> Retouradres Postbus 20201 2500 EE Den Haag
directie Financieringen

De voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20017
2500 EA Den Haag

Korte Voorhout 7
2511 CW Den Haag
Postbus 20201
2500 EE Den Haag
www.rijksoverheid.nl

Ons kenmerk
2018-0000172227
Uw brief (kenmerk)
163148.03u

Datum
Betreft

19 oktober 2018
Toezeggingen en Kamervragen Invest-NL

Geachte Voorzitter,
Met deze brief beantwoord ik mede namens de minister van Economische Zaken
en Klimaat alsook de minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking enkele vragen over de voortgang van Invest-NL.
Als eerste zal ik ingaan op een vraag van het lid Prast (D66) in het mondeling
overleg1 van de Eerste Kamer van 10 juli over Invest-NL en de toezegging
daaropvolgend om een overzicht te sturen over de man/vrouw-verhouding bij de
raden van bestuur en van commissarissen van de staatsdeelnemingen. In
hetzelfde overleg heeft de minister van Economische Zaken en Klimaat toegezegd
de Kamer te informeren over welke mogelijkheden er mét en zonder Invest-NL
bestaan inzake het effectiever gebruikmaken van Europese
financieringsinstrumenten (onder andere EFSI en Invest-EU). In het tweede deel
van deze brief wordt hier bij stilgestaan. Tenslotte gaat deze brief in op de
schriftelijke vragen van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat /
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (EZK / LNV) van 14 september 2018. De
SP fractie heeft zowel de minister van Financiën als de minister van Economische
Zaken en Klimaat enkele vragen gesteld over de RvC van Invest-NL.
Een afschrift van deze brief zal aan de Tweede Kamer worden gezonden.
Hoogachtend,
de minister van Financiën,

W.B. Hoekstra

1

Kamerstukken I, 2018-2019, 28165, O
Pagina 1 van 7

Toezegging op een vraag van het lid Prast (D66) tijdens het mondeling
overleg van 10 juli 2018 om nadere informatie over de man/vrouwverhouding in de raden van bestuur en raden van commissarissen te
delen

directie Financieringen
Ons kenmerk
2018-0000172227

Ik stimuleer het toetreden van vrouwen tot de bestuurslagen actief. De staat
streeft bij staatsdeelnemingen naar evenwichtig samengestelde raden van
bestuur en raden van commissarissen die bestaan uit personen met diverse
achtergronden en ervaringen. De kwaliteiten waarover bestuurders en
commissarissen moeten beschikken zijn niet voor iedere functie dezelfde. De
aandeelhouder beoordeelt kandidaat-bestuurders en -commissarissen op hun
kennis, vaardigheden, karaktereigenschappen en maatschappelijke
betrokkenheid. Voordrachten worden ook op basis van diversiteit van geslacht
beoordeeld.
Gemiddeld heeft een staatsdeelneming 24 procent vrouwen in de raad van
bestuur (eind 2017). Het gemiddelde bij beursgenoteerde bedrijven is 6 procent.
Na correctie voor deelnemingen met slechts één bestuurder voldoen vijf van de
tien deelnemingen aan het wettelijk streefpercentage van ten minste 30 procent
vrouwen in de raad van bestuur. Voor de raden van commissarissen ligt dit
percentage nog hoger. Negen van de twaalf deelnemingen voldeden eind 2017
aan het streefpercentage van 30 procent. Het gemiddelde aandeel van vrouwen
in de raad van commissarissen bij staatsdeelnemingen ligt op 34 procent, terwijl
het gemiddelde van de beursgenoteerde bedrijven 25 procent is. Een volledig
overzicht is opgenomen in het Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen 2017.
Ook vind ik het belangrijk dat er meer vrouwelijke CEO’s komen bij de
staatsdeelnemingen. In 2018 zijn 3 vrouwelijke CEO’s benoemd, te weten Gita
Salden bij BNG Bank, Lidwin van Velden bij NWB Bank en Manon van Beek bij
TenneT. Ik blijf mij zowel ten aanzien van de raden van bestuur als de raden van
commissarissen onverminderd inzetten om de man-vrouw verhouding in de top
van de staatsdeelnemingen te verbeteren.

Pagina 2 van 7

Toezegging van de minister van Economische Zaken en Klimaat, naar
aanleiding van het mondeling overleg van 10 juli 2018, om de Kamer te
informeren over welke mogelijkheden er mét en zonder Invest-NL
bestaan inzake het effectiever gebruikmaken van Europese
financieringsinstrumenten (onder andere EFSI en Invest-EU).

directie Financieringen
Ons kenmerk
2018-0000172227

Het nationale deel van Invest-NL wordt een volwaardige ‘National Promotional
Institution’ (NPI) zoals de meeste landen om ons heen die ook hebben. De
belangrijkste economische bestaansreden voor een investeringsinstelling als deze
is dat deze marktfalen adresseert. Marktfalen kan immers leiden tot minder
investeringen en dus tot een tragere toekomstige groei, minder welvaart en
minder welzijn dan economisch efficiënt en maatschappelijk gewenst is. Een
instelling met een publiek mandaat verkeert in een betere positie dan particuliere
partijen om dit marktfalen te verhelpen.
Invest-NL wordt daarom opgericht om de gewenste investeringen in bedrijven en
projecten mogelijk te maken die vanwege hun onzekere risicorendementsverhouding of lange onzekere terugverdientijden onvoldoende
financiering in de markt kunnen aantrekken. Invest-NL ondersteunt de
ontwikkeling van projecten en bedrijven en krijgt daartoe bestaande
financieringsinstrumenten en een kapitaalstorting om financiering mogelijk te
maken.
Ook de Europese Commissie heeft programma’s en middelen om marktfalen op
de financieringsmarkt te bestrijden en samen met lidstaten de investeringen in
maatschappelijke doelen en groeiende bedrijven te ondersteunen. Door de
oprichting van Invest-NL zijn we net als onze buurlanden beter in staat om deze
beschikbare Europese- en private financieringsmiddelen te ontsluiten voor
investeringen in maatschappelijke transitiedomeinen en versterking van het
innovatievermogen en de concurrentiekracht. Vanuit de EU worden namelijk ook
in toenemende mate middelen beschikbaar gesteld om de structurele
economische groei te bevorderen via de inzet van een garantie-instrumentarium,
met gebruik van de co-financieringsmogelijkheden van de EIB-groep, nationale
stimuleringsinstellingen en private financiers. Het European Fund for Strategic
Investments (EFSI) is bijvoorbeeld opgericht om door middel van gerichte
investeringen de structurele economische groei in de EU te bevorderen. Dat is de
trend in Europa. Met het nieuwe Invest-EU programma wordt voor de periode
2021 – 2027 hierop voortgebouwd en opnieuw € 38 miljard aan garantiekapitaal
beschikbaar gesteld, waarmee door de EC met een leverage van private en
publieke investeerders in totaal € 650 mld. aan investeringen wordt beoogd2.
Nederlandse financiers maken wel gebruik van deze EU-fondsen, maar de doelen
van de Europese programma’s vallen voor een groot deel buiten hun scope qua
risicoprofiel van de investeringen, de bijbehorende lange terugverdientijden en de
investeringen in start-ups en scale-ups. De doelstellingen van Invest-NL en
Invest-EU komen daarentegen sterk overeen, terwijl de opzet elkaar versterkt:
het Invest-EU programma biedt garanties vanuit de Europese Commissie, op
projecten en co-financieringsmogelijkheden van nationale stimuleringsinstellingen
zoals Invest-NL.

2

Commission staff working document, impact assessment proposal for a regulation of the
European Parliament and of the council "Establishing the InvestEU Programme.”
Pagina 3 van 7

Inbreng nationale kennis
NPI’s worden met hun specifieke kennis van de lokale markten uitstekend
geschikt geacht om in te spelen op specifieke lokale, regionale, nationale
behoeften. Het aankomende Invest-EU programma zal veel EU-fondsen bundelen
en aanbieden via NPI’s. In de voorstellen krijgen NPI’s zoals Invest-NL daarom
rechtstreeks en indirect (via de EIB groep) toegang tot het Invest-EU programma.
Als NPI is het gemakkelijker om deel te nemen in bestaande officiële EFSIplatformen en toekomstige Invest-EU platformen. In deze platformen worden
vroegtijdig de programmering en bestemming van EU-fondsen besproken,
waardoor programmering beter kan aansluiten op de nationale behoefte. Dit
maakt het mogelijk om met Invest-NL investeringslacunes in Nederland aan te
pakken via aan Nederlandse omstandigheden aangepaste
investeringsvoorwaarden en financieringssoplossingen.

directie Financieringen
Ons kenmerk
2018-0000172227

NPI’s kunnen bovendien projecten of segmenten ondersteunen die anders niet of
nauwelijks kunnen worden bediend. Bijvoorbeeld door bundeling van projecten
met een kleine investeringsomvang. Als uitvoeringspartners voor de Invest-EU
programma’s zullen NPI’s dus niet alleen helpen bij het afstemmen van de EU- en
nationale beleidsdoelstellingen. Zij zullen ook zorgen voor de zichtbaarheid van
de Europese investeringsprogramma’s in Nederland en een hoge mate van
complementariteit tussen Europese en nationaal gefinancierde
investeringsprogramma's.
Governance
Invest-NL wordt mede ingericht om optimaal gebruik te kunnen maken van
Europese cofinanciering. Het kan op nationaal niveau optreden als coördinator en
ontwikkelaar van projecten en het beschikt over een eigen met name
risicodragend investeringsvermogen om te co-financieren met EU-fondsen. Het
bouwt wat dit betreft voort op het huidige Nederlands Investerings Agentschap
(NIA) dat bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat met hulp van de
provincies en andere ministeries is opgericht en over zal gaan in Invest-NL. Het
NIA is al actief om met onder andere de EIB-groep nationale investeringskansen
te identificeren en financieringsbronnen bij elkaar te brengen. Hieruit is al de coinvesteringsfaciliteit voor snelle groeiers gerealiseerd.3
NIA heeft echter niet de middelen en structuur om zelf de door de EC verlangde
co-financiering in te brengen. De EC stelt in de regel als voorwaarde dat
investeringsbeslissingen worden genomen door een instelling op voldoende
afstand van de overheid. Door Invest-NL als een staatsdeelneming vorm te
geven, met een eigen bestuur en raad van commissarissen die verantwoordelijk
zijn voor respectievelijk de zakelijke aansturing en toezicht op de instelling wordt
hier zo goed mogelijk aan voldaan.
Invest-NL heeft ook eigen investeringskapitaal om projecten tot stand te brengen
die in de markt onvoldoende financiering kunnen krijgen. Door het samenspel van
Europese garanties en co-financiering van de EIB-groep, de nationale
ontwikkelfunctie en investeringskapitaal van Invest-NL, en de aansluiting van
private financieringsbronnen kan er meer kapitaal beschikbaar komen voor de
strategische doelen van zowel Nederland als de Europese Unie.

3

Kamerstuk 22 112, nr. 2218).
Pagina 4 van 7

Subsidiariteitseisen
Tenslotte wordt verwacht dat vanuit de EC steeds strengere subsidiariteiteisen
zullen worden gesteld4. Dat betekent dat bij investeringsvoorstellen vaak
meerdere lidstaten vertegenwoordigd zijn. Dat stelt eisen aan de omvang van
samenwerkingsverbanden, ook aan de samenwerking van Nederland met
buitenlandse NPI’s. Met een eigen NPI wordt een dergelijke samenwerking over
en weer gemakkelijker, en kan Nederland gemakkelijker als partij in een
internationaal consortium fungeren.

directie Financieringen
Ons kenmerk
2018-0000172227

Gebruik van EU gelden door Europese landen
Nederland is een van laatste landen in Europa dat nog geen NPI heeft als InvestNL waardoor Nederland minder gemakkelijk toegang tot specifieke EU-fondsen
kan krijgen. Voorbeelden van hoe andere landen met een NPI gebruik hebben
gemaakt van EFSI zijn te vinden in de verduurzaming van de gebouwde
omgeving in Frankrijk (€ 400 mln. EFSI financiering), de oprichting van een
investeringsfonds duurzame energie in Denemarken (€ 75 mln. EFSI financiering)
en de realisatie van energiebesparing bij een middelgrote staalproducent in Italië
(€ 100 mln. EFSI financiering). Nederland heeft in vergelijking met de andere
grote economieën in de EU zeer gering gebruik gemaakt van het EFSI. De EC
heeft aangegeven dat de oorzaak daarvan onder andere is het ontbreken van een
nationale stimuleringsinstelling voor de strategische EFSI doelen. Het kabinet
verwacht daarom dat er met de oprichting van Invest-NL, ook meer inzet zal zijn
van Europese financieringsmiddelen voor Nederlandse projecten en bedrijven die
zorgen voor duurzame groei en maatschappelijke transities. Bij NIA zijn
momenteel onder meer projecten in voorbereiding op het gebied van
grootschalige opslag van elektriciteit, hergebruik van warmte, duurzame
energieopwekking, energiebesparing in de industrie, isolatie van gebouwen,
duurzame & innovatieve voedselproductie, opzet van financieringsfondsen voor
innovatieve snel groeiende mkb en scale-up bedrijven en opzet van
investeringsplatform(s) gericht op de financiering van innovatieve project
initiatieven op het gebied van hergebruik van grondstoffen en circulaire
economie.

4

Commission staff working document, impact assessment proposal for a regulation of the
European Parliament and of the council "Establishing the InvestEU Programme.”
Pagina 5 van 7

directie Financieringen

Vragen van de SP-fractie naar aanleiding van het mondeling overleg van
10 juli 2018 met de vaste commissie voor Economische
Zaken/Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (EZK/LNV)

Ons kenmerk
2018-0000172227

1
In de ontwerp-statuten voor Invest-NL is voorzien in de instelling van een Raad
van Commissarissen (RvC), die toezicht zal houden op de Raad van Bestuur. Bent
u het met de leden van de SP-fractie eens dat de Raad van Commissarissen
(RvC) onafhankelijk dient te zijn en volledig vrij moet zijn in de uitoefening van
zijn taken?
Daar ben ik het mee eens.
2
Welk traject voorziet u tegen die achtergrond voor de instelling van de RvC?
Om aan hun wettelijke taak te kunnen voldoen zullen de leden van de RvC hun
rol op onafhankelijke wijze moeten kunnen vervullen. De inrichting van het
wervingstraject zal dan ook op geen enkele wijze aan deze onafhankelijkheid in
de weg staan.
Het traject zal vergelijkbaar zijn met het wervingstraject van de beoogd CEO. Het
ministerie van Financiën stelt een profielschets op en stemt die af met de twee
andere betrokken ministeries, BHOS en EZK. Vervolgens wordt een executive
searchbureau ingeschakeld dat een longlist en, na bespreking met de betrokken
ministeries, een shortlist opstelt. Een selectiecommissie vanuit de drie ministeries
draagt een voorkeurskandidaat voor. De benoeming vindt pas plaats na
goedkeuring door de drie ministers.
3
Welke kwaliteiten dienen aspirant-leden van de RvC te hebben?
Aangezien het wervingstraject nog niet is gestart, is er nog geen finale
profielschets opgesteld. In algemene zin beoordeelt de aandeelhouder kandidaatbestuurders en -commissarissen op hun kennis, vaardigheden,
karaktereigenschappen en maatschappelijke betrokkenheid. Voor aspirant-leden
van de RvC van Invest-NL kunnen dus bijvoorbeeld kennis van en ervaring in de
financiële sector en het (semi-) publieke domein van belang zijn. Daarnaast kan
worden gedacht aan kennis van de investeringsdomeinen waar Invest-NL zich op
zal richten.
4
Kunnen de betrokken ministers toezeggen dat de deels al aangestelde (beoogde)
Raad van Bestuur op geen enkele wijze betrokken zal worden bij de selectie van
leden van de RvC, dit om te bewerkstelligen dat de RvC haar toezichthoudende
taak volstrekt vrij en ongebonden kan vervullen?
Ik wil benadrukken dat het primaat bij de selectie en de uiteindelijke
besluitvorming over de benoeming van leden van de RvC bij de ministers ligt,
zoals in het antwoord onder vraag 2 beschreven. Ten behoeve van een goede
toekomstige samenwerking is het met betrekking tot benoeming van de voorzitter

Pagina 6 van 7

van de RvC echter gebruikelijk en noodzakelijk dat vooraf ook wordt getoetst of
deze persoon goed met het (beoogd) bestuur kan samenwerken. Dit zal niet in de
weg staan aan de onafhankelijkheid van de aspirant-leden van de RvC. Bovendien
hebben alle betrokken partijen er belang bij dat zij aan hun uit het
vennootschapsrecht en de Corporate Governance Code voortvloeiende taken
kunnen voldoen en hun functie in alle vrijheid en onafhankelijkheid kunnen
uitoefenen.

directie Financieringen
Ons kenmerk
2018-0000172227

Pagina 7 van 7