1. Aanleiding (probleem en doel)
Beschrijf in de aanleiding wat de achtergrond van het reserveren van de middelen is aan de hand
van de volgende vragen:
1.1 Wat is de letterlijke tekst in het regeerakkoord of in de communicatie richting TK (doel of
maatregel)? Voeg ook de meerjarige budgettaire tabel in t/m 2026 (reeks tabbladen).
2022

202319

2024

2025

2026

Struc.

Struc.
in

Maatregel

18

18

18

18

18

18

2022

2

4

6

6

6

6

2024

”Versterken
Omgevingsdiensten”
Maatregel
“Versterking ILT”

Indien het structurele bedrag niet gelijk is aan het bedrag in 2022, wordt tevens de meerjarige
reeks tot het jaar waarin de uitgaven structureel zijn opgenomen.
In het coalitieakkoord is de passage opgenomen “We zorgen voor een schone en gezonde
leefomgeving door het steviger aanpakken van milieucriminaliteit en milieurisico’s. Het rapport
van de Adviescommissie Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (commissie-Van Aartsen)
wordt hierbij betrokken.” En in de budgettaire bijlage van het akkoord staat “Voor het versterken
van de omgevingsdiensten en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) wordt structureel 24
miljoen euro gereserveerd voor de opvolging van de Commissie Van Aartsen en aanpak
milieucriminaliteit.” N.B. de toedeling van 24 miljoen is verdeeld in de 2 budgetlijnen “Versterken
Omgevingsdiensten” (18 mln beleidsenveloppe) en “Versterking ILT” (via stapsgewijs 2,4,6 mln
ILT-middelen) .

1.2 Wat is het probleem dat wordt beoogd op te lossen?
Het rapport van de commissie Van Aartsen is glashelder: het VTH-stelsel voor het milieudomein
functioneert niet goed en wordt gekenmerkt door fragmentatie en vrijblijvendheid. Hierdoor
ontstaat vermijdbare milieuschade. Deze milieuschade is door de ILT onlangs nog begroot op 5,5
miljard euro per jaar exclusief bijkomende veiligheids- en gezondheidsschade. Dit is een ernstige
constatering die haaks staat op het doel om te zorgen voor een schoon, veilig en gezond
Nederland. In aanvulling op het rapport Van Aartsen is door de Algemene Rekenkamer in 2
rapporten (“Een onzichtbaar probleem” en “Handhaven in het duister”) in 2021 geconstateerd dat
door gebrek aan goede, betrouwbare informatie toezichthouders, handhavers en de
verantwoordelijke bewindslieden (IenW en JenV) in het duister tasten en geen zicht hebben op de
aard en omvang van milieucriminaliteit en -overtredingen, wat leidt tot ontoereikende handhaving
van milieuwetgeving.
Het is dan ook aan alle bij het VTH-stelsel betrokken partijen om ervoor te zorgen dat het VTHstelsel sterker wordt en milieuschade wordt voorkomen
1.3 Wat is het beoogde budget (meerjarig)?
Het beoogde budget bestaat uit een meerjarig (structureel) bedrag van 18 mln euro (bij beleid)
en 6 mln bij de ILT (van 2 in 2022 naar 4 mln in 2023 en 6 mln structureel)
1.4 Wat is het beoogde doel de maatregel?1 En meer specifiek: Wat is de SMART of meetbare
doelstelling?
De commissie Van Aartsen geeft duidelijk aan wat er moet gebeuren. De omgevingsdiensten zijn
een belangrijk fundament in de fysieke leefomgeving onder het VTH-stelsel. Het is de taak van
gemeenten, provincies èn Rijk tezamen om er voor te zorgen dat dit fundament onder het VTHstelsel versterkt wordt zodat de uitvoering van VTH hierop gebouwd kan worden. Vanuit het Rijk
Indien het de inzet van een extra instrument/middelen bij het behalen van een bestaand beleidsdoel
(bijvoorbeeld intensivering van bestaand instrument) betreft, kan worden weergegeven welk aanvullend effect
met aanvullende inzet wordt beoogd.
1

is inzet om met deze maatregel bij te dragen aan de versterking van thema’s en activiteiten met
een bovenregionaal of landelijk niveau die voor àlle omgevingsdiensten van belang zijn en waarbij
ook het Rijk een belang heeft.
Om als Rijk stevig regie te kunnen voeren, de positie van omgevingsdiensten te verstevigen
en om samen met alle betrokken partijen het VTH-stelsel te verbeteren is voor de opvolging
van de aanbevelingen een structureel, majeur en geïntegreerd investeringsprogramma
noodzakelijk gericht op de doelstellingen:
1) opsporing en aanpak van milieucriminaliteit wordt versterkt, door uitbreiding van
capaciteit waarbij in het bijzonder de ketenaanpak van milieucriminaliteit wordt
gefaciliteerd. De meetbare (output) doelstelling is de uitbreiding van capaciteit (bij de ILTIOD) en de outcome (doelstelling0 betreft de (toename) van het aantal uitgevoerde
onderzoeken/processen-verbaal (outcome).
2) het op orde brengen en
versterken van de data-huishouding en informatie-uitwisseling om de beschikbaarheid,
volledigheid, juistheid en kwaliteit van data en vervolgens de uitwisseling en het
functioneel gebruik ervan tussen alle betrokken toezichthouders in de keten te
optimaliseren. De meetbare (output) doelstellingen is de toename van het aantal
aangesloten toezichthouders op het IV-systeem, en de compleetheid van
informatieprofielen.
De meetbare (outcome) doelstelling is een samenhangende informatiehuishouding van en
voor alle partijen in het VTH-stelsel (dashboard) waarmee ketenaanpak, overall
monitoring en regie mogelijk wordt.
3) het versterken van de
kennisinfrastructuur tussen alle partijen in het VTH-stelsel inclusief het Rijk, en het
versterken van de kennisontwikkeling en –deling bij de omgevingsdiensten om deze
toekomstproof te maken voor de belangrijke opgaves die er aan komen. De meetbare
doelstelling (output) is de toename bij de betreffende kennisinstellingen (OD-NL, BRZO+)
van het aantal fte’s die voldoen aan kwaliteitseisen (output) en de toename van het
aantal geleverde kennisprodukten van belang voor OD’s en andere VTH-partijen
(antwoorden specifieke vragen OD’s, FAQ’s rond nieuwe ontwikkelingen en transities,
toepassing nieuwe technologie rond toezicht, kenniskaarten, artikelen, uitwisseling kennis
met RIVM, TNO en GGD’s) vermijdbare milieuschade zoveel mogelijk beperken door een
slagvaardiger milieutoezicht door alle betrokken partijen (incl. het Rijk). De meetbare
doelstellingen (output) zijn de uitkomsten visitatie- en monitoringsonderzoeken en het
voldoen aan kwaliteitscriteria van de OD’s. De meetbare (outcome) doelstelling is de
(afname in) aantal vermijdbare milieuschades (die gerapporteerd kunnen worden in
jaarlijkse Staat van de Veiligheid en Staat van de OD’s)

2 Beleidsinstrument (beoogde besteding)
Beschrijf de beoogde besteding van de middelen en licht toe waarom deze beoogde wijze van
besteding is gekozen (en geen andere). Geef daarbij antwoord op de volgende vragen.
2.1 Wat is het gekozen instrument/ maatregel?
Voor de aanpak wordt deels gekozen voor een subsidieprogramma waarvan opzet en uitvoering
wordt afgestemd in een in te stellen interbestuurlijk programma, waarin IenW, VNG, IPO,
OmgevingsdienstNL en JenV vertegenwoordigd zijn.
2.2 Hoe leidt inzet van het instrument tot de beoogde doelstelling (doeltreffendheid2)? Wat is de
onderliggende beleidstheorie? Is hiervoor een empirische onderbouwing aanwezig?
De middelen worden binnen het subsidieprogramma geoormerkt op de 4 hoofddoelstellingen.
Vanuit het Interbestuurlijk Programma worden daarbij in overleg met de (uitvoerende) partijen in
De mate waarin de beleidsdoelstelling dankzij de inzet van de onderzochte beleidsinstrumenten wordt
gerealiseerd (definitie RPE, ook effectiviteit genoemd)
2

het VTH-stelsel de meest doeltreffende maatregelen en aanpak afgestemd en uitgeselecteerd. Het
overleg hierover moet nog plaats gaan vinden. Omgevingsdienst NL, de beoogde uitvoerende
organisatie voor het subsidieprogramma ervaart de urgentie die uit de aanbevelingen van het
rapport van Van Aartsen naar voren komt en is om die reden begin 2021 reeds gestart met het
verder professionaliseren van de vereniging. De organisatie zet zich in voor het versterken en
verbinden van de gezamenlijke kennis en expertise van de diensten, en is de natuurlijke partij van
en voor de Omgevingsdiensten waar het gaat om het vormgeven en uitvoeren van activiteiten en
thema’s die een bovenregionaal of landelijk niveau hebben. OD-NL heeft in oktober 2021 ook een
voorstel voor een meerjarig programma (Impulsprogramma VTH 2030) voorgelegd aan IenW
waarvan een aantal onderdelen terugkomen in het op te stellen subsidieprogramma.
Onderdeel van het subsidieprogramma is om, de Omgevingsdienst zelf met een forse impuls uit te
bouwen tot een robuuste en voor de (nieuwe) taken toegeruste organisatie die in staat is om
invulling te geven aan de beoogde doelstellingen.
2.3 Hoe doelmatig3 is de wijze van de besteding (de verhouding tussen kosten en effecten)? Is
hiervoor een empirische onderbouwing aanwezig?
De OD-NL is als uitvoerende partij voor het subsidie programma een organisatie met weinig tot
geen overhead en directe lijnen naar alle partijen in het VTH-stelsel. De kosteneffectieve
besteding van de middelen zal in het periodiek overleg van het interbestuurlijk programma een
continue aandachtspunt op de agenda vormen en opgenomen zijn in de (deel)rapportages mbt de
verantwoording en vooruitblik. Om de doelmatigheid verder te waarborgen zal bij toekenning van
de (deel)subsidies de ontvanger(s) moeten aangeven dat zij gecommitteerd zijn aan het
desbetreffende onderdeel/project en de bijdrage aan de doelstellingen moeten beschrijven.
Doordat de 18 mln aan beleidsmiddelen (èn de 6 mln voor ILT) vanuit een centraal uitgevoerd
thematisch programma wordt ingevuld (en niet wordt verdeeld over de 29 Omgevingsdiensten),
wordt ingezet op specifieke thema’s en activiteiten waar het Rijk op regisseert en waarbij tevens
sprake is van een goede verhouding tussen uitvoeringskosten en effecten. De focus op 4
hoofdthema’s maakt dat er geen diffuse verdeling van middelen over een breed terrein plaats
vindt
2.4 Hoe past inzet van het instrument in de instrumentmix? Zijn deze onderling consistent?
Naast het instrument van het subsidieprogramma wordt ook ingezet op een aantal juridische
trajecten die nodig zijn om de aanbevelingen van Van Aartsen op te volgen. En tevens zal vanuit
het interbestuurlijk programma actief worden ingezet op participatie en communicatie naar de
systeemwereld (betrokken stakeholders) alsmede naar de leefwereld (burgers/omwonenden).
Deze verschillende instrumenten vullen elkaar aan en zijn als zodanig consistent
2.5 Zijn er alternatieve instrumenten of maatregelen om het doel te bereiken? Waarom is hier niet
voor gekozen?
Vanuit het in te richten interbestuurlijk programma wordt naast de inzet van het primaire
instrument van het subsidieprogramma ook (zie 2.4) ingezet op juridisch instrumentarium
(aanpassen wetgeving, regelingen, mandaten). De krachtige impuls die nodig is volgens het
rapport Van Aartsen om het VTH-stelsel robuust en op alle onderdelen goed toegerust te maken
voor de toekomst, vraagt om deze samenhangende programmatische aanpak. Alternatieve
instrumenten (i.c. zonder gebruik en inzet van middelen) om de beoogde versterking (cf. Van
Aartsen) te bewerkstelligen, zijn niet voorhanden.
Criteria voor de opname van onderdelen/thema’s in het subsidieprogramma of specifieke
opdrachtverlening zijn:


er moet sprake zijn van een expliciete (regisserende) rijksrol vanuit de
stelselverantwoordelijkheid;

De relatie tussen de effecten van het beleid en de kosten van het beleid (definitie RPE, ook efficiëntie
genoemd)
3







de middelen richten zich op bovenregionale taken van/voor omgevingsdiensten waarop
landelijke afstemming noodzakelijk is (1) en/of de aanpak van bovenregionale
problemen/thema’s waarop samenwerking noodzakelijk is en die van belang zijn voor het
gehele VTH-stelsel (2);
zonder de inzet van financiële middelen worden de achterliggende doelen niet gehaald;
er geen sprake is van het dichten van bestaande tekorten op begrotingen;
de te ondersteunen activiteit, thema of impuls “nieuw of aanvullend” is ten opzichte van de
bestaande inrichting en activiteiten binnen het VTH-stelsel.

2.6 Hoe ziet de specifieke besteding van de middelen eruit? Hoe verhoudt zich dit tot het kasritme
in het RA?
In het coalitieakkoord zijn voor de versterking van het gehele VTH-stelsel (opvolging Cie Van
Aartsen) twee aparte budgetlijnen opgenomen: 18 miljoen euro structureel als beleidsenveloppe
en daarnaast (geleidelijk oplopend) 6 miljoen euro structureel voor de Inspectie Leefomgeving en
Transport. De middelen vanuit de beleidsenveloppe worden m.n. ingezet op o.a. belangrijke
doorbraken/doorontwikkeling op ICT-systemen voor een betere informatiepositie van het VTHstelsel, en voor versterking van kennisinfrastructuur en -deling. De middelen van de ILT zijn voor
de inzet van ILT-ers (fte’s) ten behoeve van de uitbreiding van de Inlichtingen- en
Opsporingsdienst (inzet op milieucriminaliteit), en daarnaast vanuit de ILT-begroting voor de inzet
op het uitvoeren visitaties en van thematische/signalerende onderzoeken binnen het VTH-stelsel.
De inzet van beide budgetlijnen op deze hoofdthema’s zijn in het kader van de (integrale)
versterking van het gehele VTH-stelsel niet los van elkaar te zien en worden daarom in dit
bestedingsplan beide opgenomen maar wel in twee afzonderlijke tabellen (A en B). In
onderstaande tabel is de besteding van de middelen aangegeven , verdeeld over 5 hoofdgroepen
voor de beleidsenveloppe (versterking inzet op milieucriminaliteit (1), Informatiepositie VTHstelsel (2), Kennisinfrastructuur en -ontwikkeling en arbeidsmarkt (3), Slagvaardig milieutoezicht
Rijk (4), en apparaatskosten (5).
Inzet op een impuls in 2022 en structurele ondersteuning vanaf 2023

Het eerste jaar waarin de middelen beschikbaar komen vraagt om een bijzondere aanpak. De
noodzaak en urgentie om snel de middelen op de bestemming te krijgen en concreet resultaat te
boeken, geven aanleiding om dit jaar een stevige impuls te geven aan de meest prioritaire
onderdelen van het pakket. Daarbij is het onderdeel Versterking Informatiepositie VTH-stelsel het
meest urgent. In de rapporten van de commissie Van Aartsen (“Een onzichtbaar probleem”) en de
Algemene Rekenkamer (“Handhaven in het duister”) is vastgesteld dat de datahuishouding en
informatie-uitwisseling binnen het VTH-stelsel niet op orde is. Ook de Kamer heeft in een tweetal
moties de regering verzocht een uniform systeem op te zetten waarmee een valide informatiebeeld
ontstaat over de omvang van milieucriminaliteit en -overtredingen (motie Hagen van 8 juli 2021
en om een met privacy-waarborgen omkleed gedeeld informatiesysteem op te zetten waarvan alle
bestuurlijke - en strafrechtelijke diensten die betrokken zijn bij opsporing en handhaving van
milieucriminaliteit gebruik kunnen maken (motie Hagen/Sneller van 4 november 2021).
Zonder een goede informatiepositie over het gehele VTH-stelsel door middel van een robuust
systeem van datahuishouding en informatie-uitwisseling kunnen de andere verbeteropgaves
niet of onvoldoende worden uitgewerkt, en daarmee is het systeem van data-huishouding en
informatie-uitwisseling prioritair en randvoorwaardelijk. Daarom wordt de impuls in het eerste
jaar dan ook voor het grootste deel (8 van 18 mln) ingezet op de versterking van de
informatiepositie van het VTH-stelsel.
De toedeling van de 8 mln op dit onderdeel is gebaseerd op de afzonderlijke (geschatte)
deelposten op volgende onderdelen:
2 mln voor doorontwikkeling van de landelijke, Gemeenschappelijke Inspectiedatabase
(GIR 2.0) Risicovolle Bedrijven *. Startend in 2022
en doorlopend in 2023 zal deze inspectiedatabase volledig zijn toegerust op toekomstige
(o.a. vanuit EU verplichte) functionaliteiten en

-

-

-

-







modules bevatten waarmee een Omgevingsdienst-breed niveau van registratie, -analyse
en rapportage wordt geboden.
3 mln eenmalige impuls voor een compleet gedigitaliseerd proces van vergunningverlening
(Altijd Actuele Digitale Vergunning, AADV). De bedrijven waar de provincie het bevoegd
gezag voor is, zijn vaak groot en bestaan uit veel installaties en activiteiten. De
vergunningaanvragen van deze bedrijven zijn in veel gevallen dan ook uitgebreid en
complex. Gebaseerd op een pilot bij de provincie ZH- wordt met deze impuls zowel het
proces van vergunningverlening als het volledige bestand aan bestaande vergunningen
van de (complexe) bedrijven in NL gedigitaliseerd. Hiermee wordt een veel transparanter,
toegankelijker en altijd actueel bestand aan complexe vergunningen tot stand gebracht.
De 3 mln voor deze impuls is gebaseerd op het aantal in de pilot uitgevoerde
digitaliseringsslagen.
-Naast de digitalisering van proces en het actueel zijn van vergunning is het beter
ontsluiten van vergunningen dringend noodzakelijk. In het Nationaal Milieubeleids Kader
(NMK) is het signaal afgegeven dat een landelijk overzicht van decentraal verleende
omgevingsvergunningen (milieudeel) op dit moment ontbreekt. De vraag is in eerste
instantie ontstaan vanuit de informatiebehoefte van het Rijk, maar er zijn voldoende
signalen dat de informatiebehoefte ook bij de bevoegde gezagen tenminste zo groot is. Dit
traject kost tijd en wordt over een periode van 2-3 jaar uitgesmeerd en is gebaseerd op
de kosten per vergunning.
Oprichting Informatiebureau voor milieutoezichthouders (OD-NL, ILT), centraal bureau
(OD-NL en ILT) waarin een totaalbeeld van de stand van het milieudomein van het VTHstelsel kan worden opgesteld. Dit start in het 1e jaar (2022) nog in een lichte vorm en
groeit dan in de volgende jaren door naar een volwassen organisatie (van 1 mln naar 6
mln).
Ontwikkeling informatiemodel VTH-stelsel + doorontwikkeling Inspectieview (ICT-systeem
voor data-huishouding, informatie-uitwisseling en kennisdeling binnen VTH stelsel). In 2e
kwartaal 2022 start als eerste het volledig in kaart brengen van het “informatielandschap” van het VTH-stelsel (wie is binnen het VTH-stelsel vanuit I-voorziening waar
voor verantwoordelijk, knel- en verbeterpunten in kaart brengen) waarna de
doorontwikkeling en professionalisering van het IV-systeem kan gaan beginnen. Dit zal
een tijdsperiode van ca. 2 – 2,5 jaar beslaan.

Daar waar in dit verband sprake is van een (vrijwel geheel) eenmalige investering wordt dit
met een * aangegeven.
Hiermee wordt in de loop van 2022, naar verwachting vanaf de zomer, een investeringsimpuls
op de genoemde onderdelen weggezet van maximaal ca. 17 mln euro voor de
beleidsenveloppe.
Inzet is om de vormgeving van het financieel instrumentarium in te richten als een mix van
(voor een groot deel) subsidieprogramma (bij OD-NL) en (gedeeltelijk) opdrachtverlening.
In de volgende jaren (vanaf 2023) krijgen de onderdelen een meer structurele financiering
waarbij de prioritering en verdeling van middelen zoveel mogelijk binnen het raamwerk van het
Interbestuurlijk programma worden ingevuld. Vanuit IenW komen de regie en kaderstellende
budgetten, en daarmee wordt samen met de partijen in het Interbestuurlijk Programma de
nadere invulling vormgegeven. Mede daarom is voor deze jaren nog slechts gedeeltelijke
invulling van het maximaal beschikbaar bedrag opgenomen. De “vrije” ruimte is daarbij in te
vullen binnen het kader van het nog te starten (naar verwachting begin april ’22)
Interbestuurlijk Programma.

ONDERDEEL

A. Versterking VTH-stelsel
A1. Versterking ketenaanpak
milieu-criminaliteit
-

2022
(Impuls
Jaar)

2023

2024

Struct.

0,5

0,6

0,7

1,0

0,5

0,6

0,7

1,0

0,5*

1,0*

1,0*

--

Oprichting Informatiebureau voor
milieutoezichthouders (OD-NL, ILT),
centraal bureau (OD-NL en ILT
gezamenlijk) voor data verzameling,
interpretatie en (meta)analyse van
alle data over toezicht, handhaving,
opsporing en innovatie tbv alle
stakeholders (geeft totaalbeeld van
stand van het milieudomein van
VTHstelsel en daarmee
sturingsmogelijkheid).

1

3

5

6

-

1,5

2,5

0,5

0,2

8

6,5

6,5

6,2

-

opleiding/training BOA’s
verbetering samenwerking ILTIOD met OD’s

Subtotaal
A2. Versterking
informatiepositie
VTH-stelsel
ICT: doorontwikkeling van de landelijke,
Gemeenschappelijke Inspectiedatabase
(GIR 2.0) Risicovolle Bedrijven *
nu verouderd systeem, moet op
toekomst zijn voorbereid met
uitbreiding functionaliteiten
ICT: Uitrol en opschaling van
digitalisering proces van
vergunningverlening (AADV) *
nieuw procesontwerp
milieuvergunning toegespitst op
volledige digitalisering van proces
(Altijd Actuele Digitale Vergunning,
AADV)
-

Beter ontsluiten milieuvergunningen
(BOM) - daarmee een goed landelijk
overzicht van decentraal verleende
vergunningen, geeft inzicht in totale
emissies en milieuruimte (ook actie
in NMK), obv co-financiering

-

Ontwikkeling informatiemodel VTHstelsel + doorontwikkeling
Inspectieview (ICT-systeem voor
data-huishouding, informatieuitwisseling en kennisdeling binnen
VTH stelsel)

Subtotaal

2*

3*

A3.Kennisinfrastructuur, ontwikkeling en -deling +
arbeidsmarkt
-versterking Kennisfunctie OD-NL
(versterking kennisfunctie, incl. een
centrale voorziening die vragen uitzet bij
onder andere het RIVM zoals ook de
GGD’s dat op dit moment doen (25/5/1
model).

0,5

1

1

1

-versterking capaciteit BRZO+
(versterking kennisfunctie en verbreding
naar alle OD’s)

2

2

2

2

-versterking OD-NL Academie
(bijscholing, training en opleidingen
nieuwe kennisvelden)

0,5

1,0

1,0

1,0

3

4

4

4

(ILT)

(ILT)

(ILT)

(ILT)

(ILT)

(ILT)

nnb

nnb

nnb

0,7

0,7

0,7

0,7

0,2

0,2

0,2

0,2

0,3

0,4

0,4

0,3

Subtotaal
A4. Slagvaardig milieutoezicht Rijk
-starten van visitaties, OD-NL ism
ILT ; wordt nog uitgewerkt in
Interbestuurlijke
Programma (IBP)
-inrichten monitoringssysteem
signalerende + thema-onderzoeken
(ILT), mede in
afstemmig in IBP

ten laste
ILTbegroting
)
ten laste
ILTbegroting
)
nnb

Subtotaal
A5. Apparaatskosten
Beleid extra fte :
- regie op organisatie en inhoudvan
interbestuurlijk programma (IBP)
- financiën
- Kamerbrieven, Kamervragen,
Kamerdebatten, burgervragen,
persvragen, communicatie, participatie
en inspraak
-HBJZ extra fte :
(aanpassing wet- en regelgeving nav
aanbevelingen Cie Van Aartsen en OW)
Programmabureau Interbestuurlijk
Programma
-Programmamanager (directeursniveau)
secretariaat
Communicatie, voorbereiding en
coördinatie van stuurgroep en bestuurlijk

overleg, ondersteuning projecten en
organisatie regiobijeenkomsten +
conferenties/conferenties)

Programmabureau OD-NL

6

0,5

0,5

0,5

6,2

1,8

1,8

1,7

17,74

12,9

13,0

12,9

2

4

6

6

2

4

6

6

-Robuust en toegerust op centrale functie
mbt kennisopbouw en -transfer,
vraagbaak en centraal schakelpunt
tussen Rijk en uitvoering, en uitvoerder
subsidieprogramma

Subtotaal
TOTAALPAKKET INVESTERINGEN
A. Versterking VTH

B. Versterking ILT
B1. Versterking ILT-IOD
- Uitbreiding van de ILT –IOD
- ILT-IOD kan op signalen van
omgevingsdiensten werken
TOTAALPAKKET INVESTERINGEN
B. Versterking ILT

* dit betreft geen structurele uitgave (beperkt tot 1, 2 of 3 jaar)
N.B.: N.B. : om bij te dragen aan een robuust systeem voor de hele strafrechtsketen voor
milieucriminaliteit is het ook nodig dat de capaciteit van het Openbaar Ministerie (OM) en de
Zittende Magistratuur (ZM) structureel wordt uitgebreid. Standpuntbepaling JenV is vooralsnog
dat zij daar zelf vanuit RA niet de middelen voor gekregen hebben, en gaan uit van uitbreiding en
betaling van OM door vakdepartement. Hierover is nog overleg gaande.

2.7 Wat is de p, wat is de q?
Het investeringsprogramma bestaat uit 4 hoofdgroepen met elk diverse subonderdelen (waarvoor
verschillende p x q gelden), en een deel apparaatskosten/programmamiddelen.
Voor de uitvoeringsplannen per subonderdeel in de hoofdgroep zullen de specifieke kosten nog
inzichtelijk moeten worden gemaakt na de gesprekken met de Omgevingsdiensten die in 2022
worden gehouden. Daar waar een onderdeel de versterking van capaciteit betreft is rekening
gehouden met 100.000 euro voor 1 fte
2.8 Is het een optie om het beleid eerst in een kleinschalig experiment te testen alvorens over te
gaan tot bredere uitrol?
In 2022 start het interbestuurlijk programma ca. april en zijn voor meerdere onderdelen de bijdragen nog niet
op max.niveau, vandaar nog geen 18 mln uitgaven. Mogelijkheid van overheveling van deel middelen naar
vlg.jaren is gewenst.
4

De rapportages van de cie Van Aartsen en de ARK geven heel duidelijk aan wat nodig is om het
VTH-stelsel te versterken. In de Kamerbrief van 13 dec geeft de Staatssecretaris aan hoe de
aanbevelingen in samenhang en vanuit een interbestuurlijk programma zullen worden opgevolgd.
Vanuit de Kamer is ook meerdere keren aangedrongen op spoed om invulling te geven aan de
aanbevelingen. In deze context is het geen optie (en ook niet nodig) om eerst te beginnen met
een kleinschalig experiment.
2.9 Hoe vindt de uitvoering plaats? Ga daarbij in op:
o Welke partijen zijn er betrokken?
o Welke verantwoordelijkheid heeft iedere partij?
o Welke kosten draagt iedere partij?
o Wat zijn hierbij de belangrijkste risico’s bij uitvoering?
Uitvoering van de subsidie-onderdelen vindt plaats door Omgevingsdienst-NL, die onder directe
aansturing staat van een programmabureau vanuit het interbestuurlijk programma
VNG : bevoegd gezag van OD’s, eindverantwoordelijk voor uitvoering en voor basisfinanciering
OD’s, bijdrage “in kind” aan interbestuurlijk programma, risico’s dat tijdens uitvoering andere
wensen ontstaan (bv financiering tekorten)
IPO : bevoegd gezag van OD’s, eindverantwoordelijk voor uitvoering en voor basisfinanciering
OD’s, bijdrage “in kind” aan interbestuurlijk programma, risico’s dat tijdens uitvoering andere
wensen ontstaan (bv financiering tekorten)
IenW: opdrachtgever/eindverantwoordelijk, apparaatskosten opgenomen in middelen, risico dat
partijen in het veld (gemeenten, provincies) andere koers varen
OD-NL : centrale uitvoerende partij, apparaatskosten voor uitvoering zijn opgenomen in het
subsidieprogramma, risico dat provincies/gemeenten teveel macht/regie bij OD-NL zien ontstaan
JenV : betrokken ivm integrale aanpak miliecriminaliteit, moet haar rol in versterking functioneel
parket/OM invullen (uitbreiding fte’s) oppakken, risico dat dit onvoldoende prioriteit (en toedeling
middelen) krijgt
ILT: directe rol in de versterking van de IOD (kosten vanuit de aparte budgetlijn van RA) , en
daarnaast inzet op milieutoezicht door Rijk ,

1.3 Evaluatie (ex post)
Beschrijf hoe vastgesteld gaat worden of de beoogde doelen gehaald worden en geef daarbij
antwoord op de volgende vragen
1. Evaluatie (ex post)
3.1 Welke gegevens zijn er nodig om te evalueren of de doelstelling is behaald? Ga specifiek in op
beschikbaarheid en kwaliteit van de gegevens
Gegevens die nodig zijn (ook periodiek bij tussenevaluaties) :
Uitkomsten van visitaties (beschikbaar, rapportages)
Aantal ontsloten en gedigitaliseerde vergunningen (beschikbaar, in systeem zichtbaar)
Op welke kennisinstellingen is OD-NL aangesloten (beschikbaar, geen hard gegeven)
Jaarlijkse omvang vermijdbare milieuschade (lastig, kan alleen op hoofdlijnen)
Voldoen aan de kwaliteitscriteria van alle OD’s (beschikbaar, via jaarlijkse foto)
Produkten vanuit OD-NL aan Rijk geleverd op tijdigheid en kwaliteit (bv. antwoorden
kamervragen, achtergrondinfo over ZZS, asbestcentrales)
Functioneren ICT-systemen Inspectieview en LBR-GIR (aansluiting van OD’s, brondata
Aantal opgeleide BOA’s

Ook wordt de Staat van de Veiligheid Risicovolle Bedrijven jaarlijks gepubliceerd, die naast de
veiligheidsprestaties van de risicovolle bedrijven ook een beeld geeft van de VTH-ontwikkelingen bij
de BRZO-OD’s. Op termijn is ook een Staat van de Omgevingsdiensten voorzien, waaraan tevens
belangrijke indicatoren kunnen worden ontleend en ingezet
3.2 Hoe wordt doelbereik, doeltreffendheid en doelmatigheid gemeten? Welke onderzoeksopzet
wordt hiervoor gehanteerd?
o Wanneer wordt er gemeten (nul, tussentijds, eindmeting)?
o Hoe wordt gerapporteerd over de (tussentijdse) uitkomsten?
o Zijn er herijkingmomenten? wat zijn hiervan de gevolgen voor het te behalen doel en de
meetbare doelstellingen?
In o.a. de visitatierondes en de periodiek foto’s van de Omgevingsdiensten wordt doelbereik
gemeten (aan begin, en verder minimaal elke 2 jaar). Rapportage vindt plaats vanuit OD-NL, de
rapportages worden beoordeeld en goedgekeurd in het programmabureau van het Interbestuurlijk
programma.
Een herijkingsmoment kan plaatsvinden na 2 jaar waarbij bezien wordt adhv de gerealiseerde
doelstellingen een bijstelling of aanpassing in programma noodzakelijk is. Dit in overleg met de
partijen in het IBP.

3.3 In hoeverre is het doelbereik5, doeltreffendheid en doelmatigheid vast te stellen? Zijn er
bijvoorbeeld nog andere instrumenten of externe effecten die effect hebben op het resultaat?
Doelbereik wordt m.n. vastgesteld bij de periodieke visitaties langs individuele OD’s (pakken alle
OD’s de lijnen vanuit OD-NL goed op), doeltreffendheid door de mate waarin de overdracht vanuit
OD-NL naar OD’s resulteert in kwaliteitsverbetering in VTH uitvoering en in hoeverre het Rijk kan
rekenen op snelle en adequate levering van producten vanuit OD-NL. Doelmatigheid in hoeverre de
middelen, zonder hoge overheadkosten, worden besteed aan de beoogde producten (bv. aantal
gedigitaliseerde vergunningen per tijdsperiode).
Naast de specifieke, periodieke
rapportages en monitoring vanuit het investeringsprogramma (interbestuurlijk programma ) worden
(2)jaarlijks meerdere onderzoeken en periodieke rapporten opgesteld
2-jaarlijks onderzoek vanuit de Wet VTH (tzt Omgevingswet)
ILT -thema-onderzoeken
Staat van de Omgevingsdiensten (periodieke “foto” van de OD’s)
Jaarlijkse Staat van de Veiligheid Risicovolle Bedrijven
3.4 Wie is verantwoordelijk voor de evaluatie binnen het departement?
De directie O&M van DGMI is eerstverantwoordelijk tav de evaluatie.
3.5 Hoe verhoudt deze evaluatie zich tot de evaluatieplanning en tot de cyclus van
beleidsdoorlichtingen (in welk jaar vindt de beleidsdoorlichting plaats)?
De evaluatieplanning loopt vanaf de start mee in begrotings- en beleidscyclus van IenW.
Wanneer de volgende beleidsdoorlichting plaats vindt is afhankelijk van de voortgang van de
overleggen o.a. de Omgevingsdiensten. In de evaluatie zullen de bereikte resultaten van het
interbestuurlijk programma worden meegenomen

5

De mate waarin de beleidsdoelstelling wordt gerealiseerd (niet gerelateerd aan de onderzochte
beleidsinstrumenten).