Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 194

Implementatie van het Verdrag betreffende werk
in de visserijsector (Trb. 2011, 152) en van
Richtlijn (EU) 2017/159 van de Raad van
19 december 2016 tot uitvoering van de op
21 mei 2012 door het Algemeen Comité van de
landbouwcoöperaties van de Europese Unie
(COGECA), de Europese Federatie van
vervoerswerknemers (EFT) en de Vereniging van
de nationale organisaties van
visserijondernemingen in de Europese Unie
(Europêche) gesloten Overeenkomst betreffende
de uitvoering van het Verdrag betreffende werk
in de visserijsector van de Internationale
Arbeidsorganisatie uit 2007 (PbEU 2016, L 25)

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 5 september 2019
Mede namens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat wil ik de leden
van de fractie van de SP danken voor de inbreng op het voorliggende
wetsvoorstel tot Implementatie van het Verdrag betreffende werk in de
visserijsector (Trb. 2011, 152) en van Richtlijn (EU) 2017/159 van de Raad
van 19 december 2016 tot uitvoering van de op 21 mei 2012 door het
Algemeen Comité van de landbouwcoöperaties van de Europese Unie
(COGECA), de Europese Federatie van vervoerswerknemers (EFT) en de
Vereniging van de nationale organisaties van visserijondernemingen in de
Europese Unie (Europêche) gesloten Overeenkomst betreffende de
uitvoering van het Verdrag betreffende werk in de visserijsector van de
Internationale Arbeidsorganisatie uit 2007 (PbEU 2016, L 25).
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fractie van de SP. Deze leden geven aan nog enkele
vragen en opmerkingen te hebben bij dit wetsvoorstel. In deze nota naar
aanleiding van het verslag wordt ingegaan op de vragen en opmerkingen
over het onderhavige wetsvoorstel.
1. Algemeen
Sociale Zekerheid
De leden van de SP-fractie constateren dat voor vissers die wonen in een
van de lidstaten van de Europese Unie (EU) en die werken aan boord van
een Nederlands vissersvaartuig, de coördinatieverordening sociale
zekerheid (EU verordening 883/2004, hierna: de Verordening) de toepasse-

kst-35194-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 194, nr. 5

1

lijke socialezekerheidswetgeving aanduidt. De leden van de SP-fractie
geven aan dat om de herziening van deze verordening veel te doen is
geweest, onder andere op het punt van de zogenoemde export van
Werkloosheidswet (WW)-uitkeringen.
De leden van de SP-fractie hebben vragen over de invloed van de
voorgenomen herziening op onderhavig wetsvoorstel. De SP-fractie wil
weten of de regering meent dat, evenals bij reguliere arbeidsmigratie, in
de visserij dezelfde risico’s zullen ontstaan indien de herziening in de
huidige vorm doorgang zal vinden. Ook wenst de SP-fractie van de
regering een inschatting van de extra kosten van onder andere de
export-WW in specifiek de visserij bij voorgenomen herziening van de
Verordening.
Met betrekking tot de laatste stand van zaken rondom de herziening van
de Verordening verwijs ik naar mijn brief van 24 april jl. (Kamerstukken II
2018/19, 21 501-31, nr. 523), waarin ik heb gemeld dat de herziening van
de Verordening tijdelijk stil is komen te liggen. Het nieuwe Europees
Parlement (EP) zal moeten besluiten hoe het verder wil gaan met de
onderhandelingen over de herziening. Omdat er geen stemming over het
rapport van Rapporteur Balas heeft plaatsgevonden, heeft het nieuwe EP
straks meer ruimte om een eigen koers te bepalen dan wanneer er wel
een eerste lezing door het vorige EP tot stand was gebracht. Omdat het
dossier nog in beweging is, kan ik daarom geen uitspraak doen over de
verwachte extra kosten van de herziening van de Verordening in het kader
van de visserij. Dat geldt ook voor het duiden van risico’s.
Wat betreft de invloed van de voorgenomen herziening van de Verordening op dit wetsvoorstel is het zo dat alle EU-burgers (ook vissers)
socialezekerheidsrechten ontlenen aan de Verordening. Als de Verordening wijzigt zal dit voor alle EU-burgers gelden en dus ook voor vissers.
De herziening van de Verordening staat echter los van dit wetsvoorstel.
Gelet op de vragen van de SP geef ik hieronder ter achtergrondinformatie
een korte toelichting op de juridische kaders voor wat betreft aanspraak
op werkloosheidsuitkeringen op basis van de huidige Verordening.
Vissers die als zelfstandige werken aan boord van een Nederlands
vissersvaartuig: geen recht op WW
In de kottervisserij werken de meeste vissers als zelfstandige.1
Als zij in Nederland wonen of verblijven wijst de Verordening de Nederlandse werkloosheidswetgeving aan. Er is echter geen recht op WW in
Nederland, aangezien zelfstandigen niet in aanmerking komen voor WW.
De herziening van de Verordening zal hier geen verandering in
aanbrengen. Lidstaten bepalen namelijk zelf wie wel of niet verzekerd is
voor een werkloosheidsuitkering.
Vissers die werken als zelfstandige en in een andere lidstaat wonen en
daarnaar terugkeren, kunnen, indien zij werkloos zijn in het woonland, een
werkloosheidsuitkering aanvragen. Indien in die lidstaat zelfstandigen ook
verzekerd zijn voor een werkloosheidsuitkering kan de zelfstandig
werkende visser in aanmerking komen voor een werkloosheidsuitkering
1

Vissers, die als zelfstandigen aan boord van een Nederlands vissersvaartuig actief zijn in een
maatschap, zijn verplicht zich aan te sluiten bij het Sociaal Fonds voor de Maatschapsvisserij
(hierna SFM) die de visser zal voorzien van een basisuitkering bij ziekte en/of arbeidsongeschiktheid. Uit het jaarverslag van het SFM 2018 blijkt dat circa 1.200 vissers (werkzaam op
circa 300 vissersvaartuigen) waren aangesloten bij het SFM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 194, nr. 5

2

van zijn woonland. In die situatie betaalt Nederland op grond van de
huidige Verordening een vergoeding aan het woonland. In de meeste
lidstaten hebben zelfstandigen geen recht op een werkloosheidsuitkering.
Vissers die als werknemer werken aan boord van een Nederlands
vissersvaartuig: recht op WW bij wonen of verblijf in Nederland
Vissers die in loondienst werken aan boord van een Nederlands vissersvaartuig zijn op grond van de Verordening onderworpen aan de Nederlandse werkloosheidswetgeving.2 Voorwaarde is dat zij in Nederland
wonen of verblijven. Deze vissers mogen naar een andere EU-lidstaat om
daar naar werk te zoeken met behoud van WW gedurende maximaal drie
maanden.
Als de vissers in een andere lidstaat wonen en in die lidstaat blijven
wonen of ernaar terugkeren, dan betaalt het woonland de uitkering.
Nederland betaalt in dat geval een vergoeding aan het woonland.
Vissers die werken aan boord van een Nederlands vissersvaartuig, die
wonen in een andere lidstaat en in dienst zijn van een werkgever in hun
woonland: recht op werkloosheidsuitkering in het woonland
In deze situatie is het woonland bevoegd voor de werkloosheidsuitkering.
Nederland betaalt geen vergoeding.
2. De Wet zeevarenden (Wz)
Toezicht en handhaving
De leden van de SP-fractie lezen in onderhavig wetsvoorstel dat de
vlaggenstaat verantwoordelijk is voor de naleving en handhaving van de
normen van het verdrag ten aanzien van haar schepen. Ieder land moet
zelf een systeem voor inspectie, verslaglegging, monitoring, klachtenprocedures, sancties en corrigerende maatregelen instellen. In dat licht wijzen
deze leden op het begrip regimeshopping waarbij bedrijven zich vestigen,
daar waar het regime het meest voordelig is. Zij vragen de regering hoe
voorkomen gaat worden dat EU-lidstaten en/of andere verdragstaten,
tegen elkaar uitgespeeld worden door grote rederijen en derhalve geen
strenge controles of hoge boetes durven op te leggen.
De regering wijst erop dat een vissersvaartuig dat in een EU-lidstaat is
ingeschreven gebruikt maakt van de visquota waar de betreffende lidstaat
en/of de specifieke reder over beschikt. Dit kan alleen als het vaartuig is
ingeschreven in die lidstaat. Vestiging in een ander land betekent dat deze
vangstmogelijkheden niet benut kunnen worden door de betreffende
reder.
Hierdoor zijn de mogelijkheden voor regimeshopping in de regel zeer
beperkt en zijn geen aanvullende maatregelen nodig om dit te
voorkomen.

2

Momenteel zijn ongeveer 400 personen aan boord van de Nederlandse trawlers in loondienst
werkzaam.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 194, nr. 5

3

3. Financiële gevolgen
Uitvoeringskosten
De leden van de SP-fractie merken op dat de Inspectie Leefomgeving en
Transport (ILT) als gevolg van het voorliggende wetsvoorstel, wordt belast
met een aantal extra taken waaronder de certificering van vissersvaartuigen en havenstaatcontrole. Deze leden vragen de regering of de ILT
hier extra capaciteit voor krijgt en zo ja, hoeveel. Indien dit niet het geval
is, wat gaat de ILT dan niet meer doen wat tot op heden wel gebeurde? Of
komt de handhaving van dit wetsvoorstel op een laag pitje te staan?
De uitvoeringskosten voor certificering en handhaving zullen in het
begrotingstraject worden meegenomen. Het toezicht op de naleving van
de bepalingen zal door de ILT aan de risico-gebaseerde aanpak van de
handhaving worden toegevoegd.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 194, nr. 5

4