6
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Karabulut�aan�de�staatssecretaris�van
Sociale�Zaken�en�Werkgelegenheid�over�misstanden�bij
Pantar.
De�voorzitter:
Ik�heet�de�staatssecretaris�welkom.�Misschien�is�het�goed
dat�mevrouw�Karabulut�nog�even�zegt�wat�Pantar�is.�Niet
dat�ik�dat�niet�weet,�maar�voor�anderen.

Mevrouw�Karabulut�(SP):
Voorzitter.�Pantar�is�een�sociale�werkplaats.�Het�is�een�bedrijf�zoals�alle�andere�bedrijven.�Alleen�kunnen�daar�mensen�met�een�arbeidsbeperking�in�een�beschutte�omgeving�werken�en�werken�zij�er�ook�keihard.�Mensen�met
een�verstandelijke,�psychische�of�fysieke�beperking�werken�daar�met�ziel�en�zaligheid.�Steeds�meer�mensen�in�deze�sociale�werkplaatsen�staan�al�jarenlang�door�telkens
weer�nieuwe�bezuinigingen�onder�gigantische�druk�om�in
toenemende�mate�buiten�het�bedrijf�te�werken,�ook�als�ze
daar�niet�tegen�kunnen.�Dit�kabinet�heeft�een�miljardenbezuiniging�op�de�sociale�zekerheid�en�de�sociale�werkplaatsen�in�petto.
Iedere�keer�als�ik�op�bezoek�ga�bij�de�sociale�werkplaatsen,�word�ik�weer�geraakt�door�de�passie�en�inzet�van
mensen.�Gisteren�was�ik�in�Amsterdam�bij�Pantar,�niet�de
kleinste�sociale�werkplaats.�Mensen�zijn�er�zeer�ongerust,
onrustig�ook.�Ze�verkeren�in�grote�onzekerheid�door�de
plannen�van�het�kabinet.�Toen�ik�'s�avonds�thuiskwam,
zag�ik�een�item�van�EenVandaag�over�dezelfde�sociale
werkplaats�Pantar.�Ik�ben�mij�rot�geschrokken.�Medewerkers�verklaarden�anoniem�dat�ze�niet�meer�veilig�zijn,�dat
ze�niet�meer�de�beschutte�plekken�hebben�die�ze�nodig
hebben�om�te�kunnen�functioneren.�Ze�worden�uitgescholden,�ze�worden�zelfs�geslagen.�Psychologen�zeggen
dat�mensen�door�de�druk�van�"naar�buiten"�totaal�over�de
rooie�raken.
Ik�wil�weten�wat�de�staatssecretaris�hiervan�vindt.�Ook
wil�ik�dat�de�staatssecretaris�hier�en�nu�veiligheid�en�geborgenheid�garandeert,�dat�hij�dus�gaat�ingrijpen.
Voor�de�staatssecretaris�moet�dit�het�zoveelste�voorbeeld�zijn�dat�hem�doet�besluiten�om�af�te�zien�van�de
krankzinnige�bezuinigingen�op�de�meest�kwetsbare�mensen�in�onze�samenleving.

Staatssecretaris�De�Krom:
Voorzitter.�Laat�ik�hierover�helder�zijn.�Zelf�heb�ik�de�uitzending�gisteren�ook�gezien.�Als�mensen�zich�inderdaad
onveilig�of�geïntimideerd�voelen,�of�dat�nu�bij�een�SW-bedrijf�of�een�privaat�bedrijf�is,�of�als�er�sprake�is�van�een
zwijgcultuur,�dan�is�dat�natuurlijk�niet�aanvaardbaar;�dat
moet�dan�worden�aangepakt�en�opgelost.�Iedereen�heeft
wat�mij�betreft�recht�op�een�veilige�werkomgeving.�De
dagelijkse�verantwoordelijkheid�voor�het�reilen�en�zeilen
binnen�een�SW-bedrijf�ligt�echter�bij�de�directie,�onder
toezicht�en�controle�van�de�verantwoordelijke�wethouder.
De�wethouder�zelf,�zo�heb�ik�gezien,�gaf�gisteren�aan
verrast�te�zijn�door�de�geluiden.�Dat�roept�natuurlijk�de

Tweede�Kamer

Vragenuur

vraag�op�naar�de�feiten.�Naar�ik�begrijp,�heeft�de�directeur
van�Pantar�inmiddels�de�opdracht�gekregen�om�dat�feitenonderzoek�naar�het�bestaan�en�de�omvang�van�de�klachten�en�de�achtergrond�ervan�binnen�een�week�uit�te�voeren.�Dat�lijkt�mij�ook�een�correcte�gang�van�zaken.�Vervolgens�is�het�aan�de�directie,�de�wethouder�en�uiteindelijk
de�gemeenteraad�om�te�bepalen�wat�er�met�de�conclusies
van�dat�onderzoek�moet�gebeuren.�Ik�heb�het�al�eerder
gezegd�in�debatten�over�Pantar:�het�is�niet�de�verantwoordelijkheid�van�het�Rijk�om�zich�te�bemoeien�met�de�operationele�gang�van�zaken�binnen�een�SW-bedrijf.
Overigens,�als�medewerkers�klachten�hebben�over�hun
werksituatie�–�dit�geldt�ook�voor�SW-bedrijven�–�dan�kunnen�zij�zich�altijd�wenden�tot�de�Arbeidsinspectie.�Die�zal
dan�naar�bevind�van�zaken�handelen�en�zo�nodig�onderzoek�doen.�Ik�vermeld�overigens�ook�dat�er�in�het�werkprogramma�van�de�Arbeidsinspectie�voor�dit�jaar�al�is�opgenomen�dat�er�onderzoek�zal�worden�uitgevoerd�naar
psychosociale�belasting�in�de�hele�SW-sector�en�Pantar�is
een�van�de�bedrijven�die�op�het�lijstje�staat.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Als�het�niet�zou�gaan�om�mensen�die�zich�heel�moeilijk
kunnen�verweren,�zou�ik�hier�ook�niet�staan.�Ik�ben�eigenlijk�teleurgesteld�dat�de�staatssecretaris�niet�zegt:�ja,�mevrouw�Karabulut,�ik�ben�mij�ook�rot�geschrokken.�En:�ja,
mevrouw�Karabulut,�het�kan�niet�zo�zijn�dat�in�dit�soort
bedrijven,�of�dat�nu�in�Amsterdam�of�in�IJsselstein�is�–
daar�doet�het�zich�immers�ook�voor�–�of�straks�ergens�anders�in�het�land,�mensen�worden�geïntimideerd�en�zich
onveilig�voelen,�terwijl�wij�nu�juist�een�veilige�werkomgeving�moeten�creëren.�Ik�wil�van�de�staatssecretaris�de�toezegging�dat�hij�ons�gaat�informeren�over�dat�onderzoek
en�gaat�ingrijpen�in�plaats�van�te�wijzen�naar�directie�en
wethouder,�zowel�in�Amsterdam�als�in�IJsselstein.
Staatssecretaris�De�Krom:
Ik�ben�begonnen�met�de�opmerking�dat�iedere�situatie
waarin�sprake�is�van�intimidatie�of�onveilig�werken�onaanvaardbaar�is.�Dat�geldt�ook�voor�SW-bedrijven.�Ik�heb
eveneens�gezegd�dat�dit�aangepakt�moet�worden.�De
vraag�is�dan:�bij�wie�berust�de�verantwoordelijkheid?�Het
Rijk�heeft�die�verantwoordelijkheid�niet.�De�verantwoordelijkheid�is�uitdrukkelijk,�in�overeenstemming�met�de�Kamer,�neergelegd�bij�de�directies�van�de�werkbedrijven�zelf
en�bij�de�verantwoordelijke�wethouder.�Die�hebben�dat
ook�al�opgepakt.�De�wethouder�kennende,�heb�ik�er�het
volste�vertrouwen�in�dat�dit�ook�zal�gebeuren.�Eerst�is�het
echter�van�belang�om�vast�te�stellen�wat�precies�de�feiten
zijn.�Naar�mijn�overtuiging�is�het�terecht�en�correct�dat�er
een�feitenonderzoek�wordt�ingesteld.�Deze�zaak�moet�natuurlijk�serieus�worden�genomen,�maar�de�feiten�moeten
wel�eerst�op�tafel.
Mevrouw�Karabulut�(SP):
Uiteraard�moeten�de�feiten�eerst�op�tafel,�maar�dat�item
loog�er�niet�om.�Wij�hebben�eerder�ook�vragen�gesteld
over�IJsselstein�en�over�andere�sociale�werkplaatsen�op
andere�plekken.�Ik�wil�dat�de�staatssecretaris�zich�niet�verschuilt�achter�de�wethouder�of�de�directie,�maar�zegt:�ik
zal�ingrijpen�op�het�moment�dat�een�sociale�werkplaats
asociaal�dreigt�te�worden.�De�tweede�toezegging�die�ik
van�de�staatssecretaris�wil�hebben�heeft�betrekking�op�het
andere�deel�van�mijn�verhaal:�heel�veel�mensen�–�in�Nederland�werken�100.000�mensen�in�een�sociale�werkplaats
–�zijn�ongelooflijk�ongerust.�Wij�hebben�ontslagen�gezien

24 mei 2011
TK�84

84-6-10

De�Krom
bij�Roteb�in�Rotterdam.�Wij�hebben�mensen�met�tijdelijke�contracten�eruit�zien�vliegen.�Er�worden�uren�in�mindering�gebracht.�De�druk�op�die�mensen�neemt�toe.�Wil�de
staatssecretaris�hier�en�nu�zeggen�dat�hij�zal�afzien�van�de
krankzinnige�bezuinigingen�die�hij�heeft�voorgesteld,�en
opnieuw�met�gemeenten,�met�deze�bedrijven�en�met�deze�mensen�in�gesprek�zal�gaan�om�te�voorkomen�dat�deze�bedrijven�straks�echt�asociaal�worden�en�om�te�voorkomen�dat�deze�mensen�in�de�armoede�achter�de�geraniums�belanden?
Staatssecretaris�De�Krom:
Ik�heb�aangegeven�wat�de�verantwoordelijkheden�zijn�en
hoe�die�liggen.�Ook�heb�ik�aangegeven�dat�mensen�die
klachten�hebben�over�de�werkomgeving,�deze�uiteraard
moeten�kunnen�indienen�bij�de�Arbeidsinspectie,�die�onder�mijn�verantwoordelijkheid�valt.�Dat�is�de�taak�van�de
Arbeidsinspectie.�Daarnaast�heb�ik�aangegeven�dat�er�in
het�werkprogramma�van�de�Arbeidsinspectie�dit�jaar�ook
een�onderzoek�in�den�brede�in�de�SW-sector�zal�worden
gedaan.
Het�moet�mij�van�het�hart�dat�ik�het�gemak�betreur
waarmee�elk�incident�wordt�afgeschoven�op�bezuinigingen�van�het�Rijk.�Het�gaat�hier�over�de�veiligheid�van�de
werkplek.�Dat�is�gewoon�de�verantwoordelijkheid�van�elke�directie,�overheidsbedrijf�of�niet.�Een-�en�andermaal
heb�ik�aangegeven�dat�medewerkers�van�SW-bedrijven
met�een�SW-indicatie�door�het�Rijk�ongemoeid�worden
gelaten.�Dat�staat�ook�letterlijk�zo�in�het�regeer-�het�en�gedoogakkoord.�Aan�hun�rechten�en�plichten�verandert�niets
als�gevolg�van�het�rijksbeleid.�Dat�is�zo�afgesproken�in�het
regeer-�en�het�gedoogakkoord,�en�daar�houd�ik�mij�aan.
Dit�zeg�ik�voor�alle�duidelijkheid�nog�maar�eens.
De�heer�De�Jong�(PVV):
Voorzitter.�Ook�ik�was�geschokt�naar�aanleiding�van�het
item�in�EenVandaag.�Het�kan�toch�niet�zo�zijn�dat�mensen
uit�kwetsbare�groepen�worden�geschopt�en�uitgebuit?�Ik
zou�dan�ook�graag�van�de�staatssecretaris�een�bevestiging�of�een�toezegging�willen�hebben�dat�hij,�zodra�de�feiten�over�wat�er�in�Pantar�is�gebeurd�op�tafel�liggen,�in�gesprek�gaat�met�die�wethouder�in�Amsterdam.�Dit�kan�en
mag�nooit�gebeuren.
Staatssecretaris�De�Krom:
Ik�ben�het�eens�met�de�heer�De�Jong.�Als�dit�allemaal�zo�is
–�dat�zal�eerst�uit�zo'n�feitenonderzoek�moeten�blijken�–�is
dat�natuurlijk�ook�voor�mij�niet�aanvaardbaar,�zoals�ik�heb
gezegd.�Gegeven�de�verantwoordelijkheden,�ga�ik�de�wethouder�daar�echter�niet�voor�de�voeten�lopen.�De�wethouder�zelf�heeft�hiervoor�een�lijn�uitgezet,�die�ik�correct�vind.
Vervolgens�is�het�in�ieder�geval�in�de�eerste�plaats�aan�de
lokale�democratie�om�dit�te�bespreken�en�op�te�lossen.
Laat�echter�duidelijk�zijn�dat�ik�het�helemaal�met�de�heer
De�Jong�eens�ben.�Als�dit�zo�is,�is�het�onaanvaardbaar.

men,�terwijl�de�werkplaatsen�dan�vol�zitten.�De�vraag�is
ook�wat�er�gebeurt�als�de�staatssecretaris�een�derde�van
het�budget�van�de�sociale�werkplaats�wegbezuinigt.�Wij
weten�dat�de�kosten�voor�de�sociale�werkplaatsen�bestaan
uit�personeelskosten�en�begeleidingskosten.�Hoe�moeten
de�sociale�werkplaatsen�dan�overeind�blijven?
Staatssecretaris�De�Krom:
Ik�zal�het�verzoek�van�mevrouw�Hamer�aan�de�gemeente
Amsterdam�overbrengen,�omdat�de�eerste�verantwoordelijkheid�bij�de�gemeente�Amsterdam�berust,�niet�bij�het
Rijk.
Mevrouw�Hamer�weet�dat�ik�niet�terugkom�op�wat�ik
zojuist�heb�gezegd�over�de�positie�van�de�huidige�werknemers�met�een�SW-indicatie�binnen�de�SW-bedrijven.
Wij�hebben�wel�afgesproken�dat�we�naar�een�situatie�toe
willen�waarin�de�SW-bedrijven�toegankelijk�blijven�voor
mensen�die�nergens�anders�terechtkunnen.�Er�stromen
nu�te�veel�mensen�in�die�heel�goed�ergens�anders�terecht
zouden�kunnen.�Wij�willen�de�SW-bedrijven�ook�in�de�toekomst�toegankelijk�houden�voor�mensen�die�nergens�anders�dan�in�de�beschutte�werkomgeving�terechtkunnen.
De�heer�Azmani�(VVD):
Ik�heb�niet�de�bedoeling�om�een�vraag�te�stellen,�omdat
dit�het�zoveelste�debat�in�de�Kamer�is�dat�in�de�gemeenteraad�thuishoort.�Ik�heb�de�SP-fractie�al�gemaand�om
vertrouwen�te�hebben�in�haar�lokale�woordvoerders.�De
woordvoerder�van�de�SP-fractie�in�de�gemeenteraad�van
Amsterdam�geeft�zelf�aan�dat�de�gemeente�het�mogelijk�heeft�gemaakt�dat�veel�mensen�die�in�een�traject�zaten,�bijvoorbeeld�vanuit�de�bijstand�en�de�reclassering,
bij�Pantar�aan�de�slag�gekomen�zijn.�Het�gaat�hierbij�om
3500�mensen�met�een�indicatie�voor�de�sociale�werkvoorziening�en�om�6500�trajectgangers.�Wil�de�staatssecretaris
dit�gegeven�meenemen�bij�het�onderzoek?�Als�deze�feiten
bekend�zijn,�is�dan�een�onderzoek�naar�de�psychosociale
belasting�wel�zo�noodzakelijk?
Staatssecretaris�De�Krom:
Precies�om�deze�reden�vind�ik�het�een�correcte�gang�van
zaken�dat�in�opdracht�van�de�gemeente�en�de�wethouder
een�feitenonderzoek�plaatsvindt.�Ik�ben�ervan�overtuigd
dat�daarbij�ook�dit�soort�feiten�wordt�meegenomen.�Het
onderzoek�van�de�Arbeidsinspectie�zal�in�de�hele�sector
plaatsvinden�en�dus�ook�bij�het�bedrijf�Pantar.�Dit�onderzoek�richt�zich�met�name�op�psychosociale�belasting�binnen�de�sector.�In�de�loop�van�het�jaar�gaat�dit�onderzoek
dus�plaatsvinden.

Mevrouw�Hamer�(PvdA):
Voorzitter.�Kan�de�staatssecretaris�ons�toezeggen�dat�hij,
zodra�het�feitenrelaas�er�is,�de�Kamer�op�de�hoogte�zal
stellen�van�wat�er�aan�de�hand�is?�Dat�lijkt�mij�dan�in�ieder
geval�het�begin�van�een�gesprek�in�deze�Kamer.�De�staatssecretaris�zei�daarnaast�dat�volgens�het�regeerakkoord
de�bestaande�gevallen�in�de�SW�zich�geen�zorgen�hoeven�te�maken.�Daarover�vraag�ik�de�staatssecretaris�wat
er�dan�zal�gebeuren�met�alle�mensen�die�nu�opgroeien�en
op�school�zitten�en�die�straks�in�de�sociale�werkplaats�ko-

Tweede�Kamer

Vragenuur

24 mei 2011
TK�84

84-6-11