Drinkwaterkwaliteit 2019

Drinkwaterkwaliteit 2019

Datum
Status

24 november 2020
Definitief

Drinkwaterkwaliteit 2019

●

Colofon

Uitgegeven door

Inspectie Leefomgeving en Transport
Toezicht publieke instellingen/Bedrijven
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
088 489 00 00
www.ilent.nl
@inspectieLenT

Pagina 4 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

●

Inhoud

●

Samenvatting

6

1

Inleiding

9

2

Toezicht op drinkwater in Nederland

10

3
3.2
3.3
3.4

Normoverschrijdingen wettelijk meetprogramma
Algemeen beeld
Microbiologische parameters
Chemische parameters
Indicatorparameters

13
13
15
15
16

4

Individuele loodmetingen in het distributiegebied

19

5
5.1
5.2

Normoverschrijdingen na werkzaamheden, incidenten en klachten
Meldingen
Maatregelen

22
22
24

6

Ontheffingen voor de inname van oppervlaktewater

26

7

Bronnen voor drinkwater

28

8

Ontwikkelingen drinkwaterbeleid

30

Bijlage A

Overzicht normoverschrijdingen wettelijk meetprogramma

32

3.1

Pagina 5 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

●

Samenvatting

Drinkwaterbedrijven leverden ook in 2019 water van goede
kwaliteit. Het drinkwater voldeed bij 99,9% van de metingen aan
de gestelde normen. Ook reageerden drinkwaterbedrijven goed op
incidenten (zoals een incidentele normoverschrijding) en op
verontreinigingen in het oppervlaktewater dat wordt gebruikt voor
de productie van drinkwater.

Als toezichthouder beoordeelt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) of het
drinkwater voldoet aan de wettelijke normen van het Drinkwaterbesluit. Bij de
beoordeling kijkt de ILT naar:
-

De meetresultaten van het wettelijk meetprogramma.
De meldingen van normoverschrijdingen na werkzaamheden, klachten en
incidenten.
De ontheffingen die de ILT heeft verleend voor de inname van
oppervlaktewater.

Sinds de rapportage van 2018 doet de ILT ook verslag van de resultaten van de
individuele loodmetingen die de drinkwaterbedrijven hebben uitgevoerd. Die
gegevens zijn nu aangevuld met de metingen van 2019. Op 2 juli 2020 hebben de
ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Infrastructuur en
Waterstaat en van Medische Zorg en Sport in een brief een gezamenlijke aanpak
gepresenteerd om loodinname via drinkwater te beperken. De ILT heeft een rol in
de monitoring van een aantal van de afgesproken acties. De rapportage van de
individuele loodmetingen is daar onderdeel van.
Wettelijk meetprogramma
Het doel van het wettelijk meetprogramma is controleren of de kwaliteit van het
drinkwater goed is na zuivering (‘af pompstation’) en goed blijft tot het bij de
consumenten in het distributiegebied is (‘aan het tappunt’). De drinkwaterbedrijven
hebben het meetprogramma uitgevoerd.
In 2019 hebben de drinkwaterbedrijven als onderdeel van het wettelijk
meetprogramma 616.548 metingen uitgevoerd. 99,9% van de genomen monsters
voldeed aan de wettelijke normen. In 655 gevallen voldeed het drinkwater niet aan
de norm. In 83% (543) van deze gevallen ging het om stoffen die geen gevaar voor
de volksgezondheid opleveren.
Van de resterende 112 normoverschrijdingen hadden er 103 een microbiologisch
karakter. Meestal ging het om groei van Legionella in de binneninstallaties van de
afnemers. 82 van de 86 overschrijdingen van de Legionellanorm zijn gemeten aan
de tap en hebben betrekking op de binneninstallaties van de afnemers. Het
drinkwaterbedrijf informeert en adviseert de klant in kwestie dan over de te nemen
maatregelen. De resterende 4 overschrijdingen zijn gemeten in het drinkwater net
na de productie (af pompstation) en zijn incidenten. Bij de herbemonstering werd
geen Legionella meer gevonden. Drinkwaterbedrijven besteden in hun voorlichting
aan consumenten regelmatig aandacht aan Legionella. Om groei van Legionella te
voorkomen, adviseren ze om de leidingen door te spoelen als het water langer dan
een week niet is gebruikt. De resterende 17 overschrijdingen van microbiologische
parameters betreffen Enterococcen en Escherichia coli (E.coli). Deze parameters zijn
indicatoren voor ziekteverwekkende bacteriën. Bij constatering van deze
microbiologische verontreinigingen nemen de drinkwaterbedrijven maatregelen.

Pagina 6 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Meestal bestaan die uit het nemen van herhalingsmonsters, kookadvies geven aan
getroffen klanten en corrigerende maatregelen nemen zoals spuien, spoelen en
eventueel desinfecteren.
De resterende 9 normoverschrijdingen hebben betrekking op chemische
parameters. Dit zijn stoffen die gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid, als
iemand er lange tijd of in hoge mate aan is blootgesteld. In alle gevallen ging het
om incidenten en was er geen langdurige overschrijding en blootstelling.
De drinkwaterbedrijven controleren volgens een afgesproken protocol de
hoeveelheid lood in het drinkwater. Hierbij rapporteren ze per distributiegebied of
het gemiddelde van de meetwaarden aan de drinkwaternorm voldoet. In 2019 zijn
voor deze gemiddelden de normen voor lood in drinkwater niet overschreden.
Individuele loodmetingen in distributiegebied
De ILT heeft de resultaten van de individuele loodmetingen van 2014 tot en met
2018 aangevuld met de resultaten van 2019. Volgens de meetresultaten is het
percentage normoverschrijdingen in 2019 voor de huidige drinkwaternorm van ≤10
µg/l, nagenoeg gelijk aan dat van 2018. Volgens de meetresultaten is het
percentage normoverschrijdingen in 2019 voor de toekomstige norm van ≤5 µg/l,
het hoogste van de afgelopen zes jaar.
Hier kunnen geen conclusies aan verbonden worden omdat de verschillen in de
meetprogramma’s tussen de bedrijven en tussen de verschillende jaren daarvoor te
groot zijn. Drinkwaterbedrijven gebruiken verschillende methoden voor de selectie
van monsterpunten. Sommigen gebruiken vaste meetpunten, of selecte
steekproeven, anderen gebruiken aselecte streekproeven en of combineren
selectiemethodes. Komend jaar zal de ILT samen met de drinkwaterbedrijven kijken
hoe het meetprogramma voor lood verbeterd kan worden.
Individuele normoverschrijdingen zijn vrijwel altijd te herleiden tot de aanwezigheid
van loden leidingen in oudere woningen. De eigenaren van die panden zijn
verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen. Drinkwaterbedrijven adviseren
hierbij.
Metingen na werkzaamheden, klachten of incidenten
Naast het wettelijk meetprogramma onderzoeken de drinkwaterbedrijven het
drinkwater ook na werkzaamheden en bij klachten en incidenten. Als zij hierbij een
normoverschrijding vinden, melden zij dit aan de ILT. In 2019 heeft de ILT 181
meldingen van normoverschrijdingen ontvangen. Het gaat hoofdzakelijk om
overschrijding van microbiologische parameters. Dit is conform verwachting omdat
dit de parameters zijn die standaard worden bepaald om de hygiënische
betrouwbaarheid van het drinkwater na werkzaamheden en incidenten, zoals een
breuk in een waterleiding, vast te stellen. Drinkwaterbedrijven hebben, als zij
normoverschrijdingen ontdekten, steeds direct de juiste maatregelen genomen.
Ontheffingen voor inname
Niet alleen het geleverde drinkwater moet voldoen aan wettelijke normen. Ook voor
het oppervlaktewater waar de bedrijven drinkwater van maken, gelden wettelijke
normen. Uit oppervlaktewater waarin een verontreinigende stof is aangetroffen,
mogen drinkwaterbedrijven alleen drinkwater maken als ze daarvoor een ontheffing
van de ILT hebben. Het gaat dan om gehalten die hoger zijn dan volgens de
Drinkwaterregeling is toegestaan. De ILT verleent een ontheffing alleen als er geen
risico is voor de gezondheid van de consument.

Pagina 7 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

‘Overige antropogene stoffen’ zijn door de mens ontworpen (niet-natuurlijke) stoffen
waarvoor geen individuele wettelijke eis is opgenomen in de regelgeving. Door
verandering van de regelgeving rond ‘overige antropogene stoffen’, heeft de ILT in
augustus 2019 veel van de eerder verleende ontheffingen ingetrokken. Voor deze
stoffen wordt een beleidsmatige norm vastgesteld. Op 31 december 2019 waren er
nog 15 ontheffingen van kracht. Een jaar eerder waren dat er nog 37.

Pagina 8 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

1

Inleiding

Met deze rapportage geeft de ILT invulling aan haar wettelijke taak om jaarlijks
verslag te doen van de kwaliteit van het Nederlandse drinkwater.
Deze rapportageplicht geldt voor drinkwatervoorzieningen die gemiddeld meer dan
1.000 m3 drinkwater per dag leveren en voor drinkwatervoorzieningen waar
gemiddeld meer dan 5.000 personen per dag gebruik van maken. In de praktijk
gaat het dan alleen om de Nederlandse drinkwaterbedrijven. De eigen winningen
vallen hier niet onder. Daarom maken zij geen onderdeel uit van dit rapport.

Pagina 9 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

2

Toezicht op drinkwater in Nederland

De ILT houdt toezicht op de naleving van bepalingen in de Drinkwaterwet en de
regelingen die daaronder vallen. Deze regelgeving gaat over de winning, zuivering
en distributie van drinkwater door drinkwaterbedrijven en collectieve
watervoorzieningen.
De ILT is verantwoordelijk voor het beoordelen van de leveringsplannen en
meetprogramma’s die de drinkwaterbedrijven moeten opstellen. Ook kan de ILT
ontheffing verlenen voor het innemen van oppervlaktewater dat niet geheel voldoet
aan de kwaliteitseisen voor de productie van drinkwater. Dat gebeurt echter alleen
als dit geen nadelige consequenties heeft voor de gezondheid.
In dit rapport beoordeelt de ILT of het drinkwater in 2019 voldeed aan de
kwaliteitseisen van het Drinkwaterbesluit. De ILT baseert haar oordeel op de
controles van de drinkwaterkwaliteit die de drinkwaterbedrijven in 2019 hebben
uitgevoerd.

Drinkwaterbedrijven
Nederland telt 10 drinkwaterbedrijven (zie Figuur 1): Brabant Water, Dunea, Evides,
PWN Waterleidingbedrijf Noord-Holland (PWN), Oasen, Vitens, Waterbedrijf
Groningen (WBG), Waterleiding Maatschappij Limburg (WML), Waternet en WMD
Drinkwater.
Deze bedrijven zorgen voor de levering van drinkwater aan huishoudens en
bedrijven in hun voorzieningsgebied. Dat doen ze door grond- en/of
oppervlaktewater te winnen, dit te zuiveren tot drinkwater en via een leidingnet aan
de klant te leveren. De Nederlandse drinkwaterbedrijven leverden in 2019 1,128
miljard m3 drinkwater (bron: Vewin Kerngegevens drinkwater 2020).

Pagina 10 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Figuur 1 : distributiegebieden van Nederlandse drinkwaterbedrijven (bron: Vewin)

Regelgeving
Drinkwaterwet
De Drinkwaterwet regelt onder meer de productie en de distributie van drinkwater
door drinkwaterbedrijven. In die wet staan regels voor de kwaliteit, de
leveringszekerheid en de bedrijfsvoering.
Drinkwaterbesluit en Drinkwaterregeling
De drinkwaterkwaliteit wordt getoetst aan de normen in bijlage A behorend bij
hoofdstuk 3 van het Drinkwaterbesluit. In Bijlage 5a en 5b van de
Drinkwaterregeling staan de kwaliteitseisen voor oppervlaktewater dat wordt
gebruikt voor de bereiding van drinkwater. De vereisten voor monitoring en analyse,
zoals de frequentie van metingen, zijn eveneens opgenomen in de
Drinkwaterregeling.

Pagina 11 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Wettelijk meetprogramma
Alle drinkwaterbedrijven stellen jaarlijks een meetprogramma op en voeren dit uit.
Zo controleren zij de kwaliteit van het geleverde drinkwater. Het aantal metingen is
gekoppeld aan de hoeveelheid drinkwater die zij dagelijks binnen een
leveringsgebied produceren. De ILT moet het meetprogramma van de
drinkwaterbedrijven goedkeuren. De laboratoria die de monstername en analyse
uitvoeren, zijn door de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
aangewezen.
De drinkwaterbedrijven doen jaarlijks verslag over de resultaten van het
meetprogramma aan de ILT. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
(RIVM) verzamelt en bewerkt de resultaten voor de ILT. Hiervoor gebruikt het RIVM
het programma Registratieopgaven van drinkwaterbedrijven (REWAB).

Meldingen
Als het drinkwater niet voldoet aan de kwaliteitseisen moet het drinkwaterbedrijf de
ILT direct en volledig hierover informeren. Hiervoor heeft de ILT een online
meldformulier beschikbaar. De ILT beoordeelt alle meldingen van
normoverschrijdingen. Zo nodig neemt de ILT contact op met het bedrijf om
eventuele maatregelen te bespreken.

Ontheffingen oppervlaktewater
Drinkwaterbedrijven mogen geen drinkwater maken uit oppervlaktewater dat meer
dan 30 dagen verontreinigd is met stoffen in concentraties boven de waarden uit
bijlage 5a van de Drinkwaterregeling. Dat mogen bedrijven alleen als ze een
ontheffing hebben. De ILT geeft deze ontheffing alleen af, als de verontreiniging
geen gevolgen heeft voor de gezondheid.

Pagina 12 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

3

Normoverschrijdingen wettelijk meetprogramma

3.1

Algemeen beeld

Dit hoofdstuk beschrijft de resultaten van de controles van de drinkwaterkwaliteit
door de drinkwaterbedrijven in 2019. Drinkwaterbedrijven voeren deze controles uit
volgens een wettelijk meetprogramma. De ILT moet dit meetprogramma eerst
goedkeuren.
In 2019 voerden drinkwaterbedrijven gezamenlijk ruim 616.500 metingen van
wettelijk verplichte parameters uit na de laatste zuiveringsstap (‘af pompstation’) en
in het distributienet (‘aan het tappunt’). Zie ook Figuur 2. Daarnaast voerden de
drinkwaterbedrijven ook metingen uit na werkzaamheden, klachten of incidenten.
Deze metingen behoren echter niet tot het reguliere wettelijk meetprogramma en
worden apart behandeld in hoofdstuk 5.

Figuur 2 : Drinkwatervoorziening van bron tot tap

Dit hoofdstuk behandelt de parameters waarvoor de drinkwaterbedrijven
normoverschrijdingen constateren. Voor veel parameters worden geen
normoverschrijdingen geconstateerd. Deze parameters blijven in dit rapport buiten
beschouwing.
In 2019 constateren de drinkwaterbedrijven 655 normoverschrijdingen op een totaal
van 616.548 waarnemingen. Het drinkwater voldoet bij 99,9% van de metingen aan
de gestelde normen. Zie Bijlage A van dit rapport voor een uitgebreid overzicht van
de normoverschrijdingen.

Pagina 13 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

De kwaliteitseisen zijn in bijlage A van het Drinkwaterbesluit onderverdeeld in 3
verschillende categorieën parameters:
•
•
•

microbiologische parameters (tabel I): micro-organismen die een direct
effect kunnen hebben op de gezondheid;
chemische parameters (tabel II): stoffen die gevolgen kunnen hebben voor
de gezondheid als iemand er lange tijd of in hoge mate aan is blootgesteld;
andere indicatoren (tabel III): hierbij worden 3 typen onderscheiden:
o bedrijfstechnische parameters
o organoleptische en esthetische parameters en
o signaleringsparameters.

Normoverschrijdingen van bedrijfstechnische en organoleptische en esthetische
parameters (bijv. kleur, geur, smaak, ijzergehalte) vormen geen direct gevaar voor
de volksgezondheid. Zij duiden wel op onvolkomenheden in de productie of de
distributie van drinkwater. Ze wijzen bijvoorbeeld op een verhoogd risico op
aantasting van materialen of op omstandigheden die de groei van bacteriën
bevorderen.
Signaleringsparameters zijn bedoeld om mogelijke verontreinigingen te signaleren
waarvoor geen stofspecifieke norm is vastgesteld. Wanneer een drinkwaterbedrijf
dergelijke stoffen aantreft, moet zij onderzoeken of er risico’s zijn voor de
volksgezondheid. Op basis van dit onderzoek bepaalt de ILT of er maatregelen nodig
zijn.
Tabel 1 geeft het aantal normoverschrijdingen per categorie parameters. De

percentages normoverschrijdingen zijn vergelijkbaar met die van 2018. Opvallend is
de daling van het aantal metingen bij chemische parameters ten opzichte van 2018.
Toen werden er ruim 120.000 metingen gedaan. Deze daling is toe te schrijven aan
risicogebaseerd monitoren. Zie paragraaf 3.3 voor een toelichting.
Van de 655 normoverschrijdingen gaat het in 83% van de gevallen om een
indicatorparameter. De drinkwaterbedrijven reageerden adequaat op de
geconstateerde normoverschrijdingen.

Tabel 1: Metingen en normoverschrijdingen per parametercategorie
Parametergroep

Aantal
metingen

Aantal
overschrijdingen

Percentage
overschrijdingen

Microbiologische parameters

61.838

103

0,17%

Chemische parameters

81.929

9

0,01%

Indicatorparameters

472.781

543

0,11%

Totaal

616.548

655

0,11%

Pagina 14 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

3.2

Microbiologische parameters

Drinkwaterbedrijven controleren op grond van tabel I uit het Drinkwaterbesluit op
Enterococcen en Escherichia coli (E.coli). Deze parameters zijn indicatoren voor
ziekteverwekkende bacteriën. Bij constatering van deze microbiologische
verontreinigingen nemen de drinkwaterbedrijven maatregelen. Meestal bestaan die
uit het nemen van herhalingsmonsters, kookadvies geven aan getroffen klanten en
corrigerende maatregelen nemen zoals spuien, spoelen en eventueel desinfecteren.
Daarnaast controleren de drinkwaterbedrijven op basis van het Drinkwaterbesluit en
de Regeling legionellapreventie op Legionella.
82 van de 86 overschrijdingen van de Legionellanorm zijn gemeten aan de tap en
hebben betrekking op de binneninstallaties van de afnemers. Het drinkwaterbedrijf
informeert en adviseert de klant in kwestie dan over de te nemen maatregelen. De
resterende 4 overschrijdingen zijn gemeten in het drinkwater net na de productie
(af pompstation) en zijn incidenten. Bij de herbemonstering werd geen Legionella
meer gevonden.
De resultaten van de meting van microbiologische parameters zijn samengevat in
Tabel 2.

Tabel 2: Metingen en normoverschrijdingen microbiologische parameters
Parameter

Aantal
metingen

Aantal
overschrijdingen

Percentage
overschrijdingen

Escherichia coli

56.775

11

0,02%

Enterococcen

3.383

6

0,18%

Legionella

1.680

86

5,12%

61.838

103

0,17%

Totaal

3.3

Chemische parameters

Drinkwaterbedrijven controleren het drinkwater op 29 chemische parameters uit
tabel II van het Drinkwaterbesluit. Dit zijn stoffen die gevolgen kunnen hebben voor
de gezondheid, als iemand er lange tijd of in hoge mate aan is blootgesteld. Tabel 3
geeft de resultaten voor 2019. Van 4 chemische parameters rapporteren de
drinkwaterbedrijven in totaal 9 normoverschrijdingen. Het betreft incidenten. Er is
geen langdurige overschrijding en blootstelling.

Tabel 3: Metingen en normoverschrijdingen chemische parameters
Parameter

Aantal
Aantal
metingen overschrijdingen

Percentage
overschrijdingen

Nikkel

2.111

2

0,09%

Nitriet

6.525

5

0,08%

PAK's (som10)

587

1

0,17%

Trihalomethanen (som)

1.123

1

0,09%

Overig

71.583

0

0,00%

Totaal

81.929

9

0,01%

Pagina 15 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Zoals eerder aangegeven, is het totaal aantal metingen op chemische parameters
veel lager dan in 2018. Toen zijn er ruim 120.000 metingen gedaan.
Drinkwaterbedrijven kunnen afwijken van wettelijke meetfrequenties wanneer zij dit
met een risicoanalyse onderbouwen. Die risicoanalyse is in 2018 voor het eerst door
alle drinkwaterbedrijven gedaan ter onderbouwing van het vernieuwde
meetprogramma in 2019. De risicoanalyses en de meetprogramma’s zijn door de
ILT goedgekeurd. Dit heeft geleid tot een verlaging van het aantal metingen op
chemische parameters ten opzichte van eerdere jaren. Die verlaging is mede
ingegeven door het van oudsher lage aantal overschrijdingen op chemische
parameters. Dit betekent niet dat er per saldo minder aandacht is voor chemische
stoffen. De vernieuwde meetprogramma’s leggen juist meer nadruk op die stoffen
die door hun aard en voorkomen mogelijk risicovol zijn. Naast de reguliere
wettelijke monitoring, die gericht is op bekende stoffen, steken de
drinkwaterbedrijven steeds meer energie in het identificeren van onbekende
chemische stoffen. Met complexe analysetechnieken lukt dit steeds beter. Eenmaal
geïdentificeerde stoffen worden geprioriteerd en vinden zo nodig hun weg in het
reguliere meetprogramma.

3.4

Indicatorparameters

Drinkwaterbedrijven controleren het drinkwater op grond van de tabellen IIIa, IIIb
en IIIc uit het Drinkwaterbesluit op 35 indicatorparameters. De indicatorparameters
bestaan uit bedrijfstechnische, organoleptische en esthetische parameters en
signaleringsparameters. Tabel 4 presenteert de resultaten voor de hoofdgroepen.

Tabel 4: Metingen en normoverschrijdingen indicatorparameters
Parametergroep
indicatorparameters

Aantal
metingen

Aantal
overschrijdingen

Percentage
overschrijdingen

Bedrijfstechnische parameters

278.794

203

0,07%

Organoleptisch / esthetisch

139.215

35

0,03%

Signaleringsparameters

54.772

305

0,56%

472.781

543

0,11%

Totaal

Bedrijfstechnische parameters
Tabel 5 geeft een overzicht van de normoverschrijdingen voor de bedrijfstechnische
parameters. Deze parameters wijzen met name op een verhoogd risico op
aantasting van materialen of op omstandigheden die de groei van bacteriën
bevorderen. Ze hebben geen directe gezondheidskundige betekenis. In 2019
rapporteren de drinkwaterbedrijven 203 normoverschrijdingen op een totaal van
278.794 waarnemingen.
Bij 59% van de normoverschrijdingen treffen bedrijven de bacterie Aeromonas aan.
Deze bacterie kan zich in het leidingnet vermeerderen. Het is een indicator voor de
kans op nagroei van ongewenste micro-organismen in de distributiesystemen van
de drinkwaterbedrijven. Deze kunnen dan weer aanleiding geven tot geur- en
smaakproblemen, zie organoleptische en esthetische parameters. De bedrijfstak
besteedt doorlopend aandacht aan het beheersen van de biologische stabiliteit van
het drinkwater. Het is de belangrijkste succesfactor om drinkwater zonder chloor te
kunnen leveren.

Pagina 16 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Tabel 5: Metingen en normoverschrijdingen bedrijfstechnische parameters
Parameter

Aantal
metingen

Aantal
overschrijdingen

Percentage
overschrijdingen

Aeromonas

7.912

120

1,52%

Ammonium

12.807

2

0,02%

Bacteriën van de coligroep

59.587

35

0,06%

Chloride

1.483

3

0,20%

Clostridium perfringens

5.884

2

0,03%

Saturatie index

3.238

30

0,93%

Temperatuur

54.008

10

0,02%

Waterstofcarbonaat

9.533

1

0,01%

Overig

124.342

0

0,00%

Totaal

278.794

203

0,07%

Organoleptische en esthetische parameters
Tabel 6 geeft een overzicht van de normoverschrijdingen voor de organoleptische en
esthetische parameters. In 2019 constateren de drinkwaterbedrijven 35
normoverschrijdingen van deze parameters. Deze parameters hebben geen direct
effect op de gezondheid. Ze kunnen wel leiden tot klachten van klanten over de
waterkwaliteit.

Tabel 6: Metingen en normoverschrijdingen organoleptische en esthetische parameters
Parameter

Aantal
metingen

Aantal
overschrijdingen

Percentage
overschrijdingen

IJzer

9.195

14

0,15%

Kleur

9.427

3

0,03%

Mangaan

6.606

5

0,08%

Natrium

1.283

1

0,08%

Smaak

43.268

1

0,00%

Troebeling

22.741

11

0,05%

Overig

46.695

0

0,00%

Totaal

139.215

35

0,03%

Signaleringsparameters
Tabel 7 presenteert de resultaten van het meetprogramma voor de
signaleringsparameters. De drinkwaterbedrijven gebruiken signaleringsparameters
om verontreinigingen op te sporen in het oppervlaktewater, dat zij gebruiken om
drinkwater te produceren.
Als er een overschrijding is van de aangegeven signaleringswaarde (1 μg/l), dan
informeert het drinkwaterbedrijf de ILT. De ILT beoordeelt of er een gevaar bestaat
voor de volksgezondheid. De ILT vraagt het RIVM hierbij om advies.
In 2019 rapporteren bedrijven 305 overschrijdingen van signaleringsparameters in
het drinkwater, waarvan 253 voor de parameter ‘overige antropogene stoffen’. Dat
is aanzienlijk meer dan in 2018. Toen werden voor de signaleringsparameters 123

Pagina 17 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

overschrijdingen waargenomen, waarvan 117 voor de parameter ‘overige
antropogene stoffen’. Dit terwijl het aantal waarnemingen in 2019 ten opzichte van
2018 juist met ruim 26.000 is gedaald. Deze daling wordt grotendeels veroorzaakt
door de daling in het aantal waarnemingen van ‘overige stoffen’. Dit is weer toe te
schrijven aan de eerdergenoemde vernieuwing van de meetprogramma’s op basis
van een risicoanalyse. In het geval van de signaleringsparameters leidt dat duidelijk
tot een hogere ‘pakkans’: meer overschrijdingen op een lager aantal metingen.
Chloriet en chloraat komen al lange tijd voor in oppervlaktewater en in drinkwater.
Ze zijn het meest bekend als vervalproducten van chloordioxide. Chloordioxide is
een desinfectiemiddel. Voor deze stoffen, die nog niet aangemerkt waren als
‘overige antropogene stoffen', is in 2018 door het RIVM een gezondheidskundige
richtwaarde vastgesteld: 70 µg/l voor chloraat en 700 µg/l voor chloriet.
Ook EDTA is geen onbekende stof en wordt regelmatig aangetroffen in het
oppervlaktewater. EDTA komt voor in persoonlijke verzorgingsproducten, zoals
handzeep en shampoo, in huidverzorgingsproducten en in wasmiddelen.

Tabel 7: Metingen en normoverschrijdingen signaleringsparameters
Parameter

Aantal
Aantal
Percentage
metingen overschrijdingen overschrijdingen

Gehalogeneerde alifatische
koolwaterstoffen
Dibroom azijnzuur

45

5

11,11%

Trifluorazijnzuur

250

46

18,40%

1.138

1

0,09%

Chloraat

123

11

8,94%

Chloriet

89

9

10,11%

1.029

3

0,29%

Tetra- en trichlooretheen
(som)
Tetrachlooretheen

Overige antropogene stoffen

1,4-dioxaan
Diisobutylftalaat

109

1

0,92%

EDTA

306

183

59,80%

Melamine

152

4

2,63%

Naftaleen-1,3,5- trisulfonaat

72

5

6,94%

Naftaleen-1,3,6 -trisulfonaat

72

21

29,17%

Naftaleen-1,5-disulfonaat

72

11

15,28%

Sucralose

121

3

2,48%

Tetrahydrofuraan

1.038

2

0,19%

Overige stoffen

50.156

0

0,00%

Totaal

54.772

305

0,56%

Pagina 18 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

4

Individuele loodmetingen in het distributiegebied

Op 7 november 2019 publiceerde de Gezondheidsraad het advies ‘Loodinname via
kraanwater’. Naar aanleiding daarvan zegt de minister van IenW in haar brief aan
de Tweede Kamer toe dat zij de ILT zal vragen om de jaarlijkse rapportage over de
drinkwaterkwaliteit in Nederland aan te passen. Er moet meer inzicht komen in
individuele overschrijdingen. Voor de rapportage van 2018 heeft de ILT daarom voor
het eerst een analyse uitgevoerd van de individuele loodmetingen in de
distributiegebieden van de drinkwaterbedrijven over de jaren 2014 tot en met 2018.
Op 2 juli 2020 hebben de ministers van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
Infrastructuur en Waterstaat en van Medische Zorg en Sport in een gezamenlijke
brief de Tweede Kamer verder geïnformeerd over welke acties er tot dan toe samen
met diverse betrokkenen zijn ingezet en wat de (vervolg)aanpak inhoudt. In deze
brief is ten aanzien van de monitoring van lood in drinkwater onder meer
aangegeven dat de reguliere monitoring door de drinkwaterbedrijven ook in de
toekomst gebruikt wordt voor een globaal inzicht in de verdere ontwikkeling van de
aanwezigheid van lood in drinkwater. Ook in deze rapportage is daarom een analyse
van de individuele loodmetingen in 2019 opgenomen.

Figuur 3 : Loden leiding (bron: Drinkwaterplatform)

De brief van 2 juli 2020 loopt ook vooruit op de aanstaande herziening van de
Europese Drinkwaterrichtlijn, die waarschijnlijk eind 2020 van kracht wordt.
Lidstaten moeten deze vervolgens in eigen wet- en regelgeving implementeren.
Momenteel is de drinkwaternorm voor lood in drinkwater ≤10 µg/l. De herziene
Drinkwaterrichtlijn geeft lidstaten 15 jaar de tijd om de norm bij te stellen naar ≤5
µg/l. Voor het punt van levering door het drinkwaterbedrijf (dit is meestal direct na
de watermeter) geldt ≤5 µg/l als kwaliteitseis. Voor het tappunt mogen lidstaten de
norm van ≤10 µg/l handhaven en ≤5 µg/l als streefwaarde hanteren. Lidstaten
moeten daarbij wel hun uiterste best doen om de waarde van ≤5 µg/l te halen. Bij
de aanpassing van Drinkwaterregelgeving, ter implementatie van de
Drinkwaterrichtlijn (eind 2022 van kracht) wordt voor lood direct de eindnorm van
≤5 µg/l aan het punt van levering van het drinkwater door de drinkwaterbedrijven
en aan de tap ingevoerd. In dit hoofdstuk zijn de resultaten van de loodmetingen
daarom mede beoordeeld in het licht van de aanstaande normaanpassing tot 5 µg/l.

Pagina 19 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

In 2019 zijn door de drinkwaterbedrijven in totaal 1797 individuele loodmetingen
aan het tappunt gedaan. Dit aantal is vergelijkbaar met dat van voorgaande jaren.
Van de 1797 metingen is er in 21 gevallen een overschrijding gemeten van de
drinkwaternorm van ≤10 µg/l. In 48 gevallen is de aanstaande norm van ≤5 µg/l
overschreden. Volgens de meetresultaten is het percentage normoverschrijdingen in
2019 voor de huidige drinkwaternorm van ≤10 µg/l, nagenoeg gelijk aan dat van
2018. Het percentage normoverschrijdingen in 2019 voor de toekomstige norm van
≤5 µg/l is het hoogste van de afgelopen zes jaar. Zie
Tabel 8 en Figuur 4 voor de resultaten van individuele loodmetingen in de periode
Aantal metingen
Aantal waarnemingen >5 µg/l
Aantal waarnemingen >10 µg/l

2014

2015

2016

2017

2018

2019

1696

1778

1712

1830

1804

1797

20

27

37

43

35

48

12

16

19

27

21

21

Percentage waarnemingen >5 µg/l

1,2%

1,5%

2,2%

2,4%

1,9%

2,7%

Percentage waarnemingen >10 µg/l

0,7%

0,9%

1,1%

1,5%

1,2%

1,2%

2014-2019.
Hier kunnen geen conclusies aan verbonden worden omdat de verschillen in de
meetprogramma’s tussen de bedrijven en tussen de verschillende jaren daarvoor te
groot zijn. Drinkwaterbedrijven gebruiken verschillende methoden voor de selectie
van monsterpunten. Sommigen gebruiken vaste meetpunten, of selecte
steekproeven, anderen gebruiken aselecte streekproeven en of combineren
selectiemethodes. Wanneer er meer monsterpunten worden gekozen in wijken van
voor 1960, is de kans op de aanwezigheid van lood in binneninstallaties groter. En
daarmee de kans op een overschrijding van de loodnorm. In het licht van de
Kamerbrief van 2 juli 2020 wordt het meetprogramma voor lood in overleg met de
drinkwaterbedrijven verder bekeken, waarbij een belangrijke vraag is of hierin
verder geïntensiveerd en geharmoniseerd moet worden.

Tabel 8: Individuele waarnemingen voor lood in distributiegebieden (periode 2014-2019)
2014

2015

2016

2017

2018

2019

1696

1778

1712

1830

1804

1797

Aantal waarnemingen >5 µg/l

20

27

37

43

35

48

Aantal waarnemingen >10 µg/l

12

16

19

27

21

21

Percentage waarnemingen >5 µg/l

1,2%

1,5%

2,2%

2,4%

1,9%

2,7%

Percentage waarnemingen >10 µg/l

0,7%

0,9%

1,1%

1,5%

1,2%

1,2%

Aantal metingen

Pagina 20 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

3,00%
2,50%
2,00%
>5 µg/l

1,50%

>10 µg/l
1,00%
0,50%
0,00%
2014

2015

2016

2017

2018

2019

Figuur 4: Percentage normoverschrijdingen voor lood bij individuele metingen in
distributiegebieden (periode 2014-2019)

De wettelijke normtoetsing voor lood komt met de huidige regelgeving tot stand
door per distributiegebied het jaargemiddelde te berekenen van alle in dat gebied
geanalyseerde individuele monsters. Het distributiegebied is doorgaans het gebied
dat gevoed wordt door een drinkwaterpompstation. De wetgeving veronderstelt dat
deze waarde representatief is voor de weekgemiddelde inname van lood in dat
gebied. Als gevolg van deze gemiddelde bepaling worden in de praktijk nauwelijks
wettelijke normoverschrijdingen geconstateerd. Ook in 2019 is er geen sprake van
een wettelijke normoverschrijding op lood. Lood valt onder tabel II van bijlage A
van het Drinkwaterbesluit (zie ook paragraaf 3.3).
Als er sprake is van een overschrijding van de loodnorm op individuele meetpunten,
dan voeren drinkwaterbedrijven verder onderzoek uit naar de oorzaak. Daarbij
worden in de meeste gevallen herhalingsmonsters genomen ter bevestiging van een
mogelijk probleem. Om dubbeltelling te voorkomen worden deze
herhalingsmonsters niet meegenomen in de berekening van het percentage
normoverschrijdingen op individuele metingen. In vrijwel alle gevallen is het
probleem te herleiden tot de aanwezigheid van lood in de binneninstallatie. In dat
geval adviseert het drinkwaterbedrijf de eigenaar/bewoner van het betreffende pand
over mogelijke oplossingen.
In Tabel 9 is het percentage overschrijdingen per drinkwaterbedrijf opgenomen. De
tabel laat grote verschillen tussen de bedrijven zien, waarbij het beeld over 2019
redelijk consistent is met het gemiddelde van de jaren hiervoor. Omdat
drinkwaterbedrijven verschillende selectiemethoden voor monsternames gebruiken,
kunnen ook aan deze cijfers geen conclusies worden verbonden. Daarnaast kan de
mate van verstedelijking in een voorzieningsgebied, en met name de aanwezigheid
van binneninstallaties van voor 1960, overschrijdingspercentages beïnvloeden.

Pagina 21 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Tabel 9: Percentage overschrijdingen (>5 µg/l en >10 µg/l) in 2019 en gemiddeld in de
periode 2014-2018 bij individuele metingen in distributiegebieden voor de parameter lood,
uitgesplitst naar drinkwaterbedrijf

Drinkwaterbedrijf

Percentage
Percentage
overschrijdingen overschrijdingen
>5 µg/l (2019)
>10 µg/l (2019)

Gem.
percentage
overschrijdingen
>10 µg/l
(2014-2018)

Brabant Water

2,4%

0,7%

0,7%

Dunea

4,8%

3,2%

5,6%

Evides

3,1%

1,8%

0,6%

Oasen

2,5%

0,0%

0,0%

PWN Waterleidingbedrijf NoordHolland

7,3%

6,1%

3,9%

Vitens

1,8%

0,6%

0,9%

Waterbedrijf Groningen (WBG)

3,6%

1,8%

0,0%

Waterleiding Maatschappij Limburg
(WML)

0,6%

0,0%

0,0%

Waternet

7,7%

3,4%

2,1%

WMD Drinkwater

1,1%

0,9%

0,9%

Gemiddeld

2,7%

1,2%

1,1%

Pagina 22 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

5
Normoverschrijdingen na werkzaamheden, incidenten en
klachten

5.1

Meldingen

Na werkzaamheden, incidenten (verstoringen in het productie- en
distributiesysteem) en klachten van klanten nemen drinkwaterbedrijven monsters.
Zo kunnen zij de drinkwaterkwaliteit controleren. De resultaten van die metingen
staan niet in de verslaglegging over het reguliere wettelijk meetprogramma (zie
daarvoor hoofdstuk 3).
Drinkwaterbedrijven moeten alle normoverschrijdingen na werkzaamheden,
incidenten en klachten melden aan de ILT. In principe melden zij iedere
normoverschrijding afzonderlijk. Normoverschrijdingen van de parameters
‘bacteriën van de Coligroep’ en Aeromonas kunnen per kwartaal gerapporteerd
worden. Drinkwaterbedrijven gebruiken hun eigen systemen, bestandtypes en
opmaak voor de kwartaalrapportages. Soms gaat het daarbij om samenvattingen
van meldingen. Daarom bevatten de kwartaalrapportages niet altijd evenveel
informatie als de afzonderlijke meldingen. In 2021 past de ILT het online
meldformulier voor kwartaalrapportages aan. Voor de kwartaalrapportages wordt
een vast format ontwikkeld, dat alle drinkwaterbedrijven kunnen gebruiken.
In deze rapportage is, bij de meldingen van normoverschrijdingen na
werkzaamheden, incidenten en klachten de datum van de constatering van de
normoverschrijding als selectiecriterium gebruikt. Opeenvolgende meldingen over
dezelfde parameter op dezelfde locatie (herhalingsmetingen) zijn niet meegeteld. Bij
één melding kan er sprake zijn van een overschrijding van meerdere parameters
en/of de toepassing van meerdere aanvullende maatregelen.
In 2019 hebben de drinkwaterbedrijven 181 normoverschrijdingen gemeld aan de
ILT na werkzaamheden, incidenten en klachten (zie Tabel 10). Dit aantal is precies
gelijk aan het aantal meldingen in 2018. De twee grootste drinkwaterbedrijven
(Brabant Water en Vitens) doen ca. 59% van de meldingen. Bij alle meldingen gaat
het om normoverschrijdingen in het distributienet.

Tabel 10: Gemelde normoverschrijdingen per drinkwaterbedrijf
Aantal
normoverschrijdingen
55

Percentage
normoverschrijdingen
30,4%

Evides

10

5,5%

Oasen

26

14,4%

PWN

10

5,5%

Vitens

52

28,7%

Waterbedrijf Groningen

11

6,1%

Waternet

6

3,3%

WMD

5

2,8%

WML

6

3,3%

181

100,0%

Drinkwaterbedrijf
Brabant Water

Totaal

Pagina 23 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

In 2019 constateren de drinkwaterbedrijven in 100 gevallen (55,2%) een
normoverschrijding na werkzaamheden aan een drinkwaterinstallatie of leidingnet
(zie Tabel 11). In 2018 was dit met 51,4% eveneens de grootste categorie. In vier
gevallen (2,2%) constateren de drinkwaterbedrijven een normoverschrijding na een
binnengekomen klacht. Bij 16% van de geconstateerde normoverschrijdingen is niet
gemeld wat de reden voor monstername is. In 2018 was dat nog bijna 39%. Met de
aanpassing van het online meldformulier daalt dit percentage naar verwachting
verder.

Tabel 11: Redenen voor monstername
Reden voor monstername

Aantal
normoverschrijdingen

Percentage
normoverschrijdingen

100

55,2%

Werkzaamheden aan
drinkwaterinstallatie of leidingnet
Leidingbreuk/geen druk

22

12,2%

Nieuwe aansluiting

21

11,6%

Klacht over drinkwaterkwaliteit

4

2,2%

Anders

5

2,8%

Onbekend

29

16,0%

181

100,0%

Totaal

Drinkwaterbedrijven leveren water aan kwetsbare afnemers zoals verzorgingshuizen
en de voedselverwerkende industrie. Bij 103 normoverschrijdingen (56,9%) is geen
sprake van een overschrijding in een leveringsgebied met kwetsbare afnemers. Bij
de overige 78 meldingen (43,1%) is niet gemeld of het om een leveringsgebied met
kwetsbare afnemers gaat. Met de aanpassing van het online meldformulier daalt ook
dit percentage naar verwachting verder.

Van de 181 monsternames waarvoor normoverschrijdingen zijn gemeld, is bij 161
monsternames (89,0%) een normoverschrijding voor één parameter gemeten. Bij
19 monsternames (10,5%) zijn er voor twee parameters normoverschrijdingen
gemeten. Bij één monstername (0,6%) zijn er voor drie parameters
normoverschrijdingen gemeten. In totaal is 202 keer een normoverschrijding
gemeten voor een specifieke parameter.
In de meeste gevallen gaat het om overschrijdingen voor bacteriën uit de Coligroep
(47,0%), overschrijdingen voor Enterococcen (30,2%) of overschrijdingen voor
Escherichia Coli (E.Coli) (20,8%). Dit is volgens verwachting omdat dit de
parameters zijn die standaard worden bepaald om de hygiënische betrouwbaarheid
van het drinkwater na werkzaamheden en incidenten vast te stellen.

Pagina 24 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Tabel 12 geeft een overzicht van de parameters waarvoor normoverschrijdingen zijn

gemeld. Het totaal is hier hoger dan het totaal aantal meldingen omdat bij één
monstername sprake kan zijn van normoverschrijding voor meerdere parameters.
Van de 181 monsternames waarvoor normoverschrijdingen zijn gemeld, is bij 161
monsternames (89,0%) een normoverschrijding voor één parameter gemeten. Bij
19 monsternames (10,5%) zijn er voor twee parameters normoverschrijdingen
gemeten. Bij één monstername (0,6%) zijn er voor drie parameters
normoverschrijdingen gemeten. In totaal is 202 keer een normoverschrijding
gemeten voor een specifieke parameter.
In de meeste gevallen gaat het om overschrijdingen voor bacteriën uit de Coligroep
(47,0%), overschrijdingen voor Enterococcen (30,2%) of overschrijdingen voor
Escherichia Coli (E.Coli) (20,8%). Dit is volgens verwachting omdat dit de
parameters zijn die standaard worden bepaald om de hygiënische betrouwbaarheid
van het drinkwater na werkzaamheden en incidenten vast te stellen.

Tabel 12: Parameters waarvoor normoverschrijdingen zijn gemeld

Parameter
Microbiologische parameters
Escherichia Coli (E.Coli)
Enterococcen
Legionella
Chemische parameters
Polycyclische aromatische
koolwaterstoffen (PAK)
Indicatorparameters
Bedrijfstechnische parameters
Bacteriën uit de Coligroep
Hardheid
Signaleringsparameters
Monocyclische
koolwaterstoffen/aromaten
Organoleptische en esthetische
parameters
Totaal

5.2

Aantal gemelde
normoverschrijdingen
voor specifieke
parameters
104
42
61
1
1
1

Percentage gemelde
normoverschrijdingen
voor specifieke
parameters
51,5%
20,8%
30,2%
0,5%
0,5%
0,5%

97

48,0%

96

47,5%

95
1

47,0%
0,5%
1

0,5%

1

0,5%
0

0,0%
202

100,0%

Maatregelen

De meeste normoverschrijdingen in drinkwater leiden niet tot een verstoring van de
drinkwatervoorziening. Ook hebben zij meestal geen gevolgen voor de afnemers.
Wanneer een drinkwaterbedrijf een normoverschrijding constateert, neemt zij direct
een herhalingsmonster. Ook neemt zij, als dat nodig is, aanvullende maatregelen

Pagina 25 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

om de normoverschrijdingen te beëindigen. Bijvoorbeeld door het doorspoelen,
spuien of desinfecteren van leidingen. Na het treffen van aanvullende maatregelen
neemt het bedrijf dan opnieuw herhalingsmonsters.
Bij mogelijke gezondheidsrisico’s informeren drinkwaterbedrijven hun klanten over
de geconstateerde normoverschrijdingen. In 2019 hebben drinkwaterbedrijven hun
klanten 101 keer geïnformeerd. Dit valt grotendeels samen met de afgifte van een
kookadvies (97 keer), waarbij gebruikers altijd geïnformeerd worden. De
aanvullende maatregel van spuien is 95 keer toegepast. Zie Tabel 13 voor alle
resultaten.
Het aantreffen van E.Coli of enterococcen is standaard aanleiding voor het afgeven
van een kookadvies. Deze parameters zijn namelijk indicatoren voor hygiënische
gezondheidsrisico’s. Het kookadvies blijft van kracht totdat onderzoek uitwijst dat
het drinkwater weer aan de normen voldoet. Meestal geven bedrijven kookadviezen
af voor hooguit enkele dagen.

Tabel 13: Aanvullende maatregelen
Aanvullende maatregel

Aantal Percentage

Gebruikers informeren

101

26,0%

Spuien

97

25,0%

Kookadvies

95

24,5%

Spoelen

8

2,1%

Desinfectie
Anders

7
30

1,8%
7,7%

Geen aanvullende maatregel genomen

1

0,3%

Onbekend of aanvullende maatregelen zijn genomen

49

12,6%

Totaal

388

100,0%

Pagina 26 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

6

Ontheffingen voor de inname van oppervlaktewater

Drinkwaterbedrijven hebben een ontheffing van de ILT nodig om drinkwater te
blijven produceren uit oppervlaktewater dat verontreinigd is met stoffen in
concentraties boven de waarden uit bijlage 5a van de Drinkwaterregeling. De ILT
geeft deze ontheffing alleen af, als de verontreiniging geen gevolgen heeft voor de
gezondheid van de consument. Voor iedere stof met een normoverschrijding, moet
het bedrijf een aparte ontheffing aanvragen.
De ILT geeft ontheffingen af voor een periode van 3 jaar. In die periode kan het
drinkwaterbedrijf, onder voorwaarden, drinkwater blijven maken van
oppervlaktewater. Binnen deze periode moet het drinkwaterbedrijf de
normoverschrijding aanpakken. Zo kan het bedrijf in samenwerking met de
waterbeheerders de verontreiniging in het oppervlaktewater terugdringen, de
bronaanpak. Het bedrijf kan ook op een andere plaats water gaan innemen of een
extra of andere zuiveringsstap toepassen.
Drinkwaterbedrijven meten meer stoffen dan die in bijlage 5a van de
Drinkwaterregeling zijn opgenomen. Drinkwaterbedrijven die drinkwater maken uit
oppervlaktewater merken steeds vaker dat dit water stoffen bevat in concentraties
boven de signaleringswaarde van 1 microgram per liter (1 μg/L) voor ‘overige
antropogene stoffen’, zoals vastgelegd in de Drinkwaterregeling. Dit komt mede
door verbeterde meetmethoden.
Als drinkwaterbedrijven overschrijding van de signaleringswaarde constateren,
moeten zij onderzoek doen naar de aard en concentratie van de desbetreffende stof.
Ook moeten zij de risico’s voor de volksgezondheid onderzoeken (artikel 16a
Drinkwaterregeling).
Overige antropogene stoffen behoren tot de parameters genoemd in bijlage 5b van
de Drinkwaterregeling. Voor dergelijke parameters is de mogelijkheid om een
ontheffing aan te vragen komen te vervallen bij een voorkomen in de grondstof met
een gehalte boven de 1 µg/L.
De ILT heeft daarom in augustus 2019 veel van de verleende ontheffingen
ingetrokken. Op 31 december 2018 waren het er 37. Op 31 december 2019 waren
het er nog 15: voor zeven parameters bij zes van de drinkwaterbedrijven. Het
betreft de parameters Aceton, Ampa (aminomethylfosfonzuur), Chloraat, Chloriet,
Glyfosaat, sulfonaten en TFA (Trifuorazijnzuur). Daarvan zullen de ontheffingen voor
Aceton, sulfonaten en TFA niet worden verlengd na afloop van de ontheffing, omdat
deze parameters ook onder de overige antropogene stoffen vallen.
Voor deze parameters wordt in 2020 een beleidsmatige waarde vastgesteld. Er
wordt dan door het RIVM eerst een drinkwaterrichtwaarde afgeleid. Een
drinkwaterrichtwaarde geeft een indicatie van de concentratie waarboven een
gezondheidsrisico zou kunnen optreden als de stof voorkomt in het geproduceerde
drinkwater. Deze waarde wordt op verzoek van de ILT door het RIVM vastgesteld.
Een beleidsmatige waarde komt via een normstellingsprocedure tot stand. In deze
procedure doorloopt de door het RIVM geadviseerde drinkwaterrichtwaarde de
Wetenschappelijke Klankbordgroep Normstelling (wetenschappelijke toetsing) en de
Beleidsmatige Werkgroep Normstelling (beleidsmatige weging), voordat de
Stuurgroep Normstelling Water en Lucht een beleidsmatige norm vaststelt. De
beleidsmatige norm wordt gehanteerd om de risico’s te beoordelen en Bevoegde

Pagina 27 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Gezagen gebruiken de norm in de vergunningsafweging (immissietoets). Het RIVM
publiceert de norm op de site ‘Risico’s van Stoffen’.
Meestal lukt het de drinkwaterbedrijven om de stoffen door zuivering te
verwijderen. Voor die incidentele gevallen waarin concentraties van de betreffende
parameters in het geproduceerde drinkwater hoger zijn dan 1 μg/L, blijven deze
concentraties beneden de beleidsmatig vastgestelde richtwaarden. Er is dan geen
risico voor de volksgezondheid.
Tabel 14: Vigerende ontheffingen eind 2019 voor de inname van oppervlaktewater
Drinkwaterbedrijf

Dunea

Evides

Oasen

PWN
Waternet
WML

Parameter
waarvoor
ontheffing is
verleend
TFA
Chloraat
Ampa
Glyfosaat
Ampa
TFA
Chloriet
Chloraat
TFA
sulfonaten
TFA
TFA
Aceton
Glyfosaat
Ampa

Drinkwaterrichtwaarde
RIVM (µg/L)

Ontheffingswaarde
(µg/L)

350
70
1500
1500
1500
350
700
70
350
700 (som)
7000 (cis)
350
350
3150
1500
1500

350
20
3
0,3
3
350
100
50
350
10 (som)
1 (cis)
350
350
3150
0,3
3

Pagina 28 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

7

Bronnen voor drinkwater

Ook in 2019 zijn de Nederlandse drinkwaterbedrijven in staat om voldoende
drinkwater van goede kwaliteit te maken uit de bronnen die ze daarvoor hebben. De
boodschap blijft echter dat dit niet vanzelfsprekend is. De beschikbaarheid en
kwaliteit van de bronnen staan onder druk.
Waterbronnen onder druk
Het rapport ‘De Staat van Ons Water’ geeft aan dat de goede toestand van gronden oppervlaktewaterlichamen in 2019 nog niet bereikt was. Figuur 5 geeft een
schematische weergave van de herkomst en de snelheid van het verloop van
verontreinigingen in grond- en oppervlaktewater. Er zijn nog geen waterlichamen
die aan alle eisen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) voldoen. Bij
drinkwaterwinningen komen verschillende stoffen in te hoge concentraties voor.
PFAS zorgde voor een extra opgave, naast andere industriële stoffen, meststoffen,
gewasbeschermingsmiddelen, medicijnenresten en microplastics. Met ‘De Staat van
Ons Water’ rapporteert de minister van Infrastructuur en Waterstaat jaarlijks aan de
Tweede Kamer over de ontwikkelingen in het waterbeleid in het afgelopen
kalenderjaar.

Figuur 5: Herkomst en verloop van oppervlakte- en grondwaterverontreiniging

Pagina 29 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

De ‘Nationale analyse waterkwaliteit’ van het Planbureau voor de Leefomgeving
geeft in het addendum bij het eindrapport (publicatie 22 mei 2020) een uitgebreid
overzicht van de kwaliteit van de drinkwaterbronnen. In het eindrapport staat het
volgende:
“De drinkwaterkwaliteit in Nederland is zeer goed. Er wordt echter (nog) niet bij alle
drinkwaterwinningen voldaan aan de doelstellingen van de KRW. De kwaliteit van de
drinkwaterbronnen staat onder toenemende druk, onder andere door de
aanwezigheid van nutriënten, gewasbeschermingsmiddelen en opkomende stoffen,
waaronder (dier)geneesmiddelen, industriële stoffen en stoffen uit
consumentenproducten. Maar ook (oude) bodemverontreinigingen leveren voor een
aantal drinkwaterbronnen nog risico’s op. Nieuwe ontwikkelingen, waaronder de
toegenomen activiteit in de ondergrond zoals warmte-koudeopslag, kunnen een
effect hebben op de drinkwaterbronnen, terwijl ook klimaatontwikkelingen gevolgen
kunnen hebben voor de kwaliteit van drinkwaterbronnen en levering van
drinkwater.”
Hiermee bevestigt het rapport in belangrijke mate de bevindingen van het rapport,
‘De kwaliteit van bronnen van drinkwater in Nederland’ dat KWR in augustus 2019 in
opdracht van de Vewin publiceerde. In dit rapport beschrijft KWR een aantal
bedreigingen voor de kwaliteit van bronnen. Dat zijn: nitraatuitspoeling uit
meststoffen, bestrijdingsmiddelen, verzilting, bodemverontreinigingen,
medicijnresten, opkomende stoffen, microplastics, nanomaterialen, antimicrobiële
resistentie, drugsafval, ondergrondse opslag en mijnbouw.
Zorgen over droogte
2019 was, evenals 2018, een zeer droog jaar. In december 2019 publiceerde de
Beleidstafel Droogte het rapport ‘Nederland beter weerbaar tegen droogte’. De
Beleidstafel Droogte werd eind 2018 ingesteld door de minister van Infrastructuur
en Waterstaat en bestond uit vertegenwoordigers van het Rijk, IPO, Unie van
Waterschappen, Vewin, het Deltaprogramma en VNG. Dit rapport stelt onder meer:
“Innamestops zullen mogelijk vaker voorkomen en langer duren door de gevolgen
van droogte en de daarmee gepaard gaande lagere afvoer en minder verdunning in
rivieren, de toename van het aantal chemische stoffen in het oppervlaktewater en
verlaging van de detectiegrenzen door verbetering van analysetechnieken. Het is de
verwachting dat de buffers vaker en langer ingezet zullen moeten worden om deze
innamestops te overbruggen. Bovendien neemt door droogte en demografische
ontwikkelingen de (piek)vraag van drinkwater toe; deze ontwikkelingen kunnen de
distributie van drinkwater beïnvloeden.”.
Ook droogte kan dus van invloed zijn op de kwaliteit van de drinkwaterbronnen.

Pagina 30 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

8

Ontwikkelingen drinkwaterbeleid

Herziening Europese Drinkwaterrichtlijn
De Europese kwaliteitseisen voor drinkwater staan beschreven in de Europese
Drinkwaterrichtlijn 98/83/EG. Deze richtlijn is inmiddels herzien en goedgekeurd
door de Europese Raad. Ten tijde van deze rapportage moet het Europees
Parlement nog akkoord geven. De verwachting is dat de nieuwe Europese
Drinkwaterrichtlijn eind 2020 van kracht wordt.
Lidstaten hebben daarna twee jaar de tijd om de nieuwe richtlijn in nationale
regelgeving te implementeren. De vernieuwde richtlijn bevat een risico-gebaseerde
aanpak van bron tot kraan, inclusief monitoring van kwaliteitsparameters die een
duidelijk link hebben met de Kaderrichtlijn Water. Voor het eerst bevat de richtlijn
geharmoniseerde EU-regels voor materialen en chemicaliën die in contact met
drinkwater staan (zoals kranen en leidingen). Daarnaast voorziet de richtlijn in
maatregelen om de toegang tot drinkwater te verbeteren, lekkage te verminderen
en de informatievoorziening voor klanten te garanderen. Ook bevat de nieuwe
richtlijn nieuwe of aangescherpte normen voor probleemstoffen als PFAS en lood.
Ook los van de Europese Drinkwaterrichtlijn stond lood in de belangstelling naar
aanleiding van het advies ‘Loodinname via kraanwater’” dat de Gezondheidsraad op
7 november 2019 publiceerde. Zie hiervoor hoofdstuk 4.

Beleidsnota Drinkwater 2020
De Europese Drinkwaterrichtlijn vormt de basis voor de Nederlandse Drinkwaterwet.
Volgens de Nederlandse Drinkwaterwet moet het kabinet elke 6 jaar een beleidsnota
over de openbare drinkwatervoorziening vaststellen. De doelstelling van de nota is
een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening. Een goede
drinkwaterkwaliteit is een van de hoofddoelen. De Nederlandse drinkwaterbedrijven
moeten de nota in hun leveringsplannen betrekken. In 2014 is de eerste Beleidsnota
Drinkwater (BNDW) verschenen. Eind 2020 wordt deze vervangen door een nieuwe
BNDW. Ter voorbereiding hierop heeft het ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat de BNDW-2014 in 2019 geëvalueerd. Deze ‘Evaluatie Beleidsnota
Drinkwater 2014’ is in 2020 opgeleverd. Volgens de samenvatting van deze
evaluatie kan in algemene zin gesteld worden dat “…de drinkwatervoorziening in
Nederland op dit moment goed op orde is en dat stappen gezet zijn om de
drinkwatervoorziening te borgen”. Uit de samenvatting van evaluatie blijkt ook dat
de beleidsnota op een aantal punten kan worden verbeterd:




“De beleidsuitgangspunten zijn uitgewerkt in de doelen van de BNDW. Deze
doelen zijn echter onvoldoende specifiek, eenduidig en meetbaar
geformuleerd (SMART) en zijn daardoor niet meetbaar. Bovendien zijn
eigenaarschap en doelbereik van de BNDW-2014 niet concreet
geformuleerd.”
“Echter, het beleidsdomein drinkwater heeft maar beperkt invloed op het
belangrijkste doel uit de nota, doel 1: ‘voldoende water van goede kwaliteit
voor nu en in de toekomst’. Dit doel wordt dan ook het laagst beoordeeld op
effectiviteit en robuustheid van het beleid. Waterkwaliteit en (ruimtelijke)
borging van het drinkwaterbelang worden met name bepaald door
aanpalend beleid en juridische stelsels, zoals Omgevingswet, mestbeleid,
structuurvisie ondergrond, Beleidstafel Droogte, het Deltaprogramma

Pagina 31 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019





Zoetwater, energie- en klimaatakkoord. Het drinkwaterbelang dient
voldoende te worden geborgd in deze beleidsterreinen. Naleving van
maatregelen op veel van deze beleidsterreinen, alsmede
vergunningverlening, toezicht en handhaving, is voor verbetering vatbaar.”
“Met name op het gebied van waterkwaliteit bevat de huidige BNDW veel
onderzoeksmaatregelen maar weinig concrete maatregelen, bijvoorbeeld
voor de aanpak van opkomende stoffen en aansluiting op Europees niveau
bij internationale samenwerking (onder andere REACH).”
“Het beschermingsbeleid van grond- en oppervlaktewaterwaterwinningen
wordt door respondenten als onvoldoende beoordeeld. Strategische
drinkwatervoorraden (NGR’s en ASV’s) zijn nog onvoldoende uitgewerkt en
geborgd in aanpalend beleid.”

In de Kamerbrief van 15 april 2020 geeft de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat aan dat zij de evaluatie van de ‘Beleidsnota Drinkwater 2014’ heeft
gebruikt bij de keuze voor de hoofdlijnen voor de ‘Beleidsnota Drinkwater 2020’. Die
hoofdlijnen zijn: ‘goede kwaliteit van de drinkwaterbronnen’, ‘ruimtelijke
bescherming van de drinkwaterbronnen’, ‘drinkwaterbereiding en levering op orde’
en ‘goede samenwerking tussen betrokken partijen’. De Minister stelt dat de
beleidsmatige doorvertaling van de herziene Europese Drinkwaterrichtlijn in de
‘Beleidsnota Drinkwater 2020’ een plek krijgt. In de Kamerbrief kondigt de Minister
verdere acties aan zoals een specifieke uitwerking van de waterkwaliteitsopgave
voor drinkwater per gebied.

Pagina 32 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Bijlage A

Overzicht normoverschrijdingen wettelijk meetprogramma

Aantal metingen
Minimum
Gemiddelde
Maximum
Aantal overschrijdingen

Aantal gemeten waarnemingen
Laagst gemeten waarde
Gemiddeld gemeten waarde
Hoogst gemeten waarde
Aantal gemeten overschrijdingen

Deel 1: productie

Pompstation

Aantal
metingen

Minimum

Gemid
-delde

Maximum

Eenheid

Aantal overschrijdingen

50 µg/l
50 µg/l
100 kve/L

52
52
2

3,1
0,95
< 100

5,8
10,5
< 5520

58
86
11000

µg/l Mn
µg/l Mn
kve/l

1
1
1

1 µg/l

13

4,4

6,8

9,2

µg/l

13

1 µg/l

13

5,7

8,9

12

µg/l

13

Parameter

Norm

Mangaan
Mangaan
Legionella

Brabant Water
Eindhoven
Vessem
Vlijmen
Dunea
Katwijk
Monster

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

Monster

Escherichia coli

0 kve/L

363

0

0

2

kve/100
ml

1

Scheveningen

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

13

4,9

7,4

9,9

µg/l

13

Chloraat

1 µg/l

8

< 20

36

69

µg/l ClO3

1

Chloriet

1 µg/l

8

30

51

71

µg/l ClO2

1

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

4

6,1

8

9,7

µg/l

4

Melamine

1 µg/l

4

0,56

0,91

1,3

µg/l

1

Chloraat
Chloriet
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Melamine
Sucralose
Trifluorazijnzuur
Legionella
Chloraat
Chloriet
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l
1 µg/l

21
21

< 20
36

34
39

60
46

µg/l ClO3
µg/l ClO2

1
1

1 µg/l

4

5,6

8

10

µg/l

4

1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l
100 kve/L
1 µg/l
1 µg/l

4
4
4
25
16
16

0,78
0,49
0,64
< 100
< 20
32

1,2
0,95
0,88
< 100
26
39

1,8
1,3
1,1
400
42
46

µg/l
µg/l
µg/l
kve/l
µg/l ClO3
µg/l ClO2

1
1
1
1
1
1

1 µg/l

4

6,5

9

11

µg/l

4

Evides
Baanhoek,
gemengd
product OWZ en
GWZ
Baanhoek,
gemengd
product OWZ en
GWZ
Baanhoek,
gemengd
product OWZ en
GWZ
Baanhoek,
gemengd
product OWZ en
GWZ
Berenplaat
Berenplaat
Berenplaat
Berenplaat
Berenplaat
Berenplaat
Braakman
Braakman
Braakman
Braakman

Pagina 33 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Pompstation

Parameter

Norm

Aantal
metingen

Minimum

Gemid
-delde

Maximum

Eenheid

Aantal overschrijdingen

Braakman
Braakman
Braakman
Haamstede
Haamstede
Kralingen
Kralingen

Melamine
Sucralose
Trifluorazijnzuur
Chloriet
Trifluorazijnzuur
Chloraat
Chloriet
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Melamine
Sucralose
Trifluorazijnzuur
Chloraat
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Trifluorazijnzuur

1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l

4
4
4
4
4
21
21

0,95
1
0,81
< 20
1
23
33

1,6
1,5
0,97
< 20
1,1
42
48

2,2
1,9
1,1
14
1,2
65
61

µg/l
µg/l
µg/l
µg/l ClO2
µg/l
µg/l ClO3
µg/l ClO2

1
1
1
1
1
1
1

1 µg/l

16

3,2

8

11

µg/l

16

1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l

16
13
16
13

0,91
0,84
0,7
< 10

1,4
1,3
0,91
< 20

2
2,5
1,1
12

µg/l
µg/l
µg/l
µg/l ClO3

1
1
2
1

1 µg/l

13

1,3

2

3,4

µg/l

13

1 µg/l

13

0,9

1,1

1,4

µg/l

1

1,4-Dioxaan
Ethyleendiaminetetr
C.Rodenhuis
a-azijnzuur (EDTA)
Naftaleen-1,3,6C.Rodenhuis
trisulfonaat
Naftaleen-1,5C.Rodenhuis
disulfonaat
C.Rodenhuis
Trifluorazijnzuur
Ethyleendiaminetetr
De Hooge Boom
a-azijnzuur (EDTA)
Ethyleendiaminetetr
De Laak
a-azijnzuur (EDTA)
Naftaleen-1,3,5De Laak
trisulfonaat
Naftaleen-1,3,6De Laak
trisulfonaat
Ethyleendiaminetetr
De Steeg
a-azijnzuur (EDTA)
Naftaleen-1,3,6De Steeg
trisulfonaat
Lekkerkerk
Trifluorazijnzuur
Nieuw
Lekkerland - De 1,4-Dioxaan
Put
Nieuw
Ethyleendiaminetetr
Lekkerland - De
a-azijnzuur (EDTA)
Put
Nieuw
Naftaleen-1,3,5Lekkerland - De
trisulfonaat
Put
Nieuw
Naftaleen-1,3,6Lekkerland - De
trisulfonaat
Put
Nieuw
Naftaleen-1,5Lekkerland - De
disulfonaat
Put
Nieuw
Lekkerland - De Trifluorazijnzuur
Put
Ridderkerk Ethyleendiaminetetr
Kievietsweg
a-azijnzuur (EDTA)
Ridderkerk Trifluorazijnzuur
Kievietsweg

1 µg/l

6

<1

<1

1,2

µg/l

1

1 µg/l

10

1,6

3,1

5,5

µg/l

10

1 µg/l

11

0,49

0,91

1,4

µg/l

3

1 µg/l

11

0,51

0,89

1,3

µg/l

4

1 µg/l

13

0,765

1,28

1,45

µg/l

11

1 µg/l

11

5,2

19

28

µg/l

11

1 µg/l

10

1,1

1,9

4,1

µg/l

10

1 µg/l

10

0,52

0,93

1,5

µg/l

2

1 µg/l

10

0,59

1,2

1,9

µg/l

8

1 µg/l

10

0,65

1,5

3,4

µg/l

7

1 µg/l

10

0,54

0,92

1,4

µg/l

2

1 µg/l

13

0,732

1,01

1,33

µg/l

4

1 µg/l

3

<1

<1

1,2

µg/l

2

1 µg/l

10

<
0,01

1,9

3,8

µg/l

7

1 µg/l

10

0,67

1,03

1,9

µg/l

3

1 µg/l

10

0,97

1,32

2,4

µg/l

8

1 µg/l

10

0,88

1,19

1,7

µg/l

7

1 µg/l

13

1,32

1,81

2,18

µg/l

13

1 µg/l

11

0,97

2,2

2,9

µg/l

10

1 µg/l

14

0,654

1,03

1,22

µg/l

8

Kralingen
Kralingen
Kralingen
Kralingen
Ouddorp
Ouddorp
Ouddorp
Oasen
C.Rodenhuis

Pagina 34 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Pompstation

Aantal
metingen

Minimum

Gemid
-delde

Maximum

Eenheid

Aantal overschrijdingen

150 mg/L
1 µg/l
1 µg/l
1 µg/l

52
4
4
4

140
0,45
1
0,35

166
1,04
1,3
1,28

214
1,5
1,4
2,4

mg/l Cl
µg/l
µg/l
µg/l

1
3
4
2

1 µg/l

13

<1

<1

1,2

µg/l

1

4

-0,48

-0,39

-0,31

SI

1

4

-0,32

-0,3

-0,26

SI

1

Parameter

Norm

Chloride
Dibroomazijnzuur
Trifluorazijnzuur
Dibroomazijnzuur
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

PWN
Andijk
Andijk
Andijk
Wim Mensink
Wim Mensink
Vitens
Amersfoort Berg
Amersfoort Hogeweg

Saturatie-index
Saturatie-index

Ceintuurbaan

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Chloride

De Haere

Saturatie-index

De muntberg

Saturatie-index

Archemerberg

De muntberg
Diepenveen
Dinxperlo

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
IJzer
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

jaargemiddel
d >0,2 SI
jaargemiddel
d >0,2 SI
1 µg/l

2

1,3

2,5

3,7

µg/l

2

150 mg/L
jaargemiddel
d >0,2 SI
jaargemiddel
d >0,2 SI

4

160

170

180

mg/l Cl

1

4

-0,55

-0,47

-0,43

SI

1

4

-0,71

-0,61

-0,52

SI

1

1 µg/l

2

1,6

3,8

6,1

µg/l

2

200 ug/L

14

23

60

262

µg/l Fe

1

1 µg/l

4

6,4

7,3

8,3

µg/l

4

Doorn

Saturatie-index

jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,48

-0,4

-0,32

SI

1

Druten

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

2

<
0,01

0,67

1,3

µg/l

1

Ellecom

Saturatie-index

jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,5

-0,4

-0,33

SI

1

Troebelingsgraad

1 FTE

56

< 0,1

0,32

1,3

FTE

2

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

2

<
0,01

2,7

5,4

µg/l

1

Enschede Weerseloseweg
Enschede Weerseloseweg
Epe

Saturatie-index

Espelo(sebroek)

Troebelingsgraad
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

Espelo(sebroek)
Fledite
Goor
Groenekan
Hammerflier
Hammerflier

Saturatie-index
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Legionella
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

jaargemiddel
d >0,2 SI
1 FTE

4

-0,58

-0,5

-0,4

SI

1

54

< 0,1

< 0,1

1,2

FTE

1

1 µg/l

2

0,88

1,1

1,2

µg/l

1

jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,32

-0,25

-0,22

SI

1

1 µg/l

5

1,3

3,3

4,2

µg/l

5

1 µg/l

2

4

4,5

5

µg/l

2

100 kve/L

2

< 100

2800

5700

kve/l

1

1 µg/l

2

1,4

1,8

2,1

µg/l

2

jaargemiddel
d >0,2 SI
200 ug/L
50 µg/l
1 FTE

4

-0,38

-0,3

-0,23

SI

1

16
16
58

< 10
<5
< 0,1

25
11
0,3

363
180
2,6

µg/l Fe
µg/l Mn
FTE

1
1
2

1 µg/l

2

1

1,1

1,2

µg/l

2

Troebelingsgraad

1 FTE

53

< 0,1

0,35

2,6

FTE

2

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

2

0,81

1,8

2,8

µg/l

1

Harderbroek

Saturatie-index

Hasselo
Hasselo
Hasselo
Hengelo 't
Klooster

IJzer
Mangaan
Troebelingsgraad
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

Herikerberg
Herikerberg

Pagina 35 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Pompstation

Parameter

Hollum

Kleurintensiteit

Leersum

Saturatie-index

Manderveen

Saturatie-index

Montferland
(van Heek)

Saturatie-index

Nijverdal

Saturatie-index

Oldeholtpade

IJzer

Olden Eibergen

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

Putten

Saturatie-index

Rodenmors
Schiermonnikoo
g
Schiermonnikoo
g
Sint
Jansklooster

IJzer
Bacteriën van de
Coligroep
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

Aantal
metingen

Minimum

Gemid
-delde

Maximum

Eenheid

Aantal overschrijdingen

13

12

14

22

mg/l Pt

1

4

-0,3

-0,23

-0,18

SI

1

4

-0,32

-0,24

-0,13

SI

1

4

-0,35

-0,24

-0,15

SI

1

4

-0,54

-0,39

-0,31

SI

1

200 ug/L

27

< 10

19

305

µg/l Fe

1

1 µg/l

2

1,9

2,6

3,4

µg/l

2

Norm
geen
abnormale
verandering
jaargemiddel
d >0,2 SI
jaargemiddel
d >0,2 SI
jaargemiddel
d >0,2 SI
jaargemiddel
d >0,2 SI

jaargemiddel
d >0,2 SI
200 ug/L

4

-0,33

-0,24

-0,17

SI

1

14

34

95

220

1

0 kve/L

56

0

0,4

15

µg/l Fe
kve/100
ml

1 µg/l

3

0,81

1,6

µg/l

1

Nitriet

0,1 mg/L

16

0,02

0,23

mg/l NO2

2

Terschelling

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/L

65

0

0,4

17

kve/100
ml

2

Twello

Saturatie-index

jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,28

-0,26

-0,23

SI

1

Velddriel

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

2

1,3

1,8

2,3

µg/l

2

Vlieland

Ammonium

0,20 mg/L

14

<
0,03

< 0,03

0,24

mg/l NH4

1

Waardenburg
(Kolff)
Wageningseber
g

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

1 µg/l

2

0,6

1,1

1,5

µg/l

1

Saturatie-index

jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,35

-0,29

-0,22

SI

1

1 µg/l

2

1

1,3

1,5

µg/l

2

1 µg/l

2

<
0,01

0,59

1,2

µg/l

1

1 µg/l

2

1,4

2,1

2,9

µg/l

2

1 µg/l

2

2

2,1

2,2

µg/l

2

Weerselo
Wezep - Boele
Winterswijk Corle
Witharen

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

<
0,01
<
0,01

1

Zeist

Saturatie-index

jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,43

-0,32

-0,16

SI

1

Zutphenseweg

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/L

57

0

0,09

3

kve/100
ml

1

1 µg/l

13

<1

<1

1,8

µg/l

5

1 µg/l

12

< 0,5

< 0,5

1,3

µg/l

1

100 kve/L

6

< 100

< 100

200

kve/l

1

1 µg/l

4

1,4

2,03

2,3

µg/l

4

200 ug/L

13

<5

< 36,8

440

µg/l Fe

1

Waternet
Leiduin
Weesperkarspel

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
Diisobutylftalaat

Waterbedrijf
Groningen
de Punt

Legionella

WML
Heel
Pey-Echt

Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)
IJzer

Pagina 36 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Pompstation

Roosteren
Roosteren

Parameter
Clostridium
perfringens (incl.
sporen)
Ethyleendiaminetetr
a-azijnzuur (EDTA)

Norm

Aantal
metingen

Minimum

Gemid
-delde

Maximum

Eenheid

Aantal overschrijdingen

0 kve/L

52

0

0

1

kve/100
ml

1

1 µg/l

4

<1

<1

1,2

µg/l

2

Pagina 37 van 42

Drinkwaterkwaliteit 2019

Deel 2: distributie

Pompstation

Parameter

Aantal
metingen

Minimum

Gemiddelde

Maximum

0 kve/100ml

650

0

0

10

100 kve/L
100 kve/L
<25oC

6
6
280

< 100
< 100
3,7

< 100
< 100
13,7

200
100
25,1

Norm

Eenheid

Aantal overschrijdingen

Brabant Water

Helmond
Loosbroek
Son

Bacteriën van de
Coligroep
Legionella
Legionella
Temperatuur

Welschap

Escherichia coli

0 kve/100ml

182

0

0

2

Legionella
Legionella

100 kve/L
100 kve/L

20
42

< 50
< 50

< 50
< 50

100
600

54

0

64

2800

72

<5

11

230

kve/100
ml
µg/l Fe

148

< 0,1

0,34

12

FTE

2

8

< 100

< 100

100

1

818

0

49

69000

2
2

21
< 20

38
< 20

54
26

kve/l
kve/100
ml
µg/l ClO3
µg/l ClO2

0 kve/100ml

748

0

<1

1

659
<5
2 0,0065
3123
0,4
37 < 100

8
0,068
14,2
< 100

450
0,13
29,5
100

Eindhoven

kve/100
ml
kve/l
kve/l
°C
kve/100
ml

1
1
1
1
1

Dunea
DZH-Noord
DZH-Zuid

kve/l
kve/l

1
1

Evides
Baanhoek

Aeromonas

Baanhoek

IJzer

1000
kve/100ml
200 ug/L

Baanhoek

Troebelingsgraad

4 FTE

Baanhoek

Legionella

Berenplaat

Aeromonas

Berenplaat
Berenplaat

Berenplaat
Berenplaat
Berenplaat
Berenplaat

Chloraat
Chloriet
Clostridium
perfringens (incl,
sporen)
IJzer
PAK, som 10
Temperatuur
Legionella

100 kve/L
1000
kve/100ml
1,0 ug/L
1,0 ug/L

Goeree-Overflakkee

Aeromonas

Kralingen

Aeromonas

Kralingen
Kralingen
Kralingen

Chloraat
Chloriet
Legionella

200 ug/L
0,1 ug/L
<25oC
100 kve/L
1000
kve/100ml
1000
kve/100ml
1,0 ug/L
1,0 ug/L
100 kve/L

Midden-Zeeland

Escherichia coli

Midden-Zeeland

Berenplaat

kve/100
ml
µg/l Fe
µg/l
°C
kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
µg/l ClO3
µg/l ClO2
kve/l
kve/100
ml

2
1

16
2
1
1
2
1
1
1

239

0

170

8100

241

0

100

20000

2
2
51

23
23
< 100

25
30
< 100

26
36
5500

0 kve/100ml

707

0

<1

2

Smaak

geen
abnormale
verandering

5632

1

1

6

-

1

Midden-Zeeland

Legionella

100 kve/L

28

< 100

< 100

15400

kve/l

2

Schouwen-Duiveland

IJzer

200 ug/L

21

<5

12

210

µg/l Fe

1

Tholen/Halsteren

Aeromonas

1000
kve/100ml

142

0

74

2600

Tholen/Halsteren

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

138

0

<1

1

Zeeuws-Vlaanderen

Aeromonas

1000
kve/100ml

140

0

6

2400

Zeeuws-Vlaanderen

Chloraat

1,0 ug/L

2

20

22

23

µg/l ClO3

2

Zeeuws-Vlaanderen

Chloriet

1,0 ug/L

2

< 20

< 20

23

µg/l ClO2

1

Pagina 38 van 42

kve/100
ml
kve/100
ml
kve/100
ml

4
11
2
2
3
1

4
1
3

Drinkwaterkwaliteit 2019

Oasen
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml
°C
kve/l
kve/100
ml

Gouda

Enterococcen

0 kve/100ml

38

0

0,03

1

Gouda

Escherichia coli

0 kve/100ml

447

<1

<1

1

Gouda

Legionella

7

< 100

< 100

100

Lekkerkerk

Aeromonas

29

<1

56

1200

Lexmond
Lexmond

Temperatuur
Legionella
Bacteriën van de
Coligroep

100 kve/L
1000
kve/100ml
<25oC
100 kve/L

426
7

1
< 100

14
600

25
4200

0 kve/100ml

110

0

0,03

1

298

0

346

6800

6

153

174

210

kve/100
ml
mg/l Cl

6

116

140

157

mg/l Na

1

18
905
10

< 0,5
4,7
< 50

20,5
13,6
175

277
25,5
900

1
1
4

254

0

91

4900

276

0

69

1200

10
5

< 50
< 50

50
90

450
250

µg/l Ni
°C
kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/l
kve/l

4

-0,28

-0,21

-0,09

SI

1

32

<1

390

2100

35

<1

330

1900

28

6,4

11

22

mg/l Pt

1

Nieuw-Lekkerland

1
1
1
1
1
1
1

PWN
Andijk

Aeromonas

Andijk

Chloride

Andijk

Natrium

Andijk
Andijk
Andijk

Nikkel
Temperatuur
Legionella

Bergen

Aeromonas

Heemskerk

Aeromonas

Hoofddorp
Laarderhoogt

Legionella
Legionella

1000
kve/100ml
1,0 ug/L
150 mg/L
(jaargemiddel
de (max 200
mg/L))
20 ug/L
<25oC
100 kve/L
1000
kve/100ml
1000
kve/100ml
100 kve/L
100 kve/L

30
1

3
1
1
2

Vitens
Jaargemiddel
d >0,2 SI
1000
kve/100ml
1000
kve/100ml
20 mg/L
Pt/Co

Almere

Saturatie-index

Ameland, Buren

Aeromonas

Ameland, Hollum

Aeromonas

Ameland, Hollum

Kleurintensiteit

Amersfoort Berg

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

91

0

0,01

1

kve/100
ml

1

Amersfoort Berg

Saturatie-index

Jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,45

-0,3

-0,18

SI

1

Amersfoortseweg

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

196

0

0,02

8

kve/100
ml

1

Baarn / Eem

tetrahydrofuraan

1,0 ug/L

6

< 0,1

3,8

23

µg/l

1

0 kve/100ml

160

0

0,03

3

100 kve/L
100 kve/L
100 kve/L
Jaargemiddel
d >0,2 SI

8
9
4

< 100
< 100
< 100

410
460
100

2200
2600
200

kve/100
ml
kve/l
kve/l
kve/l

4

-1,81

-0,34

0,25

SI

1

0 kve/100ml

62

0

0,02

3

kve/100
ml

1

4

-0,76

-0,6

-0,46

SI

1

27

15

17

21

mg/l Pt

1

28

< 10

52

623

µg/l Fe

1

Bunnik
Corle
Cothen

Bacteriën van de
Coligroep
Legionella
Legionella
Legionella

De Meern

Saturatie-index

De Muntberg

Bacteriën van de
Coligroep

De Muntberg

Saturatie-index

Boele

Deventer Ceintuurbaan
Deventer Zutphenseweg

Kleurintensiteit
IJzer

Jaargemiddel
d >0,2 SI
20 mg/L
Pt/Co
200 ug/L

Pagina 39 van 42

kve/100
ml
kve/100
ml

1
1

1
1
5
2

Drinkwaterkwaliteit 2019

Diepenveen

Saturatie-index

Dinxperlo/BEW

Saturatie-index

Doorn

Bacteriën van de
Coligroep
Mangaan

Doorn

Saturatie-index

Driebergen

Saturatie-index

Druten

Legionella
Bacteriën van de
Coligroep

Doorn

Jaargemiddel
d >0,2 SI
Jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,43

-0,3

-0,2

SI

1

4

-1,89

-0,34

0,25

SI

1

0 kve/100ml

51

0

0,2

8

50 ug/L
Jaargemiddel
d >0,2 SI
Jaargemiddel
d >0,2 SI
100 kve/L

28

<5

<5

54

kve/100
ml
µg/l Mn

4

-0,44

-0,31

-0,21

SI

1

4

-0,36

-0,22

-0,09

SI

1

6

< 100

< 100

300

2

0 kve/100ml

192

0

0,4

58

1
1

Edesebos

Escherichia coli

0 kve/100ml

192

<1

<1

58

Edesebos

Legionella

100 kve/L

9

< 100

170

700

Ellecom

Enterococcen

0 kve/100ml

30

0

0,07

2

Ellecom
Enschede Weerseloseweg

Legionella

100 kve/L

7

< 100

160

900

kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml
kve/l

Temperatuur

<25 C

173

7

14

25,5

°C

1

Epe

Saturatie-index

Jaargemiddel
d >0,2 SI

4

-0,54

-0,35

-0,24

SI

1

Espelo(sebroek)

Legionella

100 kve/L

5

< 100

< 100

200

kve/l

1

0 kve/100ml

718

0

0,02

6

100 kve/L

11

< 100

< 100

100

0 kve/100ml

293

0

0,9

200

4

-0,31

-0,21

-0,11

SI

1

8 < 100
28 < 0,01

< 100
0,01

200
0,13

kve/l
mg/l NO2
kve/100
ml
µg/l Fe
kve/l
kve/100
ml
mg/l NO2
kve/100
ml

1
2

Edesebos

Fikkersdries
Fikkersdries
Fledite

Bacteriën van de
Coligroep
Legionella
Bacteriën van de
Coligroep

Fledite

Saturatie-index

Fledite
Goor

Legionella
Nitriet

Groenekan

Aeromonas

Groenekan
Groenekan

IJzer
Legionella

Hammerflier

Aeromonas

Hammerflier

Nitriet
Bacteriën van de
Coligroep

Havelterberg

o

Jaargemiddel
d >0,2 SI
100 kve/L
0,1 mg/L
1000
kve/100ml
200 ug/L
100 kve/L
1000
kve/100ml
0,1 mg/L
0 kve/100ml

1
2
1
2

1
1
1

39

<1

670

2200

27
7

< 10
< 100

31
< 100

303
100

142

<1

240

3300

28 < 0,01

0,01

0,39

0

2

> 270

1,3

9,5

µg/l

1

kve/l

1

287

Havelterberg

Som
trihalomethanen

25 ug/L (90
percentiel)

8 < 0,05

Hengelo 't Klooster

Legionella

100 kve/L

7

< 100

< 100

100

Heumensoord

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

351

0

1

300

la Cabine

Escherichia coli

0 kve/100ml

305

<1

<1

2

Laren
Leersum
Leidse Rijn

Mangaan
Legionella
Legionella
Bacteriën van de
Coligroep

50 ug/L
100 kve/L
100 kve/L

27
4
7

<5
< 100
< 100

<5
< 100
< 100

97
100
100

0 kve/100ml

324

0

0,04

7

Manderveen

Enterococcen

0 kve/100ml

14

0

0,6

9

Nijverdal

Legionella

8

< 100

960

4700

Noordbergum

Aeromonas

100 kve/L
1000
kve/100ml

36

<1

760

3000

Linschoten

kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml

1

Pagina 40 van 42

kve/100
ml
kve/100
ml
µg/l Mn
kve/l
kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml

5
1
1
1
1
1

1
1
1
2
2
1
1
1
3

Drinkwaterkwaliteit 2019

Noordbergum

Legionella

100 kve/L
1000
kve/100ml

13

< 100

160

600

Oldeholtpade

Aeromonas

Oldeholtpade

31

<1

300

2100

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

252

0

0,9

200

Oldeholtpade

Enterococcen

0 kve/100ml

28

0

0,04

1

Oldeholtpade
Oldeholtpade

IJzer
Legionella

200 ug/L
100 kve/L

28
7

< 10
< 100

16
260

Oostelijk Flevoland

Legionella

100 kve/L

7

< 100

Oosterbeek
Putten
Rhenen
Rodenmors

IJzer
Legionella
Legionella
Nikkel

27
8
5
8

Sint Jansklooster

Aeromonas

31

Sint Jansklooster

Ammonium

200 ug/L
100 kve/L
100 kve/L
20 ug/L
1000
kve/100ml
1000
kve/100ml
0 kve/100ml

326

Soestduinen

Bacteriën van de
Coligroep
Legionella

Spannenburg

Aeromonas

Soestduinen

100

kve/l

1

< 10
< 100
< 100
5,43

19
1000
< 100
30,4

484
7600
200
161

1
1
1
1

<1

410

3000

µg/l Fe
kve/l
kve/l
µg/l Ni
kve/100
ml

48 < 0,03

< 0,03

0,24

mg/l NH4

1

0

0,08

23

3
1
1
1

2

8

< 100

< 100

600

822

<1

300

3900

0 kve/100ml

834

0

1

90

100 kve/L
1000
kve/100ml

12

< 100

< 100

100

28

30

630

3000

0 kve/100ml

36

0

0,2

2

43

<1

840

3400

7

< 100

< 100

200

0 kve/100ml

190

0

0,02

2

100 kve/L
100 kve/L
100 kve/L
Jaargemiddel
d >0,2 SI
Jaargemiddel
d >0,2 SI

7
5
6

< 100
< 100
< 100

< 100
< 100
< 100

200
100
100

4

-0,28

-0,21

-0,15

SI

1

4

-0,29

-0,23

-0,2

SI

1

6

< 100

370

1100

kve/l

1

kve/l
kve/100
ml

100 kve/L
1000
kve/100ml

Spannenburg
Terschelling

Aeromonas

Terschelling

Bacteriën van de
Coligroep

Terwisscha

Aeromonas

Terwisscha

Tull en 't Waal
Twello
Velddriel

Legionella
Bacteriën van de
Coligroep
Legionella
Legionella
Legionella

Vlieland

Saturatie-index

Wageningseberg

Saturatie-index

Wageningseberg

Legionella

100 kve/L

Wierden

Legionella

Witharen

Aeromonas

Zeist

Saturatie-index

Zoelen

Aeromonas

100 kve/L
1000
kve/100ml
Jaargemiddel
d >0,2 SI
1000
kve/100ml

Tull en 't Waal

< 100

2

kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/l
kve/100
ml
kve/l
kve/l
kve/l

Bacteriën van de
Coligroep
Legionella

Spannenburg

1

383
1400

kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/100
ml
µg/l Fe
kve/l

1000
kve/100ml
100 kve/L

1
1
10
1
1
1
2
3
1
1
1
1
1

12

< 100

250

2000

128

<1

350

3000

1

4

-0,41

-0,34

-0,26

SI

1

29

<1

110

1300

kve/100
ml

1

10

Waternet
Amsterdam

Aeromonas

1000
kve/100ml

70

0

784

52000

Amsterdam

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

2509

0

0,02

38

Amsterdam

Enterococcen

0 kve/100ml

90

0

0,02

1

Amsterdam

Escherichia coli

0 kve/100ml

29

0

1

38

Amsterdam

Temperatuur

<25 C

2410

1,8

13,9

25,3

o

Pagina 41 van 42

kve/100
ml
kve/100
ml
kve/100
ml
kve/100
ml
°C

1
1
2
4
1

Drinkwaterkwaliteit 2019

Amsterdam

Legionella

100 kve/L

52

0

67

1900

kve/l

3

De Punt/Haren

Legionella

Nietap

Escherichia coli

100 kve/L

11

< 100

< 100

200

387

<1

<1

1

Aeromonas

1000
kve/100ml

17

<1

70

4600

kve/l
kve/100
ml
kve/100
ml

1

0 kve/100ml

Onnen/De Groeve
Onnen/De Groeve

Troebelingsgraad

4 FTE

210

< 0,1

< 0,1

5

FTE

1

100 kve/L
100 kve/L
100 kve/L
100 kve/L
100 kve/L

8
7
4
4
8

< 100
< 100
< 100
< 100
< 100

< 100
< 100
100
< 100
< 100

800
1100
1400
200
600

kve/l
kve/l
kve/l
kve/l
kve/l

3
2
2
1
5

1,0 ug/L

1

12

12

12

µg/l

1

Zuid-Oost

Legionella
Legionella
Legionella
Legionella
Legionella
tetrahydrofuraan
Legionella

18

< 100

< 100

20000

Aeromonas

5

60

210

2100

kve/l
kve/100
ml

8

Zuidwolde

100 kve/L
1000
kve/100ml

Waterbedrijf
Groningen
1
2

WMD
Annen
Assen
Beilen
Dalen
Hoogeveen
Zuid-Oost

2

WML
Groote Heide/ WP
Heel
Groote Heide/ WP
Heel
Helden (WPH)

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

211

0

0

1

kve/100
ml

2

Temperatuur

<25oC

202

5,7

14,5

28,1

°C

2

Temperatuur

<25oC

371

5,4

14,3

25,3

°C

1

Helden (WPH)

Troebelingsgraad

4 FTE

46

< 0,1

< 0,2

4,1

FTE

1

IJzerenKuilen

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

390

0

2

620

kve/100
ml

2

IJzerenkuilen/Sustere
n/Roosteren

Bacteriën van de
Coligroep

0 kve/100ml

390

0

0

1

kve/100
ml

2

Inkoop Enwor (WdKA)

Waterstofcarbonaat

> 60 mg/L

5

38

44

61

mg/l
HCO3

1

Inkoop Rothenbach

IJzer

200 ug/L

1

490

490

490

µg/l Fe

1

1,0 ug/L

1

4,7

4,7

4,7

µg/l

1

<25 C

163

1

14,6

25,1

1

0 kve/100ml

104

0

0

1

°C
kve/100
ml

Inkoop Rothenbach
Ospel/WP Heel
Pey-Echt

tetrachlooretheen
Temperatuur
Bacteriën van de
Coligroep

o

Pagina 42 van 42

2