Directie Financiële
Markten

Datum
25 juni 2021

Plenaire Vergadering FATF juni 2021

Aanwezig

Vertegenwoordigers van het Ministerie van Financiën,
het Ministerie van Justitie en Veiligheid, de Financial
Intelligence Unit Nederland, het Openbaar Ministerie en
de Nederlandsche Bank

Deze plenaire vergadering was de derde vergadering onder voorzitterschap van
Duitsland. Vanwege lockdown-maatregelen en reisbeperkingen hield de FATF de
plenaire vergadering in virtuele vorm.
Versterking van de FATF-standaard inzake UBO – publieke consultatie
De FATF overweegt om de standaard die gaat over de transparantie van
uiteindelijk belanghebbenden (hierna: UBO’s) van rechtspersonen te versterken.
De wijziging is erop gericht om UBO-informatie beter beschikbaar te maken voor
relevante autoriteiten, en beter te voorkomen dat criminelen complexe juridische
structuren misbruiken. Daarnaast bevat de wijziging strengere regels voor
aandelen aan toonder en zogenaamde nominee shareholders. Een voorstel tot
aanpassing van de standaard werd tot 20 augustus jl. openbaar geconsulteerd.1
Onderzoek naar het mitigeren van onwenselijke neveneffecten van de
FATF-standaarden
In februari jl. begon de FATF met een onderzoek naar eventuele onwenselijke
neveneffecten van de FATF-standaarden en de mogelijkheden om dergelijke
effecten te beperken. De resultaten van de eerste fase van het project, een
inventarisatie van onwenselijke neveneffecten, zijn besproken in de afgelopen
plenaire vergadering. De inventarisatie gaat in op een viertal thema’s: de-risking,
financiële inclusiviteit, onterechte uitsluiting van non-profit organisaties en de
beknotting van mensenrechten. Er begint nu een tweede fase, waarin gekeken
wordt welke mogelijke oplossingen er zijn om deze onwenselijke neveneffecten te
mitigeren.
Verkenning van de mogelijkheden en uitdagingen van digitale
transformatie van AML/CFT-beleid
Het Duitse voorzitterschap is een project gestart dat onderzoekt hoe digitale
innovatie de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering (AML/CFT) kan
verbeteren. In deze plenaire is gesproken over data-analyse en zelflerende

1

Zie: https://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/documents/white-paper-r24.html.
Pagina 1 van 4

computers en hoe dit kan helpen bij het detecteren van verdachte activiteiten van
witwassen en terrorismefinanciering. De plenaire vergadering heeft een rapport2
vastgesteld dat ingaat op relevante nieuwe en opkomende technologieën in het
kader van AML/CFT.
De FATF heeft daarnaast een rapport3 opgesteld dat financiële instellingen kan
helpen om data beter te gebruiken. Daarin is specifiek aandacht voor
databeveiliging en bescherming van privacy, in lijn met internationale
standaarden. Beide rapporten zijn op 1 juli gepubliceerd.
Tweede evaluatie van de toepassing van de standaard voor virtual assets
De plenaire vergadering heeft een tweede jaarlijkse evaluatie van de gewijzigde
standaarden voor cryptovaluta’s (virtual assets en virtual assets service providers
(VASPs)) besproken. Veel jurisdicties hebben vooruitgang geboekt, maar de
meerderheid heeft de standaard uit 2019 nog niet geïmplementeerd. Dit betekent
dat er nog geen wereldwijde maatregelen zijn om te voorkomen dat VASPs
misbruikt worden voor witwassen of terrorismefinanciering. Het rapport
concludeert dan ook dat alle jurisdicties de standaarden zo snel mogelijk moeten
implementeren. Het rapport bevat daarnaast een aantal aanbevelingen aan de
FATF om misbruik van cryptovaluta’s in de toekomst te voorkomen. Het rapport is
gepubliceerd op 5 juli4. Een nieuwe leidraad voor de toepassing van de
cryptovaluta-standaarden zal besproken worden in de volgende plenaire
vergadering van oktober 2021.
Onderzoek naar milieucriminaliteit en witwassen
Onder milieucriminaliteit valt illegale handel in wilde dieren, illegale houtkap,
illegale ontbossing en illegale afvalhandel. Volgens het rapport hebben overheden
en de private sector tot nu toe relatief weinig gedaan om witwassen in deze
sector te identificeren, te onderzoeken en te vervolgen. Daardoor heeft
milieucriminaliteit een lage pakkans en een hoge succeskans, terwijl het veel
schade aan het ecosysteem toebrengt.
Voortbouwend op het eerdere onderzoek van de FATF over handel in beschermde
flora en fauna heeft de FATF een rapport opgesteld over de omvang en de
gebruikte methoden van witwassen bij milieucriminaliteit. Het rapport concludeert
onder andere dat toezichthouders op het terrein van witwassen dienen samen te
werken met de partijen die milieucriminaliteit onderzoeken en vervolgen. Het
rapport is op 28 juni gepubliceerd.5
Onderzoek naar de financiering van etnisch en raciaal gemotiveerd
terrorisme
De FATF heeft een rapport afgerond over de financiering van etnisch en raciaal
gemotiveerd terrorisme, ook wel bekend als extreemrechts terrorisme. De
herkomst van het geld om extreemrechts terrorisme te financieren bestaat uit
donaties, lidmaatschappen en commerciële activiteiten. In sommige gevallen is
het geld afkomstig van criminele activiteiten. Het rapport gaat in op de
uitdagingen om deze vorm van terrorisme te bestrijden en te voorkomen. Het
2

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/digitaltransformation/documents/opportunities-challengesnew-technologies-for-aml-cft.html?hf=10&b=0&s=desc(fatf_releasedate).
3

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/digitaltransformation/documents/data-poolingcollaborative-analytics-data-protection.html?hf=10&b=0&s=desc(fatf_releasedate).
4

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/fatfrecommendations/documents/second-12-month-reviewvirtual-assets-vasps.html.
Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/methodsandtrends/documents/money-laundering-fromenvironmental-crime.html.
5

Pagina 2 van 4

rapport bevat best practices en beveelt landen aan om dergelijk terrorisme beter
te onderzoeken en een plaats te geven in de nationale risico-analyse (NRA). Het
rapport is gepubliceerd op 30 juni6.
Leidraad voor het analyseren en mitigeren van proliferatiefinanciering
In oktober 2020 heeft de FATF aanbeveling 1 en de bijbehorende interpretive
note aangepast. De aanpassing betreft het voorkomen en bestrijden van
proliferatiefinanciering (financiering van massavernietigingswapens). De FATF
heeft nu een leidraad vastgesteld voor landen en meldingsplichtige instellingen
om de aangepaste standaarden correct te implementeren. De leidraad laat zien
hoe publieke en private partijen risico’s op het gebied van proliferatiefinanciering
dienen te beoordelen en hoe ze deze risico’s kunnen mitigeren. De leidraad legt
er de nadruk op dat toezichthouders en financiële instellingen deze nieuwe
verplichtingen op een risico-gebaseerde wijze toepassen om de-risking en
financiële uitsluiting te vermijden. Daarnaast maakt de leidraad duidelijk dat de
nieuwe standaard ook geldt voor aanbieders van diensten op het terrein van
cryptovaluta’s. De leidraad is gepubliceerd op 29 juni.7
Evaluaties Zuid-Afrika en Japan
De FATF heeft de bespreking van een wederzijdse evaluatie van Japan en van
Zuid-Afrika virtueel afgerond. Door middel van peer reviews is beoordeeld of de
nationale wet- en regelgeving van Zuid-Afrika en Japan technisch voldoen aan de
FATF-standaarden en in hoeverre deze stelsels effectief zijn in het beschermen
van de integriteit van het financiële systeem. De betreffende evaluatierapporten
zijn in augustus gepubliceerd8.
Jurisdicties met verhoogde risico’s
De FATF publiceert twee lijsten waarop landen en jurisdicties staan met
strategische tekortkomingen in hun nationale beleid ter voorkoming en bestrijding
van witwassen en terrorismefinanciering. De eerste lijst betreft de zogeheten
“hoog risicolanden onderhevig aan een oproep tot tegenmaatregelen”. Deze lijst
wordt vaak aangeduid als de “zwarte lijst” en bevat jurisdicties die geen
betrokkenheid tonen om verbeteringen door te voeren of onvoldoende voortgang
hebben geboekt in het terugdringen van hun strategische tekortkomingen en die
een bedreiging kunnen vormen voor het internationale financiële systeem.9 De
landen waar het op dit moment om gaat zijn Noord-Korea en Iran. Er geldt een
oproep aan alle landen om effectieve tegenmaatregelen te nemen tegen deze
twee landen.

6

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/methodsandtrends/documents/ethnically-racially-motivatedterrorism-financing.html.
7

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/financingofproliferation/documents/proliferation-financingrisk-assessment-mitigation.html.
8

Zie: https://www.fatf-gafi.org/publications/mutualevaluations/documents/mer-japan-2021.html. Het
evaluatierapport van Zuid-Afrika wordt nog gepubliceerd.
Van de 39 FATF-leden zijn tot nu in de lopende ronde geëvalueerd: Australië, België, Canada, China,
Denemarken, Finland, Griekenland, Hong Kong, Ierland, Israël, Italië, IJsland, Japan, Maleisië, Mexico,
Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Oostenrijk, Portugal, Rusland, Saudi-Arabië, Singapore, Spanje, Turkije, het
Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Arabische Emiraten, de Verenigde Staten, Zuid-Afrika, Zuid-Korea,
Zweden en Zwitserland. In het gehele FATF-netwerk zijn inmiddels ruim honderd landen en jurisdicties
geëvalueerd. De evaluatie van Nederland loopt op dit moment en zal worden afgerond in de zomer van
2022.
9
Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitored-jurisdictions/documents/callfor-action-june-2021.html.
Pagina 3 van 4

De tweede lijst die de FATF publiceert is getiteld “Jurisdicties onder verscherpt
toezicht”.10 Deze lijst wordt vaak aangeduid als de “grijze lijst”. De lijst bevat
landen die strategische tekortkomingen hebben in hun nationale regimes ter
voorkoming en bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering, maar die
gecommitteerd zijn om deze tekortkomingen aan te pakken. De laatste plenaire
vergadering heeft besloten dat Haïti, Malta, Filipijnen en Zuid-Soedan toegevoegd
worden aan deze lijst. Ghana heeft zijn actieplan succesvol afgerond en maakt
sindsdien geen onderdeel meer uit van deze lijst, zodat het land niet langer onder
verscherpt toezicht van de FATF staat. In totaal staan sinds juni 2021
tweeëntwintig landen op deze lijst.11
De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten verwijzen op hun
website na elke plenaire vergadering naar de meest recente lijsten. Op diezelfde
websites wordt toegelicht welke (aanvullende) maatregelen Nederlandse
financiële instellingen dienen te nemen in het kader van de naleving van de Wwft,
om het verhoogde risico ten aanzien van relaties met ingezetenen van deze
landen en het uitvoeren van transacties van of naar deze landen te mitigeren.

10

Zie: http://www.fatf-gafi.org/publications/high-risk-and-other-monitoredjurisdictions/documents/increased-monitoring-june-2021.html
11
Albanië, Barbados, Botswana, Burkina Faso, Cambodja, Haïti, Jamaica, Jemen, de Filipijnen,
Kaaimaneilanden, Malta, Marokko, Mauritius, Myanmar, Nicaragua, Oeganda, Pakistan, Panama, Senegal,
Syrië, Zimbabwe en Zuid-Soedan.
Pagina 4 van 4