Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 352

Wijziging van een aantal onderwijswetten in
verband met verduidelijking van de
burgerschapsopdracht aan scholen in het
funderend onderwijs

Nr. 2

VOORSTEL VAN WET
Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden,
Prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Allen, die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten:
Alzo Wij in overweging genomen hebben, dat het burgerschapsonderwijs in het funderend onderwijs onvoldoende aansluit bij de
maatschappelijke ontwikkelingen, dat het daarom noodzakelijk is de
doelstelling en uitgangspunten van het onderwijs ten aanzien van
burgerschap te verduidelijken;
Zo is het, dat Wij, de Afdeling advisering van de Raad van State
gehoord, en met gemeen overleg der Staten-Generaal, hebben goedgevonden en verstaan, gelijk Wij goedvinden en verstaan bij deze:

ARTIKEL I. WIJZIGING VAN DE WET OP HET PRIMAIR
ONDERWIJS
Artikel 8, derde lid, van de Wet op het primair onderwijs wordt
vervangen door:
3. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Nederlandse samenleving.
3a. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het derde lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.

kst-35352-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 352, nr. 2

1

ARTIKEL II. WIJZIGING VAN DE WET OP DE EXPERTISECENTRA
Artikel 11, vierde lid, van de Wet op de expertisecentra wordt vervangen
door:
4. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Nederlandse samenleving.
4a. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het vierde lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.

ARTIKEL III. WIJZIGING VAN DE WET OP HET VOORTGEZET
ONDERWIJS
De wet op het voortgezet onderwijs wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 17 komt te luiden:
Artikel 17. Actief burgerschap en sociale cohesie
1. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Nederlandse samenleving.
2. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het eerste lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.
B
In artikel 56, eerste lid, wordt na «de duur van de cursus,» ingevoegd
«de opdracht tot actief burgerschap en sociale cohesie,».
C
In artikel 58, eerste lid, wordt na «12 tot en met 15» ingevoegd «, 17».

ARTIKEL IV. WIJZIGING VAN DE LEERPLICHTWET 1969
Artikel 1a1, eerste lid, van de Leerplichtwet 1969 wordt als volgt
gewijzigd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 352, nr. 2

2

1. In onderdeel a wordt «artikelen 8, eerste, tweede, derde, vierde»
vervangen door «artikelen 8, eerste tot en met vierde».
2. In onderdeel b wordt na «in de artikelen 6a» ingevoegd «, 17».

ARTIKEL V. WIJZIGING VAN DE WET PRIMAIR ONDERWIJS BES
Artikel 10, derde lid, van de Wet primair onderwijs BES wordt
vervangen door:
3. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Caribisch Nederlandse samenleving.
3a. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het derde lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.

ARTIKEL VI. WIJZIGING VAN DE WET VOORTGEZET ONDERWIJS
BES
De Wet voortgezet onderwijs BES wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 42 komt te luiden:
Artikel 42. Actief burgerschap en sociale cohesie
1. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Caribisch Nederlandse samenleving.
2. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het eerste lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.
B
In artikel 112, eerste lid, wordt na «de duur van de cursus,» ingevoegd
«de opdracht tot actief burgerschap en sociale cohesie,».
C
In artikel 114, eerste lid, wordt na «34 tot en met 41» ingevoegd «, 42».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 352, nr. 2

3

VII. WIJZIGING VAN DE LEERPLICHTWET BES
Artikel 3, eerste lid, van de Leerplichtwet BES wordt als volgt gewijzigd:
1. In onderdeel a wordt «artikelen 10, eerste, tweede, derde» vervangen
door «artikelen 10, eerste, tweede, derde, lid 3a».
2. In onderdeel b wordt na «in de artikelen 8» ingevoegd «, 42».

VIII. SAMENLOOP WET VOORTGEZET ONDERWIJS 20XX
Indien het bij koninklijke boodschap van 4 oktober 2019 ingediende
voorstel van wet houdende Regels over het voortgezet onderwijs (Wet
voortgezet onderwijs 20xx) tot wet is of wordt verheven en artikel 13.5,
eerste lid, van die wet:
a. eerder in werking treedt of is getreden dan artikel III van deze wet,
wordt deze wet als volgt gewijzigd:
A
Artikel III van deze wet komt als volgt te luiden:

ARTIKEL III. WIJZIGING VAN DE WET VOORTGEZET ONDERWIJS
20XX
De Wet voortgezet onderwijs 20xx wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 2.2. komt te luiden:
Artikel 2.2. Actief burgerschap en sociale cohesie
1. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Nederlandse samenleving.
2. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het eerste lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.
B
In artikel 2.66, eerste lid, wordt na «de cursusduur,» ingevoegd «de
opdracht tot bevorderen van actief burgerschap en sociale cohesie,».
C
In artikel 2.68, eerste lid, wordt voor «2.12 tot en met 2.27» ingevoegd
«2.2,»;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 352, nr. 2

4

B
Artikel VI van deze wet vervalt.
b. later in werking treedt dan artikel III van deze wet, wordt de Wet
voortgezet onderwijs 20xx als volgt gewijzigd:
A
Artikel 2.2. komt te luiden:
Artikel 2.2. Actief burgerschap en sociale cohesie
1. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op
doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder
geval herkenbaar richt op:
a. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van
de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de
universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
b. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die
de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de
pluriforme, democratische Nederlandse samenleving.
2. Het bevoegd gezag draagt zorg voor een schoolcultuur die in
overeenstemming is met de waarden, bedoeld in het eerste lid, onderdeel
a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief
te oefenen met de omgang met deze waarden.
B
In artikel 2.66, eerste lid, wordt na «de cursusduur,» ingevoegd «de
opdracht tot bevorderen van actief burgerschap en sociale cohesie,».
C
In artikel 2.68, eerste lid, wordt voor «2.12 tot en met 2.27» ingevoegd
«2.2,».

ARTIKEL IX. INWERKINGTREDING
Deze wet treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip dat voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan
verschillend kan worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 352, nr. 2

5

Lasten en bevelen dat deze in het Staatsblad zal worden geplaatst en
dat alle ministeries, autoriteiten, colleges en ambtenaren die zulks
aangaat, aan de nauwkeurige uitvoering de hand zullen houden.
Gegeven

De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 352, nr. 2

6