Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Voorzitter.
Laat ik mijn betoog beginnen met de uitspraak dat de
fractie van de Partij van de Arbeid zeer positief staat
tegenover dit wetsvoorstel. De Kamer zal begrijpen dat ik
nu moet zeggen: het wetsvoorstel is oké. Dat is een
flauwe woordspeling, maar het is wel zo. Wij zullen het
wetsvoorstel van harte steunen.
Wij zijn een groot voorstander van verregaande
harmonisatie van de wetgeving voor peuterspeelzalen en
kinderopvang. Wij vinden dat alle kinderen een eerlijke
kans moeten krijgen om zich lichamelijk en sociaal te
ontplooien en hun talenten te ontwikkelen. Daarmee kun
je niet vroeg genoeg beginnen. Daarom hebben wij grote
waardering voor het werk dat dagelijks in de peuterspeelzalen en in de kinderopvang wordt verricht om een
bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van onze
allerkleinsten in een goede, speels ingerichte en veilige
omgeving. Wij menen dat goede VVE-programma’s
daarbij een zeer waardevol en effectief instrument zijn,
mits ze onder de juiste voorwaarden en door professionele leidsters worden aangeboden; anders boeten ze
flink in aan effectiviteit.
Wij vinden dat dit wetsvoorstel een kans biedt aan
veel meer kinderen dan alleen die kinderen die een taalof ontwikkelingsachterstand hebben en voor wie de vooren vroegschoolse educatie tot nu toe vooral bedoeld
was. Wij willen ervoor waken dat de discussie over de
toekomst van de VVE en de peuterspeelzalen zich

beperkt tot een discussie over achterstanden. Wij zien
vooral graag kansen voor alle kinderen. Het tegengaan
van segregatie, van taal- en ontwikkelingsachterstanden
en van de scheiding tussen zwarte en witte scholen is
voor ons echter wel een zeer belangrijk thema. Het is
zeer onwenselijk dat scholen al ″aan de voorkant
verzwarten″, om het maar zo te noemen, omdat alleen
leerlingen met een potentiële of daadwerkelijke
achterstand de speciale VVE-peuterspeelzalen bevolken
en dat de scholen waaraan zij zijn gekoppeld vervolgens
″meeverzwarten″. Wij willen graag dat kinderen met en
zonder achterstanden, van diverse afkomst, zo vroeg
mogelijk samen spelen en samen leren. Kinderen met
een taalachterstand of een achterstand in sociale
vaardigheden kunnen zich dan optrekken aan anderen.
Wij hebben de insteek dat bepaalde zaken landelijk
moeten worden geregeld, zoals de kwaliteit en het
toezicht daarop. Wij willen echter ook de gemeenten, de
kinderopvang, de peuterspeelzalen en de scholen de
kans bieden om voor dit thema lokale, op maat
gesneden oplossingen te vinden. Wij hebben nagedacht
over de vraag of je een landelijke definitie van ″doelgroepkinderen″ moet maken. Na veel gesprekken met
wethouders en andere betrokkenen in het veld zijn wij er
echter van overtuigd geraakt dat lokale instellingen de
ruimte moeten krijgen om hier zelf vorm aan te geven.
Met een landelijke definitie, zoals die in gebruik is voor
de gewichtenregeling, zou je namelijk de sociaalemotionele problematiek niet bij de afweging betrekken.
Bovendien bestaat het gevaar dat een minimumdefinitie
al gauw een maximumdefinitie wordt.
Omdat er nog veel verschillen tussen kinderopvang en
peuterspeelzalen zijn in wet- en regelgeving, cultuur en
nog een aantal andere zaken, juichen wij het toe dat er
nu eindelijk een belangrijke stap in de richting van
harmonisatie wordt gezet. Wij zouden heel graag
volledige harmonisatie willen. Dat is nu nog niet
mogelijk, maar dat is zeker het eindperspectief van de
Partij van de Arbeid. Daar willen wij de komende jaren
stap voor stap naartoe werken. Ons uiteindelijke doel is
de vorming van kindercentra als basisvoorziening voor
werkende en niet-werkende ouders. Ouders kunnen daar
om kinderopvang vragen; kinderen kunnen daar aan
allerlei activiteiten meedoen en kunnen daar natuurlijk
onderwijs krijgen. Het zou niet meer uit mogen maken
wat je komt doen met je kind; het zou allemaal onder
heel heldere en geharmoniseerde wet- en regelgeving
moeten vallen.
Wij hebben natuurlijk nog wel een aantal opmerkingen
en vragen over dit wetsvoorstel. Er is mijn fractie veel
aan gelegen dat met de VVE-programma’s zo veel
mogelijk kinderen worden bereikt. Zeker de kinderen die
een taalachterstand hebben, moet een aanbod kunnen
worden gedaan. Ouders kunnen er op twee manieren toe
worden aangezet om hun kind naar de VVE te sturen:
verleiden of dwingen. Ik ben ervan overtuigd dat dwang
veelal averechts werkt. Als ouders door goede voorlichting op het consultatiebureau ervan kunnen worden
overtuigd dat VVE kansen biedt voor hun kind, dan zullen
zij blij zijn dat die mogelijkheid er is. Zo wordt meer
draagvlak gecreëerd dan door een kind als achterstandskind te bestempelen, ouders al bij voorbaat een brevet
van onvermogen te geven en dwang toe te passen. Wij
verwachten dat ouders dan eerder bereid zijn om aan
gezinsgerichte programma’s mee te doen of zelf
misschien op taalles te gaan, als je hen daartoe kunt

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA)
© M. Sablerolle – Gouda

Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet kinderopvang, de Wet op het onderwijstoezicht, de Wet
op het primair onderwijs en enkele andere wetten
in verband met wijzigingen in het onderwijsachterstandenbeleid (31989).
De voorzitter: Ik heet de staatssecretaris van Onderwijs
van harte welkom. Het woord is aan de eerste spreker,
mevrouw Kraneveldt.
De algemene beraadslaging wordt geopend.
©

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3902

Kraneveldt-van der Veen
verleiden. Vermeden moet worden dat ouders het
consultatiebureau en andere voorzieningen gaan mijden.
Mijn fractie is dan ook geen voorstander van een
verplichte peutertoets, verplichte VVE of het verlagen van
de leerplichtige leeftijd naar 2,5 jaar. Laat kleine kinderen
ook nog even kleine kinderen zijn. Wij zijn wel voor een
per gemeente op maat gesneden definitie van de
VVE-doelgroep en voor een goed indicatiehandvat voor
het consultatiebureau of het Centrum voor Jeugd en
Gezin, om doelgroepgezinnen te herkennen en vervolgens een goed aanbod te doen.
Als de kwaliteitseisen helder zijn, moet het toezicht dat
ook zijn, zowel het toezicht door de Onderwijsinspectie
als dat door de GGD. Wij staan zeer sympathiek
tegenover het idee om voor het GGD-toezicht een
landelijk geldend kader vast te stellen. De GGD-koepel
heeft ons dat al gevraagd in een hoorzitting. Het geeft
duidelijkheid aan alle organisaties die landelijk of
regionaal werken, zodat zij niet worden geconfronteerd
met een lappendeken aan verschillen.
Wij zijn ook groot voorstander van geharmoniseerd en
geïntegreerd toezicht. De betrokken organisaties krijgen
met ontzettend veel toezichthoudende instanties te
maken. Wij begrijpen dat er een zogenaamde SICwerkgroep is ingesteld, die zich hiermee bezighoudt.
Onze vraag aan de staatssecretaris is: wanneer zullen de
eerste resultaten van die werkgroep bekend zijn?
Wij vragen de staatssecretaris ook, hoe zij staat
tegenover eventuele certificering en daaraan gekoppeld
proportioneel toezicht. Als je het goed doet in de
kinderopvang, of als peuterspeelzaal, vinden wij dat je
verdiend vertrouwen hebt en dat je dan wat minder
gecontroleerd kunt worden. Dat moet je echter wel
verdienen. Gooi er met de pet naar, dan komt de
inspecteur vaker langs. Doe het goed, dan verdien je
vertrouwen.
Dan kom ik nu op de financiering. In het wetsvoorstel
wordt ervoor gekozen, de specifieke doeluitkering om te
vormen tot een decentralisatie-uitkering. Wij hebben
echter een voorkeur voor het nog even blijven oormerken van het aanzienlijke VVE-budget. Daarom heb ik,
mede namens mijn collega Langkamp, een amendement
ingediend waarmee de oormerking vooralsnog drie jaar
in stand blijft, zodat de flinke investering in de VVE echt
wordt gebruikt waarvoor deze is bedoeld, en wij de
besteding van de middelen en de werking van het
wetsvoorstel helder kunnen monitoren.
Die termijn van drie jaar komt ook terug in een ander
amendement dat mevrouw Langkamp en ik samen
hebben ingediend, waarin een evaluatiebepaling staat
voor deze wet. Ik heb gekozen voor een termijn van drie
jaar voor de eerste wettelijke evaluatie. Dat had ook vijf
jaar kunnen zijn, maar dat vind ik wel erg ver weg. Ik
denk dat drie jaar een mooie termijn is om met deze wet
aan de slag te gaan binnen de gemeenten, en dan te
bezien hoe het ermee staat. Uiteraard zie ik uit naar de
reactie van de staatssecretaris op deze amendementen.
Continuïteit is heel belangrijk voor allen die zich met
dit thema bezighouden. Zij moeten er ook na 2011 zeker
van zijn dat er voldoende middelen beschikbaar zijn om
de ambities die wij met de VVE hebben, waar te maken.
Kan de staatssecretaris nog eens helder maken wat de
structurele middelen zijn waarop de gemeenten ook na
2011 kunnen rekenen? Bij een werkbezoek in het kader
van VVE heeft een gemeente bij ons aangekaart dat voor
kinderen die korter dan 12 maanden meedoen aan VVE,

geen financiering beschikbaar is. Dat wordt in de
verantwoording van de gemeente tegenover het Rijk niet
geaccepteerd. Uit de nota naar aanleiding van het
verslag begrijp ik dat dit klopt, maar ik vraag de
staatssecretaris, of zij van mening is dat dit anders zou
moeten zijn. Gemeenten lopen hier tegenaan. Zij zeggen:
soms gaat een kind weg, maar wij hebben daarvoor wel
een plek gehad. Dat kost ons geld. Graag krijg ik op dit
punt een reactie van de staatssecretaris.
Wij zijn het eens met wat de staatssecretaris in het
wetsvoorstel heeft bepaald omtrent de regierol die aan
de gemeenten wordt toebedeeld, en de afsprakenverplichting. Het is van belang dat alle betrokken partijen in
de gemeente hun verantwoordelijkheid nemen en tot
sluitende afspraken komen. Een goede spreiding van
leerlingen om segregatie tegen te gaan, goede voorlichting aan ouders, doorlopende leerlijnen en het liefst
natuurlijk een warme overdracht van kinderen uit de
voorschoolse naar de vroegschoolse situatie zijn
belangrijke aandachtspunten. Gemeenten moeten het
een en ander presteren met dit wetsvoorstel. Dan
hebben zij ook een goede regierol nodig om dit waar te
maken.
Er zijn diverse verschillen tussen de kinderopvang en
de peuterspeelzalen. Ik heb het dan over de cultuur, de
cao’s, huisvesting en allerlei juridische vragen met
betrekking tot organisatievormen. Je zit natuurlijk met
het probleem van de publiek-private samenwerking. Je
mag commerciële instellingen als kinderopvangorganisaties niet subsidiëren, maar je moet wel intensief met hen
samenwerken. Wij kunnen niet alle problemen vandaag
wegnemen, maar ik denk dat het wel goed is dat wij
blijven nadenken over de vraag hoe wij zoveel mogelijk
hindernissen kunnen wegnemen. Kan de staatssecretaris
iets zeggen over de plannen die zij heeft om nog in deze
kabinetsperiode een aantal van die knelpunten weg te
nemen. Waar kan nog ontschot worden in deze periode?
De kinderopvang is een commerciële sector, die
andere belangen kent dan de belangen van de lokale
overheid. Zonder financiële prikkel heeft de gemeente
niet echt veel in handen om de kinderopvang te
stimuleren om samen te werken met peuterspeelzalen of
om VVE aan te bieden. Zijn er plannen om de kinderopvangbranche ertoe te verleiden meer aan VVE te gaan
doen? Stimuleert de staatssecretaris dat actief? Hoe
kunnen we de kinderopvang prikkelen om dit te gaan
doen?
Ik heb nog een vraag over de scholen. In de memorie
van toelichting wordt gesproken over een subsidie voor
bestuurlijke samenwerking. We hebben nog steeds niet
helder voor ogen hoe dat precies zit. Is het nu een
inspanningsverplichting om met elkaar te gaan praten en
maakt het niet uit wat uiteindelijk de afspraken zijn? Of is
er een resultaatsverplichting om tot heldere afspraken te
komen? Wij zouden zeggen: als je iets subsidieert,
beloon dan altijd het behaalde resultaat en niet het om
de tafel zitten, want dat lijkt ons wat mager. Er komt een
kwaliteitsconvenant. De vraag is of dat er al is of dat het
er in elk geval op tijd komt om niet nadelig te zijn voor
de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel.
Dan kom ik op de leidsters. We zijn zeer blij met de
voorgestelde verdere professionalisering van de leidsters
en met de extra impuls van 35 mln. die daarvoor is
gekomen. In de toekomst zouden wij graag willen – dat
is echter in de overgangsperiode niet haalbaar – dat er
met twee geschoolde krachten gewerkt gaat worden per

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3903

Kraneveldt-van der Veen
groep. Dat zou het uitgangspunt moeten zijn waar wij
met elkaar naartoe moeten. Wij begrijpen dat het nog
niet kan, maar daar zouden wij wel naar moeten streven.
De VNG geeft nog een aantal knelpunten aan met
betrekking tot de leidsters. Er schijnen beleidsregels
kinderopvang te zijn die zeggen dat kinderen binnen een
dagdeel begeleid moeten worden door dezelfde leidster.
Bij uitwisseling van kinderen om een VVE-groep te
vormen levert dat echter problemen op. Erkent de
staatssecretaris dit? Kan hier iets aan veranderd worden?
Nu heb je kinderopvang die btw-plichtig is. Peuterspeelzalen zijn dat niet. Dat maakt ook de uitwisseling
van personeel lastig. De cao’s sluiten niet op elkaar aan.
Dat wordt vaak gezien als het grootste struikelblok. Het
inzetten van combinatiefuncties is dus ook niet altijd
mogelijk. Wij zouden graag willen dat de staatssecretaris
de laatste stand van zaken aangeeft op dit punt. Ik weet
dat zij dit ook wil oplossen, maar we krijgen nog steeds
signalen dat het heel erg lastig is.
Last but not least: de positie van de ouders en de
kosten voor de ouders. In de Wet OKE zijn de vormen
van ouderparticipatie in twee verschillende wetten
geregeld. Er komt een vorm van oudervertegenwoordiging, inclusief klachtenregeling, zo lezen wij in het
wetsvoorstel. Kan de staatssecretaris nog eens aangeven
hoe dat er precies moet gaan uitzien? Hebben de ouders
in zo’n oudercommissie in een peuterspeelzaal nu
dezelfde rechten als de ouders in de oudercommissie in
de kinderopvang? Kan de staatssecretaris daar nog iets
over zeggen? Voor niet-gesubsidieerde peuterspeelzalen
wordt een vergelijkbare vorm van oudervertegenwoordiging als in de kinderopvang ingericht. Ook daar is er dus
een oudercommissie. Gelden daarvoor misschien ook
weer andere rechten? Hoe zit dat precies?
De leden van de PvdA-fractie zijn blij dat er nu zo veel
in de VVE wordt geïnvesteerd en dat de financiële
drempels voor ouders om hun kind te laten meedoen
aan de VVE zoveel mogelijk worden weggenomen. Het
mag volgens ons niet zo zijn dat we delen van de
doelgroep niet bereiken omdat ouders de gang naar de
peuterspeelzaal niet weten te vinden. Wel betekent dit
wetsvoorstel dat sommige ouders met kinderen in
peuterspeelzalen meer betalen dan ouders in de
kinderopvang. De ouders van doelgroepkinderen VVE
betalen vaak veel minder dan de ouders van nietdoelgroepkinderen. Dat is vervelend, maar de vraag is
natuurlijk hoe erg het is. Dat hangt van het inkomen af.
Verschillen tussen de bijdragen van ouders zullen er
altijd zijn, hoe vervelend dat ook is. Nu zegt de VNG dat
de Rijksregeling reductie ouderbijdrage doelgroepkinderen zorgt voor scheve verhoudingen tussen ouders. Ik
hoor daarop graag een reactie van de staatssecretaris,
want ik vraag me af of dat klopt. Gaan ouders daar nu
echt over in gesprek met elkaar? Kijken zij nu echt scheef
naar elkaar, van: jij betaalt minder dan ik, hoe kan dat,
dat vind ik niet eerlijk? We merken dat ook in de
kinderopvang. Ik betaal ook veel meer dan een ander,
maar dat is logisch, omdat ik ook meer verdien. Ik ga
daar andere ouders niet scheef op aankijken. Graag een
reactie van de staatssecretaris daarop. De VNG noemt de
regeling ook ″slecht uitvoerbaar″. Ik heb daar al eerder in
een algemeen overleg aandacht voor gevraagd. Graag
horen wij van de staatssecretaris of daar nog iets aan te
doen valt.

heb ik nog een vraag. Mevrouw Kraneveldt zei zojuist dat
er altijd verschillen zullen zijn tussen ouderbijdragen. Dat
klopt, als het gaat over inkomensafhankelijke bijdragen.
Daar is wat voor te zeggen; dat geeft mevrouw Kraneveldt ook aan. Vervolgens vergelijkt zij dat met de
bijdrage van ouders voor de peuterspeelzaal. Doorgaans
zijn die bijdragen niet inkomensafhankelijk, hoewel zij
wel per gemeente verschillen. Het kan straks zo zijn dat
een ouder met een kind dat geen taalachterstand heeft,
een hogere bijdrage moet betalen aan de peuterspeelzaal
dan de ouder van wie het kind wel VVE krijgt. De
gemeente zegt daarover dan: dat is belangrijk en
daarvoor hanteren wij een heel laag tarief voor de
ouders. Wat vindt mevrouw Kraneveldt daarvan? Dat
kunnen wij toch niet uitleggen?
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Natuurlijk
is zoiets vervelend, als je op hetzelfde inkomensniveau
zit. Als je kind geen achterstand heeft, moet je meer
betalen dan een ander. Wij moeten de gemeenten
vertrouwen dat zij daarvoor goede oplossingen vinden.
Daartoe biedt het wetsvoorstel ook de ruimte. Zo kan
men ouders in bepaalde inkomensgroepen zo veel
mogelijk vrijwaren van de kosten. Die kosten hoeven zo
dus niet al te zeer op te lopen. Ik vind ook dat men over
de drempel moet kunnen om mee te doen. Als een ouder
zegt ″ik wil heel graag, maar de kosten zijn voor mij een
probleem; ik kan aantonen dat ik een heel laag inkomen
heb″ moet de gemeente ervoor zorgen dat die ouders
toch kunnen meedraaien in de VVE. Ik kan dat probleem
echter niet 1, 2, 3 wegnemen; evenmin kan ik 1, 2, 3 alle
ouders garanderen dat zij altijd een minimum aan kosten
hebben. Ik denk dat dit ook het maatwerk is dat de
gemeente moet leveren. Ik zie ook niet hoe wij dat hier
landelijk moeten regelen. Ik denk niet dat dit nu tot de
mogelijkheden behoort.
Mevrouw Langkamp (SP): Dit laatste vind ik jammer.
Volgens mij is dat waar wij wel naartoe moeten. Als wij
beiden van mening zijn dat die verschillen er eigenlijk
niet zouden moeten zijn, wilt u dan voor een oplossing
naar de gemeenten kijken? Dit is evenwel heel verschillend geregeld in de gemeenten. De gemeente Den Haag
doet het heel goed: het maakt niet uit of er al dan niet
VVE nodig is, iedere ouder betaalt € 20 per maand. Dat
is heel weinig en iedereen kan van die voorziening
gebruik maken, of er nu wel of niet sprake is van een
taalachterstand. Toen ik op werkbezoek was in Oldenzaal
vernam ik heel grote verschillen in wat ouders moeten
betalen om hun kind naar de peuterspeelzaal te laten
gaan. Ik zou het zo fijn vinden als u hier namens de Partij
van de Arbeid zou zeggen: wij gaan voor ieder kind,
waar het ook in Nederland woont, regelen dat het naar
de peuterspeelzaal kan gaan en dat de ouders dat
fatsoenlijk kunnen betalen.
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Ik zou dat
voor de toekomst graag willen doen. Ik heb zojuist ook
het perspectief geschetst waarin het niet zou mogen
uitmaken waarvoor je eigenlijk komt. De desbetreffende
wet- en regelgeving moet daartoe op elkaar worden
afgestemd. De VVE en de peuterspeelzaal zouden dan
onder de Wet kinderopvang moeten vallen. Ik deel dus in
principe uw wens, maar ik denk niet dat het mogelijk is
om dat in dit tijdsgewricht te regelen. Dat is jammer.

Mevrouw Langkamp (SP): Over het laatste onderdeel

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

12 januari 2010
TK 40

40-3904

©
De heer Van der Vlies (SGP): Mevrouw de voorzitter.
Met dit wetsvoorstel wil de regering een nieuwe stap
zetten ten aanzien van de ontwikkeling van peuters en
kleuters. Dat onderwerp heeft in ons land een lange
geschiedenis, die zelfs teruggaat tot de middeleeuwse
begijnenscholen. De centrale vraag daarbij is hoe jonge
kinderen benaderd moeten worden; een vraag waarop
het antwoord niet alleen aan de wetenschap is voorbehouden. Pedagoog Haanstra van de internationaal
befaamde Leidsche Kweekschool pleitte rond 1900 al
voor meer aandacht voor de ontwikkeling van het kind
en tegen methodisering als het gaat om geletterdheid en
gecijferdheid. De SGP-fractie heeft regelmatig aandacht
gevraagd voor de toenemende verschoolsing van de
kindertijd, waarvan de gebezigde terminologie ″voor- en
vroegschoolse educatie″ eigenlijk een helder symbool is.
De staatssecretaris doet voorkomen dat het positieve
effect van VVE absoluut onomstreden is. Als er toch
sprake lijkt te zijn van beperkt effect is dat volgens haar
eigenlijk te wijten aan gebrekkige uitvoeringscondities.
Het is de redenering: ″Als een medicijn niet werkt, moet
je er gewoon een hogere dosis van nemen.″ Deze
redenering is wetenschappelijk natuurlijk nogal dubieus,
omdat zij kritiek bij voorbaat onmogelijk maakt. Het kan
de staatssecretaris niet zijn ontgaan dat er fundamentele
kritieken zijn. De Raad van State noemt een lijstje op
pagina 5 van het advies. De pedagoog Levering noemt
het zelfs een mysterie ″dat er aan het ineffectieve
onderwijsachterstandenbeleid geen einde wordt
gemaakt, terwijl er onder wetenschappers over ineffectiviteit ervan wel consensus bestaat″. Hoe kunnen
gerespecteerde visies zover uiteenlopen en wat betekent
dat voor beleid? Wil de staatssecretaris hier serieus op
ingaan?
Uit antwoorden op vragen van het lid Dibi blijkt dat de
staatssecretaris geen verschoolsing van het kleuteronderwijs constateert. Ik vond die antwoorden op vragen van
het lid Dibi in een stuk van 21 december 2009. Toch
plaats ik daar ter illustratie graag een citaat van een
kleuterjuf tegenover: ″Als kinderen naar groep 3 gaan,
moeten ze al zeventien letters kennen en hun eigen vooren achternaam kunnen schrijven. Vroeger kenden mijn
kinderen aan het eind van groep 2 zestig liedjes, met een
uitgebreide woordenschat. Nu heb ik daar geen tijd meer
voor, omdat ik ze die letters moet leren.″ Mij dunkt dat
daar een signaal in zit. Dit levert op zijn minst een
paradoxale situatie op. Uit onderzoek blijkt dat het
kennen van deze letters op zich nog weinig zegt en dat
het leren veel inspanning kost, terwijl dat op iets latere
leeftijd voor de meesten een kleine moeite is. Hoe
reageert de staatssecretaris hierop? Is er voor scholen
ook voldoende vrijheid om een afwijkende invulling te
kiezen?
Dit wetsvoorstel regelt de zorg voor opvang, opvoeding en ontwikkeling van peuters en kleuters op een
manier die niet bepaald een schoonheidsprijs verdient.
Er zijn serieuze bedenkingen te constateren bij de
consistentie en helderheid van het inpassen van deze
belangen in verschillende wetten. Er dreigt toch een
soort, om het met een gewaagde term te zeggen,
juridische hutspot te ontstaan. De bezwaren van de
SGP-fractie richten zich op een viertal punten.
Ten eerste worden peuterspeelzalen ingepast in de
Wet kinderopvang, omdat de werkzaamheden van de

verschillende instellingen door de regering eigenlijk op
één lijn gesteld worden. Hiermee wordt miskend dat
peuterspeelzalen een geheel andere en eigen missie
hebben die zich niet laat verenigen met de doelstelling
van de Wet kinderopvang. De peuterspeelzaal kent een
pedagogisch doel, het samen spelen gedurende beperkte
tijd, terwijl in de Wet kinderopvang van oorsprong de
opvang centraal staat als hulpmiddel voor arbeidsparticipatie. Hoe ziet de staatssecretaris dit verschil? Kent zij
ook het signaal dat het voor gemeenten voordeliger is
om peuterspeelzalen onder te brengen bij de kinderopvang? Hoe voorkomt zij dat deze vorm van harmonisatie
optreedt, die leidt tot het verdwijnen van de afzonderlijke
functie van de peuterspeelzaal?
Mijn tweede kanttekening is de volgende. De
juridische en financiële positie van peuterspeelzalen,
zeker wanneer er geen sprake is van VVE, is in het
wetsvoorstel diffuus. Als het gaat om de kwaliteitseisen
vallen ze onder de Wet kinderopvang. Als het gaat om de
bekostiging vallen ze echter onder het welzijnswerk, de
Wmo. Op onze stelling in het verslag dat voor peuterspeelzalen zonder VVE onzekerheid blijft bestaan over de
financiën, antwoordt de staatssecretaris dat die
onzekerheid niet bij gemeenten bestaat. Dit is een helder
antwoord, maar dit is geen antwoord op de gestelde
vraag. Het legt een belangrijk probleem van dit systeem
bloot: er worden weliswaar harde kwaliteitseisen gesteld,
maar voor de vergoeding blijft de peuterspeelzaal
afhankelijk van de bereidwilligheid van de gemeente.
Juist aan het laatste wordt getwijfeld. Ik verwijs onder
andere naar de reactie van de MOgroep. De SGP-fractie
vindt in ieder geval dat de uitkering van 35 mln. in het
Gemeentefonds beschikbaar moet blijven voor peuterspeelzalen. Dat bedrag mag dus niet verdampen. Graag
wil ik een antwoord op beide vragen.
Ik maak een derde kanttekening. Wat de doorzettingsmacht van gemeenten betreft, gaat het wetsvoorstel
volgens onze perceptie duidelijk te ver. Bas Levering – hij
is eerder genoemd – erkent dat de staatssecretaris goede
bedoelingen heeft, maar hij vindt het verbazingwekkend
dat zij met het oog op haar ambitie buiten de wettelijke
en grondwettelijke bevoegdheden wil treden. Het
uitgangspunt dat de eisen aan het onderwijs bij wet
geregeld moeten zijn, wordt daarmee toch maar los
gelaten. Daardoor kunnen individuele gemeenten
verplichtingen opleggen die niet in de huidige onderwijswetgeving voor komen. Daarbij gaat het om gevoelige
onderwijscriteria, zoals de minimale woordenschat bij
kinderen. Zelfs als we uitgaan van de naar onze mening
foutieve interpretatie van de staatssecretaris, die inhoudt
dat deze eisen slechts betrekking hebben op het ″wat″,
vinden wij dat deze in onderwijswetgeving verankerd
dienen te worden. Erkent de staatssecretaris dat dit,
indien men dat wenselijk vindt, bijvoorbeeld in de geest
van de wetgeving over goed bestuur geregeld zou
moeten worden? De SGP-fractie heeft het amendement
op stuk nr. 9 ingediend met als doel om in elk geval de
afspraken over resultaten van vroegschoolse educatie te
schrappen. De doorzettingsmacht wordt overigens wel
overeind gehouden.
Mijn vierde kanttekening heeft betrekking op het
toewijzen van de controle op voorschoolse educatie aan
de Onderwijsinspectie. Dat is gezien de aard van deze
educatie niet zonder meer gewenst. Het woord ″educatie″
lijkt op deze keuze een zware stempel te drukken.
Hoeveel onderwijs bevat het spel van 3-jarigen eigenlijk?

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3905

©

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD)
© M. Sablerolle – Gouda

De regering erkent dat er geen sprake is van onderwijs,
maar van een educatief element binnen een welzijnsorganisatie. Aanwijzing aan de Onderwijsinspectie ligt dus
niet zonder meer in de rede, aangezien er geen sprake is
van onderwijs en evenmin van onderwijsinstellingen in
de zin van de bestaande onderwijswetgeving. Als we dat
uitgangspunt loslaten, wordt het steeds moeilijker om
grenzen te stellen. Als er nog een preventieve stap wordt
gezet, kunnen we de Onderwijsinspectie ook naar het
consultatiebureau sturen. Dat wordt door niemand
bepleit, maar ik zeg dat bij wijze van spreken. Daarmee
wil ik duidelijk maken waarover mijn fractie zich zorgen
maakt. De SGP-fractie is bovendien niet bekend met
aanzienlijke problemen in het huidige toezicht op het
onderdeel VVE door de GGD’s. Kent de staatssecretaris
die problemen wel?
Ten aanzien van de uitwerking van het wetsvoorstel
blijkt er nog een aantal knelpunten te bestaan: 2% van de
peuterspeelzalen werkt geheel met vrijwilligers en 7%
van de peuterspeelzalen werkt volledig zonder subsidie.
Gezien het totale aantal van ongeveer 4000 peuterspeelzalen, zijn het respectievelijk 80 en 280 peuterspeelzalen.
Beide groepen verdienen bijzondere aandacht. De
SGP-fractie vraagt zich daarom in de eerste plaats af of
het wenselijk is om peuterspeelzalen aan eisen te
onderwerpen, terwijl die niet eens subsidie van de
overheid ontvangen. Ingrijpen gaat in deze gevallen erg
ver. Is het, indien men zelf voor bekostiging zorgdraagt,
zelfs niet meer mogelijk om een peuterspeelzaal zonder
overheidsregulering in leven te houden? Moet voor deze
peuterspeelzalen geen uitzonderingspositie mogelijk zijn?
Ook is aandacht nodig voor kleine gemeenten. Kan de
eis van een geschoolde leidster niet nadelig uitpakken
voor gemeenten waar peuterspeelzalen tot nu toe naar
tevredenheid door vrijwilligers draaiende worden
gehouden? Het middel kan in zulke gevallen erger zijn
dan de kwaal. Is er in ieder geval een wettelijk recht voor
dergelijke peuterspeelzalen op vergoeding van de kosten
die gemaakt moeten worden voor geschoolde arbeidskrachten? Hoe is een soepele overgangstermijn
geregeld?

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Voorzitter. Het wetsvoorstel dat wij vandaag behandelen,
heeft tot doel om voor jonge kinderen in de peuterspeelzalen en kindercentra een veilige en stimulerende
omgeving te creëren, waarbij medewerkers in staat zijn
om een risico op een taalachterstand bij het Nederlands
te signaleren en dat effectief aan te pakken. Dat lijkt de
VVD-fractie een goede zaak. Daarover hebben wij het
meer dan eens gehad. Sterker nog, iedereen weet dat de
VVD-fractie op dit punt een stapje verder zou willen
zetten. Laat ik echter zeggen dat ik deze stap kan
steunen, in ieder geval als eerste stap die wordt gezet.
Over de harmonisatie van de peuterspeelzalen met de
kinderopvangcentra en de strengere kwaliteitseisen heb
ik enkele vragen. Moet ik dit zien in het kader van de
ambitie van de staatssecretaris om op termijn de
leerplichtige leeftijd te verlagen naar 2 jaar? Ik heb
namelijk begrepen dat zij graag pedagogische sturing wil
aanbrengen op zeer jonge kinderen. De VVD-fractie vindt
dat dit dreigt in te grijpen in de keuzevrijheid van de
ouders. Er moet immers variëteit kunnen blijven bestaan
tussen en binnen kinderopvangcentra en peuterspeelzalen. Ouders weten volgens ons zelf vaak goed genoeg
naar welk soort opvang of speelzaal zij hun kind
brengen. Vroeger was een peuterspeelzaal bedoeld om
spelenderwijs kennis te maken met leeftijdgenootjes en
om te wennen aan een soort klas. Nu eist de staatssecretaris pedagogische beleidsplannen en moeten kinderopvang en peuterspeelzaalwerk volgens haar bijdragen aan
de emotionele, de persoonlijke en de sociale ontwikkeling van het kind, en aan de overdracht van normen en
waarden. Ik wil hier nu in ieder geval al gewaarschuwd
hebben dat mijn fractie niet zit te wachten op staatscrèches. Wellicht kan de staatssecretaris deze zorg van mijn
fractie wegnemen. Volgens ons moeten kinderen ook
gewoon kunnen spelen. Zij hoeven niet in malletjes te
worden gedrukt.
Mijn fractie vindt slechts enkele eisen van belang. Die
richten zich voornamelijk op de veiligheid en uiteraard
op een goede beheersing van de Nederlandse taal door
peuterleidsters. Het laatste was tot voor kort een groot
probleem. Ik heb begrepen dat hierin nu schot zit. Ik hoor
graag van de staatssecretaris hoe het daarmee nu is
gesteld.
Verder speelt het wegwerken van de taalachterstanden
bij ieder kind via een peutervolgsysteem. De regering
verplicht gemeenten om ieder kind met een taalachterstand VVE aan te bieden. Het probleem daarbij is echter
dat er geen stok achter de deur is om daadwerkelijk de
hele doelgroep te kunnen traceren en VVE te laten
volgen. Daarbij kom ik nogmaals op de motie-Rutte uit
2007, die door de Kamer is aangenomen. In die motie
wordt verzocht om een verplichte peutertoets. Ik zal de
toets niet meer noemen, want wat mij betreft mag het
hierbij ook gaan om een peutervolgsysteem. Daarmee
heb ik geen enkel probleem; ik ben direct voor zo’n
systeem. Je moet dan echter wel ergens beginnen; je
moet ergens een beginnetje maken met het bijhouden
van de ontwikkeling van het kindje. Een stok achter de
deur is volgens mijn fractie op dit punt wat meer nodig.
Mijn vraag gaat echter over de gemeentelijke plicht die ik
noemde. Hoe is die plicht naar de scholen toe geregeld?
Kan de staatssecretaris dit toelichten?

12 januari 2010
TK 40

40-3906

Dezentjé Hamming-Bluemink
Mijn laatste punt is mijns inziens erg belangrijk. Het is
een punt waarover ik een amendement heb ingediend.
Eind vorig jaar heb ik mij er sterk voor gemaakt dat de
absurde eisen die de staatssecretaris stelt aan de
gastouderopvang, met name aan de ouders, tot normale
proporties teruggebracht zouden moeten worden. Wat de
VVD betreft, moet de veiligheid van de kinderen
gewaarborgd zijn. Dat is de rol van de overheid. Zij moet
niet allerlei deskundigheidseisen stellen en mbodiploma’s verlangen. Daarom heb ik destijds geregeld
dat de eis wordt gesteld dat de medewerkers in de
kinderopvang en de gastouders een verklaring omtrent
het gedrag kunnen overleggen, alsmede een verklaring
waaruit blijkt dat er geen ondertoezichtstelling in het
gezin is. Dat is nu geregeld. Dat is mooi. Maar onlangs
kreeg ik het TROS-programma RegelRecht op bezoek, dat
mij erop wees dat er op dit moment in de tussenschoolse opvang, waar veel vrijwilligers in de kinderopvang en peuterspeelzalen zitten, helemaal geen
verklaring omtrent het gedrag wordt verlangd. Ik dank
het programma voor deze tip en wil hierbij graag direct
in deze wet regelen dat we één lijn trekken met de
kinderopvang. De minimale eis, om ook aan vrijwilligers
te vragen om een verklaring omtrent het gedrag te
overleggen, moeten we ook van toepassing maken op
vrijwilligers in de tussenschoolse opvang en de voor- en
naschoolse opvang. Ik heb daar een amendement voor
gemaakt. Ik hoop er de handen voor op elkaar te krijgen
in de Kamer. Ik vind het ontzettend belangrijk. Dit biedt
natuurlijk niet de garantie dat er geen narigheid gebeurt,
maar het is wel het inbouwen van een safety klep. Een
veiligheidsklep heet dat in het Nederlands.

De heer Anker (ChristenUnie): En dan krijg je inenen
vijftien aanvragen voor een spoeddebat voor je kiezen.
Ik zal het over de wet hebben. Op het eerste gezicht
zou je niet zeggen dat peuterspeelzalen een kwaliteitsimpuls nodig hebben. Elke dag weer gaan heel veel
kinderen er met plezier heen. Peuterspeelzalen hebben
enthousiaste en betrokken leidsters en – daar ga ik nog
steeds van uit – leiders die zich met hart en ziel voor
deze kinderen inzetten. Mijn inschatting is dat dit ook
zeker niet zal veranderen. Er zijn echter wel kaders nodig
om de kwaliteit en veiligheid te borgen. Dit wordt via
deze wet bereikt door onder meer vast te leggen dat de
risico’s bij de opvang van kinderen worden erkend en
aangepakt en door eisen te stellen aan de expertise van
leidsters en aan de groepsgrootte. Daarnaast moet de
voor- en vroegschoolse educatie steeds meer op het
gewenste niveau komen, hoofdzakelijk om taalachterstanden aan te pakken. Elk kind moet een goede start op
de basisschool kunnen maken.

Het doelgroepbereik is nog een zorgpunt. Vergroting
van het aanbod kan helpen om het bereik te vergroten.
Ook de hoogte van de ouderbijdrage en afspraken over
werving en toeleiding spelen daarbij een rol. De
ChristenUnie heeft nog wel een aantal kanttekeningen en
vragen, bijvoorbeeld over het voortbestaan van en de
diversiteit in het peuterspeelzaalaanbod en over de
keuzevrijheid van ouders in de toekomst. Daarnaast heb
ik vragen over de eisen die gemeenten aan een school
kan stellen en de rol van de doorzettingsmacht daarbij.
Bovendien heb ik al eerder aandacht gevraagd voor
prestatiedruk op kleuters. Kinderen op deze leeftijd
verdienen geen achterstand op leeftijdsgenoten, maar
moeten ook niet overbelast worden met eisen.
Eerst spreek ik over de peuterspeelzalen. Voor de
ChristenUnie is het van belang dat ouders de mogelijkheid houden om te kiezen voor het voorschools aanbod
dat bij hun voorkeur past. Veel ouders die in deeltijd
werken of thuis blijven vanwege zorg voor het gezin
kiezen bewust voor het peuterspeelzaalwerk. In de
schriftelijke ronde heb ik expliciet gevraagd naar die
keuzevrijheid van ouders. De staatssecretaris antwoordde
dat peuterspeelzalen en kinderopvang inhoudelijk meer
naar elkaar toegroeien, maar dat de vorm en de
financiering verschillend blijft. Wat bedoelt de staatssecretaris met het inhoudelijk naar elkaar toegroeien? Heeft
dit alleen betrekking op de VVE? Hoe zit het met het
karakter van de peuterspeelzalen? De ChristenUnie vindt
het belangrijk dat de diversiteit in stand blijft. Harmonisatie van richting en inrichting en van de eigenheid van
peuterspeelzalen moet expliciet worden uitgesloten. Over
het voortbestaan van peuterspeelzalen bestaan veel
zorgen. Het peuterspeelzaalwerk staat onder druk, vooral
in de kleinere kernen. De Raad van State stelt vragen bij
het neveneffect voor peuterspeelzalen van het verhogen
van de kwaliteitseisen. Wat voor extra druk levert dit nu
op?
Voor de komende tijd heeft de staatssecretaris extra
geld vrijgemaakt om peuterspeelzalen financieel te
ondersteunen. Mijn zorg gaat echter uit naar de langere
termijn. Wat gebeurt er als gevolg van de kwaliteitsimpuls op lange termijn met de ouderbijdrage met name
voor het ongesubsidieerd peuterspeelzaalwerk? Het is
bovendien een lokale keuze om peuterspeelzaalwerk stop
te zetten, aldus de staatssecretaris. Die keuze ligt de
komende tijd helaas steeds meer voor de hand. Als
financiën leidend worden, is het voor gemeenten
verleidelijk om geen prioriteit meer te geven aan het
behouden van het peuterspeelzaalwerk. Daar gaat onze
zorg naar uit. Kan de staatssecretaris nader toelichten
hoe zij dit scenario wil voorkomen? Hoe houdbaar is het
akkoord dat met de VNG in april 2008 is afgesloten
wanneer gemeenten daadwerkelijk moeten gaan
bezuinigen?
Als het peuterspeelzaalwerk verdwijnt, wordt ook de
keuzevrijheid van ouders een stuk kleiner. De ChristenUnie wil niet dat er een keuze aan ouders wordt
opgedrongen. Het is daarbij ook van belang dat
peuterspeelzalen laagdrempelig blijven. Dat heeft
bijvoorbeeld te maken met de hoogte van de ouderbijdrage, maar ook met hetgeen je ouders aanbiedt in het
kader van voorschoolse educatie. Het is voor gemeenten
bijvoorbeeld verleidelijk om kinderen vanwege financiering uit de kinderopvangtoeslag niet in een peuterspeelzaal terecht te laten komen. Daarmee wordt naar mijn
smaak al te veel gestuurd op de keuze van ouders. Wij

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

De voorzitter: Ik geef het woord aan de heer Anker van
de ChristenUnie. Van hem heb ik nog geen indicatie
gekregen van zijn spreektijd.
©
De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Ik zal er geen
uur van maken, zoals ik speels gebaarde. Ik denk dat ik
er met een minuut of zeven wel zal zijn. Maar het is
wetgeving, dus je weet het nooit.
De voorzitter: Daarom willen het ook zo graag al van
tevoren weten. Dan kunnen we het plannen.

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3907

Anker
moeten ook rekening houden met de kennis die
bijvoorbeeld allochtone ouders hebben over toeslagen,
ouderbijdragen et cetera. Kunnen zij hun weg daar wel in
vinden? Laagdrempeligheid moet ook gegarandeerd
blijven voor niet-doelgroepkinderen. Ik wil in het licht
van deze punten aan de staatssecretaris vragen wat haar
visie op de lange termijn is op het peuterspeelzaalwerk
en de keuzevrijheid die daarmee is gemoeid.
Met betrekking tot vroegschoolse educatie stuurt de
wet op het behalen van resultaten. Weliswaar is het aan
de school om middelen en methoden te ontwikkelen om
achterstanden bij kinderen tegen te gaan, maar op het
gebied van resultaten wordt de school wel afgerekend.
De Raad van State maakt echter kritische opmerkingen
over het toezicht op vroegschoolse educatie. De Inspectie
van het Onderwijs kan namelijk wel degelijk van de
school vragen om zich over de inhoud van programma’s
te verantwoorden, aldus de Raad van State. Hij noemt dit
zelfs een verruiming van de toezichtbevoegdheden van
de inspectie. Hoe wordt uitgesloten dat de inspectie
inhoudelijk gaat toetsen?
Daarnaast richt de wet zich met name op taalachterstanden. Het VVE-aanbod kan echter breder zijn. De
gemeente heeft beleidsvrijheid om de doelgroep te
bepalen voor vroegschoolse educatie. Hoe wordt toch
gewaarborgd dat de doelgroep wordt vastgesteld op het
kenmerk ″taalachterstand″? Dat sluit ook aan bij de
kanttekeningen die ik heb op het punt van de doorzettingsmacht. Ik vraag mij bijvoorbeeld af waarom het niet
toereikend is dat de inspectie resultaten van vroegschoolse educatie toetst. Worden scholen hierdoor niet
voldoende aangesproken op hun resultaten? Doorzettingsmacht is een zwaar middel. Waarom acht de
staatssecretaris dit toch nodig om een samenhangend
onderwijsachterstandenbeleid te bewerkstelligen? Is het
daarbij werkelijk nodig om gemeenten hier in stelling te
brengen? Het laatste wat wij willen, is dat er een trend
wordt ingezet waarbij de gemeenten zich gaan bemoeien
met de kwaliteit van het onderwijs. Voor het realiseren
van samenwerking is doorzettingsmacht in onze ogen
wel een erg zwaar middel. Graag een reactie hierop van
de staatssecretaris.
©
Mevrouw Langkamp (SP): Voorzitter. Een op de vier
kinderen verlaat de basisschool met een taalachterstand
van twee jaar; een achterstand die je de rest van je leven
waarschijnlijk niet meer inhaalt. Het goed leren en
beheersen van de Nederlandse taal is daarom essentieel
voor je kansen, zowel in het onderwijs als daarna op de
arbeidsmarkt. Willen wij gelijke kansen bieden aan alle
kinderen, dan moeten wij dus ook zo veel mogelijk
proberen te voorkomen dat kinderen met een taalachterstand aan de basisschool beginnen. Taal leer je op straat,
op het schoolplein, bij de bakker, tenminste, als je op die
plekken mensen tegenkomt die Nederlands spreken. Dat
gebeurt alleen in gemengde buurten en op gemengde
scholen. Maar in ons land is er als gevolg van een
jarenlang falend integratiebeleid sprake van segregatie,
van witte en zwarte wijken, van witte en zwarte scholen,
en dan leer je de Nederlandse taal dus niet meer op
straat of op het schoolplein.
De heer Bosma (PVV): Ik hoor iets heel raars, namelijk
dat de segregatie, waar de SP altijd een nummer van

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

maakt, het gevolg zou zijn van een falend integratiebeleid. Is zij niet gewoon het rechtstreekse gevolg van het
immigratiebeleid om honderdduizenden mensen naar
Nederland te halen, jaar in jaar uit? Is de SP niet een
enorm voorstander, al twintig, dertig jaar lang, van het
immigratiebeleid? Is mevrouw Langkamp niet gewoon
een pyromaan die erover klaagt dat het huis in de brand
staat?
Mevrouw Langkamp (SP): Nee hoor, mijnheer Bosma,
daar denkt de SP heel anders over. Mensen zijn in ons
land van harte welkom. Laten wij er alleen wel voor
zorgen dat wij ook echt samenleven met elkaar, zodat wij
samen deze samenleving vorm kunnen geven: samen
wonen, samen leren, samen werken.
Voorzitter. De beste oplossing voor integratie is zorgen
voor gemengde buurten, gemengde scholen, gemengde
peuterspeelzalen en gemengde kindercentra, maar voor
het bestrijden van taalachterstanden kunnen wij
natuurlijk niet gaan zitten wachten op het moment
waarop de ideale samenleving is vormgegeven.
Taalachterstanden moeten zo snel mogelijk worden
bestreden, want ieder kind telt. Het wetsvoorstel dat wij
vandaag bespreken, zou de potentie kunnen hebben om
alle kinderen gelijke kansen te kunnen bieden. Op dat
punt lijkt dit wetsvoorstel echter enigszins een gemiste
kans te worden, want het is een beetje een houtjetouwtjewetsvoorstel geworden, dat van nogal wat
vrijblijvendheden aan elkaar hangt.
Er is bijvoorbeeld geen enkele garantie dat alle
kinderen met een achterstand in de Nederlandse taal
straks daadwerkelijk voor- en vroegschoolse educatie
krijgen aangeboden. Momenteel is dat bij zo’n 9000
kinderen met een taalachterstand niet het geval.
Gemeenten worden er in dit wetsvoorstel weliswaar
verantwoordelijk voor gemaakt om een aanbod aan
voorschoolse educatie te creëren dat aan de kwaliteitseisen voldoet, maar gemeenten kunnen vervolgens zelf
bepalen wat een doelgroepkind is en aan hoeveel
kinderen ze die educatie gaan aanbieden, hoeveel
kinderen ze willen begeleiden. Het is dus helemaal niet
gezegd dat alle kinderen met een taalachterstand straks
het wettelijk recht hebben op voorschoolse educatie. Ook
basisscholen zijn vrij in het wel of niet aanbieden van
vroegschoolse educatie. Daarom stelt de SP-fractie voor
om een wettelijk recht op voor- en vroegschoolse
educatie in dit wetsvoorstel op te nemen. Daartoe heeft
zij een amendement ingediend. Waarom laat de
staatssecretaris het aan de gemeenten zelf over om te
bepalen aan welke kinderen ze voorschoolse educatie
aanbieden? Waarom ontwikkelt zij geen landelijke
definitie van kinderen met een achterstand in de
Nederlandse taal?
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Voor- en
vroegschoolse educatie (VVE) is er natuurlijk niet alleen
om taalachterstanden te voorkomen, maar ook om
kinderen te helpen bij hun sociaal-emotionele en
motorische ontwikkeling. Die kinderen noemt mevrouw
Langkamp niet in haar amendement. Ziet zij met mij het
gevaar dat als zij nu een en ander in haar amendement
toespitst op achterstanden, dat gemeenten zeggen: oké,
wij moeten voor al die kinderen iets aanbieden, wat heel
veel geld kost, daarom laten wij de kinderen met
sociaal-emotionele en motorische problemen maar zitten,

12 januari 2010
TK 40

40-3908

Langkamp
want wij moeten in ieder geval de kinderen met een
taalachterstand hebben?
Mevrouw Langkamp (SP): Ik beperk mij in het amendement strikt tot de voor- en vroegschoolse educatie. Dat
doe ik heel bewust, want het is een taak van peuterspeelzalen, kindercentra en kinderopvang om ook aandacht te
hebben voor die andere achterstanden. Daar is voor- en
vroegschoolse educatie echter niet specifiek voor
bedoeld. Die is bedoeld om spelenderwijs taalachterstanden weg te werken. Daarom heb ik mij in het amendement heel erg daartoe beperkt. Het geld, dat mevrouw
Kraneveldt samen met mij heel graag wil oormerken
voor dat doel, willen wij echt daaraan besteden. Dat
neemt echter niet weg dat er ook aandacht moet zijn
voor andere achterstanden, zoals sociaal-emotionele en
andere zaken die heel erg van belang zijn voor de
ontwikkeling van een kind.
De jeugdgezondheidszorg is bij uitstek een heel
belangrijke vindplaats van kinderen met een taalachterstand. Dat geldt natuurlijk ook voor alle andere achterstanden, maar ik beperk mij nu even tot taalachterstanden. Gemeenten worden in dit wetsvoorstel niet verplicht
om afspraken te maken met de jgz. Dat vinden wij een
beetje gek en enigszins een gemiste kans, want dat is
nou juist de voorziening en misschien wel de enige
voorziening die kinderen vanaf hun geboorte ziet en
volgt. Op het consultatiebureau kan een jeugdarts een
taalachterstand vrij gemakkelijk signaleren en vervolgens
doorverwijzen naar voorschoolse educatie. Als gemeenten echter geen afspraken maken met de jeugdgezondheidszorg, dan wordt een taalachterstand vermoedelijk
pas veel later ontdekt. In ieder geval wordt daar pas veel
later iets mee gedaan. Iedereen weet: hoe eerder je een
taalachterstand bij een kind wegwerkt, hoe succesvoller
en sneller dat kan gaan. Daarom stelt de SP-fractie voor
om gemeenten te verplichten om afspraken te maken
met de jgz over het signaleren en doorverwijzen van
kinderen met een taalachterstand naar voorschoolse
educatie. Ook hierover ligt er een amendement van onze
fractie.
In het wetsvoorstel wordt een aantal kwaliteitseisen
vastgelegd wat betreft de leidster/kind-ratio, de groepsgrootte en de opleiding van de peuterleidsters. Dat is
prima. Het liefst hadden wij alle kwaliteitseisen in de wet
gezien, net zoals wij dat pleidooi regelmatig voor de
kinderopvang herhalen. Het blijft er nu, net als in de
kinderopvang, helaas bij dat die eisen door het veld zelf
worden ontwikkeld, dat er een convenant wordt
vastgelegd en dat dit door de staatssecretaris in
beleidsregels wordt omgezet. Jammer, maar helaas.
De eis dat alle peuterleidsters de Nederlandse taal
beheersen, is natuurlijk wel van groot belang. Hoe kun je
taalachterstanden bij kinderen wegwerken als je die taal
zelf niet eens voldoende beheerst? Hoe zit het eigenlijk
met de taalbeheersing van de vrijwilligsters in het
peuterspeelzaalwerk? Ik weet dat zij straks niet met die
voor- en vroegschoolse educatieprogramma’s mogen
werken, maar ik denk dat het voor alle kinderen in
peuterspeelzalen van belang is dat ook onze vrijwilligsters de Nederlandse taal voldoende beheersen. Worden
zij daar straks op getoetst?
Alle leidsters die zich met die voorschoolse educatie
gaan bezighouden, moeten straks een opleiding hebben
op het niveau van pedagogisch werker niveau 3.
Peuterspeelzalen en kinderdagverblijven hebben er nu

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

voor gekozen om vooral hun meest ervaren krachten
daarvoor in te zetten. Niet al die ervaren krachten
hebben echter dat papiertje of het papiertje dat zij
hebben, geldt niet. Dat zijn wél de leidsters die al
jarenlang dat werk uitoefenen en heel veel ervaring
hebben. Zij hebben hun sporen in dit werk allang
verdiend. Je kent ze wel. Dat zijn de leidsters die de
nieuwe meiden en de nieuwe leidsters inwerken op de
groepen. Zij weten hoe de sociaal-emotionele ontwikkeling bij kinderen verloopt. Bij hen kun je als ouder
aankloppen voor advies en raad. Die ervaren leidsters
worden nu de schoolbanken ingestuurd. Hoeveel
gekwalificeerde peuterleidsters zijn er inmiddels? Is het
al duidelijk of er extra leidsters opgeleid moeten gaan
worden? De MOgroep schat dat het een groep van
ongeveer 250 vrijwilligsters niet zal lukken om voor
augustus 2010 aan alle eisen te voldoen en die opleiding
afgerond te hebben. De SP-fractie pleit voor enige
coulance met betrekking tot deze groep vrijwilligsters.
Wij stellen voor dat iedere peuterleidster die in augustus
al wel in opleiding is, een tijdelijke kwalificatie krijgt
onder de voorwaarde dat binnen twee jaar de opleiding
afgerond is. Graag krijg ik hierop een reactie van de
staatssecretaris.
Het werken met programma’s voor voor- en vroegschoolse educatie is op dit moment niet structureel
ingebed in opleidingen. Daardoor moet je na je opleiding
aanvullende scholing volgen om met die programma’s te
kunnen werken. Wanneer wordt het werken met deze
programma’s wel standaard onderdeel van de opleiding?
De SP-fractie is een groot voorstander van het in ere
herstellen van de kleuterjuf; de kleuterjuf of -meester als
specialist op het gebied van de ontwikkeling van het
jonge kind die weet wat je kunt verwachten van een
kleuter en die goed kan signaleren en kan werken met
achterstanden. Is de staatssecretaris het met ons eens
dat deze specialisatie weer terug zou moeten komen op
de Pabo?
Een belangrijk doel van dit wetsvoorstel is bij kinderen
die dat nodig hebben de achterstand in de Nederlandse
taal effectief aan te pakken. In dit wetsvoorstel is echter
niet geregeld dat er alleen met bewezen effectieve
programma’s mag worden gewerkt. Dat betekent dus dat
gemeenten en scholen ervoor kunnen kiezen ook met
niet effectieve programma’s te werken. De SP-fractie is
van mening dat je met kinderen niet moet experimenteren. Er zijn programma’s die door een commissie van het
NJi zijn aangemerkt als effectief. Wij stellen voor om in
de wet op te nemen dat er alleen met bewezen effectieve
methoden gewerkt mag worden. Daartoe hebben wij een
amendement ingediend.
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Ik ben het
wel eens met de intentie van mevrouw Langkamp. Ik
vind ook dat je zo veel mogelijk met bewezen effectieve
methodes moet werken of moet gaan werken. Daar moet
je in ieder geval toe overgaan als die er zijn en er
voldoende keuze in is. Ik aarzel echter een beetje om het
amendement van mevrouw Langkamp te steunen omdat
ik niet kan overzien wat het voor effect in de praktijk
heeft voor peuterspeelzalen en kinderdagverblijven die
werken met een niet bewezen effectieve methode. Dat
wil niet zeggen dat die methode niet effectief is, zij is
alleen niet bewezen. Het kan ook een slechte methode
zijn; dat ben ik met mevrouw Langkamp eens. Die
moeten dan stante pede bij de ingang van dit wetsvoor-

12 januari 2010
TK 40

40-3909

Langkamp
stel overgaan op een nieuwe methode. Dat zal misschien
effecten hebben op de scholing van leidsters, of in ieder
geval op de training in het nieuwe programma. Ik kan
dat dus gewoon nog niet zo goed overzien. Kan
mevrouw Langkamp daar een reactie op geven?
Mevrouw Langkamp (SP): Uiteraard. Wij stoppen als
overheid ontzettend veel geld hierin. Wij vinden het
immers heel erg belangrijk. Je mag dan op zijn minst
verwachten dat je, voor zover mogelijk, eisen stelt aan de
kwaliteit van die programma’s. Er zijn op dit moment
heel veel programma’s ontwikkeld. Er worden misschien
als gevolg van dit wetsvoorstel ook nieuwe programma’s
ontwikkeld. Er komen misschien nieuwe aanbieders op
de markt die denken: ik ga ook eens een gooi doen; ik
maak een mooie methode; ik kijk of ik die bij gemeenten
en scholen kan slijten. Ik wil hiermee zeggen: laten wij
vooral voor de zekerheid gaan dat ons geld, ons
overheidsgeld, besteed wordt aan programma’s. Er zijn
een paar programma’s waarvan wij zeker weten dat die
werken als de omstandigheden goed zijn. De programma’s werken immers alleen als de omstandigheden goed
zijn. Dat is precies wat de staatssecretaris met dit
wetsvoorstel probeert te regelen. Daarom worden
leidsters opgeleid en doen wij aan kwaliteitsverbetering.
Laten wij alleen niet het risico lopen dat wij al die
investeringen doen en dat er vervolgens gewerkt wordt
met een programma waar je vraagtekens bij kunt zetten.
Dat is de intentie van mijn amendement.
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Ik zit best
op diezelfde lijn. Ik wil dat dit uiteindelijk het geval is. Ik
weet niet hoeveel peuterspeelzalen en kinderopvangverblijven met niet goede programma’s werken. Ik weet niet
wat het voor hen betekent om dan blijkbaar stante pede
bij de inwerkingtreding van dit wetsvoorstel over te
moeten gaan op een ander programma. Dat vraag ik mij
af. Is er niet iets van een overgang te bedenken? Dat zou
het amendement van mevrouw Langkamp sterker
maken.
Mevrouw Langkamp (SP): Ik zal daar nog even goed
over nadenken. Ik begrijp namelijk de zorg van mevrouw
Kraneveldt op dat punt. Mijn ervaring is alleen anders. Ik
heb dat overigens niet in het hele land onderzocht, maar
tijdens mijn werkbezoeken kwam ik drie, vier methoden
regelmatig tegen. Ik zou dan ook zeggen: laten wij ons
daartoe beperken. Een overgang voor de peuterspeelzalen die nu met een andere methode werken, lijkt mij
redelijk. Ik zal bekijken of dit nog is in te bouwen in het
amendement. Misschien kan de staatssecretaris daar ook
iets over zeggen.
Voorzitter. Ik ga verder met mijn betoog en probeer tot
een afronding te komen. Gemeenten, kinderopvangcentra, peuterspeelzalen en basisscholen zijn op dit moment
vrij in de keuze voor het programma waarmee ze
werken. Wij hadden het daar al even over. Maar daarmee
bestaat tevens het risico dat het voorschoolse programma dat een kind heeft gevolgd, niet aansluit op het
programma waar de basisschool mee werkt. En dan
schiet het natuurlijk niet erg op. Daarom stelt de SP in
het kader van – zoals dat zo mooi heet – de ″doorlopende
leerlijn″ voor dat de gemeenten met alle schoolbesturen,
kinderopvangcentra en peuterspeelzalen afspraken
maken over de vraag met welk programma ze in de
betreffende gemeente gaan werken. Dan los je dat

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

probleem op. In een gemeente werkt iedereen dan met
hetzelfde programma. Ook op dat punt hebben wij een
amendement ingediend.
Het grootste risico dat wij zien bij dit wetsvoorstel is
dat kinderen met een taalachterstand allemaal bij elkaar
in dezelfde peuterspeelzaalgroep terechtkomen. Daardoor
krijg je vooral in de grote steden zwarte peuterspeelzaalgroepen. De kinderen uit die zwarte peuterspeelzaalgroepen komen vervolgens terecht op zwarte basisscholen.
Hiermee wordt segregatie alleen maar in de hand
gewerkt. Gemeenten moeten weliswaar letten op de
spreiding van het aanbod van voorschoolse educatie,
maar met spreiding van het aanbod heb je nog geen
gemengde groepen. Met spreiding bereik je alleen maar
dat er niet op één plek in de stad zwarte groepen
ontstaan, maar op verschillende plekken in de stad. De
VNG moet gemeenten stimuleren om ook voor ouders
van wie de kinderen niet deelnemen aan voorschoolse
educatie, de financiële toegankelijkheid te waarborgen.
″Stimuleren″ is vriendelijk vragen; dat is het dan zo’n
beetje. Hoe gaat de staatssecretaris zorgen voor
gemengde peuterspeelzaalgroepen? Eigenlijk zou
voorschoolse educatie voor kinderen met en zonder
taalachterstand beschikbaar moeten zijn voor dezelfde
prijs. Alleen dan kun je segregatie voorkomen. Er moet
dus voor alle kinderen de mogelijkheid worden gecreëerd om voor dezelfde lage prijs, en bij voorkeur gratis,
vier dagdelen per week naar een voorschoolse voorziening te kunnen.
Kan de staatssecretaris garanderen dat het de GGD
gaat lukken alle kinderdagverblijven, gastouders en
peuterspeelzalen te bezoeken en te controleren? Samen
met de Partij van de Arbeid hebben wij een amendement
ingediend dat alle gelden voor voor- en vroegschoolse
educatie moeten worden geoormerkt. Alleen op die
manier kun je garanderen dat het geld ook daadwerkelijk
wordt besteed waarvoor het is bedoeld, en niet verdwijnt
in stoeptegels en/of lantaarnpalen.
De heer Van der Vlies (SGP): Bijna aan het eind van
haar betoog zegt u: kinderen met en zonder taalachterstanden zouden eigenlijk gelijkelijk toegang moeten
hebben tot peuterspeelzalen. Dat kan ik mij voorstellen,
maar er ligt een amendement waarin een recht op die
opvang wordt geregeld voor kinderen met een taalachterstand. Los van de vraag hoe je dat precies indiceert,
kan het niet zo zijn dat wij deze dienstverlening vanuit de
overheidsverantwoordelijkheid uitbreiden tot kinderen
zonder taalachterstand. Is dat ook uw visie? Ik wil
namelijk geen misverstanden laten bestaan over de
interpretatie van uw amendement.
Mevrouw Langkamp (SP): Ik zal proberen het te
verduidelijken. Het amendement regelt het recht op vooren vroegschoolse educatie voor kinderen met een
taalachterstand. Ik heb me juist beperkt tot die groep,
omdat we daar als overheid al onze pijlen op richten om
taalachterstanden weg te werken. Maar eigenlijk vind ik
in het kader van segregatie dat je zoveel mogelijk moet
bevorderen dat er gemengde groepen zijn. Nu zullen
heel veel ouders vanwege de hogere kosten voor de
peuterspeelzalen hun kinderen daar niet naartoe sturen.
Dat is het grote gevaar dat ik zie. Maar ik denk dat dat
vanuit de landelijke overheid niet haalbaar is, want als je
die hele groep in één keer pakt, gaat dat gepaard met de
nodige financiële gevolgen. Ik doel op de situatie waarbij

12 januari 2010
TK 40

40-3910

Langkamp
ook kinderen zonder taalachterstand dat recht op
voorschoolse educatie moeten hebben. Daarbij vind ik
dat ouders keuzevrijheid moeten houden. Maar het moet
wel mogelijk worden gemaakt. Dit zou ik dan vooralsnog
op het bordje van de gemeenten willen leggen. Laten wij
ernaar streven dat wij zoveel mogelijk eenzelfde prijs
gaan hanteren, zodat ook de ouders met een kind zonder
taalachterstand geen enkele financiële drempel zullen
ervaren als zij ervoor kiezen om hun kind naar een
peuterspeelzaal te sturen waar ook voorschoolse
educatie aangeboden wordt.

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Ik beloof u
echt dat ik beter mijn best ga doen in het nieuwe jaar en
voor de behandeling van wetsvoorstellen een indicatie
zal geven van mijn spreektijd.
Ik citeer: ″Als ik nou eens aan u zou vragen om een
plan te maken, om het aanbod van opvang en onderwijs,
zeg vanaf 2015, anders voor onze kinderen in te richten,
hoe zou dat er dan uit zien?″ Dit is een citaat uit een
speech van de staatssecretaris op 6 november 2009 bij
KindVak Den Bosch. Wij houden de staatssecretaris in de
gaten. Dat blijkt maar weer eens, maar ik vond wel dat zij
daar een inspirerende speech heeft gehouden. Laten wij
het nieuwe jaar goed beginnen; je weet nooit waar het
toe leidt, en ik vond het een inspirerende speech. De
staatssecretaris stelde deze vragen twee maanden
geleden aan kinderopvangprofessionals. Ik vond het heel
goede vragen. De staatssecretaris merkte op dat uit elk
kind het maximale moet worden gehaald en dat elk kind
moet worden gekend. Het moet het idee hebben dat het
er nooit alleen voorstaat.
De ″real village to raise a child″ kwam zelfs naar
voren. Het is natuurlijk mooi om er ook nog een
internationale dimensie aan te geven. Dat is altijd goed,
maar zonder gekheid: het geeft toch wel de passie weer
van de staatssecretaris voor dit onderwerp. Wij hebben
vorig jaar natuurlijk heftige debatten gehad over die
passie, bij allerlei nare bezuinigingen die rondom de

kinderopvang speelden. Maar het is op zichzelf goed dat
de staatssecretaris het lef heeft om visionair naar de
toekomst te kijken en ook de professionals in de
kinderopvang die vragen te stellen. Als de staatssecretaris in diezelfde speech zegt dat zij verwacht dat er één
voorziening komt voor kinderen van 2,5 tot 12 jaar, vraag
ik mij af hoe zij dat voor zich ziet. Hoe verhoudt zich dat
met het voorliggende voorstel? Wij hebben net de
jaarwisseling achter de rug en wij weten dat een jaar
snel omgaat. Dat vind ik altijd; voor je het weet zit je in
2015. Je zou nu eigenlijk al stappen moeten zetten om
die ″real village to raise a child″ in te zetten. Ik ben
benieuwd of de staatssecretaris daarover meer kan
zeggen; wellicht kan zij vol passie haar goede voornemens voor de jaren tot 2015 in 2010 alvast enigszins
gestalte geven.
Ik heb begrepen dat de nota over sluitende opvang
binnenkort zal verschijnen. Daarin komt dit onderwerp
natuurlijk ook aan de orde. Wellicht kan de staatssecretaris alvast een tipje van de sluier oplichten. Heeft dit soort
visionaire ideeën, die eigenlijk ook heel concreet
uitgewerkt moeten worden, daarin een plek gekregen? Je
kunt je ook afvragen – daarom heb ik deze inleiding
gekozen – waarom wij al vandaag het wetsvoorstel
bespreken dat de harmonisatie van kinderopvang en
peuterspeelzalen moet regelen. Dat gaat in de ogen van
GroenLinks precies over die vraag. Waar moet het heen
met de opvang van kinderen vanaf 2 jaar en hoe richten
wij die opvang zo in dat kinderen niet al op vroege
leeftijd op grote achterstand geraken? GroenLinks heeft
met deze staatssecretaris veel debatten en vaak zijn wij
het niet eens, maar over dit uitgangspunt zijn wij het
enorm eens. Je moet uit elk kind halen wat er inzit, waar
je ook vandaan komt of wat je achtergrond ook is. Ik
denk dat de staatssecretaris en ik daarover wel kunnen
meepraten.
In het wetsvoorstel lees ik er helaas niet veel over en
dat vind ik jammer. Je zou zelfs kunnen zeggen dat het
wetsvoorstel opmerkelijk zonder visie is. Ik wil nog niet
zeggen dat het visieloos is, maar wel ″zonder visie″.
Gemeenten kunnen werk gaan maken van harmonisatie,
maar hoeven dat niet. Er worden kwaliteitseisen gesteld
aan de peuterspeelzalen, maar eerlijk gezegd vind ik die
nogal minimaal. Er worden voorwaarden gesteld aan de
ouderbijdrage voor de peuterspeelzalen, maar er blijven
aparte regelingen bestaan. Gemeenten krijgen meer
instrumenten in handen om werk te maken van vroegen voorschoolse educatie, en dat is het dan wel zo’n
beetje. Het wordt mij zelfs niet duidelijk of de staatssecretaris dit wetsvoorstel ziet als een eerste stap op weg
naar één voorziening voor alle kinderen. Dat is een
indringende vraag voor vandaag. Ik ga ervan uit dat de
staatssecretaris daarop in haar beantwoording zal
ingaan.
In het jaar 2006 behandelde de Kamer het initiatiefwetsvoorstel van mevrouw Hamer, nu voorzitter van de
PvdA-fractie. Met dit voorstel werd eigenlijk ook beoogd
om dit te bereiken. Kinderdagverblijven, voorschoolse
voorzieningen en peuterspeelzalen werden daarin
geïntegreerd tot kindercentra voor alle kinderen. Zo staat
het ook GroenLinks voor ogen. Eerlijk gezegd, dachten
wij dat dit ook was afgesproken in het coalitieakkoord.
De segregatie slaat namelijk al op 2-jarige leeftijd toe.
Kinderen van hoger opgeleiden gaan naar de kinderdagverblijven; achterstandskinderen gaan naar de peuterspeelzalen. Dat blijkt nu te vaak het geval te zijn. Aan

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

De heer Van der Vlies (SGP): Ik begrijp dat mevrouw
Langkamp vasthoudt aan haar eindbeeld, haar eindperspectief. Als het recht op deze voorziening voor kinderen
met een taalachterstand er eenmaal is, is de volgende
stap natuurlijk snel gezet, en hebben we het voor
iedereen geregeld, gezien vanuit de overheidsverantwoordelijkheid. Misschien wil zij dat wel, maar misschien
vind ik dat helemaal niks.
Mevrouw Langkamp (SP): Vandaar dat het amendement
zich beperkt tot die groep waarvan u misschien ook wel
vindt dat zij dat recht zou moeten hebben. Collegawoordvoerders zeiden het ook al: eigenlijk is dit
wetsvoorstel een soort eerste stap op weg naar datgene
waar wij naar toe willen in ons land als het gaat om het
fenomeen kindercentra. Ik denk dat wij op hoofdlijnen
dezelfde visie delen, maar dat geldt niet voor de heer
Van der Vlies, vermoed ik. Het amendement beperkt zich
tot de situatie op dit moment. Die stap verder wordt
daarin niet geregeld.
De voorzitter: Het woord is aan mevrouw Van Gent. Ik
heb ook van haar geen indicatie voor de spreektijd
gekregen.
©

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3911

Van Gent
deze toenemende segregatie spendeert de staatssecretaris in haar wetsvoorstel verrassend weinig woorden. ″Het
is een zorgelijke ontwikkeling″, en daar laten wij het dan
bijna bij. Dat het een zorgelijke ontwikkeling is, weten wij
allemaal. Het is natuurlijk de vraag wat je daaraan doet.
Op die vraag willen wij een antwoord en dat zou wel
eens meer kunnen passen in het visionaire verhaal dat
de staatssecretaris in ’s-Hertogenbosch heeft gehouden
dan in hetgeen hier vandaag voorligt.
Door het wetsvoorstel wordt een verplicht overleg
geregeld over het tegengaan van segregatie en moeten
gemeenten de voorschoolse educatie verspreid
aanbieden. Ik waag te betwijfelen of dit voldoende is om
de trend te keren. Kinderopvangcentra kunnen straks
immers ook voorschoolse educatie aanbieden. Daarmee
kunnen peuterspeelzalen zich niet meer onderscheiden.
Tegelijkertijd worden aan kinderopvangcentra strengere
kwaliteitseisen gesteld. Een goed geïnformeerde ouder
zal daarom snel kiezen voor de kinderopvang. Ouders die
bijvoorbeeld geen Nederlands kunnen lezen, worden
doorverwezen naar de peuterspeelzaal. Hoe kijkt de
staatssecretaris daartegen aan? Hoe denkt zij dit op te
lossen?
Eén voorziening heeft naast het voorkomen van
segregatie ook andere voordelen. De opvangruimte
wordt dan effectief gebruikt. De peuterspeelzalen zijn
meestal maar twee dagen in de week enkele uren per
dag open. Tegelijkertijd zijn er voor crèches enorme
wachtlijsten. Veel crèches willen wel uitbreiden, maar
hebben daar de ruimte niet voor. Een ander voordeel is
dat er in dat geval één cao geldt voor het personeel. De
verschillen tussen de cao welzijn en de cao kinderopvang
worden op dit moment vaak genoemd als een groot
struikelblok voor samenwerking. Dan noem ik nog één
tarief voor ouders, dus geen oneerlijke concurrentie
tussen de verschillende opvangvormen en geen
verschillen voor ouders. Wij begrijpen dat het wetsvoorstel daar wel toe kan leiden, vooral als het gaat om de
voorschoolse educatie. Doelgroepouders – een verschrikkelijke term – zijn veel goedkoper uit dat nietdoelgroepouders. Wij weten allemaal dat de scheidslijn
tussen beide niet zo scherp is. Verder meld ik nog één
medezeggenschapsregeling voor ouderbetrokkenheid. Nu
zijn er maar liefst drie verschillende regimes. Voor
gesubsidieerde peuterspeelzalen geldt de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen. Voor kinderopvangcentra gelden de regels uit de Wet kinderopvang en voor
niet-gesubsidieerde peuterspeelzalen geldt een lichtere
variant daarvan. Dat is toch niet te volgen? Dat kan toch
beter en eenvoudiger? Dat kun je toch beter stroomlijnen? Wij willen dan ook pleiten voor één medezeggenschapsregime. Ik verwacht echter ook een reactie op mijn
verzoek om het niet alleen effectiever te maken, maar
ook efficiënter. Dat blijkt toch wel uit mijn opmerkingen.
Wij willen ook één stelsel van kwaliteitseisen voor alle
kinderen. Kinderen verdienen onze grootste zorg. Ik vind
het niet goed uit te leggen dat voor de kinderopvang
strengere kwaliteitseisen gelden dan voor peuterspeelzalen. De kinderen zijn er voor een beperkter aantal uren,
maar dat kan toch geen reden zijn om te zeggen dat er
minder pedagogisch inzicht of begeleiding nodig is? Bij
de kinderopvang heb je twee beroepskrachten op zestien
kinderen nodig, maar hier kun je volstaan met één
beroepskracht en één vrijwilliger. Ik hoor hierop toch wel
graag meer toelichting van de staatssecretaris. Het zal
wel met de kosten te maken hebben, schat ik zo in, maar

het is wel gelijke monniken, gelijke kappen, want uit
ieder kind halen wat erin zit, is belangrijk in elk van de
verschillende vormen.
Bovendien ging het mij toch wel aardig duizelen toen
ik het wetsvoorstel las. Een peuterspeelzaal heeft straks
te maken met maar liefst drie ministeries: het ministerie
van OCW, dat verantwoordelijk is voor de kwaliteitseisen,
het ministerie van VWS, dat verantwoordelijk is voor de
Wmo en – laten wij dat vooral niet vergeten – het
″ministerie″ voor Jeugd en Gezin, dat zich er ook
tegenaan mag bemoeien. Is dat niet wat overdreven,
vraag ik aan de staatssecretaris. Dat is toch vragen om
problemen? In onze ogen moet het geregeld worden als
één voorziening, met één verantwoordelijke minister of
staatssecretaris, dat mag wat mij betreft ook, en één
verantwoordelijke wethouder. Met staatsopvoeding of
eenheidsworst heeft dat niets te maken. Voor scholen
hebben we het ook zo geregeld en er zijn enorme
verschillen tussen scholen en daar is ook niets mis mee.
Ook het toezicht kan dan eenduidig worden geregeld.
Nu gaat de GGD toezicht houden op de kwaliteitseisen
voor peuterspeelzalen en kinderopvang en de onderwijsinspectie op de voorschoolse educatie. Overigens baart
het mij zorgen dat de GGD deze extra taak krijgt.
Daarover werd daarnet ook al iets gezegd. De GGD heeft
al achterstanden bij het toezicht op de kinderopvang.
Vanaf 1 januari 2010 krijgt hij de enorme klus erbij om
toezicht te gaan houden op de gastouderopvang. Ik wil
de sfeer niet verpesten, want die is net goed, maar voor
deze klus hebben gemeenten te weinig budget overgeheveld gekregen en dan komen de peuterspeelzalen er ook
nog bij. Ik hoor hierop graag een reactie.
Gemeenten krijgen 35 mln. om peuterspeelzalen te
verbeteren. Dat wordt blindelings in het Gemeentefonds
gestopt. Gemeenten kunnen dat budget dus ook
besteden aan lantaarnpalen of stoeptegels, dat is ook
een heel befaamd voorbeeld. Ik had bedacht dat het
goed zou zijn om dit budget in deze tijden van crisis voor
de eerste vijf jaar te oormerken, maar er ligt nu een
amendement voor drie jaar en daar kan ik mij ook wel
goed in vinden.
Dan nog even over de wachtlijsten. Als ik het
wetsvoorstel goed begrijp, zijn gemeenten wettelijk
verantwoordelijk om ervoor te zorgen dat er voldoende
plaatsen zijn voor voorschoolse educatie, en dat is prima.
Voor de voorschoolse educatie worden gemeenten er
wettelijk verantwoordelijk voor dat er een plaats is voor
een kind. Dat is volstrekt logisch. De fractie van
GroenLinks wil graag dat die verantwoordelijkheid ook
wordt vastgelegd voor de kinderopvang als een wettelijk
recht op opvang. In het kader van het visionair denken
richting 2015 is mijn vraag aan de staatssecretaris hoe zij
dat ziet.
Dit wetsvoorstel is een stapje in een richting waarover
ik het vandaag wilde hebben. Met enig optimisme voor
het nieuwe jaar zou je kunnen zeggen: het kon minder.
Tegen de heer Bosma zeg ik dat hij zijn klassieken moet
kennen. Hij viel de SP-fractie aan en dat is altijd lollig;
oude rituelen in het nieuwe jaar. Ik had er wat meer van
verwacht, maar je kunt niet alles hebben. De SP-fractie
heeft in de jaren tachtig een befaamde nota geschreven
over gastarbeid en kapitaal, waarover indertijd heel veel
opwinding is geweest, ook in linkse kring, maar ik neem
aan dat de heer Bosma dat uitvoerig heeft bestudeerd. Ik
hoor hem ja zeggen. Dat verbaast mij toch, want dan had
hij volgens mij die vraag niet gesteld aan de SP-fractie.

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3912

Van Gent
Wij vonden die nota indertijd helemaal niets en ik heb er
nog wel wat kritiek op, maar dat terzijde.
De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik ken die nota goed.
Vooral de citaten van Anton Constandse in die brochure
zijn mij uit het hart gegrepen. Feit is dat het alleen maar
een brochure was. Toen er wat kritiek kwam, vooral in De
Waarheid, dat de SP op zoek zou zijn naar Janmaatstemmers, werd die brochure onmiddellijk ingetrokken en
daarna hebben we de SP er nooit meer over gehoord.
Sindsdien is de SP gewoon een van de grote partijen die
altijd staan te juichen bij de massa-immigratie en die er
medeverantwoordelijk voor zijn dat die multiculturele
samenleving hier in Nederland is aangericht.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het is toch jammer
dat u nu weer zo’n klassiek, voorgeprogrammeerd
antwoord geeft op mijn vraag. Toch een gemiste kans,
mijnheer Bosma. De Waarheid bestaat al heel lang niet
meer en de SP floreert nog steeds heel redelijk, maar ik
begrijp dat de gemeenteraadsverkiezingen er bijna zijn. Ik
laat het hierbij, want anders gaat u weer zo’n voorgeprogrammeerde zin oplezen. Ik ben er nu alweer een beetje
klaar mee in het nieuwe jaar, moet ik zeggen.
Tot slot. Het gaat de fractie van GroenLinks er vandaag
om dat Den Haag – en dat zijn wij met elkaar: de Kamer,
de staatssecretaris en het hele kabinet – aangeeft wat er
moet gebeuren. Dat zeg ik heel expliciet. Scholen zullen
invullen hoe het moet gebeuren. In het amendement van
mevrouw Langkamp op stuk nr. 15 wordt voorgesteld om
alles helemaal te regelen. Daar voel ik eigenlijk niets
voor, want ik meen dat dit neigt naar een vorm van – laat
ik het aardig zeggen vandaag – staatsopvoeding. Daar
heb ik eigenlijk geen zin in.
De grondhouding van mijn fractie is positief. Ik
verwacht echter nog wel een paar goede antwoorden
van de staatssecretaris. Ik heb nu een schot voor open
doel gegeven, dus ik vertrouw erop dat de staatssecretaris daar gebruik van maakt. Ik overweeg om in tweede
termijn een motie in te dienen over het gelijktrekken van
de kwaliteitseisen voor alle kinderen, maar ik hoop dat
dit niet nodig is.

Mevrouw Langkamp (SP): Ik blijf van mening dat het
een beetje een overtrokken beeld is van de voorstellen
die mijn fractie doet. Mijn fractie wil graag dat wordt
afgesproken met welk programma in de gemeente wordt
gewerkt. Niet meer en niet minder. Het enige doel is dat
de leerlijnen op elkaar aansluiten. Het kind moet op de
peuterspeelzaal of in de kinderopvang niet te maken
krijgen met een ander programma. Ik heb wel meer
mensen in onze commissie daarover gehoord: de
doorlopende leerlijn kan op dit moment een probleem
zijn. Mijn fractie wil dat men met elkaar om de tafel gaat
zitten en één programma kiest om mee te werken. Wat is
daar mis mee? Het gaat toch uiteindelijk om het kind en
om een goede voortzetting van het door hem gevolgde
programma op de basisschool?
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik ben het met
mevrouw Langkamp eens dat het uiteindelijk gaat om
het kind, maar er is nog geen overeenstemming over
haar amendement.
©

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat zeg ik niet. Ik vind
dat mevrouw Langkamp het allemaal veel te veel hier
vast wil leggen. Ik heb helder aangegeven wat de
invalshoek van mijn fractie is in deze kwestie: wij leggen
in Den Haag vast wat wij willen doen; de scholen
bepalen hoe het ingevuld moet worden. Het moet
natuurlijk geen flutprogramma, maar wij hebben het hier
over kindertjes van 2 jaar. Een enigszins relaxte houding
zou op zijn plaats zijn, zonder dat we daarbij het doel uit
het oog verliezen. Mijn fractie wil geen achterstand bij
deze kinderen; begrijp me goed, dat neem ik uitermate
serieus. Ik ben echter wel van mening dat daar heel
speelse en educatieve invalshoeken bij horen. Ik vind dat
mevrouw Langkamp te veel te precies voor iedereen wil
regelen. Ik vind dat er in het grote veld van mogelijkheden ook momenten van afweging moeten zijn voor de
scholen zelf, maar het moet natuurlijk geen flutaanbod
zijn.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Eind vorig
jaar was mijn fractie op uitnodiging van lokale CDAleden te gast in de gemeente Horst aan de Maas, een
van de herindelingsgemeenten die aan verkiezingen toe
waren. Een van de centrale thema’s waarmee men aldaar
de boer op ging, was de kinderopvang in de breedste zin
van het woord. Voor de komende tijd zag men vooral
daarin de grote uitdaging. En terecht. De lokale
overheden dragen een verregaande verantwoordelijkheid
voor kinderopvangcentra en peuterspeelzalen. Daarbij
heb ik het beslist niet alleen over het faciliteren van de
combinatie arbeid-zorg. Het gaat in dezen echter ook om
kansen bieden aan alle kinderen om zich optimaal te
kunnen ontwikkelen. Dit zijn zeer waardevolle zaken.
Ik begin graag met de opmerking dat mijn fractie van
mening is dat de gemeenten keuzevrijheden moeten
hebben, net als de ouders overigens. Dit is iets waaraan
wij veel waarde hechten. Die keuzevrijheden moeten wij
bewaren en koesteren. Daarom juichen wij het toe dat
dergelijke thema’s lokale speerpunten zijn. Zo kan aan de
behoeften tegemoet worden gekomen en de lokale vraag
worden beantwoord.
Wij kregen bij ons werkbezoek een inkijkje in het
pilot-kindcentrum Hegelsom. Men gaf ons een boeiende
presentatie van een gerealiseerd voorbeeld van een
geharmoniseerde voorschoolse voorziening in die
gemeente. Het voert te ver om hierop vandaag tot in
detail in te gaan, maar als de staatssecretaris daar prijs
op stelt, bezorg ik haar graag een kopie van de sheets
om een integraal beeld te krijgen. Een paar elementen
behoeven echter specifieke aandacht. Het zijn zaken
waarvan wij hebben gemerkt dat ze beslist niet alleen in
Horst spelen. Elders zagen wij ze ook terug. Een van de
doelstellingen was, peuterspeelzaalwerk in de kleine
kernen te behouden. Dat kwam tegemoet aan de
behoefte van ouders en kinderen. De behoeften waren
wel iets veranderd, in de richting van dagarrangementen
voor jonge kinderen van 2 tot 4 jaar, die aansloten bij
schooltijden van broertjes en zusjes. Daarnaast wilde
men graag de inhoudelijke lijn versterken, door middel
van de doorgaande leerlijnen, en segregatie voorkomen.
Iedereen moet toegang hebben tot de VVE. Pak dan

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Mevrouw Langkamp (SP): Het amendement op stuk nr.
15 gaat over de doorlopende leerlijn. Die wil mevrouw
Van Gent dus niet?

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3913

Van Toorenburg
meteen de voorschoolse opvang mee, en ga aan de slag!
Dat was het motto.
Maar wat een klus bleek dat te zijn! Iedereen moest de
eigen vertrouwde werkelijkheid loslaten en openstaan
voor nieuwe principes. Men moest buiten de eigen
kaders treden. Contracten van de diverse leidsters
moesten worden vernieuwd. Complexe financiële
structuren moesten worden samengebracht. Locaties
moesten worden aangepast, met niet altijd de meest
heldere regels. Met de gemeenten moesten afspraken
worden gemaakt over het waar mogelijk samenbrengen
van kaders en regels. Ouders werden geconsulteerd en
hun werd een passend aanbod gedaan. Toen pas konden
de kinderen worden ontvangen. Daar was een basisaanbod spelen en ontwikkelen van twee dagdelen gecreëerd,
voor 40 schoolweken, met als aanvulling een opvangaanbod van 8 dagdelen voor 52 weken per jaar. Dat is
helemaal goed voor die gemeenten: voor elk wat wils.
Dat is schitterend maatwerk. Maar wat heeft men
geworsteld met regels en financiële structuren! Nog zijn
er verschillende administrateurs bezig met het uitdokteren van de tarieven. Voor de een, en dan voor bepaalde
uren, de tariefstructuur volgens de kinderopvang, maar
voor de ander andere uren en een ouderbijdrage
conform peuterspeelzaaltarief. Wat is het daarnaast lastig
om te werken met verschillende cao’s! De cao Kinderopvang wijkt af van de cao Zorg en Welzijn, die geldt voor
de peuterspeelzalen. Laat de mensen eens optimaal in
een team samenwerken. De inspecties doen hun best om
zaken te stroomlijnen, maar van eenduidigheid is geen
sprake. Er wordt wel aan gewerkt; dat hebben wij
gelezen en gehoord. Wij willen daar iets meer over
weten. De inrichtingseisen verschillen en worden niet
eenduidig vastgelegd. Wat een uitdagingen!
Wij richten de schijnwerper op Horst, om de heel
concrete worstelingen van de praktijk inzichtelijk te
maken. Coalitiecollega Kraneveldt en ik hebben ze ook
gehoord tijdens een groot congres, met de titel ″the best
of both worlds″, waar wij in gesprek zijn gegaan met
betrokkenen uit de peuterspeelzaal- en kinderopvangbranche. De inzet van eenieder is optimale samenwerking: het beste uit twee werelden. Op onderdelen loopt
men echter bijkans aan tegen onverenigbare regelingen.
Dat is wat ons vandaag voor ogen staat: worstelingen
waarvoor het voorliggende wetsvoorstel beperkte
oplossingen biedt en een aantal antwoorden voor geeft.
Dat is echter niet direct kritiek op het voorstel. Wij
beschouwen het voorstel als een noodzakelijke eerste
stap om harmonisatie überhaupt mogelijk te maken.
Laten wij echter niet denken dat wij er daarmee zijn. De
CDA-fractie wil echter ook niet zo ver gaan als de VNG,
die wel heel vergaande voorstellen doet. Gechargeerd
gesteld, krijgen wij dan bijna te maken met eenheidsworsten.
Als lokale overheden de handschoen oppakken en met
behoud van diversiteit, wat voor ons van groot belang is
– opvangen en spelen – echt met de harmonisatie aan de
slag willen gaan, moeten zij te veel zeilen bijzetten om
niet weg te zakken in het moeras van regels die de
harmonisatie nog altijd beletten. Onze oproep aan de
staatssecretaris is daarom even stevig als helder: ga de
succesnummers langs – u bent bij velen al langs
geweest, dat weten wij – en luister heel specifiek naar
die knelpunten en de hobbels in de praktijk. Daarna moet
u met de minister voor Jeugd en Gezin en met de
staatssecretaris van Financiën om de tafel gaan zitten en

moeten drempels worden weggenomen. De staatssecretaris hoort ons niet zeggen dat de harmonisatie op
termijn zal moeten leiden tot een totale integratie van
voorzieningen. Dat neemt de speelruimte bij gemeenten
weg, evenals de keuzevrijheid van ouders. Het CDA wil
de diversiteit, dat wil zeggen de keuzevrijheid van ouders
en gemeenten, handhaven. Tegen de staatssecretaris zeg
ik: speel op het voorliggende dossier het olievrouwtje.
Natuurlijk gaat de staatssecretaris niet over alles. Zij gaat
niet over de cao’s. Wij verwachten echter wel van haar
dat zij haar invloed optimaal aanwendt om de problemen
op te lossen. Wij zien haar dat doen en wij moedigen
haar daartoe aan. Wij staan achter haar als zij met
behoud van de diversiteit voorzieningen laat inrichten die
optimaal beantwoorden aan de vraag en die ook in de
kleine kernen in de lucht te houden zijn. In grote steden,
met hun volume, zijn vaak meerdere oplossingen
gemakkelijk uitvoerbaar. Het knelt echter in de dichtbevolkte gebieden. Wij krijgen ook van de MOgroep
signalen dat gemeenten die heel klein zijn en één
peuterspeelzaaltje hebben, die twee ochtenden open zijn,
bijna niet aan de eisen kunnen beantwoorden. Hoe kijkt
de staatssecretaris daar tegenaan? Wij maken ons daar
grote zorgen over. Juist in de kleine kernen spelen de
peuterspeelzalen zo’n cruciale rol in de sociale cohesie.
Gooien we dat kind met het badwater weg? Dat kan niet
gebeuren. Daar willen we graag een reactie op. Laat de
staatssecretaris er please alles aan doen om die
administratieve lasten te verlichten. Alle betrokkenen die
wij spraken in de uitvoering, in het beleid en in de
politiek willen zich richten op de kids en niet op de
papieren. Tot zover de hartenkreet die wij hebben
gehoord en waarvan wij vinden dat die vandaag hier
moet doorklinken. We horen het ook anderen zeggen,
dus we zijn behoorlijk eensgezind. Wij herkennen die
hartenkreet ook in de reactie van de VNG; het is al even
aangehaald. Wat is eigenlijk de reactie van de staatssecretaris op de nota van de VNG waarvan wij zeggen dat
die een beetje doorschiet? Wij willen graag van de
staatssecretaris horen hoe zij daar nu naar kijkt.
Dan heb ik nog een paar concrete punten ten aanzien
van het wetsvoorstel dat nu voorligt. Het zijn punten die
wij in de schriftelijke ronde aan de orde hebben gesteld,
maar waarover wij nog niet gerustgesteld zijn. Het
betreft de doorzettingsmacht en de zorgen omtrent de
segregatie. De CDA-fractie geeft alle steun aan het stevig
verankeren van de VVE. Natuurlijk moeten wij af van
vrijblijvendheid om zaken rond de VVE goed te regelen.
Alle kansen voor alle kinderen. Dat devies spreekt ons
aan, maar waarom wordt ervoor gekozen, ten aanzien
van de afsprakenverplichting de beslissende stem te
leggen bij burgemeester en wethouders? Dat begrijpen
wij niet goed. Wij blijven huiverig voor een doorzettingsmacht in die zin dat burgemeester en wethouders de
bevoegdheid krijgen om de werkingssfeer van afspraken
tussen de partijen uit te breiden naar andere partijen, als
een soort algemeenverbindendverklaring. Alsof dat in de
praktijk ooit iets goeds kan opleveren. Het levert zelden
iets moois op als partners iets door de strot geduwd
krijgen.
Kan de staatssecretaris nog eens uitleggen waarom zij
zo stellig beweert dat die doorzettingsmacht niet van
toepassing is op onderwerpen waarop nu een overlegverplichting geldt en de overige onderwerpen van het
achterstandenbeleid zoals het aannamebeleid? Er
ontstaat nu een beeld alsof die vrijheid van onderwijs op

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3914

Van Toorenburg
geen enkele wijze in gevaar komt. Daar hebben wij
evenals de ChristenUnie en de SGP in de schriftelijke
ronde vragen over gesteld. We hebben die vragen nog
altijd. We hebben ook een amendement ingediend om
die hele doorzettingsmacht eruit te halen. Vandaag willen
wij graag van de staatssecretaris horen hoe zij daarnaar
kijkt.
Tot slot het voorkomen van segregatie. Met veel
andere Kamerleden, ook hier weer vandaag, vragen wij
ons nog altijd af of de segregatie waartegen de wet een
wapen moet zijn – we begrijpen de goede bedoeling –
niet juist wordt versterkt als ouders met een kind met
een achterstand, een doelgroep-VVE, slechts een geringe
bijdrage moeten betalen voor de peuterspeelzaal en een
ouder met een kind zonder achterstand de volle mep.
Ouders zouden daardoor nog sneller kiezen voor een
kinderdagverblijf, omdat ze dan tenminste nog een
toeslag ontvangen. Zie daar de concentratie van
achterstanden op de peuterspeelzaal. Er zit nog iets geks
in. Als je als ouder – nu spreekt misschien ook wel een
beetje de voormalige integratiewoordvoerder – er alles
aan doet om achterstand bij je kind te voorkomen en
ervoor te zorgen dat het kind een kans maakt en als je
daarin slaagt, is de peuterspeelzaal een kostbare
voorziening. Doe je er helemaal niets aan en denk je: ik
leun achterover en de Staat lost de achterstand wel op,
dan wordt de achterstand voor een prikkie inderdaad
door de staat aangepakt. Dat is toch raar! Hoe denkt de
staatssecretaris die negatieve bijeffecten het hoofd te
bieden? Moeten we niet een soort ″voor wat hoort
wat″-constructie bedenken? Een kind met een achterstand kan voordelig naar de VVE als de ouder tevens
deelneemt aan een ouderprogramma. Graag een reactie
van de staatssecretaris.
We hebben minister van der Laan heus goed begrepen
toen hij stelde dat de verbrede leerplicht in de uitvoering
problematisch is, maar wij willen het daar op dit dossier
toch echt niet bij laten zitten. De achterstand van een
kind heeft nu eenmaal vaak te maken met integratieproblemen van de ouders. We moeten iets aan het een doen
en het ander niet laten voortbestaan. De fractie van het
CDA ziet dan ook grote kansen voor VVE-programma’s
met een stevige ouderbetrokkenheid. Hoe kunnen we ook
die mogelijkheden optimaal benutten? Hoe gaat de
staatssecretaris ervoor zorgen dat niet alleen de
achterstand van kinderen, maar ook die van hun ouders
wordt weggewerkt? Wij geloven namelijk echt niet dat
het ene succesvol kan zijn zonder het andere.
©
De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik ben mijn werkdag
begonnen met een werkbezoek aan een kleuterspeelzaal,
die sinds kort een vroegschool is. Toevallig moest mijn
zoontje daar ook zijn vanochtend. Ik kan vaststellen dat
het naar elkaar toe groeien een feit is, want ze zitten
gewoon in hetzelfde gebouw en de prijs is drastisch naar
beneden gegaan. Ik moet ook zeggen dat mijn zoontje
wel het een en ander heeft opgestoken, maar dat kan
ook gewoon met de leeftijd te maken hebben. Grosso
modo is de wet een goede zaak. Ik denk dat velen in
deze Kamer dat vinden. De wet regelt allerlei zaken die
eigenlijk al eerder geregeld hadden moeten worden op
het gebied van veiligheid en groepsgrootte. Zeker de
kwaliteit van de leidsters en het gebruik van de
Nederlandse taal zijn hartstikke belangrijk. Het is goed

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

dat er naar allerlei randvoorwaarden gekeken wordt.
Evenals velen ben ik fan van de VVE, want die is hard
nodig voor heel veel kinderen. Soms word je toch een
beetje aan het twijfelen gebracht in je goede geloof,
bijvoorbeeld als je leest wat de Raad van State schrijft
over de VVE: er zijn geen betrouwbare en geen actuele
uitspraken te doen over de daadwerkelijke effectiviteit. Je
denkt dan toch: wat is daar aan de hand en wat zijn de
achterliggende redenen en oorzaken? Ik vraag mij dat af,
zeker gezien het feit dat er nogal wat geld naar de VVE
gaat.
In het rapport Kwaliteit onder de loep lees ik ook dat
de VVE pas effectief is als aan een aantal voorwaarden is
voldaan, zoals een goede leidster/kind-ratio. Ik begrijp
dat. Ik noem ook de uitvoering van de VVE in een
peuterspeelzaal/kinderdagverblijf in combinatie met een
thuisprogramma, alsook voldoende betrokkenheid van
ouders. Je gaat dan toch een beetje twijfelen. Wat is
immers de haalbaarheid van de blijkbaar toch noodzakelijke randvoorwaarden en hoe dwing je die af? Ik hoor
graag hoe de staatssecretaris daar tegenover staat.
Verder zijn er nogal wat vraagtekens te plaatsen bij de
praktische uitwerking naar een leidster/kind-ratio van 1:8.
Dit betekent dat je veel mensen nodig hebt. Zijn die
beschikbaar? Hoeveel geld is daarmee gemoeid? Wat
betekent dit op de langere termijn voor de ouderbijdrage?
Een andere bottleneck zou de GGD kunnen zijn. Die
instantie krijgt het al voor haar kiezen bij een aanverwant
dossier, dat overigens niet het meest favoriete dossier is
van deze staatssecretaris. Ik doel op dat van de
gastouderopvang. Hoe gaat het als de GGD deze
belangrijke taken erbij krijgt?
Gaan de administratieve lasten omhoog? De heer Van
der Vlies hield een pleidooi dat mij uit het hart was
gegrepen: peuterspeelzalen zijn er voor kinderen om te
spelen en het leren komt later wel; laat de kinderen toch
vrij. In het verlengde hiervan is mijn vraag: hoe is het
spelelement gewaarborgd in de peuterspeelzalen? Ik
denk in dit verband aan wat dr. Ewald Vervaet hierover
heeft geschreven: op die leeftijd is er sprake van een
enorme inspanning om kinderen iets te leren, maar het
effect daarvan is tamelijk minimaal. Ik had verwacht dat
de heer Van der Vlies in dit verband Hieronymus van
Alphen zou citeren: mijn spelen is leren, mijn leren is
spelen. Dat heb ik nu dus gedaan.
Er gaat veel richting de gemeenten; dat is een goede
zaak. Wat als de gemeenten zich niet houden aan de
financiële afspraken en hun deel van de deal? Ik lees: er
moeten dan nieuwe afspraken gemaakt worden. Welke
mogelijkheden heeft de staatssecretaris om de desbetreffende gemeenten achter de broek te zitten?
Enkele maanden geleden kwam in de publiciteit dat
staatssecretaris Dijksma de leerplicht naar 2 jaar wil
brengen. Gelukkig is dat dezelfde middag via een
persbericht ontkracht. Graag hoor ik dat hier nu ook
weer. De suggestie dat dit een opmaat, een eerste stap
moet zijn naar een leerplicht vanaf 2 jaar, lijkt mijn fractie
niet goed. Mijn fractie hecht ook erg aan de keuzevrijheid. Ik merk aan het nee schudden en ja knikken door
de staatssecretaris bij mijn inbreng, dat de staatssecretaris het met mij eens is.
De vergadering wordt van 17.54 uur tot 19.00 uur
geschorst.

12 januari 2010
TK 40

40-3915

Voorzitter: Van Beek

Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Ik zal mijn
beantwoording op de volgende wijze indelen. Daartoe
nadrukkelijk uitgedaagd door mevrouw Van Gent en een
aantal andere leden van de Kamer, zal ik iets zeggen over
mijn visie op de toekomst. Wat gebeurt er allemaal om
knelpunten in de praktijk van de voorschoolse voorzieningen weg te werken? Mevrouw Van Toorenburg
verwoordde dit heel treffend. Vervolgens zal ik spreken
over het belangrijke onderwerp kwaliteit. Wat doen wij
aan de kwaliteit van voorschoolse voorzieningen? Het
derde blokje gaat over het personeel en verscheidene
kwesties die daarmee samenhangen. De doelgroep, het
dekkende aanbod en de doorzettingsmacht is het vierde
onderwerp dat ik zal bespreken. Daarna zal ik spreken
over de financiën en de oormerking. Het zesde blokje
gaat over de inspectie, het toezicht en de ouderbetrokkenheid. Vervolgens komt een aantal overige zaken aan
de orde. Uiteraard zal ik daarna kort stilstaan bij de
amendementen die door de Kamer worden voorgesteld.
Daar het mij is toegestaan, zal ik ook een stemadvies aan
de Kamer meedelen.
Laat ik beginnen bij het begin. Verscheidene leden
hebben mij gevraagd wat mijn visie is op de langere
termijn. Mevrouw Dezentjé vroeg mij bijvoorbeeld
nadrukkelijk hoe ik reageer op de petitie van de VNG.
Hoe gaat het nu verder met onderwijs, kinderopvang en
peuterspeelzaalwerk? In het verhaal dat mevrouw Van
Gent heeft aangehaald over de school van de toekomst,
wordt mijns inziens heel nadrukkelijk verwoord wat in
mijn ogen op langere termijn de ontwikkeling zal zijn. Op
die langere termijn zullen de scheidslijnen vervagen
tussen kinderopvang, peuterspeelzaalwerk en onderwijs.
Tegen de heer Van der Vlies zeg ik dat deze grenzen niet
zullen vervagen omdat wij de opvang voor de allerkleinsten zouden willen verschoolsen. Met hem ben ik daar
geen voorstander van. De scheidslijnen zullen wél
vervagen omdat er erg veel mogelijkheden zijn als alle
organisaties die zich ten doel stellen om het maximale
uit alle kinderen te halen, de koppen bij elkaar steken en
daadwerkelijk over hun eigen grenzen heen gaan
samenwerken.
Om drie redenen gaan wij met dit wetsvoorstel echter
niet over tot de versmelting van al deze vormen van
onderwijs en opvang. In de eerste plaats is daarvoor een
heel praktische reden. De voorschoolse voorzieningen
zijn in Nederland op heel verschillende manieren
georganiseerd. Alleen het voorbeeld van Horst aan de
Maas en de kleine gemeenten maakt dat al duidelijk. Zo
kan het zijn dat er in Limburg nog steeds peuterspeelzalen zijn die alleen worden gerund door vrijwilligers,
terwijl er in andere gemeenten zo langzamerhand geen
onderscheid meer is tussen peuterspeelzaalwerk en
kinderopvang. De gemeente Tilburg is een treffend
voorbeeld van een gemeente waarvoor het laatste geldt.
Daar kiest men zelf voor één basisvoorziening en daar
kan men dat ook organiseren.
Een tweede reden voor het niet overgaan tot het
versmelten van de vormen van onderwijs is een
financiële. De Kamer weet dat ik bij mijn aantreden een
forse enveloppe met middelen heb gekregen. Gemeten
per onderwerp heb ik de meeste middelen van iedereen
gekregen. Voor de kinderopvang was 700 mln. beschik-

baar. Met elkaar hebben wij echter daarna besloten om
een belangrijk deel van dat bedrag in de groei van de
kinderopvang te investeren. Dat zorgt er in ieder geval
voor dat ik niet elke dag met de Kamer andere, boeiende,
maar soms wel lastige discussies hoef te voeren over de
vraag waar wij het geld vandaan halen om deze groei
mogelijk te maken. Een deel van deze enveloppemiddelen hebben wij daadwerkelijk in de groei gestoken. Dat
was een keuze. Het is niet mogelijk om een totale
financiële harmonisatie te organiseren waarbij je ieder
doelgroepkind of, laten wij zeggen, ieder kind –
″doelgroepkind″ blijft een naar woord – ongeacht de
portemonnee van ouders en de noodzaak om in
aanmerking te komen voor voorschoolse educatie,
hetzelfde recht biedt. Daarvoor ontbreekt namelijk het
geld. Dat is een mijns inziens logische en eerlijke
verklaring.
Ik noem nog een derde reden, namelijk – dit bleek ook
uit het Kamerdebat – een inhoudelijke. Aan de ene kant
is er veel aanleiding om de praktische belemmeringen
die er zijn om het samengaan tussen kinderopvang en
kinderspeelzaalwerk weg te halen. Denk aan het
probleem van de cao’s, van de btw, van de combinatiefuncties of aan mogelijke inhoudelijke belemmeringen.
Bij een belangrijk deel van de Kamer – als bewindsvrouw
deel ik hier zelf ook in – is er behoefte aan diversiteit. In
het samenspel van het wel willen komen tot een
geïntegreerd aanbod waarbij tegelijkertijd ruimte
gehouden wordt voor keuzes van ouders – de Kamer
heeft terecht gezegd dat zij keuzevrijheid hoog heeft
zitten – ben ik iets minder van de totale maakbaarheid
dan mevrouw Langkamp en maak ik een andere keuze
dan de heer Van der Vlies. Dit ziet men terug in het
wetsvoorstel.
Mij is gevraagd hoe ik aankijk tegen de VNG-petitie. Ik
ben van harte voor het stimuleren van ontwikkelingen
waarbij voor alle kinderen gelijke kansen komen. Dit kan
ook worden georganiseerd zonder dat wij uniforme
crèches organiseren. Overigens, zoiets als een staatscrèche kan helemaal niet bestaan. Er is immers geen enkele
crèche in de kinderopvang die vanuit de Staat georganiseerd wordt. In geval van peuterspeelzalen gaat het om
welzijnswerk. Hooguit zijn hiervoor gemeentelijke
subsidies voorhanden. Er is dus niet zoiets als een door
de Staat georganiseerde vorm van opvang, wij faciliteren
een en ander alleen maar. Ik vind het belangrijk om dat
nog eens gezegd te hebben. Zo veel mogelijk belemmeringen wegnemen lijkt mij de opdracht. Dat doen wij
vandaag met een eerste stap. Wat mij betreft doen wij dit
op korte termijn weer als ik de Kamer een notitie doe
toekomen over de school van de toekomst. Men heeft
mij gevraagd om nog in deze kabinetsperiode experimenten mogelijk te maken. In de genoemde nota zal ik
hiervoor voorstellen doen.
Dan kom ik bij het blok kwaliteit. Met name de heer
Van der Vlies heeft mij gevraagd hoe het kan dat ik zo’n
voorstander ben van voor- en vroegschoolse educatie,
terwijl er uiteenlopende wetenschappelijke visies zijn op
het effect ervan. Uiteindelijk moeten wij vaststellen dat er
onderzoeken zijn, ook op gemeentelijk niveau in
Nederland, waaruit blijkt dat de voorschoolse educatie
wel degelijk effect heeft als dit onder de juiste uitvoeringscondities wordt georganiseerd. Dat is precies de
reden dat wij met dit wetsvoorstel heel veel investeren in
de uitvoeringscondities. Met name de kwaliteit van de
leidsters is hierbij van het grootste belang. Internationaal

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

©

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3916

Dijksma
is er wel degelijk onderzoek voorhanden, onder andere in
de Verenigde Staten, waaruit blijkt dat het effect van de
VVE en het vroeg beginnen met het wegwerken van
achterstanden bewezen is. Niet voor niets stellen andere
lidstaten zowel binnen de Europese Unie als daarbuiten –
denk aan de Verenigde Staten – het belang van ″early
education″ voorop. De regering van president Obama wil
op dit terrein ook het een en ander gaan doen. Onlangs
sprak ik met een Amerikaanse hoogleraar. Men kijkt met
interesse naar wat er elders in de wereld gebeurt.
Terugkomend op de vraag: ja, er is inderdaad discussie
onder professoren, maar dat heb je over de meest
uiteenlopende onderwerpen. Tegelijkertijd is het van het
grootste belang om ook in Nederland langdurig en
intensief onderzoek te doen naar de effecten van ons
beleid. Dat heb ik dus uitgezet bij de NWO. Men doet
longitudinaal onderzoek. Daarbij worden kinderen
gevolgd. We doen dit al vanaf 1999 en gaan ermee door
tot in ieder geval 2020. Dit onderzoek maakt het effect
zichtbaar van onder andere deze inzet. We kunnen
daarmee ook tijdens de rit bijsturen. Op het moment dat
uit onderzoek blijkt dat een aantal zaken niet goed loopt,
geeft dat zowel de regering als het parlement de
mogelijkheid om aanvullend maatregelen te treffen.
De heer Van der Vlies heeft gevraagd waarom wij
kwaliteitseisen stellen aan peuterspeelzalen. Misschien is
het goed om op te merken dat ik onlangs bij een grote
manifestatie van het Landelijk Platform Peuterspeelzalen
aanwezig was. Het gebeurt niet iedere dag, maar ik werd
daar met gejuich ontvangen. Dit was omdat dit wetsvoorstel een antwoord lijkt te zijn op een brief die vanuit het
platform 40 jaar geleden voor het eerst werd gestuurd,
met het verzoek om met een landelijk kader te komen. Al
die jaren had men geen antwoord gehad. Dit antwoord,
in de vorm van een wetsvoorstel, was iets waar men blij
mee was. Dit wordt dus ook door de sector gesteund.
Mevrouw Kraneveldt vroeg wat de stand van zaken
rond het convenant was. Dat ligt eigenlijk in concept
klaar. Op het moment dat het wetsvoorstel in werking
treedt, wordt het ook onderdeel van het wetsvoorstel.
Maar dat gaat altijd via de route van de convenantspartijen die het concept hebben vastgesteld en het
vervolgens overnemen.
De heer Anker heeft gevraagd wat ik bedoel met het
inhoudelijk naar elkaar toe groeien van voorzieningen. Ik
denk dat ik op deze vraag al een antwoord heb gegeven
in mijn eerste reactie op de visie voor de langere termijn.
De heer Anker heeft ook gevraagd of dit alleen betrekking heeft op VVE. Dat is niet het geval. Het gaat ook
over de kwaliteitseisen die men aan de verschillende
vormen van voorzieningen stelt. Het gaat ook om de
onderlinge aansluitbaarheid en om de samenwerking
met de gemeente en het toezicht, maar wel met respect
voor het specifieke karakter en de functie van de
verschillende voorzieningen.
Mevrouw Van Gent heeft gevraagd waarom het
verschil er nog is. Dat heeft eigenlijk alleen te maken met
de praktische kant van de zaak. Je zou kunnen zeggen
dat we inhoudelijk zo veel mogelijk gelijke eisen stellen,
maar dat we er wel rekening mee houden dat nog niet in
alle gemeenten altijd twee beroepskrachten per groep
kunnen werken. Je moet mensen daar natuurlijk voor
opleiden.
Verschillende partijen hebben ons gevraagd om ruimte
te houden voor vrijwilligers in het peuterspeelzaalwerk.
Ik vind dat een terechte vraag. Op heel veel plekken in

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

Nederland wordt op een goede manier samengewerkt
door professionals en vrijwilligers. Het grootste verschil
qua eisen wordt erdoor bepaald of kinderen overdag wel
of niet blijven slapen. Dat heeft gevolgen voor de
inrichtingseisen van een ruimte. Het is een vorm van
overregulering om eisen te stellen aan die groepen waar
geen tussen-de-middagslaapjes plaatsvinden. Ik zeg het
maar even heel praktisch en huiselijk, maar zo is precies
te begrijpen wat ik bedoel.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik excuseer mij omdat
ik iets te laat binnen was. Ik had even een klein
fractieberaadje. Ik kan verzekeren dat dit over een heel
ander onderwerp ging, maar dat even ter zijde.
Ik ben blij dat de staatssecretaris op dit punt ingaat. Zij
zegt dat zij inhoudelijk zo veel mogelijk gelijke eisen wil
stellen. Dit kan niet altijd omdat mensen ook moeten
worden opgeleid. Vervolgens zegt zij dat het ook met een
aantal andere elementen te maken heeft, bijvoorbeeld
met de positie van de vrijwilligers. Je kunt ook twee
leidsters op een groep zetten en er een vrijwilliger bij
doen. Dat is ook een keuze. Nu zijn het een beroepskracht en een vrijwilliger. Dat is wel een groot verschil
ten opzichte van de kinderopvang. Wat mij betreft is dit
een tijdelijke situatie en werken we zo snel mogelijk toe
naar twee beroepskrachten op de groep. Ik wil daar wel
helderheid over krijgen.
Staatssecretaris Dijksma: Nu wreekt zich dat ik al was
begonnen met de beantwoording op de vraag van
mevrouw Van Gent over de visie. Het komt erop neer dat
ik geen woord heb teruggenomen van de visie zoals die
in de speech is te lezen. Ik heb uitgelegd waarom daar
met dit wetsvoorstel een stap in wordt gezet, maar
waarom een en ander nog niet een volledige vergelijking
kan hebben met dit verhaal. Dat heeft met een paar
zaken te maken, maar een van de redenen is het
gegeven dat er in gemeenten nog heel veel tijd nodig is
om daar naartoe te groeien. Daarnaast zei mevrouw Van
Gent zelf ook: wij willen geen eenheidsworst. Dat is zeker
waar, dat wil ik ook niet. Dat is een van de redenen
waarom je in het aanbod de pluriformiteit moet
handhaven. Wij hopen onder andere toe te groeien naar
meer en meer beroepskrachten. Dat financieren wij ook.
Je moet echter ook eerlijk zijn: dat kost een aantal jaren.
Je kunt nu dus niet met een wetsvoorstel komen waarin
je een eis stelt waarvan je nu al weet dat je die binnen
de eerste jaren niet meteen realiseert.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het blijft echter zo dat
de staatssecretaris zegt: ik wil inhoudelijk zo veel
mogelijk gelijke eisen. Het verschil van invulling heeft op
zich namelijk niet zo veel te maken met het aantal
beroepskrachten op het aantal kinderen. Daar gaat het
mij ook om. De staatssecretaris zegt dat het met de
opleiding heeft te maken, maar het heeft dus ook te
maken met de periode die nodig is om daar naartoe te
groeien. Ik wil van de staatssecretaris horen of dit de
eerste stap is en of zij toe werkt naar de twee beroepskrachten op de groep. Aan welke termijn moet ik daarbij
denken? Is dat het befaamde jaar 2015, het jaar van
staatssecretaris Dijksma?
Staatssecretaris Dijksma: Ik kan niet in een glazen bol
kijken, dus ik weet niet wat mijn rol is in 2015, maar ik
heb geleerd dat je voorzichtig moet zijn met over je

12 januari 2010
TK 40

40-3917

Dijksma
mandaat heen te regeren. Ik leg dus aan de Kamer voor
wat ik in deze periode kan waarmaken. Zoals in
december 2009 bekend is geworden, heb ik daarbovenop
geregeld dat uit de aardgasbaten nog eenmalig door het
kabinet 35 mln. extra beschikbaar is gesteld om vooral
de professionalisering van de leidsters extra kracht te
geven. Daarmee hoop ik aan te tonen dat de ambitie is
om zo veel mogelijk kracht te organiseren in de
voorschoolse voorzieningen, of het nou gaat om de
peuterspeelzaal of de kinderopvang. Dat geldt overigens
ook voor de leraren die groep 1 en 2 voor hun rekening
nemen, want ook bij hen is die kracht wel nodig.
De heer Van der Vlies (SGP): De SGP-fractie heeft geen
verschil van visie met de staatssecretaris over het
gewenst zijn van de educatie en van het voorkomen en
verhelpen van achterstanden in het onderwijs, in het
bijzonder van taalachterstanden. Die kunnen namelijk
een lange nasleep hebben. Ik erken dat en vind dat wij
daar beleid op moeten zien te creëren. Als het gaat om
de overheidsbemoeienis, moet er natuurlijk kwaliteit zijn,
maar hoe meer kwaliteitseisen je formaliseert, hoe meer
het een inbreuk kan gaan betekenen op de keuzevrijheid
van zowel de ouders als de teams in de instellingen zelf.
Hoewel ook de staatssecretaris voor die keuzevrijheid is
en zij zich richt tegen de verschoolsing, heb ik nog niet
helemaal in de gaten op welke wijze zij een mechanisme
ontwerpt dat zich daar intern, vanuit het proces zelf,
tegen verzet.
Staatssecretaris Dijksma: Dat heeft te maken met het
vertrouwen dat je in de sector hebt. Uiteindelijk moeten
de leidsters en de mensen die op de werkvloer dagelijks
de keuzes maken, namelijk in staat worden gesteld om
hun professionaliteit te laten zegevieren. Met dit
wetsvoorstel creëren wij vooral de randvoorwaarden om
zo veel mogelijk keuzes zelf te kunnen maken. Wij maken
ook met dit wetsvoorstel daarin geen verschil tussen
werken met jonge kinderen in een peuterspeelzaal of in
de kinderopvang. Wij willen daarmee juist graag een
soort opwaardering voor het werk in de peuterspeelzaal
organiseren. Zoals de Kamer weet, zou een heel deel van
de extra financiering die nu voor de peuterspeelzalen
beschikbaar komt, vervallen als wij dit wetsvoorstel niet
zouden aannemen. Terwijl je in het land ziet dat met
name de peuterspeelzalen op dit moment door de
geweldige groei van de kinderopvang onder druk zijn
komen te staan. Als je dat niet wilt en je wel – sprekend
met mevrouw Van Toorenburg – het beste van twee
werelden wilt, moet ik toch tegen de heer Van der Vlies
zeggen dat het niet zozeer de kinderopvang is die bekend
staat om zijn pedagogische kracht, maar de peuterspeelzaal. In de praktijk is het vaak zo dat de kinderopvang
goed is in opvang en wat onvoldoendes krijgt, ook van
onderzoekers, op het punt van de pedagogische kwaliteit.
Het peuterspeelzaalwerk marcheert juist vooruit. Als de
heer Van der Vlies bang is dat dit de norm wordt terwijl
hij een beroep doet op het behoud van de peuterspeelzaal, voeren wij een schijndiscussie. Dat probeer ik hier
helder te maken.
De heer Van der Vlies (SGP): Wij komen nog te spreken
over de rol van de gemeentebesturen, maar de staatssecretaris wil in de wetsgeschiedenis wel verankerd zien
dat wij er met elkaar voor gaan dat de keuzevrijheid op
school- en ouderniveau ook door de gemeentebesturen

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

voluit zal moeten blijven worden gerespecteerd. Het lijkt
een open deur, maar wij kennen de praktijk in diverse
segmenten van het onderwijs en met name de discussie
over de vrijheid die daarin bestaat. Dat is nogal eens ter
discussie geweest en dat wil ik absoluut niet meer.
Staatssecretaris Dijksma: Dat is ook de kern van het
wetsvoorstel. Ik weet net als de heer Van der Vlies wat
de historische betekenis is van de behandeling van een
wetsvoorstel en van datgene wat daarin door bewindslieden naar voren wordt gebracht over de betekenis die
moet worden gehecht aan het wetsvoorstel. Ik kan dus
zeggen: ja, als ik dat niet wilde, had ik het hier ook niet
gezegd.
De heer Anker (ChristenUnie): Ik begrijp dat het niet chic
is dat ik een kwartier later binnen kom lopen, maar ik
heb vanaf mijn kamer wel het eerste gedeelte van het
antwoord beluisterd. Ik begreep dat de staatssecretaris
heeft geantwoord op enkele vragen die ik heb gesteld. Zij
gaf een redelijk abstract antwoord over waar het heen
moet, ook in reactie op mevrouw Van Gent. Ik vroeg heel
specifiek hoe er wordt omgegaan met het werk van de
peuterspeelzalen als de gemeenten overwegen daarop te
bezuinigen. Dat is voor een groot deel de verantwoordelijkheid van de gemeenten, maar er komen natuurlijk
zware tijden aan. Het kent ook een andere vorm van
financiering dan de andere opvang. Daar is de staatssecretaris volgens mij nog niet op ingegaan.
Staatssecretaris Dijksma: Dat wilde ik straks doen, maar
ik kan wel vast een kort antwoord geven. Ik maak het
gemeenten eigenlijk alleen maar gemakkelijker. Laten wij
eerlijk zijn: op dit moment is er geen rijksfinanciering
voor het peuterspeelzaalwerk. Het is puur, ook financieel,
de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Over de VVE
hebben wij uiteraard al wel een tijd lang gezamenlijke
afspraken. Wij maken nu niet alleen een uniform kader,
maar ondersteunen de gemeenten daar ook financieel in.
Ik zie, zelfs in deze zware tijden, als het om prioriteiten
gaat geen reden om zo’n belangrijke investering teniet te
doen. Ik wil van de gelegenheid gebruikmaken om tegen
de gemeenten te zeggen dat zij er heel onverstandig aan
doen als ze bezuinigen. Als je ergens in moet investeren,
is dat natuurlijk in jonge kinderen. Die investeringen
renderen het beste.
De heer Anker (ChristenUnie): Dat waardeer ik ook.
Volgens mij heb ik ook in mijn bijdrage gezegd dat op dit
moment investeringen en heel gerichte ondersteuning
plaatsvinden. Daar ben ik gewoon heel blij mee, maar
die verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk wel bij de
gemeenten. Wij moeten straks toch even bespreken wat
wij daar meer aan kunnen doen dan een hartverwarmend appel laten uitgaan – waar deze staatssecretaris
ontzettend goed in is – en hoe wij die vrees enigszins
kunnen uitwissen.
Staatssecretaris Dijksma: Ik denk dat ik daar in de
beantwoording nog voldoende op zal terugkomen.
De heer Van der Vlies heeft gevraagd of er mogelijkheden zijn voor uitzonderingen in de richting van de
peuterspeelzalen. Die uitzonderingen zijn ook nu al niet
mogelijk. Daar zal dit wetsvoorstel geen wijziging in
aanbrengen.

12 januari 2010
TK 40

40-3918

Dijksma
De heer Anker heeft gevraagd of het verhogen van de
kwaliteitseisen extra financiële druk oplevert voor
peuterspeelzalen. Dat is niet het geval, want wij leveren
boter bij de vis en financieren vanuit het Rijk de kosten
die dat met zich meebrengt. Het lijkt mij eerlijk gezegd
ook redelijk dat waar je extra eisen stelt, je ook in staat
bent om de gemeenten te helpen om dat te kunnen
uitvoeren. Wij hebben daarvoor met hen in een akkoord
een bedrag afgesproken.
De heer Van der Vlies heeft gevraagd – en dan komen
wij weer bij dat terechte punt van de vrijheid terecht – of
er voor scholen voldoende vrijheid is om een afwijkende
invulling voor VVE te kiezen. Ik loop ook hiermee al een
klein beetje vooruit op een van de amendementen van
mevrouw Langkamp. Dat amendement zal ik – en dat zal
zij straks merken – ontraden om die reden. Want, jazeker,
die vrijheid is er. Gemeenten en scholen spreken alleen
resultaten af. Zij kunnen dus kiezen voor een programma
voor vroegschoolse educatie of voor een andere manier.
Dat maakt niet uit. Hierbij bepaalt de overheid niet het
hoe, maar wel het wat. Zo hoort het mijns inziens ook.
Mevrouw Van Gent heeft gezegd dat er voorwaarden
worden gesteld aan de ouderbijdrage en de verantwoordelijkheid van gemeenten voor VVE. Zij heeft gevraagd
of dit een eerste stap is. Ik heb in het begin van mijn
antwoord al gezegd hoe ik daar in sta. Omwille van de
tijd zal ik dat antwoord niet helemaal meer overdoen. Ik
heb net als mevrouw Van Gent verwezen naar een
verhaal dat ik uiteraard ook eerder heb gehouden en
waar wij binnenkort in de Kamer ook op terug zullen
komen.
De heer Van der Vlies heeft gevraagd – ik zeg het even
in mijn eigen woorden – of je niet een keuze moet maken
waar je mee bezig bent als het om voorschoolse
voorzieningen gaat. Doe je dat vanuit het oogmerk om
arbeidsparticipatie te bevorderen of zit er toch ook een
pedagogische invalshoek bij? Uiteindelijk gaat het erom
dat zowel binnen de kinderopvang als bij het peuterspeelzaalwerk gelijke ontwikkelingskansen voor kinderen
van het grootste belang zijn. Pedagogische ontwikkeling
moet dus bij beide centraal staan. Met de toenemende
arbeidsparticipatie zie je dat het peuterspeelzaalwerk
eigenlijk onder druk is komen te staan. Van belang is dus
dat het peuterspeelzaalwerk, met juist die rijke ontwikkelingsmogelijkheden, niet verdwijnt. Dat kun je natuurlijk
ook organiseren door soms ook samenhang tussen
voorschoolse voorzieningen te bewerkstelligen. Een van
de oplossingen die bijvoorbeeld Tilburg juist kiest, is om
gewoon een kindvoorziening te organiseren en daarbij
het goede deel van het peuterspeelzaalwerk uitgangspunt te laten zijn. Daarnaast is dat – en dat is mooi
meegenomen – heel bevorderend voor de arbeidsparticipatie, omdat je, zoals mevrouw Van Toorenburg heeft
gezegd, ziet dat er bij ouders in toenemende mate
behoefte is aan het aanbod van een dagarrangement.
Mevrouw Kraneveldt heeft gevraagd of je in de knel
komt met beleidsregels op het punt van de kwaliteit van
kinderopvang wanneer bijvoorbeeld een VVE-leidster
wordt ingezet in de kinderopvang. Dat hoeft geen
probleem te zijn, maar het is wel van belang dat het
kinderdagverblijf ervoor blijft zorgen dat ten minste één
van de drie vaste beroepskrachten in de groep aanwezig
is. In artikel 3, lid 3, wordt vereist dat dit op die manier
georganiseerd is.
De heer Bosma heeft gevraagd hoe je het spelelement
garandeert bij de peuterspeelzalen. Spelend leren is de

enige manier waarop peuters leren. Wij hadden het net
al even over de mogelijkheid tot verschoolsing. Ik roep
een aantal van de aanwezige woordvoerders op om eens
een kijkje te gaan nemen om te zien hoe zo’n programma voor voorschoolse educatie eruit ziet. De
kleuterleidster die door de heer Van der Vlies geciteerd
werd, had het erover dat het op dit moment zo zou zijn
dat kinderen 17 letters – het aantal groeit met de dag –
moeten kennen en kunnen aan het eind van groep 2,
terwijl zij vroeger toch gewoon 60 liedjes kenden. Als je
zo’n programma in de praktijk ziet, zie je dat spelend
leren inderdaad betekent wat die oude klossers ook al
deden: liedjes zingen met kinderen, kinderen voorlezen,
praten met kinderen. Je biedt kinderen daarmee een,
zoals wij dat noemen, rijke leeromgeving. Dat doe je
door met die kinderen in gesprek te gaan, door actief
met hen te zijn en door niet alleen te letten op hun
cognitieve vaardigheden, maar ook op hoe een kind in
zijn vel zit, de sociaal-emotionele vaardigheden. Daarmee
krijgen kinderen soms ook gewoon een aanbod – ik zeg
het maar in alle eerlijkheid – dat zij niet altijd allemaal
van huis uit meekrijgen. Velen van ons zijn natuurlijk
prima bezig – daar ga ik tenminste van uit – en doen dat
soort dingen. Maar wij moeten de ouders de kost geven
die daar om wat voor reden dan ook niet toe in staat zijn.
De vraag is dan wel of we dat laten gebeuren, en dus
accepteren dat deze kinderen eigenlijk al op heel jonge
leeftijd iets niet meekrijgen waarmee ze een enorme
achterstand oplopen, een achterstand waarvan we uit
onderzoek weten dat, hoe briljant de leraren in het
basisonderwijs ook zijn, de kinderen die eigenlijk niet
gemakkelijk meer kunnen inhalen gedurende hun verdere
schoolloopbaan. Dat heeft grote consequenties voor de
vervolgkansen van deze kinderen. Ik hoop dat we met dit
debat de zwart-witbeelden die soms ontstaan over de
VVE wat kunnen nuanceren. Ik ben het met de Kamer
eens dat het woord ″educatie″ als het om kleintjes gaat
misschien niet het fijnste woord is, maar ik heb nog niets
beters kunnen verzinnen. Uiteindelijk gaat het in de kern
om de vraag of je kinderen de kansen biedt die ons soort
mensen, om het dan maar een keer zo te zeggen,
kinderen van huis uit altijd biedt. Mijn antwoord daarop
is dat ik die kansen ontzettend graag aan al deze
kinderen wil bieden.
Ik kom toe aan het blok personeel. Er is gevraagd hoe
het op dit moment zit met het opleidingsniveau van de
peuterspeelzaalleidsters. Wij hebben een inventarisatie
van de branche, die heeft gekeken naar de behoefte aan
EVC-trajecten. Daaruit blijkt dat er minimaal 440 en
maximaal 720 leidsters bijscholing hebben. We hebben
begin dit jaar een loket geopend, waar de leidsters
kunnen zien of zij die bijscholing nodig zullen hebben. Zij
krijgen dan een jaar nadat het wetsvoorstel in werking is
getreden de tijd om dat te doen. Tegen mevrouw
Langkamp zeg ik dat er wel coulance is, iets minder
overigens dan zij voorstelt: niet twee jaar, maar één jaar.
Dat lijkt mij reëel, want dat zou betekenen dat per
1 augustus 2011 alle leidsters aan de eisen moeten
voldoen.
In de wereld van de voorschoolse voorzieningen zie je
dat er meerdere cao’s zijn, dat de tarieven voor de
ouderbijdragen verschillen, en dat er verschil is in hoe de
medezeggenschap is georganiseerd. Kan dat niet beter
en eenvoudiger? Als wij daarop invloed kunnen
uitoefenen – dat kan niet op alle onderwerpen – ben ik
het zeer met de sprekers eens. Dat zou de gewenste

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3919

Dijksma
integratie een enorm stuk vooruit kunnen helpen. Vanuit
mijn verantwoordelijkheid als staatssecretaris kan ik
cao’s niet oppakken, dat is echt aan het veld zelf. Er staat
betrokkenen overigens niets in de weg om daarover
meer verkennende gesprekken te voeren. Maar ik zou in
het kader van de discussie over de school van de
toekomst, waarover we nog komen te spreken met de
Kamer, dit onderwerp bij de sociale partners willen
agenderen. Inderdaad is dat vaak in de praktijk, zeker in
de kleinere gemeenten waar niet zoveel ambtenaren zijn
die het allemaal kunnen uitdenken, echt lastig.
Ook op het gebied van de medezeggenschapsraad
hebben we al een stap gezet om dichterbij de kinderopvang te komen, maar ook daar zullen we kijken hoe we
meer harmonisatie teweeg kunnen brengen. Ook dat lijkt
mij een goed punt. Waarom heeft het kabinet dit alleen
geregeld voor de kinderen met een bewezen achterstand? Dat is omdat in de vraag of de groei van de
kinderopvang met enveloppemiddelen wordt ondersteund of niet, het grootste probleem prioriteit heeft
gekregen en er gewoon niet voldoende geld is om
eenzelfde arrangement voor alle kinderen aan te bieden.
Ik hoorde verschillenden zeggen dat de VNG bang is dat
dit tot scheefgroei leidt, maar dat is toch een heel
merkwaardige redenering. Op dit moment komen ook de
kinderen met een taalachterstand gewoon voor rekening
van de gemeenten. Wij hebben een aantal miljoenen
extra richting de gemeenten gezonden, om als het ware
die verantwoordelijkheid van hun schouders te nemen.
Dan zegt men: dat is erg mooi, maar het leidt wel tot
scheefgroei. Mijn afspraak op bestuurlijk niveau is echter
dat, als zij gewoon dezelfde middelen in de peuterspeelzalen blijven investeren en hun doelgroep veel minder
groot is geworden, dat geld gemakkelijk gebruikt zou
kunnen worden om het voor de groep kinderen die ook
naar de peuterspeelzaal wil gaan, maar geen achterstand
heeft en als het ware niet tot de doelgroep behoort,
betaalbaar te houden.

Staatssecretaris Dijksma: Daarover heb ik net al het een
en ander gezegd. Omdat ik de cao’s niet sluit, kan ik
daarop inderdaad geen invloed uitoefenen als partner
aan tafel, maar ik heb er wel een mening over. Die heb ik
u zojuist meegedeeld, en ook voor de verschillende
mensen in het veld is die geen geheim. Wij bespreken
dat ook regelmatig. Ik merk daarbij wel op dat de
integratie van voorzieningen niet noodzakelijkerwijze

leidt tot een verminderde keuzevrijheid van ouders, want
het hangt er van af wat ouders belangrijk vinden. Ouders
worden daarbij natuurlijk altijd geraadpleegd. Als zij een
dagarrangement willen – iets wat mevrouw Van
Toorenburg terecht bepleit als iets belangrijks – ontkom
je bijna niet aan die integratie, want een peuterspeelzaal
is vaak alleen maar ’s ochtends of ’s middags, maar in
ieder geval een dagdeel, open. Het kan ook zijn dat een
peuterspeelzaal beide dagdelen werkt, maar dan met
verschillende groepen.
Mevrouw Langkamp had het over de vraag of er nog
specialisatie nodig is op de pabo. Zoals bekend is mijn
collega Van Bijsterveldt bezig om hiernaar onderzoek te
doen. Wij hebben verder middelen uitgetrokken voor de
leidsters en de professionalisering. Zoals ik eerder en
ook in de Kamer heb gezegd, is het noodzakelijk om na
te denken over de vraag hoe je de specialisatie op het
jonge kind op de pabo’s meer in beeld krijgt. Ik geloof
dat mevrouw Van Bijsterveldt en ik het daarover wel
eens zijn. Ik wil dan even af zijn van de vraag wat de
eventuele gevolgen daarvan zijn voor bijvoorbeeld de
bevoegdheid. Vanuit het veld worden wij kritisch
gewaarschuwd om op te passen dat die niet onnodig
wordt versmald. Het kan dus een specialisatie zijn
bovenop wat er nu wordt aangeboden. Wij zijn het dus
eens dat die noodzaak inhoudelijk bestaat, maar op
welke wijze dat vervolgens een plek krijgt, is in eerste
instantie aan mijn collega. Die zal de Kamer uiteraard
binnen een jaar daarover voorstellen gaan doen.
De leden Dezentjé en Van der Vlies vroegen of het
voor de kleine kernen moeilijk is om peuterspeelzaalwerk
te behouden. Wij zien door het land heen dat het
peuterspeelzaalwerk onder druk staat. Dat heeft vooral
ook te maken met het succes van de kinderopvang. Het
is dus de hoogste tijd om ervoor te zorgen dat het
speelveld gelijk wordt, en dat doen wij met dit wetsvoorstel voor een belangrijk deel. Kleine gemeenten krijgen
overigens significant meer geld voor kwaliteitsverbetering van kleuterspeelzalen dan de grote gemeenten. In de
BZK-circulaire kunnen gemeenten zien waarop zij
structureel recht hebben. Ervoor te zorgen dat dit bedrag
op het juiste moment wordt geclaimd en uitgegeven, is
natuurlijk een lokale politieke kwestie.
Ik ga over naar een volgend blok: de doelgroep, het
dekkend aanbod en de doorzettingsmacht. Dat zijn
prangende kwesties binnen de Kamer. Hoe waarborgen
wij dat de doelgroep wordt vastgesteld op het kenmerk
″taalachterstand″? Dat is een vraag van de heer Anker.
Het college van B en W is niet de enige die dit vaststelt;
de doelgroepdefinitie wordt in overleg met scholen,
peuterspeelzaalwerk en kinderdagverblijven besproken.
Er is natuurlijk ook een gezamenlijk belang om de juiste
kinderen te selecteren. In de praktijk zie je dat gemeenten
vaak verder willen gaan dan het ministerie van OCW. Wij
hebben in ieder geval een bekostiging die is gebaseerd
op het aantal kinderen dat in het onderwijs een gewicht
krijgt, dus een bewezen achterstand heeft, maar de
meeste gemeenten kiezen ervoor om hun doelgroep wat
ruimer te definiëren. Daartegen is op zichzelf helemaal
geen bezwaar, maar zij moeten het dan wel voor eigen
rekening doen. Die vrijheid is natuurlijk van groot belang.
Die zou ik niet willen aantasten.
In feite is dit ook een antwoord op de vraag van
mevrouw Langkamp. Zij vroeg mij waarom ik geen
uniform kader op dit punt voorstel. Als je dat doet,
beperk je gemeenten die verder willen gaan en dat zou je

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij hopen dat het
laatste stuk ook goed is gehoord door de VNG. Ik ga
even terug naar de cao’s, want wij hebben daarbij een
grote zorg. Natuurlijk gaat de staatssecretaris daar niet
zelf over, maar wij vragen haar toch om er in het gesprek
met de partners alles aan te doen om te bekijken waar
knelpunten liggen, zodat het wel samengevoegd kan
worden. Anders creëren wij een systeem waarbij men
bijna niet anders meer kan dan integreren, omdat het
niet werkt als je alleen maar harmoniseert. Als wij dit
soort knelpunten niet goed oplossen, ontstaat er bijna uit
onmacht een situatie waarbij alles in elkaar wordt
geschoven en er geen diversiteit meer is. Wij willen die
diversiteit graag, dus men moet daarvoor oppassen.
Daar waar mogelijk moet men proberen om in het
voortraject de hobbels weg te nemen. Wij hebben van de
staatssecretaris eigenlijk nog onvoldoende gehoord wat
zij daarvoor als ″olievrouwtje″ gaat doen.

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3920

Dijksma
niet moeten willen. Ik ben er dus niet voor om dat te
doen.
Mevrouw Kraneveldt heeft gevraagd wat nog nodig is
om de voorschoolse educatie in de kinderopvang te
stimuleren. Wij hebben samen met de veldpartijen een
ondersteuningstraject opgezet. Door middel van
brochures wordt het een en ander uitgelegd, bijvoorbeeld wat de rechten zijn in de kinderopvang. Mensen
weten niet altijd dat zij VVE kunnen aanbieden. Uitgelegd
wordt hoe zij dat moeten doen. Er zijn ook modellen en
handreikingen. Succesverhalen werden ook al genoemd.
Wij zorgen er al voor dat die beter in beeld komen. Wij
hebben programmamakers die een kinderopvangversie
van VVE-programma’s hebben gemaakt of ontwikkelen
en wij hebben met steun van de Kamer een subsidieregeling van 5,5 mln. in het leven geroepen voor harmonisatie van onderop. Daar zitten ook heel veel projecten
voor VVE in de kinderopvang bij. Wij leggen het dus niet
op van bovenaf, maar wij stimuleren het van onderop en
wij laten zien wat voor de kinderopvang de grote
voordelen zijn.

aantal jaren de verantwoordelijkheid hebben gekregen,
afneemt. Daarom ga ik zo meteen nog in op de
doorzettingsmacht. Men zal begrijpen dat een achteruitgang in het bereik van 10% mij niet in de koude kleren is
gaan zitten.
Mevrouw Langkamp (SP): Nu wij het toch over de
jeugdgezondheidszorg hebben, wil ik reageren op
hetgeen de staatssecretaris net zei. De staatssecretaris
zei terecht dat dit in het maatwerkdeel van de jeugdgezondheidszorg zit. Het is echter wel aan de gemeenten of
zij dat gebruiken. Dat is dus precies het probleem. Als wij
echt alle kinderen in Nederland willen bereiken, zullen
alle gemeenten daarmee, in dit geval via de jeugdgezondheidszorg, moeten werken. Nu kunnen wij er echter
niet van op aan dat dit in 100% van de gevallen gebeurt.

Staatssecretaris Dijksma: Daar kom ik zo nog even op.
Mevrouw Langkamp heeft zelf nadrukkelijk het een en
ander gezegd toen zij sprak over de jeugdgezondheidszorg. Ik sta hier wel in mijn eentje, en uiteraard sta ik
hier namens het hele kabinet, maar minister Rouvoet is
wel medeondertekenaar van het wetsvoorstel. Hij is
hierbij in het bijzonder betrokken omdat hij verantwoordelijk is voor de jeugdgezondheidszorg. Hij heeft samen
met mij een instrument ontwikkeld. Daardoor kunnen de
consultatiebureaus vaststellen of er een potentiële
taalachterstand is. Dat instrument hebben wij aangereikt.
Dat zit ook in het maatwerkpakket van de consultatiebureaus. Daardoor zorg je ervoor dat het instrumentarium
voorhanden is om de juiste kinderen op te sporen. Wij
rekenen gemeenten daar ook op af. Wij hebben immers
een heel prangende ambitie: in 2011 willen wij alle
doelgroepkinderen bereiken. Wij zien dat het aantal
kinderen in de voorschoolse educatie waarvoor de
gemeenten de verantwoordelijkheid draagt, steeds
toeneemt. Helaas zien wij dat het aantal kinderen dat
wordt bereikt in het deel waarvoor de scholen sinds een

Staatssecretaris Dijksma: Daar kom ik nog op terug. Als
je het in het standaardpakket opneemt, zoals u vraagt,
heeft dat ook weer consequenties voor de ruimte die
gemeenten verder nog kunnen nemen bij het definiëren
van de doelgroep. Eigenlijk is dat een voorstel dat
zichzelf helaas in de staart bijt. Je hebt dan wel geregeld
dat gemeenten iets gaan doen, maar je maakt het
eigenlijk onmogelijk voor gemeenten om iets meer te
doen. Om die reden ga ik uit van het vertrouwensmodel
tot het tegendeel is bewezen, want tot op heden is dat
goed bevallen. In dit wetsvoorstel hebben we een aantal
instrumenten om scherp te blijven kijken of de gemeenten doen wat ze zeggen. Bovendien hebben we daarvoor
ook nog de lokale democratie.
Dan is er gevraagd hoe de gemeenten en de scholen
zich tot elkaar verhouden. Het gaat erom dat men
afspraken maakt, niet over de wijze waarop men tot
resultaten komt, maar over het feit dat er gewoon
resultaten moeten worden geboekt met vroegschoolse
educatie. Dat is misschien meteen de kern van het
antwoord op de vraag of de doorzettingsmacht die wij
hier regelen, in strijd is met artikel 23. Nee, die doorzettingsmacht gaat echt alleen over VVE. Als je doet wat
mevrouw Van Toorenburg en de heer Anker in hun
amendement zeggen, sla je eigenlijk een gat in de wet.
Als je jezelf die mogelijkheid ontneemt bij gemeenten die
geen afspraken kunnen maken, omdat betrokken partijen
niet willen meewerken om resultaat te behalen bij de
doelgroep die wij met elkaar willen bereiken, dan heb je
een impasse en daar willen wij niet naartoe.
Deze doorzettingsmacht is een ultimum remedium,
waarbij het feit dat je het regelt in de wet, betekent dat je
dit nooit hoeft toe te passen, want iedereen die aan tafel
zit, weet dat de bedoeling is dat er resultaten worden
geboekt. Dit artikel gaat niet over segregatie of over het
aannamebeleid van scholen. Het besluit moet altijd
voldoen aan de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur. Aangezien hier de Grondwet in het spel is, is het
voor de wetsgeschiedenis van belang om erbij te zeggen
dat in de Awb is geregeld dat nadelige gevolgen van een
besluit van doorzettingsmacht voor een of meer
belanghebbenden niet onevenredig mogen zijn in
verhouding tot het met dat besluit gediende doel.
Strijdigheid met artikel 23 is altijd een onevenredig groot
nadelig gevolg, dus B en W kunnen in een dergelijk
geval geen besluit tot doorzettingsmacht nemen.
Ik geef een voorbeeld van geen doorzettingsmacht, als
je doet waarnaar is gevraagd. Stel dat er binnen een
gemeente tien schoolbesturen zijn, dat de gemeente

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Mevrouw Langkamp (SP): Ik kom even terug op de
landelijke definitie. Ik begrijp het punt dat de staatssecretaris naar voren brengt heel goed. Zij wil de gemeenten
niet beperken. De landelijke definitie zie ik echter juist als
een minimumdefinitie, om te voorkomen dat gemeenten
te krap definiëren, waardoor kinderen die VVE wel nodig
hebben, daarop geen recht hebben.
Staatssecretaris Dijksma: Dat probleem is volgens mij
niet zo aan de orde, want uiteindelijk financieren wij op
basis van onze eigen definitie. Wij kijken daarbij naar de
ontwikkeling van het aantal kinderen dat een onderwijsachterstand heeft en een gewicht krijgt. Op het moment
dat een grote discrepantie ontstaat tussen het bedrag dat
de gemeente daarvoor krijgt en het bedrag dat daarvoor
wordt uitgegeven, is er natuurlijk een reden om een
gesprek hierover aan te gaan en dat zullen wij ook doen.
Mevrouw Langkamp (SP): Toch ben ik op zoek naar de
beste garantie. Hoe kun je nu garanderen dat de
kinderen die het nodig hebben, daar allemaal terechtkomen?

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3921

Dijksma
graag afspraken wil maken over VVE en dat negen
schoolbesturen dat ook willen, maar één niet, dan kan de
gemeente dat alleen met die negen schoolbesturen doen
en dan heeft dat verder geen betekenis voor dat andere
schoolbestuur. Als je wel iets regelt, gaat het als volgt.
Als een kinderdagverblijf niet wil meewerken aan
werving en toeleiding naar VVE, terwijl alle andere dat
wel willen, kunnen B en W afspraken maken met al die
andere en dan kan men uiteindelijk besluiten om de
werkingssfeer van die afspraken uit te breiden naar dat
ene niet-meewerkende kinderdagverblijf.
Nogmaals, de beoordeling was dat vooral het
aannamebeleid en de inhoud van de onderwijsprogramma’s artikel 23 in het spel zijn, maar deze zijn hier
niet in het spel. Dat kan niet. Ik hoop dat ik dat nu
uitgebreid heb beantwoord. Dat is ook niet de bedoeling
van het wetsvoorstel.
De heer Van der Vlies (SGP): De doorzettingsmacht van
de gemeente in artikel 168 van het wetsvoorstel slaat
materieel of inhoudelijk terug op wat in artikel 167 wordt
geregeld. Als je dat bekijkt, zitten daar drie lagen in. De
eerste twee zijn instrumenteel: hoe doe je dat dan, hoe
pak je dat aan? Dat kan ik me nog wel voorstellen. De
problemen beginnen, meen ik, bij de laatste laag: de
resultaten van de vroegschoolse educatie. Natuurlijk
moeten er resultaten zijn. Een gemeente komt dat
beoordelen: zijn de afspraken daarover nagekomen of
niet? Mijn vraag is simpelweg: hoe bepaalt een
gemeente dat nu precies, anders dan inhoudelijk en
niet-instrumenteel? Dat raakt toch aan het onderwijsprogramma. Dan is de onderwijsinspectie aan de orde en
krijg je een vermenging van organen die de school
aanspreken op haar gemiste verantwoordelijkheid.
Vandaar mijn amendement. Dat heeft hierop betrekking.
Staatssecretaris Dijksma: Misschien is het goed om de
heer Anker er weer bij te halen, althans, niet letterlijk,
maar zijn inbreng. Hij veronderstelde namelijk dat het
een novum zou zijn dat scholen worden beoordeeld op
hun vroegschoolse educatie. Dat is natuurlijk niet zo. Dat
doen wij nu al, want de vroegschoolse educatie is een
onderdeel van het programma dat wordt aangeboden
aan de groepen 1 en 2. Dit is dus, net zo goed als allerlei
andere zaken waar de onderwijsinspectie naar kijkt,
onderdeel van haar oordeel over de wijze waarop de
school haar werk doet. Laten wij hier nu geen probleem
creëren dat in de praktijk allang is opgelost. Er is immers
geen school die daar problemen mee heeft.
De heer Van der Vlies zou gelijk hebben als we doen
wat mevrouw Langkamp zegt, namelijk als de overheid
vaststelt welke programma’s wel en welke programma’s
niet aanvaardbaar zijn om resultaat te behalen. Het
resultaat betreft in ieder geval een beoordeling van het
aanbod; dat is precies de wijze waarop wij daar nu naar
kijken. De Kamer weet dat op dit moment het inhoudelijke resultaat niet echt wordt beoordeeld. Op verzoek
van een aantal gemeenten en scholen in de G4 hebben
wij met de Onderwijsinspectie wel gekeken naar de
kwaliteit van het aanbod. Ook op dit vlak doet de
inspectie dus niets wat verdergaat dan op dit moment in
het onderwijs al gebruikelijk is. Nogmaals: de afspraken
over de resultaten gaan over het bereik: je moet het
aanbieden. Daar zijn wij – hopelijk gezamenlijk – bezorgd
over, want wij zien dat de scholen op dat terrein minder

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

leveren dan toen de gemeenten nog voor die middelen
verantwoordelijk waren.
De heer Van der Vlies (SGP): Wat verheugend! De
staatssecretaris en de SP-fractie zijn het helemaal eens
over de rol van de inspectie en over wat er momenteel
gebeurt in de groepen 1 en 2! Ook ik neem waar dat de
scholen daartegen geen bezwaar hebben. Het gaat echter
niet alleen om een programma en over de vraag of dat
programma wordt gehanteerd; nee, het gaat in artikel
167, lid 1 onder b, om de resultaten van dat programma.
En dat is iets anders dan het programma sec. Daar zit het
probleem. Daar mag de inspectie op toezien, maar daar
heeft de gemeente niets meer mee te maken, even ruw
gezegd.
Staatssecretaris Dijksma: Het begint zo langzamerhand
een kip-ei-discussie te worden. Laten wij het even
praktisch houden. Hoe gaat het in de praktijk? Een
gemeente gaat praten met de scholen, met de kinderdagverblijven en met de andere voorschoolse voorzieningen,
dus de peuterspeelzalen. Dan besluit je met elkaar om
ervoor te zorgen dat in de gemeente alle kinderen die het
nodig hebben, bereikt worden. Daarvoor moet er in de
organisaties een idee komen over de aanpak en over de
vraag hoe de doorlopende leerlijn in elkaar zit.
Vervolgens wil je ook een 100%-bereik behalen en je
wilt dat natuurlijk op een goede manier doen. Die
doorzettingsmacht is alleen aan de orde op het moment
dat er geen afspraken kunnen worden gemaakt. Ik wijs
erop dat dit alleen in uitzonderlijke situaties het geval zal
zijn. Het college van burgemeester en wethouders kan
dan niet discussiëren over de vraag hoe een school zich
aan de afspraken moet houden, maar wel over de vraag
of zij die afspraken nakomt. Die eis wordt nu ook al
gesteld. Wij vragen immers allang van de scholen dat zij
met de vroegschoolse educatie hun ″act together″
hebben. Daarvoor worden zij ook gefinancierd.
De heer Van der Vlies (SGP): Naar mijn bescheiden
mening is het net even iets anders. Ik heb hier artikel 168
over de doorzettingsmacht van gemeenten voor mij. Het
gaat inderdaad over het tot stand gekomen zijn van de
afspraken als bedoeld in artikel 167, lid 1. Het gemeentebestuur zal daarop dan kunnen toezien. Maar nee, het
gaat verder, want burgemeester en wethouders kunnen
in aanvulling op de gemaakte afspraken de voor een
samenhangend onderwijsachterstandenbeleid noodzakelijke verplichtingen opleggen. Dat gaat een stap verder.
Daar zit voor mij het punt, want dan zeg ik dat er sprake
is van een verkeerde inmenging. Het is aan de inspectie
om daarover met de school in discussie te zijn, maar niet
aan een gemeentebestuur. Die rol moet het gemeentebestuur ook niet willen hebben in dit pluriforme denominatief verdeelde land op onderwijsgebied.
Staatssecretaris Dijksma: Ik ga het even andersom
proberen. Misschien moeten wij niet alles helemaal nu
uitdiscussiëren. Ik wil graag haarfijn weten waar u wel
voor bent, want dat helpt mij ook altijd wel. Als ik u goed
begrijp, bent u er op zichzelf genomen niet tegen dat de
gemeente afspraken kan afdwingen indien een van de
partijen niet bereid is om eraan mee te doen. U vindt het
ook logisch dat er resultaten moeten worden geboekt.
Op zichzelf genomen is dat onderdeel van de afspraak
niet het probleem. Maar dan komt er een zin – ik heb de

12 januari 2010
TK 40

40-3922

Dijksma
artikelen niet zelf voor mijn neus, maar in tweede termijn
kom ik erop terug – waarvan u suggereert dat er daar
bovenop nog aanvullende afspraken kunnen worden
afgedwongen, ook al worden er al afspraken gemaakt. Bij
mijn weten is dat niet de bedoeling van het wetsartikel.
De bedoeling van het artikel is juist om, daar waar
iemand niet wil meedoen, af te dwingen dat iemand toch
gaat meedoen. Daar gaat het over. In tweede termijn
kom ik daar nog op terug, want wij moeten daarover
geen misverstanden laten bestaan.

Staatssecretaris Dijksma: U hebt echter geen antwoord
op de vraag wat u doet op het moment dat er een
impasse ontstaat tussen de gemeente en betrokken
partijen, als een van die partijen weigert mee te werken.
U staat dan met lege handen. Dat is wat uw amendement veroorzaakt, en daar ben ik niet voor. Wij verschillen daarover van mening.
Voorzitter. Dan kom ik nu te spreken over de financiën
en de oormerking. Kan het zo zijn dat een instelling geen
geld krijgt als een kind minder dan 12 maanden VVE

volgt? Dat vroeg mevrouw Kraneveldt. Welnu, onder
deze wetgeving is dat de regel, maar dit verandert met
de nieuwe wet. Hoe gaan wij om met investeringen en
kosten in geïntegreerde voorzieningen? Wij zien dat in
het tarief voor kinderopvang kosten voor huisvesting zijn
inbegrepen. Wij zien ook dat wij uiteindelijk 60 mln. extra
aan de versterking van het peuterspeelzaalwerk
besteden. Daar zit een deel voor de kwaliteitsverbetering
in. Wij financieren dat dus uiteraard. Nogmaals, de totale
financiële harmonisatie is een prachtwens, maar in dit
tijdsgewricht nog niet betaalbaar. Zolang financiële
harmonisatie niet heeft plaatsgevonden, blijven
geldstromen dus ook gescheiden. Mevrouw Van
Toorenburg vroeg wat nu het bedrag is dat structureel op
de lat staat. Vanaf 2011 is 237 mln. structureel beschikbaar voor de gemeenten. Dat is dan rijksgeld, zeg ik daar
maar bij. Hoe houdbaar is het akkoord met de VNG als
gemeenten daadwerkelijk gaan bezuinigen? Daar hebben
we net over gesproken. Het bestuursakkoord is gesloten
als voorbereiding op het wetsvoorstel. Het bestuursakkoord alleen is niet voldoende. Daarom regelen we ook
de zekerheid over de kwaliteit en het aantal plaatsen in
dit wetsvoorstel. Op die wijze proberen we natuurlijk ook
om, door te monitoren hoe gemeenten er in de praktijk
mee omgaan, ervoor te zorgen dat zij doen wat ze
gezegd hebben. Bij de amendementen zal ik zo meteen
nog ingaan op het thema oormerken. Gevraagd is ook
hoe zeker we zijn dat de gemeenten weten welk geld ze
voor de peuterspeelzalen hebben. Daar heb ik net al op
geantwoord.
Dan kom ik nog op de ouders. Er werd mij gevraagd
of de SIC-werkgroep met resultaten komt. Dat doet de
werkgroep doorlopend. Op basis van die resultaten
worden pilots gestart en wordt gekeken hoe bijvoorbeeld
de signaalfunctie van andere inspecties door de GGD kan
worden overgenomen. Krijgen we nu problemen omdat
de GGD hier een toezichthoudende rol speelt en omdat
de gastouderopvang natuurlijk ook van belang is voor de
GGD? Nee, want met name in het jaar 2010 – daar
hebben wij uitgebreid over gesproken – zal er voor de
gastouderopvang nogal wat moeten gebeuren op het
gebied van het toezicht. GGD’s zijn op dit moment
overigens vaak al bezig met de controle van peuterspeelzalen. Ook hier gaan we toe naar een risicogericht
toezicht. Bovendien – en dat is ook van belang op termijn
– willen we de GGD een jaar extra de tijd geven om zich
hierop voor te bereiden. Dat betekent dat zij ook, net
zoals de leidsters, tot 2011 de tijd krijgen om de
registratie van het peuterspeelzaalwerk te organiseren.
We willen dus niet twee dingen tegelijkertijd in één jaar
organiseren en geven ze een jaar langer de tijd om te
voorkomen dat er problemen ontstaan. De certificering
van kinderopvanginstellingen helpt inderdaad wel.
Daarbij kijken we vooral naar de historie van kinderopvanginstellingen en peuterspeelzalen. Zijn er eerder
problemen geweest? Met risicogestuurd toezicht ben je
dan sneller in de buurt. Daar waar certificatie aan de
orde is en waar er geen klachten zijn, betekent dat dus
dat je wat rustiger kunt zijn in je toezicht.
Kunnen we garanderen dat alle peuterspeelzalen en
kinderopvangorganisaties worden bezocht? Ik herhaal dat
ook nu al in de meeste gemeenten de GGD toezicht
houdt op peuterspeelzalen. Het is dus geen nieuwe taak,
maar we geven ze wel meer tijd om dat te kunnen
uitvoeren. Hoe zit het met de Inspectie van het Onderwijs? Verschillende woordvoerders stelden daar vragen

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter ...
De voorzitter: Ik vraag eerst even aan de staatssecretaris hoeveel tijd zij nog nodig denkt te hebben.
Staatssecretaris Dijksma: Ik ben bijna toe aan de
behandeling van de amendementen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Ik kom even terug op
de laatste zin van de staatssecretaris, namelijk dat de
partij die niet wil meewerken, kan worden gedwongen
om mee te werken. Kan de staatssecretaris nu eens
uitleggen hoe dit er dan uitziet? Hoe gaat het werken?
Welk beeld heeft zij erbij om ervoor te zorgen dat een
van de partners gedwongen – ik had het niet voor niets
over: ″door de strot geduwd″ – daaraan meewerkt? Hoe
ziet dat er volgens de staatssecretaris uit?
Staatssecretaris Dijksma: Ik heb zojuist twee praktische
voorbeelden gegeven van de wijze waarop dat zou
kunnen gaan. De werkingssfeer van de afspraken die met
de anderen worden gemaakt, wordt uitgebreid tot de ene
die niet meedoet.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Gaat die daar dan
enthousiast aan mee doen? Dat is nu juist het probleem.
Die gaat er dus niet aan meedoen; het wordt niets.
Staatssecretaris Dijksma: Nogmaals, het is een ultimum
remedium. Soms helpt het in het leven, dat is nu
eenmaal de psychologie der dingen, dat het feit dat het
ultimum remedium in de wet staat, ervoor zorgt dat dit
soort gedoe niet ontstaat. Daar ben ik ook op uit. Het
liefst heb ik enthousiasme, maar op het moment dat één
school zou frustreren dat over dit onderwerp afspraken
worden gemaakt die voor iedereen van belang zijn, vind
ik dat je, juist met inachtneming van de vrijheid van
onderwijs – daar kom ik niet aan – mag vaststellen dat
scholen daarin een rol moeten spelen.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wij weten allemaal
wat er gebeurt wanneer iets een ultimum remedium is.
Dat is juist het gevaar, en daarom hebben wij dit
amendement ingediend.

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3923

seerd; het gaat dan niet zozeer om de middelen. Ook
ingevolge het onderhavige wetsvoorstel komt 4 mln.
extra beschikbaar, zo zeg ik uit mijn hoofd, voor het
toezicht. Dit houdt in dat het allemaal niet gratis is. Dat
de VNG dit nog steeds lijkt te denken, verbaast mij wel.

Mevrouw Van Gent (GroenLinks)
© M. Sablerolle – Gouda

over. We hebben de inspectie gevraagd om naar de
gemeente te kijken en niet zo zeer rechtstreeks naar de
peuterspeelzalen. Dat is eigenlijk hoe we het ook met de
kinderopvang hebben geregeld. Het is een tweedelijnstoezicht en de Inspectie van het Onderwijs rapporteert
vaak ook over de wijze waarop bijvoorbeeld de handhaving door de gemeente wordt georganiseerd.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb nog een vraag
over de toezichthoudende rol van de GGD. De staatssecretaris zegt dat men tot 1 augustus 2011 de tijd heeft
daarvoor. Dat was echter niet mijn enige vraag. Ik heb
ook de relatie gelegd met de gastouderopvang en ik
sprak over de klacht van gemeenten dat men te weinig
budget heeft om die hele heisa van de gastouderopvang
te gaan controleren. Daar komt dit dan nog bij. Het lijkt
een beetje uitstel van executie. Gaat de staatssecretaris
dan wel dit jaar nauwkeurig in de gaten houden hoe dat
verloopt bij de GGD? Ik voorzie daar namelijk wel
problemen.
Staatssecretaris Dijksma: Ja.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil daar toch graag
zo midden dit jaar opheldering over.
Staatssecretaris Dijksma: Het lijkt mij wel belangrijk om
inderdaad de vinger aan de pols te houden, maar dat is
om een andere reden. Die is namelijk dat ik al een aantal
keren extra miljoenen aan de gemeenten voor het
toezicht heb toegekend. Ik wil ook wel graag zien dat er
extra inspecteurs aangenomen worden, dus dat dit geld
ook daaraan besteed wordt en dat er vervolgens
gehandhaafd wordt. Een van de grootste problemen op
dit moment is niet zozeer dat niet genoeg geïnspecteerd
wordt, als wel dat er in dit land gemeenten zijn die
handhavende taak nog steeds niet serieus nemen. Dat
heeft echt minder met mijn bijdrage te maken en meer
met de taakopvatting van sommige gemeenten.
Het is bekend dat er een extra bedrag beschikbaar is
voor de gastouderopvang. Wij hebben in dit verband ook
gezegd: mocht het nodig zijn, dan kunnen wij altijd
nagaan of er meer ruimte gecreëerd kan worden, als het
gaat om de wijze waarop het toezicht wordt georgani-

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit is weer een
staaltje van ″de aanval is de beste verdediging″. Ik zou
willen zeggen: het is niet gratis, maar wel goedkoop. Dat
is ook precies waar het bij de gemeenten om gaat bij de
gastouderopvang. Als althans niet iedereen ermee
ophoudt, is het aantal te controleren gastouders groter
dan door de staatssecretaris wordt geschat. Dit is
namelijk een van de klachten. Ik wijs er ook op dat de
gemeenten er weer een taak bij krijgen. Natuurlijk vind ik
controle ook belangrijk, maar het is wel de vraag of dat
met dit budget op deze manier aangepakt moet worden.
Het enige wat ik aan de staatssecretaris vraag, is of wij
medio dit jaar een beetje inzicht krijgen in haar vooronderstellingen over de gang van zaken, alsook antwoord
op de vraag of het geklaag van de VNG al dan niet
terecht is, mede in het licht van weer een nieuwe taak
die op 1 augustus 2011 vorm moet hebben gekregen. Ik
zeg eerlijk dat ik in dezen ook vooronderstellingen heb.
Staatssecretaris Dijksma: Ik denk even na hoe ik daar
praktisch aan tegemoet kan komen. Op enig moment
zullen wij een bestuurlijk overleg met de VNG hebben. Ik
kan mij voorstellen dat ik de Kamer op de hoogte stel
van de uitkomsten daarvan. Het gaat niet alleen om
″gratis of goedkoop″, maar mijn zorg is ook gebaseerd
op een onderzoek van de Onderwijsinspectie. Daaruit
blijkt dat het grootste probleem de handhaving is. Die
frustratie hoor ik soms als ik met inspecteurs spreek. Zij
zeggen: je doet heel veel moeite, soms ook in vervelende
omstandigheden, want niet iedereen is even ″blij″ met
een slecht rapport, om het zo maar te zeggen, en dan
kan het blijven liggen bij de handhaving. Het heeft dan
dus niet zo veel effect. Wij weten dat daar nu echt sprake
is van een belangrijk probleem.
Als het om capaciteit en voldoende middelen gaat,
herhaal ik dat de Kamer krijgt wat zij vraagt: als wij
wederom overleg hebben gehad, zal ik de Kamer een
afschrift doen toekomen van de uitkomst daarvan. Ik
voeg eraan toe dat ik hierover ook een bestuursafspraak
gemaakt heb. Het kan dan ook niet zo zijn dat ter zake via
de Kamer wordt ″dooronderhandeld″. Dat moet gebeuren
als de partijen om de tafel zitten.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat was niet mijn
bedoeling, maar er is wel een conflict geweest over de
aantallen die geïnspecteerd moeten worden en over de
afspraken die ter zake gemaakt zijn. Ik vind het dan ook
fijn dat de staatssecretaris deze toezegging doet. Ik ben
ook helemaal niet tegen inspectie; er zijn heel veel
gemeenten die deze taak wel goed uitvoeren. De
gemeenten die dit saboteren, moeten inderdaad op hun
falie krijgen. Dat vind ik allemaal prima; die gemeenten
moeten echter niet als voorbeeld worden genoemd van
alle gemeenten. Dat vind ik ook niet zo sterk.
Ik heb hierover nog wel een vraag. Wanneer kan ik
ongeveer de uitkomst tegemoet zien? Ik zal niet over een
dag zeuren, maar kan ik medio dit jaar daar echt inzicht
in krijgen?
Staatssecretaris Dijksma: Ja.

12 januari 2010
TK 40

40-3924

Dijksma
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Okidoki. Ik houd het in
de gaten, voorzitter. Ik zie dat u dat ook doet.

ouderbetrokkenheid. Op deze betrokkenheid zal het
kabinet de komende jaren zeker in de Kamer terugkomen.

De voorzitter: Ja, prima.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Dan heb ik nog ...
De voorzitter: ... de amendementen.
Staatssecretaris Dijksma: Ja, maar ik had mij vergist. Ik
had een blok overgeslagen. Daar wil ik het toch nog even
over hebben; ik probeer het staccato te doen.
Hoe wordt uitgesloten dat de inspectie inhoudelijk
toetst op vroegschoolse educatie? Welnu, de inspectie
toetst op tussenresultaten aan het eind van groep vier.
De huidige praktijk is dat, als dat niet op orde is, men
ook bekijkt hoe de school het in groep een en twee
gedaan heeft. Dat gebeurt terecht, zo voeg ik eraan toe.
Nogmaals: niets nieuws onder de zon.
Gevraagd is hoe wij de klachtenregeling zien. Ik heb al
gezegd dat wij met het veld in gesprek zijn over de
invulling van het klachtrecht en de medezeggenschap bij
de kinderopvang. Uitgangspunt daarbij is zo veel
mogelijk harmonisatie. De oproep van de Kamer heb ik
dus goed verstaan. Wij waren er al mee begonnen.
Hoe vinden allochtone ouders voldoende informatie
over toeslagen en ouderbijdragen? Gemeenten vertellen
ons dat men positieve berichten hoort van peuterspeelzaalleidsters over het verstrekken van informatie. Men
verstrekt actief informatie en men helpt bijvoorbeeld bij
het invullen van formulieren. Verder benadruk ik dat er
veel gemeenten zijn waar voor veel ouders de peuterspeelzalen gewoon gratis zijn. Het gaat hierbij dus ook
om een keuze van de lokale politiek om dit soms op een
bepaalde manier te organiseren. Wij nemen nu een deel
van die verantwoordelijkheid voor een belangrijke
doelgroep over, waardoor er eigenlijk meer ruimte
ontstaat in de gemeentelijke financiën voor de groep die
overblijft.
Mevrouw Van Toorenburg vroeg zich af of het
wenselijk is om niet alleen kinderen te laten deelnemen
aan VVE-programma’s, maar ook hun ouders. Naar
aanleiding van een uitspraak van minister Van der Laan
is nieuw leven in het debat hierover geblazen. Volgens
mij is het heel goed als ouders ook deelnemen, maar in
alle eerlijkheid zeg ik erbij dat het volgens mij ook erg
lastig is om dat vanuit Den Haag te organiseren. Dit heeft
voor een deel te maken met de vraag hoe je aanbod
neerzet, maar voor een deel ook met de keuzes die
gemeenten hierin maken. Mevrouw Dezentjé wees nog
eens op de ″goeie ouwe motie-Rutte″. Naar aanleiding
daarvan hebben wij laten onderzoeken of wij ook kunnen
dwingen. Ik ben het met mevrouw Kraneveldt eens dat
verleiden echt beter is dan dwingen. Maar stel je voor
dat het nodig is om ouders hiertoe te dwingen, is dat
dan wel mogelijk? Uit het onderzoek daarnaar blijkt dat
dwangmiddelen inzetten juridisch eigenlijk gewoon niet
mogelijk is. Er is daarvoor geen houvast, omdat er lang
niet altijd een sanctiemogelijkheid is. Je kunt wel
mensen verplichten tot iets, maar dan moet je vervolgens kunnen sanctioneren als men zich niet aan de
afspraak houdt. Dat blijkt juridisch een zeer weerbarstige
kwestie te zijn. In die situatie is het van belang om een
aanbod te creëren waarbij moeders worden meegenomen. Gelukkig gebeurt dat op erg veel plekken al. Wij
moeten zeker doorgaan met het stimuleren van

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): De
staatssecretaris zegt dat het kabinet op de ouderbetrokkenheid zal terugkomen. Verder stelt zij dat het op
juridische gronden onmogelijk is om de ouders te
dwingen om betrokken te raken bij de VVE. Volgens mij
kan dat wel degelijk. Op andere punten doen wij dat ook.
Het opschorten van de kinderbijslag wordt bijvoorbeeld
als sanctie gehanteerd. Ik zeg niet dat wij hierbij zover
moeten gaan. De ouderbetrokkenheid is echter wel
degelijk van belang. Als er een kind in de VVE zit terwijl
er thuis alleen Marokkaans of Fries wordt gesproken,
schiet het niet op.
Staatssecretaris Dijksma: De ouderbetrokkenheid is
inderdaad van heel groot belang, ook voor het effect van
VVE. De wetgever moet echter altijd een paar dingen in
acht nemen. Proportionaliteit is hierbij een van de
belangrijke thema’s. De sanctie die je treft enerzijds, en
wat je vraagt anderzijds, moeten proportioneel zijn. Je
moet verder kunnen vaststellen dat een bepaalde situatie
zich echt voordoet. Bij de discussie over de beroemde
peutertoets van mevrouw Dezentjé bleek al dat het niet
mogelijk was om op een wetenschappelijke manier
onomstotelijk vast te stellen dat er sprake is van een
achterstand bij een jong kind. Zo’n vaststelling is echter
wel nodig. Alleen op zo’n basis kunnen ouders tot iets
worden verplicht. Dit is een nogal ingewikkelde kwestie.
Het komt erop neer dat met de onmogelijkheid om zo’n
type achterstand eenduidig bij het jonge kind vast te
stellen, als het ware de basis wegzakt onder je plan om
op dit vlak opbouwende en verdergaande stappen te
zetten. Dat is precies wat wij aan het begin van deze
kabinetsperiode verkend hebben. Met deze aangenomen
motie moesten wij immers aan de slag. Wij proberen
altijd om dingen uit te voeren, maar het moet wel
kunnen.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Volgens mij ligt er een heel sympathieke motie. Dat wil
zeggen, mevrouw Van Toorenburg en ik hebben deze in
gedachte.
Staatssecretaris Dijksma: Die ken ik nog niet.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Deze
leidt ertoe dat de ouders worden betrokken bij de VVE.
Bij de programma’s die aangeboden worden, is dus altijd
sprake van betrokkenheid van ouders. Dat lijkt mij vrij
eenvoudig te regelen.
Staatssecretaris Dijksma: De Kamer heeft zelf aan mij
gevraagd om geen opeenstapeling te maken van regels
en voorwaarden, waardoor een en ander ingewikkeld
wordt. Ik ben het op zich eens met het uitgangspunt van
mevrouw Dezentjé Hamming. Tegelijkertijd vraag ik mij
echter wel af of het niet verstandiger is om het aan
gemeenten over te laten om dit te doen. Ik moet eerst de
motie zien, laat ik het zo zeggen. Nu kan ik een en ander
moeilijk beoordelen.
Het volgende punt betreft de segregatie. Gemeenten
krijgen wettelijk de opdracht om voorschoolse educatie
voldoende gespreid aan te bieden. Deze mag niet in één

12 januari 2010
TK 40

40-3925

Dijksma
woonwijk geconcentreerd worden. Er moet ook een mix
komen van het aanbod in de kinderopvang. Men moet
weten dat nu al 15% van de kinderen in de doelgroep
naar de kinderopvang gaat. Dat zal alleen maar
toenemen. Ten aanzien van de mix die wij wensen – deze
is ook inhoudelijk gewenst voor het succes van het
programma – worden dus wel stappen gezet. De huidige
overlegverplichting, niet de resultaatverplichting, over
het tegengaan van segregatie is al in de wet geregeld.
Men moet hier ook gebruik van maken. Het is immers
van groot belang dat gemeenten hierop gaan sturen.
Mevrouw Van Gent wijst er op dat er maar liefst drie
ministeries bij betrokken zijn en vraagt of dit niet beter
geregeld kan worden. De departementen werken heel
goed samen. Ik noemde de heer Rouvoet al, die het
wetsvoorstel heeft meeondertekend. Wij hebben vooral
naar de praktische kant gekeken, zo kent de Kamer mij
ook. De instellingen merken niets van de verschillende
departementen. Volgens mij is dat de kern. Ik hoor dat
mevrouw Van Gent van plan is om de wave in te gaan
zetten.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Er wordt inderdaad
warm en goed samengewerkt binnen het kabinet. Dat
hebben wij vandaag ...
Staatssecretaris Dijksma: Op dit punt zeker.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Op dit punt zeker. Ik
snap waarom de staatssecretaris dit toevoegt. Ik wou
niet zo flauw zijn om dit erin te wrijven, maar alla. Mij
gaat het erom of dit voor de toekomst een wenselijke
situatie is. Ik vind het zelf niet zo wenselijk. Het kabinet
spreekt met één mond. Misschien moet de staatssecretaris even een klein machtstrijdje voeren, maar dat is zij
gewend in dit kabinet. Ik meen het serieus. De staatssecretaris zegt: de instellingen merken er niets van. Het is
echter toch vragen om problemen. Je krijgt bijvoorbeeld
te veel brieven, er wordt toch langs elkaar heen gewerkt
en iedereen wil zijn eigen punt maken. Ik vraag dan ook
of dit in de toekomst niet gebundeld kan worden. Ik wil
de staatssecretaris best de eer gunnen dat zij, zolang dit
kabinet er nog zit, de coördinatie op zich neemt.
Staatssecretaris Dijksma: Mevrouw Van Gent hoeft mij
niet iets te gunnen wat ik in de praktijk al doe. Ik zit hier
namens het kabinet en praat met één mond over de
voorschoolse voorzieningen waar verscheidene
departementen verantwoordelijk voor zijn. U wordt dus
al op uw wenken bediend, mevrouw Van Gent.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb het voorbeeld
genoemd van de Wmo. Neem de minister voor Jeugd en
Gezin. Doet hij niets, heeft hij alleen voor de vorm een
vinger in de pap?
Staatssecretaris Dijksma: Dat is flauw. Wij geven één
wettelijk kader voor de voorschoolse voorzieningen. Voor
het eerst in de geschiedenis maakt de rijksoverheid
helder waar al deze voorzieningen aan moeten voldoen.
Dit is een kader dat door alle desbetreffende departementen samen besproken is en dat deze departementen
dragen, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid.
Namens de desbetreffende bewindslieden doe ik het
woord in de Kamer en debatteer ik met de Kamer over
de vraag of een en ander juist is vormgegeven. In de

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

praktijk heeft men op dit onderwerp dus niet met
verschillende bewindslieden te maken, maar alleen met
mij, zoals men dat van mij gewend is.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dit lijkt een beetje op
de uitspraak ″er is maar één minister van Verkeer en
Waterstaat en dat ben ik″. De staatssecretaris is de baas
over dit dossier. Dat heeft ze ons nu duidelijk gemaakt.
De vraag is of je dit dossier niet bij één ministerie moet
onderbrengen. Het gaat mij ook om het toekomstperspectief. De staatssecretaris verzekert mij dat niemand er
last van heeft dat er drie ministeries bij betrokken zijn.
Kan zij mij dan ook verzekeren dat wij het in de
toekomst, bij de School voor de Toekomst, waarin wij
een aantal zaken anders gaan regelen, met minder
ministeries gaan regelen? Dat zou ik wel een opluchting
vinden voor deze avond.
Staatssecretaris Dijksma: Met alle respect, mevrouw
Van Gent vraagt naar de bekende weg. Zij weet natuurlijk
dat dit tijdens de formatie van een nieuw kabinet
besproken zal worden. De vraag wie waarvoor verantwoordelijk is of wie waarvan de baas is, gaat niet op. Ik
werk heel goed samen met minister Rouvoet op dit
onderwerp. Ik hecht eraan om dit ook hier te zeggen. Dit
is ook de reden waarom de heer Rouvoet het bestuursakkoord ″Samen aan de slag″ medeondertekend heeft. We
doen dit met de gedachte dat we geïntegreerd willen
werken. Daarin zijn wij het dus met elkaar eens. Wat dit
eventueel in een nieuwe kabinetsperiode aan mooie
ideeën betekent voor meer samenhang in jeugdbeleid, is
nu niet aan de orde. Daar ga ik ook niet over. Dat weet
mevrouw Van Gent heel goed.
Ik kom bij het amendement-Van der Vlies dat vraagt
om geen verplichtingen te creëren. Ik heb hier net al het
een en ander over gezegd. Ik ontraad het amendement,
omdat alle investeringen in dit wetsvoorstel voor
voorschoolse educatie op losse schroeven kunnen
komen te staan op het moment dat je geen vervolg hebt
door scholen die vroegschoolse educatie aanbieden. Ik
vind net als de heer Van der Vlies dat we de vrijheid van
onderwijs hoog moeten hebben. Scholen moeten dus
ook vrij blijven in het hoe. Zij bepalen zelf op welke wijze
zij resultaten boeken. Dat doen zij nu ook. Dat mag ons
er niet van weerhouden om van scholen te verlangen dat
kinderen met een achterstand serieus worden geholpen.
Het is niet te veel gevraagd om daarover op lokaal
niveau afspraken te maken. Gemeenten kunnen evenwel
scholen niet dwingen om afspraken te maken die in strijd
zijn met hogere regelgeving. Dit heeft het kabinet ook
met voldoende waarborgen omkleed. Gemeenten mogen
alleen gemaakte afspraken algemeen verbindend
verklaren voor andere scholen indien er voor die
afspraken in de rest van de gemeenten breed draagvlak
is, er voldoende overleg is geweest en het noodzakelijk is
voor een samenhangend onderwijsachterstandenbeleid.
Uiteraard kan het hele proces gecheckt worden door de
rechter, in meerdere instanties. Uit deze zeer zware eisen
blijkt dat een algemeenverbindendverklaring eerder een
stok achter de deur is dan dat het in het voorportaal
staat. Ik heb geconstateerd dat we op dit punt van
mening verschillen over de vraag of je uiteindelijk in
staat wilt zijn om een impasse te doorbreken. Misschien
geldt dit meningsverschil nog sterker voor het amendement van mevrouw Van Toorenburg en de heer Anker,

12 januari 2010
TK 40

40-3926

Dijksma
waarover ik straks nog iets ga zeggen. Ik vind dat we de
impasse moeten doorbreken.
Het amendement van mevrouw Kraneveldt en
mevrouw Langkamp over de oormerking van de
VVE-middelen ontraad ik. Dit heeft ook te maken met
algemeen kabinetsbeleid. Decentralisatie-uitkering komt
tegemoet aan de wens van gemeenten om meer regie en
vrijheid te hebben. We proberen nu juist op inhoud te
sturen en het resultaat voorop te stellen. Gemeenten
moeten 100% aanbod hebben. Er is ook een inspanningsverplichting.
In een ander amendement vragen mevrouw Kraneveldt en mevrouw Langkamp om een evaluatie na drie
jaar. Het oordeel over dit amendement wil ik overlaten
aan de Kamer. Ik begrijp namelijk de wens om te
evalueren heel goed. Drie jaar is wel kort, want als je dat
heel goed wilt oppakken, dan betekent dit dat je twee
jaar nadat het wetsvoorstel is aanvaard, al met de
evaluatie moet beginnen. De vraag is of je dat niet iets
meer tijd zou moeten gunnen. Het zou wellicht verstandig zijn om er geen drie jaar, maar vier of vijf van te
maken.
Mevrouw Dezentjé heeft gevraagd om van alle
vrijwilligers die in de kinderopvang werken, een vog te
vragen. Het oordeel over dat amendement wil ik aan de
Kamer overlaten. Zij suggereerde erbij dat dit ook voor
de tussenschoolse opvang (TSO) zou gelden, maar dat
wordt niet met dit amendement geregeld. Dat moet zij
wel weten. Dit amendement gaat bij dit wetsvoorstel
over de kinderopvang. De tussenschoolse opvang is een
andere kwestie. Ik ben het met mevrouw Dezentjé erover
eens dat veiligheid heel erg belangrijk is. De situatie bij
de tussenschoolse opvang is echter anders, omdat
mensen daarbij nooit alleen staan en zij dus kunnen
worden gecontroleerd door anderen. Daarbij is er ook
een bijzondere positie voor ouders. Daar moet mevrouw
Dezentjé misschien nog even over nadenken. Wij zien
ouderbetrokkenheid allemaal immers weer als een
belangrijk goed – dat vind ik ook – maar naarmate je van
tevoren meer eisen gaat stellen aan ouders om iets te
mogen doen op een school, is de kans dat ouders dat
ook daadwerkelijk gaan doen navenant kleiner. Dan moet
je bezien welk probleem je oplost. Als ouders voortdurend alleen met kinderen in de weer zijn, dan vindt zij mij
snel aan haar zijde, maar aangezien bij TSO vaak sprake
is van beroepskrachten met anderen in de buurt, is dat
een andere kwestie. Het aantal vrijwilligers dat structureel wordt ingezet in de kinderopvang, is echter
minimaal. Ik ken nauwelijks situaties waarin het zo is. Als
het echter zo is, dan ben ik het met haar eens.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Ik heb
hiermee willen regelen dat vrijwilligers in de tussenschoolse opvang, die dagelijks met kinderen hebben te
maken, een vog moeten overleggen. Dat valt onder de
verantwoordelijkheid van de school. Dat heb ik laten
uitzoeken. Daarbij kwamen deze wetsartikelen aan de
orde en dat zit in de Wet kinderopvang. Ik ga ervan uit
dat het klopt. Ik zal dat voor alle zekerheid nog verifiëren.
De bedoeling van dit amendement is om het voor de
tussenschoolse opvang te regelen. Ik ben er niet bang
voor dat het ouders ervan zal weerhouden om dat
vrijwilligerswerk te doen. Je moet één keer een
verklaring omtrent het gedrag aanvragen bij de
gemeente. Dat is allemaal niet zo ingewikkeld. Nogmaals:
tussenschoolse opvang valt onder de verantwoordelijk-

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

heid van de school. Daarom kan het, volgens mijn
informatie, heel goed en gemakkelijk worden geregeld
via deze wetsartikelen.
Staatssecretaris Dijksma: Ik zal nog navragen of dat
technisch zo is, maar juist omdat het onder de verantwoordelijkheid van de school valt, komt het mij wat
vreemd voor dat wij het in een wetsvoorstel regelen dat
voornamelijk over voorschoolse voorzieningen en een
stukje vroegschool gaat en dat in die zin anders is. Ik zal
het dus ook checken, omdat wij in ieder geval technisch
geen verschil van mening moeten hebben. Voor het
overige ben ik het eens met het pleidooi van mevrouw
Dezentjé om maximale veiligheid te organiseren, maar
voor welk probleem wil zij een oplossing? Doel en
middelen moeten wel bij elkaar blijven, mede omdat er
bij mij tot op heden, anders dan bijvoorbeeld in de
gastouderopvang, geen situaties bekend zijn waarbij het
echt is misgegaan. Je moet voorkomen dat in situaties
waarin ouders er sowieso nooit echt alleen voor staan, je
met dit soort eisen tegengaat dat ouders als vrijwilliger
in het onderwijs dingen gaan doen. Dat zou ik heel
jammer vinden, want de betrokkenheid van ouders vind
ik, net als mevrouw Dezentjé denk ik, van heel groot
belang. Ik zal in ieder geval in technische zin aan mijn
mensen vragen om dat heel goed te checken. Zij moet
namelijk geen amendement indienen waarmee zij denkt
iets te regelen, terwijl dat niet zo blijkt te zijn. Dat wil zij
ook niet.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Dat lijkt
mij een goede afspraak. Ons Bureau Wetgeving heeft dat
uiteraard helemaal juridisch uitgezocht. Laten wij die
techniek dus nog eens goed bekijken en ervoor zorgen
dat wij hetzelfde regelen. Als wij dat voor ogen hebben,
dan is het advies van de staatssecretaris ″oordeel Kamer″
bij mij goed geland.
Staatssecretaris Dijksma: Ja, maar wel met mitsen en
maren, zeg ik er maar bij.
Dan kom ik op het wettelijke recht op een plek voor
voorschoolse educatie. Het amendement daarover wil ik
ontraden, want het wetsvoorstel geeft B en W al een
wettelijke plicht om te zorgen voor voldoende aanbod
van goede kwaliteit. Het minimum aantal plaatsen geven
wij aan op basis van de gewichtenregeling. Als een
gemeente zich niet aan de wettelijke plicht houdt en er
bijvoorbeeld geen plek of geen goede plek is, kan een
ouder ook een rechtstreeks beroep op de gemeente doen
op basis van dit wetsvoorstel. De bedoeling van het
wetsvoorstel is nu juist dat die garantie er is.
Mevrouw Langkamp (SP): Met het amendement versterk
je natuurlijk wel de juridische positie van degene die
recht zou kunnen hebben op vroegschoolse educatie. De
staatssecretaris zegt terecht dat iemand nu bij de
gemeente kan aankloppen en een klacht kan indienen,
bijvoorbeeld omdat ergens geen plek beschikbaar is.
Volgens mijn voorstel zou zo iemand zelfs naar de
rechter kunnen stappen.
Staatssecretaris Dijksma: Dat kan volgens mij sowieso
al.
Dan kom ik op het amendement over de jgz die
verplicht wordt om bij elk kind een risico op een
taalachterstand vast te stellen als onderdeel van het

12 januari 2010
TK 40

40-3927

Dijksma
standaardpakket. Als dit als verplichting in de Wet
publieke gezondheid wordt opgenomen, wordt het de
systematiek dat elke gemeente een risico op dezelfde
manier moet signaleren. Dan kom je eigenlijk aan de
beleidsvrijheid van gemeenten om die doelgroep vast te
stellen. Ik heb net al gezegd dat als gemeenten daarin
veranderingen aanbrengen zij dat meestal doen om de
doelgroep ruimer vast te stellen. Hiermee wordt voor de
gemeenten minder beleidsvrijheid gecreëerd. Dat zou ik
heel onverstandig vinden. Daarom ontraad ik het
amendement.
Dan kom ik op het amendement over één programma
voor voor- en vroegschoolse educatie in de gemeente.
Dit amendement moet ik ernstig ontraden omdat het in
strijd is met artikel 23 van de Grondwet.
Dan kom ik op het amendement dat stelt dat de
minister de lijst van goedgekeurde programma’s moet
vaststellen. Ook hiervoor geldt dat wij in het kader van
artikel 23 scholen geen methode voorschrijven. Dat doen
wij dus ook niet voor de voorschoolse methoden. Wij
stellen wel kwaliteitseisen aan programma’s die voor de
VVE worden gebruikt. Het moet bijvoorbeeld niet alleen
om taal gaan, maar ook om sociaal-emotionele vaardigheden. Wij regelen dat dit wordt opgenomen in de AMvB
die daarover gaat. Daarmee schrijf je niet voor welke
programma’s er gebruikt moeten worden. Ten slotte
zorgen wij er voortdurend voor dat er meer programma’s
beschikbaar komen waarvan wetenschappelijk is
bewezen dat ze effectief zijn. Dat is eerder ook door de
Kamer gevraagd. Mevrouw Kraneveldt heeft daar ook
een krachtig pleidooi voor georganiseerd. Dat hebben wij
natuurlijk opgevolgd.
Voorzitter, het duurde iets langer dan ik had gehoopt,
maar dat is bij de behandeling van een wetsvoorstel niet
altijd te voorspellen. Ik hoop hiermee zo veel mogelijk
antwoord gegeven te hebben op de vragen uit de eerste
termijn.
De voorzitter: Dank u wel. Ik kijk even naar de collega’s.
De tijd is om. Om 20.30 uur moest een volgend debat
beginnen. Of wij verschuiven de tweede termijn naar een
ander moment, of ik moet zeker weten dat wij binnen
een halfuur klaar zijn. Ik kan er over een halfuur niet nog
eens een halfuur bij pakken, want dat is onredelijk ten
opzichte van de collega’s die staan te wachten. Hierna
moet nog een compleet wetgevingsdebat plaatsvinden.
Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD): Ik lever
mijn tweede termijn hierbij in, want mijn collega leest
één motie voor en dat moet genoeg zijn.

©
Mevrouw Kraneveldt-van der Veen (PvdA): Voorzitter.
Het jaartal 2015 is diverse keren genoemd in dit debat.
Wij hopen van harte dat na 2011 deze staatssecretaris
ten minste tot 2015 gewoon in functie blijft. Wij zouden
met haar namelijk mooie vervolgstappen kunnen zetten
om te komen tot die integrale voorzieningen in kindercentra voor kinderen van 0 tot 12 jaar, waarin allerlei
partijen goed met elkaar kunnen samenwerken zonder
nodeloze hindernissen.
Ook voor ons is keuzevrijheid en diversiteit belangrijk.
Het moet geen eenheidsworst worden. Er moeten altijd
verschillen kunnen zijn.
Het is goed dat het kwaliteitsconvenant er ligt. Wij zien
het graag tegemoet als de staatssecretaris dat heeft
goedgekeurd. Wij kunnen dan zien of er van alles in staat
wat wij belangrijk vinden.
Mevrouw Langkamp zal een motie indienen over
bewezen effectieve VVE-programma’s met het doel om
die nog extra te stimuleren. Mijn naam staat onder die
motie.
Ik wacht even af of mevrouw Langkamp haar
amendement op stuk nr. 16 gaat aanpassen. Wij vinden
namelijk dat een overgangstermijn nodig is. Ik hoop dat
ik mijn fractie dan kan adviseren om dat amendement te
steunen. Wij moeten dat nog even afwachten.
Het amendement-Langkamp op stuk nr. 13 over het
recht op VVE voor alle kinderen met een taalachterstand
en het amendement-Langkamp op stuk nr. 15 over het
verplichten van slechts één VVE-programma binnen een
gemeente steunen wij niet. Het amendement-Langkamp
op stuk nr. 14 heb ik nog in beraad, omdat ik de
reikwijdte voor de jeugdgezondheidszorg nog niet goed
kan inschatten.
Wij steunen het amendement-Dezentjé HammingBluemink op stuk nr. 12 over de vog met ook dezelfde
bedoeling als mevrouw Dezentjé. Wij zien nog wel of het
veranderd wordt of niet.
De amendementen van de heer Van der Vlies,
mevrouw Van Toorenburg en de heer Anker over de
doorzettingsmacht steunen wij niet. Wij steunen in die
zin het standpunt van de staatssecretaris.
Ik zal niet meer aanwezig zijn bij de rest van de
tweede termijn, omdat er nog een klein mannetje op mij
zit te wachten dat naar bed wil. Ik ga nu maar even
moeder zijn in plaats van Kamerlid.
©

De voorzitter: Dat mag. De staatssecretaris heeft in haar
beantwoording ook enkele zaken naar de tweede termijn
verschoven. Wij gokken het erop. In een halfuur moet het
klaar zijn, anders is het echt onredelijk ten opzichte van
de collega’s die staan te wachten.

De heer Van der Vlies (SGP): Voorzitter. Ik zeg de
staatssecretaris dank voor haar beantwoording.
Ik beperk mij tot één punt. Dat raakt de amendementen op stukken nrs. 9 en 17. Het gaat over de doorzettingsmacht en de bevoegdheid van de gemeente om een
oordeel te hebben over de resultaten van het programma. Op overeenstemming gericht overleg moet
gevoerd worden. Die opdracht krijgen burgemeester en
wethouders; zie het begin van artikel 167. Op zichzelf kan
ik dat begrijpen. Als je dan kijkt wat er geregeld gaat
worden onder punt a, staan daar drie punten. In een
royaal gebaar kan ik daar begrip voor hebben.
Mijn moeite zit bij punt b. Dat heb ik bij interruptie in
eerste termijn gezegd. Waarom zit daar mijn moeite?
Laten wij even naar de doorzettingsmacht kijken, artikel
168. Daarop interrumpeerde ik in eerste termijn. Het op

Tweede Kamer

12 januari 2010
TK 40

De voorzitter: Is het alleen een kwestie van een aantal
moties die moeten worden ingediend? Ik hoor dat de
heer Van der Vlies nog een inhoudelijke opmerking wil
maken. Kunnen wij afspreken dat wij in een halfuur klaar
zijn?
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik wil wel een
opmerking kunnen maken en een motie kunnen
indienen.

Onderwijsachterstandenbeleid

40-3928

Van der Vlies
overeenstemming gericht overleg is er. Er is één partij
die reden heeft om niet mee te doen. Dat zou de
consequentie kunnen zijn van de bij Grondwet en
onderwijswetten gegeven keuzevrijheid. Maar nee, de
leiders in dat overleg kunnen – zij kunnen dat doen, zij
hoeven dat niet te doen – zeggen: alles goed en wel,
beste partij, maar je zult toch wel moeten, want wij
vinden dat voor een samenhangend onderwijsachterstandenbeleid noodzakelijk. Wat is nu de positie van zo’n
partij? Laten wij nu eerlijk zijn. Dat is een redelijke mate
van onvrijheid. Is dat erg? Nee, dat is niet erg als het
gaat om de voornemens onder artikel 167, lid 1, ten
eerste, ten tweede, ten derde. Maar het zou consequenties kunnen hebben die niet passen bij onze traditie in de
sfeer van wetgeving en Grondwetgeving als het gaat om
het constateren van de resultaten van vroegschoolse
educatie. Dat is meer dan de aanwezigheid van welke
methode dan ook, van voldoende leerlingen enzovoorts
enzovoorts. Dan gaat het toch om de effecten. Wat heb je
ermee bereikt? Dat oordeel is niet aan de gemeenten,
maar aan de inspectie. Dat is mijn pleidooi. Daarom vind
ik eerlijk gezegd het geheel schrappen van de doorzettingsmacht, genoemd in het amendement op stuk nr. 17,
heel ver gaan. Mijn amendement zit ertussenin. Ik zou
dat in de wijsheid die ik voorgeef te hebben – of ik haar
echt heb, moet ik nog maar afwachten – nog eens in de
belangstelling van de staatssecretaris willen aanbevelen.

©

©

overwegende dat het van belang is dat achterstand in de
Nederlandse taal effectief aangepakt wordt;

De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Ik wil ingaan
op de ingediende amendementen. In het interruptiedebat
tussen de heer Van der Vlies en de staatssecretaris leek
er een stukje overeenstemming te komen over dat wat
de bedoeling is, namelijk dat we willen dat men met
elkaar tot resultaatafspraken komt, waaraan iedereen
meedoet. Wij vinden het volgens mij allemaal van belang
dat de scholen die daarin meedraaien, dat doen in
vrijheid en gelijkwaardigheid. Het wetsvoorstel lijkt nu
een ongelijkwaardigheid in het overleg te brengen, en ik
zal aangeven waarom.
Omdat de gemeente doorzettingsmacht heeft, kun je
maar beter meedoen aan het overleg, aangezien het toch
slikken of stikken wordt. Het kan niet de bedoeling zijn
dat wat de gemeente voorstelt zoveel gewicht heeft dat
men dan maar eieren voor zijn geld kiest. In de huidige
situatie moet men met elkaar in overleg, waar wat uit
moet komen, waarvoor iedereen echt zijn best moet
doen. Als dat niet lukt, dus als al het gezond verstand
blijkbaar onvoldoende is, gaat men naar een geschillencommissie toe, die bindend advies moet uitbrengen. De
schoonheid van die constructie is dat je het dan bij een
onafhankelijke partij neerlegt om een uitspraak te doen
waaraan iedereen zich moet houden. Daarmee heb je het
overleg daarvoor zo zuiver mogelijk gehouden. Dat is de
intentie van het amendement van mevrouw Van
Toorenburg en mij. Ik krijg het vermoeden dat het heel
dicht komt bij datgene wat de staatssecretaris met de
heer Van der Vlies aan het wisselen was. Ik krijg daar
graag een reactie van de staatssecretaris op, in het besef
dat we nog een volle week hebben voor de stemmingen.
Misschien wil de staatssecretaris er nog een nachtje over
slapen en ons een brief toesturen. Ik krijg met name een
reactie op het punt van de gelijkwaardigheid in het
overleg om tot bepaalde afspraken te komen.

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

Mevrouw Langkamp (SP): Voorzitter. Het moge duidelijk
zijn dat de SP op sommige punten graag wat verder
gaat, en wat minder vrijblijvendheid wil betrachten. Dan
gaat het er niet zozeer om de ruimte voor gemeenten te
beperken, maar juist om het maximaal benutten van alle
mogelijkheden om kinderen met een taalachterstand op
te sporen. Vandaar dat wij de rol van de jeugdgezondheidszorg sterker verankerd zouden willen zien als het
gaat om het zo snel mogelijk wegwerken van taalachterstanden, en vandaar onze voorstellen om zoveel mogelijk
met hetzelfde programma te werken binnen een
gemeente, en uitsluitend met bewezen effectieve
programma’s. Ik snap de terughoudendheid op dat punt
niet helemaal. Als wij het hier over jeugdzorg hebben,
roept iedereen om het hardst dat alleen met bewezen
effectieve methoden gewerkt moet worden, maar als we
het hebben over onderwijs, slaat iedereen ineens een
heel andere toon aan. Vandaar de volgende motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering, te stimuleren dat er enkel gewerkt
wordt met bewezen effectieve programma’s voor vooren vroegschoolse educatie,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Langkamp en Kraneveldt-van der Veen. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 18 (31989).
Mevrouw Langkamp (SP): Voorzitter. Even ter toelichting: ik heb nog een amendement liggen op dit punt. Ik
zal bekijken of ik daarin nog, op verzoek van mevrouw
Kraneveldt, een overgangstermijn kan opnemen. Men zal
nog even moeten afwachten hoe dat vormgegeven gaat
worden.
Tot slot: op het punt van de segregatie is mijn fractie
nog niet helemaal gerust. De staatssecretaris zei dat 15%
van de doelgroepkinderen – om dat vreselijke rotwoord
nog maar eens te gebruiken – op dit moment al in de
kinderopvang zit. Dat is een positieve ontwikkeling, maar
het gaat juist om de gemengde groepen in de peuterspeelzalen. Daarover gaat mijn tweede motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat segregatie in het peuterspeelzaalwerk
moet worden tegengegaan;

12 januari 2010
TK 40

40-3929

Langkamp
verzoekt de regering, te stimuleren dat in alle gemeenten
alle kinderen, zowel met als zonder taalachterstand, voor
dezelfde lage prijs en bij voorkeur gratis de mogelijkheid
hebben om vier dagdelen per week naar een peuterspeelzaal te gaan waar voorschoolse educatie wordt
aangeboden,

overwegende dat verschillen in kwaliteitseisen voor
peuterspeelzalen met en zonder VVE en kinderopvangcentra leiden tot een ongelijk speelveld;
verzoekt de regering, toe te werken naar één landelijk
beleidskader kwaliteitseisen kinderopvang, peuterspeelzalen en voorschoolse educatie,

en gaat over tot de orde van de dag.
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door het lid
Langkamp. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 19 (31989).
©
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Doordat ik
wat te laat was bij de eerste termijn van de staatssecretaris, heb ik helaas haar hartstochtelijke visie moeten
missen. Ik zal die zeker nog eens nalezen in het verslag.
Wij weten dat de verslagen erg letterlijk zijn, dus dat
moet goed komen.
Ik kon mij heel goed vinden in de visie zoals ik die las
in de tekst van haar toespraak in Den Bosch. Het was
met passie; ook bij achterstanden moet men alles uit een
kind halen wat er in zit, waar zijn nestje of wiegje ook
staat. Ik kan dat zeer onderschrijven. Natuurlijk moet je
niet over je graf heen regeren, maar de staatssecretaris
zegt wel iets over de jaren tot 2015. Dat betekent dat zij
een bepaald beleid wil inzetten. Ik adviseer haar om
daarmee snel aan de slag te gaan. Je zou bijna denken:
misschien al vanavond, want het kan zomaar afgelopen
zijn en daar sta je dan met je visie. Je bent er nog niet
eens aan begonnen en dan is het al niet meer nodig. Het
lijkt mij dus dat er in meerdere opzichten enige urgentie
achter zit. Ik wacht het concept ″School voor de
Toekomst″ af, maar wij weten natuurlijk ook allemaal dat
de toekomst niet morgen begint, maar nu. Dat is zo’n
uitspraak.
Ik heb in mijn eerste termijn gevraagd om een begin
te maken met de integratie van verschillende zaken, de
cao, ruimte, tarieven, medezeggenschap, kwaliteitseisen
en ook het wettelijk recht op opvang. Ik heb daarop nog
geen antwoord gekregen en graag krijg ik dat alsnog. Er
zal op die zaken met pit ingezet moeten worden. Ik vraag
mij dan ook af hoe het precieze traject daarvoor eruitziet.
Ik wil een antwoord op mijn vraag over het wettelijk
recht op opvang. Daarbij heb ik de voorschoolse educatie
en de kinderopvang genoemd. Ook vraag ik hoe de
staatssecretaris de termijn ziet. De volgende motie dient
ook als steun voor het beleid van de staatssecretaris.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het wenselijk is om uiteindelijk te
komen tot één type opvangvoorziening voor kinderen
van 0 tot 4 jaar, met één financieringssystematiek en één
verantwoordelijke minister en wethouder;

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van Gent en Kraneveldt-van der Veen. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 20 (31989).
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Tot slot: ik
ben blij met de toezegging van de staatssecretaris over
het toezicht van de GGD. De Kamer krijgt medio dit jaar
een rapport over de stand van zaken bij de gastouderopvang en het toezicht van de staatssecretaris. Het lijkt mij
van belang dat wij daaruit conclusies trekken voor de
nabije toekomst.
Ik wil het nog even hebben over mijn motie. Het is niet
de bedoeling dat wij hier alles als een soort dictator gaan
vaststellen. In mijn eerste termijn heb ik helder aangegeven dat de invulling op een andere plek gebeurt.
©
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Voorzitter. Ik dank de
staatssecretaris voor haar beantwoording, maar vooral
voor haar visie waarin zij de drie punten zo duidelijk
heeft besproken. Zij zegt dat wij moeten kijken naar de
gemeenten en hun praktische verschillen; wij moeten
ook kijken naar de financiële mogelijkheden, want wij
zouden soms namelijk wel meer willen, maar niet alles is
haalbaar. Tot slot heeft de staatssecretaris heel duidelijk
gemaakt dat ook zij een grote behoefte aan diversiteit
heeft en houdt. Dat zijn drie zaken die de CDA-fractie
zeer aangelegen zijn, dus dank daarvoor.
Ik heb in eerste termijn vooral mijn zorg uitgesproken
over de doorzettingsmacht en de segregatie. Over de
doorzettingsmacht merk ik op dat ik meen dat wij er
uiteindelijk wel uitkomen in een samenwerking tussen de
fracties van de ChristenUnie, de SGP en het CDA. Het
gaat de CDA-fractie erom dat je op het bereiken van
overeenstemming gericht blijft, zoals nu in artikel 167a
staat. Als dat niet lukt, wordt er een heel traject ingegaan
en dat is zo netjes geregeld. Waarom zouden wij nu, bij
de regeling waarover wij vandaag spreken, ineens
afstand nemen van de regeling die al eerder bestond en
ineens doorschieten naar die doorzettingsmacht?
Daartegen heeft de CDA-fractie bezwaren, maar ik denk
dat wij daar in de komende dagen met het departement
en onze collega’s wel uit zullen komen.
Rest de CDA-fractie een motie in te dienen, omdat zij
niet helemaal blij is op het punt van de segregatie. Het
gaat dan over de ouderbetrokkenheid. De CDA-fractie
vindt dat er nu een situatie is gecreëerd waarin ouders
die kinderen met een grote taalachterstand naar school
sturen, financieel ontlast worden door de overheid en
ouders die er alles aan doen om te voorkomen dat hun
kinderen een achterstand hebben, het volle pond betalen.
Die discrepantie zit de CDA-fractie niet lekker en daarom
wil zij iets doen aan de ouderbetrokkenheid. Daarom
hebben wij de volgende motie opgesteld.

12 januari 2010
TK 40

40-3930

Van Toorenburg

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat kinderen die met een taalachterstand
op 4-jarige leeftijd naar de basisschool gaan, deze
taalachterstand gedurende de basisschool niet meer
kunnen inhalen en het daarom van groot belang is
taalachterstanden voor de leeftijd van 4 jaar op te
merken, zodat deze achterstand nog wel kan worden
weggewerkt;
overwegende dat de effecten van het volgen van een
VVE-programma door een kind met een taalachterstand
vele malen groter zijn naarmate de ouders van het kind
meer bij dit programma betrokken zijn en in de
thuisomgeving samen met het kind het geleerde in
praktijk brengen;
overwegende dat het van groot belang is dat de door de
kinderdagopvang en peuterspeelzalen gebruikte
VVE-programma’s deze ouderbetrokkenheid hebben
geïntegreerd in het programma;
verzoekt de regering, te bevorderen dat alleen VVEprogramma’s waarin ouderbetrokkenheid is opgenomen,
worden aangeboden aan kinderen met een taalachterstand,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter: Deze motie is voorgesteld door de leden
Van Toorenburg en Dezentjé Hamming-Bluemink. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 21 (31989).
De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
©
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Ik denk dat het
goed is om over een paar onderwerpen nog kort iets te
zeggen. Allereerst het thema van de doorzettingsmacht.
De heer Van der Vlies gaf terecht aan dat er een verschil
is tussen het amendement dat hij heeft ingediend en het
amendement van mevrouw Van Toorenburg en de heer
Anker. De twee laatsten willen helemaal geen doorzettingsmacht. Hij bestrijdt dat niet, en daar ben ik op
zichzelf al blij mee, maar hij vraagt zich af of wij niet te
ver zouden gaan wat betreft het af te spreken aantal
resultaten. Daarvan moet worden vastgesteld dat die
resultaten datgene zijn wat partijen samen afspraken. Dat
is niet een eenzijdig door de gemeente op te leggen
resultaat. Het kan niet zo zijn, zoals hij veronderstelt, dat
een gemeente geïsoleerd van mening is dat een bepaald
soort resultaat dient te worden geboekt en dat bij wijze
van spreken met doorzettingsmacht aan een school kan
opdringen. Het resultaat is datgene wat uit gemeenschappelijk overleg naar voren komt.
Hij vroeg eerder hoe het precies zit met de zinsnede:
in aanvulling op de afspraken. Deze betekent niet dat er
inhoudelijk nadere afspraken kunnen komen, maar deze

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

moet zo worden gelezen: in aanvulling op het aantal
partijen waarmee de afspraken zijn gemaakt. Dat
bevestigt eens te meer dat een groot deel van de partijen
altijd met de gemeenten samen die afspraken moet
hebben gemaakt en dat niet eenzijdig door de gemeenten daarbovenop weer nieuwe, inhoudelijke, aanvullende
nadere afspraken moeten worden gemaakt. Ik kan mij
voorstellen dat iemand die het anders leest, denkt: hier
klopt iets niet. Dan zou men ook gelijk hebben, maar dit
moet zo worden gelezen.
Nogmaals, we hebben hier een thema te pakken dat
niet gaat om het doorbreken van segregatie, hoewel ik
nog maar eens zeg dat we niet voor niets in het
coalitieakkoord hebben vastgesteld dat we daar stevig
tegenaan gaan. Dat vraagt om meer dan alleen maar
vrijblijvendheid, zeg ik erbij. Het gaat ook niet om het
aannamebeleid van scholen. Dat is een van de belangrijke waarden van de vrijheid van onderwijs, naast de
inrichtingsvrijheid, maar ook op dat terrein komt dit
artikel niet. Wij zijn hier niet bezig met de inrichtingsvrijheid van het onderwijs. Daarmee wordt artikel 23 dus
ook niet aangetast.
Ik hoop de Kamer ervan te overtuigen dat dit van
belang is voor deze kwetsbare doelgroep, omdat wij als
coalitie hebben beloofd dat alle kinderen die het nodig
hebben, hiermee worden bereikt. In zo’n situatie vind ik
het ook gerechtvaardigd om stevigheid aan de dag te
leggen om waar mogelijk alsnog voor elkaar te krijgen
dat mensen mee willen doen aan de afspraken. Juist
omdat we artikel 23 niet aantasten, en ook gezien het
belang van onze gezamenlijke belofte als kabinet aan de
Kamer om 100% te halen, moeten wij ons dit middel niet
onthouden als ultimum remedium, maar ik hoop dat we
dit bijna nooit nodig hebben.
Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Die stevige maatregelen hadden we juist zo mooi bedacht in artikel 167a.
Daarin staan ze briljant. Zij moeten hierop van toepassing worden verklaard, vandaar geen doorzettingsmacht.
Even in reactie op het amendement van de heer Van
der Vlies. Het is toch wat anders om te kijken naar een
wetshistorische uitleg dan om precies te lezen wat er
staat. Dankzij de SGP-fractie zijn wij heel kritisch naar die
bepaling gaan kijken en het staat er gewoon niet zoals de
staatssecretaris het nu uitlegt. Het is toch wat anders om
te zeggen dat het om het aantal partijen gaat. Maak dan
een nota van wijziging en zorg dat het er wel staat, want
het staat er nu niet.
Staatssecretaris Dijksma: Mijn uitleg is uiteindelijk wel
bindend, als er ooit een juridische procedure komt. In die
zin ben ik het niet eens met uw interpretatie van datgene
wat ik hier zeg. Dat is van groot belang. Ik heb geprobeerd uit te leggen hoe het gelezen moet worden.
Dan kom ik bij de moties. Ik ga allereerst in op de
motie-Langkamp/Kraneveldt-van der Veen op stuk nr. 18,
over het verzoek aan de regering om te stimuleren dat er
enkel gewerkt wordt met bewezen effectieve programma’s voor voor- en vroegschoolse educatie. Dat doen wij
al. Wij proberen juist meer wetenschappelijk bewijs te
verzamelen over dat aantal programma’s. Wij dringen ze
natuurlijk niet op, want dan zou er wel degelijk conflict
kunnen ontstaan met artikel 23. Ik laat het oordeel dus
over aan de Kamer en beschouw deze motie als
ondersteuning van mijn beleid.

12 januari 2010
TK 40

40-3931

Dijksma
De motie-Langkamp op stuk nr. 19 beoogt dat
segregatie in het peuterspeelzaalwerk moet worden
tegengegaan. Daarmee ben ik het zeer eens. Vervolgens
wordt de regering verzocht om te stimuleren dat in alle
gemeenten alle kinderen, zowel met als zonder taalachterstand, voor dezelfde lage prijs en bij voorkeur gratis
de mogelijkheid hebben om vier dagdelen per week naar
een peuterspeelzaal te gaan waar voorschoolse educatie
wordt aangeboden. Op grond van dit dictum moet ik de
aanname van deze motie ontraden. Ik heb met de VNG
afspraken gemaakt, ook voor de kinderen die niet tot de
doelgroep behoren. Zij kunnen voor dezelfde lage prijs
naar de peuterspeelzaal, maar het bedrag moet ook uit
gemeentelijke middelen komen. Deze motie gaat veel
verder. Daarvoor hebben wij nu het geld niet.
In de motie-Van Gent/Kraneveldt-van der Veen op stuk
nr. 20 wordt de regering verzocht om toe te werken naar
één landelijk beleidskader met kwaliteitseisen voor
kinderopvang, peuterspeelzalen en voorschoolse
educatie. Daarover gaat het hier natuurlijk voor een deel.
Verder bevat de motie een aantal overwegingen,
waarvan de een gemakkelijker te realiseren is dan de
ander. Ik stel voor om deze motie aan het oordeel van de
Kamer over te laten, mede vanwege een aantal
″vooruitschaduwende″ opmerkingen over de vraag naar
de departementale verantwoordelijkheden. De opvatting
van de Kamer hierover lijkt mij interessanter dan mijn
individuele opvatting. Het lijkt mij verstandig om de
Kamer hierover te laten spreken. Uiteraard zal ik bij de
notitie over de school van de toekomst ook zelf een
aantal bespiegelingen geven op dit terrein.
In de motie-Van Toorenburg/Dezentjé HammingBluemink op stuk nr. 21 wordt de regering verzocht om
te bevorderen dat alleen VVE-programma’s waarin
ouderbetrokkenheid is opgenomen, worden aangeboden
aan kinderen met een taalachterstand. Dat is wel lastig.
Ik ben het ermee eens dat dit heel belangrijk is. Dat wil ik
hier niet tenietdoen. Stelt u zich echter eens voor wat het
in de praktijk betekent als je dit letterlijk neemt. Bedenk
eens – dat zeg ik er in alle eerlijkheid bij – wat dit aan
uitvoeringsproblematiek voor de scholen kan betekenen.
Ook zij werken natuurlijk met deze programma’s. De
vraag is of je dan niet heel zwaar ingrijpt in het ″hoe″,
waarvan de Kamer zegt dat dit aan hen moet worden
overgelaten. Ik ben het wel eens met het belang, ik ben
ook van plan om dat zelf nog nader uit te werken, maar
ik zou de indieners eigenlijk willen vragen om het niet op
deze manier te formuleren. Daarmee maken zij het,
praktisch gezien, voor sommigen heel lastig om aan de
slag te gaan.

Ik hoop dat ik hiermee de Kamer in ieder geval heb
kunnen overtuigen van het belang van dit wetsvoorstel.
Ik heb mijn oordeel over de amendementen en moties
gegeven. Ik hoop van harte dat dit ertoe zal leiden dat
het wetsvoorstel door de Kamer wordt aangenomen,
want dan hebben wij weer een grote stap gezet voor een
heleboel kleine mensen en daar is het ons om te doen.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.

Mevrouw Van Toorenburg (CDA): Wanneer kunnen wij
een concretisering van ditzelfde gevoelen tegemoet zien?
Staatssecretaris Dijksma: Ik denk dat dit voor de zomer
kan. Wij werken met verschillende departementen op het
terrein van ouderbetrokkenheid en taal: de minister voor
WWI is daarmee bezig en ook ikzelf ben daarmee bezig.
Dan wordt er wel het een en ander naar de Kamer
gestuurd.
Tot slot nog een antwoord op een technische vraag
van mevrouw Dezentjé. De tussenschoolse opvang moet
in de Wet primair onderwijs worden geregeld. Ik hoop
dat mevrouw Dezentjé begrijpt dat het amendement dat
zij als het ware inhoudelijk beoogt, niet aansluit bij deze
wet en dat het op deze manier technisch niet goed komt.

Tweede Kamer

Onderwijsachterstandenbeleid

12 januari 2010
TK 40

40-3932