BIJLAGE bij beantwoording Kamervragen over de belastbaarheid van de premiebijdrage aan
Gemeentepolis (kenmerk 2019Z08645)
Collectieve aanvullende zorgverzekering
Met dit onderdeel in het “Gemeentenieuws van SZW” wil ik een in de gemeentelijke uitvoeringspraktijk
ontstane onduidelijkheid met betrekking tot de mogelijke fiscale belastbaarheid van gemeentelijke
tegemoetkomingen in de premie van de collectieve aanvullende zorgverzekering (CAV) wegnemen.
Artikel 35, derde lid, van de Participatiewet geeft gemeenten de bevoegdheid om categoriale
bijzondere bijstand te verlenen in de vorm van een CAV, dan wel in de vorm van een tegemoetkoming
in de kosten van de premie van een dergelijke verzekering. Veel gemeenten bieden binnen dit kader
een gemeentepolis aan. Dit is een collectieve verzekering afgesloten bij een zorgverzekeraar. Veelal
hanteert een gemeente een inkomensgrens van maximaal 120-130% van het wettelijk minimumloon
om deel te kunnen nemen aan een gemeentepolis. Deelnemers aan een gemeentepolis hebben naast
een basisverzekering vaak de keuze uit verschillende aanvullende verzekeringen. In zo’n pakket kan
ook een dekking zijn opgenomen voor het wettelijk verplicht eigen risico (thans € 385). Deelnemers
kunnen doorgaans kiezen voor een aanvullende verzekering met of zonder herverzekering van het
wettelijk verplicht eigen risico.
Met betrekking tot het herverzekeren van het wettelijk verplicht eigen risico in de aanvullende
zorgverzekering is in de gemeentelijke uitvoeringspraktijk onduidelijkheid ontstaan over de vraag of
een verstrekking van een polis of tegemoetkoming in de premie door de gemeente voor zover deze
ziet op herverzekering van het wettelijk verplicht eigen risico al dan niet fiscaal belast is.
Belastbaarheid kan aan de orde zijn als met betrekking tot de verstrekking of tegemoetkoming op
grond van artikel 35, derde lid, van de Participatiewet sprake is van een toereikende en passende
voorliggende voorziening als bedoeld in artikel 15, eerste lid, van de Participatiewet. Voor wat betreft
het herverzekeren van het wettelijk verplicht eigen risico speelt daarbij als mogelijke voorliggende
voorziening, het recht op zorgtoeslag een rol.
In dit kader is van belang dat personen met structureel hogere zorgkosten zoals chronisch zieken en
gehandicapten voorheen tegemoet gekomen konden worden (tot en met 31 december 2013) via de
Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en de Compensatie eigen risico
(CER). De uitkeringen uit de Wtcg en de CER waren bedoeld als extra tegemoetkoming voor deze
specifieke groep vanwege de structureel hogere kosten als gevolg van hun ziekte of beperking. Deze
uitkeringen waren destijds niet belast. Per 1 januari 2014 zijn de Wtcg en de CER afgeschaft en is een
deel van de daarbij vrijkomende middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Gemeenten kunnen
daarmee onder meer maatwerk verlenen en voornoemde groep gericht tegemoetkomen in hun
zorgkosten1. Gemeenten zetten – binnen het kader van de categoriale bijzondere bijstand - deze
middelen ook in om uitgebreidere pakketten CAV aan te bieden – waarvan het herverzekeren van het
wettelijk verplicht eigen risico deel kan uitmaken. Deze herverzekering van het wettelijk verplicht
eigen risico zal naar zijn aard gericht zijn op de bedoelde groep personen met structureel hogere
zorgkosten; artikel 15, eerste lid, van de Participatiewet vormt hiervoor daarom in beginsel geen
beletsel. Omdat de zorgtoeslag onder andere gebaseerd is op het gemiddelde bedrag dat verzekerden
jaarlijks betalen aan wettelijk verplicht eigen risico, is dit niet een voorliggende voorziening die in de
bedoelde gevallen als passend en toereikend moet worden aangemerkt. Dit is in lijn met voornoemde
voormalige CER-regeling.
Het verlenen van categoriale bijzondere bijstand brengt met zich mee dat niet meer per individueel
geval binnen een categorie getoetst hoeft te worden of sprake is van een noodzakelijke
tegemoetkoming waarbij al dan niet sprake is van een toereikende en passende voorliggende
voorziening. Bij het aanbieden van een gemeentepolis ligt het voor de hand dat een gemeente bij de
keuzes in afbakening van de groep die hier gebruik van kan maken afweegt in welke gevallen ook het
herverzekeren van het wettelijk verplicht eigen risico onderdeel van de polis zou moeten zijn.
Enerzijds omdat het herverzekeren van het wettelijk verplicht eigen risico leidt tot een (veelal forse)
1

Artikel 2.1.7 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Tegemoetkomingen op grond van de Wmo 2015 zijn onbelast.

stijging van de premie en daarmee in voorkomende gevallen ook gepaard gaat met een (forse)
verhoging van de tegemoetkoming die de gemeente hiervoor ter beschikking stelt. Anderzijds omdat
het gewenst is dat ook een gemeentepolis zoveel mogelijk passend is voor de verzekerde. Als er geen
sprake is van hogere zorgkosten of het structureel volmaken van het wettelijk verplicht eigen risico
ligt ter voorkoming van oververzekering een uitgebreide aanvullende polis inclusief herverzekering van
het wettelijk verplicht eigen risico immers niet voor de hand.
Het ligt binnen de beleidsmatige bevoegd- en verantwoordelijkheid van gemeenten om binnen dit
kader toereikende en passende keuzes te maken. Ik heb daarom met de staatssecretaris van
Financiën en de minister voor Medische Zorg en Sport afgestemd dat bij het aanbieden van een
gemeentepolis met aanvullende verzekering – ook indien sprake is van het herverzekeren van het
wettelijk verplicht eigen risico – in het kader van categoriale bijzondere bijstand een aanvullende toets
door de Belastingdienst of is voldaan aan het vereiste van artikel 15, eerste lid, van de Participatiewet
niet aan de orde is. Dit betekent dat de gemeentelijke bijdrage voor de aanvullende pakketten óók
voor zover deze is toe te rekenen aan herverzekering van het wettelijk verplicht eigen risico niet in de
belastingheffing zal worden betrokken.
Ik vertrouw erop de onduidelijkheid die in de praktijk hierover is ontstaan te hebben weggenomen.