Nulmeting van de staat van de assets
binnen de Nederlandse (petro)chemie
Resultaten marktonderzoek 2018

-meting

Inhoudsopgave
Voorwoord		

3

Samenvatting		

4

Hoofdstuk 1

Inleiding

7

Hoofdstuk 2

Onderzoeksresultaten

11

Hoofdstuk 3

Concurerend blijven met ageing assets

21

Hoofdstuk 4

Conclusie en aanbevelingen

27

Appendix A

Literatuurlijst

29

Credits		
30
			

2

Nulmeting van de staat van de assets binnen de Nederlandse (petro)chemie

Voorwoord

Dit onderzoek is tot stand gekomen binnen het ‘Programma duurzame veiligheid
2030’. In dat programma werken overheid, wetenschap en bedrijfsleven samen
om de veiligheid van de Nederlandse industrie te versterken. De ambitie van alle
betrokkenen bij DV2030 is om in Nederland een vitale (petro)chemische industrie
te hebben zonder noemenswaardige incidenten.
Om deze ambitie invulling te geven is in 2016 door de drie samenwerkende partijen
besloten om een meerjaren veiligheidsagenda op te stellen. Deze studie past perfect
binnen die agenda.
In deze studie hebben verschillende bedrijven vanuit opslag, chemie en raffinage
gegevens aangeleverd over de ‘staat van hun assets’. Met die gegevens kan
nu voor het eerst uitspraak worden gedaan over de levensduur en de relatie tot
het onderhoud binnen de Nederlandse (petro)chemie. Ook de wijze waarop het
onderhoud als functie binnen de (petro)chemie wordt georganiseerd komt aan bod.
Ik ben zeer verheugd dat de studie laat zien dat de assets in de Nederlandse
petrochemie zijn verjongd over de afgelopen periode als gevolg van de
investeringen die hebben plaatsgevonden. Tegelijkertijd is die uitkomst geen
reden tot zelfgenoegzaamheid. De studie biedt ook aanknopingspunten voor
verder onderzoek. Zo is de vraag terecht hoe een dergelijk resultaat zich houdt
over een langere periode en daarnaast verdient de achterliggende reden van de
waargenomen kans op een incident nader onderzoek.
Deze studie zou niet tot stand zijn gekomen zonder de medewerking van
verschillende partijen, maar in het bijzonder de branches VOTOB, VNCI en VNPI,
het Ministerie van I&W, het onderzoeksbureau Mainnovation en uiteraard de bedrijven
die hebben meegewerkt aan het onderzoek. Ik wil hen alle hartelijk danken voor de
prettige samenwerking.

Erik Klooster

Directeur VNPI en trekker van de Roadmap duurzaam asset management
van het programma duurzame veiligheid 2030

Voorwoord

3

Nulmeting van de staat van de assets binnen de Nederlandse (petro)chemie

Samenvatting

Op initiatief van de (petro)chemische industrie,
de rijksoverheid en de wetenschap en in
opdracht van het ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat is in 2018 een nulmeting uitgevoerd naar de staat van de assets in de
Nederlandse (petro)chemische industrie.
Specifieke aandacht is daarbij besteed aan de
veroudering of ageing van de asset base, de
gevolgen die dat heeft voor het optreden van
procesveiligheidsincidenten en de maatregelen
die bedrijven nemen om de veroudering van hun
assets te adresseren.
Verjonging asset base door toename
moderniseringsinvesteringen.
Het onderzoek toont aan dat de asset base in
de Nederlandse (petro)chemie de afgelopen
jaren aanzienlijk is verjongd. De gemiddelde
leeftijd van de asset base bedraagt 21 jaar en de
leeftijdsopbouw is gelijkmatig en passend bij een
volwassen industrie en assets met een verwachte
technische levensduur van 35 tot 40 jaar.
De gemiddelde restlevensduur van de asset
base bedroeg in 2017 18 jaar, waarbij 21% van
de asset base een restlevensduur heeft van
minder dan 10 jaar. Een vergelijking van deze
uitkomsten met die van het MORE4COREonderzoek over 2014 laat zien dat de asset
base in de afgelopen drie jaar gemiddeld met
25% verjongd is. Bovendien is het aandeel van
assets met een restlevensduur van minder dan
10 jaar afgenomen van 46% in 2014 tot 21% in
2017. Deze verjonging valt toe te schrijven aan
investeringen in modernisering en nieuwbouw.

4

Het niveau van moderniseringsinvesteringen lag
in 2017 op 3,3% van de vervangingswaarde van
de assets, een stijging van 22% ten opzichte
van 2014. Dit niveau is wederom passend te
noemen: als dit niveau continue gehandhaafd zou
worden, wordt de gehele asset base in 30 jaar
gemoderniseerd. De investeringen ten behoeve
van veiligheid bedroegen in 2017 0,7% van de
vervangingswaarde. Het totale investeringsniveau
voor modernisering lijkt samen te hangen met de
conjunctuur, maar de investeringen ten behoeve
van veiligheid blijven ongeacht de conjunctuur op
peil.
Goede technische concurrentiepositie
De Nederlandse (petro)chemische industrie
kent in internationaal opzicht een gemiddeld
onderhoudskostenniveau, bij een hoge
technische beschikbaarheid. Dit maakt
dat de technische concurrentiepositie van
de sector goed genoemd kan worden. De
onderhoudskosten bedroegen in 2017 2,8%
van de vervangingswaarde. Onderhoudskosten
zijn mede afhankelijk van de conjunctuur, en in
verband daarmee ook van de intensiteit waarmee
de assets worden gebruikt. Onderhoudskosten
zijn ook afhankelijk van de fase van de levensduur
waarin de assets verkeren. In de laatste fase
van de levensduur liggen onderhoudskosten
gemiddeld circa 40% hoger dan in de eerste
fase. In eerder onderzoek is echter aangetoond
dat de stijging van de onderhoudskosten over de
levensduur sterk te beïnvloeden is door adequaat
beheer en onderhoud van de asset.
Bedrijven met een hoge mate van professionaliteit
in asset management weten deze stijging beperkt
te houden tot circa 15%.

Beperkte rol van ageing assets
bij procesveiligheidsincidenten
Van de procesveiligheidsincidenten in de
Nederlandse (petro)chemische industrie is
circa 16% in meer of minder sterke mate
gerelateerd aan veroudering van de assets.
Deze bevindingen zijn in lijn met eerder
onderzoeken van het RIVM en de Britse
Health and Safety Executive. Uit de nulmeting
komt naar voren dat de kans op toekomstige
procesveiligheidsincidenten, al dan niet gerelateerd aan ageing, hoger wordt ingeschat
dan 3 jaar geleden: 42% van de respondenten
schat in dat er een gerede kans is op dergelijke
incidenten, ten opzichte van 13% in 2014.
Deze toename kan te maken hebben met een
toegenomen risicobewustzijn binnen de industrie.
Opkomst van asset management
en smart technologies
Om met een verouderende asset base
concurrerend te kunnen blijven past de
Nederlandse (petro)chemische industrie een
aantal maatregelen toe. De belangrijkste daarvan
zijn de procesmatige verschuiving van onderhoud
naar asset management en het gebruik van smart
technologies.

de conditie van de assets centraal stond. De
investeringsplanning beslaat in de regel een
langere periode van typisch vijf tot tien jaar dan
bij meer traditioneel onderhoud het geval is.
Asset management stelt bedrijven onder meer
in staat om de veroudering van assets tijdig
te signaleren en op het juiste moment
investeringsprojecten te starten.
Een essentieel onderdeel van asset management
is de levensduurbewaking van assets. Met
name op dit punt maken bedrijven gebruik van
nieuwe smart technologies. Met de groeiende
beschikbaarheid van data over onder meer de
conditie, het gebruik en de omgeving van assets
wordt predictive maintenance met big data
gezien als een van de belangrijkste en meest
veelbelovende nieuwe technieken. Het gebruik
van drones voor levensduur- en conditiebewaking
is inmiddels gangbaar binnen de (petro)
chemische industrie. In mindere mate geldt dat
voor de toepassing van inspectierobots.

Meerdere bedrijven zijn overgegaan of gaan
over van onderhoud naar asset management.
Met deze verschuiving komen het plannen
van de gehele levensduur van assets en
beslissingen over modernisering, vervanging
en levensduurverlenging centraal te staan,
daar waar voorheen het in stand houden van

Samenvatting

5

“Maximalisatie van veiligheid
in (petro)chemische industrie
is doelstelling programma
Duurzame Veiligheid 2003.”

6

Hoofdstuk 1
Inleiding
1.1 Achtergrond en aanleiding
Nederland is een gunstige vestigingsplaats voor de (petro)chemische industrie en voldoet aan alle
voorwaarden om die gunstige uitgangspositie ook op lange termijn te behouden. Economische vitaliteit
en duurzame veiligheid gaan hand in hand. Zonder duurzame veiligheid kan de sector niet op lange
termijn blijven bestaan.
Ageing:
Ageing gaat niet over
hoe oud procesinstallaties zijn, het gaat
over de conditie van
deze assets, en hoe
deze verandert in de
tijd. Ageing is het effect
waarbij een onderdeel
van de installatie lijdt
aan een vorm van
materiaalverslechtering
en/of beschadiging
(niet noodzakelijkerwijs,
geassocieerd met
de leeftijd van een
installatie) met een
toenemende kans op
falen gedurende de
levensduur
(definitie HSE, UK)

In 2016 is daarom het programma Duurzame Veiligheid 2030 (DV2030) opgestart door (petro)chemische
industrie, wetenschap en rijksoverheid. Doel van dit programma is om in Nederland een vitale (petro)
chemische industrie te hebben zonder noemenswaardige incidenten: “In 2030 hebben bedrijven en
overheden zich zo ontwikkeld dat het streefbeeld van ‘zero incidents’ binnen handbereik is en blijft.”
Een van de vijf roadmaps binnen het DV2030-programma is gericht op duurzaam asset management.
Hierbij ligt de focus op het continu borgen van de integriteit en het optimaliseren van de beschikbaarheid
van de industriële installaties in Nederland. Andere aandachtspunten zijn de verbetering en ontwikkeling
van (nieuwe) onderhouds- en inspectieactiviteiten en de ontwikkeling en implementatie van innovatieve
assets.
De staat van de assets in relatie tot de veiligheid van installaties is vaak onderwerp van politieke
debatten. Het ontbreekt echter aan data op basis waarvan onderbouwde uitspraken met betrekking tot
de integriteit van de assets en daarmee de veiligheid kunnen worden gedaan. Ook gegevens over de
invloed van ageing en onderhoud zijn momenteel onvoldoende voorhanden voor de (petro)chemische
sector in Nederland.
Met dit onderzoek is inzicht verkregen in de staat van de assets binnen de Nederlandse (petro chemische
industrie en hoe zich dit verhoudt tot de veiligheidsprestaties. Deze nulmeting is tevens een belangrijk
startpunt voor de roadmap voor duurzaam asset management.

1.2 Onderzoeksvragen
Om de staat van de assets in de Nederlandse (petro)chemische industrie in kaart te brengen zijn de
volgende negen thema’s onderzocht. Deze thema’s zijn uitgewerkt tot een gedetailleerde vragenlijst die
in de enquête voor dit onderzoek is gebruikt.
1. De gemiddelde leeftijd van de asset base.
2. Investeringen in modernisering en veiligheid.
3. De gemiddelde restlevensduur van de asset base.
4. De onderhoudskosten: ontwikkeling over de afgelopen jaren.
5. De onderhoudskosten: ontwikkeling over de levensduur van een installatie.
6. De onderhoudskosten: vergeleken met die van de (petro)chemische industrie in omringende landen.
7. Procesveiligheidsincidenten: de rol van ageing en een vergelijking met omringende landen.
8. Beheersmaatregelen voor ageing assets.
9. Nieuwe technologieën voor onderhoud en beheer van ageing assets.

1) Bron: Programmaplan Duurzame Veiligheid 2030 (https://www.dv2030.nl/media/351).

Hoofdstuk 1 | Inleiding

7

“50 unieke bedrijven namen deel aan
dit onderzoek en vormen een goede
afspiegeling van de Nederlandse
(petro)chemische sector.”

8

1.3 Onderzoeksmethode

1.4 Leeswijzer

Om de onderzoeksvragen te kunnen
beantwoorden is gebruik gemaakt van
verschillende onderzoeksmethoden.

In hoofdstuk 2 presenteren we per onderzoeksvraag de uitkomsten van de nulmeting.
Hoofdstuk 3 gaat dieper in op de meer
kwalitatieve vragen over beheersmaatregelen
voor ageing assets. Om deze maatregelen en
hun onderlinge samenhang beter te kunnen
beschrijven bevat dit hoofdstuk een model voor
het inrichten van duurzaam asset management.
Aan de hand van dit model beschrijven we een
aantal van de ontwikkelingen en initiatieven
binnen de Nederlandse (petro)chemie die de
sector op lange termijn concurrerend moeten
houden. Hoofdstuk 4 ten slotte bevat de
conclusie en een aantal aanbevelingen.

De kern van deze nulmeting is een geanonimiseerde online enquête die is beantwoord
door 37 respondenten (allen BRZO-bedrijven).
Daarvan zijn er 30 afkomstig uit de chemische
productiesector, 4 uit de sector tankopslag en 3
uit de sector raffinage. Deze response is, waar
mogelijk en relevant, aangevuld met de resultaten
uit het MORE4CORE-onderzoek uit 2014 waarin
25 bedrijven uit de sector zijn onderzocht.
Omdat 12 bedrijven zowel in MORE4CORE
als in deze nulmeting zijn onderzocht, blijven
50 unieke (BRZO-) bedrijven over. Deze
onderzoekspopulatie vormt een representatieve
steekproef en een goede afspiegeling van de
137 BRZO-bedrijven binnen de (petro)chemische
sector in Nederland.
MORE4CORE is een Europees
samenwerkingsproject waarin industrie,
dienstverleners, onderwijsinstellingen en
overheden een bijdrage leveren aan innovatie,
opleiding en beleidsontwikkeling op het gebied
van onderhoud. In 2016 heeft MORE4CORE
‘Challenges for Industry in North-West Europe’
gepubliceerd, een benchmarkstudie onder ruim
200 bedrijven in Nederland, België, Frankrijk
en Duitsland naar ontwikkelingen in onderhoud
en asset management. De resultaten van
MORE4CORE zijn in dit onderzoek gebruikt om
de trend te laten zien tussen 2014 en 2017.
Aanvullend is een literatuurstudie uitgevoerd
waarin zowel externe bronnen als eerder door
Mainnovation gepubliceerde rapporten zijn
geraadpleegd. Waar mogelijk is benchmarkdata
uit de door Mainnovation ontwikkelde benchmarkdatabase gebruikt om de onderzoeksresultaten
in perspectief te plaatsen, onder meer door
een vergelijking met andere landen te maken.
Appendix A bevat een overzicht van de voor dit
onderzoek geraadpleegde literatuur.
De inzichten die uit de enquête en het
literatuuronderzoek zijn ontstaan zijn verdiept
in 16 interviews met bedrijven uit de (petro)
chemie in Nederland en getoetst in een aantal
validatiesessies met vertegenwoordigers van de
industrie.

Hoofdstuk 1 | Inleiding

9

“De gemiddelde leeftijd
van de asset base in
de Nederlandse
(petro)chemie is 21 jaar.”

10

Hoofdstuk 2
Onderzoeksresultaten
In dit hoofdstuk beantwoorden we de onderzoeksvragen die in de Inleiding zijn vermeld. Omdat de vragen
8 en 9 meer kwalitatief van aard zijn wordt in dit hoofdstuk volstaan met een korte beantwoording van
deze vragen. In het volgende hoofdstuk ‘Concurrerend blijven met ageing assets’ wordt meer uitgebreid
beschreven hoe de Nederlandse (petro)chemische industrie nieuwe methoden en technologieën gebruikt
om ageing assets in bedrijf te houden.

2.1. De leeftijd van de asset base van de Nederlandse (petro)chemische industrie
Asset base:
Het geheel van
de industriële
productieinstallaties
die momenteel in
gebruik zijn.
Hieronder
vallen dus niet
kantoorgebouwen,
ICT-apparatuur,
wagenparken etc.

Een logisch startpunt van deze nulmeting is te bepalen hoe oud de asset base van de Nederlandse
(petro)chemische industrie is. Uit ons onderzoek blijkt dat de gemiddelde leeftijd van deze assets in
2017 21 jaar bedroeg2. Dit is ongeveer op de helft van de verwachte levensduur van een technische
asset (tussen 35 en 40 jaar). De leeftijdsopbouw van de assets in de (petro)chemische industrie is
weergegeven in Figuur 1a.
Figuur 1a: Leeftijdsopbouw van assets in de Nederlandse (petro)chemische industrie.

16%
14%
12%
10%
8%
6%
4%
2%
0%

10%

16%

12%

9%

11%

5%

8%

13%

16%

0-4 jaar

5-9 jaar

10-14 jaar

15-19 jaar

20-24 jaar

25-29 jaar

30-34 jaar

35-39 jaar

40 > jaar

Er is sprake van een grote spreiding in de leeftijd van de assets, zowel tussen bedrijven onderling
als binnen afzonderlijke bedrijven. Dit is het gevolg van nieuwbouw, uitbreiding en vervanging in het
verleden, als ook van de verschillen in maximale levensduur van assets. De gelijkmatige leeftijdsopbouw
is een gunstig gegeven voor onderhouds- en asset managementorganisaties omdat dit, in principe, ook
een regelmatig onderhouds- en vervangingspatroon mogelijk maakt. Zoals we verderop in dit rapport
zullen betogen, zijn de gemiddelde leeftijd en de leeftijdsverdeling in het kader van veroudering echter
minder relevant dan de conditie van de assets en hun restlevensduur.

2.2. Investeringen in modernisering van de huidige asset base
De investeringen van de Nederlandse (petro)chemische industrie voor de modernisering van haar
assets bedroegen in 2017, volgens de opgave van de respondenten in ons onderzoek, 3,3% van de
vervangingswaarde van die assets. Modernisering kan in dit verband bestaan uit vervanging, verbetering
of levensduurverlenging van assets. (N.B. Deze vraag heeft alleen betrekking op kapitaalsinvesteringen,
niet op uitgaven aan onderhoud. Onderhoudskosten komen aan de orde in 2.4 t/m 2.6)
Als dit investeringsniveau voortdurend wordt gerealiseerd is een asset in 30 jaar geheel vervangen. Het
investeringsniveau in 2017 kan daarom acceptabel en passend worden genoemd voor een asset base
met een verwachte technische levensduur van 35 tot 40 jaar.

2.3. D
2) Deze leeftijd is het gewogen gemiddelde dat is bepaald door respondenten te vragen welk percentage van hun assets valt in elk van de gegeven leeftijdscategorieën (0-4 jaar, 5-9 jaar, etc.), en vervolgens de actuele vervangingswaarde van die assets te gebruiken als wegingsfactor. Dus hoe waardevoller een
asset, hoe zwaarder deze meeweegt bij het bepalen van de gemiddelde leeftijd.
Hoofdstuk 2 | Onderzoeksresultaten

11

e restlevensduur van de asset base van de
Nederlandse (petro)chemische industrie

2.3. De restlevensduur van de asset base
van de Nederlandse (petro)chemische
industrie

De ontwikkeling van de moderniseringsinvesteringen als percentage van de vervangingswaarde is weergegeven in Figuur 2a
(investeringsbedragen zijn gecorrigeerd voor
inflatie in de betreffende periode).

Zoals eerder gezegd is de absolute leeftijd van
assets naar onze overtuiging minder van belang
dan de conditie van de assets en de hieraan
gerelateerde restlevensduur. De gemiddelde
restlevensduur van de assets in de Nederlandse
(petro)chemische industrie bedroeg in 2017
18 jaar. Deze restlevensduur is wederom het
gewogen gemiddelde over de betreffende assets,
waarbij de vervangingswaarde van die assets
als wegingsfactor is gebruikt. Deze uitkomst is
(noodzakelijkerwijs) gebaseerd op een inschatting
van de respondenten, het betreft immers een
uitspraak over de toekomstige bruikbaarheid
van een asset.

Figuur 2a: Moderniseringsinvesteringen in de
Nederlandse (petro)chemische industrie.

3,5%
3,0%
2,5%

2,7%

3,3%

3,3%

2,0%

In Figuur 3a is de verdeling van de restlevensduur
zoals die in de nulmeting voor 2017 is bepaald
uitgezet samen met de resultaten uit het
MORE4CORE-onderzoek uit 2014.

1,5%
1,0%
0,5%
0%

1,0%

0,7%

0,8%

2014

2017

2020

investeringen tbv veiligheid
investeringen

Het lagere investeringsniveau in 2014 is
vermoedelijk toe te schrijven aan de laagconjunctuur destijds. Dit beeld werd bevestigd
tijdens de interviews en de validatiesessies
met de deelnemende bedrijven. In 2017
was het investeringsniveau ten opzichte van
2014 met 22% gestegen. Voor 2020 is de
verwachting van de respondenten dat de
moderniseringsinvesteringen op het niveau
van 2017 blijven. Dit wordt ondersteund door
de investeringsverwachting van de chemische
industrie en raffinaderijen zoals recent
gepubliceerd door het CBS3.

Deze vergelijking heeft alleen betrekking op de
chemische productiebedrijven omdat uit het
onderzoek van 2014 geen gegevens over de
subsectoren raffinage en opslag bekend zijn.
(In Figuur 3a zijn de gegevens voor deze
subsectoren dan ook niet meegenomen in
de uitkomsten voor 2017.)
Uit deze resultaten blijkt dat de gemiddelde
restlevensduur van de assets in Nederlandse
chemische productiebedrijven tussen 2014 en
2017 met 25% is toegenomen. Daar waar in 2014
nog 46% van de asset base binnen 10 jaar het
einde van zijn levensduur zou bereiken, was dat
in 2017 nog maar 21%.

In Figuur 2a is ook weergegeven welk deel van
de moderniseringsinvesteringen zijn gedaan
ten behoeve van veiligheid. Hieruit blijkt dat
veiligheidsinvesteringen niet gevoelig zijn voor
conjunctuur. Er wordt met andere woorden niet
bezuinigd op veiligheid in moeilijke jaren. Hierbij
kan worden opgemerkt dat investeringen in veel
gevallen niet een enkelvoudig doel dienen. De
extra investeringen die sinds 2014 zijn gedaan
in modernisering en nieuwbouw komen ook
de veiligheid ten goede, bijvoorbeeld omdat
nieuwe assets zijn voorzien van de modernere
veiligheidsvoorzieningen. Hoewel het aandeel
van de investeringen in veiligheid in de totale
investeringen lijkt af te nemen na 2014, valt
daarom niet te concluderen dat dat ten koste
zou gaan van veiligheid.

12

3) CBS: ‘Industrie verwacht daling van investeringen in 2019’, 4 december 2019. (https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/49/industrie-verwacht-daling-van-investeringen-in-2019)

Figuur 3a: De restlevensduurverdeling voor assets in Nederlandse chemische productiebedrijven.

40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0%

11% 22%

10% 24%

11%

9%

10% 8%

14% 10%

8%

9%

36% 24%

0-4 jaar

5-9 jaar

10-14 jaar

15-19 jaar

20-24 jaar

25-29 jaar

30 > jaar

2014
2017

De asset base in de chemische productiebedrijven is dus aanzienlijk verjongd in de afgelopen jaren.
En hoewel voor raffinaderijen en tankopslag geen kwantitatieve gegevens over moderniseringsinvesteringen in de afgelopen jaren beschikbaar zijn, komt uit de interviews en validatiesessies naar
voren dat ook in deze deelsectoren een verjonging van de asset base heeft plaatsgevonden.
Deze verjonging is voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de verhoogde moderniseringsinvesteringen (zie 2.2). Ook investeringen in nieuwbouw en uitbreidingen dragen bij aan een toename
van de gemiddelde restlevensduur, een punt dat wordt bevestigd in verschillende interviews die voor dit
onderzoek zijn gehouden en in het eerder genoemde CBS-rapport. Verjonging van de asset base kan
ook het gevolg zijn van het uit gebruik nemen van oude assets. Er zijn echter geen bewijzen gevonden
dat dit tussen 2014 en 2017 op omvangrijke schaal heeft plaatsgevonden.

“De asset base in de
chemische industrie is
aanzienlijk verjongd in
de afgelopen jaren.”

Hoofdstuk 2 | Onderzoeksresultaten

13

2.4. De ontwikkeling van de
onderhoudskosten in de afgelopen jaren
Naast investeringen in modernisering (en
vernieuwing en uitbreiding) bepalen ook de
uitgaven aan onderhoud in belangrijke mate
de technische staat van een asset base. De
onderhoudskosten in de Nederlandse (petro)
chemische industrie bedroegen in 2017 2,8%
van de vervangingswaarde van de assets.
Ten opzichte van 2014 zijn de onderhoudskosten
in 2017 met 12% toegenomen (gecorrigeerd voor
inflatie). Deze toename is vooral veroorzaakt door
een intensievere benutting van de assets als
gevolg van de economische groei.
Een aantrekkende conjunctuur heeft wellicht ook
tot gevolg dat er minder druk op (onderhouds)
budgetten is waardoor er ruimte is om onderhoudsuitgaven te laten stijgen
De gunstige vooruitzichten voor de economische
groei in de komende jaren verklaren dan ook de
door de respondenten verwachte verdere stijging
van de onderhoudskosten tot een niveau van
3,0% van de vervangingswaarde in 2020.

“De onderhoudskosten zijn
met 12% gestegen als gevolg
van hogere benutting
van de assets.”

14

Figuur 4a: Ontwikkeling van de onderhoudskosten in de
Nederlandse (petro)chemische industrie.

3,5%
3,0%
2,5%
2,0%
1,5%
1,0%
0,5%
0%

2,5%

2,8%

3,0%

2014

2017

2020

2.5. De ontwikkeling van de
onderhoudskosten aan het einde van de
levensduur

2.5. De ontwikkeling van de
onderhoudskosten aan het einde van de
levensduur

Bedrijven met verouderende assets hebben
over het algemeen te maken met een stijging
van de onderhoudskosten. Deze ontwikkeling
kan inzichtelijk worden gemaakt door het
onderhoudskostenniveau uit te zetten als functie
van de relatieve leeftijd van de assets, zoals is
gedaan in Figuur 5a.

Figuur 5b: De ontwikkeling van de onderhoudskosten
over de levensduur van assets voor ‘top performers’
versus overige bedrijven.

Figuur 5a: Onderhoudskosten per fase van de totale
levensduur.

3,5%

2,0%

200%

245

175

149

100

108

115

107

0-20%

20-40%

40-60%

60-80%

115

80-100%

anderen
top performers

1,5%

0%

252

250%

100%

2,5%

0,5%

292

300%

150%

3,0%

1,0%

350%

2,2%

2,8%

3,0%

3,1%

0-25%

25-50%

50-75%

75-100%

Uit deze analyse blijkt dat de onderhoudskosten
in de laatste fase van de levensduur gemiddeld
circa 40% hoger liggen dan in de eerste fase.
Overigens is de mate waarin de onderhoudskosten stijgen over de levensduur van een asset
sterk te beïnvloeden door het beheer van de
asset. In het MORE4CORE-onderzoek uit 2014
blijkt dat de in dit opzicht best presterende
bedrijven deze stijging weten te beperken tot
circa 15%. In Figuur 5b is de ontwikkeling van
de onderhoudskosten (als percentage van de
vervangingswaarde) over de levensduur van een
asset weergegeven voor zowel de groep ‘top
performers4’ als voor de overige bedrijven.

Voor de ‘top performers’ zijn de onderhoudskosten als percentage van de vervangingswaarde geïndexeerd op 100 aan het begin
van de levensduur. De kostenstijging voor de
‘top performers’ blijft zoals gezegd beperkt
tot 15% (de oranje lijn). Voor de overige
bedrijven geldt niet alleen dat hun initiële
onderhoudskostenniveau 75% hoger ligt, maar
ook dat zij gedurende het gebruik van de asset
geconfronteerd worden met grotere stijging van
de onderhoudskosten van circa 40% tot 65% (van
175% tot respectievelijk 245% en 292%, de grijze
lijn). Deze verschillen zijn toe te schrijven aan het
feit dat ‘top performers’ zich onderscheiden door
de mate van professionaliteit in hun maintenance
& asset management (zie verder in Hoofdstuk 3).
Tot slot moet hier opgemerkt worden dat
lage onderhoudskosten op zichzelf niet
betekenen dat onderhoud goed of slecht
wordt uitgevoerd. Dat kan alleen beoordeeld
worden in samenhang met de prestaties en
het gebruik van een asset (bijvoorbeeld in
termen van technische beschikbaarheid) en
met de onderhoudsinvesteringen die voor die
asset worden gedaan. Anders gezegd: als lage
uitgaven en investeringen in onderhoud gepaard
gaan met een lage technische beschikbaarheid
van een asset is er in het algemeen geen sprake
van goed onderhoud.

4) ‘Top performers’ in het MORE4CORE-onderzoek zijn het kwart van de bedrijven uit de maakindustrie die het best presteren op de combinatie van kosten,
technische beschikbaarheid en veiligheid.
Hoofdstuk 2 | Onderzoeksresultaten

15

2.6. Onderhoudskosten chemische productie Nederland versus buitenland
De onderhoudskosten in de (petro)chemische industrie in Nederland bedragen 2,8% van de
vervangingswaarde, zoals onder vraag 4 is gemeld (zie Figuur 4a). Om deze uitkomst in een
internationaal perspectief te plaatsen is een vergelijking gemaakt met een aantal omliggende landen
in Europa en met de VS. (Deze vergelijking betreft alleen chemische productiebedrijven omdat voor
raffinaderijen en tankopslag geen internationale referentiegegevens beschikbaar zijn.5) Daaruit blijkt dat
de chemische productiebedrijven in Nederland een kostenniveau hebben van 3,2% en daarmee relatief
gemiddeld scoren ten opzichte van andere landen (zie Figuur 6a).
Figuur 6a: Onderhoudskosten in Nederlandse chemische productiebedrijven in internationaal perspectief.

4,0%
3,5%
3,0%
2,5%
2,0%
1,5%
1,0%
0,5%
0,0%

3,6%

2,2%

4,1%

3,2%

2,1%

2,9%

België

Frankrijk

Duitsland

Nederland

Engeland

USA

De onderhoudskosten als percentage van de vervangingswaarde zijn voor de chemische productiebedrijven in Frankrijk en Engeland 30% tot 35% lager dan in Nederland, in Duitsland en België zijn deze
kosten 15% tot 30% hoger dan in Nederland. De chemische productiebedrijven in de VS hebben een
onderhoudskostenniveau dat vergelijkbaar is met dat in Nederland.
Opnieuw moet hier worden opgemerkt dat het onderhoudskostenniveau op zichzelf van weinig
betekenis is bij een beoordeling van de staat van de assets in de chemische industrie. In een dergelijke
beoordeling zullen ook aspecten als de technische beschikbaarheid betrokken moeten worden.
In Figuur 6b is daarom een overzicht opgenomen van de technische beschikbaarheid in de chemische
industrie van de landen in deze vergelijking (deze vergelijking betreft wederom alleen chemische
productiebedrijven).
Figuur 6b: Technische beschikbaarheid in Nederlandse chemische productiebedrijven in internationaal perspectief.

100%
80%
60%
40%
20%
0%

94,6%

87,3%

97,5%

94,6%

94,8%

94,0%

België

Frankrijk

Duitsland

Nederland

Engeland

USA

Uit dit overzicht blijkt dat Duitsland in dit opzicht koploper is en dat Frankrijk achterblijft, maar dat de
overige landen elkaar in grote lijn niet veel ontlopen.
Het feit dat de gemiddelde onderhoudskosten en de technische beschikbaarheid vergelijkbaar zijn met
of gunstig afsteken bij die in de omliggende Europese landen en de VS, maakt dat de Nederlandse
chemische industrie een goede technische concurrentiepositie heeft.

16

5) Internationale referentiegegevens voor raffinaderijen zijn beschikbaar in de benchmarkstudies van Solomon Associates.
Hier kan in dit rapport echter niet uit gepubliceerd worden.

2.7. Ageing als (mede-)oorzaak van
veiligheidsincidenten
Met het beantwoorden van de voorgaande
vragen is een beeld gevormd van de staat
waarin de asset base in de Nederlandse (petro)
chemie verkeert. De vraag is vervolgens welk
deel van de procesveiligheidsincidenten in die
sector (mede) is veroorzaakt door ageing. Van
de procesveiligheidsincidenten in 2017 die zijn
gemeld door de respondenten in ons onderzoek
is 16% naar hun oordeel (mede) veroorzaakt door
veroudering van assets.
Figuur 7a: Het aandeel ageing-gerelateerde
procesveiligheidsincidenten.

16%

aantal procesveiligheidsincidenten
als gevolg van
veroudering

totaal aantal gerapporteerde
procesveiligheidsincidenten

Om deze bevindingen in perspectief te kunnen
plaatsen is in de literatuur gezocht naar geschikte
referentiecijfers.

2.7. Ageing als (mede-)oorzaak van
veiligheidsincidenten

Volgens het RIVM was in 2017 24% van
de zogeheten Major Hazard Control (MHC
incidenten in BRZO-bedrijven (mede) te wijten
aan ageing. Hierbij werd, net zoals in deze
nulmeting, onder ageing alleen fysieke
veroudering of materiaaldegradatie verstaan.
De bevindingen van het RIVM bevestigen dus
het beeld dat slechts een minderheid van de
veiligheidsincidenten mede gerelateerd is aan
ageing.
Uit een vaak aangehaald onderzoek van de Britse
Health and Safety Executive uit [2010/2011]
blijkt dat 28% van de incidenten die tussen
1980 en 2006 zijn geregistreerd in het Europese
MARS-bestand mogelijk veroudering als
oorzaak hebben. Hierbij is net als in deze
nulmeting de smalle definitie gebruikt: ‘ageing =
materiaaldegradatie’.
In deze nulmeting is aan respondenten
(veelal onderhouds- en veiligheidsmanagers)
ook gevraagd de kans in te schatten op
toekomstige procesveiligheidsincidenten als
gevolg van algemeen technisch falen. Het gaat
hier dus om hun perceptie van de algemene
technische veiligheid van assets, niet specifiek
veiligheidsincidenten als gevolg van ageing. 42%
van hen schat in dat er een gerede kans is op
een veiligheidsincident als gevolg van technisch
falen (fig. 7b / blz 18).

Procesveiligheidsincidenten in context
Incidenten en ongevallen zijn bijna altijd het
gevolg van een complex van factoren. Menselijk
falen in de breedste zin (zoals tekortkomingen
in veiligheidsbewustzijn, competenties,
instructies, communicatie) is bij de meerderheid
van de incidenten een van de belangrijkste
basisoorzaken. (zie literatuurverwijzing 12).
Onderzoeksvraag 7 in deze nulmeting is met
name gericht op de mate waarin ageing een
oorzaak is van procesveiligheidsincidenten.
Om het antwoord op deze vraag enige context
te geven is het zinvol de ontwikkeling van het
aantal procesveiligheidsincidenten (ongeacht hun
oorzaak) te schetsen. Door Veiligheid Voorop
worden de veiligheidsprestaties op onder meer
het gebied van procesveiligheid (gedefinieerd
als het aantal lekkages - ofwel Loss of Primary
Containment, LoPC - per 100 fte), sinds 2013
gemonitord voor de aangesloten BRZO-bedrijven,

waaronder de bedrijven uit de (petro)chemie.
LoPC’s zijn een van de belangrijkste categorieën
van veiligheidsincidenten en hebben en zijn
gerelateerd aan ageing. Uit deze monitoring
komt duidelijk naar voren dat het aantal procesveiligheid-gerelateerde incidenten (LoPC) de
afgelopen jaren is gedaald.
(bron: Rapport Staat van de Veiligheid majeure risicobedrijven 2017)

proces-veiligheid-gerelateerde incidenten

1,62

1,22

1,03

0,51

0,42

2013

2014

2015

2016

2017

Procesveiligheidsincidenten
Een incident waarbij: A. Chemische stof of een chemisch proces betrokken is, EN B. Incident gebeurd is in productie, distributie,
opslag, utilities, pilot plant binnen de grenzen van het bedrijf, EN C. Er materiaal of energie (bv. Brand, explosie, implosie) van een proces
eenheid is vrijgekomen, EN D. Een of meer van de volgende rapportagegrenzen bereikt is: 1. Veiligheid/ongeval 2. Directe kosten van
schade groter dan € 2.500,- 3. Ontruiming/evacuatie 4. Lekkage/morsing boven een van de gedefinieerde GHS grenzen (conform de
ICCA Globally Harmonized Process Safety Metric,)
6) In het RIVM-rapport wordt ook een ruimere definitie van ‘ageing’ gehanteerd dan in deze nulmeting, namelijk een definitie die naast ‘materiaaldegradatie’ ook ‘in
onbruik raken’ (ofwel ‘obsolescence’) en ‘organisatorische veroudering’ omvat. Met deze brede definitie komt het RIVM op 30% ageing-gerelateerde incidenten.
7) MARS: Major Accident Reporting System
Hoofdstuk 2 | Onderzoeksresultaten

17

Hierbij wordt een gerede kans gedefinieerd als
de som van de categorieën ‘Mogelijk’, ‘Waarschijnlijk’ en ‘Bijna zeker’.
Ten opzichte van 2014, toen in het MORE4COREonderzoek dezelfde vraag is gesteld, schatten
bedrijven de kans op incidenten nu beduidend
hoger in. In 2014 was maar 13% van mening dat
er een gerede kans op een incident was (fig. 7b).
Toch komt uit de interviews en de monitoringsgegevens over procesveiligheidsincidenten
(zie kader blz 17) geen beeld naar voren dat
de technische veiligheid in de tussenliggende
periode verslechterd is. In tegendeel zelfs.
Wij veronderstellen dan ook dat het verschil
vooral veroorzaakt wordt door een toegenomen
risicobewustzijn binnen de (petro)chemische
industrie. Ook de vele veiligheidscultuurprogramma’s die bedrijven zijn gestart om een
open communicatie over en een multidisciplinaire
benadering van risico’s en veiligheid te bevorderen
dragen hier aan bij.
Figuur 7b: De geschatte kans op procesveiligheidsincidenten (2014 versus 2017).

In het volgende hoofdstuk ‘Concurrerend blijven
met ageing assets” wordt het asset managementproces in meer detail uiteengezet. Daarbij wordt
ook ingegaan op de manier waarop nieuwe
technologieën zoals predictive maintenance op
basis van big data, drones en inspectierobots
worden ingezet in het onderhoud, en hoe deze
technologieën het asset management-proces
kunnen versterken en daarmee ageing van assets
adresseren.

2.9. Toekomstverwachtingen voor ageing
assets
Van de respondenten in deze nulmeting geeft
94% aan de huidige asset base in Nederland
in bedrijf te willen houden (zie Figuur 9a). Voor
slechts 6% is veroudering van assets een reden
tot het uit bedrijf nemen van (een deel van) deze
assets.
Figuur 9a: Voorgenomen maatregelen van de (petro)
chemische industrie voor ageing assets.
Overig
3%
1%

60%

Vervangende aanvullende functionaliteit

50%

29%

20%

40%
Vervanging zelfde functionaliteit

30%

27%
39%

20%
10%
0%

Levensduurverlenging

26% 21%
komt
zelden
voor

61% 36% 13% 33%

0% 9%

0% 0%

onwaarschijnlijk

waarschijnlijk

bijna
zeker

mogelijk

35%
(Deels) uit bedrijf
6%
5%

2014
2017

34%

0%

5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40%
Nulmeting 2017

2.8. Maatregelen tegen ageing assets
Uit interviews die voor dit onderzoek zijn
gehouden blijkt dat bedrijven in de afgelopen
jaren op meerdere manieren zijn omgegaan
met de veroudering van hun assets.Bedrijven
zijn overgegaan van onderhoud naar asset
management en hanteren daarbij een
langetermijn-planning voor de vervanging,
modernisering en levensduurverlenging van
hun assets ontwikkeld. Daarbij passen zij vaker
conditiebewaking toe en gebruiken daarbij
moderne methoden en technieken. Het doel van
deze aanpak is om de veroudering van assets
tijdig te signaleren en op het juiste moment
investeringsprojecten te starten. Het werken met
levensloopplannen is hierbij cruciaal.

18

MORE4CORE 2014

Levensduurverlenging en vervanging van
assets door assets met eenzelfde dan wel een
aanvullende functionaliteit zijn de belangrijkste
maatregelen om een ouder wordende asset base
in bedrijf te houden. Ten opzichte van 2014 blijken
eigenaren van assets vaker van plan om bij het
vervangen van assets een functionele verbetering
door te voeren. Redenen om te investeren in
dergelijke gerichte verbeteringen zijn onder
meer de noodzaak te voldoen aan hogere
productiedoelstellingen. Andere redenen zijn de
strengere klimaat- en energiedoelstellingen en het
benutten van de mogelijkheden die smart assets
bieden.

“Bedrijven zijn overgegaan van onderhoud
naar asset management en hanteren daarbij
een langetermijnplanning voor de vervanging,
modernisering en levensduurverlenging van
hun assets.”

Hoofdstuk 2 | Onderzoeksresultaten

19

“Nieuwe technologieën vinden
langzamerhand hun weg binnen
de onderhouds- en asset
management wereld.”

20

Hoofdstuk 3
Concurrerend blijven met ageing assets
In dit hoofdstuk beschrijven we de verschillende maatregelen die bedrijven in de (petro)chemische industrie
in Nederland nemen rondom het beheer en onderhoud van ageing assets. Daarmee gaan we dieper in op
de onderzoeksvragen 8 en 9 die betrekking hebben op dit onderwerp, en op de rol die nieuwe technologieën
daarin spelen. Deze vragen zijn met name in de interviews aan de orde gesteld.
Op basis van de respons van de geïnterviewden en op grond van literatuuronderzoek en inzichten uit
onze bedrijfspraktijk wordt in dit hoofdstuk een beeld geschetst van het totaal aan maatregelen die
bedrijven nemen rondom het beheer en onderhoud van ageing assets. Hierbij hebben we ervoor gekozen
de maatregelen te groeperen op vijf aspecten die we in het restant van dit hoofdstuk nader zullen
beschrijven:
Van onderhoud naar asset management
Gebruik van smart technologies
Data en kennisontwikkeling
Opkomst van de asset managementorganisatie
Prestatiesturing op restlevensduur

3.1 Van onderhoud naar asset management
Uit de interviews en validatiesessies komt naar
voren dat bedrijven sinds enkele jaren een
verschuiving hebben ingezet van onderhoud
naar asset management. Daar waar preventief
en correctief onderhoud vooral gericht is op
het in stand houden van de asset gedurende
zijn levensduur, draait asset management om
het verlengen, vernieuwen en beëindigen van
de levensduur van assets. Deze verschuiving
brengt met zich mee dat bedrijven zich sterker
op de langere termijn gaan richten: in asset
management beslaat de investeringsplanning
voor een asset base typisch een periode
van vijf tot tien jaar, aanmerkelijk langer dan
de planningshorizon van typisch nul tot drie
jaar die bedrijven met een meer traditionele
onderhoudsfunctie hanteren.

Deze verschuiving naar asset management is
mede ingegeven door de noodzaak om op een
efficiënte manier om te gaan met verouderende
installaties en om de concurrentiekracht te
behouden. Asset management stelt bedrijven
in staat om de veroudering van assets
tijdig te signaleren en op het juiste moment
investeringsprojecten te starten. Het draagt
er bovendien toe bij dat bedrijven die hierin
vergevorderd zijn de stelling aandurven dat het
begrip restlevensduur achterhaald is: met een
volwassen asset managementproces zijn assets
in principe oneindig lang in bedrijf te houden.

Hoofdstuk 3 | Concurrerend blijven met ageing assets

21

Het asset managementproces in dit schema bestaat uit vijf centrale stappen (in kleur).

project updates

actuele leeftijd

lange termijn
asset planning

asset performance
targets

levensduur
bewaking
levensloop
plannen

bedrijfsstrategie

strategische asset
portfolio analyse
rest
levensduur

value based
project selection

project
voorstellen

installaties RE-analyse

goedgekeurde
projecten

reliability
engineering

1. Lange Termijn Asset Planning: het samenstellen
van een overzicht van alle relevante assets, inclusief de
leeftijd en de theoretisch verwachte levensduur van die
assets. De uitkomst is een levensloopplan voor elk asset.
De gecombineerde levensloopplannen vormen het Lange
Termijn Asset Plan (LTAP) dat een overzicht geeft van het
totale werkaanbod met een langetermijnhorizon.
2. Levensduurbewaking door conditiebewaking
(gedurende de levensduur) en restlevensduuronderzoek
(tegen het einde van de verwachte levensduur). In deze
processtap worden veel van de nieuwe technologieën
toegepast die in de volgende paragraaf worden
beschreven.
3. In de Strategische Asset Portfolio Analyse
worden de plannen voor de asset base gekoppeld aan
de bedrijfsstrategie en externe ontwikkelingen. Hierdoor
wordt niet alleen technische veroudering maar ook de

22

project portfolio
management

capital
projects

mogelijke economische, commerciële en compliance
veroudering van de assets geadresseerd. Dit resulteert in
een overzicht van alle assets die (bijna) aan het eind van
hun levensduur zijn gekomen en in projectvoorstellen met
mogelijke maatregelen (inclusief Reliability Engineering om
de levensduur te verlengen).
4. Value Based Project Selection: het kiezen van de
oplossing die de meeste economische waarde oplevert.
Dit kan een vervanging van de betreffende assets zijn,
al dan niet met extra functionaliteit, een modificatie of
levensduurverlenging, of het uit bedrijf nemen van de
asset.
5. Project Portfolio Management: het beoordelen van de
geselecteerde projecten op onderlinge afhankelijkheden
en op de beschikbaarheid van resources en budgetten,
en het voortdurend monitoren van lopende projecten.

8) Deze beschrijving is ontleend aan het boek ‘VDMXL - Value Driven Maintenance & Asset Management’ van Mark Haarman en Guy Delahay.

3.2 Gebruik van smart technologies
De toepassingen van nieuwe methoden en
technologieën in onderhoud en asset
management zijn met name gericht op
levensduurbewaking.
Predictive maintenance met big data wordt
als belangrijkste nieuwe ontwikkeling gezien.
Hierbij wordt met geavanceerde algoritmes
gezocht naar patronen in grote datasets,
bijvoorbeeld sensordata afkomstig van een
machine, de onderhoudshistorie en typisch
ook data over externe omgevingsfactoren
zoals weersomstandigheden. Op basis
van deze patronen voorspelt het algoritme
de kans op toekomstige storingen zodat
onderhoudsmomenten en vervanging optimaal
gepland kunnen worden.
Uit een onderzoek naar het gebruik van
predictive maintenance in de totale maakindustrie in Nederland, België en Duitsland
blijkt dat momenteel 11% van de bedrijven
deze technologie al toepast in de operationele
omgeving9. Een veel groter aantal bedrijven
geeft in datzelfde onderzoek aan van plan te
zijn om binnen afzienbare tijd te beginnen met
pilot-projecten op dit gebied: 60% is bezig met
pilots op het gebied van predictive maintenance
met big data of heeft plannen om daarmee te
beginnen.
Bedrijven die al bezig zijn met predictive
maintenance met big data melden in overgrote meerderheid positieve resultaten. De
belangrijkste drijfveer om met predictive
maintenance met big data te starten is het
verhogen van de technische beschikbaarheid
(‘uptime’) van hun assets. Niettemin meldt 46%
van deze bedrijven ook positieve resultaten op
het gebied van levensduurverlenging.

Smart sensors:
Het gebruik van ‘smart sensors’ voor conditiebewaking en verouderingsdetectie is al enkele
jaren gemeengoed. Nieuwe typen sensoren
worden ontwikkeld voor de detectie van
verouderingsmechanismen die nog minder
goed begrepen worden, waaronder corrosie
onder isolatie (zie ook paragraaf 3.3).
Drones:
Het gebruik van drones is inmiddels vrij gangbaar
in de (petro)chemische industrie, ze worden
vooral aangewend voor fakkel- of oveninspecties
en in iets mindere mate voor interne tankinspecties. Het gebruik van drones wordt in
veel gevallen gedreven door kostenreductie
(bijvoorbeeld doordat stellingbouw vermeden
kan worden) en met het oog op veiligheid
(installaties zijn te inspecteren terwijl ze in bedrijf
zijn, zonder persoonlijk risico voor inspecteurs).
Enkele bedrijven experimenteren met meer
geavanceerde toepassingen van drones. Zo
worden drones bijvoorbeeld uitgerust met een
infraroodcamera om wanddiktes of de rondheid
van opslagtanks te meten en maken ze foto’s van
opslagtanks die vervolgens geautomatiseerd
worden geanalyseerd op roestvorming.
Veiligheidsregels voor het gebruik van drones
beperken in bepaalde gevallen de verdere
toepassing ervan.
Robots:
De toepassing van robots is nog beperkt,
ze worden voornamelijk ingezet voor interne
tankinspecties of ultrasoon onderzoek door
middel van crawlers. De kosten voor het gebruik
van robots zijn over het algemeen nog hoog,
de belangrijkste reden voor hun inzet is het
verbeteren van de persoonsveiligheid.

Zoals al eerder gezegd speelt de (continue)
levensduurbewaking van assets een centrale rol
in asset management en in dit digitale tijdperk
gebeurt dit in toenemende mate op basis van
(big) data. Voor het verzamelen van conditiedata
wordt gebruik gemaakt van en geëxperimenteerd
met een aantal nieuwe technologieën:

9) PwC & Mainnovation: - ‘Predictive Maintenance 4.0 – Beyond the hype: PdM 4.0 delivers results’, september 2018.

Hoofdstuk 3 | Concurrerend blijven met ageing assets

23

3.3 Databeheer en kennisontwikkeling

3.3 Databeheer en kennisontwikkeling

Essentieel voor succes met predictive
maintenance met big data is de beschikbaarheid
van data over onder meer de conditie, het gebruik
en de omgeving van de asset. De kwaliteit en de
beschikbaarheid van data wordt vaak genoemd
als belangrijk obstakel voor de invoering van
predictive maintenance. Tegelijkertijd zijn
bedrijven bezig met het uitrusten van apparatuur
en installaties met sensoren en het installeren van
de benodigde IT-infrastructuur.

Veel aandacht gaat in dit verband uit naar
corrosie onder isolatie, een van de belangrijkste
en tegelijk ook moeilijkst te detecteren
verouderingsmechanismes. Zo is onder de vlag
van World Class Maintenance in samenwerking
met het programma Duurzame Veiligheid 2030
een onderzoek naar dit fenomeen gestart10; doel
van dit onderzoek is een audit te ontwikkelen
die bedrijven structurele controle biedt over
dit verouderingsmechanisme en het aantal
incidenten waarbij corrosie onder isolatie een
oorzaak is te minimaliseren en onveilige situaties
te voorkomen.

Voor predictive maintenance met big data geldt
dat dit het meest effectief is wanneer data
niet ‘blind’ wordt verzameld en geanalyseerd,
maar wanneer dit gericht gebeurt op basis van
inzichten in faal- en degradatiemechanismes.
De toenemende populariteit van predictive
maintenance gaat mede om die reden dan
ook gepaard met een toename van het aantal
bedrijven dat reliability engineers in dienst heeft
(zie ook paragraaf 3.4).
Uit de interviews blijkt dat bedrijven bezig zijn
met het opstellen van degradatiemodellen
voor het voorspellen van het einde van de
levensduur, onder meer door het bepalen van
corrosiesnelheden. Een betere inschatting
van de restlevensduur kan voortijdige of
onnodige investeringen in levensduurverlenging
voorkomen.

24

10) bron: https://www.worldclassmaintenance.com/project/corrosie-onder-isolatie/

Niet alle verouderingsfenomenen zijn reeds
bekend of goed begrepen. Nader onderzoek,
eventueel in samenwerking met universiteiten,
andere kennisinstituten en brancheverenigingen
kan de industrie helpen om meer grip te krijgen
op fenomenen zoals:
kabelveroudering
kunststofveroudering door UV-licht
microbiologische corrosie
degradatie van de isolatie zelf bij corrosie
onder isolatie

3.4 Opkomst van de asset managementorganisatie
De eerder genoemde verschuiving van onderhoud naar asset management die bedrijven in
gang hebben gezet wordt ondersteund door
organisatorische aanpassingen. Meerdere
geïnterviewde bedrijven melden een aparte asset
managementorganisatie te hebben opgericht
waarin een of meer van de volgende (relatief
nieuwe) rollen zijn gecreëerd:
asset manager - bewaking levensduur
en opstarten nieuwe projecten (vervanging,
modernisering, levensduurverlenging)
project manager - besturing en bewaking
van de uitvoering van levensduurprojecten
reliability engineer - optimalisatie preventief
onderhoudsplannen
Enkele van de grotere multi-site bedrijven in dit
onderzoek hebben ook centrale corrosie- en
materiaallaboratoria ingericht, om beter inzicht te
krijgen in nog onbekende verouderingsvormen
(zie paragraaf 3.3) en om dit inzicht te vertalen in
nieuwe degradatiemodellen.

3.5 Prestatiesturing op restlevensduur
Zoals gezegd moet het hierboven beschreven
asset managementproces periodiek doorlopen
worden. Onderdelen van dit proces, met name
de levensduurbewaking, krijgen steeds meer
een (bijna) continu karakter. Om grip te houden
op het asset managementproces en het effect
ervan op de ageing assets te kunnen monitoren,
is er behoefte aan prestatiesturing. In veel
gevallen gebeurt dit aan de hand van een ‘KPIdashboard’, een overzicht van de belangrijkste
prestatie-indicatoren. De belangrijkste KPI
hierbij is de verwachte restlevensduur, die
periodiek herijkt dient te worden op basis
van restlevensduurinspecties. De verwachte
restlevensduur dient echter altijd in samenhang
beoordeeld te worden met de algemene prestatie
indicatoren van een asset, zoals:
technische beschikbaarheid van de asset
technische betrouwbaarheid van de asset
technische veiligheid van de asset
jaarlijkse onderhoudskosten van de asset
jaarlijkse investeringen in de asset

“De verschuiving van onderhoud naar asset
management gaat gepaard met de invoering
van nieuwe processsen, organisatievormen
en smart technologies.”

Hoofdstuk 3 | Concurrerend blijven met ageing assets

25

“Bedrijven kunnen ook relatief oude fabrieken
vitaal en concurrerend houden. Dit vereist wel
voortdurende bewaking van de restlevensduur
van assets en een langetermijnplanning voor
de asset base.”

26

Hoofdstuk 4
Conclusie en aanbevelingen
In dit hoofdstuk beschrijven we kort de belangrijkste resultaten van deze nulmeting en doen we een aantal
aanbevelingen die we op grond van dit onderzoek waardevol vinden.

4.1 Conclusie
Het onderzoek toont aan dat de asset base in
de Nederlandse (petro)chemie de afgelopen
jaren aanzienlijk is verjongd. De gemiddelde
restlevensduur van de assets is tussen 2014 en
2017 met circa 25% toegenomen en bedraagt
nu 18 jaar. Het aandeel assets met een restlevensduur van minder dan tien jaar is in dezelfde periode afgenomen van 46% naar 21%.
Deze verjonging is voor een belangrijk deel
toe te schrijven aan een verhoging van de
moderniseringsinvesteringen. Investeringen
ten behoeve van vervanging, verbetering of
levensduurverlenging bereikten in 2017 een
niveau van 3,3% van de vervangingswaarde
van de assets en lagen daarmee 22% hoger
dan in 2014. De technische beschikbaarheid
en betrouwbaarheid zijn op hetzelfde niveau
gebleven als in 2014. Een internationale benchmarkanalyse toont aan dat de Nederlandse
(petro)chemische industrie een goede technische
concurrentiepositie heeft ten opzichte van
omringende Europese landen en de VS.
Van de procesveiligheidsincidenten in de
Nederlandse (petro)chemische industrie
wordt circa 16% (mede) veroorzaakt door
veroudering van de assets. Deze omvang
is vergelijkbaar met andere studies. Uit dit
onderzoek komt naar voren dat de kans op
toekomstige procesveiligheidsincidenten als
gevolg van algemeen technisch falen hoger wordt
ingeschat dan drie jaar geleden. Deze toename
kan te maken hebben met een toegenomen
risicobewustzijn binnen de industrie.
Tezamen onderstrepen de bevindingen uit deze
nulmeting dat veroudering van assets geen
kwestie van leeftijd is maar van de conditie van
die assets en dat die conditie te beïnvloeden is.
Dit betekent dat bedrijven ook relatief oudere
fabrieken vitaal en concurrerend kunnen houden.
Daarvoor is op de eerste plaats vereist dat
uitgaven aan onderhoud en investeringen in
modernisering rond het huidige, adequate niveau
blijven.

Dit vereist bovendien dat bedrijven de restlevensduur van hun assets voortdurend bewaken
en een langetermijnplanning voor hun asset base
opstellen. Beide zijn essentiële onderdelen van
een professioneel asset managementproces dat
meer grip biedt op de veiligheid, beschikbaarheid
en kosten gedurende de gehele levensduur
van de asset. Uit dit onderzoek blijkt dat
meerdere bedrijven in de (petro)chemische
sector een dergelijk proces hebben ingevoerd
of daar mee bezig zijn. In dat kader passen
ook de investeringen van bedrijven in nieuwe
technologieën zoals predictive maintenance
(met big data), drones en inspectierobots.

4.2 Aanbevelingen
Op basis van voorgaande conclusies doen wij de
volgende aanbevelingen:
1. Investeringsniveau in balans houden
Om de conditie en de restlevensduur van de
asset base op peil te houden, moet het huidige
niveau aan investeringen in modernisering
worden vastgehouden. Als men in tijden
van laagconjunctuur besluit om naar een
lager investeringsniveau te gaan, dan moet
men beseffen dat dit ten koste gaat van de
restlevensduur en dat er extra geïnvesteerd moet
worden in de periode van hoogconjunctuur die
hierop volgt. Continu meten en bewaken van de
restlevensduur is hierbij essentieel.
2. Continueren met professionalisering van asset
management
Om de asset base op langere termijn
concurrerend te houden is het essentieel om
de ingezette professionaliseringsslag op het
gebied van asset management door te zetten.
Dit vraagt om samenwerking binnen en buiten de
chemiesector, zodat nieuwe en bestaande best
practices op dit vlak worden (door)ontwikkeld en
worden uitgewisseld.

Hoofdstuk 4 | Conclusie en aanbevelingen

27

3. Ontwikkeling van nieuwe degradatiemodellen
Verder onderzoek naar corrosie onder
isolatie en andere, minder goed begrepen
verouderingsmechanismen, biedt bedrijven nog
meer grip op ageing assets. Ook hier vereist dit
samenwerking binnen en buiten de chemiesector
en met kennisinstituten op dit vlak.
4. Periodiek uitvoeren van dit onderzoek
Door dit onderzoek regelmatig te herhalen
(bijvoorbeeld iedere drie jaar) zijn trends
waarneembaar en krijgt men steeds meer
inzicht in het effect van professioneel asset
management op de restlevensduur en veiligheid
van de assets in de chemiesector. Hiervoor is
het wenselijk om het onderzoek uit te breiden
met een volwassenheidsanalyse van de asset
management-organisaties binnen de bedrijven.
5. Nader onderzoek doen naar gepercipieerde
veiligheidsrisico’s
Omdat in dit onderzoek de bedrijven de kans
op toekomstige veiligheidsincidenten hoger
inschatten dan enkele jaren geleden, zou in een
vervolgonderzoek nader moeten worden bepaald
waar de perceptie van hogere veiligheidsrisico’s
op berust.

28

Appendix A
Literatuurlijst
1. Analyse incidenten bij grote bedrijven met gevaarlijke stoffen 2017-2018; E.S. Kooi, H.J. Manuel,
M. Mud; RIVM Centrum Veiligheid
2. De invloed van veroudering van installatie (‘ageing’) op de oorzaak van ongevallen met gevaarlijke
stoffen; Ing. E.C.J. Geus, K. K. Kieskamp MSc; RIVM Centrum Veiligheid
3. Aandacht voor ‘ageing’ binnen de chemische industrie 2018; Ing. E.C.J. Geus, K. K. Kieskamp MSc;
RIVM Centrum Veiligheid
4. Plant Ageing Study Research Report 823 HSE UK, 2010; P. Horrocks, D. Mansfield, J. Thomson,
K. Parker & P. Winter; Health and Safety Executive
5. More4Core Benchmark Study in the MRO Market 2014, R. van Dongen
6. Ageing bij Brzo-bedrijven, Naar een modern veiligheidsbewustzijn, Oktober 2016, Inspectie SZW,
Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid
7. Value Driven Maintenance & Asset Management, M. Haarman & G. Delahay, 2015, Mainnovation
8. PwC & Mainnovation: - ‘Predictive Maintenance 4.0 – Beyond the hype: PdM 4.0 delivers results’,
september 2018.
9. CBS: ‘Industrie verwacht daling van investeringen in 2019’, 4 december 2019.
(https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2018/49/industrie-verwacht-daling-van-investeringen-in-2019)
10. Staat van de Veiligheid majeure risicobedrijven 2017, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat,
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Ministerie van Justitie en Veiligheid
11. Ageing binnen BRZO inspecties 2017 en SMT 2017, VOTOB
12. ‘Some myths about industrial safety.’ CRC technical Report. Besnard, D. & Hollnagel, E. (2012)

Appendix A / Literatuurlijst

29

Credits
Opdrachtgevers Onderzoek/Nulmeting
Peter Bareman
Hoofd Veiligheid, Gezondheid en Milieu, VNCI

Sandra de Bont
Directeur VOTOB

Erik Klooster
Directeur VNPI

Uitvoerend projectteam
Deola Baauw,
Managing Consultant Mainnovation

Mark Haarman,
Managing Partner Mainnovation

Pieter de Klerk,
Executive Consultant Mainnovation

30

-meting

Mainnovation Meeting House Nederland:
Johan de Wittstraat 2
3311 KJ Dordrecht
T: +31 (0)78 614 67 24
F: +31 (0)78 614 67 27
E: info@mainnovation.com
Mainnovation Meeting House België:
Pegasuslaan 5
1831 Brussel (Diegem)
T: +32 (0)2 709 2911
F: +32 (0)2 709 2222
E: info@mainnovation.com
Mainnovation Meeting House Frankrijk :
Boulevard Haussmann 75
75008 Paris
T : +33 (0)1 42 68 52 54
M : +33 (0)6 07 52 76 57
E : info@mainnovation.com

Mainnovation Meeting House US:
445 Park Avenue
NY 10022 New York City
T: +1 212 836 4306
E: info@mainnovation.com
Mainnovation Meeting House UK:
4200 Waterside Centre, Solihull Parkway
B37 7YN Birmingham
T: +44 121 717 4826
E: info@mainnovation.com