4
Vragenuur: Vragen Van Helvert
Vragen van het lid Van Helvert aan de minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, viceminister-president, bij
afwezigheid van de minister van Infrastructuur en Milieu,
over het bericht "Veel meer vrachtwagens over A58;
sluipverkeer uit België is blijvend probleem".

De heer Van Helvert (CDA):
Voorzitter. Door de Belgische tol 8% meer vrachtwagens
over de A58 tussen Etten-Leur en Tilburg en 8% meer
vrachtwagens door kleinere dorpen en kleinere gemeenten
zoals Baarle-Nassau, Alphen-Chaam, Zundert en nog veel
meer dorpen. We zijn zelf gaan kijken. Samen met de heer
Mulder van de VVD ben ik rapporteur voor de Belgische tol
in het Benelux-parlement. We zijn met het parlement ook
daar geweest. Het gevoel dat we daar allemaal hadden, is
nu onderbouwd met cijfers. De minister en de provinciebestuurders verscholen zich voorheen nog achter het ontbreken van metingen, maar nu is onderbouwd wat iedereen
al met het blote oog zag. Volgens de VID is het een blijvend
probleem dat vanwege de tol vrachtverkeer kiest voor
goedkopere wegen vanuit België via Nederland. 8% meer
is voor een klein dorp een enorm groot probleem. Wij
hebben dat met eigen ogen gezien. Het veroorzaakt
gevaarlijke situaties. De dorpswegen zijn daar niet geschikt
voor. Een probleem tussen twee landen wordt nu letterlijk
op de stoep gezet bij kleinere gemeenten.
Het is niet de eerste keer dat we dit onderwerp hier behandelen en ook niet de eerste keer dat ik er vragen over stel.
De minister heeft telkens gezegd in actie te komen of een
beetje in actie te komen. Hij zei ook dat de Belgen wel weten
hoe we erover denken. Er is echter nog niets gebeurd.
Snelle maatregelen zouden genomen worden, maar vooralsnog is daarvan niets terechtgekomen. Kan de minister
aangeven wat er tot nu toe is gebeurd en waarom we dat
tot op heden totaal nog niet hebben gezien? Ik verzoek
daarbij om een uitgewerkt plan voor deze problematiek.
Kan de minister dat toezeggen? Is de minister bereid om
grondig onderzoek te doen naar het aantal vrachtwagens
dat bij de dorpen de grens over gaat en het aantal vrachtwagens dat via de snelwegen de grens over gaat, zodat we
een beter inzicht krijgen en er gerichtere oplossingen kunnen worden gekozen? Nu moet elke kleine gemeente
afzonderlijk met kleine onderzoekjes maar aantonen dat
het drukker is in het dorp. Dit is een probleem van het land.
De minister moet hierin de verantwoordelijkheid nemen.
Is de minister hiertoe bereid?

Minister Asscher:
Voorzitter. Sinds 1 april 2016 geldt in België tol of kilometerbeprijzing voor vrachtwagens zwaarder dan 3,5 ton. Uit
de metingen blijkt inderdaad dat dit leidt tot een toename
van het vrachtverkeer. Als we de Belgische autoriteiten hier
succesvol op willen aanspreken, hebben we echter harder
onderzoek nodig om dat verband te laten zien. Immers, er
waren ook al eerder problemen met de hoeveelheid verkeer
rond de A58. De heer Van Helvert heeft daar eerder ook al
vragen over gesteld. Minister Schultz heeft Rijkswaterstaat
de opdracht gegeven om dit tot op de bodem uit te zoeken

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Helvert

en daarbij te betrekken de metingen van de VID, zoals ook
aangehaald door de heer Van Helvert, bij de verschillende
grensovergangen, met daarbij het verschil tussen de oostelijke grensovergangen en de westelijke grensovergangen.
Daaruit zou je inderdaad een verband kunnen afleiden tussen de tol in België en het verkeer hier.
Wat de heer Van Helvert zegt over de effecten in dorpsgemeenschappen, gaat mij, en ook het kabinet, zeer aan het
hart. Denk bijvoorbeeld aan de situatie in Chaam. Daar zijn
al langer zorgen over het effect van vrachtverkeer in een
heel kleine gemeente of, zoals je bijna zou moeten zeggen,
in een heel kleine gemeenschap. De oplossing vergt vaak
ook maatwerk. Een gemeente kan dat nooit alleen. Het moet
samen met de provincie gebeuren en waar nodig ook met
de landelijke overheid. Als je bijvoorbeeld de toegang tot
het hoofdwegennet zou willen reguleren via van die knipperlichten, dan heb je de landelijke overheid daarvoor
nodig. We staan in nauw contact met zowel provincies als
gemeenten. We zijn graag bereid om dat contact te intensiveren. Overigens kan ik meedelen dat minister Schultz over
dit onderwerp in vrijwel permanent contact staat met haar
Belgische ambtgenoot, om duidelijk te maken dat Nederland
niet alleen op de voet volgt wat de effecten van de beprijzing daar voor ons land zijn, maar daar ook een opvatting
over heeft. Die opvatting is bekend.
De heer Van Helvert (CDA):
Dank voor de beantwoording. Ik wil toch nog drie punten
meegeven. Ziet het kabinet niet dat wat hier gebeurt extra
pijnlijk is voor bewoners langs de grens? Alle vrachtwagens
worden allereerst door de accijnsverhoging op brandstof
uitgenodigd om aan de andere kant van de grens te tanken
en als de tank eenmaal vol is, komen die geladen vrachtwagens over het Nederlandse asfalt door de kleine dorpen
heen rijden. Ziet het kabinet dat verband? Ziet het kabinet
dat het de situatie hierdoor extra pijnlijk heeft gemaakt?
Ik kom op mijn tweede punt. Ziet het kabinet dat juist door
die kleine gemeenten voornamelijk oude Oost-Europese
vrachtwagens rijden? Wij hebben dat met het blote oog
gezien. Zijn daar ook cijfers van? De tol is gedifferentieerd.
Hoe viezer je vrachtwagen, hoe meer tol je betaalt. De
meeste vieze, vaak Oost-Europese, vrachtwagens rijden
juist door die kleine gemeenten. Herkent het kabinet dat?
En zo ja, wat gaat het kabinet daaraan doen?
Ik kom op mijn derde punt. Wil de minister aan het kabinet
meegeven dat dit als chefsache meegenomen mag worden?
Aan de ene kant verdiept Nederland wel de Schelde, zodat
de boten beter de haven van Antwerpen kunnen bereiken,
maar aan de andere kant krijgt Nederland dit terug van de
Belgen. Kan de minister-president in de bilaterale gesprekken met de Belgen meenemen dat dit niet de manier is
waarop twee landen die allebei geld verdienen aan de
doorvoer van goederen, met elkaar omgaan?
Minister Asscher:
Ik denk — ongeacht het verband met ander beleid — dat
als je zorgen hebt over de veiligheid en de uitstoot in je
dorp omdat je met je kinderen veilig wilt kunnen oversteken
naar hun school, het niet uitmaakt wat er verder allemaal
nog speelt. Je wilt niet dat al die vieze vrachtwagens door
je dorp rijden. Volgens mij zijn de heer Van Helvert en ik
het daar zeer over eens. Dat geldt overigens ook voor

27 september 2016
TK 4

4-4-1

minister Schultz. De vraag is echter wat de effectiefste
manier is om daar wat aan te doen. Het zou het makkelijkst
zijn als België hiermee zou stoppen, maar die kans is niet
zo groot. We hebben immers gezien dat dit in overeenstemming is met de Europese regels. Het is daarom waarschijnlijk niet heel kansrijk als we ze vragen daarmee te stoppen.
Wat kun je dan nog meer doen? Je komt dan al snel op een
fijnmazig pakket aan maatregelen dat je zou kunnen en, ik
denk ook, zou moeten nemen. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het hinderen van het verkeer door middel van drempels,
het onaantrekkelijk maken om bepaalde sluiproutes te
nemen en de toegang en afvoer van het hoofdwegennet
beter te reguleren. Dat zijn allemaal dingen waarmee we
op zichzelf goede ervaringen hebben, maar waarover we
ook twee dingen weten. Het is allereerst belangrijk om te
beschikken over gedegen onderzoek, vandaar de opdracht
aan Rijkswaterstaat. Laat er geen misverstand over bestaan
dat daarbij ook de metingen zoals die gedaan zijn en zoals
die zich ontwikkelen, worden betrokken. Ten tweede moet
er in nauw overleg tussen gemeenten, provincies en het
Rijk gezorgd worden voor adequate maatregelen. Als het
effectiever zou zijn om hiervoor een andere ministeriële
delegatie te gebruiken, zouden we daar niet mee aarzelen.
Ook de minister-president is zeer goed op de hoogte van
dit dossier dat ook aan de orde is gekomen in het kabinet.
Maar daar ligt het niet aan. Er is goed en duidelijk contact
tussen de minister en haar Belgische ambtsgenoot. Als we
realistisch bekijken wat er te doen is, valt de meeste winst
te behalen uit het ontmoedigen van dit sluipverkeer. Ik ben
het zeer eens met de heer Van Helvert dat het volstrekt
onwenselijk is als oude en smerige Oost-Europese vrachtwagens de route via de dorpskernen in Brabant nemen.
De heer Van Helvert (CDA):
Het is fijn om te horen dat het kabinet meevoelt met al deze
zaken en dat het fijnmazige maatregelen wil nemen. Maar
dat werd een tijdje geleden ook al gezegd. We zien er alleen
niets voor terug; dat is nu juist het punt. Het probleem in
de dorpen die we net allemaal genoemd hebben, lag er al.
We zijn daar gaan kijken, het is aangekaart, er zijn vragen
over gesteld en het kabinet heeft daarop antwoorden
gegeven. Vervolgens gaat het echter gewoon door. Wat
kunnen we nu afspreken, zodat we volgende week kunnen
zien dat het kabinet er wél iets aan gaat doen?
Minister Asscher:
Ik ben blij dat de heer Van Helvert aanstipt dat we het er al
eerder over hebben gehad, weliswaar niet met mij, maar
met minister Schultz. Al voordat de tol in België werd
ingevoerd, zijn er Kamervragen gesteld over deze problematiek, bijvoorbeeld in Chaam. De situatie daar is niet
nieuw. Rond de A58 neemt het verkeer al langer toe. We
zien nu percentages richting 8%, en die wekken extra zorg.
Het blijft belangrijk dat je niet vanuit Den Haag gaat bepalen
op welke manier het lokaal opgelost moet worden. Dat zal
echt in overleg moeten. Sterker nog, het initiatief en het
voortouw moeten bij de gemeente zelf liggen, zowel bij de
kleinere als de grotere gemeenten, in samenhang met de
provincie. Er lopen immers ook provinciale wegen en dus
kan de gemeente niet eenzijdig maatregelen nemen. Ik zeg
hier toe, namens de minister, dat we het contact met de
provincies en de gemeenten zullen intensiveren, zodat we
indien mogelijk maatregelen kunnen nemen. De effecten

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Helvert

daarvan kunnen we dan betrekken bij de gesprekken met
de Belgische collega's. Zo kunnen we er stap voor stap voor
zorgen dat de leefbaarheid daar weer beter wordt.
De heer Van Helvert (CDA):
Dank. Op één punt vraag ik me af of dit nou de ingang is
die we zoeken. De minister zegt namelijk dat het initiatief
bij de gemeenten moet liggen. Ik denk dat de verantwoordelijkheid voor het onderzoek naar cijfers niet bij alle
afzonderlijke gemeenten ligt, maar dat de minister daarin
een eigen verantwoordelijkheid heeft.
Minister Asscher:
Dat erken ik ten zeerste. Die onderzoeksopdracht is ook
gegeven. Rijkswaterstaat gaat onderzoek doen en betrekt
daarbij de informatie van de VID. We weten echter dat dit
maanden duurt. De situatie moet namelijk een jaar bekeken
worden om goede getallen te hebben. Maar daar moet je
niet op wachten. Als er nu overlast is, kun je immers nu al
bekijken welke maatregelen mogelijk zijn. Volgens mij verstaan wij elkaar wat dat betreft heel goed: niet wachten en
intussen dat onderzoek gelasten; dat is de verantwoordelijkheid van de minister.
Mevrouw Visser (VVD):
Ik dank de minister, die dit keer mag spreken over het
wegverkeer. Het CDA en de VVD hebben al eerder aandacht
gevraagd voor de manier waarop de Belgen omgaan met
beprijzing. Er liggen voorstellen om überhaupt kilometerheffing in te voeren. De minister kent het standpunt van de
VVD wat dat betreft. Maar volgens mij zijn we op zoek naar
twee dingen. Ten eerste: kunnen er concreet maatregelen
worden getroffen om het sluipverkeer te ontmoedigen? We
moeten daarbij niet wachten op de gemeenten. Het gaat
ons echt om de verkeersveiligheid. Wat kunnen we doen?
Kan Rijkswaterstaat direct weginspecteurs of wat dan ook
inzetten?
Ten tweede: voor de langere termijn gaat het om het
gesprek met de Belgen, maar ook om de infrastructuur bij
de Belgen. De Belgische overheid heeft net aangekondigd
meer te intensiveren in het eigen wegennet. Worden er
afspraken gemaakt om ervoor te zorgen dat wij niet de
lasten hebben van de kilometerheffing van de Belgen, terwijl
zij alleen maar de lusten hebben?
Minister Asscher:
Het is heel goed dat mevrouw Visser het onderscheid maakt
tussen die twee verantwoordelijkheden. Het hoofdwegennet
is een primaire verantwoordelijkheid van het kabinet. Hetzelfde geldt voor het overleg met de Belgische collega's
om ervoor te zorgen dat je niet door een opplussing aan
de ene kant een probleem aan de andere kant creëert. Dat
gesprek loopt. De minister heeft heel duidelijk aangegeven
hoe Nederland denkt over de effecten van de maatregelen
daar. Ik zeg er wel bij dat ze dat hebben gedaan conform
Europese regels. Op zichzelf kun je daar dus geen juridisch
bezwaar tegen maken. Wil je toch meer aandacht vragen
voor de negatieve effecten hier, dan is het belangrijk dat
het onderzoek van Rijkswaterstaat er ligt. Dan heb je niet
alleen de metingen van de VID waaraan gerefereerd werd,

27 september 2016
TK 4

4-4-2

maar dan kun je ook aantonen dat het te maken heeft met
de maatregelen in België.
Ik deed op het tweede punt net al een toezegging aan de
heer Van Helvert. Er lopen contacten met de provincie en
de verschillende gemeenten. Je hebt daar drie niveaus aan
bevoegdheden. De gemeente kan in een straat een verkeersdrempel neerleggen, de provincie gaat over de provinciale
weg en het hoofdwegennet en het reguleren van de afvoer
en toevoer ligt bij ons en bij Rijkswaterstaat. Wat dat laatste
betreft geldt de toezegging dat wij niet hoeven te wachten
op onderzoek om te bekijken hoe we kunnen bijdragen aan
het verbeteren van de verkeersveiligheid, maar ook aan het
verbeteren van de leefbaarheid in die gemeenten en
dorpskernen. Die toezegging staat.
Mevrouw Van Tongeren (GroenLinks):
Er wordt gesproken over de negatieve effecten in Nederland
van de Belgische maatregelen. De Belgen doen dit echter
vanwege de verkeersveiligheid, de volksgezondheid en het
klimaat. Zouden wij niet veel meer moeten aansluiten bij
de positieve effecten van de Belgische maatregelen en
moeten overwegen om ons systeem te harmoniseren? Dan
zijn wij ook direct die overlast kwijt.
Minister Asscher:
Die vraag begrijp ik heel goed, maar we hebben het nu niet
over de vraag wat Nederland zou kunnen doen, maar puur
over het feit dat de vrees bestaat dat met name de viezere
vrachtwagens omrijden door Brabant. Er is alle reden om
die vrees serieus te nemen, want dat is buitengewoon
ongewenst. Zij rijden dan vaak een kilometer of vijftig extra
om. Kun je nagaan, als het de moeite waard is om 50 kilometer om te rijden, wat dat kost aan brandstof, arbeidsloon
en extra verkeer? Volgens mij wil niemand dat. Je kunt dit
niet los zien van de effecten op de lokale leefbaarheid in
die kleinere gemeenten in Brabant, waar mensen ook hun
kinderen veilig naar school willen brengen. Wij zijn daar
geen voorstander van. Wij kunnen de Belgen niet verwijten
dat zij het niet conform de regels hebben gedaan, maar wij
willen op z'n minst voorkomen dat dit sluipverkeer via die
kleine routes gaat. Ik denk dat we het daarover eens zijn.
De voorzitter:
Dank u wel.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Helvert

27 september 2016
TK 4

4-4-3