Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

30 693

Harmonisatie van uitkeringsrechten van leden
van de Tweede Kamer, wijzigingen in verband
met de openbaarmaking van nevenfuncties en
inkomsten uit nevenfuncties van leden van de
Eerste en Tweede Kamer en leden van het
Europees Parlement en enkele technische
wijzigingen

30 425

Wijziging van de Provinciewet en de
Gemeentewet in verband met de
openbaarmaking van nevenfuncties en
inkomsten uit nevenfuncties

30 424

Wijziging van de Algemene pensioenwet
politieke ambtsdragers en enige andere wetten
in verband met de harmonisatie van de
uitkeringsrechten en het onder de werking van
de Algemene pensioenwet politieke
ambtsdragers brengen van de commissarissen
van de Koning, de burgemeesters en de
bestuurders van waterschappen

Nr. 17

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 oktober 2009
In het wetgevingsoverleg dat ik maandag 28 september jl. (kamerstuk
30 693/30 425/30 424, nr. 16) met de Vaste Commissie voor Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties heb gevoerd, heb ik toegezegd op een aantal
punten nog nota’s van wijziging in te dienen op de voorliggende wetsvoorstellen naar aanleiding van de adviezen van de commissie Dijkstal.
Deze nota’s van wijziging ontvangt u separaat.
Verder reageer ik op een aantal punten uit het overleg die gerelateerd zijn
aan deze wetsvoorstellen. Het betreft voorgenomen wijzigingen in de
rechtspositiebesluiten.
Tenslotte geef ik een overzicht van de regels voor nevenfuncties en neveninkomsten bij de Hoge Colleges van Staat.

KST135428
0910tkkst30693-17
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693, enz., nr. 17

1

AANPASSINGEN IN DE WETSVOORSTELLEN DOOR MIDDEL VAN
NOTA’S VAN WIJZIGING
1. Sollicitatieplicht tijdens de verlengde uitkering
In het voorstel van wet onder nummer 30 424 was bepaald dat de sollicitatieplicht niet gold bij een verlengde uitkering voor gewezen ambtsdragers
van 55 jaar en ouder. Deze uitzonderingsgrond werd tijdens het overleg
door een groot deel van de Kamer als ongewenst en niet noodzakelijk
ervaren. Daarom stel ik voor deze uitzondering (geen sollicitatieplicht voor
gewezen ambtsdragers van 55 jaar en ouder) door middel van nota’s van
wijziging bij de wetsvoorstellen 30 424 en 30 693 te schrappen waardoor
ook tijdens de duur van de verlengde uitkering de sollicitatieplicht voor
deze groep ambtsdragers gaat gelden.
2. Wijziging overgangsrecht voor politieke ambtsdragers van 50
jaar of ouder die op moment inwerkingtreden gewijzigde Appa bij
aftreden recht op een verlengde uitkering zouden hebben
Een politieke ambtsdrager die nu 50 jaar of ouder is en voldoet aan de
entree-eis van tien jaar diensttijd heeft na aftreden volgens de huidige
Appa aanspraak op een verlengde uitkering tot de leeftijd van 65 jaar. Als
deze ambtsdrager na de eerstvolgende verkiezingen opnieuw wordt
benoemd, verliest hij op grond van het thans voorgestelde overgangsrecht deze aanspraak op een verlengde uitkering. Hij heeft dan een recht
op uitkering van vier jaar indien hij aftreedt voor hij de nieuwe entreeleeftijd van 55 jaar heeft bereikt. Dit zou een prikkel kunnen zijn voor een
ongewenste uitstroom uit het ambt. In de nota van wijziging bij wetsvoorstel 30 424 wordt daarom in het kader van het overgangsrecht voorgesteld
dat een onmiddellijk na de eerstvolgende verkiezingen herbenoemde
ambtsdrager van 50 jaar en ouder die voor zijn 55-ste jaar zijn ambt neerlegt, zijn oorspronkelijke aanspraak op de verlengde uitkering tot 65 jaar
behoudt.
3. Verrekening neveninkomsten politieke ambtsdragers met een
deeltijd functie.
Tijdens het wetgevingsoverleg kwam de vraag aan de orde of verrekening
van in het bijzonder winst uit onderneming reëel is bij vooral wethouders
die bij het aantreden een bedrijf hebben en dit aanhouden. De persoonlijke situatie bij de bedrijfsvoering kan verschillen. Het zal vaak gaan om
kleine bedrijven die mogelijk samen met een partner of andere verwanten
worden gedreven. Verrekening van inkomsten is dan niet vanzelfsprekend.
Ik heb me beraden op deze casus en kom tot de conclusie dat deze situatie
zich in sterke mate zal voordoen bij bestuurders die door gemeenteraad of
Provinciale Staten worden benoemd voor deeltijd functievervulling. De
wet biedt die mogelijkheid tegenwoordig in ruimere mate dan vroeger. Ik
zou het opgebrachte probleem daarom bij voorkeur oplossen door
aanpassing van de regeling voor neveninkomsten van deeltijd bestuurders. Voor deeltijd functievervulling volgen we al een bepaalde lijn als het
gaat om leden van de Eerste Kamer, staten- en raadsleden en leden van
het algemeen bestuur van waterschappen. Verrekening van andere inkomsten is daar niet aan de orde omdat zij per definitie geacht worden over
andere inkomsten te beschikken. De huidige verrekeningsconstructie voor
Tweede Kamerleden is ook pas in de wet opgenomen op het moment dat
de schadeloosstelling voor leden van de Tweede Kamer werd verhoogd
tot een voltijd bezoldiging.
Deze lijn wil ik doortrekken voor wethouders, gedeputeerden en dagelijks
bestuursleden van een waterschap die het ambt in deeltijd vervullen. Voor
die gevallen wil ik afzien van verrekening van loon, winst uit onderneming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693, enz., nr. 17

2

en resultaat uit overige werkzaamheden. Dat kan dan ook gelden voor de
openbaarmaking van de neveninkomsten. De nevenfuncties dienen wel
openbaar te worden gemaakt om inzicht te bieden in mogelijke spanning
met de ambtsvervulling. Daarover moeten staten, raden en algemene
besturen van waterschappen zich een oordeel kunnen vormen.
Het is steeds aan de staten, de raden en het algemeen bestuur om te
oordelen over vervulling in deeltijd en over het percentage van die deeltijd. Zij kunnen daarbij ook de samenhang met nevenfuncties betrekken. In
mijn overwegingen heb ik betrokken dat ook in de thans bij uw Kamer
aanhangige regeling voor deeltijders in een ruime bijverdienmarge is
voorzien. Zij mochten volgens die regeling immers eerst bijverdienen tot
het voltijd salaris waarna daarboven de vrijstelling van 14% van de regeling voor Kamerleden geldt. In de praktijk zal het verschil met het laten
vervallen van de verrekeningssystematiek voor betrokkenen dus niet
steeds heel groot zijn. De praktische uitwerking van de nu voorgestelde
regeling zal wel aanzienlijk eenvoudiger zijn. Ten principale vind ik deze
benadering ook consistenter omdat zodoende alle ambtsdragers die hun
functie in deeltijd vervullen op gelijke voet worden behandeld. In een
bijlage geef ik u een overzicht welke maatregelen nu voor wie gaan
gelden.
4. Herstel van een verschrijving
In wetsvoorstel 30 693 is in artikel 84a per abuis de duur van de uitkering
voor het overgangsrecht op vier in plaats van zes jaar bepaald. Deze
verschrijving is hersteld in de nota van wijziging bij wetsvoorstel 30 693.
5. Directe inwerkingtreding van het loopbaanprincipe
Inwerkingtreding van het loopbaanprincipe is in het wetsvoorstel bepaald
bij Koninklijk Besluit. Aangedrongen is op een spoedige inwerkingtreding.
Met de wens van een snelle inwerkingtreding stem ik in. Ik zeg u daarom
toe om het loopbaanprincipe zo snel mogelijk in werking te laten treden.
6. Wijze van openbaarmaking van nevenfuncties
In de wetsvoorstellen is de gebruikelijke terminologie uit de Gemeentewet
en de Provinciewet voor openbaarmaking van nevenfuncties en neveninkomsten overgenomen. Dit betekent dat de gegevens ter inzage moeten
worden gelegd op provincie- of gemeentehuis. Deze terminologie sluit
niet uit dat de openbaarmaking ook geschiedt op het internet. Dat sluit
aan bij de praktijk.
7. Geen sollicitatieplicht bij een nieuwe politieke functie
De sollicitatieplicht zou op grond van de wetsvoorstellen niet gaan gelden
als een politieke ambtsdrager met een nieuwe politieke functie een
inkomen verwerft van minimaal 55% van het vroegere inkomen. Tijdens
het wetgevingsoverleg is geconstateerd dat het percentage van 55% was
afgeleid van het met 30% verhoogde ministersalaris. Nu het kabinet op
17 februari 2009 heeft besloten het ministerssalaris niet te verhogen, moet
dit percentage worden gerelateerd aan de hoogte van het huidige
ministersalaris. In nota’s van wijziging bij wetsvoorstellen 30 424 en
30 693 wordt voorgesteld het percentage vast te stellen op 70%. Daarmee
wordt bijvoorbeeld een minister die aantreedt als lid van de Tweede
Kamer vrijgesteld van de sollicitatieplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693, enz., nr. 17

3

WIJZIGINGEN VAN RECHTSPOSITIEBESLUITEN VOOR EEN
AANTAL AAN DE WETSVOORSTELLEN GERELATEERDE
ONDERWERPEN
8. Reeds voorgestelde aanpassingen in de rechtspositiebesluiten
In de rechtspositiebesluiten voor de provinciale en gemeentelijke politieke
ambtsdragers zal ik binnenkort de volgende wijzigingen met een terugwerkende kracht naar 1 januari 2009 doorvoeren. Ze zijn u eerder aangekondigd in de beleidsbrief van 9 juli 2009. De benodigde middelen (€ 9
miljoen) zijn daarvoor al toegevoegd aan het Gemeentefonds.
– vaste salarisbedragen in plaats van periodieken voor burgemeesters
– samenvoegen van de kleinste gemeenteklassen
– harmoniseren van de inwonersklassen van raadsleden aan die van
burgemeesters en wethouders
– invoeren van een toeslag voor fractievoorzitters in provinciale staten
en gemeenteraden
– compensatie voor burgemeesters voor het vervallen van de oude
FPUplus-maatregel zodanig dat die met name ten goede komt aan de
burgemeesters van kleinere gemeenten; deze regeling gaat gelden
vanaf 1 januari 2010.
9. Vergoeding lidmaatschap commissies
In het wetgevingsoverleg is aandacht gevraagd voor de taakverzwaring
van staten- en raadsleden van kleine fracties die samenhangen met het
lidmaatschap van zware raadscommissies. Dit betreft dan extra taken die
uitstijgen boven het reguliere raads- en statenwerk. Goede voorbeelden
daarvan zijn een enquêtecommissie, een vertrouwenscommissie en een
rekenkamercommissie. Ik zal daarom in de rechtspositiebesluiten
opnemen dat de raad en provinciale staten bij verordening kunnen
besluiten een gemaximeerde toeslag te geven aan leden van dergelijke
niet reguliere raadscommissies.
10. Vergoeding statenleden
Tijdens het wetgevingsoverleg is aandacht gevraagd voor de vergoeding
van statenleden. Bij het wetsvoorstel tot vermindering van het aantal
statenleden zou zijn bepaald dat de vrijvallende middelen beschikbaar
zouden moeten blijven voor de rechtspositie van statenleden.
Uit de parlementaire behandeling van dit wetsvoorstel blijkt dat mijn
ambtsvoorganger alleen heeft toegezegd de vrijvallende middelen in het
Provinciefonds te laten vooruitlopend op een notitie over de rechtspositie
van alle politieke ambtsdragers. Deze notitie is op verzoek van het kabinet
meegenomen in de advisering door de commissie Dijkstal. Nu alle salarismaatregelen naar aanleiding van deze adviezen geen doorgang kunnen
vinden, ligt het in de rede ook de bezoldiging van de statenleden vooralsnog niet te wijzigen.
11. Spookraadsleden
In de rechtspositiebesluiten voor staten- en raadsleden is geregeld dat de
gemeenteraad of provinciale staten bij verordening kunnen bepalen dat
ten hoogste 20% van de vergoeding voor de werkzaamheden wordt uitgekeerd naar rato van het aantal bijgewoonde vergaderingen. Toegezegd is
te bezien of er andere mogelijkheden zijn om te bewerkstelligen dat raadsleden hun raadswerk serieus nemen.
Het stellen van algemene regels is op dit punt lastig. Er zouden dan tevens
uitzonderingen moeten worden geformuleerd voor gerechtvaardigde
situaties van afwezigheid. De beoordeling moet uiteindelijk op decentraal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693, enz., nr. 17

4

niveau plaatsvinden en kan dus ook het beste daar worden neergelegd.
Een rol voor de onafhankelijke burgemeester in de beoordeling van het
functioneren van raadsleden lijkt mij hier niet aangewezen. Een burgemeester moet niet hoeven treden in een oordeel over het functioneren
van raadsleden. Een verhoging van de korting naar maximaal 100% van
de vergoeding zou een teruggang betekenen naar het stelsel van de afgeschafte presentievergoeding. Voorgesteld wordt daarom om in de
rechtspositiebesluiten op te nemen dat in een verordening kan worden
bepaald dat maximaal 50% van de vergoeding afhankelijk kan worden
gesteld van aanwezigheid.
12. Vergoeding fractievoorzitter afgesplitste fractie
Tijdens het wetgevingsoverleg is geconcludeerd dat een toeslag van 1%
voor fractieleiders van afgesplitste fracties geen aanleiding zou moeten
zijn voor aanpassingen in de wet- en regelgeving op dit punt. Ik heb mij
ervan vergewist dat de hoogte van de vergoeding voor fractievoorzitters
voor de Tweede Kamer 1% bedraagt. Aanpassing is dus niet nodig.
NEVENFUNCTIES EN NEVENINKOMSTEN LEDEN HOGE
COLLEGES VAN STAAT
Leden van de Raad van State, Algemene Rekenkamer en de Nationale
Ombudsman kennen vergelijkbare regels voor openbaarmaking van
nevenfuncties maar deze regels zijn wel afgestemd op het bijzondere en
onafhankelijke karakter van de genoemde functionarissen. Ze zijn niet
volledig in lijn met de beoogde regelingen voor politieke ambtsdragers.
Het zijn immers ook geen politieke ambtsdragers.
In essentie gaat het om:
– een aantal strikte bepalingen over incomptabiliteiten (geen andere
openbare betrekkingen waaraan een vaste bezoldiging is verbonden,
geen gekozen politieke ambtsdrager, geen advocaat of accountant e.d.)
– een algemene norm om onpartijdigheid en onafhankelijkheid te waarborgen
– transparantie: interne melding en externe openbaarheid.
Nevenfuncties voor de leden van de Hoge Colleges van Staat zijn dus niet
verboden maar wel strikt ingekaderd. Ik zie geen reden om deze regelingen voor de leden van de Hoge Colleges van Staat en die voor politieke
ambtsdragers nader op elkaar af te stemmen.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
G. ter Horst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693, enz., nr. 17

5

Openbaarmaken nevenfuncties

Openbaarmaken neveninkomsten

Verrekenen neveninkomsten

Definitie inkomensbegrip

n.v.t.

Belastbaar loon

• Belastbaar loon
• Resultaat uit overige werkzaamheden
• Winst uit onderneming

Bewindslieden

Mogen geen nevenfuncties
hebben

Mogen geen neveninkomsten
hebben

Mogen geen neveninkomsten
hebben

Leden Tweede Kamer

Ja

Ja

Ja

Gekozen deeltijd ambtsdragers:
– Leden Eerste Kamer
– Statenleden
– Raadsleden
– Leden algemeen bestuur
waterschap

Ja

Nee

Nee

Benoemde voltijd ambtsdragers
– cdK’s
– burgemeesters
– voorzitters waterschappen
– gedeputeerden
– wethouders

Ja

Ja

Ja

Benoemde deeltijd ambtsdragers
– gedeputeerden
– wethouders
– dagelijks bestuursleden waterschappen

Ja

Nee

Nee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693, enz., nr. 17

6