Staatsblad
van het Koninkrijk der Nederlanden
Jaargang 2012

0

388
Besluit van 28 augustus 2012, houdende
wijziging van het Besluit algemene regels
ruimtelijke ordening en van het Besluit
ruimtelijke ordening in verband met de
toevoeging van enkele onderwerpen van
nationaal ruimtelijk belang
Wij Beatrix, bij de gratie Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van
Oranje-Nassau, enz. enz. enz.
Op de voordracht van Onze Minister van Infrastructuur en Milieu van
9 december 2011, nr. IenM/BSK-2011/165519, Hoofddirectie Bestuurlijke en
Juridische Zaken;
Gelet op de artikelen 3.37, 4.1, vierde lid, 4.3, eerste lid, en 10.8 van de
Wet ruimtelijke ordening;
De Afdeling advisering van de Raad van State gehoord (advies van
17 februari 2012, nr. W14.11.0524/IV);
Gezien het nader rapport van Onze Minister van Infrastructuur en Milieu
van 21 augustus 2012, nr. IENM/BSK-2012/125457, Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken;
Hebben goedgevonden en verstaan:

ARTIKEL I
Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening wordt als volgt
gewijzigd:
A
Artikel 1.1 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid wordt in de begripsomschrijving van GML-bestand na
«NL.IMRO.0000.IMam11Barro-3000» ingevoegd: en
NL.IMRO.0000.IMam11Barro-3005.
2. In het derde lid wordt «artikel 2.12, derde lid,» vervangen door: artikel
2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°,.
3. Het vijfde lid komt te luiden:

Staatsblad 2012

388

1

5. Een omgevingsvergunning waarbij met toepassing van artikel 2.12,
eerste lid, onderdeel a, onder 3°, of tweede lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken,
voldoet aan dit besluit, tenzij in dit besluit anders is bepaald.
B
Artikel 1.2 komt te luiden:
Artikel 1.2 (buiten toepassing verklaring)
Dit besluit is niet van toepassing op:
a. een omgevingsvergunning als bedoeld in de artikelen 2.12, eerste lid,
onderdeel a, onder 3°, en 2.12, tweede lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht die wordt verleend door Onze Minister, Onze
Minister wie het aangaat of Onze Minister wie het aangaat in overeenstemming met Onze Minister;
b. een bestemmingsplan, voor zover dat strekt ter uitvoering van een
tracébesluit als bedoeld in de Tracéwet, dan wel ter uitvoering van een
wegaanpassingsbesluit als bedoeld in artikel 9, eerste lid, van de
Spoedwet wegverbreding, dan wel een plan als bedoeld in artikel 6, vijfde
lid, van die wet.
C
Titel 2.1 komt te luiden:
TITEL 2.1 Rijksvaarwegen
Artikel 2.1.1 (begripsomschrijvingen)
1. In deze titel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
CEMT-klasse: vaarwegklasse zoals vastgesteld door de Conférence
Européenne des Ministres de Transport (CEMT), gebaseerd op de
afmetingen van standaardschepen en duwstellen;
rijksvaarweg: voor het openbaar verkeer van schepen openstaand
oppervlaktewaterlichaam in beheer bij het Rijk als bedoeld in artikel 3.1
van het Waterbesluit, uitgezonderd de Noordzee, de Waddenzee, de
Westerschelde en het IJsselmeer;
vrijwaringszone: zone aan weerszijden grenzend aan een rijksvaarweg.
Artikel 2.1.2 (bepaling vrijwaringszone)
1. Een vrijwaringszone wordt gemeten vanaf de begrenzingslijn van de
rijksvaarweg zoals opgenomen in de legger, bedoeld in artikel 5.1 van de
Waterwet.
2. De breedte van een vrijwaringszone, gemeten vanaf de begrenzingslijn van de rijksvaarweg, bedraagt:
a. 10 meter aan weerszijden van een rijksvaarweg van CEMT-klasse II;
b. 20 meter aan weerszijden van een rijksvaarweg van CEMT-klasse III;
c. 25 meter aan weerszijden van een rijksvaarweg van CEMT-klasse IV, V
of VI;
d. 40 meter aan weerszijden van een zeehaventoegang;
e. 50 meter aan weerszijden van een rijksvaarweg binnen een afstand
van 300 meter van een vaarwegsplitsing of havenuitvaart.

Staatsblad 2012

388

2

Artikel 2.1.3 (veiligheid scheepvaart op vaarwegen)
Bij de vaststelling van een bestemmingsplan dat betrekking heeft op
gronden binnen de begrenzing van een rijksvaarweg of op een vrijwaringszone en dat een wijziging inhoudt ten opzichte van het ten tijde van
inwerkingtreding van deze titel geldende bestemmingsplan, wordt
rekening gehouden met het voorkomen van belemmeringen voor:
a. de doorvaart van de scheepvaart in de breedte, hoogte en diepte;
b. de zichtlijnen van de bemanning en de op het schip aanwezige
navigatieapparatuur voor de scheepvaart;
c. het contact van de scheepvaart met bedienings- en
begeleidingsobjecten;
d. de toegankelijkheid van de rijksvaarweg voor hulpdiensten, en
e. het uitvoeren van beheer en onderhoud van de rijksvaarweg.
D
In artikel 2.3.4 vervallen het tweede lid en de aanduiding «1» voor het
eerste lid.
E
In artikel 2.4.1, eerste lid wordt «3a» telkens vervangen door: 3.
F
Artikel 2.4.6 wordt als volgt gewijzigd:
1. Voor de tekst wordt de aanduiding «1.» geplaatst.
2. In het eerste lid (nieuw) wordt «3a» vervangen door: 3.
3. Er wordt een lid toegevoegd, luidende:
2. Als gebiedsreservering voor de lange termijn voor de Maas worden
aangewezen de gebieden waarvan de geometrische plaatsbepaling is
vastgelegd in het GML-bestand en is verbeeld op kaart 3.
G
In artikel 2.5.8, eerste lid, vervalt «de».
H
Artikel 2.5.17 komt te luiden:
Artikel 2.5.17 (omgevingsvergunning voor bepaalde termijn)
In afwijking van artikel 1.1, vijfde lid, kan met een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.12, tweede lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht worden afgeweken:
a. van een bestemmingsplan als bedoeld in de artikelen 2.5.7 tot en met
2.5.16 ten behoeve van tijdelijke bebouwing voor wetenschappelijk
onderzoek en monitoring;
b. van een bestemmingsplan als bedoeld in artikel 2.5.15 ten behoeve
van een incidentele verdere verdieping van een hoofdvaargeul.

Staatsblad 2012

388

3

I
In artikel 2.6.3, tweede lid, wordt «de dubbelbestemming onveilig
gebied» vervangen door: de gebiedsaanduiding «veiligheidszone –
onveilig gebied».
J
In artikel 2.6.4 vervalt het vijfde lid.
K
Artikel 2.6.7 wordt als volgt gewijzigd:
1. Het vijfde lid vervalt.
2. Het zesde lid wordt vernummerd tot vijfde lid.
3. In het vijfde lid (nieuw) vervalt «voorgenomen».
L
In artikel 2.6.8 vervalt het derde lid.
M
Artikel 2.6.9 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid wordt «Maatschappelijk – zend/ontvangstinstallatie»
vervangen door: Maatschappelijk – militaire zend- en ontvangstinstallatie.
2. Het derde lid komt te luiden:
3. Bij regeling van Onze Minister, in overeenstemming met Onze
Minister van Defensie, worden de maximale bouwhoogten binnen de
radarverstoringsgebieden, bedoeld in artikel 2.6.2, negende lid, vastgesteld.
3. In het vierde lid vervalt «, onder b» en wordt «de gevolgen van die
bouwwerken voor de werking van de radar» vervangen door: de mate
waarin het radarbeeld door die bouwwerken wordt verstoord.
4. Het zevende lid vervalt.
5. Het achtste lid wordt vernummerd tot zevende lid.
6. In het zevende lid (nieuw), aanhef, wordt «bedoeld in het derde lid,
onderdeel b» vervangen door: bedoeld in het derde tot en met zesde lid.
N
Titel 2.7 komt te luiden:
TITEL 2.7 Hoofdwegen en landelijke spoorwegen
Artikel 2.7.1 (begripsomschrijvingen)
In dit hoofdstuk en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
buitenste kantstreep: markering van de begrenzing van de buitenzijde
van de buitenste rijstrook;

Staatsblad 2012

388

4

hoofdweg: weg als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van de Tracéwet;
landelijke spoorweg: spoorweg als bedoeld in artikel 1, eerste lid, van
de Tracéwet.
Artikel 2.7.2 (aanwijzing reserveringsgebieden verbreding
bestaande hoofdwegen)
1. Bij ministeriële regeling worden hoofdwegen of delen daarvan
aangewezen waarvoor een bij die regeling vast te stellen reserveringsgebied geldt aan een of beide zijden van de hoofdweg ten behoeve van
een mogelijke uitbreiding daarvan.
2. De breedte van een reserveringsgebied als bedoeld in het eerste lid,
wordt gemeten vanaf de buitenste kantstreep en bedraagt ten hoogste:
a. 34 meter aan weerszijden van de hoofdweg ten behoeve van de
mogelijke verbreding per rijrichting met één rijstrook;
b. 38 meter aan weerszijden van de hoofdweg ten behoeve van de
mogelijke verbreding per rijrichting met twee rijstroken;
c. 41 meter aan weerszijden van de hoofdweg ten behoeve van de
mogelijke verbreding per rijrichting met drie rijstroken, of
d. 45 meter aan weerszijden van de hoofdweg ten behoeve van de
mogelijke verbreding per rijrichting met vier rijstroken.
3. Van een reserveringsgebied als bedoeld in het eerste lid, wordt de
geometrische plaatsbepaling vastgelegd in een GML-bestand en op kaart
verbeeld.
Artikel 2.7.3 (aanwijzing reserveringsgebieden nieuwe infrastructuur)
1. Bij ministeriële regeling worden ten behoeve van de mogelijke aanleg
van nieuwe hoofdwegen of landelijke spoorwegen reserveringsgebieden
aangewezen.
2. Van een reserveringsgebied als bedoeld in het eerste lid, wordt de
geometrische plaatsbepaling vastgelegd in een GML-bestand en op kaart
verbeeld.
Artikel 2.7.4 (aanwijzing belemmerende activiteiten)
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een reserveringsgebied,
aangewezen krachtens artikel 2.7.2, eerste lid, of artikel 2.7.3, eerste lid,
bevat geen wijzigingen ten opzichte van het op het moment van
aanwijzing van dat reserveringsgebied geldende bestemmingsplan, die de
volgende activiteiten of bestemmingen mogelijk maken:
a. het bouwen van een bouwwerk waarvoor een omgevingsvergunning
als bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, onder a, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht is vereist, uitgezonderd een tijdelijk
bouwwerk als bedoeld in artikel 5.16, eerste lid, onder a, van die wet of
een bijbehorend bouwwerk als bedoeld in bijlage II, artikel 1, eerste lid, bij
het Besluit omgevingsrecht;
b. stortplaats voor afvalstoffen;
c. bergingsgebied als bedoeld in artikel 1.1 van de Waterwet.
O
Titel 2.8 komt te luiden:

Staatsblad 2012

388

5

TITEL 2.8 Elektriciteitsvoorziening
Artikel 2.8.1 (begripsomschrijvingen)
In deze afdeling en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
grootschalige elektriciteitsopwekking: elektriciteitsproductie met een of
meer elektriciteitsproductie-installaties met een gezamenlijk vermogen
van ten minste 500 MW en de daarmee verbonden werken en infrastructuur, uitgezonderd elektriciteitsproductie-installaties die elektriciteit
opwekken door splijting of versmelting van atoomkernen en uitgezonderd
elektriciteitsproductie-installaties die elektriciteit opwekken door middel
van windenergie;
hoogspanningsnet: net met een spanning van ten minste 220 kV en de
daarin aanwezige schakel- en transformatorstations en andere hulpmiddelen;
hoogspanningsverbinding: verbinding met een spanning van ten minste
220 kV en de daarmee verbonden schakel- en transformatorstations en
andere hulpmiddelen;
kernenergiecentrale: elektriciteitsproductie-eenheid waar elektriciteit
wordt opgewekt met behulp van splijting of versmelting van atoomkernen.
Artikel 2.8.2 (aanwijzing vestigingsplaatsen grootschalige
elektriciteitsopwekking)
1. Als vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking
worden aangewezen de op de kaarten in bijlage 5 begrensde gebieden,
die zijn gelegen in:
a. Eemshaven (gemeente Eemsmond);
b. Burgum (gemeente Tytsjerksteradiel);
c. Harculo (gemeente Zwolle);
d. Nijmegen (gemeente Nijmegen);
e. Utrecht (gemeente Utrecht);
f. Flevo (gemeente Lelystad);
g. Velsen (gemeente Velsen);
h. Hemweg (gemeente Amsterdam);
i. Diemen (gemeente Diemen);
j. Maasvlakte I (gemeente Rotterdam);
k. Galileïstraat (gemeente Rotterdam);
l. Borssele/Vlissingen (gemeenten Borsele en Vlissingen);
m. Amer Geertruidenberg (gemeente Geertruidenberg);
n. Buggenum (gemeente Leudal);
o. Maasbracht (gemeente Maasgouw);
p. Moerdijk (gemeente Moerdijk);
q. Geleen (gemeente Sittard-Geleen);
r. Delfzijl (gemeente Delfzijl);
s. Amsterdams Havengebied/Noordzeekanaal (gemeente Amsterdam);
t. Maasvlakte II (gemeente Rotterdam);
u. Rijnmond/Rotterdams Havengebied (gemeente Rotterdam);
v. Terneuzen/Sas van Gent (gemeente Terneuzen).
2. De gebieden, bedoeld in het eerste lid, worden vastgelegd in een
GML-bestand.
Artikel 2.8.3 (waarborging vestigingsplaats grootschalige
elektriciteitsopwekking)
Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een vestigingsplaats als
bedoeld in artikel 2.8.2, eerste lid:
a. laat grootschalige elektriciteitsopwekking toe;

Staatsblad 2012

388

6

b. voorziet in de fysieke ruimte daartoe, en
c. bevat geen hoogtebeperkingen voor installaties voor grootschalige
elektriciteitsopwekking.
Artikel 2.8.4 (aanwijzing vestigingsplaatsen kernenergiecentrale)
1. Als vestigingsplaats voor een kernenergiecentrale worden aangewezen de op de kaarten in bijlage 5 begrensde gebieden, die zijn gelegen
in:
a. Borssele/Vlissingen (gemeenten Borsele en Vlissingen);
b. Eemshaven (gemeente Eemsmond);
c. Maasvlakte I (gemeente Rotterdam).
2. De gebieden, bedoeld in het eerste lid, worden vastgelegd in een
GML-bestand.
Artikel 2.8.5 (waarborging vestigingsplaats kernenergiecentrale)
1. Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een vestigingsplaats
als bedoeld in artikel 2.8.4, eerste lid, of de daar omheen liggende
gronden binnen een straal van 1 kilometer, bevat geen wijziging ten
opzichte van het ten tijde van inwerkingtreding van deze titel geldende
bestemmingsplan die:
a. nieuwe woningen mogelijk maakt, als gevolg waarvan het aantal
bewoners binnen de straal van 1 kilometer meer dan 5000 personen zal
bedragen;
b. nieuwe kwetsbare objecten mogelijk maakt.
2. Onder kwetsbaar object als bedoeld in het eerste lid, onderdeel b,
wordt verstaan:
a. gebouwen bestemd voor het verblijf, al dan niet gedurende een
gedeelte van de dag, van minderjarigen, ouderen, zieken of gehandicapten of gevangenen, zoals:
1°. ziekenhuizen, bejaardenhuizen en verpleeghuizen;
2°. gevangenissen;
3°. scholen, of
4°. gebouwen of gedeelten daarvan, bestemd voor dagopvang van
minderjarigen;
b. gebouwen waarin doorgaans grote aantallen personen gedurende
een groot gedeelte van de dag aanwezig zijn, waartoe in ieder geval
behoren:
1°. kantoorgebouwen en hotels met een bruto vloeroppervlak van meer
dan 1500 m2 per object, of
2°. complexen waarin meer dan 5 winkels zijn gevestigd en waarvan het
gezamenlijk bruto vloeroppervlak meer dan 1000 m2 bedraagt en winkels
met een totaal bruto vloeroppervlak van meer dan 2000 m2 per winkel,
voor zover in die complexen of in die winkels een supermarkt, hypermarkt
of warenhuis is gevestigd, en
c. kampeer- en andere recreatieterreinen bestemd voor het verblijf van
meer dan 50 personen gedurende meerdere aaneengesloten dagen.
Artikel 2.8.6 (aanwijzing hoogspanningsverbindingen)
1. Als hoogspanningsverbinding worden aangewezen de op de kaarten
in bijlage 5 aangeduide tracés:
a. Weiwerd – lijn Eemshaven-Meeden;
b. Eemshaven – Meeden;
c. Meeden – Zwolle;
d. Meeden – Diele (Duitsland);
e. Eemshaven – Vierverlaten;
f. Vierverlaten – Zeyerveen – Hoogeveen;
g. Hoogeveen – Zwolle;

Staatsblad 2012

388

7

h. Vierverlaten – Burgum – Ens;
i. Ens – Zwolle;
j. Zwolle – Hengelo (O) – Doetinchem – Dodewaard – Maasbracht –
Eindhoven – Geertruidenberg – Krimpen a/d IJssel – Diemen – Lelystad –
Ens – Zwolle;
k. Hengelo (O) – Gronau (Duitsland);
l. Beverwijk – Oostzaan – Diemen;
m. Maasvlakte – Westerlee;
n. Wateringen – Westerlee;
o. Wateringen – Zoetermeer;
p. Bleiswijk – Krimpen a/d IJssel;
q. Maasvlakte – Crayenstein – Krimpen a/d IJssel;
r. Borssele – Kreekrak – Geertruidenberg;
s. Kreekrak – Zandvliet (België);
t. Maasbracht – Gramme (België);
u. Maasbracht – Meerhout (België);
v. Maasbracht – Oberzier (Duitsland);
w. Maasbracht – Graetheide;
x. Eemshaven – Noorwegen;
y. Maasvlakte – Groot-Brittannië.
2. De tracés, bedoeld in het eerste lid, worden vastgelegd in een
GML-bestand.
3. Een aansluiting tussen een vestigingsplaats als bedoeld in artikel
2.8.2, eerste lid, en het hoogspanningsnet wordt gelijkgesteld met een
hoogspanningsverbinding.
Artikel 2.8.7 (bestemming hoogspanningsverbinding)
1. Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een hoogspanningsverbinding als bedoeld in artikel 2.8.6, eerste of derde lid, bevat het tracé
van die hoogspanningsverbinding en laat het gebruik als hoogspanningsverbinding toe.
2. Een bestemmingsplan wijst geen ander tracé van de hoogspanningsverbinding aan.
3. In afwijking van het tweede lid kan, na schriftelijk advies van de
beheerder van het hoogspanningsnet, een ander tracé van de hoogspanningsverbinding worden aangewezen, mits de hoogspanningsverbinding
als zodanig in het bestemmingsplan wordt gehandhaafd, het bestemmingsplan het gebruik van dat gewijzigde tracé als hoogspanningsverbinding toelaat en het tracé aansluit op het tracé van de hoogspanningsverbinding in de naastliggende bestemmingsplannen.
P
Titel 2.10 komt te luiden:
TITEL 2.10 Ecologische hoofdstructuur
Artikel 2.10.1 (begripsomschrijvingen)
1. In deze titel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
ecologische hoofdstructuur: stelsel van natuurgebieden van internationaal of nationaal belang dat strekt tot de veiligstelling van ecosystemen
met de daarbij behorende soorten;
nieuwe bebouwing: het oprichten van bouwwerken, anders dan het
vervangen van bouwwerken door bouwwerken van gelijke omvang;
wezenlijke kenmerken en waarden: aanwezige natuurwaarden en, voor
gebieden met een bestemming natuur, tevens potentiële natuurwaarden
en de daarvoor vereiste bodem- en watercondities, voor zover deze

Staatsblad 2012

388

8

natuurwaarden en condities in het licht van de internationale biodiversiteitdoelstellingen relevant zijn.
2. Deze titel is niet van toepassing op de wateren, genoemd in bijlage II,
onderdeel 1, van het Waterbesluit, het Lauwersmeer, het Veerse meer, het
Vuile Gat in het Haringvliet en de zeegeul naar het Haringvliet, genaamd
het Slijkgat, met uitzondering van de bijbehorende uiterwaarden en de
Brabantse, Dordtsche en Sliedrechtse Biesbosch.
Artikel 2.10.2 (begrenzing)
1. Bij provinciale verordening worden de gebieden aangewezen die de
ecologische hoofdstructuur vormen. De ligging van die gebieden wordt
geometrisch vastgelegd.
2. Geen onderdeel van de ecologische hoofdstructuur vormen de
militaire terreinen, aangewezen bij regeling van Onze Minister in
overeenstemming met Onze Minister van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie en Onze Minister van Defensie.
Artikel 2.10.3 (wezenlijke kenmerken en waarden)
1. Bij provinciale verordening worden de wezenlijke kenmerken en
waarden van de gebieden, bedoeld in artikel 2.10.2, eerste lid, aangewezen.
2. Bij provinciale verordening worden in het belang van de
bescherming, instandhouding en ontwikkeling van de wezenlijke
kenmerken en waarden regels gesteld omtrent de inhoud van bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen waarbij met toepassing van
artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken.
Artikel 2.10.4 (beschermingsregime)
1. Bij provinciale verordening worden regels gesteld die bewerkstelligen
dat een bestemmingsplan dat betrekking heeft op een gebied behorende
tot de ecologische hoofdstructuur en een omgevingsvergunning waarbij
met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de
Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan
wordt afgeweken geen activiteiten mogelijk maken ten opzichte van het
ten tijde van inwerkingtreding van de verordening geldende bestemmingsplan, die per saldo leiden tot een significante aantasting van de
wezenlijke kenmerken en waarden, of tot een significante vermindering
van de oppervlakte van die gebieden, of van de samenhang tussen die
gebieden, tenzij:
a. er sprake is van een groot openbaar belang,
b. er geen reële alternatieven zijn, en
c. de negatieve effecten op de wezenlijke kenmerken en waarden,
oppervlakte en samenhang worden beperkt en de overblijvende effecten
gelijkwaardig worden gecompenseerd.
2. Ten aanzien van bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen
waarbij met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°,
van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken die ten opzichte van het ten tijde van
inwerkingtreding van de verordening geldende bestemmingsplan nieuwe
bebouwing of terreinverharding binnen omheinde militaire terreinen
mogelijk maken, stelt de verordening uitsluitend de voorwaarde, bedoeld
in het eerste lid, onderdeel c.

Staatsblad 2012

388

9

Artikel 2.10.5 (wijziging van begrenzing)
De begrenzing, bedoeld in artikel 2.10.2, eerste lid, kan bij provinciale
verordening worden gewijzigd:
a. ten behoeve van een verbetering van de samenhang of een betere
planologische inpassing van de ecologische hoofdstructuur, voor zover:
1°. de wezenlijke kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur worden behouden, en
2°. de oppervlakte van de ecologische hoofdstructuur ten minste gelijk
blijft;
b. ten behoeve van een kleinschalige ontwikkeling, voor zover:
1°. de aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden en de
samenhang van de ecologische hoofdstructuur beperkt is,
2°. de ontwikkeling per saldo gepaard gaat met een versterking van de
wezenlijke kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur, of
een vergroting van de oppervlakte van de ecologische hoofdstructuur, en
3°. de oppervlakte van de ecologische hoofdstructuur ten minste gelijk
blijft;
c. ten behoeve van de toepassing van de krachtens artikel 2.10.4, eerste
lid, gestelde regels.
Q
Titel 2.11 komt te luiden:
TITEL 2.11 Primaire waterkeringen buiten het kustfundament
Artikel 2.11.1 (begripsomschrijvingen)
1. In deze titel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
beschermingszone: beschermingszone als bedoeld in artikel 1.1 van de
Waterwet, voor zover grenzend aan een primaire waterkering;
kustfundament: gebied waarvan de geometrische plaatsbepaling is
vastgelegd in het GML-bestand en is verbeeld op kaart 2;
primaire waterkering: primaire waterkering als bedoeld in artikel 1.1 van
de Waterwet.
2. Deze titel is van toepassing op gronden buiten het kustfundament.
Artikel 2.11.2 (hoofdbestemming primaire waterkering en
aanduiding beschermingszones)
1. Een bestemmingsplan bevat de bestemming «waterkering» voor
gronden waarop een primaire waterkering ligt of die de functie van
primaire waterkering hebben.
2. Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden die deel
uitmaken van een beschermingszone duidt die gronden aan met de
gebiedsaanduiding «vrijwaringszone – dijk», indien de primaire waterkering een dijk is en in de overige gevallen met de gebiedsaanduiding
«vrijwaringszone – waterstaatswerk».
Artikel 2.11.3 (regels primaire waterkering en gronden in de
beschermingszone)
Met betrekking tot gronden waarop een primaire waterkering ligt of die
de functie van primaire waterkering hebben, of een beschermingszone,
kan een bestemmingsplan worden vastgesteld dat een wijziging inhoudt
ten opzichte van het ten tijde van inwerkingtreding van deze titel geldende

Staatsblad 2012

388

10

bestemmingsplan, voor zover bij de verwezenlijking daarvan geen
belemmeringen kunnen ontstaan voor het onderhoud, de instandhouding
of de versterking van de primaire waterkering.
R
Titel 2.12 komt te luiden:
TITEL 2.12 IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte)
Artikel 2.12.1 (begripsomschrijvingen)
1. In deze titel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan
onder:
IJsselmeergebied: gebied waarvan de geometrische plaatsbepaling is
vastgelegd in het GML-bestand en is verbeeld op kaart 6;
nieuwe bebouwing: het oprichten van bouwwerken, anders dan het
vervangen van bouwwerken door bouwwerken van gelijke omvang.
2. Deze titel is van toepassing op gronden binnen het IJsselmeergebied.
Artikel 2.12.2 (geen nieuwe bebouwing en landaanwinning in
bestemmingsplan)
1. Een bestemmingsplan bevat geen bestemmingen die ten opzichte
van het ten tijde van inwerkingtreding van deze titel geldende bestemmingsplan nieuwe bebouwing of landaanwinning mogelijk maken. Indien
op het tijdstip van inwerkingtreding van deze titel geen bestemmingsplan
geldt, maakt een bestemmingsplan geen nieuwe bebouwing of landaanwinning mogelijk.
2. Het eerste lid geldt niet voor nieuwe bebouwing of landaanwinning,
die na 22 december 2009 in een bestemmingsplan zijn of worden mogelijk
gemaakt met een totale oppervlakte per gemeente van ten hoogste:
a. 350 hectare voor de gemeente Amsterdam, ten behoeve van IJburg
tweede fase;
b. 700 hectare voor de gemeente Almere, waarvan:
1°. ten hoogste 12 hectare in het Gooimeer ten behoeve van het project
Hoogtij en;
2°. het overige oppervlak in het Markermeer ten behoeve van het
project Schaalsprong Almere;
c. 150 hectare voor de gemeente Lelystad ten behoeve van woondoeleinden, daaraan gerelateerde activiteiten en een overslaghaven;
d. 35 hectare voor de gemeente Harderwijk ten behoeve van het project
Waterfront Harderwijk;
e. 12 hectare voor de gemeente Gaasterlân-Sleat, waarvan:
1°. 7 hectare ten behoeve van een tijdelijk werkeiland voor de winning
van beton- en metselzand, en;
2°. 5 hectare voor nieuwe bebouwingen en landaanwinningen als
bedoeld in onderdeel f;
f. 5 hectare voor niet in dit lid genoemde gemeenten ten behoeve van:
1°. natuurontwikkeling;
2°. andere bestemmingen dan natuurontwikkeling, aansluitend op de
bestaande bebouwing.
3. Het eerste lid is niet van toepassing op overstroombare natuurontwikkeling en projecten van nationaal belang met betrekking tot windenergie.
4. Voor de toepassing van het tweede lid geldt de gemeentelijke
indeling op 22 december 2009.
S
In artikel 2.13.1, eerste lid, vervalt «in bijlage 10 aangegeven».

Staatsblad 2012

388

11

T
Artikel 2.13.2 wordt als volgt gewijzigd:
1. In het eerste lid, onderdelen a, b, c en d, wordt «9» vervangen door: 7.
2. In het derde lid wordt «binnen een jaar na het tijdstip van inwerkingtreding van deze titel» vervangen door: binnen de termijn, bedoeld in
artikel 3.5, derde lid.
U
In artikel 2.13.3 wordt «10» vervangen door: 8.
V
Artikel 2.13.4 komt te luiden:
Artikel 2.13.4 (provinciale verordening)
1. Bij provinciale verordening worden de kernkwaliteiten uitgewerkt en
geobjectiveerd.
2. Bij provinciale verordening worden in het belang van de instandhouding en versterking van de kernkwaliteiten regels gesteld omtrent de
inhoud van of de toelichting bij bestemmingsplannen en de inhoud van
omgevingsvergunningen waarbij met toepassing van artikel 2.12, eerste
lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken.
3. Bij de verordening worden in ieder geval regels gesteld die bewerkstelligen dat een bestemmingsplan of omgevingsvergunning waarbij met
toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt
afgeweken geen activiteiten mogelijk maakt ten opzichte van het ten tijde
van inwerkingtreding van de verordening geldende bestemmingsplan die
de kernkwaliteiten, bedoeld in het eerste lid, aantasten.
W
Artikel 3.1 komt te luiden:
Artikel 3.1 (termijn uitvoering algemene regels)
Voor zover een bepaling in dit besluit verplicht tot aanpassing van een
geldend bestemmingsplan, stelt de gemeenteraad uiterlijk binnen drie
jaar na het tijdstip van inwerkingtreding van de desbetreffende bepaling
een bestemmingsplan vast met in achtneming van dit besluit, tenzij in dit
besluit een andere termijn is bepaald.
X
In artikel 3.2, eerste lid, wordt «indien de verwezenlijking van een
onderdeel van het gemeentelijk of provinciaal ruimtelijk beleid in
verhouding tot de met de nationale belangen die worden gediend met die
bepalingen onevenredig wordt belemmerd» vervangen door: indien de
verwezenlijking van het gemeentelijk onderscheidenlijk provinciaal
ruimtelijk beleid wegens bijzondere omstandigheden onevenredig wordt
belemmerd in verhouding tot de met die bepalingen te dienen nationale
belangen.

Staatsblad 2012

388

12

Y
Artikel 3.5 komt te luiden:
Artikel 3.5 (tijdstip vaststelling provinciale verordeningen)
1. Provinciale staten stellen een verordening als bedoeld in artikel 2.3.6
vast uiterlijk negen maanden na het tijdstip van inwerkingtreding van dat
artikel.
2. Provinciale staten stellen een verordening als bedoeld in titel 2.10
vast uiterlijk op 30 juni 2013, dan wel drie maanden na het tijdstip van
inwerkingtreding van titel 2.10, indien deze titel na 30 juni 2013 in werking
treedt.
3. Provinciale staten van de provincies waarin de erfgoederen, bedoeld
in artikel 2.13.2, eerste lid, onderdelen a en b, zijn gelegen, stellen een
verordening als bedoeld in artikel 2.13.2, tweede lid, en artikel 2.13.4 vast
uiterlijk op 1 januari 2014, dan wel drie maanden na het tijdstip van
inwerkingtreding van titel 2.13, indien deze titel na 1 januari 2014 in
werking treedt.
4. Provinciale staten van de provincies waarin de erfgoederen, bedoeld
in artikel 2.13.2, eerste lid, onderdelen c en d, zijn gelegen, stellen een
verordening als bedoeld in artikel 2.13.4 vast uiterlijk op 1 juli 2013, dan
wel drie maanden na het tijdstip van inwerkingtreding van titel 2.13,
indien deze titel na 1 juli 2013 in werking treedt.
Z
De bijlagen worden als volgt gewijzigd:
1. De opsomming van bijlagen komt als volgt te luiden:
BIJLAGEN BIJ HET BESLUIT ALGEMENE REGELS RUIMTELIJKE
ORDENING
Bijlage 1 – Kaart Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Bijlage 2 – Kaart kustfundament
Bijlage 3 – Kaart grote rivieren
Bijlage 4 – Kaart Waddenzee en waddengebied
Bijlage 5 – Kaarten elektriciteitsvoorziening
Bijlage 6 – Kaart IJsselmeergebied
Bijlage 7 – Kaart erfgoederen van uitzonderlijke universele
waarde
Bijlage 8 – Kernkwaliteiten van de erfgoederen van uitzonderlijke
universele waarde
2. Bijlage 3a wordt vervangen door de bijlage, behorende bij dit besluit,
genaamd «Bijlage 3 bij Besluit algemene regels ruimtelijke ordening /
Kaart grote rivieren».
3. Onder vernummering van de bijlagen 9 en 10 tot 7 en 8 worden
ingevoegd de bijlagen, behorende bij dit besluit, genaamd «Bijlage 5 bij
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening / Kaarten elektriciteitsvoorziening» en «Bijlage 6 bij Besluit algemene regels ruimtelijk ordening /
Kaart IJsselmeergebied».

ARTIKEL II
Het Besluit ruimtelijke ordening wordt als volgt gewijzigd:

Staatsblad 2012

388

13

A
In artikel 1.1.1, eerste lid, worden onder vervanging van de punt aan het
slot van onderdeel g door een puntkomma twee onderdelen toegevoegd,
luidende:
h. bestaand stedelijk gebied: bestaand stedenbouwkundig samenstel
van bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid,
detailhandel of horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of sociaal
culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur;
i. stedelijke ontwikkeling: ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.
B
In artikel 3.1.6 worden onder vernummering van het tweede lid tot
vierde lid twee leden ingevoegd, luidende:
2. De toelichting bij een bestemmingsplan dat een nieuwe stedelijke
ontwikkeling mogelijk maakt, voldoet aan de volgende voorwaarden:
a. er wordt beschreven dat de voorgenomen stedelijke ontwikkeling
voorziet in een actuele regionale behoefte;
b. indien uit de beschrijving, bedoeld in onderdeel a, blijkt dat sprake is
van een actuele regionale behoefte, wordt beschreven in hoeverre in die
behoefte binnen het bestaand stedelijk gebied van de betreffende regio
kan worden voorzien door benutting van beschikbare gronden door
herstructurering, transformatie of anderszins, en;
c. indien uit de beschrijving, bedoeld in onderdeel b, blijkt dat de
stedelijke ontwikkeling niet binnen het bestaand stedelijk gebied van de
betreffende regio kan plaatsvinden, wordt beschreven in hoeverre wordt
voorzien in die behoefte op locaties die, gebruikmakend van verschillende
middelen van vervoer, passend ontsloten zijn of als zodanig worden
ontwikkeld.
3. Het tweede lid is van overeenkomstige toepassing op een provinciale
verordening die een locatie voor stedelijke ontwikkeling aanwijst.

ARTIKEL III

Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State wordt met de daarbijbehorende stukken openbaar gemaakt door publicatie in de Staatscourant.

Dit besluit treedt in werking op een bij koninklijk besluit te bepalen
tijdstip, dat voor de verschillende artikelen of onderdelen daarvan
verschillend kan worden vastgesteld.
Lasten en bevelen dat dit besluit met de daarbij behorende nota van
toelichting in het Staatsblad zal worden geplaatst.
’s-Gravenhage, 28 augustus 2012
Beatrix
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
Uitgegeven de eenendertigste augustus 2012
De Minister van Veiligheid en Justitie,
I. W. Opstelten

stb-2012-388
ISSN 0920 - 2064
’s-Gravenhage 2012

Staatsblad 2012

388

14

NOTA VAN TOELICHTING
I. Algemeen deel
1. Inleiding
Het recent vastgestelde Besluit algemene regels ruimtelijke ordening
(Stb. 2011, 666; hierna: Barro) borgt een aantal van de nationale ruimtelijke belangen uit de Nota Ruimte en voormalige planologische kernbeslissingen (pkb’s) in regelgeving. Deze belangen maken nog steeds deel uit
van het geldende nationale ruimtelijke beleid, zoals beschreven in de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (hierna: SVIR). Het voorliggende
besluit strekt ertoe om enkele nationale ruimtelijke belangen aan het
Barro toe te voegen. De inhoud is gebaseerd op de nieuwe onderwerpen
van het ruimtelijke beleid die door het kabinet in de SVIR zijn vastgesteld.
Het betreft onderwerpen op het gebied van de hoofdinfrastructuur
(reserveringen voor hoofdwegen en landelijke spoorwegen en vrijwaring
rond rijksvaarwegen), de elektriciteitsvoorziening, het regime van de
herijkte ecologische hoofdstructuur en waterveiligheid (bescherming van
primaire waterkeringen en bouwbeperkingen in het IJsselmeergebied).
Voorts bevat dit besluit een wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening
(hierna: Bro) op grond waarvan gemeenten en provincies verplicht zijn om
in de toelichting van een ruimtelijk besluit de zogenaamde «ladder voor
duurzame verstedelijking» op te nemen, wanneer een zodanig besluit een
nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt. Tot slot worden in dit
besluit nog enkele onjuistheden in het Barro hersteld.
Totstandkoming van het besluit
De SVIR en het Barro vormen een samenhangend pakket van een visie
op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland en de ruimtelijke beleidskeuzes die het kabinet met het oog op deze visie maakt, en in het
verlengde daarvan de kaderstellende normen die het Rijk inzet. Dit pakket
is op 14 juni 2011 aan de Tweede Kamer aangeboden. Bij brief van 11 juli
2011 (Kamerstukken II 2010/11, 31 500, nr. 26) is het ontwerp van het
onderhavige besluit in verband met de wettelijke voorgeschreven
voorhangprocedure (artikelen 4.3, vijfde lid, en 10.8, tweede lid, van de
Wet ruimtelijke ordening (hierna: Wro) aan de Eerste en Tweede Kamer
aangeboden. Op 2 augustus 2011 is de tekst van het ontwerpbesluit
gepubliceerd in de Staatscourant teneinde eenieder in de gelegenheid te
stellen tot 13 september 2011 zijn zienswijzen over het ontwerpbesluit in
te dienen (Stcrt. 2011, 13506). Deze zienswijzen zijn overwogen en hebben
op enkele punten tot aanpassing van het ontwerpbesluit geleid. Deze
punten zitten in de onderwerpen hoofdwegen en landelijke spoorwegen,
electriciteitsvoorziening, ecologische hoofdstructuur, IJsselmeer, de
ladder voor duurzame verstedelijking, de militaire radarverstoringsgebieden in de op het Barro gebaseerde ministeriële regeling (Rarro) en de
bestuurlijke lasten van dit besluit. Het volledige overzicht van de zienswijzen op de SVIR en het ontwerp van de onderhavige wijziging van het
Barro is te vinden in de Nota van Antwoord, die een bijlage vormt bij de
brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu (hierna: IenM) van
7 november 2011 (Kamerstukken II 2011/12, 32 660 nr. 19).
Op 14 november 2011 heeft in de Tweede Kamer overleg plaatsgevonden over het ontwerp van de SVIR, tezamen met het Barro en het
ontwerp van de onderhavige wijziging van het Barro. De Tweede Kamer
heeft, naar aanleiding van het debat dat zij met de Minister van IenM heeft
gevoerd, de minister bij motie verzocht om in het Barro de volgende
aanpassingen te doen:

Staatsblad 2012

388

15

– De «ladder voor duurzame verstedelijking» aan te passen, zodat
gemeenten bij iedere ontwikkeling van winkelmeters met lokale en
interlokale effecten beschrijven op welke wijze rekening is gehouden met
het tegengaan van winkelleegstand en waarom niet de voorkeur is
gegeven aan herstructurering of transformatie van bestaande winkelpanden (Kamerstukken II 2011/12, 32 660, nr. 37).
– Het onderhavige besluit en de nota van toelichting dusdanig aan te
passen dat voor de recreatieve bedrijven net als de agrarische bedrijven
enkel de aanwezige natuurwaarden gelden en dat voor nieuwe natuurbestemmingen in de ecologische hoofdstructuur op grond van het
overgangsrecht geldt dat zowel een agrariër als een recreatieondernemer
zijn bedrijf mag voortzetten (Kamerstukken II 2011/12, 33 000-XII, nr. 37).
Beide moties zijn verwerkt in dit besluit.
2. Adviezen en reacties op het ontwerp
Bestuurlijke reactie van koepels van andere overheden
De koepels van gemeenten, waterschappen en provincies, de VNG, de
Unie van Waterschappen en het IPO, hebben tijdens de inzagetermijn
gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een zienswijze op het ontwerp
van dit besluit in te dienen bij de Minister van IenM.
De VNG heeft in haar reactie op het ontwerpbesluit erop gewezen dat in
de toelichting bij het besluit een paragraaf over bestuurlijke lasten dient te
worden opgenomen. Paragraaf 3 geeft hieraan uitvoering. Daarnaast heeft
de VNG de minister verzocht om bij de implementatie van artikel II (de
ladder voor duurzame verstedelijking) ondersteuning te bieden aan
gemeenten teneinde ervoor te zorgen dat er geen vertraging in ruimtelijke
processen optreedt. De minister heeft op dit punt aan de Tweede Kamer
toegezegd met een handreiking te komen voor gebruik van de ladder voor
duurzame verstedelijking.
De Unie van Waterschappen heeft ten aanzien van het onderwerp
waterkeringen een tekstuele suggestie gedaan.
Het IPO heeft in zijn reactie op het ontwerp van dit besluit verwezen
naar zijn inbreng in het bestuurlijk overleg over de ecologische hoofdstructuur dat heeft geresulteerd in het zogenoemde «onderhandelingsakkoord decentralisatie natuur tussen het Rijk en de provincies op
20 september 20111. De minister heeft deze inbreng voor kennisgeving
aangenomen.
Advies Commissie van Advies inzake de Waterstaatwetgeving
De Commissie van Advies inzake de Waterstaatwetgeving (hierna: CAW)
heeft op 12 september 2011 schriftelijk advies uitgebracht over het
ontwerpbesluit.
De CAW geeft aan dat ze in kan stemmen met het onderhavige besluit
tot wijziging van het Barro. Wel ziet de CAW aanleiding om enkele
opmerkingen te maken, met name ten aanzien van de vrijwaringszones
grenzend aan rijksvaarwegen (titel 2.1) en beschermingszones grenzend
aan de primaire waterkeringen buiten het kustfundament (titel 2.11).

1

Kamerstukken II 2011–2012, 30 825, nr. 107.

Ten aanzien van de vrijwaringszones grenzend aan rijksvaarwegen
wordt door de CAW opgemerkt dat in de toelichting duidelijk gemaakt
dient te worden dat de in artikel 2.1.2, derde lid, van het ontwerpbesluit
voorgeschreven gebiedsaanduiding «vrijwaringszone – vaarweg» primair

Staatsblad 2012

388

16

een attentiefunctie heeft. Eenzelfde opmerking maakt de CAW over de
aanwijzing en aanduiding van bestemmingen en beschermingszones ten
behoeve van primaire waterkeringen op grond van artikel 2.11.2 van het
ontwerpbesluit.
Het kabinet merkt in dit verband in de eerste plaats op dat de gebiedsaanduiding in artikel 2.1.2, derde lid, van het ontwerpbesluit is geschrapt.
De vrijwaringszones – inclusief de daarvoor geldende afmetingen – zijn
nog wel benoemd in artikel 2.1.2, tweede lid. Daarop is het regime van
artikel 2.1.3 van toepassing. Dit houdt in dat indien voor de gronden
binnen een vrijwaringszone een bestemmingsplan wordt vastgesteld,
daarbij rekening dient te worden gehouden met het voorkomen van
belemmeringen voor de veiligheid van de scheepvaart. Voor de gebiedsaanduidingen in artikel 2.11.2 geldt dat de aanduiding duidelijk maakt dat
het gaat om een gebied waar specifieke regels gelden of waar nadere
afwegingen moeten worden gemaakt om het onderhoud, de instandhouding en de versterking van primaire waterkeringen niet te belemmeren. Het bevoegd gezag dat het bestemmingsplan vaststelt, kan die
regels aan het plan verbinden. Dit is naar aanleiding van dit advies in de
toelichting verduidelijkt.
Over de artikelen 2.1.3 en 2.11.3 van het ontwerpbesluit adviseert de
CAW om niet alleen te spreken over «nieuwe bestemmingen», maar over
«nieuwe bestemmingen of bij die bestemmingen behorende regels». Een
wijziging van de regels van bestemmingen behoeft namelijk geen nieuwe
bestemming op te leveren, terwijl zo’n wijziging wel een belemmering
voor de te beschermen belangen met zich mee kan brengen. De door de
CAW voorgestelde wijziging is echter niet nodig, omdat in artikel 1.1,
vierde lid, van het Barro is bepaald dat onder bestemming mede wordt
verstaan «regels met het oog op de bestemming, tenzij anders is
bepaald».
Voorts geeft de CAW aan begrip te hebben voor het feit dat in artikel
2.1.3 geen nadere regels worden gesteld ten aanzien van de zichtlijnen
voor de scheepvaart en de zichtlijnen voor bedienings- en begeleidingsobjecten. Het bepalen van deze nadere regels vraagt om een locatiespecifieke invulling en zal derhalve per geval bezien moeten worden in het
overleg tussen de waterbeheerder en het bestuursorgaan dat belast is met
de voorbereiding van het bestemmingsplan. De CAW merkt hierover op
dat dit overleg reeds op grond van artikel 3.1.1 van het Bro plaats dient te
vinden. Het is juist dat een bestuursorgaan dat belast is met de voorbereiding van het bestemmingsplan reeds op grond van artikel 3.1.1 Bro
overleg dient te voeren met de waterbeheerder. Om dat dit echter geen
waarborg is dat dit tot het gewenste resultaat leidt en om de rijksbelangen
voor de veiligheid op rijksvaarwegen afdoende en proactief te borgen, zijn
algemene regels in titel 2.1 opgenomen.
Ten aanzien van titel 2.11 vraagt de CAW zich verder af, of het aanbeveling verdient om een onderscheid te maken tussen «onderhoud en
instandhouding» van primaire waterkeringen en «versterking» van
primaire waterkeringen. De CAW stelt dat versterking van primaire
waterkeringen doorgaans pas op de langere termijn aan de orde is en dat
dit derhalve geen belemmering zou mogen zijn voor tijdelijke activiteiten.
De CAW adviseert om dit in de toelichting bij artikel 2.11.3 duidelijk te
maken. Dit advies is overgenomen door toevoeging van een passage over
tijdelijke activiteiten.

Staatsblad 2012

388

17

Reacties maatschappelijke partijen
Verschillende maatschappelijke partijen hebben tijdens de inzagetermijn
gereageerd op het ontwerp van dit besluit. Een aantal van deze reacties
had betrekking op de ecologische hoofdstructuur. Daarbij zijn zorgen geuit
over het ontbreken van de «Bruto EHS», over het risico van decentralisatie
naar de provincies van het beleid inzake de ecologische hoofdstructuur,
over een goede doorvertaling van de spelregels en over de uitsluiting van
militaire terreinen van de ecologische hoofdstructuur. Ook is door partijen
kritiek geuit op het ontbreken van bescherming voor het nationale
landschap Groene Hart, voor het basisrecreatietoervaarnet, en voor
monumenten in een ruimer verband. Voorts zijn er zorgen geuit over de
voortzetting van een specifieke locatie voor energieopwekking. Ook is
verzocht om meer centrale regie op het IJsselmeer.
Deze reacties hebben aanleiding gegeven om de opgestelde teksten van
artikelen en toelichting nader te bezien op adequate formulering en
hebben aanleiding gegeven tot enkele beperkte aanpassingen van het
ontwerpbesluit. Voor een volledig overzicht van de reacties wordt
verwezen naar de bijlage bij de voornoemde Nota van Antwoord
(Kamerstukken II 2011/12, 32 660 nr. 19).
3. Bestuurlijke en administratieve lasten
Bestuurlijke lasten
De bestuurlijke lasten van dit besluit zijn berekend door bureau SIRA
Consulting B.V. Deze lasten zijn zeer beperkt, doordat de meeste artikelen
zodanig zijn geformuleerd dat de regels alleen gelden wanneer een
bestemmingsplan of omgevingsvergunning nieuwe ontwikkelingen
mogelijk maakt ten opzichte van het bestemmingsplan dat geldt op het
moment van inwerkingtreding van (een bepaling in) dit besluit. Geldende
bestemmingsplannen hoeven dus niet onmiddellijk en op grote schaal te
worden herzien. Het besluit voorziet ook in de verplichting voor provincies
om een verordening op te stellen met daarin regels voor de ecologische
hoofdstructuur. Omdat deze verplichting ook reeds volgde uit de Nota
Ruimte, zijn voor deze verplichting geen extra bestuurslasten berekend in
het onderzoek. De berekening van bestuurlijke lasten is onderwerp van
gesprek met de koepels van provincies en gemeenten geweest en is door
hen akkoord bevonden.
Administratieve lasten
Dit besluit bevat geen verplichtingen voor burgers of het bedrijfsleven
en brengt reeds daarom geen administratieve lasten mee.
4. Samenloop van regels binnen één gebied
De opbouw van het ruimtelijk beleid in ons land is zodanig dat op
sommige plaatsen meerdere beleidskaders tegelijkertijd gelden. Dat is
met de omzetting van het ruimtelijk beleid van het Rijk in dit besluit niet
anders. Het komt op sommige locaties voor dat er meerdere beperkingenregimes gelden. Alle regels zijn dan naast elkaar van toepassing. Anders
dan dat een beperkingenregime voor bepaalde initiatieven lastig kan zijn,
ontstaan door de cumulatie geen (juridische) problemen.
De digitale raadpleegbaarheid van dit besluit maakt het mogelijk dat
elke gemeente of burger voor elke locatie in Nederland kan raadplegen
welke mogelijkheden er zijn en welke ruimtelijke beperkingen voor die
locatie gelden. Dit is een belangrijk voordeel ten opzichte van de situatie
voor de digitalisering van ruimtelijke plannen.

Staatsblad 2012

388

18

In een enkel geval beschermen de regels in dit besluit belangen die van
rijkswege samenkomen en om een prioritering vragen. Wanneer binnen
radarverstoringsgebieden, die zijn aangewezen krachtens artikel 2.6.9 van
het Barro, nieuwe hoogspanningsverbindingen beoogd worden conform
het voorliggende besluit, dan zullen bij de inpassing van die hoogspanningsverbindingen de normen ten aanzien van de beoordeling van de
radarverstoring in acht moeten worden genomen.
II. Nieuwe onderwerpen per titel
1. Titel 2.1 Rijksvaarwegen
1.1 Introductie
De belangrijkste vaarwegen van Nederland vormen samen het
hoofdvaarwegennet (HVWN), dat in beheer is bij het Rijk. Zoals is
weergegeven in de SVIR, staat op alle rijksvaarwegen een vlotte en veilige
doorvaart van de beroepsvaart centraal. Bij het borgen van een vlotte en
veilige doorvaart van de beroepsvaart is het van belang dat de beroepsvaart niet wordt gehinderd door ontwikkelingen langs de rijksvaarwegen.
Om dit te voorkomen dienen gemeenten te waarborgen dat nieuwe
bestemmingen in de vrijwaringszone langs rijksvaarwegen niet conflicteren met de vlotte en veilige doorvaart van de scheepvaart.
1.2 Vrijwaringszone rijksvaarwegen
Om een vlotte en veilige doorvaart van de scheepvaart te waarborgen,
moet worden gegarandeerd dat de doorvaart van de scheepvaart niet
wordt belemmerd en dat de zichtlijnen voor bemanning en apparatuur,
het contact met bedienings- en begeleidingsobjecten en de toegankelijkheid voor hulpdiensten vanaf de wal niet worden gehinderd. Op grond
van artikel 6.9 van de Waterwet mag – kort gezegd – het uitvoeren van
bepaalde daar genoemde activiteiten in, op, boven, over of onder de
vaarweg de scheepvaartfunctie niet belemmeren. De waterregelgeving
beperkt zich tot het gebied van de waterstaatswerken, dat wil zeggen de
oppervlaktewaterlichamen en bijbehorende kunstwerken. Het is met het
oog op de veiligheid op de vaarweg echter noodzakelijk om een zone te
beschermen die verder reikt dan het gebied van de waterstaatswerken.
Zichtlijnen voor de scheepvaart bijvoorbeeld lopen soms buiten het
rijkswaterstaatswerk (bijvoorbeeld bij bochten) en ook de toegankelijkheid
vanaf de wal voor hulpdiensten vergt veelal ruimte buiten het waterstaatswerk zelf.
De Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat heeft in brieven van 20 en
21 mei 2008 aan de provincies en gemeenten gecommuniceerd welk
beleid het Rijk als vaarwegbeheerder hanteert waar het gaat om het
waarborgen van de veiligheid langs rijksvaarwegen. Bijlagen bij deze brief
zijn de handreiking «Ruimtelijke plannen en de veiligheid op de
vaarwegen» en een gelijknamige werkwijzer. Deze handreiking en
werkwijzer zijn tevens opgenomen in de «Richtlijnen Vaarwegen 2011»,
uitgegeven door Rijkswaterstaat. Wanneer een bestuurorgaan een
wijziging van een bestemmingsplan of een omgevingsvergunning voor
het afwijken van een bestemmingsplan in voorbereiding heeft voor een
gebied in of direct langs een rijksvaarweg, dan dient het bestuursorgaan
in het kader van het overleg, bedoeld in artikel 3.1.1 van het Bro, deze
scheepvaartbelangen bij zijn planontwikkeling te betrekken. Het Rijk is als
vaarwegbeheerder belanghebbende in de zin van artikel 3.1.1 van het Bro.

Staatsblad 2012

388

19

De Wro gaat ervan uit dat het Rijk nationale belangen borgt door deze
zoveel mogelijk vooraf kenbaar te maken. Het komt incidenteel voor dat
gemeenten onvoldoende belang hechten aan de veiligheid op de
vaarweg. Vaker gebeurt het dat initiatiefnemers voor ruimtelijke plannen
die mogelijk conflicteren met een vlotte en veilige doorvaart op de
vaarweg, per abuis niet tijdig in overleg treden met de vaarwegbeheerder.
Gezien deze omstandigheden is er onvoldoende zekerheid dat het belang
van de veiligheid van de scheepvaart voldoende betrokken wordt bij de
opstelling van bestemmingsplannen of het afwijken daarvan met een
omgevingsvergunning. Vanwege de verantwoordelijkheid van het Rijk als
vaarwegbeheerder voor de veiligheid op de rijksvaarwegen wordt daarom
ook in de ruimte langs die vaarwegen met dit besluit proactief geregeld
dat gemeenten binnen een vrijwaringszone rekening dienen te houden
met het voorkomen van belemmeringen voor de veiligheid van de
scheepsvaart. Dit is conform het rijksbeleid, zoals dat is omschreven in de
handreiking en werkwijzer «Ruimtelijke plannen en veiligheid op
vaarwegen». Reeds aanwezige belemmeringen en bestaande bestemmingen in het bestemmingsplan worden daarbij gerespecteerd.
Overigens kunnen de belangen voor de scheepvaart in specifieke
situaties om maatwerk vragen tot buiten de in dit besluit vastgelegde
vrijwaringszone. In het kader van het overleg dat op grond van artikel
3.1.1 van het Bro gevoerd dient te worden bij de voorbereiding van een
bestemmingsplan en een omgevingsvergunning waarmee van een
bestemmingsplan wordt afgeweken, kan dit door het Rijk als vaarwegbeheerder worden aangegeven.
Dit besluit beoogt niet de externe veiligheid te waarborgen, zoals de
veiligheid van omwonenden op de oever van de vaarweg. Dat onderwerp
komt in het beoogde Besluit transportroutes externe veiligheid aan de
orde. Het betreft vaak wel dezelfde zones, waarvoor dus vanuit beide
kaders beperkingen kunnen gelden.
2. Titel 2.4 Grote rivieren
De aanvulling van titel 2.4 (Grote rivieren) is beperkt in die zin dat artikel
2.4.6 wordt uitgebreid met een tweede lid op basis waarvan de gebiedsreservering voor de lange termijn voor de Maas wordt geregeld. Dit gebeurt
op dezelfde manier als dat eerder is gebeurd voor de Rijntakken in het
eerste lid (nieuw) van dit artikel. De gebiedsreserveringen worden op één
kaart verbeeld (nieuwe kaart 3, die met deze wijziging kaart 3a vervangt).
De op de kaart gehanteerde weergave van het stroomvoerend deel van
het rivierbed sluit aan op de indeling op de kaarten behorende bij de
Beleidsregels grote rivieren.
3. Titel 2.7 Hoofdwegen en landelijke spoorwegen
3.1 Introductie
Deze titel regelt dat er langs hoofdwegen of delen daarvan een
reserveringsgebied kan worden aangewezen ten behoeve van mogelijke
toekomstige wegverbredingen en ten behoeve van nieuw aan te leggen
hoofdwegen en landelijke spoorwegen. De mogelijke toekomstige
wegverbredingen alsmede nieuwe verbindingen blijken uit de SVIR. De
specifieke reserveringsgebieden zullen worden aangewezen in het Rarro.
De maximale breedte van de aan te wijzen reserveringsgebieden voor
verbreding van bestaande hoofdwegen wordt in dit besluit vastgelegd.

Staatsblad 2012

388

20

Reserveringen voor toekomstige spoorverbreding maken geen
onderdeel uit van dit besluit. Mogelijk zal in de toekomst overwogen
worden om deze reserveringen in het Barro vast te leggen.
3.2 Reserveringsgebieden
Richtinggevend voor de bepaling van de reserveringsgebieden en de
omvang daarvan is de SVIR. Er wordt alleen ruimte gereserveerd voor
infrastructuurprojecten waarover de besluitvorming op de datum van
inwerkingtreding van dit besluit nog niet heeft geresulteerd in een
onherroepelijk tracébesluit of wegaanpassingsbesluit en het traject of de
locatie is vermeld in het MIRT of in de prioriteringsbrief met de invulling
van het verlengd Infrastructuurfonds (brief van de Minister van IenM van
14 juni 2011).
Er is bepaald voor welke rijksinfrastructuur of delen daarvan een
reserveringsgebied noodzakelijk is met het oog op voorzienbare toekomstige aanpassingen van die infrastructuur. Daarom wordt er gedifferentieerd in zones die wat betreft grootte afhangen van het aantal te
realiseren rijstroken. Over het gebruik van gronden waar voor de langere
termijn verbredingen en nieuwe trajecten worden voorzien, wordt met de
decentrale overheden in overleg getreden, vooruitlopend op de juridische
reservering.
Wanneer de verschillende besluiten om tot daadwerkelijke aanpassing
van de infrastructuur te komen, zijn genomen en onherroepelijk zijn,
zullen de reserveringsgebieden komen te vervallen of worden aangepast.
Op grond van artikel 13 Tracéwet geldt een tracébesluit namelijk als
voorbereidingsbesluit als bedoeld in artikel 3.7 van de Wro, maar ook,
indien het tracébesluit en het bestemmingsplan niet met elkaar in
overeenstemming zijn, als omgevingsvergunning waarbij met toepassing
van artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken.
Hetzelfde geldt overeenkomstig voor een wegaanpassingsbesluit op
grond van de Spoedwet wegverbreding. Een tracébesluit of een wegaanpassingsbesluit geeft dus de waarborgen dat de zone die op basis van
artikel 2.7.2 of 2.7.3 is gereserveerd, gebruikt kan worden voor de in dat
besluit opgenomen werkzaamheden. De reservering van de zone op basis
van dit besluit is dan niet langer noodzakelijk. Overeenkomstig artikel 1.2,
onderdeel b, van dit besluit zijn de bepalingen van dit besluit niet van
toepassing op een bestemmingsplan voor zover dat strekt ter uitvoering
van een tracébesluit of een wegaanpassingsbesluit.
De grondslag voor het aanwijzen van de reserveringsgebieden is
opgenomen in de artikelen 2.7.2 en 2.7.3. De begrenzing en de daarbij
behorende kaarten zullen worden opgenomen in het Rarro.
3.3 Aanpassing reserveringsgebieden
De locaties langs hoofdinfrastructuur waar een reserveringsgebied
geldt, worden aangewezen in het Rarro. Aanleiding tot wijziging van
reserveringsgebieden kan de wijziging van het kabinetsbeleid zijn als
gevolg van analyses van de op lange termijn benodigde infrastructuur
zoals de Nationale Markt- en Capaciteitsanalyses (NMCA). Daaruit kan ook
de behoefte aan additionele ruimtereservering naar voren komen of kan
blijken dat bepaalde ruimtelijke reserveringen niet meer nodig zijn. Ook
nieuw kabinetsbeleid kan tot zulke uitkomsten leiden.

Staatsblad 2012

388

21

4. Titel 2.8 Elektriciteitsvoorziening
4.1 Inleiding
Deze titel heeft ten doel om de in het Derde Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (hierna: SEV III) gedane beleidsuitspraken conform de in
het SEV III opgenomen uitvoeringsparagraaf om te zetten in regels ten
aanzien van bestemmingsplannen. Het SEV III bevat een aantal ruimtelijke
uitspraken.
4.2 Vestigingsplaatsen voor grootschalige elektriciteitsopwekking
Ten eerste heeft het SEV III betrekking op het globaal reserveren van
locaties die geschikt zijn voor installaties voor elektriciteitsopwekking met
een vermogen van ten minste 500 MW. In de uitvoeringsparagraaf van het
SEV III heeft het kabinet reeds aangegeven dat het in dit besluit maatregelen zal opnemen die gericht zijn op het handhaven van bestaande
vestigingsplaatsen voor grootschalige elektriciteitsopwekking en het
ruimtelijk reserveren van nieuwe vestigingsplaatsen zoals genoemd in
tabel 1 van het SEV III.
Een nadere precisering is nodig om het door elkaar heen lopen van
ruimtelijke instrumenten te voorkomen. Conform de Elektriciteitswet 1998
is voor het bepalen van de locatie voor de aanleg van een nieuwe
elektriciteitscentrale met een vermogen van ten minste 500 MW de
rijkscoördinatieregeling van toepassing. Concreet betekent dit dat de
Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (hierna: EL&I)
tezamen met de Minister van IenM de locatie van een nieuw te bouwen
eenheid van ten minste 500 MW door middel van een rijksinpassingsplan
vastlegt. Conform het SEV III zal deze nieuwe eenheid normaliter op één
van de in het SEV III opgenomen locaties voor grootschalige elektriciteitsproductie plaatsvinden. Het is in uitzonderlijke gevallen mogelijk hiervan
af te wijken.
Met dit in ogenschouw hebben de bepalingen in titel 2.8 ten aanzien
van grootschalige elektriciteitsopwekking als doel te waarborgen dat er op
de aangegeven vestigingsplaatsen in ieder geval voldoende ruimte
aanwezig is om elektriciteitsopwekking van ten minste 500 MW te
(kunnen) realiseren.
Een nader aan te geven precisering betreft de terreinen die in deze titel
voor grootschalige elektriciteitsproductie geoormerkt worden. De
gedachtegang is dat een vestigingsplaats bestaat uit een groot terrein
waarbinnen al ergens elektriciteitsproductie plaatsvindt of kan gaan
plaatsvinden dan wel een specifiek terrein dat uitsluitend voor elektriciteitsproductie in gebruik of daarvoor geschikt is. Een concreet voorbeeld
van een groot terrein is een terrein dat de bestemming «industrie» heeft
en waarbinnen al een elektriciteitscentrale staat en/of waar nog plaats
gevonden kan worden om een nieuwe eenheid te installeren. Bij de
afbakening van de vestigingsplaatsen in titel 2.8 is in de meeste gevallen
sprake van dit soort terreinen. Dit geeft flexibiliteit bij de invulling van de
locatiebepaling van nieuw te bouwen productie-eenheden. De bepalingen
ten aanzien van vestigingsplaatsen zijn er dan op gericht om binnen dat
afgebakende terrein voldoende ruimte te behouden voor elektriciteitsproductie met een vermogen van ten minste 500 MW. De exacte locatiebepaling van nieuwe productie-eenheden geschiedt hetzij door de betreffende gemeente of door de Ministers van EL&I en van IenM indien de
nieuwe productie-eenheid een vermogen heeft van tenminste 500 MW.
Ter vermijding van misverstanden: deze bevoegdheidsverdeling is
gerelateerd aan de omvang van individuele productie-eenheden en niet
aan het op de vestigingsplaats totaal gevestigde vermogen. Waar een

Staatsblad 2012

388

22

locatie genoemd in het SEV III een terrein betreft dat uitsluitend is
gereserveerd voor elektriciteitsproductie is uiteraard de afbakening
daarop expliciet toegesneden.
Het SEV III voorziet in reservering van zowel bestaande locaties als ook
voor nieuwe locaties ten opzichte van het Tweede Structuurschema
Elektriciteitsvoorziening. Sommige van die nieuwe locaties zijn reeds voor
grootschalige elektriciteitsproductie in gebruik. In die gevallen wordt in
titel 2.8 het betreffende (industrie)terrein aangewezen. Twee locaties zijn
slechts indicatief aangegeven, te weten Westland en Amsterdam
Noordzeekanaalgebied. Omdat er in het Westland geen grootschalige
elektriciteitsproductie plaatsvindt op één specifieke vestigingsplaats en
hiertoe ook geen concrete plannen zijn, is deze locatie in dit besluit niet
als vestigingsplaats aangewezen. Binnen het Amsterdam Noordzeekanaalgebied valt de Hemwegcentrale. Dit gebied is in overleg met de gemeente
Amsterdam afgebakend.
4.3 Vestigingsplaatsen voor kernenergiecentrales
Ten tweede geeft het SEV III invulling aan het waarborgingsbeleid
kernenergie. Dit waarborgingsbeleid heeft ten doel om op drie geselecteerde locaties – Borssele, Maasvlakte I en Eemshaven – te waarborgen
dat er geen ontwikkelingen plaatsvinden die de eventuele bouw van een
nieuwe kerncentrale belemmeren. In de uitvoeringsparagraaf van het SEV
III is tevens aangegeven dat in een AMvB maatregelen zullen worden
vastgelegd waarmee het waarborgingsbeleid kernenergie op de daarvoor
aangewezen locaties geëffectueerd dient te worden. In deze titel is dit
waarborgingsbeleid met name gericht op het voorkomen van de vestiging
van nieuwe, nu nog niet toegelaten, kwetsbare objecten en het
voorkomen van het ontstaan van dichtbevolkte gebieden in de nabijheid
van de aangewezen vestigingsplaatsen.
4.4 Hoogspanningsverbindingen
Ten derde bevat het SEV III ruimtelijke reserveringen ten behoeve van
de trajecten van hoogspanningsverbindingen met een spanning van
220 kV en hoger. Het SEV III ziet op reserveringen voor zowel bestaande
als nieuwe verbindingen met een spanning van 220 kV en hoger. Voor de
aanleg van nieuwe verbindingen met een spanning van 220 kV en hoger is
conform de Elektriciteitswet 1998 de rijkscoördinatieregeling van
toepassing. In dit geval bepalen de Ministers van EL&I en van IenM door
middel van een rijksinpassingsplan de tracés van bedoelde nieuwe
hoogspanningsverbindingen. In de uitvoeringsparagraaf van het SEV III is
aangegeven dat de borging in dit besluit zich zal richten op het handhaven
van de bestaande hoogspanningsverbindingen zoals die in tabel 2 van het
SEV III genoemd staan.
De bestaande hoogspanningsverbindingen met een spanning van
220 kV en hoger zijn vrijwel alle reeds in bestemmingsplannen
vastgelegd. De ligging van deze tracés wordt in dit besluit met kaarten
bevestigd. Dat wil niet zeggen dat de bestaande tracés van verbindingen
met een spanning van 220 kV en hoger geen wijziging mogen ondergaan.
Het kan zo zijn dat een verlegging van een bestaand tracé om ruimtelijke
redenen gewenst is. Het besluit voorziet hierin door te bepalen dat in
overeenstemming met de nationale elektriciteitsnetbeheerder het tracé
van een bestaande hoogspanningsverbinding binnen een gemeente mag
worden gewijzigd, mits het tracé van de totale hoogspanningsverbinding
niet verbroken wordt.

Staatsblad 2012

388

23

5. Titel 2.10 Ecologische hoofdstructuur
5.1 De ecologische hoofdstructuur
In internationaal verband heeft Nederland zich met onder meer het
Verdrag inzake de bescherming van trekkende wilde diersoorten (het
Verdrag van Bonn) 1 en het Verdrag inzake het behoud van wilde dieren en
planten en hun natuurlijke leefmilieu in Europa (het Verdrag van Bern)2
verplicht tot het bevorderen van biodiversiteit door bescherming te
bieden aan bedreigde dier- en plantensoorten en maatregelen te nemen
om deze in een gunstige staat van instandhouding te brengen. Aan de in
deze verdragen opgenomen internationale doelstellingen is op Europees
niveau toepassing gegeven door de Vogelrichtlijn3 en de Habitatrichtlijn4.
Het Rijk is verantwoordelijk voor het nakomen van deze verplichtingen. De
ecologische hoofdstructuur is een essentieel onderdeel van de maatregelen om aan deze verplichtingen invulling te geven.
De ecologische hoofdstructuur vormt een stelsel van ecologisch
hoogwaardige natuurgebieden van (inter)nationaal belang; de Natura
2000-gebieden maken daar deel van uit. De ecologische hoofdstructuur
stelt het leefgebied van soorten veilig en helpt te voorkomen dat planten
en dieren in gebieden geïsoleerd raken en uitsterven. De ecologische
hoofdstructuur is onderdeel van het actieve beleid om bedreigde plantenen diersoorten in een gunstige staat van instandhouding te brengen.
Behalve om uitwisseling van soorten en genetische vernieuwing gaat het
om de functie die de ecologische hoofdstructuur heeft als groene buffer
tegen schadelijke invloeden en om ondersteunende functies, zoals de
uitbreiding van het foerageergebied voor soorten in de Natura
2000-gebieden.

1

23 juni 1979, Trb. 1980, 145 en Trb. 1981, 6.
19 september 1979, Trb. 1979, 175.
3
Richtlijn 79/409/EEG van de Raad van de
Europese Gemeenschappen van 2 april 1979
inzake het behoud van de vogelstand (PbEG
L 103).
4
Richtlijn 92/43/EEG van de Raad van de
Europese Gemeenschappen van 21 mei 1992
inzake de instandhouding van de natuurlijke
habitats en de wilde Flora en Fauna
(PbEG L 206).
5
Kamerstukken II 2011–2012, 30 825, nr. 107.
6
Kamerstukken II 2010–2011, 29 544, nr. 336.
7
Kamerstukken II 2011–2012, 30 825, nr. 143.
8
Kamerstukken II 2011–2012, 30 825, nr. 153.
9
Kamerstukken II 2011–2012, 33 000 XIII,
nr. 155.
10
Richtlijn 200/60/EG van het Europees
parlement en de Raad van 23 oktober 2000
(PbEG L 327/1).
2

Op de middelen voor natuurbeleid en gebiedsgericht beleid worden, in
het licht van de toestand van de financiën van het Rijk, bezuinigingen
doorgevoerd. Een deel van deze bezuinigingen wordt gerealiseerd door
de ecologische hoofdstructuur te herijken en te decentraliseren. Op
20 september 2011 is tussen het Rijk en de provincies het zogenoemde
«onderhandelingsakkoord decentralisatie natuur» gesloten5, ter
uitwerking van de paragraaf over natuur en landelijk gebied in de
bestuursafspraken 2011–2015 tussen Rijk, provincies, gemeenten en
waterschappen.6 In het akkoord zijn onder meer de uitgangspunten
neergelegd aan de hand waarvan de provincies de herijkte ecologische
hoofdstructuur realiseren. Ter verduidelijking van en in aanvulling op deze
afspraken hebben de partijen op 7 december 20117 een aanvullend
akkoord gesloten. Bovendien hebben de partijen op 8 februari 2012
uitvoeringsafspraken gemaakt.8 Tezamen worden het onderhandelingsakkoord, het aanvullende akkoord en de uitvoeringsafspraken in het
navolgende aangeduid als «bestuursakkoord natuur». Nagenoeg alle
provincies hebben ingestemd met het bestuursakkoord natuur, dan wel
hebben aangegeven mee te werken aan de uitvoering van het akkoord.
Het kabinet heeft – daartoe ook opgeroepen door een motie van de leden
Koopmans (CDA), Lodders (VVD) en Dijkgraaf (SGP)9 – besloten het
bestuursakkoord natuur bij de invulling van zijn beleid en de vormgeving
van de wetgeving als uitgangspunt nemen, in voorkomend geval ook ten
aanzien van de provincies die niet met het akkoord hebben ingestemd.
In het bestuursakkoord natuur is afgesproken dat bij de inzet van de
beschikbare middelen voor inrichting en beheer van de herijkte ecologische hoofdstructuur een scherpe prioriteitsdoelstelling wordt toegepast
door de provincies om te voldoen aan de afspraken neergelegd in de
Vogel- en Habitatrichtlijn, de Kaderrichtlijn Water10, het Verdrag van Bern
en het Verdrag van Bonn. In 2021 moet de herijkte ecologische hoofd-

Staatsblad 2012

388

24

structuur door de provincies zijn gerealiseerd, dat wil zeggen dat de
natuurterreinen dan moeten zijn ingericht en in beheer moeten zijn. Ook is
afgesproken dat de herijkte ecologische hoofdstructuur op 30 juni 2013
door de provincies in een verordening zal zijn vastgelegd om zo snel
mogelijk een einde te maken aan planologische schaduwwerking.
Het beleidskader Spelregels ecologische hoofdstructuur, waarin de
toepassing van het planologische regime voor de ecologische hoofdstructuur nader is ingevuld, zal – in overleg tussen het Rijk en de
provincies – worden aangepast in overeenstemming met de afspraken als
neergelegd in het bestuursakkoord natuur, de SVIR en het onderhavige
besluit.
De wateren, genoemd in artikel 2.10.1, derde lid, maken ingevolge de
SVIR wel onderdeel uit van de ecologische hoofdstructuur. Op deze
wateren is het planologisch beschermingsregime uit dit besluit echter niet
van toepassing. Het betreffen ondermeer de Noordzee, de Waddenzee, de
Eems, de Dollard, het IJsselmeergebied, de Deltawateren en de grote
rivieren. Voor een toelichting op het beschermingsregime voor de
uitgezonderde wateren wordt verwezen naar de artikelsgewijze toelichting
bij de artikelen 2.10.1 en 2.10.2. Op de uiterwaarden van de grote rivieren
is het planologische regime uit dit besluit wel van toepassing.
5.2 Verantwoordelijkheidsverdeling Rijk en provincies
De realisatie van de ecologische hoofdstructuur is de verantwoordelijkheid van de provincies. In het bestuursakkoord natuur zijn afspraken
gemaakt over de invulling van deze verantwoordelijkheid. Dit laat onverlet
dat de ecologische hoofdstructuur een essentieel onderdeel is van de
maatregelen om aan de internationale biodiversiteitsverplichtingen
invulling te geven. Het Rijk is aanspreekbaar op – en daarmee verantwoordelijk voor – het nakomen van deze verplichtingen. Om zeker te stellen dat
wordt voldaan aan de internationale verplichtingen op het vlak van
biodiversiteit – ook ten aanzien van de provincies die niet hebben
ingestemd met het bestuursakkoord natuur – en dat de samenhang van
het stelsel wordt verzekerd, is borging van een landsbreed planologisch
beschermingsregime noodzakelijk. Daarom is de ecologische hoofdstructuur als een nationaal ruimtelijk belang opgenomen in de SVIR en
worden in dit besluit regels gesteld omtrent de planologische
bescherming van de ecologische hoofdstructuur.
Het gaat hier uitdrukkelijk om de herijkte nationale ecologische
hoofdstructuur zoals vastgelegd in het bestuursakkoord natuur. Dit laat
onverlet dat de provincies ook autonoom natuurgebieden kunnen
aanwijzen en beschermen die een functie kunnen hebben in het stelsel
van natuurgebieden.
5.3 Milieugevolgen
Ten aanzien van de milieugevolgen van de herijking van de ecologische
hoofdstructuur (met name de effecten op de Natura 2000-gebieden)
beschrijft het milieueffectrapport bij het ontwerp van de SVIR (p. 56) dat
als gevolg van de herijking van de ecologische hoofdstructuur op korte
termijn geen significante negatieve gevolgen voor de instandhoudingdoelstellingen van de Natura 2000-gebieden worden verwacht. Immers:
de tot nu toe gerealiseerde ecologische hoofdstructuur (inclusief de
Natura 2000-gebieden) wordt door de herijking niet aangetast. Bovendien
zal de herijkte ecologische hoofdstructuur in omvang nog groeien ten
opzichte van de thans gerealiseerde ecologische hoofdstructuur.

Staatsblad 2012

388

25

In het bestuursakkoord natuur is een ontwikkelopgave afgesproken met
de provincies bestaande uit 17.000 hectaren verwerving en functieverandering en 40.000 hectaren inrichting. Voor het beheer van de ecologische
hoofdstructuur is afgesproken dat vanaf 2014 jaarlijks 105 miljoen wordt
toegevoegd aan het Provinciefonds. Daarnaast worden de middelen die
na afrekening van het Investeringsbudget Landelijk Gebied per 1 januari
2011 nog resteren ondermeer ingezet voor het beheer van de ecologische
hoofdstructuur in de jaren 2011, 2012 en 2013. In het bestuursakkoord
natuur is daarnaast afgesproken dat provincies de beschikbare middelen
prioritair inzetten op verwerving en inrichting van gebieden die nodig zijn
voor het realiseren van internationale verplichtingen, met name voortvloeiend uit de Vogel- en Habitatrichtlijn, de Kaderrichtlijn Water en de
verplichtingen ten aanzien van soortenbescherming. Ten aanzien van
provincies die niet hebben ingestemd met het bestuursakkoord natuur
wordt wettelijk geborgd dat de provincies zich ervoor inspannen om de
internationale doelstellingen te realiseren en daartoe maatregelen te
treffen. Dit zal gebeuren in het wetsvoorstel Natuurbescherming.
Over het bestuursakkoord natuur is door het Planbureau voor de
Leefomgeving (hierna: PBL) advies uitgebracht (Kamerstukken II 2011/12,
30 825, nr. 113). Het PBL-advies onderscheidt voor de prognose van de
effecten een minimale en een maximale variant van beleidsuitwerking
(PBL-advies p. 17, figuur 4). Het kabinet gaat ervan uit dat wat het PBL de
«maximale» variant noemt, ook de daadwerkelijke uitwerking van het
akkoord zal zijn, onder meer omdat het tempo van inrichting van de
ecologische hoofdstructuur overeenkomstig het bestuursakkoord natuur
aanmerkelijk wordt verhoogd ten opzichte van de afgelopen jaren.
Bovendien komt de focus bij inrichting meer te liggen op de voor de
internationale natuurdoelstellingen vereiste kwaliteit. De maximale variant
scoort beter dan het beheer van de ecologische hoofdstructuur anno 2010.
Rijk en provincies gaan er van uit dat met het bestuursakkoord natuur een
wezenlijke bijdrage wordt geleverd aan de realisatie van de internationale
doelen.
Overeenkomstig het begrotingsakkoord 20131 heeft het Rijk extra
middelen beschikbaar gesteld- naast de middelen die in het bestuursakkoord natuur beschikbaar zijn gesteld – voor het afronden en inrichten van
robuuste natuurgebieden. Deze middelen komen naast specifieke
middelen voor herstelbeheer in stikstofgevoelige gebieden en hydrologische maatregelen ten behoeve van Natura 2000-gebieden.
Op de realisatie van de doelen zijn ook andere ontwikkelingen van
invloed. Om te komen tot een besluit over de wijze waarop na 2021 de
doelen worden gerealiseerd, zal in 2016 ondermeer worden bezien welke
maatregelen, anders dan de herijkte ecologische hoofdstructuur, nodig
zijn om de internationale verplichtingen te realiseren.
5.4 Planologisch regime en rol provincies

1

Kamerstukken II 2011–2012, 33 280, nr. 1.

Het planologische regime voor de ecologische hoofdstructuur bestaat
uit vier elementen. De provincies begrenzen de gebieden behorende tot
de ecologische hoofdstructuur. Vervolgens wijzen de provincies de
wezenlijke kenmerken en waarden van deze gebieden aan. Voor deze
gebieden stellen zij regels op om een significante aantasting van de
wezenlijke kenmerken en waarden te voorkomen. Ten slotte verzekeren de
provincies dat de begrenzing van en het planologische beschermingsregime voor de gebieden die door de provincie zijn aangewezen als
behorend tot ecologische hoofdstructuur, doorwerken in gemeentelijke
bestemmingsplannen en de voorschriften daarbij. Deze vier elementen
worden hieronder verder besproken.

Staatsblad 2012

388

26

Begrenzing
Conform de SVIR en het bestuursakkoord natuur is de begrenzing van
de gebieden behorende tot de herijkte ecologische hoofdstructuur in
handen van de provincies gelegd. De provincies dienen de ecologische
hoofdstructuur bij provinciale verordening te begrenzen (artikel 2.10.2,
eerste lid). Overeenkomstig het bestuursakkoord natuur dienen de
provincies dit uiterlijk op 30 juni 2013 gedaan te hebben.
Wezenlijke kenmerken en waarden
De provincies wijzen via een verordening de wezenlijke kenmerken en
waarden aan van de gebieden die onderdeel uitmaken van de ecologische
hoofdstructuur (artikel 2.10.3, eerste lid). De wezenlijke kenmerken en
waarden zijn voor gebieden met de bestemming natuur de aanwezige en
potentiële natuurwaarden, inclusief de daarvoor vereiste bodem- en
watercondities. De potentiële natuurwaarden en de daarvoor vereiste
bodem- en watercondities zijn gebaseerd op de internationale biodiversiteitdoelstellingen. Voor gebieden met een andere bestemming betreffen
de wezenlijke kenmerken en waarden enkel de aanwezige natuurwaarden.
Hiermee is tevens uitvoering gegeven aan de motie van de Kamerleden
De Jong, Van Bemmel en Houwers (Kamerstukken II 2011/12, 33 000 XII,
nr. 37). De provincies bepalen op lokaal niveau welke beheertypen moeten
worden gerealiseerd. Daarbij wordt gekeken naar de potenties en kansen,
mede gelet op de omgeving en de internationale biodiversiteitdoelstellingen. De beoogde beheertypen worden door de provincies vastgelegd in
hun natuurbeheerplannen.
Inhoudelijk beschermingsregime
Naast de begrenzing en de wezenlijke kenmerken en waarden nemen de
provincies in een verordening regels op ten aanzien van de inhoud van
bestemmingsplannen die betrekking hebben op gebieden in de ecologische hoofdstructuur. Deze regels borgen de bescherming, instandhouding en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden van de
ecologische hoofdstructuur (artikel 2.10.3, tweede lid). Het regime ter
bescherming van de ecologische hoofdstructuur kent geen externe
werking. Dit houdt in dat het regime alleen geldt voor nieuwe bestemmingen binnen de ecologische hoofdstructuur.
De regels ter bescherming en instandhouding van de wezenlijke
kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur die in de
verordening worden opgenomen betreffen in ieder geval het «nee, tenzij»regime (artikel 2.10.4).
De provinciale regels dienen te bewerkstelligen dat bestemmingsplannen die betrekking hebben op gronden in de ecologische hoofdstructuur in beginsel geen activiteiten mogelijk maken die per saldo de
wezenlijke kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur
significant aantasten, of leiden tot een significante vermindering van de
oppervlakte van de ecologische hoofdstructuur, of tot een significante
vermindering van de samenhang van de ecologische hoofdstructuur. De
regels dienen mede te bewerkstelligen dat zodanige activiteiten ook niet
mogelijk worden gemaakt met een omgevingsvergunning waarbij met
toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet
algemene bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt
afgeweken.

Staatsblad 2012

388

27

Combinaties van activiteiten die op gebiedsniveau niet leiden tot een
significante aantasting van de ecologische hoofdstructuur kunnen onder
het planologische beschermingsregime voor de ecologische hoofdstructuur wel worden toegestaan. Dit heeft tot gevolg dat een bestemmingsplan een combinatie van activiteiten, die per saldo niet leiden tot
een significante aantasting van de ecologische hoofdstructuur, mogelijk
kan maken. Dit betekent wel dat de betrokken activiteiten in samenhang
op hun effecten moeten worden beoordeeld. Gaat het om activiteiten die
vallen binnen de reikwijdte van verschillende bestemmingsplannen dan is
van belang dat de effectbeoordeling in gezamenlijkheid zal plaatsvinden.
Dit kan bijvoorbeeld in het kader van een integrale gebiedsvisie.
Met deze invulling van het «nee, tenzij»- regime geeft het kabinet uiting
aan zijn streven de verantwoordelijkheid voor de natuur terug te brengen
naar de streek. Een initiatiefnemer van een plan dat significant negatieve
effecten heeft op de wezenlijke kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur wordt niet bij voorbaat van dat plan weerhouden
vanwege het geldende beschermingsregime, maar wordt geprikkeld om
zijn plan te combineren met een ander plan (opgesteld door de initiatiefnemer of in overleg met andere partijen in de streek) dat positieve
effecten heeft op de ecologische hoofdstructuur.
De provinciale regels dienen tevens te voorzien in een uitzondering op
het uitgangspunt dat er geen nieuwe activiteiten zijn toegestaan die per
saldo leiden tot een significante aantasting van de ecologische hoofdstructuur. Deze regels moeten bewerkstelligen dat activiteiten die de
ecologische hoofdstructuur per saldo wel aantasten, maar die van groot
openbaar belang zijn en waarvoor geen reële alternatieven zijn, mogelijk
kunnen maken, mits de nadelige effecten worden weggenomen of
ondervangen en de resterende effecten gelijkwaardig worden gecompenseerd. In principe wordt de eventuele compensatieopgave buiten de
ecologische hoofdstructuur gerealiseerd. De eventuele compensatieopgave hoeft bovendien niet in de nabijheid van de ingreep plaats te
vinden en hoeft ook niet in hetzelfde natuurtype te worden uitgevoerd.
Het gaat erom dat de positieve ecologische effecten van realisatie van de
compensatieopgave op de ecologische hoofdstructuur (in natuurkwaliteit,
oppervlakte of ruimtelijke samenhang) gelijkwaardig zijn aan de negatieve
effecten van de ingreep in de ecologische hoofdstructuur. Realisatie van
de compensatieopgave binnen de ecologische hoofdstructuur is mogelijk,
bijvoorbeeld als dat kan leiden tot een versnelling van de realisatie van de
ecologische hoofdstructuur. Voorwaarde daarbij is dat er door middel van
een herbegrenzing tegelijkertijd voor wordt gezorgd dat de omvang van
de ecologische hoofdstructuur niet afneemt.
Doorwerking naar bestemmingsplannen
De begrenzing en het planologische beschermingsregime voor de
gebieden die door de provincie zijn aangewezen als behorend tot
ecologische hoofdstructuur, werken door in gemeentelijke bestemmingsplannen en de daarbij behorende regels en in omgevingsvergunningen
waarmee van het bestemmingsplan wordt afgeweken.
In het bestemmingsplan zijn voor bestemmingen binnen de grenzen
van de ecologische hoofdstructuur diverse mogelijkheden.
– Een mogelijkheid is het opnemen van een bestemming «natuur». Voor
nieuwe natuurbestemmingen in de ecologische hoofdstructuur geldt op
grond van het overgangsrecht dat een agrariër zijn bedrijf mag voortzetten. De gemeente moet de nieuwe «natuur» bestemming echter binnen
de bestemmingsplanperiode realiseren. Vandaar dat bij de vaststelling
van het bestemmingsplan rekening moet worden gehouden met
realiseerbaarheid, zowel financieel als organisatorisch. Het is overigens

Staatsblad 2012

388

28

niet nodig dat alle gronden die zijn begrensd als ecologische hoofdstructuur al vooraf de bestemming natuur krijgen. Gronden die zijn
begrensd als ecologische hoofdstructuur kunnen ook een agrarische
bestemming behouden in het bestemmingsplan. De wijzigingsbevoegdheid van artikel 3.6, eerste lid, onderdeel a, Wro kan in dat geval
worden toegepast. In een bestemmingsplan kan dan worden bepaald dat
het college van burgemeester en wethouders de bevoegdheid heeft om
de bestemming van de gronden te wijzigen naar »natuur».
– Een andere mogelijkheid is dat gronden de bestemming «natuur»
krijgen en dat de huidige bestemming de status van tijdelijke bestemming
krijgt.
– In het geval van bestemmingen die kunnen samengaan met de doelen
van de ecologische hoofdstructuur is het ook mogelijk dat gronden hun
huidige bestemming houden, met een dubbelbestemming «natuur».
5.5 Bijzondere voorzieningen
Herbegrenzing
Herbegrenzing van de ecologische hoofdstructuur is mogelijk om
ecologische redenen, ten behoeve van kleinschalige ontwikkelingen of
naar aanleiding van compensatie (artikel 2.10.5).
Bij herbegrenzing om ecologische redenen gaat het om een zorgvuldige
ecologische onderbouwing waaruit blijkt dat dit leidt tot een betere
samenhang van de ecologische hoofdstructuur of een betere planologische inpassing van de ecologische hoofdstructuur. Voorwaarden zijn wel
dat de wezenlijke kenmerken en waarden moeten worden behouden en
dat de oppervlakte van de ecologische hoofdstructuur ten minste gelijk
blijft.
Herbegrenzing ten behoeve van kleinschalige ontwikkelingen waarbij de
aantasting van de wezenlijke kenmerken en waarden en de samenhang
van de ecologische hoofdstructuur beperkt is, kan plaatsvinden indien de
ontwikkeling per saldo gepaard gaat met een versterking van de wezenlijke kenmerken en waarden van de ecologische hoofdstructuur, of een
vergroting van de oppervlakte van de ecologische hoofdstructuur. Dit
moet zorgvuldig onderbouwd zijn. De oppervlakte van de ecologische
hoofdstructuur moet ten minste gelijk blijven. De provincies kunnen
daarnaast maatregelen nemen die een goede landschappelijke en
natuurlijke inpassing borgen.
Natuur die gerealiseerd is in het kader van de compensatieplicht wordt
via herbegrenzing aan de ecologische hoofdstructuur toegevoegd.
Van de ecologische hoofdstructuur uitgezonderde militaire terreinen
Sommige militaire terreinen liggen in een ecologisch waardevol gebied
en kennen een intensief gebruik. Het intensieve gebruik valt moeilijk te
rijmen met het planologische beschermingsregime voor de ecologische
hoofdstructuur als opgenomen in dit besluit. In overeenstemming met het
Structuurschema Militaire Terreinen 2 worden de intensief gebruikte
militaire terreinen, te weten de militaire oefenterreinen Marnewaard en
Oirschotse Heide, inclusief «vak B», De Haar, Havelte-West, Leusderheide
en De Vlasakkers, buiten de ecologische hoofdstructuur gehouden dan
wel gebracht door de provincies (artikel 2.10.2, tweede lid). De gemeenten
dienen deze terreinen in het bestemmingsplan een primaire bestemming
«militair terrein» te geven, conform artikel 2.6.3 van het Barro. Er worden
door Defensie wel beheerplannen voor deze terreinen gemaakt waarin
ondermeer de natuurtypen van de terreinen zijn vastgelegd. De natuur-

Staatsblad 2012

388

29

typen vormen naast de militaire functie van de terreinen het uitgangspunt
bij het beheer. Het beheer van de terreinen is zodanig ingericht dat indien
de militaire functie van de terreinen in de toekomst mocht komen te
vervallen, de terreinen alsnog kunnen worden toegevoegd aan de
ecologische hoofdstructuur.
Uitzondering op nee-tenzij regime militaire terreinen
De provinciale regels dienen verder te voorzien in een specifieke
uitzondering op het «nee, – tenzij»- regime voor omheinde militaire
terreinen. Deze regels moeten bewerkstelligen dat bestemmingsplannen niet de eisen van de aanwezigheid van een groot openbaar
belang en de afweging van reële alternatieven kunnen stellen aan
veranderingen in de bebouwing en terreinverharding van omheinde
militaire terreinen. Wel dienen bij dergelijke veranderingen de nadelige
effecten van deze veranderingen te worden gecompenseerd (artikel 2.10.4,
tweede lid).
5.6 Relatie met andere beschermingsregimes
In gebieden die zijn aangewezen als Natura 2000-gebied of die
voorkomen op de Europese lijst van gebieden van communautair belang1
geldt het beschermingsregime van de Vogel- en Habitatrichtlijn, dat is
neergelegd in de Natuurbeschermingswet 1998 onverkort, ook als deze
gebieden tevens in de ecologische hoofdstructuur liggen. Dit heeft tot
gevolg dat voor de Natura 2000-gebieden een aanvullend regime geldt.
De Natuurbeschermingswet 1998 heeft tot doel gebieden met specifieke
soorten en habitattypen in een gunstige staat van instandhouding te
houden of te brengen. Daartoe zijn per Natura 2000-gebied instandhoudingdoelstellingen bepaald. Geplande ingrepen in Natura 2000-gebieden
moeten worden beoordeeld op mogelijk negatieve effecten op deze
instandhoudingdoelstellingen, waarbij effecten van andere plannen en
projecten ook betrokken dienen te worden.
Artikel 19j van de Natuurbeschermingswet 1998 bepaalt op welke wijze
de gevolgen van een bestemmingsplan voor een Natura 2000-gebied
moeten worden getoetst. Een bestuursorgaan moet bij het vaststellen van
een bestemmingsplan rekening houden met de gevolgen die het plan kan
hebben voor het gebied. Voor een bestemmingsplan dat afzonderlijk of in
combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan
hebben voor het desbetreffende Natura 2000-gebied, moet het bestuursorgaan bovendien een passende beoordeling maken van de gevolgen
voor het gebied waarbij rekening wordt gehouden met de instandhoudingsdoelstelling van dat gebied, alvorens het plan vast te stellen. Een
plan kan in die gevallen alleen worden vastgesteld, als de natuurlijke
kenmerken van het gebied niet zullen worden aangetast. Een uitzondering
geldt alleen wanneer sprake is van een dwingende reden van groot
openbaar belang, er geen alternatieven zijn en compenserende maatregelen worden getroffen. Voor bestemmingsplannen die betrekking
hebben op Natura 2000-gebieden geldt dus een aanvullende «nee, tenzij»afweging.
Dit afwegingskader verschilt op de volgende punten van dat voor de
gebieden behorende tot de ecologische hoofdstructuur:

1

Lijst van gebieden van communautair
belang als bedoeld in artikel 4, tweede lid,
derde volzin, van richtlijn 92/43/EEG.

Staatsblad 2012

388

30

– de bescherming van Natura 2000-gebieden voor activiteiten met
negatieve gevolgen heeft een zogenaamde externe werking, dat wil
zeggen dat ook van activiteiten die buiten een Natura 2000-gebied
plaatsvinden de gevolgen voor Natura 2000-gebieden moeten worden
beoordeeld. Het «nee, tenzij»-regime voor de ecologische hoofdstructuur
geldt alleen voor activiteiten die in de ecologische hoofdstructuur
plaatsvinden;
– activiteiten met mogelijke significante gevolgen voor een Natura
2000-gebied zijn onder het regime enkel toegestaan in het belang van een
aantal limitatieve opgesomde openbare belangen, terwijl het afwegingskader voor de ecologische hoofdstructuur een dergelijke limitatieve
opsomming niet bevat;
– compenserende maatregelen voor Natura 2000-gebieden moeten
tijdig en vooraf worden genomen;
– voor Natura 2000-gebieden kan verlies van natuurwaarden niet
gecompenseerd worden met financiële middelen, en
– de bescherming van Natura 2000-gebieden heeft betrekking op voor
dat gebied vastgestelde instandhoudingsdoelstellingen zoals vastgelegd
in het aanwijzingsbesluit, terwijl de bescherming van de ecologische
hoofdstructuur is gericht op de wezenlijke kenmerken en waarden van de
gebieden aangewezen als ecologische hoofdstructuur. De reikwijdte van
dit regime is hierdoor breder dan dat van het Natura 2000-regime.
Daarnaast worden soorten in de gebieden behorende tot de ecologische
hoofdstructuur ook beschermd op grond van de Flora- en faunawet.
Handelingen die schadelijk zijn voor beschermde soorten zijn in beginsel
verboden, tenzij daarvoor een ontheffing is verleend.
Verder is er generieke milieuwetgeving die van belang is voor de
ecologische hoofdstructuur. Het gaat dan ondermeer om de Wet milieubeheer, de Meststoffenwet, de Wet ammoniak en veehouderij, Wet
bodembescherming en de Waterwet. Deze wetgeving stelt ondermeer
grenzen aan de uitstoot en lozing van vervuilde stoffen en gaat verzuring
en vermesting tegen.
6. Titel 2.11 Primaire waterkeringen buiten het kustfundament
Nederland wordt door primaire waterkeringen beschermd tegen
overstromingen vanuit de Noordzee, de grote rivieren en het IJsselmeer
en Markermeer. Deze primaire keringen zijn in de bijlagen I, IA en II bij de
Waterwet aangeduid, met inbegrip van de veiligheidsnormen waaraan
deze moeten voldoen. De beheerders van deze primaire keringen dienen
deze overeenkomstig de in de Waterwet gestelde veiligheidsnorm in stand
te houden. Naast het in stand houden van de primaire kering kan het
noodzakelijk blijken de primaire kering te versterken, bijvoorbeeld als
gevolg van door klimaatverandering veroorzaakte verzwaarde omstandigheden, of door het vaststellen van een strengere veiligheidsnorm. Met het
oog op de instandhouding en versterking van de primaire waterkering is
in de Waterwet het begrip beschermingszone opgenomen: een aan het
waterstaatswerk, in dit geval de primaire kering, grenzende zone waar ter
bescherming van dat werk regels en beperkingen kunnen gelden. De
beheerder van de primaire kering legt de precieze begrenzing van de
primaire waterkering en de beschermingszone in de legger vast.
In het Nationaal Waterplan is het voornemen vastgelegd om in het
onderhavige besluit bepalingen op te nemen om de beschermingszones
van primaire waterkeringen vast te leggen in bestemmingsplannen. Ook
bij enkele andere onderwerpen, zoals het kustfundament en de daarop
gelegen primaire waterkering (titel 2.3) en de grote rivieren (titel 2.4), is

Staatsblad 2012

388

31

gekozen voor zowel bescherming van het waterstaatkundige spoor in het
kader van de Waterwet als voor bescherming middels het ruimtelijk spoor.
Vanuit het waterstaatkundige spoor is op grond van artikel 6.14 van het
Waterbesluit een vergunning van de Minister van IenM vereist om in de
primaire waterkering of de beschermingszone activiteiten te verrichten
indien het primaire waterkeringen in beheer van het Rijk betreft. Voor de
andere primaire waterkeringen geldt een vergunningplicht indien deze in
de keur van het desbetreffende waterschap als beheerder van de primaire
waterkering verplicht is gesteld. Aangezien op het gebruik van de gronden
waarop de primaire waterkering is gelegen en de beschermingszone
beperkingen van toepassing zijn, is het gewenst dat dit ook in het
bestemmingsplan tot uiting komt. Burgers en bedrijven die in deze zone
initiatieven ontwikkelen, worden langs deze weg tijdig gewezen op de
aanwezigheid van deze beperkingen.
Dit besluit verplicht gemeenten dan ook de primaire waterkering en de
daaraan grenzende beschermingszone in het bestemmingsplan aan te
geven. Van belang is dat dit aansluit op de keur van waterschappen en
leggers. Hierin is immers de ligging en begrenzing van de waterkeringen
en de beschermingszones aangegeven. De beschermingszone betreft de
gehele zone waarin ter bescherming van de waterkering regels en
beperkingen kunnen gelden. In de keur en leggers worden voor primaire
waterkeringen vaak verschillende deelzones onderscheiden, waarbij soms
één van de zones «beschermingszone» wordt genoemd en voor andere
zones gebruik wordt gemaakt van specifieke benamingen als «buitenbeschermingszone» of «profiel van vrije ruimte». In de verschillende
deelzones gelden vaak verschillende regimes, waarbij de ruimte voor
ontwikkelingen groter is naarmate de afstand tot de waterkering groter is.
Er is steeds sprake van een beschermingszone in de zin van de Waterwet,
ook als een andere terminologie wordt gekozen in de legger of verordening.
Voor het gehele aangewezen gebied geldt de bepaling dat een wijziging
van een bestemmingsplan, dat betrekking heeft op een primaire waterkering of een beschermingszone, mogelijk is, indien bij de verwezenlijking
van deze wijziging geen belemmeringen kunnen ontstaan voor het
onderhoud, de instandhouding of de versterking van de primaire
waterkering. Op grond van artikel 3.1.1 Bro zal hierover in overleg
getreden moeten worden met de waterbeheerder. Op basis van de keur,
de legger en dit overleg kan vastgesteld worden welke activiteiten wel en
niet zijn toegestaan.
7. Titel 2.12 IJsselmeer (uitbreidingsruimte)
In het Nationaal Waterplan 2009–2015 en de bijbehorende beleidsnota
IJsselmeergebied is het rijksbeleid voor het IJsselmeergebied vastgelegd.
Een belangrijk ruimtelijk aspect van dit beleid is dat beperkte ontwikkeling
wordt toegestaan in het IJsselmeergebied zonder compensatie van het
waterbergend vermogen. Verdergaande ruimtelijke ontwikkeling zou in de
weg kunnen staan aan (versterking van) het toekomstig gebruik van het
IJsselmeergebied als zoetwaterbuffer en van het behoud van de functie
voor waterafvoer die het meer nu heeft (het water van de IJssel stroomt
via het IJsselmeer af naar de Waddenzee).
In het Nationaal Waterplan 2009–2015 en de bijbehorende beleidsnota
IJsselmeergebied is vastgelegd dat grootschalige buitendijkse bebouwing
alleen mogelijk is in de gemeenten Amsterdam, Almere en Lelystad.
Tevens is voor de gemeente Harderwijk in het Nationaal Waterplan een
uitzondering gemaakt om de lopende ontwikkeling van het Waterfront

Staatsblad 2012

388

32

Harderwijk niet te doorkruisen. Voorts wordt met dit besluit aan de
gemeente Gaasterlând – Sleat ruimte geboden voor de aanleg van een
tijdelijk werkeiland voor winning van beton- en metselzand. Dit is in lijn
met de SVIR, die stelt dat met het benutten van maatschappelijk
aanvaardbare mogelijkheden voor de winning van oppervlaktedelfstoffen
een nationaal belang wordt gediend. Tevens wordt de gemeente
Gaasterlând – Sleat en alle andere gemeenten ruimte geboden voor
kleinschalige ontwikkelingen verspreid over het gebied.
Het vrijgeven van ruimte voor buitendijkse bebouwing is gebaseerd op
een belangenafweging door het kabinet. Daarbij woog met name het
belang van woningbouwontwikkeling in de regio Amsterdam – Almere
zwaar. Bepaald is dat de ruimte kan worden benut voor deze specifiek
benoemde projecten met een grote woningbouwopgave. Mochten de
genoemde projecten uiteindelijk niet leiden tot buitendijkse bebouwing,
dan kan de vrijgegeven buitendijkse ruimte niet zonder nadere
overweging door het kabinet voor andere doelen worden ingezet. Daarom
is de vrijgegeven ruimte nadrukkelijk gekoppeld aan specifieke projecten.
De oppervlaktes zijn bedoeld als bruto hectares. Het gaat dus niet alleen
om de ruimte die fysiek door gebouwen in beslag wordt genomen, maar
ook de stedelijke ruimte rondom de nieuwe bebouwing wordt meegeteld.
Omdat deze regeling slechts betrekking heeft op nieuwe bebouwing heeft
het geen betekenis voor herstructurering van bestaande buitendijkse
bebouwing, ook niet indien daarbij bestemmingswijzigingen optreden. Zo
wordt het vervangen van een buitendijks bedrijfspand door woningen niet
gezien als het benutten van vrijgegeven ruimte, zolang het bruto
bebouwde oppervlak in het IJsselmeergebied niet toeneemt.
De bebouwingsruimte die is vrijgegeven in het Nationaal Waterplan
geldt voor de periode vanaf de vaststellingsdatum van deze structuurvisie
– 22 december 2009 – tot in de dat plan genoemde einddatum, 2040. Deze
einddatum is niet in deze titel verankerd. Het is immers reëel te veronderstellen dat het beleid, en daarmee de bepalingen in deze titel, ruim voor
2040 aangepast zullen worden aan nieuwe ontwikkelingen, zoals
klimaatontwikkeling en de bevolkingsontwikkeling.
In het Nationaal Waterplan is aangegeven dat het kabinet de ruimtelijke
kernkwaliteiten van het IJsselmeergebied belangrijk vindt en wordt via
kwalitatieve voorwaarden globaal richting gegeven aan de ontwikkelingen
in het gebied. Zonder af te doen aan het belang van borging van de
ruimtelijke kwaliteit van het IJsselmeergebied is dit belang echter, zoals
vastgelegd in de SVIR, geen nationaal ruimtelijk belang, maar een
decentrale opgave. In dit besluit worden daarom met betrekking tot
ruimtelijke kwaliteit geen eisen gesteld aan de inhoud of toelichting van
bestemmingsplannen voor de ontwikkelingen in het IJsselmeergebied.
In en rondom het IJsselmeergebied zijn het militair schietterrein
Breezanddijk en delen van radarverstoringsgebieden van militaire radars
gelegen. Bestemmingsplannen mogen geen nieuwe bebouwingen
mogelijk maken die een beperkingen kunnen vormen voor de functionele
bruikbaarheid van het schietterrein Breezanddijk of onaanvaardbare
gevolgen hebben voor het beeld van de radars. Titel 2.6 van het Barro
geeft hiervoor de regels en begrenzingen.
De wateren van het IJsselmeergebied zijn ook aangewezen als Natura
2000-gebied. Dit legt, aanvullend aan de beperkingen die volgen uit het
kwantitatief waterbeheer, ook beperkingen op aan het gebruik van het
gebied.

Staatsblad 2012

388

33

8. Ladder voor duurzame verstedelijking (artikel 3.1.6 Bro)
Een zorgvuldige benutting van de beschikbare ruimte voor verschillende functies vraagt om een goede onderbouwing van nut en noodzaak
van een nieuwe stedelijke ruimtevraag en een zorgvuldige ruimtelijke
inpassing van de nieuwe ontwikkeling. Daarom voegt artikel II van dit
besluit een tweetal nieuwe leden toe aan artikel 3.1.6 van het Bro, op
grond waarvan overheden – indien zij een nieuwe stedelijke ontwikkeling
mogelijk willen maken – standaard een aantal stappen dienen te zetten die
borgen dat tot een zorgvuldige ruimtelijke afweging en inpassing van die
nieuwe ontwikkeling wordt gekomen. Deze stappen zijn geen blauwdruk
voor een optimale ruimtelijke inpassing van alle nieuwe ontwikkelingen.
Dat zou voorbij gaan aan de specifieke lokale omstandigheden die van
invloed zijn op de inpassing van ruimtevragende functies en het regionale
maatwerk dat de overheden moeten kunnen leveren. De stappen die
worden gevraagd, bewerkstelligen dat de wens om een nieuwe stedelijke
ontwikkeling mogelijk te maken, nadrukkelijk wordt gemotiveerd en
afgewogen met oog voor de ontwikkelingsbehoefte van een gebied, maar
ook met oog voor de toekomstige ruimtebehoefte, en voor de ontwikkeling van de omgeving waarin het gebied ligt.
In de praktijk is voor het doorlopen van een aantal vaste processtappen
bij onderbouwing van ruimtelijke ontwikkelingen en de inpassing daarvan
de term SER-ladder in gebruik geraakt. Dit omdat de Sociaal-Economische
Raad (SER) deze processtappen in 1999 bij zijn advisering over het
nationaal ruimtelijk beleid heeft geïntroduceerd. Ondermeer in de Nota
Ruimte is geadviseerd de zogenaamde SER-ladder als werkwijzer voor
ruimtelijke ontwikkelingen toe te passen. Hoewel de stappen in artikel
3.1.6 van het Bro niet volledig uitwisselbaar zijn met het proces dat de
SER voor ogen heeft gehad, is de gedachte hierachter onveranderd. In de
SVIR is de ladder voor duurzame verstedelijking bij nationaal ruimtelijk
belang 13 (Zorgvuldige afweging en transparante besluitvorming bij alle
ruimtelijke en infrastructurele besluiten) opgenomen.
De Minister van IenM heeft op 14 november 2011 aan de Tweede Kamer
toegezegd om andere overheden te ondersteunen bij het in de praktijk
brengen van de ladder voor duurzame verstedelijking, door op het
moment van inwerkingtreding van de ladder aan gemeenten en
provincies een handreiking beschikbaar te stellen.
III. Artikelsgewijze toelichting
Artikel I, onderdeel A
De toevoeging aan artikel 1.1, eerste lid, betreft een extra identificatienummer dat vereist is om een GML bestand – waarin de geometrische
plaatsbepaling van bepaalde gebieden is vastgelegd – te kunnen traceren.
De aanpassingen in artikel 1.1, derde en vijfde lid, bewerkstelligen dat
ook omgevingsvergunningen waarbij met toepassing van artikel 2.12,
eerste lid, onderdeel a, onder 3°, of tweede lid, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan of een beheersverordening wordt afgeweken, dienen te voldoen aan de bepalingen van dit
besluit. Per vergissing waren de regels van het Barro niet uitdrukkelijk op
deze omgevingsvergunningen van toepassing verklaard, hoewel dat –
gelet op de toelichting bij het Barro – wel was beoogd.

Staatsblad 2012

388

34

Artikel I, onderdeel B
De wijziging van artikel 1.2 is van wetstechnische aard en betreft met
name een herschikking van dit artikel waarbij het voormalige artikel 1.1,
vijfde lid, naar dit artikel is overgezet. Hiermee is de toepasselijkheid van
het Barro op ruimtelijke besluiten die van rijkswege worden vastgesteld in
een artikel bijeengebracht. Artikel 1.2 bepaalt dat de genoemde ruimtelijke
besluiten die van rijkswege worden vastgesteld niet onder de reikwijdte
van het besluit vallen.
Artikel I, onderdeel C
Titel 2.1 Rijksvaarwegen
Artikel 2.1.1 (begripsomschrijvingen)
De CEMT-klasseindeling van de Nederlandse vaarwegen is te vinden in
de publicatie «Vaarwegen in Nederland», uitgegeven door: Rijkswaterstaat, Data-ICT-Dienst (DID), Servicedesk Data; Postbus 5023, 2600 GA
Delft; Telefoon: 015-2757700; e-mail: servicedesk-data@rws.nl.
Een rijksvaarweg wordt gedefinieerd als een «voor het openbaar
verkeer van schepen openstaand oppervlaktewaterlichaam in beheer bij
het Rijk als bedoeld in artikel 3.1 van het Waterbesluit, uitgezonderd de
Noordzee, Waddenzee, Westerschelde en het IJsselmeer». De laatstgenoemde oppervlaktewaterlichamen worden uitgezonderd van de definitie
van rijksvaarweg, aangezien voor deze waterlichamen geen leggerplicht
geldt en derhalve geen begrenzingslijn gedefinieerd kan worden.
Artikel 2.1.2 (bepaling vrijwaringszone)
Een vrijwaringszone wordt gemeten vanaf de begrenzingslijn van de
rijksvaarweg. Deze begrenzingslijn is aangegeven in de legger van de
rijksvaarweg. Voor elke rijksvaarweg wordt in het kader van artikel 5.1 van
de Waterwet een legger opgesteld. De begrenzing van de rijksvaarweg is
in de legger weergegeven door de lijn «ligging genormeerde situatie».
Van de definitie van rijksvaarwegen zijn de oppervlaktewaterlichamen
Noordzee, Waddenzee, Westerschelde en IJsselmeer uitgezonderd, omdat
voor deze waterlichamen geen leggerplicht geldt.
De vrijwaringszone wordt gemeten van de begrenzingslijn van de
vaarweg naar buiten. De vrijwaringszone heeft aan weerszijde van de
rijksvaarweg een breedte van 10 meter voor rijksvaarwegen van
CEMT-klasse II, 20 meter voor CEMT-klasse III en 25 meter voor
CEMT-klasse IV, V en VI. Daarnaast heeft de vrijwaringszone een breedte
van 40 meter aan weerszijde van zeehaventoegangen1 en 50 meter aan
weerszijden van een rijksvaarweg binnen een afstand van 300 meter van
een vaarwegsplitsing of havenuitvaart. De vrijwaringszone is in deze
specifieke gevallen breder, omdat bij zeehaventoegangen, vaarwegsplitsingen en havenuitvaarten kruisend scheepvaartverkeer kan voorkomen.
Hierdoor moet er voldoende zichtruimte aanwezig zijn om tijdig een
kruisend schip te kunnen ontwaren, zodat indien nodig voldoende tijd is
om te stoppen en een aanvaring te voorkomen.

1

Noordzeekanaal, Oude en Nieuwe Maas,
Nieuwe Waterweg, Calandkanaal, Beerkanaal,
Dordtse Kil, Noord, Hollandsch Diep, Kanaal
Gent-Terneuzen.

De afstanden zijn ontleend aan de handreiking «Ruimtelijke plannen en
de veiligheid op de vaarwegen» en de gelijknamige werkwijzer die waren
toegevoegd als bijlage bij de brieven van 20 respectievelijk 21 mei 2008
van de Staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat aan de provincies en
gemeentes. Deze handreiking en werkwijzer zijn tevens overgenomen in
de «Richtlijnen Vaarwegen 2011», uitgegeven door Rijkswaterstaat.

Staatsblad 2012

388

35

Artikel 2.1.3 (veiligheid scheepvaart op vaarwegen)
In het verlengde van het overleg in het kader van artikel 3.1.1 van het
Bro – waarin het Rijk als vaarwegbeheerder het belang van een veilige en
goede doorvaart van schepen inbrengt – bepaalt artikel 2.1.3 dat het
bevoegd gezag bij de vaststelling van een bestemmingsplan dat
betrekking heeft op de gronden binnen een vrijwaringszone of binnen de
begrenzing van een rijksvaarweg, rekening houdt met het voorkomen van
belemmeringen voor de veiligheid van de scheepvaart op de rijksvaarweg. Hiermee wordt voorkomen dat een bestemmingsplan nieuwe
ontwikkelingen mogelijk maakt, zonder dat daarbij het belang van een
goede en veilige doorvaart van het scheepsverkeer in aanmerking wordt
genomen. Wanneer het bevoegd gezag desondanks een ontwikkeling
mogelijk wil maken die een belemmering vormt voor de veiligheid van de
vaarweg, dan zal het goed dienen te motiveren op welke wijze daarbij
rekening is gehouden met het belang van de scheepvaart en waarom het
belang dat gemoeid is met de voorgestane ontwikkeling, zwaarder weegt.
Artikel 2.1.3 specificeert onder de onderdelen a tot en met e welke
factoren in aanmerking dienen te worden genomen bij het oordeel of
sprake is van een belemmering voor de scheepvaart. Dit betreffen:
– de doorvaart (onderdeel a): de doorvaart van scheepvaart mag niet
worden belemmerd in hoogte, in breedte of in diepte;
– het zicht (onderdelen b en c): in een bocht, bij havenuitvaart of
splitsing in de vaarweg moet de schipper voldoende zicht – visueel en
middels navigatieapparatuur – hebben op het overige verkeer. De
schipper kan zo een tegemoetkomend schip tijdig herkennen en zo nodig
uitwijken of vaart minderen. Ook moet vanuit de bedienings- en begeleidingsobjecten voldoende zicht op de vaarweg zijn om de bedienings- of
begeleidingsfunctie naar behoren uit te kunnen voeren;
– hulpverlening (onderdeel d): om de vaarweg toegankelijk te houden
voor hulpverleningsdiensten dient ten minste aan één zijde van de
vaarweg ruimte voor een inspectieweg te worden vrijgehouden, tenzij
voorzieningen zijn getroffen om hulp vanaf het water te bieden;
– beheer en onderhoud (onderdeel e): de mogelijkheden tot het
uitvoeren van beheer en onderhoud mogen niet worden belemmerd.
De vaarwegbeheerder en de gemeente kunnen samen bezien wanneer
er – gelet op de specifieke ligging van de rijksvaarweg en de lokale
omstandigheden – daadwerkelijk sprake is van een belemmering.
Artikel I, onderdelen D, H, J, K en L
De wijzigingen in deze artikelen houden verband met de wijziging van
artikel 1.1, vijfde lid, in onderdeel A van dit besluit. In artikel 1.1, vijfde lid,
wordt centraal geregeld dat een omgevingsvergunning waarbij met
toepassing van artikel 2.12, tweede lid, van de Wet algemene bepalingen
omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken, dient te
voldoen aan de bepalingen van dit besluit, tenzij in dit besluit anders is
bepaald (zie artikel I, onderdeel A). In enkele artikelleden in het Barro was
voorheen nog afzonderlijk geregeld dat daarvan niet met een zodanige
omgevingsvergunning kon worden afgeweken. Doordat dit nu centraal
geregeld is, kunnen de desbetreffende artikelleden komen te vervallen.
Artikel I, onderdeel I
De wijziging in artikel 2.6.3, tweede lid, betreft een technische
aanpassing aan de terminologie van de Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen 2012, zoals geldend op grond van de Regeling standaarden
ruimtelijke ordening 2012.

Staatsblad 2012

388

36

Artikel I, onderdeel F
Artikel 2.4.6 (aanwijzing en begrenzing gebiedsreserveringen voor de
lange termijn)
Gebiedsreserveringen voor de lange termijn zijn binnendijkse gebieden
die naar verwachting op de lange termijn aan het rivierbed zullen worden
toegevoegd om ruimte te scheppen voor de rivier en waarvoor daarom op
grond van het Nationaal Waterplan en de voormalige pkb Ruimte voor de
rivier een ruimtelijke reservering geldt. De gebiedsreserveringen voor de
lange termijn voor de Rijntakken zijn al aangeduid in het Barro. Deze
aanduiding komt overeen met de kaarten 6, 7 en 8 van de pkb Ruimte
voor de rivier. Het nieuwe tweede lid voegt de gebiedsreserveringen voor
de lange termijn voor de Maas aan kaart 3 toe, waardoor de gebiedsreserveringen voor grote rivieren in één kaart zijn opgenomen. Deze komen
overeen met structuurvisiekaart 17 van het Nationaal Waterplan waar de
ruimtelijke reserveringen uit de Integrale Verkenning Maas aan ten
grondslag liggen. Voor de gebiedsreserveringen voor de Maas heeft
overleg met de regio plaatsgevonden.
Deze reserveringen zijn bedoeld voor de lange termijn en behoeven
geen frequente aanpassing. Het wijzigen, intrekken of aanwijzen van
nieuwe gebiedsreserveringen voor de lange termijn kan alleen door
middel van wijziging van het onderhavige besluit. Deze zware procedure
met ruimte voor zienswijzen en parlementaire behandeling is gerechtvaardigd gezien enerzijds het belang voor de waterveiligheid op de lange
termijn en anderzijds de lokale impact van dergelijke gebiedsreserveringen.
Artikel I, onderdeel M
De technische aanpassingen in het derde lid van artikel 2.6.9 zijn nodig
om overlap en daarmee onduidelijkheid tussen artikel 2.6.2, negende lid,
en artikel 2.6.9, derde lid, onderdeel a, van het Barro weg te nemen.
Volstaan kan worden met een enkele aanwijzing van radarverstoringsgebieden.
Voorts is het zevende lid van dit artikel komen te vervallen, omdat dit
onderwerp centraal wordt geregeld in artikel 1.1, vijfde lid (zie artikel I,
onderdeel A). De overige wijzigingen van artikel 2.6.9 zijn van redactionele
aard.
Artikel I, onderdeel N
Titel 2.7 Hoofdwegen en landelijke spoorwegen
Artikel 2.7.2 (aanwijzing reserveringsgebieden verbreding bestaande
hoofdwegen)
Dit artikel heeft alleen betrekking op reserveringsgebieden voor de
uitbreiding van hoofdwegen. De in de ministeriële regeling aan te wijzen
hoofdwegen betreffen rijksinfrastructuur waarvan het op grond van de
SVIR of op grond van een daaruit voortvloeiende rijksstructuurvisie
voorzienbaar is dat die in de nabije toekomst zal worden uitgebreid.
De ruimtereservering aan een zijde of aan weerszijden van de weg is
nodig omdat binnen deze zone ruimte moet worden gevonden voor zowel
de aanleg van een nieuwe rijstrook of rijstroken en een vluchtstrook, als
voor een obstakelvrije zone en eventuele extra maatregelen zoals
bermsloten en geluidschermen. Ruimte voor de aanleg van nieuwe

Staatsblad 2012

388

37

aansluitingen of verzorgingsplaatsen zit hierbij niet inbegrepen. De
ruimtereservering van de wegvakken geldt ook voor knooppunten. Bij de
reconstructie van een knooppunt kan een nieuw ontwerp, afhankelijk van
de vormgeving, ook ruimte vragen buiten deze gereserveerde zone. In die
situaties is het vooroverleg op grond van artikel 3.1.1 van het Bro van
bijzonder belang.
In de situatie waar een weg wordt uitgebreid met alle dwarsprofielelementen die de richtlijnen voor het wegontwerp voorschrijven, is naast de
al aanwezige rijstroken een uitbreidingsruimte nodig van 30,5 meter. Die
standaardmaat moet worden gecombineerd met de benodigde ruimte
voor het aantal in de toekomst toe te voegen rijstroken. De benodigde
reserveringsruimte ziet er als volgt uit:

1 extra strook
2 extra stroken
3 extra stroken
4 extra

Breedte voor
rijstroken

Ruimte buiten
rijstroken

3,50 meter
7,00 meter
10,50 meter
14,00 meter

30,5 meter

Totaal extra ruimtebeslag (afgerond op
hele meters)
34 meter
38 meter
41 meter
45 meter

Artikel 2.7.3 (aanwijzing reserveringsgebieden nieuwe infrastructuur)
Dit artikel heeft betrekking op de aanleg van zowel nieuwe hoofdwegen
als nieuwe landelijke spoorwegen. Het kan vanuit het oogpunt van een
goede ruimtelijke ordening nodig zijn dat er geen nieuwe ruimtelijke
ontwikkelingen plaatsvinden in een gebied waarvan voorzienbaar is dat
die ontwikkelingen eventueel nieuw aan te leggen rijksinfrastructuur
belemmeren. Het betreft infrastructuur waarvan de ligging beleidsmatig
voldoende nauwkeurig vastligt, maar waarvoor de formele besluitvorming
op grond van de Tracéwet of de Wro nog niet op korte termijn is voorzien,
zodat deze beleidskeuze nog niet ruimtelijk doorwerkt. Artikel 2.7.3 geeft
daarom de mogelijkheid om bij ministeriële regeling voor die locaties
reserveringsgebieden aan te wijzen. De aanwijzing vindt plaats in het
Rarro.
Artikel 2.7.4 (aanwijzing belemmerende activiteiten)
De uitbreiding en aanleg van hoofdwegen en de aanleg van landelijke
spoorwegen beslaat in de regel het grondgebied van meerdere
gemeenten. Het kan daarbij voorkomen dat een deel van een reserveringsgebied wel en een ander deel minder goed bruikbaar wordt voor de
uitbreiding of aanleg van infrastructuur, terwijl reeds voorzienbaar is dat
die uitbreiding of aanleg er komt. Om dit te voorkomen, regelt artikel 2.7.4
dat in de reserveringsgebieden geen wijzigingen van de bestemming of
van de regels ter zake van het gebruik van gronden ten opzichte van het
ten tijde van de aanwijzing tot reserveringsgebied geldende bestemmingsplan mogen plaatsvinden die een belemmering inhouden voor de
aanpassing van de desbetreffende infrastructuur. Ontwikkelingsmogelijkheden in bestemmingsplannen die ten tijde van de aanwijzing tot
reserveringsgebied reeds van kracht zijn, worden daarbij gerespecteerd.
Haalbaarheid
De reserveringsgebieden worden aangewezen omdat de realisatie van
de betreffende infrastructurele ontwikkelingen in voldoende mate
voorzienbaar is en omdat de ontwikkeling van deze infrastructuur van
nationaal belang is. Het is dan ook reëel te verwachten dat binnen de

Staatsblad 2012

388

38

termijn van het MIRT-proces de ontwikkeling van die infrastructuur ten
uitvoer zal worden gebracht. Met het oog op een goede ruimtelijke
ordening is het noodzakelijk geacht om voor de gebieden waar de
uitbreiding of aanleg van hoofdwegen of de aanleg van landelijke
spoorwegen is voorzien, vooraf vast te leggen welke ontwikkelingen
hiervoor een belemmering kunnen zijn. Hiermee wordt vooraf duidelijkheid gegeven over enerzijds het gebied dat benodigd is voor de
voorziene uitbreiding of aanleg en anderzijds over de ontwikkelingen die
met het oog daarop niet gewenst zijn. Zo wordt voorkomen dat er
bestemmingen worden gerealiseerd waarvan het voorzienbaar is dat die
weer moeten verdwijnen, hetgeen ook een planologisch vraagstuk met
zich brengt. De in het artikel opgesomde belemmeringen kunnen
daarnaast leiden tot vertraging in de uitvoering, oplopende kosten en als
gevolg daarvan mogelijk afstel van de beoogde uitbreiding of aanleg.
De opsomming in artikel 2.7.4 betreft een limitatieve opsomming van
ontwikkelingen die in een reserveringsgebied niet zijn toegestaan. Deze
opsomming is tot stand gekomen op basis van het inzicht in de meest
voorkomende grootschalige wijzigingen die plaatsvinden bij de aanleg of
verbreding van rijksinfrastructurele projecten. Dit laat echter onverlet dat
de gemeente op grond van artikel 3.1.1 van het Bro met het Rijk dient te
overleggen over andere ontwikkelingen waarbij het hoofdwegennet in het
geding kan komen. In de volgende paragraaf worden de kenmerken
weergegeven die leidend zijn geweest bij de totstandkoming van de
limitatieve lijst.
Kenmerken belemmerende activiteiten
In de reserveringsgebieden blijft mogelijk datgene te doen wat volgens
de geldende bestemmingsplannen op het moment van aanwijzen van het
reserveringsgebied is toegestaan. Voor het aanwijzen van nieuwe
bestemmingen in een aangewezen reserveringsgebied of voor het
afwijken van een bestemmingsplan door middel van een omgevingsvergunning gelden op grond van artikel 2.7.4 wel beperkingen. De in dit
artikel opgenomen opsomming bestaat uit veel voorkomende bestemmingsfuncties die in het verleden zijn gewijzigd vanwege aanpassing aan
de infrastructuur of de aanleg ervan en ontwikkelingen die:
– Vermijdbaar zijn: ontwikkelingen die over het algemeen genomen niet
noodzakelijkerwijs binnen het reserveringsgebied hoeven te worden
gerealiseerd;
– Moeilijk verplaatsbaar zijn: ontwikkelingen die niet eenvoudig (fysiek
maar vooral ook planologisch) en alleen met hoge kosten te verplaatsten
zouden zijn uit het reserveringsgebied, of
– Een permanent karakter hebben: ontwikkelingen waarvan vaststaat
dat en wanneer deze binnen het reserveringsgebied worden gerealiseerd
dus feitelijk een uitbreiding of de aanleg van infrastructuur belemmeren
op het moment dat zo’n project ter uitvoering wordt genomen.
Artikel I, onderdeel O
Titel 2.8 Elektriciteitsvoorziening
Artikel 2.8.1 (begripsomschrijvingen)
Artikel 2.8.1 geeft de omschrijvingen van de begrippen die in deze titel
worden gebruikt. In dit artikel wordt aangeduid welke productieinstallaties onder het begrip grootschalige elektriciteitsopwekking vallen.
Het gaat daarbij om alle soorten productie-installaties met een
gezamenlijk vermogen van ten minste 500 MW, met uitzondering van die
productie-installaties die elektriciteit opwekken door middel van
kernenergie of door middel van windenergie. Het begrip kernenergiecen-

Staatsblad 2012

388

39

trale wordt separaat gedefinieerd. Ook wordt in dit artikel gespecificeerd
dat deze titel betrekking heeft op slechts een gedeelte van het landelijke
hoogspanningsnet, te weten de verbindingen met een spanning van
220 kV en hoger alsmede de daarmee verbonden schakel- en transformatorstations en andere hulpmiddelen.
Artikel 2.8.2 (aanwijzing vestigingsplaatsen grootschalige elektriciteitsopwekking)
Met dit artikel worden de locaties voor grootschalige elektriciteitsopwekking gespecificeerd en begrensd. Deze locaties stemmen overeen met
de in het SEV III opgenomen locaties voor grootschalige elektriciteitsopwekking. Het gaat daarbij grotendeels om bestaande locaties waar op dit
moment reeds een installatie voor grootschalige elektriciteitsopwekking
aanwezig is. Er is echter ook een aantal nieuwe locaties aangewezen, waar
zo’n installatie nog niet aanwezig is.
Artikel 2.8.3 (waarborging vestigingsplaats grootschalige elektriciteitsopwekking)
In dit artikel wordt aangegeven dat op een vestigingsplaats voor
grootschalige elektriciteitsopwekking plaatsing van tenminste 500 MW
elektrisch vermogen moet zijn toegelaten (onderdeel a). Onderdeel b
bepaalt dat de ruimte aanwezig moet zijn die in fysieke zin nodig is om de
productie-installaties te kunnen plaatsen. Het kan gaan om een ruimte die
geschikt is voor één centrale van 500 MW en groter. Maar geschikt zijn
betekent bijvoorbeeld ook dat twee centrales van elk 250 MW op de
vestigingsplaats fysiek gesitueerd kunnen worden. Benadrukt wordt dat
waar reeds 500 MW of meer vermogen op een vestigingsplaats geïnstalleerd is, aan deze verplichting wordt voldaan.
Geschikt zijn voor tenminste 500 MW elektrisch vermogen houdt echter
ook in dat de elektriciteitsproductie-eenheden op de aangewezen
vestigingsplaatsen volledig gebruikt kunnen worden. Om die reden is in
onderdeel c expliciet bepaald dat er geen hoogtebeperkingen mogen zijn
waardoor de schoorsteenhoogte beperkt wordt. Voorts ligt in de definitie
van grootschalige elektriciteitsproductie besloten dat het gaat om
stroomproductie voor alle brandstoffen exclusief kernenergie en exclusief
windenergie. Het toelaten van grootschalige elektriciteitsproductie op de
aangewezen vestigingsplaatsen betekent dus dat een gemeente
behoudens kern- en windenergie geen beperkingen in energie-politieke
zin aan een vestigingsplaats mag opleggen. Installatie van bijvoorbeeld
kolengestookt vermogen mag door de bestemming of de regels in het
bestemmingsplan niet gehinderd worden. Het zal steeds een geval van
maatwerk zijn, dat ook afhangt van de situering van de productieeenheden op de vestigingsplaats. Door goed overleg met decentrale
overheden voorafgaande aan wijzigingen in het bestemmingsplan en over
te verlenen omgevingsvergunningen voor een vestigingsplaats kan echter
concreet nagegaan worden of aan de voorwaarden voor geschiktheid
voor ten minste 500 MW elektrisch vermogen en exploitatie daarvan
voldaan wordt en blijft worden.
Artikel 2.8.4 (aanwijzing vestigingsplaatsen waarborgingsbeleid kernenergiecentrales)
Dit artikel geeft de locaties aan waar het waarborgingsbeleid kerncentrales van toepassing is. Conform het SEV III zijn dat de vestigingsplaatsen
Borssele, Eemshaven en Maasvlakte I. In de toelichting op het SEV III is
aangegeven dat de locatie moet voldoen aan twee randvoorwaarden. Dit
betreft de randvoorwaarden dat de locatie niet in een dichtbevolkt gebied
ligt en dat preventieve en rampbestrijdingsmaatregelen mogelijk en

Staatsblad 2012

388

40

uitvoerbaar moeten zijn. De begrenzing van de locaties is gelijk aan die
van de onder artikel 2.8.2 opgenomen vestigingsplaatsen.
Artikel 2.8.5 (waarborging vestigingsplaats kernenergiecentrale)
Dit artikel werkt de eerder genoemde randvoorwaarden ten aanzien van
vestigingsplaatsen voor een kernenergiecentrale verder uit. Dit artikel legt
beperkingen op voor de vestiging van nieuwe woningen en nader
bepaalde kwetsbare objecten binnen een straal van 1 kilometer rondom
de vestigingsplaats. Op grond van het waarborgingsbeleid in het SEV III
worden bij voorkeur in een straal van 5 kilometer de gunstige lage
bevolkingsdichtheden gehandhaafd en wordt de vestiging vermeden van
voorzieningen die tot aanwezigheid van grote aantallen moeilijk te
verplaatsen mensen kunnen leiden. Aangezien in het waarborgingsbeleid
uitzonderingen mogelijk zijn in het gebied van 1 tot 5 kilometer, gelden de
beperkingen in dit artikel slechts voor een straal van 1 kilometer rond de
vestigingsplaats.
Artikelen 2.8.6 en 2.8.7 (aanwijzing hoogspanningsverbindingen en
bestemming hoogspanningsverbinding)
Artikel 2.8.6 wijst de tracés aan van hoogspanningsverbindingen met
een spanning van ten minste 220 kV. Artikel 2.8.7, eerste lid, geeft aan dat
in bestemmingsplannen die betrekking hebben op de in artikel 2.8.6
opgenomen tracés, de tracés van de hoogspanningsverbindingen met een
spanning van 220 kV en hoger opgenomen moeten zijn. Dit is een
bevestiging van de bestaande situatie, omdat het in dit besluit alleen om
bestaande hoogspanningsverbindingen gaat.
Het tracé van een hoogspanningsverbinding betreft een strook met een
bepaalde afstand tot het hart van de hoogspanningsverbinding (ook wel
de zakelijk rechtstrook, afgekort ZRO-strook, genoemd). De breedte van
deze strook grond is doorgaans 75 meter breed. In enkele gevallen is
echter sprake van een afwijkende strook van een grotere breedte. Dit is
nader aangegeven op de kaarten in bijlage 5. Handhaving van het tracé in
het bestemmingsplan betekent dat ook de bruikbaarheid van de
verbinding in stand moet blijven. Met bruikbaarheid wordt gedoeld op de
functionaliteit van de verbinding en daarmee de leveringszekerheid en
betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening.
Uit behoud van de functionaliteit volgt dat de genoemde ZRO-strook
zoveel als mogelijk gevrijwaard dient te blijven van bepaalde nieuwe
ruimtelijke ontwikkelingen. Zo zullen met name bouwwerken met een
bepaalde hoogte aan die functionaliteit in de weg kunnen staan. Maar ook
kan worden gedacht aan het gebruik van gronden en bouwwerken ten
behoeve van opslag in zijn algemeenheid of ten behoeve van activiteiten
met of opslag van stoffen die aangemerkt kunnen worden als (milieu)gevaarlijk. Daarnaast kan ook het brandgevaar van belang zijn, zoals
grootschalige opslag van bijvoorbeeld papier of hout.
Het derde lid regelt de mogelijkheid om binnen een gemeente het tracé
van een bestaande hoogspanningsverbinding te wijzigen indien ruimtelijk
gewenste ontwikkelingen daartoe aanleiding geven. Randvoorwaarde is
dat de verbinding in totaliteit niet verbroken wordt. Hierover dient advies
te worden gevraagd aan de beheerder van het hoogspanningsnet.
Vanzelfsprekend dient ook het bestemmingsplan met het nieuw vastgelegde tracé het gebruik als hoogspanningsverbinding ter plaatse toe te
staan.

Staatsblad 2012

388

41

Artikel I, onderdeel P
Titel 2.10 Ecologische hoofdstructuur
Artikelen 2.10.1 en 2.10.2 (begripsomschrijvingen en begrenzing)
De provincies begrenzen de ecologische hoofdstructuur, bestaande uit
natuurgebieden van internationaal of nationaal belang die strekken tot de
veiligstelling van ecosystemen met de daarbij behorende soorten. Als
gebieden van internationaal belang kunnen de gebieden worden gezien
die in het kader van de Vogel- en Habitatrichtlijn zijn aangewezen als
Natura 2000-gebieden. Daarnaast kunnen als gebieden van internationaal
belang worden gezien, de gebieden die als natuurlijk werelderfgoed zijn
aangewezen en de gebieden die een belangrijke functie vervullen in
internationaal ecologisch opzicht – zoals rust- en foerageergebieden voor
trekkende vogels. Gebieden waarin de rode lijstsoorten zich concentreren,
kunnen tevens worden gezien als gebieden van internationaal belang. De
rode lijstsoorten zijn de soorten die vanuit de internationale verantwoordelijkheid voor het behoud van soorten zijn geïdentificeerd als vooral in
Nederland voorkomend en die in meer of mindere mate bedreigd worden
in hun voortbestaan.
Als gebieden van nationaal belang kunnen de gebieden worden gezien
die een grote natuurwetenschappelijke waarde hebben (bijvoorbeeld door
de aanwezige soorten), maar niet zijn aangewezen als Natura
2000-gebieden. Gebieden met een grote belevingswaarde als natuurgebied voor het publiek en gebieden die een belangrijke functie vervullen
in het ecologisch functioneren en de ruimtelijke samenhang van de
ecologische hoofdstructuur (vanwege hun ligging of hun natuurwaarden
of -potenties) kunnen ook worden gezien als gebieden van nationaal
belang. De ligging van de gebieden die de ecologische hoofdstructuur
vormen, wordt geometrisch vastgelegd (artikel 2.10.2, eerste lid).
De wateren, genoemd in artikel 2.10.1, tweede lid, vallen niet onder het
bereik van titel 2.10 in die zin dat provincies deze gebieden niet behoeven
aan te wijzen als ecologische hoofdstructuur. Op deze wateren is het
planologische beschermingsregime uit dit besluit niet van toepassing. De
desbetreffende wateren maken wel onderdeel uit van de ecologische
hoofdstructuur. Het betreffen wateren die onder de Habitat- en Vogelrichtlijn grotendeels zijn aangewezen als Natura 2000-gebied. Het regime
uit de Natuurbeschermingswet 1998 is onverkort op deze gebieden van
toepassing.
Op grond van artikel 2.10.2, tweede lid, maken bovendien de bij
ministeriële regeling aangewezen militaire terreinen geen onderdeel uit
van de ecologische hoofdstructuur.
Artikel 2.10.3 (wezenlijke kenmerken en waarden)
De provincies stellen in het belang van de bescherming, instandhouding
en ontwikkeling van de wezenlijke kenmerken en waarden regels over de
inhoud van bestemmingsplannen en omgevingsvergunningen waarbij
met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, onder 3°, van de
Wabo, van het bestemmingsplan wordt afgeweken. De provincies kunnen
onderscheid maken tussen regels die gelden voor de gehele ecologische
hoofdstructuur in een provincie of voor delen daarvan. Daarbij kan
onderscheid worden gemaakt tussen nader te bepalen geografische
regio’s. Het is ook mogelijk om onderscheid te maken tussen nader te
bepalen beheertypen (bijvoorbeeld eisen die alleen gelden voor de
ecologische hoofdstructuur in duingebieden of voor de ecologische
hoofdstructuur in bossen).

Staatsblad 2012

388

42

De provincies bepalen via het natuurbeheerplan op lokaal niveau welke
beheertypen moeten worden gerealiseerd binnen de ecologische
hoofdstructuur. De flora en fauna die karakteristiek zijn voor het natuurbeheertype kunnen als wezenlijke kenmerken en waarden worden aangewezen evenals de fysieke kenmerken van het beheertype in kwestie en de
voor realisatie van het beheertype noodzakelijke bodem- en watercondities. Voor het natuurbeheertype «vochtig schraalland» kunnen bijvoorbeeld als wezenlijke kenmerken en waarden worden geduid:
– het voorkomen van tenminste enkele van de karakteristieke soorten
van nationaal en internationaal belang;
– een voedselarme, matig zure tot basische bodem, die gedurende de
winter het waterpeil tenminste op of rond het maaiveld heeft (0–20 cm.
beneden maaiveld) en ’s zomers slechts oppervlakkig uitdroogt; de bodem
is vanwege het natte karakter weinig draagkrachtig;
– in beekdalen: invloed van toestromend grondwater;
– in laagveengebieden: een combinatie van hoge grondwaterstanden,
tijdelijke inundaties met gebufferd schoon oppervlaktewater of wat beter
gebufferde bodems;
– het voorkomen van kleine verschillen in hoogte.
Artikel 2.10.4, eerste lid (beschermingsregime)
De provinciale regels dienen te bewerkstelligen dat een bestemmingsplan en omgevingsvergunning waarmee van een bestemmingsplan
wordt afgeweken in gebieden behorende tot de ecologische hoofdstructuur geen activiteiten mogelijk maken ten opzichte van het op het
moment van vaststelling van de provinciale verordening geldende
bestemmingsplan, die per saldo tot een significante aantasting van de
wezenlijke kenmerken en waarden van die gebieden leiden, of tot een
significante vermindering van de oppervlakte van die gebieden of
samenhang tussen die gebieden, tenzij:
a. er sprake is van een groot openbaar belang,
b. er geen reële alternatieven zijn,
c. de negatieve effecten op de wezenlijke kenmerken en waarden
worden beperkt en de overblijvende effecten gelijkwaardig worden
gecompenseerd.
Deze begrippen worden hieronder toegelicht.
Of een ruimtelijke ingreep significante gevolgen heeft voor de ecologische hoofdstructuur is ter beoordeling van het bevoegd gezag. Of de
wezenlijke kenmerken en waarden significant worden aangetast, is
afhankelijk van de wezenlijke kenmerken en waarden die voor het
betrokken gebied zijn vastgesteld en van de grootte en de draagkracht van
het gebied.
De volgende ruimtelijke initiatieven bijvoorbeeld kunnen significante
gevolgen hebben voor de wezenlijke kenmerken en waarden:
– aanleg van nieuwe en uitbreiding van bestaande woningbouw,
bedrijven en andere opstallen (uitbreiding van agrarische bedrijven is in
sommige gevallen wel mogelijk indien dat noodzakelijk is voor de
natuurbeheerfunctie van het bedrijf);
– aanleg van nieuwe infrastructuur of uitbreiding van bestaande
infrastructuur;
– vestiging van nieuwe en uitbreiding van bestaande intensieve
veehouderijbedrijven en glastuinbouwbedrijven;
– nieuwe voorzieningen voor en omvangrijke uitbreiding van permanente verblijfsrecreatie (waaronder bungalowparken), «leisurecentra» en
attractieparken;
– ontgrondingen ten behoeve van de winning van

Staatsblad 2012

388

43

oppervlaktedelfstoffen;
– aanleg en bouw van afvalstort;
– bouw of uitbreiding van drijvende objecten;
– opstelling van windturbines.
Bij openbare belangen kan in ieder geval gedacht worden aan:
veiligheid, hoofdinfrastructuur, de drinkwatervoorziening, inrichtingen
voor de opwekking van elektriciteit met behulp van windenergie of de
plaatsing van installaties voor de opsporing, winning, opslag of het
transport van olie en gas. Uiteraard moet wel telkens worden beoordeeld
in hoeverre sprake is van een groot openbaar belang. Korte termijn
belangen kwalificeren niet als een groot openbaar belang.
Of een alternatief reëel is, is ter beoordeling van het bevoegd gezag.
Algemeen kan gezegd worden dat een alternatief reëel is als het
uitvoerbaar is en de kosten, bestuurlijke lasten en uitvoeringslasten van
het alternatief niet buitensporig veel groter zijn dan die van het oorspronkelijke plan.
Indien zowel fysieke compensatie als compensatie door kwalitatief
gelijkwaardige waarden redelijkerwijs onmogelijk is, kan er gekozen
worden om financiële compensatie te bieden. Deze financiële compensatie wordt in het Nationaal Groenfonds gestort, maar blijft gelabeld aan
de betrokken ingreep. Voor Natura 2000-gebieden is financiële compensatie niet mogelijk.
Artikel 2.10.4, tweede lid (beschermingsregime)
In afwijking van het bepaalde in artikel 2.10.4, eerste lid, stelt een
provinciale verordening ten aanzien van bestemmingsplannen of
omgevingsvergunningen die betrekking hebben op omheinde – niet
openbaar toegankelijke – militaire terreinen die ten opzichte van het op
het moment van inwerkingtreding van de verordening geldende bestemmingsplan nieuwe bebouwing of oppervlakteverharding mogelijk maken,
uitsluitend de eis dat de negatieve effecten op de ecologische hoofdstructuur worden beperkt en overblijvende effecten gelijkwaardig worden
gecompenseerd. Op deze terreinen – indien deze (deels) onderdeel
uitmaken van de ecologische hoofdstructuur – hoeft niet te worden
aangetoond dat sprake is van een groot openbaar belang en het
ontbreken van alternatieven (elders), maar dient wel te worden gecompenseerd indien er sprake is van negatieve effecten op de ecologische
hoofdstructuur.
Artikel 2.10.5 (wijziging van begrenzing)
Dit artikel geeft de voorwaarden aan voor herbegrenzing van de
ecologische hoofdstructuur. Hierbij is geen rangorde beoogd tussen de in
het artikel geregelde vormen van herbegrenzing. Buiten het «nee,
tenzij»-beschermingsregime dat is neergelegd in artikel 2.10.4 is er sprake
van twee situaties waarin herbegrenzing van de ecologische hoofdstructuur mogelijk is: herbegrenzing om ecologische redenen (onderdeel
a) en om andere dan ecologische redenen (onderdeel b). De voorwaarden
waaronder herbegrenzing mogelijk is, opgenomen onder respectievelijk
onderdeel a en onderdeel b, gelden cumulatief.
Het herbegrenzen om ecologische redenen is bedoeld om de
samenhang te verbeteren of de ecologische hoofdstructuur duurzaam in
te passen. Onderdeel a heeft alleen betrekking op de situatie dat de
herbegrenzing van de ecologische hoofdstructuur is ingegeven door

Staatsblad 2012

388

44

ecologische motieven. Er is dan geen sprake van een ruimtelijke ingreep
in de ecologische hoofdstructuur.
Het herbegrenzen van de ecologische hoofdstructuur om andere dan
ecologische redenen is ingevolge onderdeel b mogelijk ten behoeve van
kleinschalige ontwikkelingen. Voorwaarde bij de toepassing van deze
vorm van herbegrenzing is dat de aantasting van de ecologische
hoofdstructuur beperkt is en dat de ontwikkeling per saldo leidt tot een
versterking van de ecologische hoofdstructuur.
De mogelijkheid tot herbegrenzing op grond van artikel 2.10.5 is in geen
geval bedoeld om het «nee, tenzij»-beschermingsregime zoals dat is
opgenomen in artikel 2.10.4 te omzeilen. Een herbegrenzing van de
ecologische hoofdstructuur kan echter wel voortkomen uit een compensatieverplichting als bedoeld in artikel 2.10.4, eerste lid, onderdeel c, bij de
realisatie van een ontwikkeling van groot openbaar belang. Artikel 2.10.5,
onderdeel c, stelt wat dit betreft dat de begrenzing ook kan worden
gewijzigd ten behoeve van de toepassing van de krachtens artikel 2.10.4,
eerste lid, gestelde regels.
Artikel I, onderdeel Q
Titel 2.11 Primaire waterkeringen buiten het kustfundament
Artikel 2.11.1 (begripsomschrijvingen)
Het begrip beschermingszone wordt gedefinieerd in art. 1.1 van de
Waterwet: een aan een waterstaatswerk grenzende zone, waarin ter
bescherming van dat werk regels en beperkingen kunnen gelden. Een
waterstaatswerk is volgens de Waterwet een oppervlaktewaterlichaam,
bergingsgebied, waterkering of ondersteunend kunstwerk. Het gaat in titel
2.11 alleen om de primaire waterkeringen buiten het kustfundament en
hun beschermingszones. Door aan te sluiten bij de definitie in de
Waterwet wordt duidelijk dat het om dezelfde zones gaat als in de leggers,
bedoeld in artikel 5.1 van de Waterwet.
Artikel 2.11.2 (hoofdbestemming primaire waterkering en aanduiding
beschermingszones)
De bepaling dat een bestemmingsplan aan de primaire waterkering een
bepaalde (hoofd)bestemming moet geven, betekent tevens dat de
desbetreffende gebieden op de bij het bestemmingsplan behorende kaart
zichtbaar gemaakt worden. De beschermingszone wordt niet als zodanig
bestemd, deze kan vele bestemmingen hebben. Wel wordt deze zone
aangeduid in het bestemmingsplan. De termen gebiedsaanduiding en
vrijwaringszone komen overeen met de terminologie in de voor bestemmingsplannen geldende Standaard Vergelijkbare Bestemmingsplannen op
grond van de Regeling standaarden ruimtelijke ordening 2012. Een
gebiedsaanduiding in een bestemmingsplan is een aanduiding die
verwijst naar een gebied waarvoor bij de toepassing van het bestemmingsplan specifieke regels gelden of waar nadere afwegingen moeten
worden gemaakt. Bij gebiedsaanduidingen gaat het veelal om zones en
(deel)gebieden die aan niet-ruimtelijke regelgeving zijn ontleend. Een
vrijwaringszone is een type gebiedsaanduiding; andere typen zijn
bijvoorbeeld geluidzones en veiligheidszones.

Staatsblad 2012

388

45

Artikel 2.11.3 (regels primaire waterkering en gronden in de beschermingszone)
Dit artikel bepaalt dat een bestemmingsplan wijzigingen kan bevatten
ten opzichte van het op het moment van inwerkingtreding van dit artikel
geldende bestemmingsplan, voor zover deze wijzigingen niet leiden tot
een belemmering voor het onderhoud, de instandhouding of de
versterking van de primaire waterkering. De beheerder van de primaire
waterkering is het meest geëquipeerd om te beoordelen of een
bestemming belemmeringen oplevert in het kader het onderhoud, de
instandhouding of de versterking van de primaire kering. De waterbeheerder houdt zich immers ook bezig met de beoordeling van concrete
vergunningaanvragen van activiteiten in de beschermingszone bij de
primaire waterkering of op de waterkering zelf. Een activiteit die voldoet
aan de algemene regels van de beheerder of waarvoor een vergunning
kan worden verkregen van de beheerder kan ruimtelijk mogelijk worden
gemaakt.
De waterbeheerder en de gemeentelijke overheid kunnen in overleg
samen bezien of er gelet op de bijzonderheden van de wensen van de
gemeente en de wensen van de beheerder er mogelijk ruimte is om in
overleg voor de nieuwe ontwikkelingen een andere bestemming vast te
stellen die binnen de zone ligt maar die gezien de lokale omstandigheden
geen belemmering vormt voor het onderhoud, de instandhouding of de
versterking van de primaire waterkering. Zodra immers in overleg is
vastgesteld dat een ontwikkeling het onderhoud, de instandhouding of de
versterking van de waterkering niet kan belemmeren kan toestemming
worden gegeven voor de ontwikkeling. Indien versterking van de
waterkering pas op de langere termijn is voorzien, dan is het bijvoorbeeld
ook denkbaar dat nieuwe bestemmingen tijdelijke activiteiten mogelijk
maken (bijvoorbeeld tijdelijke recreatie of natuur) voor zover deze
activiteiten geen problemen opleveren voor de versterking van de
waterkering op de langere termijn. Alvorens overgegaan kan worden tot
realisatie dient ook de beheerder van de primaire waterkering daarvoor
vergunning te verlenen.
Artikel I, onderdeel R
Titel 2.12 IJsselmeergebied (uitbreidingsruimte)
Artikel 2.12.2 (geen nieuwe bebouwing en landaanwinning in bestemmingsplan)
In het eerste lid van dit artikel is de algemene regel opgenomen dat een
bestemmingsplan, ten opzichte van het ten tijde van inwerkingtreding van
titel 2.12 geldende bestemmingsplan, geen nieuwe bebouwing mogelijk
mag maken. Omwille van de duidelijkheid is hieraan toegevoegd dat de
beperking ook geldt voor landaanwinning (bijvoorbeeld door inpoldering
of zandopspuiting), omdat dit ook het waterbergend vermogen
vermindert. In het tweede lid worden de projecten benoemd waarvoor het
eerste lid niet geldt. Uit de aanhef van het tweede lid blijkt dat de datum
waarop het Nationaal Waterplan in werking is getreden, 22 december
2009, daarbij als peildatum dient te worden gehanteerd. De mogelijkheden om nieuwe bebouwingen of landaanwinningen in het IJsselmeergebied in een bestemmingsplan op te nemen, dienen derhalve op grond
van het tweede lid getoetst te worden aan het planologische regime zoals
dat gold op 22 december 2009.

Staatsblad 2012

388

46

Met het tweede lid, onderdelen a tot en met c, worden aan de
gemeenten Amsterdam, Almere en Lelystad mogelijkheden geboden voor
buitendijkse bebouwing. Deze gemeenten krijgen respectievelijk 350 ha,
700 ha en 150 ha ruimte voor nieuwe bebouwingen of landaanwinningen
ten opzichte van het planologische regime zoals dat gold op 22 december
2009. In de onderdelen a tot en met c is gespecificeerd voor welke
projecten deze ruimte wordt geboden. De ontwikkelingsruimte voor
Almere is voor het overgrote deel ten behoeve van een eventueel
buitendijks deel van de Schaalsprong Almere. Met het project Schaalsprong Almere wordt gedoeld op de westelijke uitbreiding van de stad
Almere in het Markermeer, zoals bedoeld in de RAAM-brief (Kamerstukken
II 2009/10, 31 089, nr. 7). Daarnaast is in onderdeel b voor de gemeente
Almere een buitendijkse ontwikkelruimte van maximaal 12 ha (van de
700 ha) beschikbaar gesteld voor het project Hoogtij in het Gooimeer. Dit
project is als een zogenaamd pijplijnproject te beschouwen, waarmee
wordt bedoeld dat dit project zich ten tijde van het uitbrengen van het
Nationaal Waterplan al in een zodanig (bestuurlijk en juridisch) vergevorderd stadium bevond, dat dit project wordt ondersteund. Een ander
pijplijnproject betreft het Waterfront Harderwijk. Voor dat project wordt
35 ha aan ontwikkelingsruimte geboden (onderdeel d).
Met het tweede lid, onder e, wordt voorzien in de mogelijke aanleg van
maximaal 7 hectare voor een tijdelijk werkeiland voor de winning van
beton- en metselzand in de gemeente Gaasterlân-Sleat. Dit is in lijn met
de SVIR, die stelt dat met het benutten van maatschappelijk aanvaardbare
mogelijkheden voor de winning van oppervlaktedelfstoffen een nationaal
belang wordt gediend. Daarnaast wordt gemeente Gaasterlân-Sleat de
mogelijkheid geboden om 5 ha te benutten voor natuurontwikkeling of
andere bestemmingen dan natuurontwikkeling aansluitend op bestaande
bebouwing.
De mogelijkheid om 5 ha te benutten wordt met het tweede lid, onder f,
ook aan de gemeenten, waar op grond van onderdelen a tot en met e
geen ruimte voor projecten is vrijgegeven, geboden. Conform het
Nationaal Waterplan worden voor deze ontwikkelruimte twee mogelijkheden onderscheiden:
1. natuurontwikkeling;
2. de ontwikkeling van andere bestemmingen dan natuurontwikkeling.
Voor de tweede mogelijkheid geldt de voorwaarde dat de nieuwe
bebouwing of landaanwinning aan dient te sluiten op de bestaande
bebouwing. Daarmee wordt gedoeld op zowel fysieke aansluiting, ook op
bestaande infrastructuur, als aansluiting qua inpasbaarheid en
maatvoering.
Het derde lid maakt duidelijk dat het verbod op landaanwinning van het
eerste lid niet van toepassing is op overstroombare natuurontwikkeling,
omdat dit geen beperking oplevert voor het waterbergend vermogen in
het IJsselmeergebied. Dat geldt bijvoorbeeld voor vooroevers die worden
aangelegd voor de waterveiligheid en die tevens een natuur- of
landschapsbestemming krijgen. Ten tweede bepaalt het derde lid dat het
verbod op nieuwe bebouwing en landaanwinningen niet van toepassing
is op projecten van nationaal belang ten aanzien van windenergie. Het
IJsselmeergebied is in de SVIR aangegeven als een kansrijk gebied voor
windenergie, dat in een uitwerking van de SVIR mogelijk kan worden
aangewezen als locatie voor grootschalige windenergieopwekking. Dit
besluit werpt geen beperkingen op voor de realisatie van dit beleidsuitgangspunt.

Staatsblad 2012

388

47

Het vierde lid bepaalt dat de maximale toegestane oppervlakten gelden
volgens de gemeentelijke indeling van 22 december 2009. Dit is van
belang voor het geval dat gemeentelijke herindelingen plaatsvinden. In
geval van gemeentelijke samenvoeging kunnen de oppervlakten van de
samengevoegde gemeenten bij elkaar worden opgeteld. Indien het gebied
van een gemeente overgaat naar meer gemeentes, kunnen deze
gemeentes desgewenst onderling afspraken maken over de verdeling van
op dat moment nog onbenutte bebouwingsruimte.
Artikel I, onderdeel V
De wijziging van artikel 2.13.4 is van wetstechnische aard en betreft
deels een herschikking van dit artikel alsmede het herstel van een omissie
ten aanzien van omgevingsvergunningen waarmee van een bestemmingsplan kan worden afgeweken. De in dit besluit opgenomen regels
voor bestemmingsplannen zijn op grond van artikel 1.1, vijfde lid, ook van
toepassing op omgevingsvergunningen waarbij met toepassing van
artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 3°, van de Wet algemene
bepalingen omgevingsrecht van het bestemmingsplan wordt afgeweken.
Ook wanneer regels worden gesteld in provinciaal medebewind, dan
zullen die regels dienen te gelden voor zowel bestemmingsplannen als
voor de omgevingsvergunning waarmee van een bestemmingsplan wordt
afgeweken. Wanneer die regels in de verordening zouden ontbreken, dan
is de regeling niet volledig sluitend. Aan artikel 2.13.4 is daarom toegevoegd dat de regels in de provinciale verordening ten aanzien van
erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde ook betrekking dienen
te hebben op de hier bedoelde omgevingsvergunningen.
Artikel I, onderdelen W en Y
De artikelen 3.1 en 3.5 hebben betrekking op de termijnen waarbinnen
gemeenten en provincies hun bestemmingsplannen respectievelijk
verordeningen dienen vast te stellen, indien daartoe op grond van dit
besluit een verplichting bestaat. De wijziging van artikel 3.1 is van
wetstechnische aard en verduidelijkt het moment van aanvang van de
termijn van drie jaar waarbinnen gemeenten een bestemmingsplan
dienen vast te stellen – voor zover een bepaling in het onderhavige besluit
daartoe verplicht. Deze termijn vangt aan op het moment van inwerkingtreding van de desbetreffende bepaling. De wijziging van artikel 3.5 biedt
een grotere flexibiliteit ten aanzien van de termijn waarbinnen provincies
hun verordeningen dienen te hebben vastgesteld, indien het besluit
daartoe een verplichting bevat. Deze termijn is niet in alle gevallen negen
maanden. Een in artikel 3.5 gestelde termijn vangt bovendien steeds aan
op het moment van inwerkingtreding van de bepaling die tot het
vaststellen van de verordening verplicht en niet op het moment van
inwerkingtreding van «het besluit». Het laatstgenoemde tijdstip zou niet
goed werkbaar zijn, aangezien onderdelen van het Barro op verschillende
momenten in werking treden. Voor het vaststellen van de provinciale
verordeningen op het gebied van de bescherming van het cultureel
werelderfgoed en de provinciale verordeningen ten aanzien van de
ecologische hoofdstructuur geldt een eigen termijn. De Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is beleidsverantwoordelijk voor het
cultureel werelderfgoed. Voor de verordeningen die betrekking hebben op
de werelderfgoederen De Beemster en De Stelling van Amsterdam is
afgesproken dat deze uiterlijk op 1 juli 2013 dienen te zijn vastgesteld.
Voor de werelderfgoederen Nieuwe Hollandse Waterlinie en Romeinse
Limes geldt dat deze op 1 januari 2014 gereed dienen te zijn. Indien de
nadere begrenzing van de werelderfgoederen Romeinse Limes en de
Nieuwe Hollandse Waterlinie niet binnen de gestelde termijn is vastgesteld, stellen de Minister van IenM en de Minister van Onderwijs, Cultuur

Staatsblad 2012

388

48

en Wetenschap op grond van artikel 2.13.2, derde lid, de nadere plaatsbepaling en begrenzing van deze werelderfgoederen bij ministeriële regeling
vast.
Voor de herijkte ecologische hoofdstructuur is in het bestuursakkoord
natuur met de provincies afgesproken dat deze op 30 juni 2013 door de
provincies in een verordening zal zijn vastgelegd. De in artikel 3.5, tweede
lid, gestelde termijn voor het vaststellen van de desbetreffende provinciale verordeningen is gebaseerd op dit tijdstip.
Artikel I, onderdeel X
De wijziging van artikel 3.2 houdt verband met het wetsvoorstel tot
Wijziging van de Wet ruimtelijke ordening en enige andere wetten (32 821)
dat de grondslag bevat voor het verlenen van ontheffing van de regels in
het Barro. In dit wetsvoorstel is de mogelijkheid om van de algemene
regels ontheffing te verlenen, geclausuleerd tot bijzondere omstandigheden. De onderhavige wijziging strekt ertoe om de formulering van de
ontheffingsbevoegdheid van de minister in het Barro in overeenstemming
te brengen met de formulering in de Wet ruimtelijke ordening, zoals deze
na inwerkingtreding van het wetsvoorstel komt te luiden.
Artikel II, onderdelen A en B
Teneinde zorgvuldig ruimtegebruik te stimuleren, acht het kabinet het
van belang dat provincies en gemeenten de benutting van ruimte
motiveren in alle categorieën ruimtelijke besluiten. Daartoe wordt in
artikel 3.1.6 van het Bro een artikellid ingevoegd (artikel 3.1.6, tweede lid,
nieuw), op grond waarvan overheden nieuw te realiseren stedelijke
ontwikkelingen standaard dienen te motiveren met behulp van een drietal
opeenvolgende stappen. De stappen schrijven geen vooraf bepaald
resultaat voor, omdat het optimale resultaat moet worden beoordeeld
door het bevoegd gezag dat de regionale en lokale omstandigheden kent
en de verantwoordelijkheid draagt voor de ruimtelijke afweging met
betrekking tot die ontwikkeling.
In de toelichting bij het ruimtelijke besluit wordt het bieden van ruimte
voor een nieuwe stedelijke ontwikkeling standaard met de volgende
opeenvolgende stappen gemotiveerd:
Trede 1
Onderdeel a van het tweede lid (nieuw) verplicht provinciale en
gemeentelijke overheden om nieuwe stedelijke ontwikkelingen af te
stemmen op de geconstateerde actuele behoefte, en de wijze waarop in
die behoefte wordt voorzien ook regionaal af te stemmen. Op deze wijze
wordt over- en ondercapaciteit zoveel mogelijk voorkomen. De behoefte
kan zowel kwantitatief als kwalitatief van aard zijn. Deze verplichting moet
leiden tot een regionale afstemming bij de invulling van een kwantitatieve
of kwalitatieve woningbehoefte (in verschillende segmenten en woonmilieus) of bij een behoefte aan bedrijventerreinen (in verschillende
milieucategorieën), kantoren, detailhandel en andere stedelijke voorzieningen.
Deze trede bewerkstelligt dat, wanneer wordt overwogen om nieuwe
stedelijke ontwikkelingen ruimtelijk mogelijk te maken, overheden
beoordelen of er concreet behoefte bestaat aan de betreffende vorm van
verstedelijking van de betreffende kwaliteit. Of de behoefte actueel is,
wordt onder meer bepaald aan de hand van de vraag of reeds elders in de
regio een stedelijke ontwikkeling is gepland of plaatsvindt die in die

Staatsblad 2012

388

49

behoefte kan voorzien. Het passende regionale schaalniveau wordt in het
algemeen voornamelijk bepaald door het woon-werkverkeer. Naast de
kwantitatieve behoefte (aantal hectares of aantallen woningen) gaat het
ook om kwalitatieve behoefte (bijvoorbeeld een bedrijventerrein waar
zware milieuhinder mogelijk is of een specifiek woonmilieu) op regionale
schaal. Bij deze beoordeling dient de behoefte te worden afgewogen
tegen het bestaande aanbod. In dat aanbod zitten ook de leegstaande
woningen, kantoren, winkelpanden en bedrijventerreinen. Voor detailhandel betekent deze stap dat gemotiveerd wordt dat rekening is
gehouden met het voorkomen van winkelleegstand.
Ook een lokale behoefte aan een stedelijke ontwikkeling kan door de
regio onderdeel worden gemaakt van de regionale behoefte. Zo kan er
vanuit het oogpunt van leefbaarheid een lokale behoefte zijn aan
kleinschalige voorzieningen en detailhandel met primair een functie op
buurt- of wijkniveau, zoals de bakker op de hoek, of een wijkcentrum. Het
kan ook gaan om kleinschalige woningbouw die vanwege leefbaarheid en
vitaliteit van een kern noodzakelijk is, bijvoorbeeld om woonruimte in de
eigen kern te kunnen bieden voor natuurlijke bevolkingsgroei.
Trede 2
Het tweede lid, onderdeel b, vraagt van overheden om, indien er een
regionale behoefte aan een stedelijke ontwikkeling is, te beoordelen of de
beoogde ontwikkeling binnen het bestaand stedelijk gebied in de
betreffende regio kan worden gerealiseerd. Dit betekent dat wordt bezien
of binnen bestaand stedelijk gebied in de behoefte kan worden voorzien
door middel van herstructurering1, transformatie2 of anderszins.
Onderdeel hiervan is dat wordt gekeken of leegstaande verstedelijkingsruimte door het treffen van kwalitatieve maatregelen in de behoefte kan
voorzien. Voor wat betreft detailhandel houdt deze trede in dat wordt
gemotiveerd in hoeverre de voorkeur is gegeven aan herstructurering of
transformatie van bestaande winkelpanden.
Met stedelijk gebied is bedoeld een stedenbouwkundig samenstel van
bebouwing ten behoeve van wonen, dienstverlening, bedrijvigheid,
detailhandel en horeca, alsmede de daarbij behorende openbare of
sociaal culturele voorzieningen, stedelijk groen en infrastructuur. In de
praktijk zal moeten worden beoordeeld in hoeverre lineaire bebouwing
(lintbebouwing) langs wegen, waterwegen of dijken als bestaand
stedelijke gebied moet worden aangemerkt.
Trede 3

1

Het vernieuwen van verouderde en
verloederde gebieden zodanig dat zij voldoen
aan huidige eisen op het gebied van wonen,
werken, recreëren en mobiliteit. Dit kan
bijvoorbeeld gebeuren door sloop, renovatie
en/of herbestemming.
2
Verandering van de functie of bebouwing
van het stedelijk gebied.

Het tweede lid, onderdeel c, bepaalt dat, wanneer inpassing van de
beoogde stedelijke ontwikkeling binnen het bestaande stedelijke gebied
van de betreffende regio niet mogelijk is, beoordeeld moet worden in
hoeverre de ontwikkeling mogelijk is op locaties die al ontsloten zijn of
ontsloten worden door verschillende modaliteiten (zogenaamd multimodaal ontsloten) op een schaal die passend is bij de beoogde ontwikkeling. Bij grootschalige locatieontwikkelingen gaat het dan bijvoorbeeld
om ontsluiting via weg én spoor/openbaar vervoer. Bij kleinschalige
locatieontwikkelingen kan naast ontsluiting via de weg gedacht worden
aan goede fietsverbindingen of openbaar vervoer. Wat woningbouw
betreft betekent dit dat indien in een regio een specifieke behoefte bestaat
aan bijvoorbeeld een dorps woonmilieu, kleinschalige locaties of

Staatsblad 2012

388

50

landgoederen, en dit niet in het bestaand stedelijk gebied kan worden
gecreëerd, hier elders ruimte voor kan worden gezocht. Daarbij gelden de
genoemde eisen voor ontsluiting.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M. H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Staatsblad 2012

388

51

BIJLAGEN
Bijlage 3 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart grote rivieren

Staatsblad 2012

388

52

Bijlage 5 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaarten elektriciteitsvoorziening

Staatsblad 2012

388

53

Bijlage 5.1 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Eemshaven

Staatsblad 2012

388

54

Bijlage 5.2 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Burgum

Staatsblad 2012

388

55

Bijlage 5.3 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Harculo

Staatsblad 2012

388

56

Bijlage 5.4 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Nijmegen

Staatsblad 2012

388

57

Bijlage 5.5 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Utrecht

Staatsblad 2012

388

58

Bijlage 5.6 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Flevo

Staatsblad 2012

388

59

Bijlage 5.7 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Velsen

Staatsblad 2012

388

60

Bijlage 5.8 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Hemweg

Staatsblad 2012

388

61

Bijlage 5.9 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Diemen

Staatsblad 2012

388

62

Bijlage 5.10 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Maasvlakte I

Staatsblad 2012

388

63

Bijlage 5.11 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Galileïstraat

Staatsblad 2012

388

64

Bijlage 5.12 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Borssele/Vlissingen

Staatsblad 2012

388

65

Bijlage 5.13 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Amer Geertruidenberg

Staatsblad 2012

388

66

Bijlage 5.14 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Buggenum

Staatsblad 2012

388

67

Bijlage 5.15 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Maasbracht

Staatsblad 2012

388

68

Bijlage 5.16 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Moerdijk

Staatsblad 2012

388

69

Bijlage 5.17 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Geleen

Staatsblad 2012

388

70

Bijlage 5.18 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Delfzijl

Staatsblad 2012

388

71

Bijlage 5.19 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Amsterdams Havengebied/Noordzeekanaal

Staatsblad 2012

388

72

Bijlage 5.20 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Maasvlakte II

Staatsblad 2012

388

73

Bijlage 5.21 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Rijnmond/Rotterdams Havengebied

Staatsblad 2012

388

74

Bijlage 5.22 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor grootschalige elektriciteitsopwekking – Terneuzen/Sas van Gent

Staatsblad 2012

388

75

Bijlage 5.23 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor kernenergie – Borssele/Vlissingen

Staatsblad 2012

388

76

Bijlage 5.24 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor kernenergie – Eemshaven

Staatsblad 2012

388

77

Bijlage 5.25 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart vestigingsplaats voor kernenergie – Maasvlakte I

Staatsblad 2012

388

78

Bijlage 6 bij het besluit algemene regels ruimtelijke ordening
Kaart IJsselmeergebied

Staatsblad 2012

388

79