documentatiecentrum
(WODC) een onderzoek over de toepassing van ideologische duidingen. Bijgaand
treft u de beleidsreactie aan de Tweede Kamer op dit onderzoek. Gestreefd wordt
om deze gelijktijdig met de publicatie te verzenden.
2.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd in te stemmen met bijgevoegde beleidsreactie.
3.
Kernpunten
Binnen het geheel aan beleid en maatregelen ten behoeve van contra-terrorisme
(CT) wordt het gedrag van (mogelijk) geradicaliseerde personen op verschillende
momenten en voor verschillende doeleinden geduid. De duiding van
ideologie/wereldbeeld is hier een belangrijke component van.
Hoewel een ideologische duiding ten grondslag kan liggen aan verstrekkende
gevolgen is er weinig tot geen duidelijkheid over de totstandkoming van
duidingen, het toezicht op de kwaliteit hiervan, en de mogelijkheden voor contraexpertise en beroep.
Als onderdeel van de bredere contra-terrorismestrategie wil de NCTV
kwaliteitstoetsen laten ontwikkelen voor betekenisvolle duidingen.
Om deze doelstelling te bewerkstelligen, diende eerst beter inzicht te worden
verkregen in het gebruik van duidingen binnen CT. Daartoe is dit onderzoek
verricht en wel binnen vier ketens: strafrecht, jeugd, detentie en
Persoonsgerichte aanpak (PGA).
De belangrijkste bevindingen uit het onderzoek zijn:

Er is in de ketens geen consensus over wat een ideologische duiding is,
wat de beste methode is om individuen of groepen te duiden en hoe deze
methodes te controleren. Dit levert risico’s op voor onder andere
1. Monopolievorming van expertise;
2. Duidingen die worden uitgevoerd door mensen die daar ‘wellicht niet de
juiste expertise voor hebben’;
3. Blinde vlekken voor niet-jihadistische ideologieën zoals rechtsextremisme;
4. Het minder snel duiden van gedrag of uitingen als deze dichter bij de
referentiekaders van de duiders liggen.
Pagina 1 van 2





De manier waarop binnen de Persoonsgerichte aanpak en de
detentieketen preventief gegevens worden gedeeld tussen de
verschillende actoren staat mogelijk op gespannen voet met het recht op
privacy en de wet op bescherming persoonsgegevens.
Binnen de vier ketens bestaande verschillende klachten- en
beroepsprocedures rondom duidingen. In de praktijk worden deze om
diverse redenen maar zelden benut.

Datum
5 juli 2023
Ons kenmerk
4746235

4.1 Politieke context
Duidingen, meer in het bijzonder de wijze waarop deze tot stand komen, de
kwaliteit ervan en het toezicht erop, vormen geen onderdeel van het politieke
debat. Er zijn voor zover bekend geen vragen, moties of uitspraken over
duidingen gedaan.
4.2 Krachtenveld
Zoals hierboven beschreven zijn er vier ketens waarin duidingen een rol spelen.
De voornaamste partijen in die ketens zijn de politie, het openbaar ministerie, de
Dienst Justitiële Inrichtingen, Reclassering Nederland en de Raad voor de
Kinderbescherming. In de persoonsgerichte aanpak zijn het met name gemeenten
die een rol spelen. Daarnaast zijn er nog enkele externe (commerciële) partijen
die een rol spelen; het bedrijf Nuance door Training en Advies (NTA) en het
Landelijk Steunpunt Extremisme (LSE).
4.3 Strategie
Het onderzoek maakt duidelijk dat een volgende fase is aangebroken in het doen
van duidingen: van pionieren naar professionaliseren. Het onderzoek biedt
hiervoor kaders en handvatten. Omdat de Nationaal Coördinator
Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zelf geen duidingen verricht kan zij in
het vervolg richting de vier ketens een faciliterende rol vervullen.
4.4 Communicatie
Het rapport is op 21 mei ontvangen. Op 13 juni heeft de VU een toelichting op het
onderzoek gegeven aan de ketenpartners en is op hoofdlijnen gesproken over de
beleidsreactie. Het onderzoek wordt op 5 juli door het WODC gepubliceerd.
Bovengenoemde externe partijen worden daags voor publicatie geïnformeerd over
het rapport en de beleidsreactie. Enige media-aandacht is voorspelbaar, er
worden daarom Q en A’s voorbereid.
5.
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
De persoonsgegevens van de ambtenaren zijn niet openbaar ter bescherming van
de persoonlijke levenssfeer.

Pagina 2 van 2