Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1396
Vragen van het lid Van Haga (Groep Van Haga) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de berichtgeving over de drukte in de
ziekenhuizen als gevolg van de griepepidemie (ingezonden 11 januari 2023).
Antwoord van Minister Kuipers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 30 januari 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Te veel opnames in korte tijd,
patiënten overnachten noodgedwongen op spoedeisende hulp: «Dit wil je
niet»»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe reflecteert u op de huidige drukte in de ziekenhuizen ten opzichte van de
drukte in de winter/tijdens het griepseizoen, voordat de coronacrisis begon?
Kunt u aangeven of deze drukte nu vergelijkbaar is met bijvoorbeeld, de
situatie in de ziekenhuizen tijdens het griepseizoen van 2018, toen de
ziekenhuizen ook «uitpuilden» van de patiënten? Zou u zeggen dat ten
opzichte van voor de coronacrisis dus eigenlijk niets is veranderd in de zorg
en dat nu dus bovendien eigenlijk exact dezelfde situatie plaatsvindt als
tijdens de coronacrisis?2
Antwoord 2
Een inschatting of het aantal heftige griepvirusinfecties anders is ten opzichte
van voorgaande griepepidemieën en wat het gevolg daarvan is, is op dit
moment lastig te maken, onder andere omdat we niet weten hoe de
griepepidemie die net begonnen is zich verder zal ontwikkelen. De cijfers
duiden nu op een aanhoudende epidemie, met een lage intensiteit,3 maar we
weten ook niet hoe lang die zal duren en met welke omvang, welke influenza1

AD, 9 januari 2023, «Te veel opnames in korte tijd, patiënten overnachten noodgedwongen op
spoedeisende hulp: «Dit wil je niet»» (https://www.ad.nl/binnenland/te-veel-opnames-in-kortetijd-patienten-overnachten-noodgedwongen-op-spoedeisende-hulp-dit-wil-je-niet~a43915b7/).
2
AD, 21 februari 2018, «Ziekenhuizen puilen uit van de grieppatiënten»
(https://www.ad.nl/binnenland/ziekenhuizen-puilen-uit-van-de-grieppatienten~ab5eb9e0/).
3
Actuele weekcijfers ziekten en aandoeningen – Surveillance | Nivel.

ah-tk-20222023-1396
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

virussen zullen domineren en wat de uiteindelijke effectiviteit van het
griepvaccin zal zijn. Ook is het niet goed in te schatten wat SARS-CoV-2
verder zal doen de komende maanden. Als de griepepidemie zich ontwikkelt
zoals de griepepidemie van 2017/2018, dan resulteert dit in een behoorlijke
druk op de zorg (beschikbaarheid bedden en zorgpersoneel) en een verhoogde mortaliteit als gevolg van griep. Echter, de griepepidemie van
2017/2018 was uitzonderlijk over de 10 jaren voor de COVID-19 pandemie.
Ook houden we er rekening mee dat door het gelijktijdig epidemisch
rondgaan van de verschillende luchtwegvirussen inclusief SARS-CoV-2 al
deze infecties en dus niet alleen de griepvirusinfecties bijdragen aan de druk
in de zorg.
Ik herken dat de toegankelijkheid van de zorg onder druk staat. Op diverse
plekken in de zorg zijn de wachttijden lang en is er sprake van schaarste aan
zorgpersoneel. Om hier verbetering in te brengen, onderneem ik diverse
acties. Ik verwijs u kortheidshalve naar – onder meer – de acties ten behoeve
van de aanpak van de wachtlijsten in de medisch-specialistische zorg4 en
naar het Integraal Zorgakkoord voor de aanpak in de periode tot en met
2026.5
Vraag 3
Hoe reflecteert u op de hypothese dat er nu verschillende virussen tegelijk
rondgaan waar meer mensen relatief zieker van lijken te worden dan tijdens
een normaal griep/virus-seizoen, omdat de coronacrisis en de maatregelen en
lockdowns ervoor hebben gezorgd dat mensen kampen met een verminderde
afweer, waardoor relatief jonge mensen bijvoorbeeld hevige longontstekingen
krijgen? Bent u het daarmee eens en zo nee, hoe is het dan mogelijk dat de
griep opeens «terug» is uit het niets? Of is het misschien geen griep, maar
corona, of was corona misschien wel gewoon de griep, of maakt het eigenlijk
helemaal niets uit wat het was, of is, omdat het resultaat defacto hetzelfde is?
Antwoord 3
Het klopt dat er momenteel verschillende virussen circuleren die luchtweginfecties veroorzaken, naast de drie verschillende typen influenzavirussen,
A(H1N1)pdm09, A(H3N2) en B/Victoria, zijn dat o.a. RS-virus, hMPV en
rhinovirus. Het gelijktijdig rondgaan van deze virussen en SARS-CoV-2 maakt
dat er veel mensen last hebben van een acute luchtweginfectie. Dat is
normaal voor de tijd van het jaar, maar de afgelopen twee winters vertoonden verschillende luchtwegvirussen een afwijkend seizoenspatroon.6 Zo was
er in de winter van 2020-2021 sprake van beperkte circulatie van luchtwegvirussen en was er geen griepepidemie. De epidemie van het RS-virus startte
pas in juni 2021 en er was lange tijd sprake van verhoogde circulatie buiten
het gebruikelijke seizoen. In de winter van 2021-2022 was er wel weer een
griepepidemie maar deze startte relatief laat.
Het is bekend dat de algemene coronamaatregelen ook werken tegen de
verspreiding van andere luchtwegvirussen. Nu de maatregelen zijn opgeheven, neemt de circulatie van luchtwegvirussen weer toe. Mensen – vooral
jongeren – die in de afgelopen jaren niet ziek zijn geworden door verschillende luchtwegvirussen anders dan SARS-CoV-2, hebben nu het meeste last
van een acute luchtweginfectie, waaronder ook infectie met het griepvirus.
Het totaal aantal vatbare mensen is nu mogelijk groter dan in de winters vóór
de COVID-19 pandemie.
Mensen die al eens door deze virussen geïnfecteerd zijn, zullen in elk geval
nog gedeeltelijke immuniteit hebben. Dat is niet anders dan vóór de
COVID-19 pandemie. De griepepidemie in het voorjaar van 2022 heeft ook
bijgedragen aan herstel van de groepsimmuniteit tegen griep. De griep is dus
nu niet opeens «terug». Feitelijk lijkt het patroon van tijdstip van de jaarlijkse
griepepidemie zich te herstellen, vergelijkbaar met voor de COVID-19
epidemie. Griepvirussen veranderen voortdurend, waardoor de bestaande

4

Kamerstuk 29 248, nr. 338.
Kamerstuk 31 765, nr. 655.
6
Feiten en cijfers | RIVM.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

immuniteit mogelijk niet meer toereikend is en een nieuwe infectie mogelijk
is. Daarop wordt de griepprik steeds aangepast en biedt een zo breed
mogelijke bescherming. De prik bevat sinds 2019 vier verschillende typen
influenzavirussen (A(H1N1)pdm09, A(H3N2), B/Victoria en B/Yamagata).
Mensen die een verhoogd risico hebben om ernstig ziek te worden van griep
hebben ook tijdens de COVID-19-pandemie, en voor dit seizoen ook weer, de
griepprik aangeboden gekregen, waardoor deze groep in elk geval gedeeltelijk beschermd is tegen ernstige ziekte door griepvirussen.
Sommige luchtwegvirussen, zoals het RS-virus, geven makkelijk een nieuwe
infectie omdat het lichaam vaak een suboptimale afweer tegen zo’n virus
aanmaakt na infectie. Van andere luchtwegvirussen, zoals het rhinovirus,
bestaan meer dan 100 verschillende typen waardoor opnieuw geïnfecteerd
worden, maar dan door een ander type, niet ongebruikelijk is.
Vraag 4
Weet u de Infection Fatality Rate (IFR) van dit influenzavirus en wat de
gemiddelde leeftijd is van de personen die (mede) als gevolg van dit
influenzavirus komen te overlijden? Hoe verhoudt zich dat tot dezelfde
gegevens met betrekking tot het coronavirus? Gaat u na dit griepseizoen in
kaart brengen hoeveel mensen als gevolg dit influenzavirus zijn gestorven,
welk deel van de populatie dat was, zodat de impact kan worden vergeleken
met de impact van de coronagolven?
Antwoord 4
Er zijn twee maatstaven die worden gebruikt om het aandeel geïnfecteerde
personen met fatale afloop te beoordelen. De eerste is de infection fatality
ratio (IFR), het risico op sterfte per infectie. Om dit te kunnen bepalen is
grootschalig serologisch onderzoek nodig zowel voor als na de griepepidemie
om de immuniteit van de Nederlandse bevolking tegen influenzavirus en het
aantal geïnfecteerde mensen te bepalen. Deze informatie is niet beschikbaar.
De tweede is de case fatality ratio (CFR), het percentage van de sterfgevallen
onder geïdentificeerde bevestigde gevallen. Hierbij is het belangrijk te melden
dat de CFR aanzienlijk hoger is dan de IFR, omdat slechts een zeer klein deel
van alle geïnfecteerden (d.w.z. mensen zonder klachten dan wel milde of
zware klachten) met een laboratoriumtest bevestigd worden.
Aangezien influenza, anders dan SARS-CoV-2, niet meldingsplichtig is, is
slechts beperkte data beschikbaar, afkomstig uit wekelijkse influenza
surveillance. De incidentie van het influenzavirus wordt bijgehouden in het
landelijk netwerk van huisartsenpraktijken van het Nivel, op basis van het
aantal patiënten met griepachtige klachten en testen van keel- en neusmonster bij een deel van deze patiënten. Daarnaast komt wekelijks data binnen
van 19 virologische laboratoria en van een groot aantal ziekenhuislaboratoria
die monsters insturen naar het Nationaal Influenza Centrum (een samenwerking tussen het RIVM en het Erasmus Medical Center) voor (sub)typering en
karakterisering van de match met de griepprik. Er is in Nederland geen
actueel landelijk overzicht van het aantal mensen met (complicaties van)
griep waarvoor ziekenhuisopname noodzakelijk is.
Op basis van historische data voor de influenzaseizoenen 2011/12 tot 2019/20
is middels modellering een CFR bepaald voor elk van de drie typen influenzavirussen. Een manuscript met deze data wordt binnenkort ingediend voor
publicatie. Uit de voorlopige resultaten blijkt dat de CFR voor mensen van 55
jaar en ouder 0,28%, 0,58% en 0,49% is, voor mensen van 55-84 jaar 0,14%,
0,27% en 0,24%, en voor mensen van 85 jaar en ouder 2,51%, 4,76% en 4,08%
voor respectievelijk influenzavirus A(H1N1)pdm09, influenzavirus A(H3N2) en
influenzavirus type B. Hoe hoger de leeftijd, hoe hoger het risico op
overlijden. Het is niet mogelijk om een overall CFR voor het gehele griepseizoen te geven omdat deze, naast leeftijd, ook afhankelijk is van de verschillende typen influenzavirus en in welke verhouding deze gedurende het
seizoen circuleren.
Na afloop van het huidige griepseizoen (na week 20 2023) kan de CFR voor
de influenzavirussen op dezelfde manier opnieuw door modellering geschat
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Voor het kalenderjaar 2021 is de CFR voor SARS-CoV-2 berekend naar
leeftijdsgroep met behulp van de geschatte aantallen symptomatische
infecties (hetzij met milde of zware klachten).7 De CFR van SARS-CoV-2 voor
de leeftijdsgroepen 55 jaar en ouder, 55-84 jaar, en 85 jaar en ouder is
respectievelijk 1,8%, 1,2% en 8,1%. Een hoge leeftijd geeft een hoger risico op
overlijden als gevolg van een SARS-CoV-2 infectie, net zoals bij influenzavirus. De CFR voor SARS-CoV-2 is voor alle leeftijdsgroepen hoger dan die voor
elk van de influenzavirus typen.
Vraag 5
Hoe reflecteert u op het feit dat veel zorgpersoneel thuis zit met een burn-out,
of Long Covid, waardoor de druk op de zorg toe blijft nemen? Deelt u de
mening dat een pro-actiever opschalingsbeleid, betere werkomstandigheden
en betere beloning – zowel tijdens de coronacrisis als structureel – dit in ieder
geval deels had kunnen voorkomen? Zo nee, waarom niet? Kunt u een
uitgebreide uitleg geven?
Antwoord 5
Het afgelopen jaar is het ziekteverzuim in de zorgsector gestegen: van 6,2% in
Q3 2021 naar 7,1% in Q3 2022. De oorzaak van ziekte wordt niet geregistreerd, maar ongetwijfeld zullen zorgmedewerkers zijn uitgevallen als gevolg
van burn-out- of post-COVID klachten. Een hoog ziekteverzuim zal de druk op
het personeel verder laten toenemen. Ik deel uw mening echter niet dat dit
grotendeels voorkomen had kunnen worden met pro-actiever beleid vanuit
het Ministerie van VWS. Graag licht ik dit toe.
Goede werkomstandigheden en beloning zijn van belang om medewerkers
voor de zorg te behouden en uitval te voorkomen. Beloning in de vorm van
salaris speelt daarin een rol. Uit het uitstroomonderzoek van PFZW (2022)8
blijkt echter dat het management/organisatie (36%) en de inhoud van het
werk (33%) de belangrijkste redenen zijn voor vertrek. De financiële beloning
(22%) als vertrekreden is minder belangrijk. Het is in de eerste plaats aan de
werkgevers om, samen met hun medewerkers, een goed beeld te krijgen van
de oorzaken en mogelijke oplossingsrichtingen van het vertrek en het hoge
ziekteverzuim in hun organisatie. Daarnaast zet het kabinet, samen met alle
partijen, binnen het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en
Welzijn in op de transitie om anders te werken in de zorg, onder andere door
het vergroten van werkplezier en zeggenschap. Goed werkgeverschap vormt
hier expliciet onderdeel van. Ik ondersteun werkgevers hierbij. Een van de
concrete acties is het subsidiëren van een data-gedreven pilot met als doel
om meer zicht en handelingsperspectief te verkrijgen om het verzuim en het
verloop binnen de zorg te verminderen.
Vraag 6
Weet u hoeveel zorgpersoneel momenteel thuis zit omdat zij een positieve
coronatest hebben, terwijl zij misschien helemaal niet ziek zijn, maar vanwege
de quarantainerichtlijnen die zijn overgebleven uit de coronacrisis niet
kunnen komen werken? Indien u dit niet weet, gaat u dit dan in kaart
brengen?
Antwoord 6
Zoals ik in mijn brief van 9 december jl heb gemeld heeft het Deskundigenberaad (DB) geadviseerd om het test- en inzetbeleid van zorgmedewerkers,
gezien de huidige epidemiologische situatie van COVID-19, de ziektelast van
COVID-19 en de impact op de zorgketen en zorgcapaciteit, aan te passen. Het
DB adviseert onder andere dat het advies voor inzet van zorgmedewerkers
binnen het ziekenhuis en voor de huisartsenzorg aangepast kan worden. Voor
zorgpersoneel van ziekenhuizen en in de huisartsenzorg betekent dit dat zij
niet per se thuis zitten omdat zij een positieve coronatest hebben.

7
8

https://www.rivm.nl/publicaties/staat-van-infectieziekten-in-nederland-2021.
Waarom verlaten werknemers de sector zorg en welzijn? (pfzw.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Vraag 7
Hoe reflecteert u op de situatie dat patiënten vanuit het ziekenhuis niet
kunnen doorstromen naar andere vormen van zorg en/of revalidatie en dus te
lang en onnodig ziekenhuisbedden bezet houden, omdat de keten van voor
tot achter verstopt zit? Kunt een analyse geven van welke invloed de
coronacrisis en de maatregelen op deze verstopping hebben gehad?
Antwoord 7
De toegankelijkheid van de zorg staat onder druk en op diverse plekken in de
zorg zijn de wachttijden lang. Overal is sprake van schaarste aan zorgpersoneel. De coronacrisis heeft de bestaande knelpunten in de zorg vergroot,
maar ons ook inzicht in mogelijke oplossingsrichtingen opgeleverd zoals
betere zorgcoördinatie en intensieve regionale samenwerking. Deze inzichten
werken door in de verschillende akkoorden die ik de afgelopen heb gesloten.9
Zo zijn er in het Integraal Zorgakkoord (IZA) afspraken gemaakt om regioplannen op te stellen, met als doel knelpunten in de zorgketen te identificeren en
de doorstroom te verbeteren.
Vraag 8
Bent u voornemens om te gaan onderzoeken in hoeverre de coronamaatregelen en de lockdowns van invloed zijn geweest op de afweer van de Nederlandse bevolking, om zo een eventueel verband tussen de vele en uitzonderlijk zieke patiënten en het coronabeleid vast te stellen, of uit te sluiten? Zo
nee, waarom niet? Lijkt het u niet nuttig om een kosten-baten analyse te
maken, met het oog op potentiele toekomstige (nieuwe) pandemieën,
zorgcrises en de beoogde «pandemische paraatheid»?
Antwoord 8
De corona uitbraak is intensief gemonitord. Er wordt zowel op het gebied van
COVID-19 als in de bredere infectieziekten bestrijding periodiek gemonitord
op het vóórkomen van aandoeningen, en de samenhang hierin tussen de
coronapandemie en andere infectieziekten. Causale gevolgtrekkingen
specifiek op
het effect van (corona)maatregelen op afweer zijn niet te maken. Immers, ook
wanneer er geen maatregelen vanuit de overheid werden genomen nemen
mensen op eigen initiatief voorzorgsmaatregelen ter bescherming van zichzelf
en hun naasten tegen COVID-19 en andere infectieziekten. Er wordt op gebied
van infectieziekten veel onderzoek gedaan naar de uitbraken, maatregelen en
immuniteit. Bijvoorbeeld door het RIVM in het PIENTER en het PIENTERcorona onderzoek en via ZonMw door programma besmetting en verspreiding.10, 11
Vraag 9
Kunt u een inschatting maken van het gevolg van het relatief grote aantal
heftige virusinfecties ten opzichte van voorgaande griepjaren voor de
kwetsbare en chronisch zieke mensen in de Nederlandse bevolking? Hoeveel
van deze kwetsbare mensen zullen hierdoor meer, complexer en langduriger
zorg nodig hebben? Hoeveel mensen lopen hierdoor permanente gezondheidsschade op, of ontwikkelen andere/extra aandoeningen en/of comorbiditeiten? Wat betekent dit voor de (druk op de) zorg op de lange termijn? Indien
u hiervan geen inschatting kunt maken, bent u dan bereid hiervoor een
impactanalyse te maken? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Zoals ik ook heb aangegeven in mijn antwoord op vraag 1, is het niet te
voorspellen hoe de griepepidemie zich zal ontwikkelen en daarom niet
mogelijk om op voorhand een inschatting te maken van de gevolgen en die
te vergelijken met eerdere griepseizoenen. De griepseizoenen verschillen in
duur en omvang afhankelijk van o.a. de typen virus die circuleren, welke type

9

Het Integraal Zorgakkoord (IZA), Wonen Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) en
Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).
10
PIENTER Corona onderzoek | RIVM.
11
Besmetting en verspreiding COVID-19 – ZonMw.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5

virus domineert, het aantal vatbare personen en de match van het circulerende virussen met die van de virusstammen opgenomen in de griepprik. Als
de griepepidemie zich gaat ontwikkelen als de griepepidemie van 2017/2018,
dan zal er een behoorlijke impact zijn op de druk op de zorg (beschikbare
bedden en beschikbaar zorgpersoneel) als ook mortaliteit als gevolg van
griep. Echter, de omvang griepepidemie van 2017/2018 was uitzonderlijk
groot in de tien jaren voor de COVID-19 pandemie. De druk op de zorg en
sterfte zal daarnaast bepaald worden door het gelijktijdig circuleren van
verschillende luchtwegvirussen inclusief SARS-CoV-2. Ook daarvan is niet te
voorspellen hoe dat zich zal ontwikkelen. Vooral kwetsbare en chronisch zieke
mensen lopen door elk van die verschillende soorten virussen een verhoogd
risico op complicaties. Vaccinatie tegen SARS-CoV-2 en griep helpen om een
deel daarvan te voorkomen. Algemene maatregelen zoals thuisblijven
wanneer je klachten hebt, niezen of hoesten in de ellenboog, frequent handen
wassen, afstand houden, ventileren en extra voorzichtig zijn bij kwetsbare
mensen, helpen om de impact van alle luchtwegvirusinfecties in te perken.
Zoals ook in het antwoord op vraag 7 aangegeven, herken ik dat de toegankelijkheid van de zorg onder druk staat. Dit is een ingewikkeld vraagstuk waar
vanwege verschillende factoren zoals ook ziekteverzuim en schaarste aan
personeel geen snelle oplossing voorhanden is. De toegenomen zorgvraag
sluit onvoldoende aan bij de huidige capaciteit. In het IZA zijn zoals gezegd
hierover afspraken gemaakt voor de inrichting van het toekomstig zorglandschap.
Voor de medisch-specialistische zorg heb ik aanvullend afspraken gemaakt
voor de kortere termijn om ervoor te zorgen dat de wachttijden teruggedrongen worden. Hiervoor verwijs ik naar mijn recente brief van 13 december jl.12
Vraag 10
Kunt u een inschatting maken van de hoeveelheid uitgestelde zorg die het
gevolg zal zijn van de overlopende ziekenhuizen, omdat minder urgente
patiënten langer moeten wachten op een behandeling? Heeft u een plan om
deze uitgestelde zorg, bovenop de zorg die al werd uitgesteld als gevolg van
het coronabeleid, in te halen? Zo ja, kunt u dat plan delen?
Antwoord 10
Het is niet mogelijk een inschatting te maken of en hoeveel zorg ziekenhuizen
uitstellen. Het wisselt per ziekenhuis en regio hoe groot de (ervaren) druk is.
Op dit moment is op basis van gegevens van de NZa niet te zien dat
ziekenhuizen minder zorg kunnen leveren vanwege de huidige griepepidemie.
Voor de medisch-specialistische zorg heb ik aanvullend afspraken gemaakt
voor de kortere termijn om ervoor te zorgen dat de wachttijden teruggedrongen worden. Hiervoor verwijs ik naar mijn recente brief van 13 december jl.13
De NZa en IGJ houden hier toezicht op.
Vraag 11
Wat is het gevolg van de uitgestelde zorg door de huidige drukte in de
ziekenhuizen voor de volksgezondheid in Nederland? Kunt u inschatten
hoeveel diagnoses gemist zullen worden en hoeveel mensen erger ziek zullen
worden dan nodig zou zijn geweest? Wat is hiervan, zowel op de korte als op
de langere termijn weer het gevolg voor de (druk op de) zorg?
Antwoord 11
Zoals in het antwoord op de vorige vraag aangegeven is op dit moment niet
te zien dat ziekenhuizen minder zorg kunnen leveren vanwege de huidige
griepepidemie. Door drukte op onderdelen in de zorg is het cruciaal is dat er
goede triage plaatsvindt zodat mensen die risico lopen op verdere achteruitgang bij langer wachten op een behandeling tijdig de benodigde zorg krijgen.
Het is aan de zorgprofessionals om deze triage uit te voeren en te beoordelen
welke patiënten als eerste geholpen moeten worden om verdere gezondheidsschade te voorkomen. Over de stand van zaken toegankelijkheid
medisch specialistische zorg heb ik u geïnformeerd op 13 december jl.

12
13

Kamerstuk 29 248, nr. 338.
Kamerstuk 29 248, nr. 338.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

6

Vraag 12
Vindt u inmiddels wel dat de zorg structureel dient te worden opgeschaald,
aangezien de hele keten vastloopt en zorgmedewerkers wederom de
noodklok luiden en aangeven dat dit probleem al jaren speelt en alsmaar
erger wordt? Zo nee, waarom niet? Als u niet wilt opschalen, hoe gaat u dit
jaarlijks terugkerende probleem dan wel aanpakken?
Antwoord 12
Om beter voorbereid te zijn op een volgende crisis, is het belangrijk om te
werken aan een flexibele opschaling van zorgcapaciteit. Een flexibele
opschaling vraagt om paraatheid op verschillende vlakken, waaronder brede
inzetbaarheid van personeel zodat, indien nodig, medewerkers flexibel
kunnen worden ingezet. De stijgende zorgvraag in combinatie met de brede
arbeidsmarktkrapte maakt het niet realistisch om in te zetten op het vergroten
van het aantal zorgmedewerkers. De komende tijd zal daarom ten behoeve
van de flexibele opschaling ingezet worden op het optimaal benutten van
sociale en technologische innovatie en het flexibel opleiden van medewerkers
zodat brede inzetbaarheid wordt geborgd. Een voorbeeld hiervan is het
voornemen voor een subsidieregeling in het kader van het financieren van de
opleiding Basis Acute Zorg. Hiervoor trekt het kabinet 20 miljoen uit. Ook kan
in tijden van crisis een beroep worden gedaan op de Nationale Zorgreserve,
hetgeen bijdraagt aan een flexibele opschaalbaarheid van zorg.
Vraag 13
Mocht de druk op de zorg de komende tijd nog groter worden, bent u dan
voornemens om collectieve maatregelen af te kondigen? Zo ja, welke
maatregelen en welke wetenschappelijke epidemiologische onderbouwing
heeft u hiervoor? Zo nee, waarom niet, aangezien het tijdens de coronacrisis
ook «voor de zorg» werd gedaan?
Antwoord 13
We monitoren de druk op de zorg en indien noodzakelijk zullen we onderbouwde maatregelen treffen. Het kabinet laat zich hierbij adviseren door het
RIVM. Op dit moment gelden er drie adviezen om zowel het coronavirus als
ook andere infectieziekten, zoals griep en verkoudheid, te voorkomen: was
vaak en goed uw handen met water en zeep, hoest of nies in uw ellenboog
en zorg voor voldoende ventilatie. Specifiek voor corona gelden drie
basisadviezen om verspreiding te voorkomen: blijf thuis en doe een zelftest
bij klachten, ga in isolatie na een positieve test en haal uw (herhaal)prik tegen
corona. Voor bescherming tegen griep konden risicogroepen tussen half
oktober en half november gevaccineerd worden.
Tijdens de beginfase van de coronapandemie hadden we te maken met een
onbekend en ziekmakend virus waarvoor we geen immuniteit hadden. Het
kabinet heeft destijds inderdaad collectieve maatregelen getroffen om de zorg
toegankelijk te houden. Het uitgangspunt van het kabinet is sinds 2022, zoals
opgenomen in de langetermijnstrategie COVID-19, een open samenleving. In
geval van een opleving van het COVID-19-virus heeft het kabinet twee
gelijkwaardige en nevengeschikte doelen: het toegankelijk houden van de
gehele zorgketen voor iedereen én de sociaal-maatschappelijke en economische continuïteit/vitaliteit.
Vraag 14
Welke «epidemiologisch effectieve» maatregelen neemt u momenteel uit
eigen beweging om het goede voorbeeld te geven aan de bevolking?
Antwoord 14
De geldende adviezen en maatregelen zijn op iedereen van toepassing, dus
ook op mij. De huidige maatregelen en adviezen vindt u op www.rijksoverheid.nl.14 Uiteraard pas ik deze ook toe om mezelf en anderen te beschermen
tegen verdere verspreiding van het virus.

14

Adviezen om corona te voorkomen | Coronavirus COVID-19 | Rijksoverheid.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

7

Vraag 15
Mogen (huis)artsen patiënten die binnenkomen met verkoudheids- en
luchtwegklachten, maar niet positief testen op COVID-19, of überhaupt geen
coronatest krijgen, behandelen met off-label medicatie naar hun eigen
medisch inzicht?
Antwoord 15
Nee, een arts mag niet altijd behandelen met een geneesmiddel naar eigen
medisch inzicht. Uit de Geneesmiddelenwet volgt de hoofdregel dat een
geneesmiddel mag worden voorgeschreven voor de indicatie waarvoor het is
geregistreerd. Deze indicatie(s) staan in het registratiedossier dat door het
CBG of EMA is beoordeeld. Alleen in uitzonderingssituaties en onder
bepaalde voorwaarden is het mogelijk om hiervan af te wijken (het off-label
voorschrijven).
Een van de voorwaarden waaraan moet worden voldaan is dat de behandelend arts de behandelrichtlijn van de beroepsgroep volgt. Hierin zijn actuele
wetenschappelijke en klinische inzichten meegenomen. Mocht er geen
behandelrichtlijn zijn, of wanneer deze nog in ontwikkeling is, dan moet de
arts overleggen met de apotheker over het mogelijke off-label voorschrijven.
Vraag 16
Kunt u deze vragen beantwoorden voor het eind van het griepseizoen?
Antwoord 16
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

8