Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 120 XVII

Wijziging van de begrotingsstaat van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII), voor het
jaar 2022 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

3

B.

BEGROTINGSTOELICHTING

4

1

Leeswijzer

4

2
2.1

Beleid
Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties

5
5

3
3.1

Beleidsartikelen
Beleidsartikel 1: Duurzame economische ontwikkeling,
handel en investeringen
Beleidsartikel 2: Duurzame ontwikkeling,
voedselzekerheid, water en klimaat
Beleidsartikel 3: Sociale vooruitgang
Beleidsartikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame
ontwikkeling
Beleidsartikel 5: Multilaterale samenwerking en overige
inzet

7

3.2
3.3
3.4
3.5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

7
11
15
18
22

2

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon
derlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige
wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2022 wijzigingen aan te brengen
in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking;
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begro
tingstoel ichting).
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,

E.N.A.J. Schreinemacher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021—2022, 36 120 XVII, nr. 2

3

B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
De voorliggende suppletoire begroting bevat de voorgestelde wijzigingen
ten opzichte van de Ontwerpbegroting 2022 van hoofdstuk XVII van de
begroting van het Rijk.
In hoofdstuk 2 is een overzicht opgenomen met de belangrijkste mutaties
op de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
met een toelichting op de substantiële verschillen.
Hoofdstuk 3 bevat per beleidsartikel een tabel budgettaire gevolgen van
beleid. Na de tabel ‘budgettaire gevolgen van beleid’ wordt een toelichting
op de mutaties gegeven. Hierbij worden per artikel de mutaties die groter
of gelijk zijn aan de ondergrenzen in onderstaande staffel (tabel 1) conform
de Rijksbegrotingsvoorschriften toegelicht. De wijzigingen van de verplich­
tingen worden alleen toegelicht wanneer ze groter zijn dan 10% ten opzichte
van de vorige stand op artikelniveau.
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand Beleidsmatige mutaties
ontwerpbegroting) in € miljoen (ondergrens in € miljoen)

Technische mutaties
(ondergrens in € miljoen)

< 50

1

2

=> 50 en < 200

2

4

=> 200 < 1000

5

10

=> 1000

10

20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

4

2 Beleid
2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
In dit wetsvoorstel is een aantal begrotingswijzigingen opgenomen die per
saldo leiden tot een verhoging van de geraamde uitgaven op de begroting
van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) met
EUR 233 miljoen en een verhoging van de geraamde ontvangsten met
EUR 1,7 miljoen.
Bij het coalitieakkoord Rutte IV is het budget voor ontwikkelingssamen­
werking (ODA) verhoogd met EUR 300 miljoen in 2022 t/m 2024 en vanaf
2025 met structureel EUR 500 miljoen. In dit wetvoorstel worden deze coali­
tieakkoordmiddelen, minus de aanvulling op de asieltoerekening voor
eerstejaarsopvang, toegevoegd aan de BHOS-begroting.
De belangrijkste uitgavenmutaties bij eerste suppletoire begroting worden
in onderstaande tabel weergegeven en toegelicht. De uitgebreide toelich­
tingen zijn per beleidsartikel opgenomen in hoofdstuk 3.
Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2022 (Eerste
suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Artikelnummer
Vastgestelde begroting 2022

Uitgaven
2022
3 265 762

Belangrijkste suppletoire mutaties
1) Klimaat

2.3

30 555

2) Seksuele en reproductieve gezondheid en rechten en hiv/aids

3.1

50 000

3) Humanitaire hulp

4.1

81 762

4) Opvang en bescherming in de regio en migratiesamenwerking

4.2

57 000

Overige mutaties
Stand 1e suppletoire begroting 2022

13 782
3 498 861

Toelichting
1) Klimaat
De ophoging van het klimaatbudget betreft enerzijds een positieve
bijstelling als gevolg van een meerjarige aanvulling vanuit het verdeelartikel
5.4 in 2023 met EUR 45 miljoen, in 2024 met EUR 44 miljoen en in 2025 en
2026 met EUR 38 miljoen. En daarnaast is vanuit de toegekende middelen
van het coalitieakkoord Rutte IV en de daaropvolgende aanvulling vanaf
het verdeelartikel 5.4 (zie tabel 8), budget toegekend aan klimaat
(EUR 30 miljoen per jaar voor 2022 t/m 2024 en EUR 130 miljoen per jaar
vanaf 2025).
2) SRGR
De ophoging van het uitgavenbudget van artikelonderdeel 3.1 betreft de
toegekende middelen uit het coalitieakkoord Rutte IV (EUR 50 miljoen per
jaar) voor de COVID-bestrijding via de Access to COVID-19 Tools Accelerator
(ACT-A) en het versterken van primaire gezondheidssystemen en inzet op
SRGR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

5

3) Humanitaire hulp
De verhoging is gerelateerd aan de crisis in Oekraïne en betreffen uitgaven
voor de eerste opvang in de regio van vluchtelingen uit Oekraïne
(EUR 20 miljoen), de Giro 555 bijdrage voor de samenwerkende hulporga­
nisaties voor de oorlog in Oekraïne (EUR 15 miljoen) en ten behoeve van
de wereldwijde impact van de crisis door toegenomen voedselonzekerheid
elders in de wereld (EUR 46,7 miljoen). De laatste twee verhogingen zijn
gedaan vanuit het verdeelartikel 5.4. Verder is ten behoeve van opvang in
de regio van vluchtelingen uit Oekraïne het budget eenmalig verhoogd met
EUR 20 miljoen. Deze uitgaven zijn onderdeel van de toegekende middelen
uit het coalitieakkoord Rutte IV voor opvang in de regio.
4) Opvang en bescherming in de regio en migratiesamenwerking
De verhoging betreft de toegekende coalitieakkoordmiddelen uit het coali­
tieakkoord Rutte IV voor de opvang en bescherming in de regio
(EUR 70 miljoen, waarvan EUR 20 miljoen voor humanitaire hulp in verband
met eerste opvang van vluchtelingen). Daarnaast is onder andere het
budget extra opgehoogd met EUR 10 miljoen voor opvang van vluchte­
lingen uit Oekraïne in Moldavië vanuit het verdeelartikel 5.4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

6

3 Beleidsartikelen
3.1 Beleidsartikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en
investeringen
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen
(Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

Verplichtingen

575 216

0

575 216

49 103

624 319

waarvan
garantieverplichtingen

100 000

0

100 000

0

100 000

waarvan overige
verplichtingen

475 216

0

475 216

49 103

524 319

Programma-uitgaven totaal

550 199

0

550 199

5 147

555 346

waarvan juridisch verplicht

90%

Duurzaam handels- en
investeringssysteem, incl.
MVO

31 525

0

31 525

‒ 113

MVO en
beleidsondersteuning
(ODA)

13 575

0

13 575

MVO en
beleidsondersteuning
(non-ODA)

2 611

0

2 294

2023

2024

2025

2026

537

30

22

‒ 213

487

487

487

1 987

31 412

‒ 13

‒ 13

‒ 13

‒ 13

0

13 575

0

0

0

0

2 611

‒ 100

2 511

0

0

0

0

0

2 294

‒ 13

2 281

‒ 13

‒ 13

‒ 13

‒ 13

1 850

0

1 850

0

1 850

0

0

0

0

MVO en
beleidsondersteuning
(ODA)

6 000

0

6 000

0

6 000

0

0

0

0

Contributies internationaal
ondernemen (non-ODA)

5 195

0

5 195

0

5 195

0

0

0

0

Uitgaven:

1.1

91%

Subsidies (regelingen)

Opdrachten
MVO en
beleidsondersteuning
(non-ODA)
Bijdrage aan
agentschappen
Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland
Bijdrage aan
(inter)nationale
organisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

7

Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting

1.2

Versterkte Nederlandse
Handels- en
Investeringspositie

2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

86 665

0

86 665

6 760

93 425

2 000

2 000

2 000

2 000

10 000

200

10 200

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Programma's
internationaal ondernemen

10 000

0

Versterking
concurrentiepositie
Nederland

6 502

0

6 502

0

6 502

0

0

0

0

Invest Internationaal

9 000

0

9 000

0

9 000

0

0

0

0

Dutch Trade and Investment
Fund

4 499

0

4 499

0

4 499

0

0

0

0

1 500

0

1 500

0

1 500

0

0

0

0

Programma's
internationaal ondernemen

11 566

0

11 566

0

11 566

0

0

0

0

Dutch Trade and Investment
Fund

450

0

450

0

450

0

0

0

0

0

0

0

3 500

3 500

0

0

0

0

Rijksdienst voor
ondernemend Nederland

43 148

0

43 148

3 060

46 208

2 000

2 000

2 000

2 000

Versterkte private sector en
arbeidsmarkt in
ontwikkelingslanden

432 009

0

432 009

‒ 1 500

430 509

‒ 1 500

‒ 1 500

‒ 1 500

0

Marktontwikkeling en
markttoegang

8 450

0

8 450

0

8 450

0

0

0

0

Economic governance and
institutions

26 400

‒ 1 500

24 900

‒ 1 500

‒ 1 500

‒ 1 500

0

Garanties
Dutch Trade and Investment
Fund
Opdrachten

Wereldtentoonstelling
Dubaï
Bijdrage aan
agentschappen

1.3

Subsidies (regelingen)

26 400

0

Financiële sector
ontwikkeling

36 810

0

36 810

‒ 2 896

33 914

‒ 3 730

‒ 2 500

‒ 1 500

‒ 1 000

Infrastructuurontwikkeling

36 500

0

36 500

‒ 3 100

33 400

‒ 1 700

‒ 1 800

0

0

Duurzame productie en
handel

39 700

0

39 700

0

39 700

0

0

0

0

(Jeugd)werkgelegenheid

6 000

0

6 000

0

6 000

0

0

0

0

Nexus onderwijs en werk

0

0

0

12 350

12 350

9 450

7 579

7 522

7 000

Lokale private sector
ontwikkeling

0

0

0

1 470

1 470

1 040

580

500

0

Infrastructuurontwikkeling

10 000

0

10 000

0

10 000

0

0

0

0

Financiële sector
ontwikkeling

34 000

0

34 000

0

34 000

0

0

0

0

Leningen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

8

Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

Garanties
Financiële sector
ontwikkeling

1 000

0

1 000

1 000

0

0

0

0

Marktontwikkeling en
markttoegang

12 000

0

12 000

Economic governance and
institutions

0

12 000

0

0

0

0

18 000

0

Financiële sector
ontwikkeling

18 000

0

18 000

0

0

0

0

Opdrachten

4 000

0

4 000

0

4 000

0

0

0

0

Infrastructuurontwikkeling

750

0

750

0

750

0

0

0

0

(Jeugd)werkgelegenheid

19 305

0

19 305

0

19 305

0

0

0

0

34 000

0

34 000

0

34 000

0

0

0

0

International Labour
Organisation

5 700

0

5 700

0

5 700

0

0

0

0

Lokale private sector
ontwikkeling

29 794

0

29 794

1 426

31 220

2 690

1 920

1 000

1 000

Marktontwikkeling en
markttoegang

8 500

0

8 500

0

8 500

0

0

0

0

Partnershipprogramma ILO

5 500

0

5 500

0

5 500

0

0

0

0

Economic governance and
institutions

10 000

0

10 000

0

0

0

0

Bijdrage aan
agentschappen
Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland
Bijdrage aan
(inter)nationale
organisaties

10 000

0

Financiële sector
ontwikkeling

3 000

0

3 000

0

3 000

0

0

0

0

Infrastructuurontwikkeling

57 000

0

57 000

0

57 000

0

0

0

0

(Jeugd)werkgelegenheid

3 000

0

3 000

0

3 000

0

0

0

0

Nexus onderwijs en werk

22 600

0

22 600

‒ 9 250

13 350

‒ 7 750

‒ 5 779

‒ 7 522

‒ 7 000

Ontvangsten

6 264

0

6 264

0

6 264

0

0

0

0

Ontvangsten duurzame
economische ontwikkeling,
1.10 handel en investeringen

3 264

0

3 264

0

3 264

0

0

0

0

1.30 Ontvangsten DGGF

3 000

0

3 000

0

3 000

0

0

0

0

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor beleidsartikel 1 neemt in 2022 toe vanwege
het aangaan van nieuwe committeringen voor onder andere het Health
Innovation Fund, Programma Uitgezonden Managers (PUM-DECP) en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

9

Private Infrastructure Development Group (PIDG). In 2023 e.v. neemt het
verplichtingenbudget af. De toename in 2022 is in lijn met het uitgaven­
budget voor de komende jaren.
Uitgaven
Technische mutaties
BZ werkt in Rijksbreed kader aan een betere aansluiting tussen de financiële
systemen enerzijds en de begrotingstabellen anderzijds om zo in het kader
van ‘verantwoord begroten’ de financiële inzet op instrumentniveau te
presenteren. Dat leidt binnen artikelonderdeel 1.3 tot aanpassingen op
instrument- en detailniveau voor de gedecentraliseerde budgetten Nexus
onderwijs en werk.
Artikelonderdeel 1.2
Het uitgavenbudget voor artikel 1.2 Versterkte Nederlandse Handels- en
Investeringspositie neemt per saldo toe doordat de wereldtentoonstelling
Expo 2020 Dubai met een jaar is uitgesteld als gevolg van de huidige COVIDpandemie, wat extra kosten met zich meebrengt. De Nederlandse deelname
stond in het teken van Uniting Water, Energy and Food. Verder is de bijdrage
aan RVO verhoogd ter compensatie van prijsstijgingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

10

3.2 Beleidsartikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en
klimaat
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat
(Eerste suppletoire begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
Stand
NvW, moties,
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp amendementen Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
begroting
en ISB
begroting begroting begroting begroting begroting begroting

Verplichtingen

2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

636 000

0

636 000

309 040

945 040

59 730

45 500

118 000

81 500

776 880

0

776 880

29 555

806 435

74 445

73 445

167 515

168 000

Uitgaven:
Programma-uitgaven
totaal
waarvan juridisch
verplicht

95%

2.1 Voedselzekerheid

328 672

0

328 672

0

328 672

0

0

0

0

Realiseren ecologische
houdbare
voedselsystemen

20 000

0

20 000

‒ 2 000

18 000

0

0

0

0

Bevorderen inclusieve,
duurzame groei in de
agrarische sect.

38 000

0

38 000

‒ 22 500

15 500

‒ 22 500

‒ 22 500

‒ 22 500

‒ 22 500

Kennis &
capaciteitsopbouw ten
behoeve van
voedselzekerheid

3 000

0

3 000

0

3 000

0

0

0

0

Uitbannen huidige
honger en voeding

25 327

0

25 327

0

25 327

0

0

0

0

0

0

0

62 396

62 396

47 572

40 560

35 865

33 990

Kennis &
capaciteitsopbouw ten
behoeve van
voedselzekerheid

33 000

0

33 000

‒ 12 000

21 000

‒ 12 450

‒ 11 970

‒ 10 500

‒ 9 500

Realiseren ecologische
houdbare
voedselsystemen

10 000

0

10 000

0

10 000

0

0

0

0

0

0

0

2 200

2 200

1 000

0

0

0

4 245

0

4 245

‒ 350

3 895

0

0

0

0

147 650

0

147 650

‒ 48 796

98 854

‒ 36 122

‒ 28 590

‒ 25 365

‒ 24 490

5 000

0

5 000

0

5 000

0

0

0

0

91%

Subsidies (regelingen)

Voedselzekerheid
Opdrachten

Voedselzekerheid
Bijdrage aan
agentschappen
Rijksdienst voor
ondernemend Nederland
Bijdrage aan (inter)
nationale organisaties
Voedselzekerheid
Realiseren Ecologische
Houdbare
Voedselsystemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

11

Mutaties via
Stand
NvW, moties,
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp amendementen Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
begroting
en ISB
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

Bevorderen inclusieve,
duurzame groei in de
agrarische sect.

18 450

0

18 450

21 050

39 500

22 500

22 500

22 500

22 500

Kennis &
capaciteitsopbouw ten
behoeve van
voedselzekerheid

20 000

0

20 000

0

20 000

0

0

0

0

Uitbannen huidige
honger en voeding

4 000

0

4 000

0

4 000

0

0

0

0

188 619

0

188 619

‒ 1 000

187 619

‒ 1 000

‒ 1 000

‒ 700

0

Waterbeheer

17 045

0

17 045

10 809

27 854

8 250

4 621

2 750

2 000

Drinkwater en sanitatie

24 429

0

24 429

‒ 3 255

21 174

273

‒ 3 500

‒ 3 200

0

0

0

0

7 391

7 391

5 927

4 029

3 000

0

2 000

0

2 000

0

2 000

0

0

0

0

Waterbeheer

95 050

0

95 050

‒ 17 770

77 280

‒ 14 750

‒ 6 150

‒ 3 250

‒ 2 000

Drinkwater en sanitatie

50 095

0

50 095

1 825

51 920

‒ 700

0

0

0

259 589

0

259 589

30 555

290 144

75 445

74 445

168 215

168 000

Klimaat algemeen

32 400

0

32 400

1 750

34 150

1 100

400

0

0

Hernieuwbare energie

35 000

0

35 000

‒ 9 000

26 000

‒ 9 000

‒ 9 000

‒ 9 000

‒ 9 000

Dutch Fund for Climate
and Development

40 000

0

40 000

0

40 000

0

0

0

0

3 000

0

3 000

320

3 320

400

400

400

400

357

0

357

0

357

0

0

0

0

2.2 Water
Subsidies (regelingen)

Opdrachten
Waterbeheer
Bijdrage aan
agentschappen
Rijksdienst voor
ondernemend Nederland
Bijdrage aan (inter)
nationale organisaties

2.3 Klimaat
Subsidies (regelingen)

Bijdrage aan
agentschappen
Rijksdienst voor
ondernemend Nederland
Bijdrage aan (inter)
nationale organisaties
Contributie IZA/IZT
Klimaatprogramma's
(non-ODA)

1 150

0

1 150

555

1 705

445

445

215

0

Klimaat algemeen

123 540

0

123 540

27 930

151 470

73 500

73 200

167 600

167 600

Hernieuwbare energie

17 000

0

17 000

9 000

26 000

9 000

9 000

9 000

9 000

UNEP

7 142

0

7 142

0

7 142

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

12

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor beleidsartikel 2 neemt toe vanaf 2022. Dit is
in lijn met de verhoging van het uitgavenbudget. Dit is mede mogelijk
vanwege de middelen uit het coalitieakkoord Rutte IV die zijn toegekend aan
klimaat. Mede daarmee kan gevolg worden gegeven aan de collectieve
internationale toezegging om USD 100 miljard per jaar voor klimaatactie in
OS-landen beschikbaar te stellen. In 2022 wordt voorts op klimaat non-ODA
in 2022 een nieuwe committering aangegaan voor het RVO-programma
Klimaat- en Energiediplomatie en een additionele bijdrage gedaan aan de
organisatie IRENA. Ook wordt op het thema klimaat een nieuwe verplichting
aangegaan op het gebied van hernieuwbare energie in de Sahel en NoordAfrika.
Op het gebied van de thema’s voedselzekerheid en water worden er voorts
in diverse landen verplichtingen aangegaan vanuit het decentrale budget,
waaronder in Benin voor een programma van SNV gericht op versterking
van voedselzekerheid en agrarische productiviteit in het noorden van dit
land, met een focus op klimaatbestendige landbouw en duurzame oogsten.
Op het gebied van waterbeheer speelt dit voor diverse verplichtingen
waaronder in Bangladesh (UNICEF t.b.v. Rohingya’s), in Egypte (o.a. met
de FAO gericht op climate smart agriculture irrigation), in Burkina Faso (een
identificatiemissie) en voor programma's in Mali en Niger. Daarnaast
worden er ook nieuwe verplichtingen aangegaan op het gebied van
integraal waterbeheer voor programma's zoals o.a.: de waterconferentie
2023, het Global Water Security Partnership met de Wereldbank en een
bijdrage aan de OMVS (Organisation pour la mise en valeur du fleuve
Sénégal).
Uitgaven
Technische mutaties
BZ werkt in Rijksbreed kader aan een betere aansluiting tussen de financiële
systemen enerzijds en de begrotingstabellen anderzijds om zo in het kader
van ‘verantwoord begroten’ de financiële inzet op instrumentniveau te
presenteren. Dat leidt binnen artikelonderdelen 2.1 en 2.2 tot aanpassingen
op instrument- en detailniveau voor de gedecentraliseerde budgetten
voedselzekerheid en waterbeheer.
Artikelonderdeel 2.2
Het uitgavenbudget voor artikelonderdeel 2.2 neemt meerjarig af als gevolg
van een meerjarige budgetoverheveling naar artikelonderdeel 4.3 Veiligheid
en Rechtsstaatontwikkeling bedoeld als bijdrage aan het multi-thematische
programma van VNG-International.
Artikelonderdeel 2.3
Het uitgavenbudget voor artikelonderdeel 2.3 klimaat neemt meerjarig toe.
Het budget is meerjarig aangevuld vanuit het verdeelartikel 5.4 in 2023 met
EUR 45 miljoen, in 2024 met EUR 44 miljoen en in 2025 en 2026 met
EUR 38 miljoen. Daarnaast is vanuit de toegekende middelen van het coali­
tieakkoord Rutte IV en de daaropvolgende aanvulling vanaf het verdeelar­
tikel 5.4 (zie tabel 8), budget toegekend aan klimaat (EUR 30 miljoen per jaar
voor 2022 t/m 2024 en EUR 130 miljoen per jaar vanaf 2025). Hiermee draagt
Nederland bij aan de collectieve internationale toezegging om USD
100 miljard per jaar beschikbaar te maken voor klimaatactie in OS-landen.
Hiermee dragen we extra bij aan groene-investeringen in Afrika, het
tegengaan van ontbossing, versterking van de klimaatweerbaarheid van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

13

de meest kwetsbaren en aan multilaterale klimaatfondsen zoals de Global
Environment Facility (GEF). Daarnaast wordt er in 2022 op Klimaat non-ODA
een nieuwe meerjarige committering aangegaan voor een RVO-programma
Klimaat- en Energiediplomatie en wordt een additionele bijdrage gedaan
aan de organisatie IRENA.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

14

3.3 Beleidsartikel 3: Sociale vooruitgang
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Sociale vooruitgang (Eerste suppletoire begroting) (bedragen x
€ 1.000)
Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting

Verplichtingen

2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

956 568

7 500

964 068

‒ 4 665

959 403

111 572

‒ 51 878

11 162

43 087

Programma-uitgaven totaal

847 956

7 500

855 456

50 000

905 456

50 000

50 000

50 000

50 000

waarvan juridisch verplicht

95%

Seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten en
3.1 hiv/aids

529 119

0

529 119

50 000

579 119

50 000

50 000

50 000

50 000

104 343

0

104 343

51 797

156 140

68 853

61 938

58 747

55 067

0

0

0

52 000

52 000

52 000

52 000

52 000

52 000

22 000

0

22 000

‒ 7 000

15 000

10 825

10 825

10 975

10 825

100

0

100

300

400

0

0

0

0

Uitgaven:

86%

Subsidies (regelingen)
SRGR en hiv/aids
Global Fund to Fight Aids,
Malaria and Tuberculosis
Opdrachten
SRGR en hiv/aids
Bijdrage aan agentschappen
Rijksdienst voor
ondernemend Nederland
Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
WHO/PAHO

6 713

0

6 713

0

6 713

0

0

0

0

SRGR en hiv/aids

171 950

0

171 950

21 241

193 191

‒ 20 881

‒ 13 966

‒ 10 925

‒ 7 095

UNFPA

75 000

0

75 000

0

75 000

0

0

0

0

UNAIDS

20 000

0

20 000

0

20 000

0

0

0

0

Partnershipprogramma
WHO

12 013

0

12 013

3 203

15 216

3 203

3 203

3 203

3 203

Global Fund to Fight Aids,
Malaria and Tuberculosis

52 000

0

52 000

‒ 52 000

0

‒ 52 000

‒ 52 000

‒ 52 000

‒ 52 000

UNICEF

9 000

0

9 000

0

9 000

‒ 12 000

‒ 12 000

‒ 12 000

‒ 12 000

Vrouwenrechten en
keuzevrijheid

56 000

0

56 000

‒ 19 541

36 459

0

0

0

0

Vrouwenrechten en
3.2 gendergelijkheid

51 643

0

51 643

0

51 643

0

0

0

0

36 243

0

36 243

669

36 912

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Vrouwenrechten
Opdrachten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

15

Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting

Vrouwenrechten

2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

1 000

0

1 000

0

Vrouwenrechten

8 400

UNWOMEN

6 000

0

8 400

0

6 000

197 644

7 500

Twinningsfaciliteit Suriname

700

Versterking maatschappelijk
middenveld

2023

2024

2025

2026

1 000

0

0

0

0

‒ 669

7 731

0

0

0

0

0

6 000

0

0

0

0

205 144

0

205 144

0

0

0

0

0

700

260

960

0

0

0

0

184 361

7 500

191 861

‒ 9 059

182 802

‒ 3 733

‒ 2 837

‒ 3 637

‒ 2 887

Versterking maatschappelijk
middenveld

4 000

0

4 000

6 000

10 000

2 000

2 000

2 000

2 000

Versterking maatschappelijk
middenveld
Monitoringsfonds

0

0

0

1 000

1 000

1 000

1 000

1 000

1 000

8 583

0

8 583

1 799

10 382

733

‒ 163

637

‒ 113

69 550

0

69 550

0

69 550

0

0

0

0

1 500

0

1 500

0

1 500

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties

3.3 Maatschappelijk middenveld
Subsidies (regelingen)

Opdrachten

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Versterking maatschappelijk
middenveld

3.4 Onderwijs
Subsidies (regelingen)
Onderzoeksprogramma's
Opdrachten
Onderwijs

0

0

0

200

200

0

0

0

0

48 251

0

48 251

0

48 251

0

0

0

0

Onderwijs

9 799

0

9 799

‒ 200

9 599

0

0

0

0

Global partnership for
education

10 000

0

10 000

0

10 000

0

0

0

0

Hoger Onderwijs
Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor SRGR wordt verhoogd met EUR 150 miljoen
waarvan de belangrijkste mutaties zijn: het budget voor de posten wordt
per saldo verhoogd met EUR 73 miljoen voor het aangaan van meerjarige
verplichtingen in o.a. Niger (EUR 30 miljoen), Zuidelijk Afrika
(EUR 25 miljoen) en Benin (EUR 23,6 miljoen). Daarnaast wordt het verplich­
tingenbudget verhoogd voor UNAIDS (EUR 20 miljoen omdat voor vier jaar
i.p.v. voor drie jaar wordt gecommitteerd) en voor WHO (EUR 20 miljoen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

16

i.v.m. verhoging van de jaarlijkse bijdrage met EUR 5 miljoen per jaar).
Tenslotte wordt het verplichtingenbudget verhoogd voor de toegekende
middelen uit het coalitieakkoord (EUR 50 miljoen) die ingezet zullen worden
voor COVID-bestrijding via de Access to COVID-19 Tools Accelerator (ACTA) en het versterken van gezondheidssystemen en SRGR.
Het verplichtingenbudget voor Maatschappelijk middenveld wordt verlaagd
omdat meerjarige programma’s al in 2020 en 2021 zijn verplicht.
Het verplichtingenbudget voor Onderwijs wordt verlaagd omdat de huidige
fase van het Orange Knowledge Programme is verlengd en de nieuwe fase
niet in 2022 maar in 2023 wordt gecommitteerd.
Uitgaven
Technische mutaties
BZ werkt in Rijksbreed kader aan een betere aansluiting tussen de financiële
systemen enerzijds en de begrotingstabellen anderzijds om zo in het kader
van ‘verantwoord begroten’ de financiële inzet op instrumentniveau te
presenteren. Dat leidt binnen artikelonderdelen 3.1 en 3.3 tot aanpassingen
op instrument- en detailniveau voor de gedecentraliseerde budgetten SRGR
en Versterking maatschappelijk middenveld.
Artikelonderdeel 3.1
Het uitgavenbudget op artikelonderdeel 3.1 is meerjarig verhoogd. Deze
verhoging betreft de toegekende intensiveringsmiddelen uit het coalitieak­
koord Rutte IV en de daaropvolgende aanvulling vanaf het verdeelartikel 5.4
(zie tabel 8). Deze intensiveringsmiddelen (EUR 50 miljoen per jaar) zullen
worden besteed aan de COVID-bestrijding via de Access to COVID-19 Tools
Accelerator (ACT-A) en het versterken van wereldwijde gezondheidssys­
temen en SRGR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

17

3.4 Beleidsartikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling (Eerste suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting

Verplichtingen

2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

1 000 214

‒ 7 500

992 714

471 362

1 464 076

55 600

‒ 116 000

306 000

83 000

Programma-uitgaven totaal

815 152

‒ 7 500

807 652

144 262

951 914

72 500

72 500

122 200

120 000

waarvan juridisch verplicht

86%

Uitgaven:

4.1 Humanitaire hulp

90%

438 017

‒ 7 500

430 517

81 762

512 279

0

0

0

0

107 000

0

107 000

0

107 000

0

0

0

0

248 000

‒ 7 500

240 500

73 762

314 262

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Noodhulpprogramma's
Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Noodhulpprogramma's
Noodhulpprogramma's nonODA

1 017

0

1 017

0

1 017

0

0

0

0

UNHCR

33 000

0

33 000

0

33 000

0

0

0

0

UNRWA

13 000

0

13 000

0

13 000

0

0

0

0

Wereldvoedselprogramma

36 000

0

36 000

8 000

44 000

0

0

0

0

Opvang en bescherming in
de regio en
4.2 migratiesamenwerking

162 000

0

162 000

57 000

219 000

67 000

67 000

117 000

120 000

5 000

0

5 000

0

5 000

0

0

0

0

Opvang in de regio

123 000

0

123 000

57 000

180 000

67 000

67 000

117 000

120 000

Migratie en ontwikkeling

34 000

0

34 000

0

34 000

Veiligheid en
4.3 Rechtstaatontwikkeling

215 135

0

215 135

5 500

220 635

5 500

5 500

5 200

0

Legitieme stabiliteit

7 000

0

7 000

0

7 000

0

0

0

0

Inclusieve vredes- en
politieke processen

8 000

5 500

13 500

5 500

5 500

5 200

0

Subsidies (regelingen)
Opvang in de regio
Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties

Subsidies (regelingen)

8 000

0

Vredesdividend:
werkgelegenheid en
basisvoorzieningen

2 000

0

2 000

0

2 000

0

0

0

0

Functionerende rechtsorde

21 205

0

21 205

12 538

33 743

11 680

6 350

3 338

500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

18

Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

Opdrachten
Inclusieve vredes- en
politieke processen

0

0

0

1 500

1 500

1 500

1 500

1 500

1 500

Bijdrage aan (inter)nationale
organisaties
Legitieme stabiliteit

9 000

0

9 000

0

9 000

0

0

0

0

Functionerende rechtsorde

132 930

0

132 930

‒ 11 788

121 142

‒ 10 930

‒ 5 600

‒ 3 338

‒ 500

Inclusieve vredes- en
politieke processen

35 000

0

35 000

‒ 2 250

32 750

‒ 2 250

‒ 2 250

‒ 1 500

‒ 1 500

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor beleidsartikel 4 neemt in 2022 met
EUR 7,5 miljoen af vanwege de verwerking van het amendement van het lid
Hammelburg c.s. (vergaderjaar 2021-2022, 35 925 XVII nr. 18) en neemt toe
met EUR 471 miljoen. Deze toename in 2022 is toe te schrijven aan de
toegekende middelen uit het coalitieakkoord Rutte IV (EUR 70 miljoen voor
opvang in de regio waarvan EUR 20 miljoen voor het VN-appeal voor
opvang in de regio ten behoeve van vluchtelingen Oekraïne via het beleids­
artikel voor humanitaire hulp), verhogingen verband houdende met de
crisis in Oekraïne (EUR 15 miljoen Giro 555 actie, EUR 10 miljoen opvang
vluchtelingen Moldavië en een verhoging met EUR 47 miljoen voor
humanitaire hulp toegenomen honger elders in de wereld). De resterende
stijging van EUR 329,6 miljoen in 2022 is hoofdzakelijk toe te schrijven aan
nieuwe verplichtingenbudgetten voor noodhulp. Dit betreffen subsidies
(EUR 217 miljoen) vanwege de publicatie van een nieuw meerjarig subsi­
diebeleidskader en bijdragen (EUR 332 miljoen) voor meerjarige commit­
teringen voor Central Emergency Response Fund (CERF), International
Committee of the Red Cross (ICRC), UNICEF en United Nations Office for the
Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA). Daarnaast is er sprake van
neerwaartse bijstellingen (EUR 246 miljoen) vanwege de verwachting dat al
in 2021 meerjarige verplichtingen konden worden aangegaan met een
aantal VN-instellingen met betrekking tot de algemene vrijwillige bijdrage.
Tenslotte zijn er meerdere kleinere mutaties van per saldo circa
EUR 27 miljoen.
Voor de periode 2023 tot en met 2026 worden de verplichtingenbudgetten
verhoogd vanwege de toegekende coalitieakkoordmiddelen voor opvang in
de regio en migratiesamenwerking (resp. EUR 70 miljoen voor 2023 en 2024
en EUR 120 miljoen voor 2025 en 2026). In aanvulling daarop zijn er de
volgende grote mutaties:
In 2024 is er sprake van een neerwaartse bijstelling van het verplichtingen­
budget voor Noodhulp subsidies en bijdragen vanwege de in 2022
aangegane meerjarige verplichtingen. Verder is er een opwaartse bijstelling
voor Migratie en ontwikkeling van EUR 34 miljoen, budgetneutraal overge­
heveld uit 2025 en 2026 voor het vervolg op het programma COMPASS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

19

In 2025 is het budget verhoogd voor noodhulp bijdragen en subsidies
(samen per saldo EUR 48 miljoen), noodhulp UNHCR (EUR 66 miljoen,
budgetneutraal overgeheveld vanuit 2027), UNRWA (EUR 13 miljoen voor
nieuwe 4 jarige verplichting) en WFP (EUR 72 miljoen, budgetneutraal
overgeheveld vanuit 2027). Daarnaast is er sprake van een verlaging van
EUR 17 miljoen voor Migratie en ontwikkeling in 2024, welke budgetneu­
traal is overgeheveld naar 2024.
Uitgaven
Artikelonderdeel 4.1
Het budget voor humanitaire hulp in 2022 is met EUR 7,5 miljoen verlaagd
vanwege de verwerking van het amendement van het lid Hammelburg c.s.
(vergaderjaar 2021-2022, 35 925 XVII nr. 18) voor het Civic Space Fund.
Aanvullend is het budget voor 2022 met EUR 81,7 miljoen verhoogd. Deze
verhoging houdt verband met de oorlog in Oekraïne en betreft het volgende:
– EUR 20 miljoen voor opvang in de regio via het VN-appeal voor hulp aan
vluchtelingen gedekt uit de coalitieakkoordmiddelen en de daaropvol­
gende aanvulling vanaf het verdeelartikel 5.4 (zie tabel 8).
– EUR 15 miljoen voor de Giro 555 actie ten behoeve van de samenwer­
kende hulporganisaties gedekt vanuit de reserves op het verdeelartikel
5.4
– EUR 46,7 miljoen voor toegenomen honger door voedselonzekerheid
elders in de wereld, gedekt vanuit de reserves op het verdeelartikel 5.4.
– Tenslotte is binnen het budget voor noodhulp EUR 8 miljoen overge­
heveld naar het budget voor WFP.
Artikelonderdeel 4.2
Het uitgavenbudget voor artikelonderdeel 4.2 opvang en bescherming in
de regio en migratiesamenwerking wordt in 2022 opgehoogd met
EUR 57 miljoen. Dit betreft EUR 70 miljoen uit de toegekende intensive­
ringsmiddelen voor opvang in de regio uit het coalitieakkoord van Rutte IV
en de daaropvolgende aanvulling vanaf het verdeelartikel 5.4 (zie tabel 8).
Hiervan is EUR 20 miljoen overgeheveld naar humanitaire hulp voor de
eerste opvang van vluchtelingen uit Oekraïne via het VN-appeal. Aanvullend
wordt het budget voor opvang in de regio vanuit de reserves op het verdeel­
artikel 5.4 opgehoogd met EUR 10 miljoen voor de opvang van vluchte­
lingen uit Oekraïne in Moldavië.
De budgetten voor opvang in de regio voor de jaren 2023 tot en met 2026
worden met EUR 70 miljoen (2023 en 2024) en EUR 120 miljoen (2025 en
2026) opgehoogd vanuit toegekende intensiveringsmiddelen uit het coali­
tieakkoord Rutte IV en de daaropvolgende aanvulling vanaf het verdeelar­
tikel 5.4.
Tenslotte wordt vanuit artikel 4.2 (Opvang in de regio en migratiesamen­
werking) voor de jaren 2022 t/m 2025 jaarlijks EUR 3 miljoen geschoven naar
artikel 4.3 Veiligheid en Rechtstaatontwikkeling in verband met een bijdrage
aan een multi-thematische programma van VNG-International.
Artikelonderdeeldeel 4.3
Vanuit artikel 1.3 Private sector ontwikkeling (2022 t/m 2025 jaarlijks
EUR 1,5 miljoen), artikel 2.2 Water (2022 t/m 2024 jaarlijks EUR 1 miljoen,
2025 EUR 0,7 miljoen) en vanuit artikel 4.2 (2022 t/m 2025 jaarlijks
EUR 3 miljoen) worden budgetten overgeheveld naar artikel 4.3 Veiligheid
en rechtstaatontwikkeling in verband met een bijdrage aan het multithematische programma van VNG-International. De overige mutaties op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

20

het artikelonderdeel betreffen de saldi van diverse kleinere verschuivingen
tussen de instrumenten voor subsidies en bijdragen binnen het thema
functionerende rechtsorde van het artikelonderdeel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

21

3.5 Beleidsartikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Multilaterale samenwerking en overige inzet (Eerste suppletoire
begroting) (bedragen x € 1.000)
Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting

Verplichtingen

2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

502 542

502 542

502 542

502 542

3 400

505 942

2023

2024

2025

2026

400

200

1 400

2 800

5 488

130 801

377 007

389 268

155 090

180

135

135

135

waarvan
garantieverplichtingen
waarvan overige
verplichtingen

505 942

Uitgaven:

5.1

Programma-uitgaven totaal

275 575

waarvan juridisch verplicht

78%

Multilaterale
samenwerking

0

275 575

4 135

279 710
85%

151 410

0

151 410

3 680

UNIDO

1 950

UNDP

28 814

0

1 950

0

1 950

0

0

0

0

0

28 814

0

28 814

0

0

0

UNICEF

0

31 814

0

31 814

0

31 814

0

0

0

0

Speciale multilaterale
activiteiten

4 077

0

4 077

0

4 077

0

0

0

0

Assistent
deskundigenprogramma

9 000

0

9 000

0

9 000

0

0

0

0

Internationale Financiële
Instellingen

5 490

0

5 490

0

5 490

0

0

0

0

Middelenaanvullingen
multilaterale banken en
fondsen

63 789

0

63 789

3 500

67 289

0

0

0

0

Kapitaalaanvullingen bij
regionale
ontwikkelingsbanken

6 476

0

6 476

180

6 656

180

135

135

135

Overig armoedebeleid

107 314

0

107 314

17 306

124 620

3 854

5 235

1 309

‒ 235

9 905

0

9 905

‒ 1 580

8 325

200

0

0

0

0

0

0

650

650

650

650

650

650

0

0

0

200

200

200

200

200

200

Bijdrage aan
(inter)nationale
organisaties

5.2

Subsidies (regelingen)
Kleine activiteiten posten
en cultuur en ontwikkeling
Nationale SDG
Implementatie
Opdrachten
Nationale SDG
implementatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

22

Mutaties via
NvW, moties,
Stand
amende­
Mutaties 1e Stand 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e Mutaties 1e
ontwerp menten en Vastgestelde suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire suppletoire
begroting
ISB
begroting
begroting begroting begroting begroting begroting begroting
2022

2022

2022

2022

2022

(1)

(2)

(3)=(1+2)

(4)

(5)=(3+4)

2023

2024

2025

2026

Bijdrage aan
(inter)nationale
organisaties
UNESCO

4 400

0

4 400

0

4 400

0

0

0

0

Diverse ondersteunende
activiteiten

30 041

0

30 041

15 806

45 847

2 287

4 385

459

‒ 1 085

Kleine activiteiten posten
en cultuur en ontwikkeling

410

0

410

2 180

2 590

0

0

0

0

62 308

0

62 308

0

62 308

517

0

0

0

250

0

250

50

300

0

0

0

0

Nog te verdelen i.v.m.
wijzigingen BNI en/of
toerekeningen

16 851

0

16 851

‒ 16 851

0

1 454

125 431

375 563

389 368

Ontvangsten

45 310

0

45 310

1 730

47 040

1 730

1 730

1 730

0

Ontvangsten en restituties
met betrekking tot
5.20 leningen

24 134

0

24 134

0

24 134

0

0

0

0

5.21 Ontvangsten OS

21 176

0

21 176

0

21 176

0

0

0

0

5.22 Koersverschillen OS

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Diverse ontvangsten non5.23 ODA

0

0

0

1 730

1 730

1 730

1 730

1 730

0

Schuldverlichting
Voorlichting op het terrein
van
Ontwikkelingssamenwerking

5.4

Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget voor beleidsartikel 5 Multilaterale samenwerking
en overige inzet wordt in 2022 verhoogd. Dit betreft hoofdzakelijk een
verhoging van het verplichtingenbudget voor de nationale coördinatietaak
van de Sustainable Development Goals (SDG's). Deze nationale coördina­
tietaak is belegd bij de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikke­
lingssamenwerking en omvat het monitoren, rapporteren en het stimuleren
van de samenwerking binnen de overheid intern en tussen overheid en
maatschappij.
Uitgaven
Artikelonderdeel 5.1
In 2022 is het uitgavenbudget voor artikelonderdeel 5.1 Multilaterale samen­
werking verhoogd. Deze verhoging is toe te schrijven aan een wijziging van
het Nederlandse beleid omtrent promesses. Het kabinet heeft in overleg met
De Nederlandse Bank (DNB) besloten het beleid omtrent promesses te
wijzigen en geen nieuwe promesses uit te geven. Promesses zijn financiële
instrumenten die dienen als garanties voor betalingen aan internationale
(financiële) instellingen. De Asian Development Bank (AsDB) heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

23

aangegeven dat door het ontbreken van nieuwe promesses, Nederland over
een kortere periode aan haar betalingsverplichting moet voldoen. In 2022
levert dat een budgettaire verhoging op van EUR 3,5 miljoen.
Artikelonderdeel 5.2
Het budget op artikelonderdeel artikel 5.2 Overig armoedebeleid is in 2022
verhoogd. Dit is vooral toe te schrijven aan een overheveling van de
Verdragsmiddelen voor Suriname van het verdeelartikel 5.4. De Verdrags­
middelen zijn in 2021 niet meer tot uitputting gekomen en bij de Tweede
suppletoire begroting 2021 overgeheveld naar het verdeelartikel 5.4. Deze
middelen blijven, conform de uitvoering van het verdrag, de komende jaren
wel beschikbaar en zijn hierdoor voor 2022 overgeheveld naar het hiervoor
bestemde artikelonderdeel.
Artikelonderdeel 5.4
Om de inzichtelijkheid van de BHOS-begroting verder te verbeteren is met
ingang van begrotingsjaar 2017 artikel 5.4 gecreëerd, het 'verdeelartikel'.
Zie ook Kamerbrief 34 300 XVII, nr. 62 over de inzichtelijkheid van de BHOSbegroting. De ontwikkeling van het ODA-budget is gekoppeld aan de
ontwikkeling van het BNI en wordt hiervoor bijgesteld. In het kader van
behoedzaamheid en stabiliteit in de begroting worden groei en krimp in
beginsel niet direct door vertaald in de OS-programmalijnen. Deze
zogeheten BNI-ruimte kan immers toenemen of afnemen als in de loop van
het jaar de BNI-raming wordt bijgesteld. Daarnaast kan er sprake zijn van
nog te verdelen toerekeningen aan het ODA-budget.
Het budget van verdeelartikel 5.4 betreft een saldo van verschillende
mutaties die in 2022 op nul uitkomt. In eerste instantie was er sprake van
een meerjarige verhoging als gevolg van de meest recente ramingen van
het Centraal Planbureau (CEP 2022) over de ontwikkeling van het BNI, en
daarmee het ODA-budget. Vervolgens was er sprake van een meerjarige
verlaging van het verdeelartikel door een hogere verwachte opvang van
eerstejaars asielzoekers uit DAC-landen (naast de hogere uitgaven waarmee
in het coalitieakkoord al rekening werd gehouden, zie tabel 8). Hierdoor
stijgt de asieltoerekening verder met EUR 89 miljoen in 2022,
EUR 113 miljoen in 2023 alsook een verhoging in de jaren daarna. Bovenop
deze reguliere asieltoerekening draagt BHOS eenmalig EUR 150 miljoen bij
uit het ODA-budget in 2022 voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen
in Nederland. Deze eenmalige bijdrage wordt gedekt middels een kasschuif
van EUR 75 miljoen in zowel 2023 als 2024.
Inmiddels zijn de onderhandelingen over het IDA20 pakket afgerond door
donoren en is de financieringshoogte en daarmee de bijdrage van
Nederland aan IDA20 bepaald. De opgenomen reservering op de begroting
van het Ministerie van Financiën voor de betalingsverplichtingen van IDA20
is hierdoor meerjarig met EUR 94 miljoen naar beneden bijgesteld. Dit
bedrag is meerjarig toegevoegd aan het verdeelartikel 5.4 op de BHOSbegroting.
Het restant van het budget op het verdeelartikel 5.4 is meerjarig herverdeeld
over de verschillende beleidsartikelen, waarmee de stand op het verdeelar­
tikel 5.4 in 2022 op nul uitkomt. Het budget op het verdeelartikel is
herverdeeld over onder andere de volgende onderwerpen:
– In 2022 is in verband met de huidige oorlog in Oekraïne budget
overgeheld naar beleidsartikel 4 voor een eenmalige bijdrage voor
Giro555 van EUR 15 miljoen en de bijdrage van EUR 10 miljoen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

24

–
–

–

de opvang van vluchtelingen in Moldavië. Daarbij is ook
EUR 46,7 miljoen overgeheveld naar beleidsartikel 4 ten behoeve van
de toegenomen honger door voedselonzekerheid elders in de wereld.
De reservering van de Verdragsmiddelen voor Suriname.
Een aanvullende overheveling naar artikelonderdeel 2.3 klimaat in het
kader van het voortzetten van de intensivering op klimaat met het oog
op de internationale collectieve toezegging van USD 100 miljard per jaar
voor klimaatactie in OS-landen.
Bij het coalitieakkoord van Rutte IV is het ODA-budget verhoogd met
EUR 300 miljoen en vanaf 2025 met structureel EUR 500 miljoen. Na
de reservering voor de toegenomen asieltoerekening wordt het restant
van de intensivering conform het coalitieakkoord ingezet op klimaat,
opvang in de regio en aan COVID-bestrijding en het versterken van
wereldwijde gezondheidssystemen. Wegens het meerjarige fluctue­
rende karakter van de intensivering uit het coalitieakkoord (door de
reservering asieltoerekening) is deze reeks aangevuld met de middelen
op verdeelartikel 5.4. (Zie onderstaande tabel 8.)
Tabel 8 Intensivering coalitieakkoord Rutte IV (EUR x 1 miljoen)
2022

2023

2024

2025

300

300

300

500

500

Aanvullende asieltoerekening (JenV)

‒ 154

‒ 177

‒ 213

‒ 220

‒ 221

Subtotaal:
Restant middelen coalitieakkoord

146

123

87

280

279

Aanvulling vanaf verdeelartikel 5.4

4

27

63

20

21

150

150

150

300

300

ODA intensivering Rutte IV

Totaal

2026

Ontvangsten
De verwachte ontvangsten op artikelonderdeel 5.23 worden vanaf 2022 t/m
2025 geraamd op EUR 1,73 miljoen door de rente-ontvangsten vanuit een
achtergestelde converteerbare schuldenfaciliteit. Deze faciliteit beoogd op
een innovatieve manier valutarisico’s weg te nemen voor lokale lening­
nemers en financiële instellingen in het kader van een versterkte private
sector en arbeidsmarkt in ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 120 XVII, nr. 2

25