Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 XV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2022

Nr. 87

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 februari 2022
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 23 november 2021
over het Jaarplan van de Inspectie SZW voor 2022 (Kamerstuk 35 925 XV,
nr. 21).
De vragen en opmerkingen zijn op 15 december 2021 aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van
1 februari 2022 zijn de vragen door de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Peters
De adjunct-griffier van de commissie,
Blom

kst-35925-XV-87
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

1

Inleiding
De aard van de vragen illustreert het belang dat de leden hechten aan
veilig, gezond en eerlijk werk en bestaanszekerheid, en aan het toezicht
daarop. De schriftelijke beantwoording is daarom ook relatief uitgebreid.
Op deze manier wil de Arbeidsinspectie zoveel mogelijk inzicht geven.
Tegelijk geldt dat het werkterrein breed is en de Arbeidsinspectie 17
programma’s heeft. Dat gaat van sectoraal (Bouw en infrastructuur,
Horeca en detailhandel, Schoonmaak, etc.) via thematisch (Bedrijven met
gevaarlijke stoffen, Arbeidsdiscriminatie en psychosociale arbeidsbelasting, Asbest, etc.) tot stelseltoezicht (Certificatie en markttoezicht, SUWI
en sociaal domein).
Uw vragen hebben betrekking op het Jaarplan 2022 van de Arbeidsinspectie, de onafhankelijke toezichthouder op het arbeidsdomein. Uw
vragen zijn daarom feitelijk beantwoord vanuit dat perspectief. Ik merk
daarbij op dat mijn collega-bewindspersonen en ik grote ambities hebben,
onder meer gericht op hervorming van de arbeidsmarkt1 en een betere
aanpak van mensenhandel. De precieze kabinetsambities en -plannen
ontvangt u op een ander moment.
Ik hecht eraan u mede te delen dat de Arbeidsinspectie beschikbaar is om
voor vervolgvragen of nadere toelichting, ook per programma, een
aanvullende technische briefing te geven indien uw Kamer dat wenst.
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
Minister
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse en belangstelling kennisgenomen van het jaarplan van de Inspectie Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (SZW) voor 2022 (vanaf 2022:
Nederlandse Arbeidsinspectie) dat naar de Kamer is gestuurd en
hebben daar nog enkele vragen bij.
De leden van de D66-fractie constateren dat de Arbeidsinspectie
(hierna: de Inspectie) een aantal zelfinspectietools heeft
ontwikkeld en hier in het aankomende jaar extra op wil inzetten.
Heeft de Inspectie, gegeven deze doelstellingen, zicht op het
huidige gebruik en de effectiviteit van deze tools, zo vragen deze
leden.
Antwoord: Ja, het gebruik van de zelfinspectietools wordt doorlopend
gemonitord. De tools worden gericht onder de aandacht gebracht van
werkgevers. In het Jaarverslag 2020 staat dat ruim 67.000 personen zijn
bereikt met de zelfinspectietools2, en in 2021 ruim 55.000. De tools
worden met gerichte campagnes bij doelgroepen onder de aandacht
gebracht, waardoor het bereik fluctueert. Verder wordt elke vier jaar de
bekendheid, waardering, gebruik en effect van de tools gemeten. Hieruit
blijkt dat gebruikers van een zelfinspectietool vaker dan anderen overgaan
tot het nemen van maatregelen om gezonder, veiliger of eerlijker te
werken. Daarom blijft de Arbeidsinspectie werken aan bekendheid van de
tools en het stimuleren van het gebruik.

1

Onder meer door de WRR (rapport Het betere werk), de Commissie Regulering van Werk en de
SER (middellangetermijnadvies) zijn bouwstenen en voorstellen aangereikt om de arbeidsmarkt verder te hervormen.
2
Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84, p. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

2

De leden van de D66-fractie constateren ook dat de Inspectie
inzet op nauwere samenwerking met (regionale) partners en het
beter zichtbaar maken hoe meldingen en verzoeken worden
opgepakt door de Inspectie. Deze leden vragen zich af of dit
inhoudt dat bij elke melding vanuit een partner ook wordt
teruggekoppeld.
Antwoord: In beginsel wordt over deze meldingen ook teruggekoppeld
aan de melder, tenzij AVG-bescherming of het onderzoeksbelang zich
daartegen verzetten.
De leden van de D66-fractie zijn positief gestemd over de
genoemde thema’s voor de stelselmonitor Werk en Inkomen. Deze
leden vragen zich daarbij af of binnen de stelselmonitor ook
expliciet ingegaan wordt op het «doenvermogen» van burgers
rondom Werk en Inkomen.
Antwoord: De Arbeidsinspectie houdt toezicht op de doeltreffendheid van
de uitvoering in het stelsel van werk en inkomen. Deze wettelijke taak is
verankerd in artikel 37 van de wet SUWI. Het afstemmen van de dienstverlening van organisaties op het doenvermogen van burgers ziet de
Arbeidsinspectie als belangrijke voorwaarde voor de doeltreffendheid van
de uitvoering. In enquêtes en interviews onder uitkeringsgerechtigden en
uitvoeringsprofessionals stelt de Arbeidsinspectie daarom vragen over
onder andere de toegankelijkheid van de dienstverlening en inkomensondersteuning en de begrijpelijkheid van brieven. Een voorbeeld hiervan is
het onderzoek van de Arbeidsinspectie naar het niet-gebruik van de
algemene bijstand.3
De leden van de D66-fractie constateren dat strafrechtelijke
vervolging volgens de Inspectie een ultimum remedium is. Deze
leden vragen zich af of het etiket «uiterste middel» gepast is
voor strafrechtelijke vervolging, gegeven het hardnekkige
fenomeen van arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling. Kan deze
zinsnede nader worden toegelicht, zo vragen deze leden.
Antwoord: Het gebruik van de woorden «uiterste middel» kan de indruk
wekken dat het middel terughoudend of «als laatste» zou worden ingezet.
Alhoewel «ultimum remedium» ook zeker die betekenis kan hebben, is dat
hier niet bedoeld. Bedoeld wordt uit te drukken dat het om «uiterste» gaat
in de zin van zwaarte en indringendheid van de gevolgen voor de
beklaagde. De inzet van de Arbeidsinspectie is gerelateerd aan motieven
van werkgevers om regels na te leven of te overtreden, via de
zogenaamde werkgeverspiramide.4

3
4

Bijlage bij Kamerstuk 34 352, nr. 216.
Zie p. 13 van het Meerjarenplan 2019–2022 van de Arbeidsinspectie (bijlage bij Kamerstuk
35 000 XV, nr. 10).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

3

In de vraag worden arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling genoemd.
Dat is in de top van de werkgeverspiramide. Specifiek op dat vlak heeft de
Arbeidsinspectie geopperd om situaties van ernstige benadeling, die nu
nog niet strafrechtelijk aangepakt kan worden, onder bereik van dit
zwaarste/uiterste middel te brengen. Ook in die zin is er dus geen
terughoudendheid.
Als verschijningsvorm van mensenhandel is arbeidsuitbuiting een ernstig
misdrijf. De Aanwijzing Mensenhandel5 van het Openbaar Ministerie
bepaalt dat signalen van mensenhandel in alle gevallen worden opgepakt
en dat relevante aanknopingspunten strafrechtelijk worden onderzocht. In
zoverre zet de Arbeidsinspectie waar mogelijk en nodig altijd in op
strafrechtelijk onderzoek. De leden van de D66-fractie noemen in deze ook
ernstige benadeling. In een recente rapportage6 oppert de Arbeidsinspectie om arbeidsuitbuiting als zelfstandig delict strafbaar te stellen. Dit
zou er ook toe kunnen leiden dat bepaalde situaties van ernstige
benadeling strafrechtelijk kunnen worden aangepakt. Het demissionaire
kabinet heeft halverwege 2021, nadat een verkenning is uitgevoerd,
aangegeven dat aanpassing van het desbetreffende strafrechtartikel 273f
Wetboek van Strafrecht mogelijk en wenselijk is.7 In het coalitieakkoord
2021–2025 is dit ook expliciet opgenomen.8
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de
verschillende cijfers en statistieken in hoofdstuk zes. Deze leden
vragen zich af of de cijfers inclusief korte toelichting over de
opgelegde boetes en dwangsommen ook inzichtelijk kunnen
worden gemaakt.
Antwoord: De Arbeidsinspectie rapporteert in haar jaarverslagen9
periodiek over de opgelegde boetes en dwangsommen en over de inning
daarvan. In het jaarverslag 2021 zullen deze cijfers ook weer inzichtelijk
worden gemaakt. Eveneens heeft de Arbeidsinspectie begin 2021 een
meer algemeen beeld van het boetebeleid geschetst.10 Op pagina 10 is
inzicht gegeven in het totaal aantal boetebeschikkingen en boeteverlagingen in bezwaar en (hoger) beroep en betalingsregelingen. In de

5

Aanwijzing Mensenhandel, Stcrt. 2013, nr. 16816.
Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 1080.
7
Kamerstuk, 28 638, nr. 205.
8
Coalitieakkoord 2021–2025, Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst, 10 januari
2022, p. 22, Kamerstuk 35 788, nr. 77.
9
Zie bijvoorbeeld p. 57 van het Jaarverslag 2020. Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.
10
Kamerstuk 35 570 XV, nr. 83.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

4

periode 2016-oktober 2020 gaat het bijvoorbeeld om 10.178 boetebeschikkingen.11
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het
jaarplan van de Inspectie SZW voor 2022 en hebben hierover nog
enkele vragen.
De leden van de CDA-fractie lezen dat er tot januari 2022 nog het
Samenwerkingsplatform Arbeidsmigranten en COVID-19 is, onder
leiding van het Landelijk Operationeel Team Corona. Hierin werkt
de Inspectie samen met onder andere de veiligheidsregio’s, de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD). Momenteel wordt uitgewerkt
hoe de voortzetting zal zijn van deze samenwerking in 2022 en
verder. Kan de Staatssecretaris al meer inzicht geven hoe de
voortzetting zal verlopen of wanneer hier duidelijkheid over
komt?
Antwoord: Het is van belang dat de GGD GHOR Nederland, RIVM en de
toezichthouders signalen met elkaar blijven delen, ook nu het project
Samenwerkingsplatform arbeidsmigranten en COVID-19 is afgerond.
Zolang het Landelijk Operationeel Team Corona (LOT-C) actief is, worden
ook signalen die daar binnenkomen doorgegeven. Ook daarna is het van
belang om informatie te blijven delen over infectieziekten wanneer dat
noodzakelijk of nuttig is. Door de ervaringen met de samenwerking rond
corona zullen deze partijen elkaar zondermeer beter weten te vinden dan
voorheen. Ten aanzien van signalen en samenwerking los van corona,
geldt dat de meer regionale werkwijze van de Arbeidsinspectie die in 2022
wordt ingevoerd, aansluit bij de opgedane ervaringen met LOT-C. Ook los
van corona geldt dat meldingen bij de Arbeidsinspectie die op het terrein
van een andere dienst of een gemeente liggen, zullen worden doorgeleid.
Tevens betekent het dat lokaal en regionaal samen wordt opgetreden als
daartoe aanleiding is. Dit kan plaatsvinden in het kader van RIEC
(regionale informatie en expertise centra) samenwerking, LSI (landelijke
stuurgroep interventieteams) of bijvoorbeeld FRIT (flexibel regionaal
interventieam) in Noord-Limburg dat in 2022 start. Deelnemers van het
FRIT zijn onder andere meerdere Limburgse gemeenten, UWV, SVB en de
Arbeidsinspectie.
De leden van de CDA-fractie lezen dat bij de aanpak van arbeids(markt)discriminatie wordt aangegeven dat in de sector Sociale
Werkvoorziening de problemen intern ongewenst gedrag en
discriminatie al jaren hardnekkig zijn. Daarom zal de Inspectie
samen met betrokken partijen onderzoek doen naar de achterliggende oorzaken en een werkwijze ontwikkelen om deze
problemen aan te pakken. Wanneer kan de Kamer de resultaten
van het onderzoek verwachten?
Antwoord: De inspectie gaat in 2022 aan de slag met het ontwikkelen van
een werkwijze om de problemen in de sector Sociale Werkvoorziening aan
te pakken. Over de aanpak en de resultaten zal worden gerapporteerd via
de reguliere jaarverslagen en programmarapportages.
Over samenwerking lezen de leden van de CDA-fractie in het
Meerjarenplan 2019–2022: «Om meer maatschappelijk effect te
11

Met betrekking tot de Arbeidsomstandigheden wet, Arbeidstijdenwet, Wet arbeid vreemdelingen, Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

5

bereiken wil de Inspectie de komende periode haar samenwerking verbreden en versterken. Dat gebeurt op verschillende
niveaus: internationaal, nationaal, regionaal en lokaal.» In 2022
krijgt de samenwerking een impuls als er geen coronarestricties
zijn, hoe wordt dit vormgegeven?
Antwoord: Op internationaal niveau betreft de samenwerking vooral de
deelname van de Arbeidsinspectie aan de recent opgerichte European
Labour Authority (ELA). Hier wil de Arbeidsinspectie ook nadrukkelijk een
voortrekkersrol spelen. Op nationaal niveau gaat het met name om de
samenwerking vanuit de inspectieprogramma’s met sectorale vertegenwoordigers, zoals bijvoorbeeld gebeurt binnen het programma Bouw en
Infrastructuur en het programma Asbest. Voorbeelden van andere
samenwerking zijn die in BRZO+-verband en die met de Douane over
binnenkomende producten. Regionaal betreft het de samenwerking met
bijvoorbeeld Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s) en lokaal
met gemeenten. Als onderdeel van de doorontwikkeling12 van de
Arbeidsinspectie zullen de ontvangen meldingen in het merendeel van de
gevallen in de betrokken regio’s afgehandeld gaan worden. Daarmee wil
de Arbeidsinspectie de samenwerking met regionale partners versterken.
Over de opvolging van het rapport van de Algemene Rekenkamer
(ARK) inzake arbeidsuitbuiting lezen de leden van de CDA-fractie
enkel dat deze (blz. 24) «ter harte wordt genomen» en er na een
onderzoeksperiode aanvullende stappen zijn gezet. Op welke
wijze worden aanbevelingen geadresseerd in het jaarplan 2022?
Antwoord: In het Jaarplan 2022 van de Nederlandse Arbeidsinspectie
staat een beknopte, algemene passage over het vervolg op het
ARK-rapport. Een uitgebreidere toelichting staat in de Inspectierapportage over verdienmodellen en arbeidsuitbuiting, die uw Kamer op
15 november jl. heeft ontvangen.13 In die rapportage wordt de informatie
uit het ARK-rapport verdiept en geactualiseerd met recente cijfers
(namelijk ook 2020 en de eerste helft van 2021). Ook wordt beschreven dat
de verbeterde werkwijze van de opsporingstak vanaf 2019 heeft geleid tot
een betere registratie van mogelijke slachtoffers en kortere doorlooptijden. Onder meer door de oprichting van het Operationeel Informatiepunt Cluster Mensenhandel, dat alle meldingen en signalen van
arbeidsuitbuiting centraal beoordeelt. Ook is in juni 2020 een nieuw
rechercheteam ingericht, waarvan een groot deel van de rechercheurs
zich alleen op de bestrijding van arbeidsuitbuiting richt. Daarnaast leidt de
groeiende inzet van capaciteit in 2020–2023, als gevolg van het verder
beschikbaar komen van de extra gelden uit het vorige regeerakkoord, tot
een intensievere aanpak. Uit de geactualiseerde cijfers blijkt dan ook dat
na 2019 de aantallen onderzoeken en ingezette instrumenten bij ernstige
benadeling stijgen. Tevens is de samenwerking met ketenpartners,
waaronder de Afdelingen Vreemdelingenpolitie, Identificatie en Mensenhandel (AIVM’s), geïntensiveerd.
De leden van de CDA-fractie constateren dat er een handhavingsmoratorium geldt op de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA), echter de Kamer heeft met de Minister wel
besproken om te handhaven bij kwaadwillendheid, bijvoorbeeld
in bepaalde sectoren waar sterke vermoedens/aanwijzingen zijn
dat hier sprake is van zelfstandigen zonder personeel (zzp)constructies. Hoe wordt hierop ingezet in 2022?

12
13

Zie p. 11 van het Jaarplan 2022. Bijlage bij Kamerstuk 35 925 XV, nr. 21.
Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 1080.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

6

Antwoord: De leden refereren aan het handhavingsmoratorium. Dat
betreft de Belastingsdienst.
De Arbeidsinspectie hanteert geen handhavingsmoratorium bij haar
toezicht op de naleving van de arbeidswetgeving.14 Als er bijvoorbeeld
sprake blijkt te zijn van schijnzelfstandigheid, en de opdrachtgever als
werkgever moet worden aangemerkt, dan gelden de relevante wettelijke
verplichtingen zoals het wettelijk minimumloon. Op grond van
onderzoek15 is vastgesteld, en dit is nog onverkort van toepassing, dat het
onderscheid tussen zelfstandigheid en werknemerschap in de praktijk
allerminst zwart-wit is. Er is sprake van een grijs gebied. In veel zaken kan
door inspecteurs van de Arbeidsinspectie niet uitgemaakt worden of zij
met echte zzp-ers te maken hadden of met werknemers; bij het toezicht op
eerlijk werk is dat circa in 50% van de gevallen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het
jaarplan van de Inspectie SZW. Deze leden hebben nog enkele
vragen.
Handhaving coronamaatregelen
De leden van de SP-fractie constateren dat de Inspectie
voornemens is om in 2022 weer over te gaan op de reguliere
prioritering na twee jaar aan handhaving van de coronamaatregelen. Kan het kabinet toelichten waarom deze prioritering is
gesteld terwijl nu blijkt dat werknemers en werkgevers zich ook
in 2022 aan beperkende maatregelen zullen moeten gaan
houden? Zal de Inspectie ook in 2022 worden ingezet om
beperkende maatregelen zoals het houden van afstand of
thuiswerken te handhaven en waar nodig te bestraffen zodat
werknemers op een veilige manier kunnen werken?
Antwoord: De uitvoering van de Jaarplannen 2020 en 2021 van de
Arbeidsinspectie stonden sterk in het teken van de coronacrisis en de
mogelijkheden het Inspectiewerk zo in te richten dat de gezondheid op de
werkvloer, conform de eisen daaraan en de te nemen beperkende
maatregelen, kon worden gehandhaafd. In 2022 is het uitgangspunt om
de inzet van de capaciteit van de Arbeidsinspectie in te zetten op basis van
de reguliere weging van alle arbeidsrisico’s ten opzichte van elkaar. Zoals
de leden van de SP-fractie terecht opmerken is, sinds de voorbereiding
van het Jaarplan 2022, de situatie rond corona met de opkomst van de
Omikron-variant gewijzigd. De gevolgen van deze variant en eventuele
daaropvolgende varianten zijn moeilijk te voorspellen. Ten opzichte van
het jaarplan leidt dit, in ieder geval in het begin van 2022 tot het voortzetten van de corona-aanpak. Dit houdt in dat de eerder door de Arbeidsinspectie ingerichte structuur voor meldingen, centrale triage en follow-up
richting werkgevers over door hen toegepaste coronamaatregelen
onverkort van toepassing blijft. Bij die follow-up van meldingen legt de
Arbeidsinspectie de focus op gedragsaanpassing in bedrijven, om
besmettingsrisico’s te beperken.

14

Zie onder meer de Kamerbrieven van 20 september 2021 (Kamerstuk 31 311, nr. 240 en
Kamerstukken 29 544 en 31 066, nr. 885).
15
Kamerstuk 29 544, nr. 515.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

7

Bewustmaking wetten
De leden van de SP-fractie constateren dat uit het jaarplan en het
eerdere jaarverslag van de Inspectie blijkt dat een meerderheid
van de werkgevers onbedoeld de regels en wetten overtreedt.
Deze leden vragen zich af hoe het komt dat een meerderheid van
de werkgevers zich hier niet van bewust is. Kan het kabinet dit
toelichten, met daarin meenemend de eerdere bewustmakingscampagnes en plannen om deze bewustwording te vergroten?
Waarom heeft dit tot nu toe nog niet tot een gewenst resultaat
geleid? Kan het kabinet ingaan op de nieuwe strategie van de
bewustmakingscampagne? Op welke sectoren wordt dit gericht?
Tot welk resultaat moet dit leiden en wanneer? Hoe worden de
ervaringen van eerdere pogingen daarbij betrokken?
Antwoord: Voorop staat dat het de verantwoordelijkheid van werkgevers
is om zich aan de verschillende arbeidswetten te houden. Tegelijk blijkt
dat veel werkgevers zich niet altijd aan de wettelijke voorschriften houden,
onder meer omdat zij deze voorschriften niet of niet goed genoeg kennen.
Het kabinet ziet het daarom als een voortdurend aandachtspunt om weten regelgeving zo breed mogelijk bekendheid te geven, samen met
andere partijen zoals brancheorganisaties en sociale partners. De
Arbeidsinspectie draagt daaraan bij.
De Arbeidsinspectie werkt risicogericht en programmatisch, met als doel
om de belangrijkste risico’s op de arbeidsmarkt tegen te gaan. Daarmee
wordt ingezet op het behalen van maatschappelijk effect. De Arbeidsinspectie zet steeds een brede mix van interventies in, zoals communicatie,
inspecties en druk op partners in ketens (opdrachtgevers, brancheorganisaties), die leidt tot een verbetering van de naleving van de arbeidswetten.
Daarbij hanteert de Arbeidsinspectie de werkgeverspiramide als conceptueel denkmodel, zoals ook genoemd in antwoord op een eerdere vraag
van de D66-fractie. Onder de noemer van «nalevingscommunicatie»
benadert de Arbeidsinspectie vooral die werkgevers die een gebrek aan
kennis en bewustzijn van wet- en regelgeving hebben, de zogenoemde
onbedoelde overtreders.16 Het doel is dan om werkgevers te informeren
en/of hun (risico)bewustzijn te vergroten om daardoor specifieke
doelgroepen te helpen wet- en regelgeving na te leven. Dergelijke
sectoraanpakken van de Arbeidsinspectie worden zo gericht mogelijk
ingezet en waar mogelijk worden de effecten gemonitord. Een voorbeeld
is een combinatie van een gerichte LinkedIn-campagne en aankondigingsbrieven van inspecties bij garagebedrijven over arbozorgbepalingen. Deze
hebben bijgedragen aan een hogere naleving van die arbozorgbepalen
door garagebedrijven.17 De Arbeidsinspectie blijft daarom dit soort
nalevingscommunicatie heel gericht inzetten. Daarnaast zetten verschillende inspectieprogramma’s in 2022 weer in op het promoten van de
zelfinspectietools en checklists. Uit onderzoek blijkt dat werkgevers die
deze tools gebruiken vaker dan anderen overgaan tot maatregelen om
beter te voldoen aan wet- en regelgeving.
Strafrechtelijke vervolging
De leden van de SP-fractie snappen de overweging dat strafrechtelijke vervolging in het jaarplan een ultimum remedium wordt
genoemd, maar willen het kabinet er wel graag op wijzen dat
bijvoorbeeld de ARK pasgeleden heeft vastgesteld dat strafrechtelijke vervolging door de huidige wet soms lastig is, ook als er
16
17

Jaarplan 2022, p. 15. Kamerstuk 35 925 XV, nr. 21.
Jaarverslag 2020, p. 103. Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

8

het vermoeden is dat er een ernstig delict wordt gepleegd. De
leden van de SP-fractie weten dat het kabinet hiermee bezig is,
maar vragen zich af of het kabinet vindt dat er uit het jaarverslag
2020 van de Inspectie of het voorliggende jaarplan andere
signalen komen die erop wijzen dat de wet bij sommige
vergrijpen nog te weinig ruimte tot strafrechtelijke vervolg biedt.
Gaat het kabinet naar aanleiding van het advies van de ARK
hierover in gesprek met de Inspectie?
Antwoord: Op 15 november jl. heeft mijn voorganger een uitgebreide
rapportage van de Arbeidsinspectie over verdienmodellen en arbeidsuitbuiting aan uw Kamer gezonden.18 Uit de verdiepende analyse van 60
zaken van de Arbeidsinspectie blijkt dat de problematiek van arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling effectiever kan worden aangepakt als
onder meer arbeidsuitbuiting als zelfstandig delict strafbaar wordt
gesteld. Deze rapportage was in antwoord op een verzoek van uw Kamer
naar meer informatie en gedachtevorming op dit vlak. Het kabinet betrekt
de bevindingen van de Arbeidinspectie, maar ook die van andere
organisaties zoals de Algemene Rekenkamer, bij de aanpassing van artikel
273f van het Wetboek van Strafrecht, dat ook onderdeel van het coalitieakkoord is.
Knock and talk
De leden van de SP-fractie constateren dat ook uit het jaarplan
blijkt dat de Inspectie de zogenoemde «knock and talk» aanpak
als effectief instrument ziet, omdat door te dreigen met
opsporing werkgevers hun methodes aanpassen. Kan het kabinet
aangeven bij welke overtredingen deze methode wordt
toegepast? Hoe wordt de keuze tussen «knock and talk» en
directe opsporing en handhaving gemaakt? Hoelang worden
werkgevers hierna nog gemonitord om in de gaten te houden dat
zij later niet alsnog terugvallen op overtredingen?
Antwoord: De Arbeidsinspectie past «knock and talk»-gesprekken onder
andere toe bij mogelijke overtredingen van de NOW-regeling. De inzet is
steeds uitvloeisel van de afweging welke interventie de meeste kans op
succes zal hebben. De inschatting van de effectiviteit van de inzet van dit
instrument in de voorliggende situatie wordt door de betreffende
professionals gemaakt en per geval beoordeeld. In het Jaarverslag 2020 is
uitgelegd dat deze methode wordt toegepast bij serieuze signalen die
echter onvoldoende ernstige fraude-indicaties bevatten.19 Het effect van
dergelijke gesprekken wordt gemonitord, bijvoorbeeld of onterecht
ontvangen subsidies zijn teruggestort.
Toets de toetser
De leden van de SP-fractie merken op dat een aanbeveling uit het
rapport «toets de toetser» wordt genoemd. Kan het kabinet
aangeven of de andere aanbevelingen uit dit rapport ook worden
meegenomen bij de nieuwe opzet van de certificatie-eisen voor
de typen arbokerndeskundigen?
Antwoord: Veel aanbevelingen uit dit rapport zijn meegenomen in het
nieuwe certificatieschema voor arbeidshygiënisten, arbeids- en organisatiedeskundigen en hogere veiligheidskundigen, dat medio dit jaar wordt
ingevoerd. Het certificatieschema is specifiek gericht op de kennis en
18
19

Bijlage bij Kamerstuk 29 544, nr. 1080.
Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84, p. 46.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

9

vaardigheden voor toetsing van en advisering over de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E). Ook beoogt het certificatieschema er aan bij te
dragen dat voor de verschillende typen arborisico’s de meest geschikte
deskundigheid wordt ingezet, zoals de arbeidshygiënist bij gevaarlijke
stoffen.
Wat de aanbeveling ten aanzien van de rol van de bedrijfsartsen betreft
wordt in de Kamerbrief Voortgang Meerjarenprogramma RI&E aangegeven dat dit onderwerp nog nader moet worden bezien.20 Verder is in lijn
met een van de aanbevelingen in het rapport binnen het Meerjarenprogramma RI&E een traject gestart ter verduidelijking van de kaders van de
toetsing van de RI&E. In het eerste kwartaal wordt de Tweede Kamer
nader geïnformeerd over de voortgang van dit traject en het Meerjarenprogramma RI&E.
Programma’s
De leden van de SP-fractie lezen dat in de bijlage van het jaarplan
de programma’s van de Inspectie SZW worden genoemd. Deze
leden hebben vragen over een aantal van deze programma’s.
De leden van de SP-fractie bereiken berichten dat arbeidsmigranten in de tuinbouw soms zonder bescherming moeten
werken met giftige stoffen. Zij zijn zich hier vaak niet van bewust
of kennen de regels niet. Deze leden vinden het daarom goed dat
er door de Inspectie wordt ingezet op handhaving en controles.
Kan het kabinet aangeven of de Inspectie ook manieren zoekt om
arbeidsmigranten bewust te maken van de eventuele overtredingen van hun werkgever, bijvoorbeeld door de risico’s van
bepaalde stoffen kenbaar te maken in gemeenschappen van
arbeidsmigranten of door voorlichting te richten op gemeenten
waar veel arbeidsmigranten in de tuinbouw werken?
Antwoord: De werkgever is verantwoordelijk voor gezonde, veilige en
eerlijke arbeidsomstandigheden. Dat houdt in dat de werkgever onder
andere moet zorgen voor het juiste loon, fatsoenlijke arbeidstijden en een
gezonde werkomgeving. Ingevolge de arbeidsomstandighedenwetgeving
moet de werkgever zijn werknemers ook voorlichten over de te verrichten
werkzaamheden, de daaraan verbonden risico’s en de genomen maatregelen ter voorkoming of beperking van deze risico’s. De Arbeidsinspectie
houdt risicogericht toezicht in de glastuinbouw via het programma
Agrarisch en Groen. Daarbij wordt ook gekeken naar de risico’s en
mitigerende (beschermings)maatregelen op het gebied van onder andere
gewasbeschermingsmiddelen. Als werkgevers de arbeidsregels
overtreden, dan heeft de Arbeidsinspectie verschillende interventiemogelijkheden om werkgevers te bewegen tot naleving. Naast een
waarschuwing of eis tot naleving, kan de inspectie ook een boete
opleggen of werkzaamheden bij ernstig gevaar stilleggen. Momenteel
lopen nog diverse inspecties in de glastuinbouw. Op basis van de
bevindingen zal de Arbeidsinspectie bepalen of en welke vervolgstappen
er in overleg met de betrokken brancheorganisaties moeten worden gezet.
Hiervan zou voorlichting aan werknemers, waaronder ook arbeidsmigranten, deel kunnen uitmaken. In 2022 besteedt de European Labour
Authority (ELA) gericht aandacht aan de bevordering van rechtvaardige en
veilige arbeidsomstandigheden voor seizoenarbeiders die in de EU-landen
werken. De Arbeidsinspectie gaat hierop aanhaken.

20

Kamerstuk 25 883, nr. 411.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

10

Meer in het algemeen heeft het kabinet voor arbeidsmigranten de website
www.workinnl.nl over wonen en werken in Nederland beschikbaar
gesteld. Hierop staat ook dat de werkgever verantwoordelijk is voor een
veilige en gezond werkomgeving én dat desgewenst een melding gedaan
kan worden bij de Arbeidsinspectie. De inhoud van deze website is
beschikbaar in het Nederlands, Engels, Pools, Bulgaars, Roemeens en
Spaans. Daarnaast wordt deze informatie actief verspreidt via organisaties
die veel met arbeidsmigranten werken, via sociale partners en het
maatschappelijk middenveld. Op deze manier bereikt de informatie ook
daadwerkelijk de arbeidsmigranten.
Een ander signaal dat de leden van de SP-fractie ontvangen komt
voor in de sector transport. Het blijkt in de praktijk lastig om te
controleren op de voor chauffeurs gestelde urennormen. Kan het
kabinet aangeven of de Inspectie dit signaal herkent en wat er
gebeurt om de urennormen door heel de Europese Unie te
controleren? Hoe kan dit verbeterd worden?
Antwoord: Dit signaal is bekend. De Minister van Infrastructuur en
Waterstaat heeft recent enkele vragen hierover bij het Meerjarenplan
2022–2026 van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) beantwoord.21 Daarbij is aangegeven dat Nederland vanaf 2022 naar
verwachting zal voldoen aan de Europese norm voor het aantal (direct) te
controleren chauffeursdagen, door verdere digitalisering van het toezicht
gecombineerd met fysieke inspecties. De ILT richt zich vooral op ernstige
overtredingen, zoals stelselmatige tachograaffraude.
De leden van de SP-fractie constateren dat uit het jaarverslag
2020 van de Inspectie bleek dat er in de maaltijdbezorging nog
veel misstanden voorkomen. Deze leden vinden het daarom goed
dat dit door de Inspectie is opgenomen in het programma Horeca
en detailhandel. Deze leden missen hierbij als doel dat ook de
onveilige werkomstandigheden van zowel maaltijdbezorgers als
de relatief nieuwe flitsbezorgers worden teruggedrongen.
Kan het kabinet aangeven hoe de Inspectie wil gaan controleren
op zware prestatiedruk van bezorgers waardoor zij roekeloos
gedrag in het verkeer kunnen gaan vertonen en een gevaar
kunnen vormen voor zichzelf en anderen? Kan het kabinet
aangeven hoe de Inspectie dit meetbaar maakt en hierop toeziet
via controles?
Antwoord: De arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden van
bezorgers hebben in de afgelopen jaren veel aandacht van de Arbeidsinspectie gekregen. Dit resulteerde onder andere in het signaal om 16 jaar
als minimumleeftijd te hanteren. Dit heeft geleid tot aanpassing in de
regelgeving om voor maaltijdbezorging 16 jaar als minimum te hanteren.
Ook in 2022 heeft maaltijdbezorging net als inmiddels flitsbezorging de
aandacht van de Arbeidsinspectie. Op grond van wet- en regelgeving
omtrent arbeidsomstandigheden dienen werkgevers de arbeidsrisico’s
zoals werkdruk in hun Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) te
onderkennen, en deze risico’s in een plan van aanpak van passende
maatregelen te voorzien. De Arbeidsinspectie houdt toezicht op de
naleving van deze verplichting voor werkgevers, ook maaltijd- en
flitsbezorging, waarvoor een aanpak wordt ontwikkeld. De aanpak bij
maaltijdbezorging bestaat onder meer uit onderzoeken en inspecties bij
platforms en werkgevers in de maaltijdbezorging, en het informeren van
jonge bezorgers en hun ouders. Daarnaast werkt de Arbeidsinspectie in
21

Kamerstuk 35 925 XII, nr. 73.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

11

2022 samen met de Nationale Politie, onder andere in gezamenlijke
inspecties bij maaltijdbezorgingsbedrijven.22
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse
kennisgenomen van het jaarplan van de Inspectie en hebben
hierover nog enkele vragen. In algemene zin valt het deze leden
op dat er wel doelen worden geformuleerd, maar weinig
meetbare doelstellingen. Deze leden vragen wat de achterliggende overweging is en of het mogelijk zou zijn om ook meer
meetbare doelstellingen vast te leggen.
Antwoord: Op geaggregeerd niveau, dus door de Arbeidsinspectie als
geheel, staan in de begroting van SZW en in de jaarplannen en -verslagen
van de Arbeidsinspectie vier meetbare doelstellingen (zoals de
verhouding actief/reactief bij gezond en veilig werk) en een aantal andere
cijfermatige indicatoren (zoals handhavingspercentages). Een indicatie
voor het beoogde maatschappelijke effect is dit handhavingspercentage.
Het handhavingspercentage bij eerste inspectie biedt inzicht in de mate
waarin de Arbeidsinspectie erin slaagt risicogericht te inspecteren, dus
om werkgevers te bezoeken die de regels daadwerkelijk overtreden. Het
handhavingspercentage bij herinspectie zegt iets over de mate waarin de
Arbeidsinspectie erin slaagt om een gedragsverandering te realiseren bij
werkgevers die de regels in eerste instantie niet naleefden.
Zoals eerder aangegeven werkt de Arbeidsinspectie risicogericht en
programmatisch. Dit houdt in dat de activiteiten in programma’s worden
georganiseerd die zich richten op het tegengaan van de belangrijkste
risico’s op de arbeidsmarkt. Daarmee wordt ingezet op het behalen van
maatschappelijk effect. Het realiseren en zichtbaar maken hiervan is een
belangrijke ambitie van de Inspectie. Daarbij geldt ook dat maatschappelijk effect zich minder makkelijk in meetbare doelen en kwantitatieve
cijfers laat uitdrukken dan «streepjes» als aantallen inspecties en
onderzoeksrapporten. Daarom is dit een meerjarige ontwikkelopgave.
Naast het jaarplan wordt ook in programmarapportages en jaarverslagen
nader ingegaan op de doelen, resultaten en effecten van de verschillende
inspectieprogramma’s en projecten. Uitgebreide programmarapportages
zijn onder meer die over schijnconstructies en cao-naleving 2014–2018
(oktober 2018), die over uitzendbureaus 2016–2019 (juli 2020) en die over
werken met gevaarlijke stoffen 2016–2020 (juli 2021). Concrete
voorbeelden op projectniveau betreffen het hoge handhavings- en
naleefpercentage van (her)inspecties door de Arbeidsinspectie bij
bedrijven die werken met carcinogene, mutagene en reprotoxische
stoffen, daarnaast dat na de inzet van de eerste communicatie-interventies
het merendeel van de garagehouders hun documenten over arbozorg op
orde hadden, en ook de adequatere rolinvulling door opdrachtgevers in
de sector bouw en infra waardoor bij aanbestedingen van werken in de
gehele keten veilig, gezond en eerlijk werken mogelijk is.23
Voorts lezen de leden van de GroenLinks-fractie dat er tot januari
2022 nog een Samenwerkingsplatform Arbeidsmigranten en
COVID-19 is, onder leiding van het Landelijk Operationeel Team
Corona. Deze leden vragen of er een wens is om te blijven
samenwerken en wat daar voor nodig is.

22
23

Zie p. 55 van het Jaarplan 2022. Bijlage bij Kamerstuk 35 925 XV, nr. 21.
Jaarverslag 2020, zie p. 18–19, p. 103 en p. 63. Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

12

Antwoord: Zie het eerdere antwoord op dezelfde vraag van leden van de
CDA-fractie.
Onlangs is de motie van de leden Maatoug en Simons aangenomen, om de Inspectie de bevoegdheid te geven om bij ernstige
benadeling over te gaan tot bestuurlijke stillegging.24 Deze leden
vragen op welke termijn deze motie zal worden uitgevoerd en
welke stappen hiervoor nodig zijn.
Antwoord: Op dit moment wordt onderzocht op welke wijze en binnen
welke termijn de motie kan worden uitgevoerd.
Ten slotte lezen de leden van de GroenLinks-fractie dat de
Inspectie werkt met drie andere rijksinspecties binnen Toezicht
Sociaal Domein (TSD) om het effect van het gezamenlijk toezicht
verder te vergroten. Deze leden vragen om nader toe te lichten
wat deze samenwerking concreet inhoudt.
Antwoord: Binnen het sociaal domein hebben gemeenten bepaalde
verantwoordelijkheden op het gebied van zorg, participatie en zelfredzaamheid, werk en jeugdhulp. Deze taken zijn vastgelegd in verschillende
wetten, waaronder de Participatiewet. Het toezicht op de uitvoering van
de Participatiewet is in hoofdzaak een decentrale aangelegenheid. Ten
aanzien van de samenwerking in de structuur uitvoeringsorganisatie werk
en inkomen (SUWI) heeft de Arbeidsinspectie een toezichtstaak. Daartoe
werkt de Arbeidsinspectie samen met drie andere landelijke inspecties
(Inspecties van het Onderwijs, van Gezondheid en Jeugd en van Justitie
en Veiligheid) binnen het Toezicht Sociaal Domein (TSD). Ieder van deze
inspecties brengt vanuit de eigen bevoegdheden en taken haar expertise
in om tot signalerende toezichtrapporten te komen over de samenwerking
en integrale zorg en ondersteuning binnen het sociaal domein. Daarbij
staat het perspectief van de burger steeds centraal, dat wil zeggen dat
TSD kijkt of organisaties die met elkaar samenwerken om hulp te bieden,
uitgaan van de ondersteuningsbehoefte van burgers. Door als inspecties
hier gezamenlijk naar te kijken en daarover te reflecteren wordt de
doeltreffendheid van de uitvoering van de publieke dienstverlening
vergroot. Het gezamenlijke Meerjarenprogramma TSD 2021–2024 en de
nadere uitwerking in de Werkagenda 2021–2022 geven meer inzicht in
deze samenwerking.25
Op het thema bestaanszekerheid vragen deze leden zich af of de
Inspectie naast de stelselmonitor nog andere acties gaat ondernemen op dit thema.
Antwoord: In antwoord op een vraag van de D66-fractie is aangegeven dat
de Arbeidsinspectie toezicht houdt op de doeltreffendheid van de
uitvoering in het stelsel van werk en inkomen. De basis voor dit toezicht is
de genoemde stelselmonitor. Deze monitor kan waar nodig en mogelijk
worden aangevuld met thematische onderzoeken op het thema bestaanszekerheid, zoals naar de impact van de coronacrisis op het stelsel van
werk en inkomen.26 Daarnaast werkt de Arbeidsinspectie binnen dit thema
ook samen met drie andere rijksinspecties binnen het TSD.

24

Kamerstuk 35 925 XV, nr. 62.
Zie 01 | Meerjarenprogramma TSD (toezichtsociaaldomein.nl) en Toezicht Sociaal Domein
Werkagenda 2021–2022 | Publicatie | Rijksoverheid.nl.
26
Jaarverslag 2020, zie p. 100–101. Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

13

Vragen en opmerkingen van de leden van de DENK-fractie
De leden van de DENK-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het jaarplan van de Inspectie SZW voor 2022
(Kamerstuk 35 925 XV, nr. 21). Deze leden hebben hierover nog
enkele vragen.
De leden van de DENK-fractie lezen in het jaarplan dat in de
samenleving arbeids(markt)discriminatie (AMD, onderdeel van de
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)-problematiek) steeds
minder wordt getolereerd. In de sectoren waar dit volgens
risicoanalyse al jaren een probleem is, blijken risico’s niet af te
nemen, ondanks inspectie-interventies en verbeteracties door
bedrijven zelf. Welke sectoren blijken uit de risicoanalyse
arbeids(markt)discriminatie een verhoogd risico te lopen? Kan het
kabinet verklaren waarom het risico op arbeids(markt)discriminatie niet afneemt?
Antwoord: Arbeids(markt)discriminatie is een persistent probleem en
risico dat om die reden in een programmatische aanpak onderdeel van
het Inspectietoezicht vormt. Jaarlijks voert de Arbeidsinspectie risicoanalyses uit om te bepalen in welke sectoren het risico het grootst is. Daaruit
blijkt dat de problematiek rondom het niet afnemen van het risico op
arbeids(markt)discriminatie speelt in het onderwijs en de zorg, maar
bijvoorbeeld ook in de beveiliging, het transport, de industrie, de kunsten cultuursector en bij politie en defensie.27 Uit ervaring blijkt dat er
allerlei factoren denkbaar zijn die invloed kunnen hebben waarom het
risico niet afneemt. De problematiek rondom arbeids(markt)discriminatie
is complex en laat zich niet gemakkelijk vangen in een enkelvoudige
oplossing. De aanpak van arbeids(markt)discriminatie vraagt daarom om
een brede maatschappelijke aanpak en bewustwording, waarbij toezicht
het sluitstuk vormt. Deze aanpak is de afgelopen regeerperiode vormgegeven in het Actieplan Arbeidsmarktdiscriminatie 2018–2021.28 Daarin
stonden naast de pijler toezicht & handhaving, ook de pijler onderzoek &
instrumenten en de pijler kennis & bewustwording centraal. Activiteiten
op deze terreinen van onder andere toezicht, onderzoek en bewustwording zullen ook de komende periode worden voortgezet en opgepakt.
Dit met als doel om het risico op arbeids(markt)discriminatie verder te
laten afnemen. De Kamer wordt daarover periodiek geïnformeerd.
De leden van de DENK-fractie wensen graag een overzicht te
ontvangen van het kabinet van welke inspectie-interventies in het
afgelopen jaar op arbeids(markt)discriminatie zijn gepleegd.
Tevens wensen deze leden te vragen welke verbeteracties op
arbeids(markt)discriminatie doorgevoerd zijn door bedrijven naar
aanleiding van deze activiteiten van de Inspectie en of hier cijfers
over kunnen worden gegeven. Deze leden wensen ook te vragen
welke concrete acties in de toekomst genomen worden door de
Inspectie op het thema arbeids(markt)discriminatie.
Antwoord: Het programma Arbeidsmarktdiscriminatie en PSA rapporteert
jaarlijks in het jaarverslag of in programmarapportages over de activiteiten van het programma. In 2020 heeft het programma verschillende
interventies gepleegd, zoals de campagne «Bewust van je blinde vlek», is
een expertisesessie georganiseerd, zijn diverse onderzoeken gedaan en
zijn (her)inspecties uitgevoerd bij onder andere de hout- en meubel-

27
28

Jaarplan 2022, p. 61. Kamerstuk 35 925 XV, nr. 21.
Kamerstuk 29 544, nr. 834.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

14

branche en grote bouwconcerns.29 Zo zijn er bijvoorbeeld binnen de hout& meubelbranche 113 inspecties uitgevoerd gericht op bewustwording bij
werkgevers. Als tekortkomingen (overtredingen) werden geconstateerd,
kregen de bedrijven aan het einde van het inspectietraject geen handhavingsbrief, maar een advies om de tekortkomingen op te pakken. Naar
aanleiding van deze inspecties heeft 95% van de werkgevers aangegeven
actie te gaan ondernemen. Daarnaast is er bij ruim 130 werkgevers een
herinspectie uitgevoerd en in alle gevallen waren de tekortkomingen
opgeheven. Voor 2022 gaat het programma onder andere (her)inspecties
uitvoeren bij diverse sectoren en een online vacaturescanner ontwikkelen
en toepassen.
In 2022 gaat de Arbeidsinspectie aan de slag met een nieuwe meerjarenprogrammaring (2023–2026) waarin het thema arbeids(markt)discriminatie wordt meegenomen. Op basis van die meerjarenprogrammaring
zullen de interventies voor de toekomst worden bepaald.
De leden van de DENK-fractie lezen dat in het jaarplan wordt
geschreven over de toegevoegde aanvullende middelen voor
arbeidsdiscriminatie. Deze leden wensen te vragen waar deze
middelen concreet aan zijn uitgegeven.
Tevens wensen deze leden te vragen waarom de relatieve inzet
van het team arbeidsdiscriminatie van 3% naar 2% gaat in de
toekomst. Tevens wensen deze leden te vragen waarom er geen
effectindicator op arbeidsdiscriminatie wordt genoemd, zoals bij
andere thema’s.
Antwoord: Conform het Inspectie Control Framework (ICF) en het
Meerjarenplan 2019–2022 van de Arbeidsinspectie is van de totale
uitbreiding met € 50,5 miljoen 3% voor Arbeids(markt)discriminatie. De
uitbreiding van het team Arbeidsdiscriminatie is al in 2021 bereikt. De
capaciteit voor arbeids(markt)discriminatie is daarmee verdubbeld sinds
de start van het team in 2015. De middelen voor arbeids(markt)discriminatie worden ingezet voor onder andere het aannemen van inspecteurs,
uitvoeren van inspecties en andere interventies, en het doen van
onderzoek. De capaciteit op de andere domeinen Veilig & Gezond en
Eerlijk zal in aankomende jaren, eveneens conform het ICF, verder groeien
tot in 2023. Bij gelijkblijvende capaciteit voor Arbeids(markt)discriminatie
vanaf 2021, maar toenemende capaciteit op de andere genoemde
domeinen, zal Arbeids(markt)discriminatie in relatieve zin van 3% in 2021
naar 2% in 2023 gaan. Voor dit programma is geen kwantitatieve indicator
geformuleerd; de effecten worden in kwalitatieve zin geduid in de
jaarverslagen.
De leden van de DENK-fractie lezen in het jaarplan dat om de
mogelijkheden tot toezicht en handhaving op het gebied van
arbeidsmarktdiscriminatie te versterken, aandacht wordt
gegeven aan het bestrijden van discriminatie in sollicitatieprocedures, met – als sluitstuk – een handhavende rol voor de
Inspectie. Hoe sorteert de Inspectie voor op het wetsvoorstel
Toezicht gelijke kansen bij werving en selectie? Zullen de
toezicht normen die worden opgesteld voor deze wet met de
Kamer worden gedeeld? Kan deze wet met de bestaande
capaciteit van het team arbeidsdiscriminatie worden gehandhaafd?

29

Jaarverslag 2020, p. 89 en 91. Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

15

Antwoord: Met het oog op de mogelijke totstandkoming van een wet
toezicht gelijke kansen bij werving en selectie, voert de Arbeidsinspectie
verkennende en normstellende inspecties uit. Deze inspecties zijn gericht
op voorlichting over de eisen uit het wetsvoorstel en normontwikkeling
ten aanzien van werving en selectie. In 2020 heeft de Arbeidsinspectie 250
verkenningen bij werkgevers uitgevoerd op het gebied van discriminatie
tijdens werving en selectie.30 Ook in 2022 zal de Arbeidsinspectie
verkennende en normstellende inspecties uitvoeren.31
In het wetsvoorstel is voorzien dat krachtens algemene maatregel van
bestuur (AMvB) nadere regels worden gesteld voor de vereisten, zoals de
werkwijze waar werkgevers en intermediairs over dienen te beschikken. In
de memorie van toelichting op het wetsvoorstel is dit beschreven.32 Zoals
in de memorie van toelichting van het wetsvoorstel is opgenomen, zal het
toezicht in de beginfase na inwerkingtreding van de wet naar verwachting
met name gericht zijn op werkgevers die in het geheel geen werkwijze
met betrekking tot werving en selectie hebben of waarbij evidente
tekortkomingen worden geconstateerd. Gaandeweg zal het toezicht van
de Arbeidsinspectie zich meer gaan richten op de werkwijzen die nog
omissies vertonen. De Kamer zal over de normen en nadere uitwerking
van de eisen uit de wet worden geïnformeerd. Zoals aangegeven in de
Memotie van Toelichting bij het wetsvoorstel zijn de uitgaven voor dit
wetsvoorstel gedekt binnen de SZW-begroting.
De leden van de DENK-fractie wensen graag de volgende cijfers
van het kabinet te ontvangen over de beschikbare afgelopen
jaren: Hoeveel inspecties zijn er uitgevoerd op arbeids(markt)discriminatie? Hoeveel tekortkomingen zijn er op arbeids(markt)discriminatie geconstateerd? Hoeveel sancties zijn er op arbeids(markt)discriminatie opgelegd? Hoeveel herinspecties zijn er
uitgevoerd op arbeids(markt)discriminatie? In hoeveel gevallen
zijn de geconstateerde tekortkomingen weggenomen op
arbeids(markt)discriminatie?
Antwoord: Jaarlijks wordt over de resultaten van het programma
Arbeidsmarktdiscriminatie en PSA gerapporteerd in het jaarverslag van de
Arbeidsinspectie of in de programmarapportage.
In 2020 zijn er 860 inspecties uitgevoerd in het kader van arbeids(markt)discriminatie.33 Hiervan zijn 440 inspecties uitgevoerd op het gebied van
discriminatie op de werkvloer en 420 verkenningen op het gebied van
werving & selectie. Bij ruim 130 bedrijven vond een herinspectie plaats en
in alle gevallen waren de tekortkomingen opgeheven.
In 2021 zijn er 1220 inspecties uitgevoerd in het kader van arbeids(markt)discriminatie. Hiervan zijn 782 inspecties uitgevoerd op het gebied van
discriminatie op de werkvloer en 438 verkenningen op het gebied van
werving & selectie. Op het gebied van werving & selectie heeft de
Arbeidsinspectie nog geen wettelijke bevoegdheid. De geconstateerde
tekortkomingen waren vooral onvolledige RI&E’s, een onvolledig plan van
aanpak, onvolledige of ontbrekende gedragsregels, het ontbreken van de
juiste voorlichting & training van leidinggevenden en medewerkers op
discriminatie, een onvolledig basiscontract met een Arbodienst en het
ontbreken van een vertrouwensvoorziening of klachtenstructuur. Bij ruim
120 bedrijven vond er een herinspectie plaats. Op één werkgever na

30

Jaarverslag 2020, p. 89. Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.
Jaarplan 2022, p. 61. Kamerstuk 35 925 XV, nr. 21.
32
Kamerstuk 35 673, nr. 3.
33
Jaarverslag 2020, p. 89 en 91. Bijlage bij Kamerstuk 35 570 XV, nr. 84.
31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

16

waren alle tekortkomingen opgeheven. Voor deze werkgever is een
boeterapport opgemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 XV, nr. 87

17