Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 VI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2023

Nr. 44

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 november 2022
Hierbij ontvangt u de antwoorden op de vragen van de commissie JenV
over de ontwerpbegroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid
voor het jaar 2023.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

kst-36200-VI-44
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

1

Antwoorden op vragen Commissie JenV over de ontwerpbegroting voor het jaar 2023
Vragen over de Justitiële keten
1.
Kunt u nader toelichten hoe de Coalitieakkoord gelden
(CA-gelden) gebruikt gaan worden, zowel structureel als
incidenteel, voor het versterken van de justitiële keten?
De middelen uit het Coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) à
€ 200 mln. worden volledig ingezet voor de «versterking justitiële keten»,
met name voor wat betreft de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie.
Het gaat overigens om een oplopende reeks van € 50 mln. in 2022
oplopend naar € 200 mln. vanaf 2025. Deze € 200 mln. is als volgt
verdeeld:
Rechtspraak
algemene versterking en kwaliteit
digitalisering en innovatie
bedrijfsvoering
diverse wet- en regelgeving

42,5
56,5
10,7
1,8

Openbaar Ministerie
Informatievoorziening (IV)
algemene versterking
specifieke versterking (ZSM, milieu)
digitaal betekenen
gerechtskosten
huisvesting
diverse wet- en regelgeving (prokuratuur arrest, EOM)

35,0
14,4
6,0
6,0
6,0
3,0
4,6

Overige justitiële keten
verbeteren strafrechtketen, w.o. digitalisering
Hoge Raad (IV, bijzondere taken)
NFI (bewaren en vernietigen materiaal)
slachtofferzorg

7,5
2,2
0,7
3,0

2.
Hoe worden bij de besteding van de CA-gelden de afzonderlijke
onderdelen van de keten toekomstbestendig gemaakt en welke
verdeelsleutel wordt er hierbij gehanteerd?
Zoals bij het staatje bij het antwoord onder 1 is toegelicht wordt een groot
deel van de middelen besteed aan innovatie, IV, bedrijfsvoering en
algemene versterking (van bijvoorbeeld capaciteit). Het extra budget is
bedoeld om de organisatie toekomstbestendig te maken, onder meer in
termen van capaciteit, wendbaarheid, kwaliteit van de informatievoorziening, digitalisering en innovatie.
3.
Hoe worden de CA-gelden ingezet om de samenwerking binnen
de keten te versterken?
Een deel van de middelen (€ 7,5 miljoen) wordt ingezet om de samenwerking op het gebied van de digitalisering duurzaam te maken. Hiervoor
wordt door de strafrechtketen het Duurzaam Digitaal Stelsel ingericht,
waarover u onder meer bent geïnformeerd in een brief van 9 maart 2022
over de halfjaarrapportage digitalisering strafrechtketen1. Met het
Duurzaam Digitaal Stelsel wordt de samenwerking structureel georganiseerd, bemenst en bekostigd. Hiermee wordt het bijvoorbeeld mogelijk
om ook in de toekomst ketenprojecten op het gebied van IV uit te voeren.

1

Kamerstuk 29 279, nr. 704.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

2

Voorts wordt een deel van de middelen benut voor het bekostigen van de
ketencoördinatoren die in de arrondissementen een bijdrage gaan leveren
aan de aanpak van de doorlooptijden van strafzaken.2
4.
Welke indicatoren gebruikt u om de kwaliteit van de samenwerking te meten?
Voor de Rechtspraak geldt dat deze middelen onderdeel zijn van het
onlangs gesloten Prijsakkoord 2023–2025 (zie Kamerstuk 36 200 VI, nr. 5).
Deze extra middelen zijn bedoeld voor versterking en kwaliteit van de
Rechtspraak en deels ook ter dekking van verwachte toekomstige kosten
in de bedrijfsvoering. De achterstanden en doorlooptijden blijven een zeer
belangrijk aandachtspunt. Met de forse investering die wordt gedaan is de
Raad voor de rechtspraak verzocht de komende prijsperiode vol in te
zetten hierop. In periodieke (bestuurlijke) overleggen en via het
jaarverslag van de Rechtspraak wordt het departement op de hoogte
gehouden over de inspanningen van de Rechtspraak op dit gebied en de
concrete resultaten die deze hebben opgeleverd.
Voor het OM geldt ook dat deze extra middelen zullen leiden tot prestaties
in de vorm van versterking en kwaliteit van het OM en ter dekking van
specifieke kostenstijgingen in de bedrijfsvoering, met name op het terrein
van ICT. Enkele specifieke bedragen zijn bedoeld om ook zaken af te
handelen (milieu, EOM). De besteding van de middelen en de te
verwachten resultaten worden vastgelegd in bestedingsplannen. Over de
exacte invulling van de te leveren prestaties, zowel kwalitatief als
kwantitatief, wordt regelmatig met het OM gesproken op basis van onder
meer tertaalrapportages en het jaarplan van het OM.
De extra middelen moeten er uiteindelijk ook toe leiden dat de samenwerking in de keten verbetert. De voortgang van de verbetering van de
samenwerking komt, zoals toegelicht in het antwoord op vraag 5, terug in
de gesprekken die de bewindspersonen jaarlijks met het Bestuurlijk
Ketenberaad voeren. Daarnaast worden de kwantitatieve prestaties van de
keten gemeten met behulp van de Strafrechtketenmonitor3, waarin
diverse indicatoren (bijvoorbeeld op het gebied van doorlooptijden) zijn
opgenomen.
5.
Hoe en wanneer gaat u controleren of de samenwerking daadwerkelijk is verbeterd? Hoe (en hoe vaak) gaat u de Kamer hierover
informeren?
De ontwikkeling van de prestaties van de strafrechtketen wordt in
kwantitatieve zin inzichtelijk gemaakt met behulp van de Strafrechtketenmonitor. Ieder jaar omstreeks de maand juni ontvangt u de factsheet
Strafrechtketenmonitor4. Daarnaast spreken de bewindspersonen
meerdere keren per jaar met de leden van het Bestuurlijk Ketenberaad van
de strafrechtketen over de voortgang van de ontwikkeling van de
samenwerking. Ieder jaar ontvangt de Tweede Kamer een brief waarin
deze voortgang van de ontwikkeling van de ambitie en prioriteiten van de
strafrechtketen worden toegelicht5.
Vragen over het Gevangeniswezen
1.
Wat zijn uw concrete en meetbare doelen voor het gevangeniswezen in 2023, aan de hand waarvan de Kamer de prestaties bij
2

Kamerstuk 29 279, nr. 730.
Kamerstuk 29 279, nr. 716.
4
Kamerstuk 29 279, nr. 716.
5
Kamerstuk 29 279, nr. 738.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

3

de behandeling van de slotwet en het jaarverslag over het jaar
2023 kan toetsen?
DJI stelt jaarlijks een jaarplan op binnen het kader van de begroting van
Justitie en Veiligheid. Het jaarplan bevat de beleids- en bedrijfsvoeringdoelen voor dat jaar. Over de realisatie van deze beleids- en bedrijfsvoeringdoelen legt DJI verantwoording af in het jaarverslag.
Het jaarplan 2023 zal openbaar worden gemaakt via de website www.dji.nl
zodra dit is vastgesteld. Hetzelfde geldt te zijner tijd voor het jaarverslag
2023.
2.
Wat zijn de gevolgen van de voorgestelde maatregelen voor de
financierbaarheid van DJI voor de begroting voor het jaar 2023?
Met de Voorjaarsnota is een bedrag van 40 mln. in 2023 beschikbaar
gemaakt voor het oplossen van de problematiek bij DJI, aanvullend zijn de
voorgestelde maatregelen aangekondigd. Eveneens wordt rekening
gehouden met het absorptievermogen van de organisatie en de middelen
die derhalve niet tot besteding komen. Met de huidige beschikbare
middelen, zoals ook weergegeven in de begroting 2023, komt DJI tot een
sluitende begroting.
3.
Welke maatregelen bent u voornemens te nemen als het
bevriezen van de celcapaciteit en/of het invoeren van een eigen
bijdrage voor forensische zorg niet voldoende of niet haalbaar
blijken?
Mocht blijken dat de voorgestelde maatregelen niet afdoende zijn, worden
aanvullende maatregelen in breed verband verkend. Van deze verkenning
kunnen door PwC voorgestelde maatregelen onderdeel uitmaken, voor
zover deze passen binnen de door mij eerder aangegeven uitgangspunten
waaronder geen sluitingen of ontslagen bij DJI.
Vragen over het Prognosemodel Justitiële Keten (PMJ):
1.
Welke aannames en gegevens worden gebruikt om de benodigde
uitgaven te berekenen?
Het startpunt voor het PMJ zijn ontwikkelingen in de samenleving die
geheel of grotendeels buiten de invloedssfeer van Justitie liggen.
Dergelijke ontwikkelingen kunnen gevolgen hebben voor het ontstaan van
criminaliteit en rechtsproblemen en daarmee voor het beroep op de
justitiële ketens. Te denken valt bijvoorbeeld aan de mogelijke gevolgen
van ontwikkelingen in sociale cohesie, maatschappelijke ongelijkheid,
botsing van culturen en welvaart. Op basis van de beschikbare criminologische, rechtssociologische en economische theorieën zijn de mogelijk
relevante maatschappelijke fenomenen benoemd. Bij deze fenomenen zijn
zo veel mogelijk kwantificeerbare achtergrondfactoren gezocht. De zo in
kaart gebrachte ontwikkelingen kunnen grofweg in vier categorieën
worden ingedeeld, namelijk demografische, economische, maatschappelijke en overige ontwikkelingen. Het PMJ beschrijft de kwantitatieve
verbanden tussen deze ontwikkelingen en de criminaliteit of het beroep
op rechtshulp en rechtspraak. Tevens brengt het PMJ de samenhangen
tussen de ontwikkelingen in criminaliteit en het beroep op rechtshulp en
rechtspraak en de ontwikkelingen in de rest van de justitiële ketens in
beeld.
De gebruikte demografische achtergrondfactoren zijn: de omvang van de
bevolking onderverdeeld naar leeftijdscategorieën, geslacht en burgerlijke
staat, het aantal 12- t/m 17-jarigen in de vier grote steden, het aantal
(kinderen van) migranten onderverdeeld naar verschillende leeftijdscategorieën en geslacht. De gebruikte maatschappelijke achtergrondfactoren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

4

zijn: het aantal immigranten, de asielinstroom, het aantal alleenstaande
minderjarige vreemdelingen, het aantal paren met minderjarige kinderen
waarbij het gezinshoofd jonger dan 45 jaar is, het aantal huishoudens met
kinderen waarbij het gezinshoofd al dan niet jonger dan 45 jaar is, het
aantal éénoudergezinnen waarbij de ouder al dan niet jonger dan 45 jaar
is, het aantal personen dat in een jaar gaat scheiden, het aantal kinderen
betrokken bij een echtscheiding, het aantal echtscheidingen waarbij de
man afkomstig is uit Nederland en de vrouw uit het buitenland of waarbij
de man en de vrouw afkomstig zijn uit hetzelfde buitenland, het aantal
spijbelaars, het aantal kinderen in een laag schooltype, het aantal
personen bij de ambulante verslavingszorg voor opiaatverslaving, de
alcoholconsumptie, de kerkelijkheid en het aantal personen dat minimaal
eens in de drie maanden gebruikmaakt van internet.
De economische achtergrondfactoren in het model zijn: de omvang van
de (werkzame en werkloze) beroepsbevolking van 15 t/m 24 of 74 jaar, het
aantal zelfstandig ondernemers, het werkloosheidspercentage onder
mensen van 15 t/m 24 of 74 jaar, het aantal werkloosheids-, bijstands-, en
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, de reële bruto toegevoegde waarde,
het reëel besteedbaar jaarinkomen per hoofd van de bevolking, het reëel
besteedbaar gezinsinkomen, de koopkracht, de collectieve lastendruk, de
belastingdruk, de gemiddelde huur, het aantal motorvoertuigen, het
aantal brommers, de totale kosten van advocatuur, en de gemiddelde
eigen bijdrage bij gesubsidieerde rechtsbijstand. De economische
ontwikkelingen zijn onder meer ontleend aan de septemberramingen van
2021 van het Centraal Planbureau.
Overige achtergrondfactoren die in het model zijn opgenomen zijn: de
woningvoorraad, de gemiddelde WOZ-waarde, het aantal politiemedewerkers, het aantal forensische opsporingsmedewerkers bij de politie, de
middelen van de politie en de griffierechten voor verschillende type zaken.
Combinatie van het geschatte model en de verwachte ontwikkelingen in
genoemde achtergrondfactoren leidt tot de verwachte ontwikkeling van
het beroep op de diverse onderdelen van de justitiële ketens bij gelijkblijvend beleid.
2.
Welke methode wordt gebruikt voor de raming?
Het Prognosemodel Justitiële ketens (PMJ) raamt de ontwikkeling van de
capaciteitsbehoefte in de strafrechtelijke, civielrechtelijke en bestuursrechtelijke keten. Ook kan met het PMJ inzichtelijk worden gemaakt wat de te
verwachten gevolgen van ontwikkelingen bij de ene ketenpartner zijn voor
de andere ketenpartners in de justitiële keten. De PMJ-ramingen worden
opgesteld in aantallen producten, zoals aantallen rechtszaken, aantallen
toevoegingen voor de rechtsbijstand en de behoefte aan celcapaciteit. Het
PMJ is een ketenmodel op macroniveau, gebaseerd op een analyse van
historische reeksen en exogene factoren. Het model legt geen causale
relaties en beschrijft ook geen productieprocessen en productieomvang.
De PMJ-ramingen bestaan uit twee delen: de beleidsneutrale raming en
de gekwantificeerde beleidsmaatregelen (tezamen de beleidsrijke
ramingen).
De beleidsneutrale raming betreft de capaciteitsbehoefte in de ketens bij
ongewijzigd beleid, opgesteld door het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) in samenwerking met de Raad voor de
Rechtspraak (Rvdr). Dit gebeurt middels een econometrisch model,
waarbij gebruik gemaakt wordt van gevonden statistische verbanden
tussen externe demografische, economische en maatschappelijke
ontwikkelingen vanuit data van het CPB en CBS enerzijds, en ontwikkelingen in de verschillende justitieketens anderzijds. Met andere woorden:
er bestaat een correlatie tussen een exogene factor of ontwikkeling en de
capaciteitsbehoefte binnen de ketens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

5

De parameters van het econometrisch model, dus de mate waarin een
exogene factor invloed heeft, worden door middel van een regressieanalyse geschat. Kwantificeerbaarheid is een noodzakelijke voorwaarde
voor regressie-analyse. Dit impliceert dat alleen producten en/of diensten
die kwantificeerbaar zijn, in het wiskundig model zijn opgenomen. Van
deze producten en/of diensten maakt het PMJ op hoofdlijnen ramingen in
termen van aantallen. Het PMJ-model zoomt meestal niet in op de details
(i.v.m. kleine aantallen, maatwerk en/of discretionaire bevoegdheid van de
uitvoerende organisaties) en maakt ook geen ramingen van personele
inzet.
De beleidsneutrale raming gebeurt door alle ketenpartners in afstemming
met elkaar en met het WODC. Het gaat uitdrukkelijk om zaken die invloed
hebben op de capaciteitsbehoefte, oftewel die zorgen dat de behoefte aan
een product meer of minder wordt (de kwantiteit of «Q»). Zie voor
gekwantificeerde beleidsmaatregelen (de beleidsrijke kop) ook het
antwoord op vraag 6.
De vertaling van aantallen naar budget (kwantificering van de capaciteitsbehoefte naar geld) vindt in een later stadium plaats buiten het wiskundig
model om als onderdeel van het begrotingsproces waarbij er door de
betrokken ketenpartners naar de personele en materiële inzet wordt
gekeken.
3.
Wanneer zijn de aannames voor het laatst getoetst en herzien en
hoe actueel zijn de gebruikte gegevens?
De data en de verbanden in het econometrisch model worden ieder jaar
geactualiseerd naast de verfijningen of uitbreidingen aan het model. Voor
de PMJ-ramingen worden realisatiegegevens gehanteerd. Bij de berekeningen die in het najaar van 2022 worden gemaakt, worden de realisaties
van 2021 gebruikt en de voorlopige cijfers uit 2022. Zie verder antwoord 4.
4.
De Minister voor rechtsbescherming gaf bij de behandeling van
de slotwet en het jaarverslag 2021 aan dat de voorspelkracht van
het PMJ regelmatig geëvalueerd wordt. Kunt u deze evaluaties
delen met de Kamer?
Middels een brief (Kamerstuk 24 587, nr. 753) heb ik uw Kamer in 2019
geïnformeerd over de uitgevoerde evaluaties. In het kort is het PMJ (en
voorlopers) door de volgende organisaties getoetst: SEO (1998),
KPMG/BEA (1998), IVA (2002), Nyfer (2003), SEO(2003), APE (2004), SEO
(2006), Regioplan (2009), WODC (2009), APE (2016), WODC (2018)6, Nobis
Policy lab (2020)7.
Uw Kamer wordt conform toezegging jaarlijks per brief geïnformeerd over
de PMJ-ramingen. In deze brief wordt aandacht besteed aan de voortgang
van de lange termijn onderzoeksagenda PMJ.
5.
In hoeverre wordt de stijging vanaf 2024 verklaard vanuit
maatschappelijke factoren en in hoeverre vanuit beleidsambities?
Welke maatschappelijke factoren en beleidsambities wegen het
zwaarst?
De stijging vanaf 2024 wordt grotendeels verklaard uit maatschappelijke
factoren en autonome factoren (zoals trend, constant, dummy variabelen,
reeds ingezet beleid, prioriteiten). Voor een uitgebreid overzicht van de
bijdrage van de verschillende maatschappelijk factoren aan diverse
onderdelen van de justitiële ketens zie bijlage 5 van het WODC-rapport

6
7

http://hdl.handle.net/20.500.12832/201.
http://hdl.handle.net/20.500.12832/2480.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

6

«Capaciteitsbehoefte Justitiële Ketens t/m 2027».8 Beleidsambities zijn
verantwoordelijk voor een zeer klein deel van de toekomstige capaciteitsbehoefte. De aandelen verschillen per onderdeel en per product.
6.
Zijn alle bekende maatschappelijke factoren en beleidsambities
voor de komende jaren meegenomen in de raming? Zo nee, welke
niet?
Er zijn gegevens voor ruim 200 relevante maatschappelijke factoren
beschikbaar maar alleen maatschappelijke factoren waarvoor een
statistisch significant verband met de instroom in de justitiële ketens kan
worden aangetoond, worden meegenomen in het model. Dit geldt voor
circa 60 factoren en dat wordt elk jaar opnieuw getoetst. Sinds 2021 is in
de ramingen rekening gehouden met het effect van de coronacrisis op de
ketens. Een (tijdelijke) derde element in de PMJ-raming. Dit element
betreft de kwantificering van de effecten van de genomen maatregelen
om de opgelopen corona-achterstanden weg te werken in de gehele
justitiële keten.
Alle beleidsmaatregelen en wetgeving die al effect hebben gehad in T-3
zijn (gedeeltelijk of volledig) in de beleidsneutrale ramingen verwerkt.
Beleidsmaatregelen en/of wetgeving die later dan T-3 is ingegaan, of die
reeds voor of in T-3 zijn ingegaan, maar waarvan verwacht wordt dat deze
pas in T-2 en verder (volledig) effect zullen hebben, zijn dus niet verwerkt
in de beleidsneutrale ramingen. Deze maken onderdeel uit van de
beleidsrijke kop.
Voor doorrekening in de beleidsrijke kop komen slechts de maatregelen
en ontwikkelingen in aanmerking die voldoen aan de volgende vier
criteria:
• Substantieel: er moet sprake zijn van een substantieel effect. De
maatregel of ontwikkeling moet de totale raming daadwerkelijk
beïnvloeden. Als het effect beperkt is/blijkt, dan wordt de maatregel
niet doorgerekend of niet meegenomen in de beleidsrijke raming.
• Inwerkingtreding: de betreffende maatregel of ontwikkeling moet
effect hebben in de jaren waarover geen ervaringscijfers beschikbaar
zijn.
• Kwantificeerbaar: de effecten van de maatregel of ontwikkeling
moeten cijfermatig inzichtelijk zijn gemaakt en reeds aan de Tweede
Kamer zijn gemeld. Dit houdt in dat de maatregel al van budgettaire
dekking is voorzien. Bij voorkeur worden de reeds ingeschatte effecten
(op het moment dat het beleid werd aangekondigd) uit een (bijgewerkte) ex-ante-evaluatie overgenomen.
• Onderbouwing, transparant en herleidbaar: de geraamde kwantitatieve
effecten dienen onderbouwd te zijn met een (onderzoeks)rapport, dat
gedeeld/afgestemd is met de ketenpartners. Het moet voor eenieder
duidelijk zijn waarom een opgenomen kwantitatieve reeks de juiste is.
Dit betekent dat wanneer een onderbouwing ontbreekt, een maatregel
niet wordt meegenomen in de beleidsrijke kop.
7.
Zijn de PMJ-prognoses in ontwerpbegroting overal volledig
gevolgd? Zo niet, op welke punten en waarom is er in de
ontwerpbegroting van de prognoses afgeweken?
Een belangrijke reden om af te wijken van de prognoses is de beschikbare
capaciteit en de haalbaarheid van het opschalen daarvan. Op korte termijn
is het niet altijd mogelijk een hogere behoefte te vertalen in grotere
capaciteit. Denk hierbij aan werving en opleiding nieuw personeel, maar
ook aan het beschikbaar hebben van celcapaciteit.

8

https://repository.wodc.nl/handle/20.500.12832/3184.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

7

8.
Leiden aanpassingen van beleid tot bijstellingen van de raming?
Naast de beleidsneutrale raming wordt in het Prognosemodel Justiele
Ketens (PMJ) ook rekening gehouden met kwantitatieve effecten van
nieuwe wet- en regelgeving evenals andere voorgestelde (beleids)maatregelen die naar verwachting invloed hebben op de capaciteitsbehoefte. Indien beleidsaanpassingen invloed hebben op de capaciteitsbehoefte zal dit leiden tot bijstellingen van de PMJ-ramingen.
9.
In hoeverre hebben extra investeringen bij de politie effect op de
raming?
De beschikbaarheid van politiecapaciteit en de middelen bij politie zijn
twee van de vele exogene factoren die in het model worden gebruikt.
Indien er geïnvesteerd wordt in politiecapaciteit heeft dat ook effecten op
de rest van de keten bijvoorbeeld bij de ZM en OM.
10.
Op welke manier worden PMJ-gelden uit de ontwerpbegroting
2023 ingezet voor de relevante beleidsartikelen?
De PMJ-gelden worden conform PMJ-ramingen ingezet voor de relevante
beleidsartikelen. Zie onderstaand de uiteenzetting per beleidsartikel van
regel «3 Prognosemodel Justitiële Keten (PMJ)» uit Tabel 1 «Belangrijkste
beleidsmatige uitgavenmutaties t.o.v. vorig jaar» van de Ontwerpbegroting van het Ministerie van Justitie en Veiligheid voor het jaar 2023
(Kamerstuk 36 200 VI, nr. 2, pagina 17). De PMJ-ramingen dienen als
onderlegger voor de reguliere begrotingsvoorbereiding ten behoeve van
de Voorjaarsbesluitvorming. De ramingen worden naar budgettaire
mutaties vertaald voor de JenV-begroting. Deze budgettaire mutaties
worden meerjarig verwerkt in de Voorjaarsnota en de daarbij horende
eerste suppletoire JenV-begroting.
Tabel. Ontwerpbegroting 2023 Justitie en Veiligheid: PMJ beleidsmatige uitgavenmutaties per beleidsartikel (bedragen x € 1.000)

11.
Het PMJ voorspelt geen trendbreuken en is gebaseerd op cijfers
uit het verleden. Kunt u aangeven in welke mate de ramingen ook
daadwerkelijk gerealiseerd worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

8

Een model is een vereenvoudiging van de werkelijkheid. Er zit altijd een
onzekerheidsmarge in de cijfers. In één van de evaluaties die heeft
plaatsgevonden is ook gekeken naar de voorspelkracht van het model9.
De voorspelfouten van PMJ zijn drie tot vier jaar vooruit kleiner of vrijwel
gelijk aan die van alternatieve eenvoudige tijdreeksmodellen. Daarna is
het beeld diffuus. Ook kan er sprake zijn van een «self-denying prophecy»:
als de ramingen een ongewenste ontwikkeling vertonen, kan er beleid
worden ingezet om deze ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan. Per
definitie zullen de ramingen dan niet worden gerealiseerd (wat ook de
bedoeling was van het ingezette beleid).
Vragen over ondermijnende criminaliteit
1.
Kunt u nader toelichten hoe de CA-gelden voor het bestrijden van
ondermijnende criminaliteit verdeeld gaan worden? En hoe
worden zij vervolgens exact besteed?
Het kabinet zet in op een meerjarige structurele aanpak waarmee (het
ondermijnende effect van) de georganiseerde criminaliteit wordt
teruggedrongen middels preventie, repressie en het onderuithalen van
het verdienmodel. Voor de aanpak van ondermijning en de extra
versterkende maatregelen die benoemd zijn in het coalitieakkoord
«Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst», is vanaf 2023 een
bedrag beschikbaar oplopend van € 40 mln. in 2023, tot € 100 mln.
structureel vanaf 2025. Hierbij bouwen we voort op de meerjarige,
integrale aanpak die onder het vorige kabinet is ingezet en waarvoor met
Prinsjesdag 2021 structurele middelen ter beschikking zijn gesteld.
Met de middelen die het kabinet beschikbaar stelt wordt invulling
gegeven aan de ambities die zijn geschetst in het coalitieakkoord en die
reeds zijn gecommuniceerd in de «Hoofdlijnenbrief Justitie en
Veiligheid»10 en de Kamerbrief over de «Hoofdlijnen van de aanpak
georganiseerde criminaliteit»11, namelijk:
• het versterken van opsporing en vervolging, inclusief het verbeteren
van de kroongetuigenregeling, en de lessen die we kunnen trekken uit
de Italiaanse maffia-bestrijding waarbinnen ook de versterking van de
landelijke interventieslagkracht wordt betrokken;
• het verstevigen van het internationaal offensief, inclusief het verstevigen van de aanpak van logistieke knooppunten;
• het intensiveren van de aanpak van criminele geldstromen door inzet
op criminele dienstverleners en de publieke herbestemming van
afgepakt crimineel vermogen;
• het tegengaan van voortgezet crimineel handelen tijdens berechting en
detentie.
Uw Kamer wordt voorafgaand aan de begrotingsbehandeling geïnformeerd over de verdeling van de coalitieakkoordgelden en met welke
maatregelen dit kabinet de aanpak van georganiseerde criminaliteit verder
zal versterken.
2.
Hoe worden de uitkomsten van de Strategische Evaluatie Agenda
(SEA) en de Kennisagenda Ondermijning betrokken bij de
aanvullende uitgaven? Hoe wordt voorkomen dat eventuele
fouten bij het besteden van de bestaande middelen herhaald en
vergroot worden bij het besteden van extra middelen?
9

Moolenaar, D.E.G, Tulder, F.P. van, Decae, R., Smit, P.R., Diephuis, B. (2018) Terug naar de
toekomst II. Het beroep op justitiële voorzieningen 2008–2017: raming en realisatie.» Den Haag:
WODC/Rvdr, cahier 2018–6. (PMJ); http://hdl.handle.net/20.500.12832/201.
10
Kamerstuk 35 925 VI, nr. 132.
11
Kamerstuk 29 911, nr. 348.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

9

De SEA maakt inzichtelijk welke kennis nodig is en biedt een overzicht en
planning van onderzoeken en evaluaties om die kennis te vergaren.
Daarmee kan een betere aansluiting van onderzoek op de beleidscyclus
worden georganiseerd, zodat leerervaringen kunnen worden benut om
het beleid tussentijds bij te sturen als dat nodig blijkt. De Kennisagenda
Ondermijning van JenV heeft als doel de bestrijding van georganiseerde
ondermijnende criminaliteit van een gedegen kennisfundament te
voorzien, o.a. door een systematische analyse van bestaande kennis en
nieuw empirisch onderzoek.
De onderzoeken en evaluaties die voortkomen uit de SEA en de Kennisagenda Ondermijning dragen bij aan een lerende aanpak. Lessen worden
betrokken bij de inzet van nieuwe intensiveringen, zodat bijvoorbeeld
bewezen effectieve interventies kunnen worden geborgd en verbreed.
Daarbij willen we leren van de successen, maar ook van de zaken die niet
gaan zoals gehoopt of bedoeld. De uitvoering en toepassing van
wetenschappelijk onderzoek, monitoring en leren van elkaar, bijvoorbeeld
in de vorm van learning communities, maken onderdeel uit van deze
doorlopende lerende aanpak.
3.
Wat zijn uw beleidsdoelstellingen en prestatie-indicatoren bij het
besteden van de CA-gelden? Hoe en wanneer gaat u controleren
of de bestrijding van ondermijnende criminaliteit met deze extra
gelden daadwerkelijk is verbeterd? Hoe (en hoe vaak) gaat u de
Kamer hierover informeren?
De beleidsdoelstellingen die zijn gehanteerd voor de verdeling van de
coalitieakkoordgelden binnen de aanpak van ondermijning zijn hoofdzakelijk gebaseerd op de geprioriteerde onderwerpen binnen het coalitieakkoord Rutte IV. Voorafgaand aan de begrotingsbehandeling wordt uw
Kamer geïnformeerd over de inzet van de coalitieakkoordmiddelen en de
beleidsdoelstellingen die daaraan ten grondslag liggen.
Bij de meerjarige, integrale aanpak van georganiseerde, ondermijnende
criminaliteit past een duurzame manier van sturing en verantwoording,
die in samenhang inzichtelijk maakt wat het resultaat en effectiviteit van
de brede aanpak is en dat de ondermijningsgelden doelmatig zijn besteed.
Om deze doelmatigheid in het vizier te houden zal ik voor de zomer van
2023 in mijn volgende halfjaarlijkse brief een geactualiseerd beeld geven,
kwalitatief en kwantitatief, van de aanpak van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 VI, nr. 44

10