Sander Rigter, Margriet van Laar, Matthijs Bossong

Aanbod en gebruik
van cannabisproducten
in de coffeeshop

Sander Rigter, Margriet van Laar, Matthijs Bossong

Aanbod en gebruik
van cannabisproducten
in de coffeeshop

Trimbos-instituut, Utrecht
Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS)
Programma Drug Monitoring & Policy
juli, 2019

Colofon
Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van:
het Ministerie van VWS, Directie Voeding, Gezondheidsbescherming en Preventie
Samenstelling:
Sander Rigter
Margriet van Laar
Matthijs Bossong
Projectleiding
Matthijs Bossong
Beeld omslag
Personen afgebeeld op de omslag van deze uitgave zijn modellen en hebben geen relatie tot het
onderwerp van deze uitgave.
Vormgeving en productie
Canon Nederland N.V.
Beeld
www.gettyimages.com
Deze uitgave is te downloaden via www.trimbos.nl/webwinkel met artikelnummer AF1699.
Trimbos-instituut
Da Costakade 45
Postbus 725
3500 AS Utrecht
T: 030-297 11 00
F: 030-297 11 11
© 2019, Trimbos-instituut, Utrecht (v 1,0).
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of
openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van de
samenstellers.

Voorwoord

Utrecht, juli 2019

Op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is onderzoek
gedaan naar het aanbod en gebruik van cannabisproducten in Nederlandse coffeeshops.
Voor het onderzoek hebben alle coffeeshops in Nederland de mogelijkheid gekregen tot
het invullen van een online vragenlijst. Daarnaast is met enkele coffeeshophouders en
cannabisconsumenten een verdiepingsbijeenkomst gehouden.
Onze dank gaat uit naar iedereen die heeft meegewerkt aan dit onderzoek. Het
secretariaat van de Bond voor Cannabis Detaillisten (BCD) en Dr. Nicole Maalsté van
de Universiteit Utrecht voor de hulp bij het opzetten en uitzetten van de vragenlijst.
Birgit Vogels van het DIMS bureau voor het aanschrijven van alle coffeeshops. De
coffee­shopeigenaren voor het invullen van de enquête. Stichting Cannawijzer voor
de bijdrage aan de verdiepingsdag en het uitnodigen van enkele consumenten voor
deze bijeenkomst. Natuurlijk deze consumenten zelf voor hun bijdrage. Tenslotte
bedanken we de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd voor hun toelichting op de wetgeving
betreffende de verschillende cannabisproducten.

Trimbos-instituut

3

4

Trimbos-instituut

Inhoud

Voorwoord

3

Samenvatting

7

Summary

9

1 Inleiding
1.1
Onderzoeksvragen

11
13

2 Opzet en uitvoering van het onderzoek
2.1 Vragenlijst
2.2 Focusgroep
2.3 Verwerking van de gegevens

15
15
15
16

3 Resultaten
3.1 Aanbod cannabisproducten in de coffeeshop
3.2 Verwachtingen en wensen aanbod cannabisproducten
3.3 Huidige gebruikswijzen cannabis
3.4 Verwachtingen en wensen gebruikswijzen cannabis
3.5 Wetgeving

17
18
20
22
23
26

4 Discussie

27

5 Conclusies

31

Referenties

33

Bijlage A Vragenlijst ‘Aanbod en gebruik van cannabisproducten’

35

Trimbos-instituut

5

6

Trimbos-instituut

Samenvatting

In Nederland verkopen coffeeshops traditioneel hasj en wiet. Die wordt door veruit
de meeste cannabisgebruikers geconsumeerd in een joint met tabak. In met name
Noord-Amerika heeft er mede als gevolg van legalisering en regulering van de cannabisketen de afgelopen jaren een aanzienlijke verandering plaatsgevonden in het aanbod en
gebruik van cannabisproducten. Zo zijn daar nu allerhande nieuwe cannabishoudende
etenswaren (‘edibles’) beschikbaar, zoals snoep en chocolade. Ook wordt het verdampen
van cannabisproducten daar steeds populairder, met name van potente cannabis­
extracten zoals concentraten. In dit onderzoek hebben we middels een vragenlijst aan
coffeeshopeigenaren en een verdiepende focusgroep met coffeeshopeigenaren en
cannabisconsumenten het aanbod en gebruik van cannabisproducten in de Nederlandse
coffeeshop in kaart gebracht. Ook is geïnventariseerd welke verwachtingen en wensen
er bestaan betreffende aanbod en gebruik van cannabisproducten. Het aanbod van
cannabisproducten in de Nederlandse coffeeshop bestaat nog steeds hoofdzakelijk uit
wiet, hasj en joints. Ook rookt de overgrote meerderheid van klanten in de coffeeshop
cannabis nog steeds in combinatie met tabak. Echter, er is een duidelijke ontwikkeling te
zien in het aanbod, de vraag en het gebruik van cannabisproducten. Er lijkt een nieuw
type gebruiker dat cannabis op een ‘gezondere’ manier wil consumeren. Ook zijn er
nieuwe cannabisproducten op de markt zoals edibles, concentraten en oliën. Hoe groot
de behoefte en de vraag vanuit de consument naar deze nieuwe producten precies is,
is niet bekend. Coffeeshopeigenaren willen aan de toenemende behoefte aan nieuwe
producten voldoen. Men speelt daarmee ook in op een algemeen rookverbod in de
coffeeshops (per 1 juli 2022) zoals aangekondigd in het Nationaal Preventieakkoord. De
huidige wetgeving laat dit echter niet toe. Het is de vraag of er via coffeeshops voldaan
kan worden aan zo’n veranderende behoefte. De rol of functie van coffeeshops kan
mogelijk veranderen. De kans bestaat dat de coffeeshop zich steeds meer ontwikkelt
tot een afhaalpunt van wiet en hasj, en dat gebruikers zich wenden tot alternatieve
verkooppunten van een ‘nieuwe generatie’ cannabisproducten, in zoverre daar een
toenemende behoefte aan is. Het alternatief is dat het coffeeshops door een verandering
van de wet toegestaan wordt een breder assortiment aan cannabishoudende producten
aan te bieden. Het is hierbij van belang om de behoefte en vraag van de consument
naar nieuwe cannabisproducten en gebruikswijzen nauwkeurig in kaart te brengen en
om meer te weten over mogelijke risico’s en gezondheidseffecten.

Trimbos-instituut

7

8

Trimbos-instituut

Summary

Traditionally, Dutch coffee shops sell hashish and weed. The vast majority of
cannabis users consume this in a joint with tobacco. In recent years, there has been
a significant change in particularly North America in the supply and use of cannabis
products, partly due to the legalization and regulation of the cannabis chain. All
sorts of new cannabis-containing foods (‘edibles’) are now available there, such
as candy and chocolate. The vaping of cannabis products is also becoming more
popular there, particularly vaping of potent cannabis extracts such as concentrates.
In this study, we examined the supply and use of cannabis products in the Dutch
coffee shop through a questionnaire for coffee shop owners and an in-depth focus
group with coffee shop owners and cannabis consumers. We also determined
the expectations and wishes regarding supply and use of cannabis products.
According to coffee shop owners, the supply of cannabis products in the Dutch
coffee shop still mainly consists of weed, hashish and joints. Also, the vast majority
of customers in the coffee shop still smoke cannabis in combination with tobacco.
However, there are some remarkable trends in the supply, demand and use of
cannabis products. There seems to be a new type of user who wants to consume
cannabis in a ‘healthier’ way. There are also new cannabis products available on
the market, such as edibles, concentrates and oils. The exact demand from the
cannabis consumer for these new products is unknown. Coffee shop owners are
willing to meet the need for these new cannabis products. In this way, they also
anticipate a general smoking ban in coffee shops (as of 1 July 2022) as announced in
the National Prevention Agreement. However, current legislation does not allow this.

The question is whether such a changing need can be met through coffee shops.
The role or function of coffee shops may alter. There is a chance that the coffee
shop will further develop into counters where weed and hashish are sold (and not
consumed), and that users will turn to alternative places to purchase this ‘new
generation’ of cannabis products, in so far as there is an increasing need for it. The
alternative is that a change in the law will allow coffee shops to offer a wider range
of cannabis-containing products. It is important here to examine the exact need
and demand of consumers for new cannabis products and methods of use and to
know more about potential risks and health effects.

Trimbos-instituut

9

10

Trimbos-instituut

1

Inleiding

In Nederland verkopen coffeeshops traditioneel wiet en hasj. Deze producten
worden in eigen land gekweekt (nederwiet) of uit het buitenland geïmporteerd.
Het overgrote deel van deze producten wordt in Nederland gerookt in combinatie
met tabak in een joint (Nationale Drug Monitor, 2018). Incidenteel wordt er in
de coffeeshop ook cannabishoudende etenswaar (‘edibles’) verkocht, zoals cake,
brownies of bonbons.
De afgelopen jaren is er in het buitenland veel veranderd op het gebied van
het cannabisbeleid. In landen als Uruguay en Canada en in verschillende staten
in de Verenigde Staten is inmiddels sprake van legalisering en regulering van de
cannabis­keten (Blankers et al., 2017; National Conference of State Legislatures,
2019). Mede als gevolg van deze beleidsveranderingen is er in deze gebieden een
sterk veranderende situatie zichtbaar wat betreft aanbod en gebruik van cannabis­
producten (Russel et al., 2018; Spindle et al., 2019; Strada et al., 2019). Zo is er in
Noord-Amerika een nieuwe generatie edibles beschikbaar (zoals snoep en chocolade) en wordt het verdampen van cannabisproducten daar steeds populairder. Met
name concentraten, zeer potente cannabisextracten die in de vorm van dabs of oliën
worden verdampt, veroveren een steeds groter aandeel van de markt (Russel et al.,
2018; Spindle et al., 2019; Strada et al., 2019). Een bijkomend fenomeen is dat
de hoeveelheid THC en CBD, de voornaamste cannabinoïde stoffen in cannabis, in
deze nieuwe producten en met nieuwe toedieningsmethoden nauwkeurig bepaald
kan worden (MacCallum en Russo, 2018; www.leafly.com; www.weedmaps.com).
Cannabis bevat meer dan 100 ‘cannabisachtige’ stoffen, cannabinoïden genoemd.
De twee voornaamste cannabinoïden zijn Δ9-tetrahydrocannabinol (THC) en
cannabidiol (CBD). THC is verantwoordelijk voor de psychische en lichamelijke
effecten van cannabis, zoals het gevoel van ‘high’ en euforie, maar bijvoorbeeld
ook voor de verhoogde hartslag, de lachkick of mogelijke angstgevoelens. CBD
veroorzaakt geen geestverruimende effecten, maar lijkt de effecten van THC juist
te verminderen. Niet alleen de hoeveelheid THC, maar dus ook de verhouding
tussen THC en CBD bepaalt de effecten van cannabis (Curran et al., 2016; Iseger
en Bossong, 2015; Niesink en van Laar, 2016). De afgelopen jaren is er veel belangstelling voor de mogelijke therapeutische toepassingen van cannabinoïden, met
name van CBD. Hoewel CBD in lage doseringen vrij verkrijgbaar is bij de drogist,
is er nog weinig wetenschappelijk bewijs voor de klinische effectiviteit van CBD.
CBD is geregistreerd voor de behandeling van zeldzame epileptische aandoeningen
bij kinderen (Devinsky et al., 2018). Daarnaast vindt er momenteel veel onderzoek

Trimbos-instituut

11

plaats naar de effectiviteit van CBD bij de behandeling van onder andere verslaving
en psychotische stoornissen (Iseger en Bossong, 2015).
In navolging van de ontwikkelingen in het buitenland bieden in Nederland coffeeshops ook steeds vaker alternatieve cannabisproducten aan naast het reguliere
aanbod van wiet en hasj. Ook worden CBD-producten als olie en capsules aan­
geboden via drogisterijen, internetshops en andere winkels. In toeristenwinkels in
Amsterdam worden allerlei cannabisproducten verkocht, zoals lolly’s. De burgemeester van Amsterdam sprak zich dit jaar nog uit voor een verbod op verkoop
van dit soort producten buiten de coffeeshop (www.telegraaf.nl). Het is echter
onbekend hoe het huidige aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop er
precies uitziet en wat de verwachtingen van coffeeshopeigenaren zijn op dit gebied.
Onderzoeksresultaten uit 2016 laten zien dat veruit de meeste consumenten
cannabisproducten roken, meestal in combinatie met tabak. Desondanks is er de
afgelopen jaren een enorme toename in alternatieve gebruikswijzen van cannabis,
zoals inname door verdampen (‘vapen’) of door verwerking in voedsel (Nationale
Drug Monitor 2017; figuur I-1). De gebruikswijzen van cannabis in de coffeeshop
en de verwachtingen op dit gebied van coffeeshopeigenaars zijn onbekend.
In het Nationaal Preventieakkoord is overeengekomen dat per 1 juli 2022 de horeca
geheel rookvrij is. Ook rookruimtes zijn dan niet meer toegestaan. Dit geldt dus ook
voor de coffeeshops. Een rookverbod in de coffeeshop is mogelijk van grote invloed
op het aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop en de wijze waarop deze
producten in de coffeeshop gebruikt kunnen worden.

12

Trimbos-instituut

Figuur I-1 Cannabis gebruiksmethode in de afgelopen 12 maanden.
100

80

60

40

20

0
joint
zelden
soms
mees tal
altijd

8,1
4,6
11,5
66,3

puur in een
puur als sigaret pijpje, chillum of
bong
8,2
7,4
5,5
4,7
1,5
0,9
2,7

vaporizer

e-sigaret of
shisha-pen

voedsel, drank of
anders

3,0
1,8
1,0

0,9
0,4
0,0

11,4
2,9
1,5

1,3

0,0

1,7

0,2

Weergegeven als percentage van gebruikers (>18 jaar) naar frequentie van toepassing gebruiksmethode
(peiljaar 2016). Bron: LSM-A/Leefstijlmonitor, Trimbos i.s.m. RIVM en CBS.

1.1 Onderzoeksvragen
De centrale vraag van dit onderzoek is: “Wat voor cannabisproducten worden er
in Nederlandse coffeeshops verkocht en op welke manier worden deze gebruikt?”.
Deelvragen zijn:
• Wat voor cannabisproducten worden er in Nederlandse coffeeshops verkocht?
• Wat zijn de verwachtingen en wensen van coffeeshophouders en consumenten wat
betreft aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop?
• Op welke manier worden cannabisproducten in Nederlandse coffeeshops gebruikt?
• Wat zijn de verwachtingen en wensen van coffeeshophouders en consumenten wat
betreft gebruik van cannabisproducten in de coffeeshop?
• Wat zijn de randvoorwaarden (wetgeving, beleid, etc.) die hierbij een rol spelen?

Trimbos-instituut

13

Verdampen van een cannabisconcentraat met een vapepen

Eetbare cannabisproducten of ‘edibles’

14

Trimbos-instituut

2

Opzet en uitvoering van
het onderzoek

2.1

Vragenlijst

Ter beantwoording van de onderzoeksvragen is een vragenlijst ontwikkeld over aanbod
en gebruik van cannabisproducten in de coffeeshop. Deze vragenlijst is voorgelegd aan
coffeeshopeigenaars. De vragenlijst bestond uit maximaal 29 vragen (aantal afhankelijk
van de gegeven antwoorden) die onderverdeeld waren in vier categorieën. Ten eerste
hebben we enkele demografische gegevens van de coffeeshops verzameld, zoals
provincie waarin de coffeeshop gevestigd is. Vervolgens werden er vragen gesteld over
het aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop en over de wijze waarop verschillende cannabisproducten worden genuttigd in de coffeeshop. Tenslotte is gevraagd
naar de verwachtingen en wensen voor de toekomst wat betreft aanbod en gebruik, en
naar welke andere zaken invloed hadden op het aanbod van producten en het gebruik
daarvan.
De vragenlijst is opgesteld met behulp van LimeSurvey en kon anoniem ingevuld worden
op een afgeschermde website. Coffeeshopexploitanten die aangesloten zijn bij de Bond
van Cannabis Detaillisten (BCD) of Platform Cannabisondernemers Nederland (PCN)
zijn via email en WhatsApp groepen uitgenodigd de vragenlijst in te vullen. Ongeveer
een derde van de coffeeshops in Nederland is bij één van beide brancheorganisaties
aangesloten. Daarnaast is aan 578 coffeeshops per brief gevraagd de enquête in te
vullen. In totaal heeft men zes weken de tijd gehad om alle vragen te beantwoorden.

2.2

Focusgroep

Om een beter inzicht te krijgen in ervaringen, meningen en visies betreffende aanbod en
gebruik van cannabisproducten in de coffeeshop is er een focusgroep georganiseerd op
het Trimbos-instituut. Een focusgroep is een onderzoeksinstrument dat de groepsdiscussie
stimuleert, waardoor argumenten, belangen en emoties duidelijker naar voren komen.
Voor de focusgroep waren afgevaardigden van verschillende partijen uitgenodigd. Ten
eerste konden coffeeshophouders aan het einde van de vragenlijst hun interesse voor
deelname aan de focusgroep kenbaar maken. Daarnaast was de cannabisconsument
vertegenwoordigd in de vorm van een afvaardiging van een stichting die hun belangen
behartigt. Deze stichting had op verzoek van het Trimbos-instituut vijf cannabisconsumenten uitgenodigd om deel te nemen aan de focusgroep. De focusgroep duurde

Trimbos-instituut

15

ongeveer 2,5 uur en was opgedeeld in een thema aanbod van cannabisproducten in de
coffeeshop en een thema gebruik van cannabisproducten in de coffeeshop. Tussentijdse
resultaten van de vragenlijst vormden het uitgangspunt van de discussie.

2.3

Verwerking van de gegevens

Alle gegevens zijn verzameld en verwerkt conform de Algemene Verordening
Gegevens­
bescherming (AVG). De resultaten van de vragenlijst zijn anoniem
verkregen en opgeslagen, geanalyseerd en weergegeven in Microsoft Excel.
De open vragen zijn geclusterd op onderwerp. Van de gehele focusgroep zijn
audio-opnamen gemaakt die later zijn uitgewerkt. Deelnemers aan de focusgroep
hebben geïnformeerde toestemming gegeven voor deelname en het verkrijgen van
audio-opnamen.
In dit rapport is ervoor gekozen om de resultaten van de vragenlijst te gebruiken
om de huidige situatie betreffende aanbod en gebruik van cannabisproducten in de
coffeeshop weer te geven. Vervolgens zijn de open vragen in de vragenlijst en de
discussies tijdens de focusgroep gebruikt om zaken te duiden.
Voor het onderzoek hebben wij onderscheid gemaakt tussen aan de ene kant het
huidige aanbod en de verwachtingen en wensen voor de toekomst en aan de andere
kant de huidige gebruikswijzen en verwachtingen en wensen voor de toekomst.

Verdampen van cannabis als plantmateriaal

16

Trimbos-instituut

3

Resultaten

Voor dit onderzoek zijn 578 houders van coffeeshops in Nederland uitgenodigd om de
vragenlijst in te vullen. Van 8 coffeeshops kregen we de uitnodigingsbrief retour. Van de
overige 570 coffeeshops vulden 54 coffeeshops de vragenlijst volledig in, waarmee de
respons 9,5% was. Figuur III-1 geeft een overzicht van de spreiding van deze coffeeshops over de verschillende provincies. Zie Bijlage A voor een volledig overzicht van de
resultaten van de vragenlijst.
Figuur III-1 Spreiding van de coffeeshops die de vragenlijst hebben ingevuld.

5

12
4

9

3

7

8
5

Van de 54 coffeeshops gaven 22 (41%) aan dat er meer dan 10 coffeeshops gevestigd zijn in hun gemeente.
19 respondenten (35%) antwoordden dat er in hun gemeente 2 tot 5 coffeeshops zijn (Tabel III-1).

Trimbos-instituut

17

Tabel III-1 Aantal coffeeshops in de gemeente
Aantal coffeeshops in de gemeente

Aantal respondenten (%)

1

8 (15%)

2 tot 5

19 (35%)

6 tot 10

5 (9%)

Meer dan 10

22 (41%)

De coffeeshops die de vragenlijst hadden ingevuld lieten een enorme variatie zien in het
aantal klanten dat wekelijks hun zaak bezoekt. Gemiddeld waren dit er naar schatting
ongeveer 3500, met een spreiding van enkele honderden tot meer dan 10.000. Verder
schatten de coffeeshopeigenaars in dat ongeveer 44% van de bezoekers jonger was
dan 30 jaar, dat 33% een leeftijd had tussen de 31 en 40 jaar, en dat 23% ouder was
dan 40 jaar.

Aanbod cannabisproducten in de coffeeshop
De cannabisproducten die traditioneel in de coffeeshop verkocht worden zijn wiet en
hasj. Deze kunnen afkomstig zijn uit Nederland of uit het buitenland. Wiet en hasj
worden meestal per gram verkocht. Daarnaast worden vaak voorgedraaide joints
verkocht (Tabel III-2).
Tabel III-2 Aanbod van traditionele cannabisproducten in de coffeeshop
nederwiet

buitenlandse wiet

nederhasj

buitenlandse hasj

joints

ja

54 (100%)

22 (41%)

28 (52%)

50 (93%)

50 (93%)

nee

0

32 (59%)

26 (48%)

4 (7%)

4 (7%)

Bijna alle coffeeshops verkochten voorgedraaide joints met daarin wiet (98%) of hasj
(90%). Slechts 8% verkocht joints met daarin wiet met een hoog percentage CBD
(CBD-joints).
De afgelopen jaren worden ook steeds vaker andere producten aangeboden. In
ongeveer de helft van de coffeeshops worden edibles aangeboden. Andere producten
komen minder vaak voor (Tabel III-3). Van alle coffeeshops geven er 12 aan (22%) dat
hun klandizie voor meer dan 25% uit buitenlandse toeristen bestaat. Bij de overige 42
coffeeshops (78%) is minder dan 25% van de klanten een toerist. Er lijkt tussen beide
typen coffeeshops geen verschil te zijn in het aanbod van edibles: 4 van de 12 (33%)
coffeeshops met relatief veel toeristen en 22 van de 42 (52%) coffeeshops met weinig
toeristen verkopen edibles.

18

Trimbos-instituut

Tabel III-3 Aanbod van alternatieve cannabisproducten in de coffeeshop
edibles

drinkables

olie/capsules

concentraten

ja

26 (48%)

7 (13%)

9 (17%)

8 (15%)

nee

28 (52%)

47 (87%)

45 (83%)

46 (83%)

Van de coffeeshops die aangeven edibles te verkopen zegt 65% dat dit gaat om spacecake, 38% verkoopt brownies, 31% chocola/bonbons, 27% koekjes en 27% snoep.
Daarnaast werd bij de categorie overig door 15% stroopwafels genoemd (bijlage A).
Het overgrote deel werd zelfgemaakt (88%). Toch kocht ook meer dan de helft van de
coffeeshops één of meer soorten edibles in. Sommige eigenaars lieten een laboratorium
ook onderzoek doen naar de hoeveelheid cannabinoïden die de edibles bevatten.
Drinkbare cannabishoudende producten werden zelden verkocht. Vijf coffeeshops
verkochten milkshakes, maar het is niet helemaal duidelijk of deze producten ook
aanzienlijke hoeveelheden cannabinoïden bevatten of dat ze eerder als ‘superfood’
dranken gezien moeten worden. Daarnaast werd er in één coffeeshop cannabisthee
verkocht en in een ander frisdrank met cannabis.
Geen enkele coffeeshop verkocht wietolie. Daarentegen gaf 17% van de coffeeshops
aan CBD-olie te verkopen. Concentraten werden door 15% van de coffeeshops
verkocht. Dit zijn zeer potente cannabisextracten die in de vorm van dabs of oliën
worden verdampt.
Bij de vraag over het deel van de totale omzet dat de verkoop van de verschillende
cannabisproducten uitmaken geven de deelnemende coffeeshops aan dat gemiddeld
62% van de totale omzet bestaat uit de verkoop van wiet, gevolgd door hasj (20%) en
voorgedraaide joints (16%). Alternatieve cannabisproducten zoals spacecake, capsules
of oliën maken op dit moment 2,4% van de omzet uit. Het aandeel van de verkoop van
deze alternatieve producten in de totale omzet varieert tussen de 0 en 10%.
Van de 54 respondenten geven er 32 (59%) aan dat het huidige aanbod van cannabis­
producten in de coffeeshop goed aansluit bij de wensen van de consument. Deze
coffeeshops geven aan dat hun klanten tevreden zijn met de huidige soorten wiet en
hasj die verkocht worden, en dat de kwaliteit van die producten wordt gewaardeerd. Bij
sommige coffeeshops worden relatief veel edibles verkocht, terwijl hier bij andere shops
vanuit de bezoekers geen behoefte aan is.
Van de coffeeshops die aangeven dat het huidige aanbod niet voldoet aan de vraag
vanuit consumenten (41%) wordt het meest genoemd dat consumenten steeds vaker
vragen naar edibles en CBD-producten. Ook bestaat er volgens de coffeeshopeigenaars
bij consumenten vraag naar meer zuivere soorten Indica en Sativa, dus een duidelijker

Trimbos-instituut

19

onderscheid in soorten met een mentaal stimulerend en energiek effect (Sativa) en
soorten met een meer ontspannend en rustgevend effect (Indica). Dit in tegenstelling
tot de veelal hybride cannabissoorten die momenteel op de markt zijn.

Verder stellen de coffeeshopeigenaars dat er bij de consument behoefte is aan voorgedraaide joints zonder tabak én aan aangename tabaksvervangers om joints mee
te maken. Ook wil de gebruiker producten met diverse hoeveelheden werkzame
stoffen én er zeker van zijn dat producten biologisch zijn. Over het algemeen merken
zij bij de consument een behoefte aan een groter aanbod van cannabisproducten.
Het grootste probleem dat coffeeshopeigenaars ervaren om aan deze toenemende
behoefte te voldoen is de maximale voorraad van 500 gram die zij mogen hebben.
Hierdoor is het niet mogelijk in te zetten op zo’n diverse vraag van de consument.
In mindere mate wordt ook gevraagd naar cannabisolie en concentraten.
Alle coffeeshops geven nu al uitgebreide informatie bij de producten die zij
verkopen, zoals informatie over de verschillen tussen de soorten (sterkte, Indica/
Sativa/Hybride, smaak, teelt, ervaringen van andere gebruikers met deze soort en
de te verwachten effecten). Sommige coffeeshops geven ook actief informatie over
wat te doen bij negatieve ervaringen. Ook hebben veel coffeeshops foldermateriaal
in de coffeeshop liggen, hoewel wordt opgemerkt dat dit erg algemene informatie
bevat. Sommige coffeeshops hebben ook folders over hulp bij stoppen en/of
verslaving. Wat hierbij opvalt is dat de aangeboden informatie niet uniform is en
iedere coffeeshop dus een eigen verhaal vertelt. Vrijwel alle coffeeshops geven
aan dat het personeel een grote rol speelt bij het overbrengen van de informatie
aan de klant en enkelen geven specifiek aan dat hun personeel hier een cursus
voor heeft gevolgd. Tenslotte merken sommige coffeeshops op dat de meeste van
hun bezoekers al voldoende op de hoogte zijn en er alleen bij specifieke vragen
informatie wordt gegeven.

3.2

Verwachtingen en wensen aanbod cannabisproducten

Coffeeshopeigenaars geven aan dat ze het belangrijk vinden om goede product­informatie
te kunnen verschaffen. Aspecten die in dat kader het meest genoemd worden zijn THC/
CBD gehalte en de afwezigheid van bestrijdingsmiddelen, schimmels en zware metalen.
Ook worden genoemd gehalte van terpenen, de soortnaam, Indica/Sativa/Hybride
en de kweekmethode (biologisch/hydro). Er is een duidelijke behoefte om een deel
van deze facetten vast te kunnen stellen middels laboratoriumanalyses, zodat klanten
goed geïnformeerd kunnen worden. Daarnaast geven sommige coffeeshops aan dat er
behoefte is aan goede opleiding voor het personeel.

20

Trimbos-instituut

“Men wil kunnen zeggen dit zit erin en dit gaat het met je doen, maar op dit moment
mag je geeneens testen. Je weet ook niet of er vervuiling in zit.”
Ten aanzien van de toekomst hebben de coffeeshophouders verschillende visies, waarbij
allen hopen op een situatie die beter is dan die van nu. Het traditionele aanbod van
wiet dient van betere bewezen kwaliteit te zijn, met hopelijk meer aanbod (bijvoorbeeld
ook CBD producten) en lagere prijzen. Daarnaast hoopt men dat hasj beschikbaar blijft.
Ook hoopt men dat het aanbod uitgebreid kan worden met andere cannabisproducten
(edibles, concentraten en andere vormen). Coffeeshopeigenaars geven aan dat indien
het aanbod uitgebreid wordt, een coffeeshop dan wel meer voorraad in huis moet
kunnen hebben dan de nu toegestane 500 gram, anders is dit onuitvoerbaar.
“Dat de schimmige achterdeur wellicht verdwijnt en er een open markt ontstaat met
transparante en controleerbare producten en een veilige werkomgeving.”
Coffeeshops geven aan dat in het experiment wordt uitgegaan van maximaal 10 kwekers.
Ze zijn van mening dat deze kwekers hierdoor een zeer invloedrijke positie krijgen. Een
aantal coffeeshopeigenaars stelt dat het beter zou zijn om een situatie te creëren met
zoveel mogelijk kwekers, die volgens alle regels werken en een vergunning hebben.
Volgens hen heb je op die manier marktwerking met kwalitatief goede producten en
krijgt de consument een divers aanbod. Ze stellen bovendien dat biologische wiet alleen
gekweekt kan worden door kleinschalige kwekers; het is immers onwaarschijnlijk dat
grote kwekers de keus maken om geen bestrijdingsmiddelen te gebruiken.
Een andere voorwaarde die genoemd wordt door coffeeshopeigenaars bij het uit­gebreidere
aanbod is een aanpassing van de huidige wetgeving (zie ook paragraaf 3.5). Ook moet
er betere informatie komen over de diverse producten én gecertificeerde cursussen voor
het personeel.
“Edibles zullen opkomen. Coffeeshops worden cannabis-speciaalwinkels waarin alles
rondom cannabis verkocht wordt en waar kennis over de producten en de informatievoorziening naar de klant steeds belangrijker wordt.”
Coffeeshops geven aan dat zij steeds vaker mensen in de coffeeshop krijgen die cannabis
voor medicinale doeleinden gebruiken. Voor deze mensen zijn goede, constante
producten wellicht nog belangrijker dan voor recreatieve cannabisgebruikers.
Op dit moment sluit het aanbod in de coffeeshop volgens de meeste coffeeshop­eigenaren
aan bij de vraag van de consument, in ieder geval bij de vraag van de consument die
in de coffeeshop komt. Voorlopige uitkomsten van een groot online onderzoek onder
cannabisconsumenten (Graspoll, www.grasspoll.nl) laten zien dat ongeveer de helft van
de gebruikers (wel eens) producten koopt buiten de coffeeshop. Coffeeshopeigenaren

Trimbos-instituut

21

delen de bezorgdheid dat als coffeeshops alleen hasj en wiet mogen verkopen, die ook
nog eens niet getest is, deze mensen mogelijk uit de coffeeshop zullen blijven.

3.3

Huidige gebruikswijzen cannabis

In het tweede deel van de enquête is gevraagd naar de wijze waarop cannabisproducten
worden genuttigd in de coffeeshop. In 46 coffeeshops (85%) hebben de klanten de
gelegenheid ook gelijk hun aangeschafte producten te nuttigen. Zeven coffeeshops
(15%) gaven aan enkel een afhaalpunt te zijn. De coffeeshopeigenaars die de vragenlijst
hebben ingevuld schatten in dat zo’n 40% van hun klanten enkel cannabis koopt en
zo’n 60% het in de coffeeshop nuttigt. Tussen de coffeeshops waren flinke verschillen.
Bij de afhaalpunten kochten de klanten alleen cannabis en bij sommige andere coffeeshops nuttigde 95% van de klanten ook hun aangeschafte cannabis.
Van de 46 coffeeshops waar gelegenheid is tot het nuttigen van cannabisproducten
gaven er 45 aan dat in hun coffeeshop cannabis met tabak wordt gerookt. In 83% van
deze coffeeshops werd cannabis ook puur gerookt, in 72% werd cannabis gedampt,
in de helft van de coffeeshops werd cannabis gegeten en in 17% van de coffeeshops
werd cannabis gedronken (Tabel III-4). Bij deze laatste categorie was het niet bekend
in hoeverre dit THC-bevattende cannabis betrof. Twee coffeeshops gaven aan een
waterpijp te hebben en één coffeeshop bood tabaksvervangers aan.

Tabel III-4 Gebruikswijze van cannabis in de coffeeshops die gelegenheid bieden voor consumptie.
tabak

puur

verdampen

eten

drinken

ja

45 (98%)

38 (83%)

33 (72%)

23 (50%)

8 (17%)

nee

1 (2%)

8 (17%)

13 (28%)

23 (50%)

38 (83%)

Coffeeshopeigenaars geven aan dat gemiddeld genomen ongeveer 88% van de klanten
in de coffeeshop hun cannabis rookt in combinatie met tabak. Ongeveer 9% van de
klanten rookt cannabis puur, 3% verdampt cannabis en 1% eet of drinkt het of nuttigt
het op een andere manier (zie figuur III-2).

22

Trimbos-instituut

eveel procent
Hoeveel
vanprocent
het
Hoeveel
totale
vancannabisgebruik
procent
het
Hoeveel
totale
vancannabisgebruik
procent
het in
totale
de
van
coffeeshop
cannabisgebruik
het in
totale
de coffeeshop
maken
cannabisgebruik
indeze
de coffeeshop
maken
gebruikswijzen
indeze
de coffeeshop
maken
gebruikswijzen
ongeveer
dezemak
geu
60
30
0
10
70
15
5
Figuur III-2 Percentage gebruik van de10
verschillende consumptiewijzen in de coffeeshop.
70
20 Aandeel
5 wijze van
5 gebruik in de coffeeshop
70
20
10
0
75
25
0
0
80
5
5
10
80
5
10
5
80
10
1
9
80
10
10
0
80
10
10
0
80
20
0
0
85
5
5
5
85
10
5
0
85
14
1
0
90
3
2
5
90
3
2
5
90
5
2
3
Roken met tabak
Puur roken
Verdampen
Eten/drinken/overig
90
5
4
1
90
5
5
90
5
5
0
Tot
op
heden
wordt
weinig
gecontroleerd
op het gebruik van tabak in de coffee90
8
1
1
shop.
Een
belangrijk
probleem
dat
hierbij
naar
voren komt is de manier waarop er
90
8
2
gecontroleerd
kan
worden
of
consumenten
joints
met tabak gebruiken en hoe de
90
8
2
0
coffeeshop dit zelf zou moeten controleren.
90
9
1
0
90
10
0
0
Twee nieuwe gebruiksmethoden die genoemd worden zijn microdoseren (met
90
0
5
5
druppels olie) en ‘raw juicen’ (waarbij er ‘juice’ wordt verkregen uit plantmateriaal
90
0
10
0
en je een product krijgt waar veel cannabinoïden in zuur vorm voorkomen), maar
93
2
2
3
deze methoden vinden niet in de coffeeshops plaats.
95
1
2
2
95
2
2
1
95
5
0
3.4 Verwachtingen en0 wensen gebruikswijzen cannabis
95
5
0
0
95
5
0
Nederland heeft een traditie van0 het roken van cannabis, met name in combinatie
95
5
0
0 verwachten niet dat hier snel veranderingen in
met tabak.
De coffeeshopeigenaren
95
0 De consument
0
5 aan een bepaalde smaak en effect, en tabak is
optreden.
is gewend
96
1
1
2
natuurlijk ook verslavend. In coffeeshops
biedt men wel al lange tijd alternatieven
97
1
1
aan voor het roken van cannabis1met tabak, zoals tabaksvervangers, waterpijpen en
97
1
1 zijn daar 1
vaporisers.
Recentelijk
vapepennen, olie en edibles bijgekomen.
97
1
1
1
97
1 2008 mag1er volgens de1 Tabakswet niet meer worden gerookt in de horeca.
Sinds juli
97
3 van de coffeeshops geëxperimenteerd met tabaksVanaf 0
dat moment is0 er in een deel
98
1
1 sloegen slecht
0
vervangers,
maar deze
aan. Volgens de coffeeshophouders kon je er
98
2
0
0
98
2
0
0
100
0
0
0
23
0
95
3
2 Trimbos-instituut
,58696 8,652174 2,673913
1,125

niet goed een joint mee draaien, brandden ze niet goed en was de smaak niet lekker.
Ze hopen daarom dat er een goed product komt als vervanger voor tabak.
In een land als de VS is een enorme toename geweest van edibles, vapepennen en
andere producten en maakt wiet nog maar een beperkt deel uit van de verkoop. De
coffeeshopeigenaren zien in Nederland niet zo snel zo’n verandering plaatsvinden. Olie,
extracten en edibles mogen op dit moment niet verkocht worden in de coffeeshop.
Het is daarom moeilijk om deze producten aan te prijzen. Wel is er vanuit bepaalde
gebruikers aandacht voor. Consumenten zien dit soort dingen toch via internet en
nieuwe media en zijn benieuwd naar deze producten. Maar zolang coffeeshops het niet
mogen verkopen of het niet duidelijk is welke coffeeshops het toch verkopen (verbod
op affichering) zal de gebruiker het via andere bronnen dan de coffeeshop proberen te
verkrijgen. De verwachting van de coffeeshops is dat bepaalde groepen gebruikers die
nu al heel specifiek op zoek zijn naar bepaalde cannabissoorten geïnteresseerd zijn in dit
soort nieuwe producten en gebruikswijzen. Ook mensen die medicinaal cannabis willen
gebruiken en mensen die helemaal geen tabak roken zijn op zoek naar ‘gezondere’
gebruikswijzen. Vooral de laatste groep lijkt de laatste jaren toe te nemen. De meeste
mensen willen op dit moment echter toch blijven bij het jointje met tabak. Een groot
verschil met de VS is dat men daar in tegenstelling tot in Europa cannabis al veelal puur
rookte.
De aanschaf van een vapepen is voor de consument een behoorlijke investering. Een
vapepen kost enkele honderden euro’s en vervolgens kost elke ‘cartridge’ zo’n 50 tot
100 euro. Sommige coffeeshops verkopen nu al dit soort producten tegen inkoopprijs
om consumenten te bewegen cannabis zonder tabak te gebruiken.
Een ander probleem dat genoemd wordt is het gebrek aan goede betrouwbare informatie
voor gebruikers over alle cannabisproducten en de voor- en nadelen van de verschillende
gebruikswijzen. Coffeeshopeigenaars geven aan dat je door puur roken bijvoorbeeld
veel beter kunt doseren en dat je dan misschien minder cannabis én tabak gaat nuttigen.
Aan de andere kant erkennen ze dat sommige mensen nu al problemen ervaren door
het roken van cannabis met tabak, wat wellicht erger wordt als ze cannabis puur gaan
gebruiken. Ook is het voor het personeel niet prettig als veel klanten aan de bar puur
roken, omdat het personeel daar stoned van wordt.
“Er komt een wijziging van de tabakswet, je wilt als ondernemer, ook uit verantwoordelijkheid, wijzen op minder riskante gebruikswijzen. Je moet de klant ook een beetje
voorbereiden op de nieuwe situatie om ze nog naar de coffeeshop toe te krijgen. Je
wilt dus andere producten en gebruikswijzen aan de ene kant voor de consument en
aan de andere kant voor de toekomst van je coffeeshop. We moeten het dus ondanks
alle onduidelijkheden omtrent de regels nu al proberen, anders ben je straks te laat.”

24

Trimbos-instituut

Halverwege 2022 komt er een aanpassing van de Tabaks- en rookwarenwet en mag
er in coffeeshops helemaal geen tabak meer worden gebruikt, ook niet in rookruimtes.
Coffeeshops willen hier op inspelen door nu al alternatieve producten aan te bieden,
maar wettelijk is dit niet toegestaan.
“Ga je het risico lopen door andere producten aan te bieden en je vergunning kwetsbaar
te maken?”
Waar de coffeeshops vooral bang voor zijn is dat gebruikers niet meer naar de coffeeshop komen of daar minder lang blijven als er niet meer gerookt mag worden en er géén
alternatieven zijn. Daardoor verliest de coffeeshop een deel van zijn sociale functie en
zicht op de gebruikers. Mogelijk kan het voor de coffeeshops dus zeer ernstige financiële
gevolgen hebben, waardoor ook coffeeshops zullen moeten sluiten. En coffeeshop­
eigenaren vinden al dat er op dit moment weinig coffeeshops zijn ten opzichte van het
aantal gebruikers.
Het totale rookverbod in de horeca wordt al heel snel van kracht. Coffeeshops zien liever
een langere overgangsperiode en/of de mogelijkheid om alternatieve cannabisproducten
aan te kunnen bieden.
“Ik hoop dat door preventie en gezondheidscampagnes door onze overheid de
consument eindelijk ook in Nederland gecontroleerde schone cannabis kunnen kopen
en ze de mogelijkheid krijgen om cannabis te consumeren met oliën en edibles en er
een einde komt aan het roken van cannabis met tabak.”
“Ik hoop dat we gewoon kunnen blijven blowen met tabak in de coffeeshop, zo niet
denk ik dat veel mensen omkiepen en dat er meer op straat en thuis geblowd wordt”
Coffeeshophouders merken op dat er in theorie in de toekomst producten kunnen
worden verkocht die precies een bepaalde hoeveelheid van een cannabinoïde stof
bevatten, die dan aan klanten kunnen worden aanbevolen voor een specifiek recreatief
of medicinaal gebruik. Ze benoemen ook dat het in de praktijk nog niet zover is. Als
consumenten nu bij de coffeeshop binnenkomen met bepaalde vragen wordt hen advies
gegeven op basis van kennis die aanwezig is bij personeel of bij andere klanten. Op die
manier bepaalt een consument heel voorzichtig, door verschillende dingen te proberen,
welke soort en welke dosering cannabis prettig en geschikt is.
“Bedenk je dat de consument dit als open source product beschouwt, als je dingen
(tabakswet, achterdeur) gaat forceren heb je het risico dat dit fout gaat.”

Trimbos-instituut

25

3.5

Wetgeving

Cannabis is in Nederland verboden en opgenomen in de Opiumwet. Hasj en wiet
staan op Lijst II en mogen verkocht worden in coffeeshops, maar cannabisolie staat op
Lijst I. Over bewerkingsproducten heerst onzekerheid onder coffeeshopeigenaars: zijn
nederhasj (gemaakt van nederwiet), THC- of CBD-olie, spacecake en andere cannabishoudende producten legaal in bepaalde omstandigheden of vallen ze onder Lijst I of Lijst
II van de Opiumwet? Volgens sommigen zijn producten legaal in Nederland wanneer
ze minder dan een bepaalde hoeveelheid (0,2%) THC bevatten (https://www.cbdolie.
nl/de-wetgeving-omtrent-cbd/). De productie van dit soort producten in Nederland
is illegaal, maar import uit het buitenland zou toegestaan zijn. Anderen stellen dat
het van belang is of een product wel of geen cannabisbladeren bevat. Er wordt
beweerd dat producten met plantmateriaal onder Lijst II vallen en dat deze producten
dus mogen worden verkocht in de coffeeshop (https://coffeeshopbond.nl/blog/
edibles-in-nederland). Daarnaast hebben de coffeeshops te maken met lokaal beleid.
Voor zover bekend is het alleen in Amsterdam in het coffeeshopbeleid opgenomen dat
spacecake wordt ‘gedoogd’.

Volgens de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) wordt het in Nederland
toegestaan dat coffeeshops hasj en wiet verkopen. Verder zijn alle THC-houdende
middelen verboden. Enige uitzondering hierop zijn vezelhennep en zaden
bedoeld om vezelhennep te kweken. Deze mogen maximaal 0,2% THC bevatten
(https://wetten.overheid.nl/ BWBR0001941/2019-04-02). Voor voedingsmiddelen
(eten en drinken) die cannabis bevatten gelden daarnaast nog andere regels.
De productie van deze middelen moet aan Europese wetgeving voldoen
(https://eur-lex.europa.eu). Hierop wordt in Nederland gecontroleerd door de
NVWA (https://www.nvwa.nl/). Coffeeshops mogen dus volgens de Opiumwet
en deze Europese regelgeving geen edibles of drankjes met cannabis verkopen.
CBD wordt gezien als voedingssupplement. Er komt een Europees registratie­
systeem, waar producenten van CBD-producten zich kunnen registreren. Deze
producten moeten aan allerlei eisen voldoen en mogen bijvoorbeeld slechts een
minimale hoeveelheid THC bevatten. In Nederland zal vermoedelijk de Opiumwet
worden aangepast om dergelijke producten toe te laten.
In coffeeshops mogen dus alleen hasj, wiet en joints verkocht worden. Gemeenten
kunnen wel aangeven geen prioriteit aan opsporing te geven, maar andere
producten blijven desondanks illegaal.

26

Trimbos-instituut

4

Discussie

In dit onderzoek hebben we middels een vragenlijst aan coffeeshopeigenaars en
een verdiepende focusgroep met coffeeshopeigenaars en cannabisconsumenten
het aanbod en gebruik van cannabisproducten in de Nederlandse coffeeshop in
kaart gebracht. Ook is geïnventariseerd welke verwachtingen en wensen er bestaan
betreffende aanbod en gebruik van cannabisproducten.
Aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop
Het aanbod van cannabisproducten in de Nederlandse coffeeshop bestaat volgens de
deelnemende coffeeshophouders nog steeds hoofdzakelijk uit wiet (gemiddeld 62%
van de totale omzet) en in mindere mate hasj (20%) en voorgedraaide joints (16%).
Uit ons onderzoek blijkt dat coffeeshops gemiddeld 11 wietvariëteiten (range 6-40) en
6 hasjsoorten (range 5-20) op de menukaart hebben staan. Dit komt overeen met een
eerder uitgevoerd menukaartenonderzoek dat na analyse van 241 menukaarten van
Nederlandse coffeeshops liet zien dat in de coffeeshop gemiddeld 12 wietvariëteiten en
7 hasjsoorten te koop worden aangeboden (Rigter en Niesink, 2018).
Vanuit de consument lijkt er steeds meer vraag te zijn naar alternatieve cannabis­
producten zoals cannabishoudende etenswaren (‘edibles’), THC- en CBD-olie of CBD
capsules. Mogelijke oorzaken hiervan zijn de toename van medicinaal gebruik van
THC- en CBD-olie en de populariteit van CBD-producten in het algemeen als voedings­
supplement. De kwaliteit en veiligheid van deze producten laat echter vaak te wensen
over en kan daarom zelfs gezondheidsrisico’s met zich meebrengen (Hazekamp, 2018).
Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) rapporteert een stijgend aantal
incidenten door het gebruik van cannabisolie, waaronder zowel THC- als CBD-olie (NVIC,
2018). Ook is er een bepaalde groep cannabisgebruikers die de recente ontwikkelingen
in Noord-Amerika wat betreft nieuwe producten en gebruikswijzen nauwlettend in de
gaten houdt. Tenslotte lijkt een deel van de cannabisconsumenten op zoek te zijn naar
alternatieve cannabisproducten en gebruikswijzen om cannabis niet meer met tabak te
hoeven consumeren.
Onze bevindingen laten zien dat alternatieve cannabisproducten zoals spacecake, brownies, oliën of capsules momenteel slechts een klein deel van het aanbod vormen van
cannabisproducten in de Nederlandse coffeeshop. Deze producten maken gemiddeld
2,4% uit van de totale omzet van de coffeeshops. Desalniettemin geeft ongeveer de
helft van de coffeeshopeigenaars in de vragenlijst aan dat ze edibles verkopen, met
name in de vorm van spacecake en brownies. Het gaat dan in de overgrote meerderheid

Trimbos-instituut

27

van de gevallen om niet-gestandaardiseerde, zelfbereide producten. CBD-producten
worden in beperkte mate aangeboden in de coffeeshop. Concentraten, zeer potente
cannabisextracten die in de vorm van dabs of oliën worden verdampt, lijken op de
Nederlandse markt geen rol van betekenis te spelen, in tegenstelling tot de situatie in
de Verenigde Staten (Spindle et al., 2019; Strada et al., 2019).

Sommige coffeeshops lijken al in te spelen op de toenemende vraag aan alternatieve
cannabisproducten vanuit de consument. Anderen geven aan hierop wel in te
willen spelen, maar dat onduidelijk is wat de legale status is van deze producten
in de Nederlandse coffeeshop. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) laat
hierover geen twijfel bestaan: verkoop van THC-houdende producten anders dan
wiet, hasj en joints is verboden. De regelgeving betreffende CBD-producten gaat
veranderen, zodat dergelijke producten in de toekomst onder bepaalde voorwaarden
geproduceerd en verkocht mogen worden.
Gebruikswijzen van cannabisproducten in de coffeeshop
Uit dit onderzoek naar gebruikswijzen van cannabis in de coffeeshop blijkt dat naar
inschatting van de deelnemende coffeeshophouders ongeveer 88% van de klanten
cannabis rookt in combinatie met tabak. Ongeveer 9% van de klanten rookt cannabis
puur, 3% verdampt cannabis en 1% eet of drinkt het of nuttigt het op een andere
manier. Deze cijfers lijken enigszins af te wijken van een eerdere meting onder cannabisgebruikers, waarin 5% van de ondervraagden aangeeft cannabis meestal of altijd puur
te roken en 3% cannabis meestal of altijd eet (Nationale Drug Monitor, 2017). Mogelijk
ziet het gebruikspatroon van de cannabisconsument er in het algemeen iets anders
uit dan dat van de coffeeshopbezoeker. Waar in de Leefstijlmonitor bovendien naar
gebruikswijze is gevraagd bij mensen die in het laatste jaar cannabis hadden gebruikt
is de frequentie van cannabisgebruik wellicht hoger bij de coffeeshopbezoeker. Een
toename van de hoeveelheid consumenten dat cannabis puur rookt sluit wel aan bij de
stijging die coffeeshopeigenaars rapporteren van het aantal mensen dat geen tabak wil
roken en op zoek is naar ‘gezondere’ gebruikswijzen.
Ondanks het feit dat coffeeshopeigenaars de afgelopen jaren hebben ingezet op
alternatieve gebruikswijzen van cannabis door het aanbieden van vaporizers, pijpjes
en tabaksvervangers is het duidelijk dat de meeste consumenten cannabis nog steeds
roken in de vorm van een joint met tabak. Het roken van cannabis met tabak is een hele
sterke, verslavende gewoonte die je niet snel verandert. Een algemeen rookverbod zoals
aangekondigd in het Nationaal Preventieakkoord is dus mogelijk van invloed op het
aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop en de wijze waarop deze producten
in de coffeeshop gebruikt worden. Een mogelijke toekomstige ontwikkeling is ook dat
een aanzienlijk deel van de coffeeshops verandert in afhaalpunten van cannabis, en
dus geen gelegenheid meer biedt om in de zaak cannabis te nuttigen. Dit kan gepaard
gaan met een toename in maatschappelijke overlast. Een deel van de coffeeshops wil
zich meer toeleggen op het aanbod van gestandaardiseerde cannabisproducten zoals

28

Trimbos-instituut

edibles, oliën en cartridges voor in vapepennen, maar de huidige wetgeving laat dat
niet toe.
Vanuit het perspectief van de volksgezondheid is het belangrijk om te benadrukken
dat verschillende gebruikswijzen van cannabis (eten, roken, verdampen) verschillende
effecten en gezondheidsrisico’s met zich meebrengen (Russell et al., 2018; Strada et
al., 2019). Wanneer cannabis wordt gegeten treden de effecten later op en houden
ze langer aan dan wanneer cannabis wordt gerookt of verdampt. Ook is het bij het
eten van cannabis moeilijker om precies te doseren, waardoor de kans op overdosering
toeneemt. Daarentegen vindt er bij het eten van cannabis geen blootstelling plaats
aan schadelijke gifstoffen zoals het geval is bij het roken of verdampen van cannabis.
Cannabis verdampen lijkt dan weer minder schadelijk dan cannabis roken, al is de kennis
hierover nog beperkt. Het verdampen van cannabis produceert echter sterkere acute
effecten en vermindert drastisch de inademing van toxische stoffen vergeleken met het
roken van cannabis. Verder wordt er zelden tabak aan cannabis toegevoegd als cannabis
wordt verdampt (Strada et al., 2019). De risico’s en gezondheidseffecten van nieuwe
cannabisproducten zoals concentraten zijn nog grotendeels onbekend.
Verwachtingen en wensen
Ondanks het feit dat meer dan de helft van de coffeeshopeigenaars aangeeft dat het
huidige aanbod van cannabisproducten goed aansluit bij de vraag van de bezoeker is
er ook een groep coffeeshophouders met een duidelijke wens om een zo uitgebreid
mogelijk assortiment aan cannabisproducten aan te kunnen bieden. Zij geven aan dat
op die manier aan de veranderende vraag van de consument ten aanzien van aanbod
en gebruik van cannabisproducten tegemoet gekomen kan worden. Enkele problemen
die door coffeeshopexploitanten genoemd worden die deze gewenste situatie momenteel verhinderen zijn de onduidelijkheid over (de handhaving van) wetgeving op het
gebied van cannabisproducten en de maximale voorraad van 500 gram cannabis die
coffeeshops mogen hebben. Met het algemene rookverbod in zicht is er een behoefte
aan tabaksvervangers van een acceptabele kwaliteit. Coffeeshops willen graag goede
en betrouwbare productinformatie verschaffen, zoals in het lab aangetoonde THC/
CBD-concentraties en de afwezigheid van bestrijdingsmiddelen, schimmels en zware
metalen. Daarnaast is er een sterke behoefte aan betrouwbare informatie voor
consumenten met daarin meer informatie die relevant is voor cannabisgebruikers en aan
een gecertificeerde cursus voor het personeel in de coffeeshop. Nu zijn er verschillende
cursussen beschikbaar, zoals ‘Goed Gastheerschap in de Coffeeshop’. Deze cursussen
dragen zeker bij aan professionaliteit maar zijn, op een aantal gemeenten na, meestal
vrijblijvend.
Beperkingen en mogelijk vervolgonderzoek
Bij het interpreteren van de resultaten van dit onderzoek dient een aantal beperkingen
in ogenschouw te worden genomen. Ten eerste is met name gevraagd naar de
meningen, verwachtingen en wensen van coffeeshopeigenaars ten aanzien van

Trimbos-instituut

29

aanbod en gebruik van cannabisproducten. De visie van cannabisconsumenten was
beperkt tot een vertegenwoordiging van gebruikers bij de verdiepende focusgroep,
en is daarmee onderbelicht gebleven. Een waardevol vervolgonderzoek zou daarom
zijn om te bestuderen hoe de cannabisconsument aankijkt tegen de ontwikkelingen
op het gebied van aanbod en gebruik van cannabisproducten. Wellicht zijn er verschillende subgroepen van gebruikers te identificeren die om diverse redenen een voorkeur
hebben voor bepaalde cannabisproducten en gebruikswijzen. Ten tweede heeft slechts
een beperkt aantal coffeeshopeigenaren de vragenlijst ingevuld, waardoor de resultaten
zoals weergegeven in dit onderzoek mogelijk niet representatief zijn voor alle coffeeshops in Nederland. Echter, de vragen die ingaan op de kenmerken van de coffeeshops
geven aan dat eigenaars van verschillende typen coffeeshops de vragenlijst hebben
ingevuld. Zo waren bijvoorbeeld op Flevoland, Drenthe en Groningen na alle provincies
vertegenwoordigd en was er een flinke spreiding in het geschatte aantal bezoekers per
week. Uiteraard kan niet uitgesloten worden dat coffeeshopeigenaars die verandering
nastreven oververtegenwoordigd zijn in ons onderzoek.

Cannabisolie om in te nemen

30

Trimbos-instituut

5

Conclusies

De resultaten van dit onderzoek laten een duidelijke ontwikkeling zien in het aanbod,
de vraag en het gebruik van cannabisproducten. Er lijkt een nieuw type gebruiker
dat cannabis op een ‘gezondere’ manier wil consumeren en er komen nieuwe
cannabisproducten op de markt zoals edibles, concentraten en oliën. Hoe groot de
behoefte en de vraag vanuit de consument naar deze nieuwe producten precies is,
is niet bekend. De meeste cannabisgebruikers lijken nog een voorkeur te hebben
voor de traditionele joint. Coffeeshopeigenaars willen wel aan de toe­nemende
behoefte aan nieuwe producten voldoen, maar de huidige wetgeving laat dat
niet toe. Het is de vraag of dat zou kunnen via coffeeshops. De rol of functie
van coffeeshops kan mogelijk veranderen. De kans bestaat dat de coffeeshop zich
steeds meer ontwikkelt tot een afhaalpunt van wiet en hasj, en dat gebruikers
zich wenden tot alternatieve verkooppunten van een ‘nieuwe generatie’ cannabis­
producten, in zoverre daar een toenemende behoefte aan is. Het alternatief is dat
het coffeeshops door een verandering van de wet toegestaan wordt een breder
assortiment aan cannabishoudende producten aan te bieden. Het is hierbij van
belang om de behoefte en vraag van consumenten naar nieuwe cannabisproducten
en gebruikswijzen nauwkeurig in kaart te brengen en om meer te weten over
mogelijke risico’s en gezondheidseffecten.

Zeer sterk cannabisconcentraat of - destillaat

Trimbos-instituut

31

Sterk cannabisconcentraat (‘dab’) om te verdampen (‘dabben’)

32

Trimbos-instituut

Referenties

Blankers M., et al. (2017) Cannabisregulering in de Verenigde Staten: Modellen en
effecten op het terrein van de volksgezondheid. Trimbos-instituut, Utrecht, 2017.
https://www.cbdolie.nl/de-wetgeving-omtrent-cbd. Geraadpleegd 15 juli 2019.
https://coffeeshopbond.nl/blog/edibles-in-nederland. Geraadpleegd 15 juli 2019.
Curran H.V., et al. (2016) Keep off the grass? Cannabis, cognition and addiction.
Nat Rev Neurosci. 17(5):293-306.
Devinsky O., et al. (2018) Effect of Cannabidiol on Drop Seizures in the
Lennox-Gastaut Syndrome. N Engl J Med. 378(20):1888-1897.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32002R0178&from=EN Geraadpleegd 15 juli 2019.
www.grasspoll.nl. Geraadpleegd 15 juli 2019.
Hazekamp A. (2018) The trouble with CBD oil. Med Cannabis Cannabinoids 1:65-72.
Iseger T., Bossong M.G. (2015) A systematic review of the antipsychotic properties of
cannabidiol in humans. Schizophrenia Research 162(1-3):153-61.
Kan A.A., et al. (2018) Acute vergiftigingen bij mens en dier; NVIC Jaaroverzicht 2017.
UMC Utrecht, Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum.
https://www.leafly.com/news/cannabis-101/cannabis-edibles-dosage-guide-chart.
Geraadpleegd 29 juli 2019.
MacCallum C.A., Russo E.B. (2018) Practical considerations in medical cannabis
administration and dosing. Eur J Intern Med. 49:12-19.
National Conference of State Legislatures (2019) http://www.ncsl.org/research/
civil-and-criminal-justice/marijuana-overview.aspx Geraadpleegd 23 juli 2019.
Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2017. Trimbos-instituut, Utrecht/WODC,
Den Haag.
Nationale Drug Monitor Jaarbericht 2018. Trimbos-instituut, Utrecht/WODC,
Den Haag.
Niesink R, van Laar M. (2016) THC, CBD en gezondheidseffecten van wiet en hasj:
Update 2016. Trimbos-instituut, Utrecht
https://www.nvwa.nl/. Geraadpleegd 15 juli 2019.
Rabin R.A., George T.P. (2015) A review of co-morbid tobacco and cannabis use
disorders: possible mechanisms to explain high rates of co-use. The American
Journal on Addictions 24: 105-116.
Rigter R., Niesink R. (2018) Analyse van het aanbod van hasjsoorten en wietvariëteiten
in de Nederlandse coffeeshop. Trimbos-instituut, Utrecht.
Russell C,. et al. (2018) Routes of administration for cannabis use - basic prevalence
and related health outcomes: A scoping review and synthesis. Int. J. Drug Policy
52:87-96.

Trimbos-instituut

33

Spindle T.R., et al. (2019) Changing landscape of cannabis: novel products,
formulations, and methods of administration. Curr. Opin. Psychol. 30:98-102.
Strada L., et al. (2019) Factsheet: Gebruikswijzen van cannabis en hun effecten en
gezondheidsrisico’s. Trimbos-instituut, Utrecht.
https://www.telegraaf.nl/nieuws/2775660/halsema-cannabissnoep-met-thc-niettoegestaan?utm_source=google&utm_medium=organic
https://weedmaps.com/dispensaries/apothecary-of-colorado-universal-herbs?page=2.
Geraadpleegd 15 juli 2019.
https://wetten.overheid.nl/BWBR0001941/2019-04-02. Geraadpleegd 15 juli 2019.

roken van cannabis in joint, puur of met tabak

34

Trimbos-instituut

Bijlage A
Vragenlijst ‘Aanbod en gebruik van
cannabisproducten’

In welke provincie is uw coffeeshop gevestigd?
Provincies waarin de respondenten gevestigd zijn

12

10

8

6

4

2

0

Friesland

Gelderland

Limburg

Noord-Brabant

Noord-Holland

Overijssel

Utrecht

Zeeland

Zuid-Holland

Hoeveel coffeeshops zijn er gevestigd in uw gemeente?
Aantal coffeeshops in gemeente respondenten

1

2 tot 5

6 tot 10

>10

Trimbos-instituut

35

Hoeveel klanten komen er gemiddeld per week bij u in de coffeeshop?

Gemiddeld aantal bezoekers respondenten per week

12000

10000
8000

6000

4000

2000
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849

Hoe is de verdeling van leeftijdsgroepen van de klanten in uw coffeeshop?
Geef het percentage per leeftijdscategorie aan. [18 - 30 jaar]

Aandeel bezoekers in leeftijdscategorie 18-30
80
70
60
50
40
30
20
10
0

36

1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354

Trimbos-instituut

Hoe is de verdeling van leeftijdsgroepen van de klanten in uw coffeeshop?
Geef het percentage per leeftijdscategorie aan. [31 - 40 jaar]

Aandeel bezoekers in leeftijdscategorie 31-40

60

50

40

30

20

10

0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354

Hoe is de verdeling van leeftijdsgroepen van de klanten in uw coffeeshop?
Geef het percentage per leeftijdscategorie aan. [ouder dan 40 jaar ]

Aandeel bezoekers in leeftijdscategorie 41 en ouder
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354

Trimbos-instituut

37

Welk percentage van de klanten in uw coffeeshop bestaat uit buitenlandse toeristen?
Aandeel toeristen als bezoeker respondenten

< 10%

10 - 25%

25 - 50%

50 - 75%

> 75%

Is er in uw coffeeshop gelegenheid tot het nuttigen van cannabisproducten?

Is er mogelijkheid tot nuttigen van cannabis in de coffeeshop

ja

38

nee

Trimbos-instituut

Hoeveel procent van de klanten in uw coffeeshop schaft enkel cannabisproducten aan? En hoeveel
procent van de klanten consumeert de aangeschafte cannabisproducten ook in uw coffeeshop?
[Hoeveel procent van de klanten in uw coffeeshop schaft enkel producten aan?]

Aandeel van de bezoekers die alleen cannabis halen
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 1011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253

Hoeveel procent van de klanten in uw coffeeshop schaft enkel cannabisproducten aan? En hoeveel
procent van de klanten consumeert de aangeschafte cannabisproducten ook in uw coffeeshop?
[Hoeveel procent van de klanten consumeert de aangeschafte producten ook in uw coffeeshop?]

Aandeel van de bezoekers die hun cannabis in de coffeeshop nuttigen

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 1011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344454647484950515253

Trimbos-instituut

39

Welke van onderstaande cannabisproducten worden er verkocht in uw coffeeshop?
nederwiet

buitenlandse
wiet

nederhasj

buitenlandse
hasj

joints

ja

54 (100%)

22 (41%)

28 (52%)

50 (93%)

50 (93%)

nee

0

32 (59%)

26 (48%)

4 (7%)

4 (7%)

Welke van overige cannabisproducten worden er verkocht in uw coffeeshop?
edibles

drinkables

olie/capsules

concentraten

ja

26 (48%)

7 (13%)

9 (17%)

8 (15%)

nee

28 (52%)

47 (87%)

45 (83%)

46 (85%)

Hoeveel soorten wiet heeft u op uw menukaart staan?

Aantal soorten wiet op menukaart respondent
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354

40

Trimbos-instituut

Hoeveel soorten hasj heeft u op uw menukaart staan?

Aantal soorten hasj op menukaart respondent

25

20

15

10

5

0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354

Wat voor soorten joints heeft u op uw menukaart staan?
wiet

hasj

CBD

ja

49 (98%)

45 (90%)

4 (8%)

nee

1 (2%)

5 (10%)

46 (92%)

Wat voor soort edibles worden er verkocht in uw coffeeshop?
spacecake

brownies

koekjes

chocola

snoep

overig

ja

17 (65%)

10 (38%)

7 (27%)

8 (31%)

7 (27%)

4 (15%)

nee

9 (35%)

16 (62%)

19 (73%)

18 (69%)

19 (73%)

22 (85%)

Hoe zijn de edibles die u verkoopt in uw coffeeshop bereid?
zelfgemaakt

gekocht

ja

23 (88%)

14 (54%)

nee

3 (12%)

12 (46%)

Wat voor soort cannabishoudende dranken worden er verkocht in uw coffeeshop?
thee

frisdrank

milkshake

ja

1

1

5

nee

1

1

0

Trimbos-instituut

41

Wat voor soort oliën en/of capsules worden er verkocht in uw coffeeshop?
wietolie

CBD olie

CBD capsules

ja

0

9

1

nee

9

0

8

Hoeveel procent van uw totale omzet maakt de verkoop van onderstaande cannabisproducten
ongeveer uit? Hoeveel
[Wiet] procent van uw totale omzet maakt de verkoop van onderstaande

cannabisproducten ongeveer uit? [Wiet]

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233 343536373839404142434445464748495051525354

Hoeveel procent van uw totale omzet maakt de verkoop van onderstaande cannabisproducten
ongeveer uit? Hoeveel
[Hasj] procent van uw totale omzet maakt de verkoop van onderstaande

cannabisproducten ongeveer uit? [Hasj]

45
40
35
30
25
20
15
10
5
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 101112131415161718192021222324252627282930313233 34353637383940414243444546474849505152535455

42

Trimbos-instituut

Hoeveel procent van uw totale omzet maakt de verkoop van onderstaande cannabisproducten

procent joints]
van uw totale omzet maakt de verkoop van onderstaande
ongeveer uit? Hoeveel
[Voorgedraaide
cannabisproducten ongeveer uit? [Voorgedraaide joints]

70
60

50

40
30

20

10
0
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10111213141516171819202122 232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455

Hoeveel procent
van uw
totale van
omzet
verkoop
van
cannabisproducten
Hoeveel
procent
uwmaakt
totale de
omzet
maakt
deonderstaande
verkoop van onderstaande
ongeveer uit?
[Andere producten
(zoals spacecake,
capsules
of oliën)]
cannabisproducten
ongeveer
uit? [Andere
producten
(zoals spacecake, capsules

of oliën)]

12

10

8

6

4

2

0

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10111213141516171819202122232425262728293031323334353637383940414243444546474849505152535455

Trimbos-instituut

43

Heeft u de indruk dat het huidige aanbod van cannabisproducten in de coffeeshop voldoende aansluit

Sluit het aanbod aan bij de behoefte klant?

bij de vraag van de klant?

ja

nee

Waarom denkt u dat?

Waaraan merkt u dat vraag en aanbod op elkaar aansluiten?

Klant is tevreden

44

Goed aanbod

Vraag/aanbod op elkaar afgestemd

Trimbos-instituut

Kunt u aangeven in welk opzicht het aanbod niet voldoet aan de vraag van de klant?

Wat wil consument anders?

18
16
14
12
10
8
6
4
2
0

Meer vraag naar edibl es, concentraten, soorten met meer CBD,
zuiverdere soorten

Overig

Op wat voor manier worden cannabisproducten bij u in de coffeeshop genuttigd?
tabak

puur

verdampen

eten

drinken

ja

45 (98%)

38 (83%)

33 (72%)

23 (50%)

8 (17%)

nee

1 (2%)

8 (17%)

13 (28%)

23 (50%)

38 (83%)

Hoeveel procent van het totale cannabisgebruik in de coffeeshop maken deze gebruikswijzen
ongeveer uit?

Aandeel wijze van gebruik in de coffeeshop

Roken met tabak

Puur roken

Verdampen

Trimbos-instituut

Eten/drinken/overig

45

Welke informatie geeft u uw klanten als het gaat om de verschillende cannabisproducten of
gebruikswijzen van cannabis?

Folder

Wat voor informatie geeft u de klant?

Gezondheid (alternatieven tabak/gebruik niet iedere dag

Alleen bij vragen

Werking en risico's

Aan welke informatie heeft de klant behoefte als het gaat om de verschillende
cannabisproducten of gebruikswijzen van cannabis? Wat voor soort vragen stelt
de consument?
99% van de vragen zijn vragen over de smaak, structuur, droogtegraad en sterkte van de
cannabis producten.
Als de klant vragen stelt zijn dit meestal vragen m.b.t. medicinale wiet.
Behoefte te weten welke soort het sterkst is. Gebruikswijze worden geen vragen over gesteld.
bijna geen
De jongere klanten tot +~ 30 jaar willen zoveel mogelijke THC erop hebben. Ouderen willen over
het algemeen hasj hebben en een lekker normaal niet te sterk wietje
De uitwerking wat het met je doet en de soorten en de vraag stativa of indica.
gezonde manieren om cannabis te nuttigen
Goede voorlichting over het gebruik van edibles
Hoe het werkt wat sterk of niet sterk is en nog veel meer vragen
Hoe lang ben je onder invloed? Wat zijn de effecten van de verschillende producten?
Hoe sterk het product, hoeveel moet je in een joint doen, kan je het eten, is het biologisch, mag ik
mijn mediwiet hier komen omruilen, wat is beter hasj of wiet
Hoe sterk is het. Wat is de werking. Hoeveel THC. Wat smaakt lekker
Hoe sterk is het? Wat kan ik het best gebruiken. Medische vragen die wij niet kunnen
beantwoorden (welke wiet helpt bij mijn aandoening). Hoeveel THC/CBD zit er in? Is het indica
of sativa? Kan ik cannabis roken zonder tabak?? Hoeveel koekjes moet ik eten? Kan ik cannabis
gebruiken zonder het te roken? Hoe werkt dat dan? Wat kost het?

46

Trimbos-instituut

Hoe sterk is het? Wat kan ik het best gebruiken. Medische vragen die wij niet kunnen
beantwoorden (welke wiet helpt bij mijn aandoening). Hoeveel THC/CBD zit er in? Is het indica
of sativa? Kan ik cannabis roken zonder tabak? Hoeveel koekjes moet ik eten? Kan ik cannabis
gebruiken zonder het te roken? Hoe werkt dat dan? Wat kost het?
Hoe sterk is het? Wat kan ik het best gebruiken. Medische vragen die wij niet kunnen
beantwoorden (welke wiet helpt bij mijn aandoening). Hoeveel THC/CBD zit er in? Is het indica
of sativa? Kan ik cannabis roken zonder tabak?? Hoeveel koekjes moet ik eten? Kan ik cannabis
gebruiken zonder het te roken? Hoe werkt dat dan? Wat kost het?
Hoe sterk is het? Wat kan ik het best gebruiken? zijn er ook rookvrije manieren om het te roken?
Kan ik het eten? Hoe dan? Hebben jullie: Speciale soortjes?, Een zuivere indica? Een zuivere
sativa? Wiet met veel CBD erin?
Hoe ze het moeten gebruiken en daar adviseren wij in.
hoeveel ik erin moet doen? hoe sterk de varianten zijn? waar komt dit vandaan?
Hoeveel tijd duurt het voordat de cannabis gaat werken, duur werking
hoeveelheid THC
indica of sativa
Informatie over uitwerking van verschillende producten
Informatie over verschillende manieren van toedienen, effect daarvan en de duur van het effect.
Informatie over verschil tussen wiet en hasj qua roken en effect. Informatie over softdrugs en
verkeer. Informatie over verslaving. Informatie over de verschillende soorten wiet en hasj en het
effect
medisch
Meer over het % THC en indica sativa verhouding
o.a Welke het sterkst of lichtst is, of men beter hasj of wiet kan gebruiken, of wiet sativa of indica
is en uit welk land de hasj komt... hoeveel er in de voorgedraaide joints zit en hoeveel in de cake/
cupcakes.
Of het voeding of pesticiden vrij is
Of we wietsoorten hebben waar meer CBD dan THC in zit, welke sativa/indica dominant zijn, wat
de sterkere soorten zijn die geen haze zijn.
Over de heftigheid van bepaalde wietsoorten.
over de werking van de wiet
smaak, sterkte
sterkte, biologisch, kwaliteit
THC gehalte, CBD gehalte, oorsprong van het product, sativa/indica, maar vooral de smaak
en effecten zijn vaak van belang. Het zijn meer moderne mensen die vragen om CBD en THC
gehaltes.
Veel
veel vragen over de sterkte. Ook vragen over gebruiksvormen. Beginnende blower hebben meer
vragen over sterkte, gebruik en dosering.
verbaal
Verschil in soorten, gebruik, en effect
Vooral bij mensen die bij ons cannabis aanschaffen vanuit medisch oogpunt is er vaak behoefte
aan uitleg over de verschillende soorten en manieren van consumptie omdat deze neiuw zijn met
het middel cannabis.

Trimbos-instituut

47

Vooral over de sterkte van het product, de soort, Sativa/Indica/Hybrid, de strainbase, de smaak en
de beste manier om het product te gebruiken.
Wat de sterkte is, welke pijnstillend is,
Wat de verschillen zijn in de uitwerking van de soorten.
Wat het effect is van de soort, dit zijn dan de toeristen of ‘zieke’ mensen die voor het eerst in de
coffeeshop komen en iets zoeken als pijnbestrijding.
Wat kun je me aanraden vandaag? Wat is lekkerder? Is de Hz sterker dan de normale wietsoort?
Welke sterke hasj heb je? Waar word ik stoned van en van welke soort word ik high van?
Wat voor effect en smaak
Welk effect het geeft en hoe de smaak is. Ook de sterkte is vaak belangrijk.
Werking en smaak en de productiewijze en percentages werkzame stoffen
hoe zit het met de eventuele pesticiden
Werking, smaak, productie wijze en percentages werkzame stoffen en al dan niet aanwezigheid
van pesticiden.

Aan wat voor informatie heeft u behoefte als het gaat om de verschillende cannabis­
producten of gebruikswijzen van cannabis?
Amerika heeft de kennis
behoefte aan transparantie, duidelijkheid over de stoffen die erin zitten, testrapport, hoogte cbd
en thc gehalte en info over hoe er gekweekt is en welke middelen er zijn gebruikt.
Belangrijkste is de samenstellingsinformatie: THC en CBD gehalte, vrij van bestrijdingsmiddelen
schimmels en zware metalen. Eventueel terpenen, herkomst, soortnaam, kweekmethode, (bio /
hydro), bloeitijd. Als leuke achtergrondinformatie...
CBD gehaltes. Ik weet dat hoe meer THC er in zit, hoe minder CBD, maar de exacte CBD gehaltes
zijn onbekend en de THC gehaltes zijn ook ‘ongeveer’. Ik vind het persoonlijk ook lastig dat veel
wietsoorten maar gewoon een ‘naampje’ krijgen, maar er niet goed onderzoek naar gedaan is of
het echt sativa dominant of indica dominant is, welke strain het is en wat de precieze gehaltes
van een soort zijn.
Coffeeshoppersoneel is opgeleid en gecertificeerd.
Dat we meer info krijgen vanuit de overheid en niet dat we zelf moeten kijken hoe we aan
informatiemateriaal moeten komen
De effecten op het lichaam en de geest en de gezondheid .
De juiste THC gehalte en de sterkte van de weed en hasjsoorten. Wat doet het met je lichaam
(klant bewuster maken). Is het verslavend? Kan ik ook stoppen als ik dat zou willen?
De laboratorium resultaten ban de producten. De werking in verschillende gebruikswijzen.
Duidelijkheid en eenduidigheid in de landelijke regelgeving. Zoveel mogelijk inzicht in het productieproces en opslag van de leverancier.
Duidelijkheid en eenduidigheid in wet en regelgeving. Volledige transparantie over productie
proces en eventuele opslag methodes.
Een goede tabak vervanger. Iets dat goed rookt, goed smaakt en goed te verwerken is bij het
draaien en roken. Verder mankeert er niets tot weinig aan het vraag en aanbod in onze coffeeshop.
Exacte samenstelling vooral wat betreft THC/CBD. Echte zuivere soorten.
Folders van Tactus (Trimbos) zijn voldoende

48

Trimbos-instituut

Geen
geen
Geen
Geen.
Graag test rapport of mogen laten testen van de producten
Het % THC en indica sativa verhouding
Het percentage van de diverse werkzame bestanddelen in het product, houdbaarheid info en
ingrediënten edibles. We denken alles in de coffeeshop voorhanden te hebben om cannabis op
alle verantwoorde manieren tot je te nemen.
hoe schoon is de wiet werkelijk?
Informatie m.b.t. medicinaal gebruik.
Informatie over de eventuele tijdens de productie gebruikte pesticiden en voeding
ingrediënten. hoe is het gekweekt, welke bestrijdingsmiddelen zijn er gebruikt, wat is cbd en thc
percentage
internet/verbaal van de producent
manier van kweken (biologisch of niet), smaak en sterkte
niet, zoals nu voorlichting van trimbos en jellinek
Of het Sativa of Indica is
Percentage THC/CBD.
Productinformatie THC/CBD gehaltes
Soort plant en productieproces. Rest van de informatie kan ik halen uit het testen(voelen, ruiken
en roken) van het product en via informatie kanalen op het internet.
Sterkte product en versheiddatum
Testresultaten
thc/cbd gehalte, bio wiet, hydro
Verschil in soorten, gebruik, en effect
voorlichtingsfolders
Wat de waarde zijn van de thc en cbd. En wat je het beste kan gebruiken bij bepaalde ziekte
Wat het effect is, THC-gehalte en of het ‘schone wiet’ is.
Wat te doen als mensen out gaan of niet lekker worden
Wat voor échte en/of zuivere soorten zijn het? Hoeveel THC/CBD zit er in?
Wat voor échte en/of zuivere soorten zijn het? Hoeveel THC/CBD zit er in?
Wat voor échte en/of zuivere soorten zijn het? Hoeveel THC/CBD zit er in?
weinig misschien wat aanvullend informatie
Werking van de stof, actief of meer passief uitwerking
Wij doen regelmatig in samenwerking met novadic-kentron een info dag voor ons personeel . Plus
de ervaring en folder voor ons genoeg

Trimbos-instituut

49

wij hebben behoefte aan een erkend laboratorium om in elk geval onze klanten te kunnen
garanderen dat ze geen verontreinigde cannabis roken of consumeren. op dit moment wordt
nerderland overspoelt met cannabis uit amerika en canada welke behandeld zijn met chemische
plant grow regulator welke mogelijk kankerverwekkend zijn.
er is geen controle op de kwekers m.b.t. gebruik van groeibevorderende producten, bestrijdings
of verwaringsmiddelen, waardoor deze vrij spel hebben om deze producten vrij te gebruiken
omdat het voor de kweker alleen maar geld oplevert als ze deze producten gebruiken. zonde voor
de gezondheid van nederlandse blower.

Wat voor ontwikkelingen verwacht u de komende jaren als het gaat om de verkoop van
cannabisproducten in uw coffeeshop?
Als er geen buitenlanders meer binnen mogen dan maak ik de deuren dicht. Ik ga niet nog eens
toe kijken hoe voor mijn zaak verkocht wordt aan buitenlanders door drugs runners en waar de
politie niks aan kan. Doen
Betere kwaliteit cannabis, ruimer aanbod producten, lagere prijzen en een regelmatig aanbod.
Cannabis gebruik zonder tabak, verdampers, pijpjes, E- joints, tabaks vervangers.
Toch zullen er vele blowers zijn die voorkeur zullen blijven geven aan een jointje met tabak, in
mijn ogen zal dit misschien minder worden maar nooit verdwijnen.
Gezondheidswinst zal voornamelijk zitten bij mensen die stoppen met roken en dan daarna andere
gebruiksvormen gaan zoeken en proberen voor cannabis, mijn idee is dat dan ook het gebruik
vermindert.
Dat de schimmige achterdeur wellicht verdwijnt er een open markt ontstaat met transparante en
controleerbare producten en een veilige werkomgeving.
Dat er meer kennis is over de wiet die verkocht wordt als het gaat om de gehaltes en dat we ook
meer tabaksvervangende producten gaan verkopen en dit ook proberen te stimuleren in plaats
van dat er gerookt wordt met tabak.
Dat het op deze manier waat ze nu mee bezig zijn het niet gaat lukken
De coffeeshop is een al jaren bewezen instrument en er zou meer naar hen geluisterd moeten
worden omdat zij de meeste ervaring met de gebruikers hebben. Uiteindelijk zal men de war on
drugs moeten staken en zal cannabis gelegaliseerd gaan worden
Denk zelfde zoals het nu gaat, het gaat nog jaren duren, kabinet ziet ons als wisselgeld bij de
onderhandelingen tussen de partijen .....na verkiezingen
Dit is geheel afhankelijk van de landelijke en lokale politiek. Wij hebben als coffeeshophouders
hier geen enkele invloed op. Doordat wij zo gecriminaliseerd worden, zitten wij niet aan de tafels
waar het beleid wordt bepaald en/of weer een proef wordt bedacht.
door antirookcampagne meer verkoop van andere vormen van het te consumeren producten.
Vaporizers, edibles, CBD houdende producten, tabaksvervangers
edibles en olien
Er is maar 1 manier en dat is de Colorado manier. Gaat het Cda niet in mee.
geen idee i.v.m. legalisatie
Hoop dat t blijft zoals t is en niks verandert
Hopelijk bestaat er dan een test apparaat die alle waarden geeft e.d.
Hopelijk wordt er snel tot legalisatie overgegaan. We lopen achter in vergelijking met andere
landen. Dan kunnen we legaal inkopen, netjes BTW afdragen en de kwaliteit controleren!

50

Trimbos-instituut

Ik denk dat er een nieuwe beleid komt voor alle coffeeshophouders in NL maar wat de inhoud
hiervan is weet ik niet. Als we kijken naar de VS en de ontwikkelingen rondom ons buurlanden
kunnen we ervan uit gaan dat de regels de komende tijd worden aangepast. Het kan zover komen
dat de overheid controle gaat uitoefenen over de inkoop en productie van de weed soorten.
ik hoop dat dit wiet experiment niet door gaat te veel obstakels in de spelregels ervan . het
onderscheid maken van onze buitenlandse klanten vind ik verschrikkelijk.
handelsvoorraad vergroten hebben we niks aan brengt alleen meer risico op een overval.als
buitenlands hasj niet meer mag verkocht worden wat moet er met onze cliënten gebeuren de
straat op?dit word een financiële strop voor de shops die de proef aangaan want wat moet er
naar vier jaar als het mislukt ?! hoeveel soorten gaat een ‘legale teler’ kweken want als alle shops
hetzelfde verkopen is er geen concurrentie .straathandel zal zeker toenemen sowieso want de hasj
gaat eruit de wiet zal niet meer zijn wat de consument naar zoekt.al met al gedoemd te mislukken
Ik hoop een positieve ontwikkeling voor zowel de klant als de ondernemer
Ik verwacht dat het steeds moeilijker word om te bestaan in verband met het nieuwe rookbeleid
en dat daarom coffeeshops afhaalpunten worden
Ik verwacht een blijvende stijging in de edibles en de pure joints.
Ik verwacht niet veel verandering al hoop ik dat het van gedoogbeleid naar legaal gaat. Echter
zonder gezamenlijke inkoop maar kunnen kiezen voor eigen kwaliteit.
In onze gemeente hele slechte, maar dat zit ‘m in de vergunningen en de combinatie met
het eventuele wiet-experiment. Er zal door deze twee problemen veel meer criminaliteit gaan
ontstaan. Als deze twee problemen er niet waren, zou ik enkel verwachten dat de vraag naar
tabakvervangers steeds groter wordt, maar dat een groot deel van de consumenten gewoon
doorgaat met het roken van cannabis in combinatie met tabak.
Ivm met anti rook campagnes zullen er andere vormen van consumeren gaan ontstaan. Edibles,
vaporizers, tabaksvervangers, CBD houdende artikelen voor sporters.
Legalisering van Teelt. en de daarbij behorende voordelen (meer info, meer zuivere soorten,
leveringszekerheid?) en nadelen (wat gebeurt er met de voorgerolde joints en vooral de tabak?).
Veranderende vraag. Meer geïnformeerde klanten die naar specifieke producten op zoek zijn.
Meer diversiteit
meer edibles en olieen
meer eetbaar, middenstand ipv horeca
met deze regering, niet veel
Minder tabak en misschien meer verdampers. Misschien zelf het einde van de huidige vorm.
Onzeker
overheid gaat het overnemen.
Percentage THC/CBD. En CBD beter verkrijgbaar.
regulering en geen grijs gebied meer! beroemde achterdeur
regulering wietteelt en verhoging van klanten die puur willen consumeren
Roken zal afnemen, edibles zullen opkomen. Coffeeshops worden cannabis-speciaalwinkels
waarin alles rondom cannabis verkocht wordt en waar kennis over de producten en de informatie
voorziening naar de klant steeds belangrijker wordt.
steeds drukker
Veel meer keuze van producten zonder tabak. Zelf kunnen bereiden van producten verkoopbaar
in de coffeeshop
Versoepeling van het beleid voor achterdeur

Trimbos-instituut

51

Voorraad van 500gr naar 1kg, legale inkoop leveranciers en productie. Nederlandse wietmarkt
word een miljardenbussines met export naar buitenland.
We hopen op een wijs en goed uitvoerbaar coffeeshop beleid, waar er ook werkelijk wordt
geluisterd naar ons, net als bv naar de boeren in de landbouw. Dat we afkomen van ons criminele
stempel door de overheid en media aangemeten!
weet niet !!!
Wietexperiment. Verbod op tabak? Veel vraag naar meer gespecialiseerde producten omdat de
consument steeds meer weet over cannabis. Meer vragen op medisch vlak.
Wietexperiment. Verbod op tabak? Veel vraag naar meer gespecialiseerde producten omdat de
consument steeds meer weet over cannabis. Meer vragen op medisch vlak.
Wietexperiment. Verbod op tabak? Veel vraag naar meer gespecialiseerde producten omdat de
consument steeds meer weet over cannabis. Meer vragen op medisch vlak.
Wij hopen dat cannabis gelegaliseerd gaat worden.
Wij verwachten en hopen dat cannabis op een veiligere, en dus beter gecontroleerde, bestrijdingsmiddelvrije geleverd kan gaan worden, waarvan de herkomst transparant is.
Wij zien het wel. Vraag en aanbod is bepalend en hoe het toegestaan wordt natuurlijk.

Hoe denkt u als coffeeshopeigenaar op deze ontwikkelingen in te gaan spelen?
afwachten
Alleen nog producten verkopen waarvan gecontroleerd kan worden dat deze biologisch zijn
gekweekt (zonder schadelijke producten, dat is nu helaas nog niet altijd goed na te gaan). Meer
CBD producten en producten met THC die medicinaal kunnen en mogen worden toegepast. Daar
is zo ontzettend veel vraag naar. Verwachting is dan ook dat dit soort producten verkozen zullen
gaan worden boven het roken van de wiet, bijv in de vorm van druppels.
Als het beschikbaar is en betaalbaar dan zullen wij zo’n apparaat ook aanschaffen om de klanten
zo goed mogelijk te kunnen informeren.
Beleid beïnvloeden.
Blijven zorgen voor een ruim assortiment in de voornoemde producten.
Dat is met het huidige achterdeur experiment heel moeilijk in te schatten.
de overheid kan gebruik maken van onze know how ( kennis) en ervaring. transparantie
dit kunnen wij niet omdat het niet toegestaan is binnen onze gemeente
Door op de wens van de klant in te spelen binnen dat wat toegelaten wordt.
Door qua beleid en product ontwikkelingen constant de vinger aan de pols te houden en in
conclaaf blijven met Burgemeester, Gemeente en lokale Politie en politici.
Door regionaal mee te denken hoe het proces van zaadje tot joint tot stand zou moeten komen.
Het ligt helemaal aan de gemeente of ze buitenlanders erin laten als de staatswiet komt . Ik ben
wel een voorstander van de staatswiet mits ze ons erbij betrekken als het gaat over de verkoop
van producten de hasj en de joints en de buitenlanders
Hopen dat de markt dit bied
ik hoop de consument deze producten te kunnen aanbieden.
Ik hoop legaal geteelde cannabis in te kopen
Ik vind het verstandig dat de burgemeester naar de meningen van de coffeeshopeigenaren vraagt
bij het opstellen van de nieuwe beleid. Dat we bij elkaar komen en hierover ons mening kunnen
geven. De regels moeten niet ‘’gelijk uit de lucht vallen’’ vanuit politiek Den Haag.

52

Trimbos-instituut

In 30 jaar coffeeshopondernemerschap leer je je aan te passen aan de terreur tegen cannabis.
Misschien dat de komende ontwikkelingen eindelijk voor normalisering kunnen zorgen. Wij
passen ons aan en zijn blij met de komende ontwikkelingen maar kunnen ons niet echt vinden in
sommige voorwaarden uit bv het wietteeltexperiment
In gesprek blijven met onze vereniging die overleg heeft met overheden en regelgevers
Je hebt niets om in te spelen we worden steeds meer aan alle kanten belaagd met regels de echte
oude coffeeshop waar mensen even kunnen chillen en onthaasten krijgen het steeds moeilijker
heel jammer het zal alee
mee gaan met de markt
mee werken met overheid en delen van kennis klandizie
Niet, ik ben lijdend voorwerp. Ik heb de veranderingen maar te accepteren. De beleidsmakers
baseren zich te weinig op wetenschappelijke studies. Het is vooral vanuit de onderbuik zonder
enig bewijs. En als het bewijs dan middels een wetenschappelijk onderzoek wordt geleverd
maar het niet past in de lijn van de minister, dan wordt het onderzoeksresultaat maar aangepast
(WODC-rapport).
Onmogelijk om daar op in te spelen daar het tot nu toe vaag is wat er gaat gebeuren. De bal ligt
bij de overheid. Dus voorlopig business as usual.
Ons beleid aanhouden zoals nu echter dan via de voordeur ...
overleg gemeente
Proberen proactief mee te bewegen, en de overheid ervan overtuigen aan te sluiten bij de vraag
op de markt en het de coffeeshopeigenaar niet onmogelijk te maken met een onmogelijke
overdaad aan regels.
Samenwerken!!
Speelbal
Veel onderzoek doen, veel experimenteren en klanten vragen wat zij graag zouden zien. En een
voorbeeld nemen aan andere shops die hier al mee bezig zijn.
Voorraad naar 1kg = groter menu voor de klant. Legale leveranciers = beter informatie aan de
klant en betere producten. Zelf produceren en verkopen aan overige coffeeshop OF exporteren
naar andere landen waar wiet legaal is.
we wachten af
We willen graag meedenken en ook als het om de uitvoering gaat ons beste beentje voor willen
zetten. We hopen dat dit halfslachtige beleid snel van tafel is en dat we een gewone reguliere
branche zullen zijn
weet niet!!
Wellicht moeten wij als coffeeshop meewerken aan plannen van de overheid, omdat gemeente
testgemeente wil zijn in de pilot.
Wietsoorten laten testen door een labaratorium.
Wij doen ons best om de teel van de producten als wiet in eerste instantie neer te leggen bij de
shops zelf .dat de shop ervoor zorg dat zijn soorten zelf kweekt onder toezicht van gemeente
en justitie en gezondheidszorg. zo kweken we ook arbeid plaatsen voor iedereen .en we nemen
belangrijke aspecten uit handen van de regering ze hoeven alleen maar te controleren en belastingen te heffen.Als we zoiets zouden beginnen dan zijn we hele stap in de goede richting van
de achter deur.En dan zouden we met bv de Marokkaanse regering een regeling treffen voor het
importeren van hasj op een legale manier zo lossen we het gehele achterdeur probleem op.
Wij laten dat aan de overheid over.

Trimbos-instituut

53

Wij zijn al een tijdje op zoek naar een goede tabakvervanger. Maar deze moet A) goed te
verwerken zijn bij het maken van de voorgedraaide joints, maar ook B) goed te roken zijn (dat de
joint niet uit elkaar valt bijv.) en C) dat het goed van smaak is.
Zeker! Wij hebben vele ‘high end’ verdampers in ons winkel assortiment. Verkopen ook veel
‘Weezy Joint die je met pure wiet rookt. Wij gaan binnenkort ook experimenteren met tabaksvervangers in onze joints. Verder verkopen we ook sinds jaar-en-dag een ‘blowtje gezond’ een dun
puur wiet jointje zonder tabak.
Zelf info over product te geven aan klant
Zo accuraat mogelijk inspringen op de vraag van de klanten. Meer wisselende speciale soorten
aanbieden. Proberen de overheid er van te overtuigen goede en slimme regels te maken een
een mooie cannabis industrie te laten groeien in Nederland met goede en cleane kwekers, en de
mogelijkheid om aan productdifferentiatie te doen.
Zo accuraat mogelijk inspringen op de vraag van de klanten. Meer wisselende speciale soorten
aanbieden. Proberen de overheid er van te overtuigen goede en slimme regels te maken een
een mooie cannabis industrie te laten groeien in Nederland met goede en cleane kwekers, en de
mogelijkheid om aan productdifferentiatie te doen.
Zo accuraat mogelijk inspringen op de vraag van de klanten. Meer wisselende speciale soorten
aanbieden. Proberen de overheid er van te overtuigen goede en slimme regels te maken een
een mooie cannabis industrie te laten groeien in Nederland met goede en cleane kwekers, en de
mogelijkheid om aan productdifferentiatie te doen.
Zo transparant mogelijk naar de consument(hier zal wel de regelgeving voor moeten worden
aangepast). Transparante goederen en geldstromen (digitale kassasystemen). Meer opleidings
mogelijkheden (1 centraal systeem). Persoonlijk denk ik dat er meer een vorm van Cannabis
Verkoop Punt gaat ontstaan. Een Cannabis winkel/Cannatheek.
Zo transparant mogelijk naar de klant toe. Zover het mogelijk is , wat lastig is door huidige
regelgeving. En zo transparant mogelijk naar iedereen toe, belastingen, gemeentes, overheid een
centraal opleidingssysteem voor alle coffeeshops. Coffeeshop omzetten naar een cannabisverkooppunt (ivm negatieve lading van de naam coffeeshop)
Zou t niet weten want we worden toch niet gehoord door gemeente, politie, 1e 2e kamer

Wat voor ontwikkelingen verwacht u de komende jaren als het gaat om de
gebruikswijzen van cannabis?
Afschaffing van tabak. Meer eetwaren en vaporizers
Als de overheid het toestaat meer edibles.
Als roken met tabak niet meer mag in rookruimtes dat dit gebruik naar de straat verhuisd.
Als zullen steeds meer edibles gebruikt gaan worden in de coffeeshops maar er zullen ook nieuwe
gebruiksruimten ontstaan, zonder toezicht zoals in de coffeeshops, waar je je cannabis wel met
tabak mag roken. Simpelweg omdat de meeste mensen hasj of wiet met tabak rookt
Authentiek jointje draaien, geen technologische ontwikkelingen. Wiet roken gaat om het hele
belevenis van draaien, roken naar effect/medisch effect.
CBD-markt wordt groter. En het consumeren van verschillende cannabisproducten zoals edibles
wordt groter.
Colorado geeft het antwoord, vraag de wetenschappers daar maar.
Dat er meer met tabaksvervangende producten wordt gerookt in plaats van tabak, of op manieren
zoals met de bong of een vaporizer zodat tabak helemaal niet nodig is. Ook lijkt het me interessant als we in kunnen gaan op de vraag naar edibles, al mag dat binnen onze gemeente niet
verkocht worden. We hadden als Nederland een mooie voorsprong op het gebied van wiet maar
zijn nu ingehaald door Amerika. Ik hoop dat we deze achterstand weer kunnen verminderen.
54

Trimbos-instituut

Dat er mondjes maat minder tabak wordt gebruikt en er een verschuiving is richting het gebruik
van eetbaar, olie en de vaporizer.
Dat er steeds meer vraag is naar tabakvervangers. Maar verder zal de vraag hetzelfde blijven.
Dat het zal toenemen daar er steeds meer bekend wordt dat het niet veel schadelijker is dan
alcohol. Het is relatief veel goedkoper, veel minder schadelijk en het is een natuurproduct.
Jongeren weten dit en internationaal gebeurd dit ook, ware het niet dat het in te veel landen nog
verboden en strafbaar is. Maar ook dit veranderd!
De gebruikswijze zal niet veel veranderen. Het word via de coffeeshop verkocht aan de consumenten. Bij ons is het zo dat we met tabak mogen roken. dit zal zo blijven.
De verwachting dat het gebruik in combinatie met tabak zal afnemen, pure jointjes, vaporizen en
eten zullen toenemen als gebruikswijzen.
Er zal toch wel meer gevaped gaan worden gezien steeds meer mensen stoppen met het roken
van tabak.
Het zal aleen maar meer worden nooit minder iets wat goed is kun je niet tegen houden mensen
zijn niet dom
Iedere gebruiker van cannabis gebruikt het op zijn eigen manier wat voor hem het fijnste is qua
effect, dus ik verwacht weinig ontwikkelingen daarbinnen.
Ik hoop dat de overheid hier zich niet te veel mee gaat bemoeien
ik hoop dat door preventie en gezondsheids campagnes door onze overheid de consument
eindelijk ook in nederland gecontroleerde schone cannabis kunnen kopen en ze de mogelijkheid
krijgen om cannabis te consumeren met olien en edibles en er een einde komt aan het roken van
cannabis met tabak.
Ik hoop dat we gewoon kunnen blijven blowen met tabak in de coffeeshop, zoniet denk ik dat
veel mensen omkiepen en dat er meer op straat en thuis geblowd wordt
Ik verwacht meer puur roken en meer edibles, maar hopelijk ook concentraten/olien te verkopen.
Vooral de vraag naar olie is redelijk gestegen
ik verwacht van de overheid dat ze ook gaan regulieren.
ik zie dat er steeds meer mensen zich bewuster worden van het gebruik van tabak in hun waar
. de consument wil graag van het tabak af ze zijn bewust dat de tabak hun verslaafd maakt aan
een joint. een pure joint of met een verdamper of een puur pijpje is een genotsmiddel en niet
meer verslavend de tabak is de boosdoener
Ja, zie wat hier boven staat en ik denk dat dat de vraag naar edibles toe zal nemen. Maar zolang
mensen tabak roken zal het jointje met tabak de voorkeur hebben.
Wij verkopen geen edibles.
Meer alternatieven voor het roken van joints. Groeiende vape markt. Groeiende edibles markt.
Verbod op tabak?
Meer alternatieven voor het roken van joints. Groeiende vape markt. Groeiende edibles markt.
Verbod op tabak?
Meer alternatieven voor het roken van joints. Groeiende vape markt. Groeiende edibles markt.
Verbod op tabak?
meer eten, drinken en puur en verdampen
Meer met tabaksvervangers werken
Meer puur, tabak gaat er langzaam uit!!!
Meer verdampers
Meer vraag naar alternatieven voor Tabak, maar helaas nog steeds een gigantische vraag naar
voorgerolde joints . Meer vraag naar edibles.

Trimbos-instituut

55

Meerdere soorten gebruikswijzen.
minder en eetbaar
minder tabak, meer vaporizen en edibles.
Niks
Persoonlijk denk ik dat er gestreefd moet worden naar de tabaksvrije coffeeshop, met meer
edibles, drinkables en verdampers, vapes en pure wietjoints.
Producten veel meer gecontroleerd. Producten veel schoner. Producten voor consument eerlijker
en goedkoper
Roken eruit, eten erin
Schoner, op een minder ongezonde manier dus.
Steeds meer legaal, ook in andere landen, grote toename van de soorten
veel meer medicinaal gebruik, is enorm in opkomst.
we hopen dat mensen steeds meer PUUR gaan roken zonder tabak
Weet niet
weet niet!!
Weinig,mensen houden lang vast aan gewoontes.
Wij denken dat het cannabisgebruik toeneemt en nog zal toenemen. De doelgroep is veel groter
en diverser dan 10 jaar geleden.
Zal hetzelfde blijven

Hoe denkt u als coffeeshopeigenaar op deze ontwikkelingen in te gaan spelen?
afwachten
alles hangt van de wijsheid van onze overheid af. wij hebben geen invloed. Wij zitten al 40 jaar
in een krankzinnige verdomhoek waarbij we wel cannabis mogen verkopen maar het niet mogen
inkopen en er nul controle is op de kweek van deze producten.
en inmiddels haalt heel de wereld ons op alle fronten in. Qua cannabiseconomie concurrentiepositie is er in amerika al zo’n voorsprong dat wij deze de anakomende 10 jaar niet meer kunnen
inhalen, wederom zonde, inmiddels zijn er in andere landen wel gecontroleerde wiet en preventieprogramma’s mogelijk en kan er vollop olien en eddibles geconsumeerd worden. Ik heb persoonlijk
geen verwachtingen meer dat er wijze beslissingen genomen worden op politiek niveau waar wij
als coffeeshophouder op in kunnen spelen.
Als de wet het toe laat ook meerdere soorten aan te gaan bieden.
daar goed in te kunnen voorzien naar de klant toe!
Dat doen we al met al het bovenstaande.
Denk dat als de mensen die er nu mee bezig zijn drama word. Er word niet gesproken met ervaren
kwekers coffeeshop mensen die al langer in deze wereld mee lopen .wat als er op de straat
dadelijk betere spullen te koop zijn als die wij via de staat krijgen .maken ze t straat dealen alleen
maar groter en ons kapot
Door het aantal edibles uit te breiden, onze bezoekers aanmoedigen om cannabis zonder tabak te
gaan proberen, Rosin sessies en de ontwikkelingen op het gebied van tabaksvrij cannabis gebruik
te volgen en in te spelen op de ontwikkelingen van de benodigde parafernalia.
Door informatie te bieden en in te spelen op de vraag van de klanten zodra die vraag aantrekt.
Op dit moment is er bijvoorbeeld al een vaporizer maar wordt die niet of nauwelijks gebruikt.
Door met de ontwikkeling mee te gaan.

56

Trimbos-instituut

Door zoveel mogelijk alternatieven aan te bieden om cannabis te kunnen gebruiken zonder tabak
Doorgaan op de zelfde voet, rustig geen overlast en klein blijven
Helemaal niet meer heb een grote rookcabine laten plaatsen jaren geleden en ben niet van plan
om die eruit te halen. Heb genoeg van die regeltjes allemaal (blowen zonder tabak) welke idioot
heeft dat bedacht dat kan alleen iemand zijn die nog nooit in een coffeeshop is geweest en weet
niet wat zich afspeelt in de hele horeca!!!
Het aanbieden.
Het is wetenschap tegen ideologie.
Het voorradig blijven houden van vaporizers voor de verkoop.
Ik hoop zoveel verschillende legale producten te verkopen voorzien van de juiste product informatie tegen een eerlijke prijs
Ik zal meewerken met de overheid. De onderneming die wij hebben moet van deze tijd zijn. (Je
moet overal kunnen pinnen en geaccepteerd kunnen worden als je naar de bank gaat) De imago
van de coffeeshops kunnen zeker nog verbeterd worden. Het kan gelegaliseerd worden maar als
dat niet gebeurd zullen de mensen altijd een vooroordeel hebben zolang je drugs verkoopt onder
een gedoogbeleid.
Ingaan op de nieuwe markt die er gaat komen en zorgen dat coffeeshops een goede functie
houden in onze maatschappij
Is al leuk aanbod in Nederland van goede edibles, maar regelgeving is nog vaag, hopelijk komt
hier meer duidelijkheid over.
klanten informeren en voorlichting geven
Ligt aan duidelijkheid van de overheid naar de branche toe. Hoe en wat men nu echt wil, wat
wel en niet kan. Wij kunnen ons alleen schikken in wat wel en niet mag.Zodat wij daar weer op
kunnen inspelen
mee werken met overheid. wij zijn er al klaar voor. We zijn uitgeroepen tot beste coffeeshop van
Nederland , mede omdat wij transparant zijn en graag mee willen helpen aan een beter beleid
Meebewegen met beleid en vraag.
meegroeien met de vraag
Mits we toestemming krijgen van de gemeente edibles aan de klanten bieden.
Nieuwste ontwikkelingen hiervan blijven volgen en aanbod aanprijzen
Nogmaals je hebt niets om in te spelen het enigste wat nog kan is net als zovele coffeeshops
eigenaren al doen afhaalcentrum want dat scheelt een hoop gezeik
Nvt
nvt
Proberen producten te ontwikkelen en deze in het 500 grams voorraad maximum te persen.
Producten ontwikkelen. Goed assortiment wegzetten
Producten ontwikkelen. Goed assortiment wegzetten
Producten ontwikkelen. Goed assortiment wegzetten
Puur door gedraaide te verkopen
Samenwerken
Samenwerken met buitenlandse wiet merken oa uit USA. Omdat ze daar veel verder zijn dan
Nederland. Daarna kan men in Nederland met kennis van USA zelf produceren en legaal exporteren naar land waar wiet legaal is.
Verdampers aanbieden

Trimbos-instituut

57

Vooruitstrevende en innovatieve manieren zoeken om wiet te roken en deze ook aanprijzen in
plaats van tabak. Met het rookverbod is dit waarschijnlijk ook hard nodig omdat ik persoonlijk niet
weet hoe lang er nog tabak gerookt mag gaan worden binnen de coffeeshop.
We volgen op dit moment de regering en burgemeester samen met onze advocaat en onze
collega coffeeshops hier in Nijmegen
Wederom niet, overheid bepaalt de kaders, dus ben geheel afhankelijk van wat zij bepalen.
Weet niet!!
Wij gaan binnenkort de drempel van de shop verlagen door een gezelliger uitstraling zodat ook
de ‘’’nieuwe’’ cannabisgebruiker zich hier thuis voelt. Reeds aangeschaft een Playstation: we
begrepen van klanten dat zij speciaal hiervoor uitweken naar een shop in Hengelo. Blijkbaar willen
jongeren entertaint worden.
Wij zullen mee gaan met de ontwikkelingen zoals die zich dan voor zullen doen
Zo actueel mogelijk zoals het het beste aansluit bij de huidige trend.
Zodra er duidelijke regelgeving is van de overheid, kan de branche met reeds bestaande
contacten en opgedane kennis hier direct op inspringen.

Heeft u nog aanvullende opmerkingen, suggesties of informatie naar aanleiding van
één van de vragen?
Als we met de veranderingen in de VS en de buurlanden mee willen gaan en aanpassingen willen
doen naar de regulering van de achterdeur, dan moeten wij zeker een nieuwe beleid doorvoeren.
Deze beleid die moet van deze tijd zijn! De beleid van de Nederlandse coffeeshops zijn nog van
de jaren 1990-1995. Ik denk dat dit de juiste moment is om de beleid zodanig te veranderen ten
gunste van de Nederlandse bevolking, de staat en de coffeeshophouder zelf. Wij als Nederland
moeten een voorbeeldfunctie zijn.
betrek de ondernemers er bij !!
De prijs van cannabis moet significant naar beneden, om het roken van pure joints mogelijk te
maken.
Gebruik deze informatie AUB niet tegen de coffeeshops door een andere interpretatie te geven...
We hebben al zo vaak in een kwaad daglicht gestaan, ik hoop dat de coffeeshop zijn identiteit
kan blijven behouden en ik hoop op een volledige regulering van de achterdeur en niet zo’n half
afgebakken experiment wat ze on door de strot proberen te duwen.
Go west. Ga in Colorado kijken, het wiel is namelijk al uitgevonden.
Graag discussie over digitale kassa system dan wel transparantie in geldstromen en goederen
stromen.
Discussie over voorverpakte artikelen of niet. Promoten van pinnen, graag vraag over verhouding
tussen pinnen en contante betalingen. Cursus voor Cannabis Verkooppunt eigenaren.
graag willen wij op de hoogte gehouden worden en hopen dat de gemeente Den Haag hun beleid
m.b.t. de edibles herziet.
Het is van groot belang om ons drugsbeleid te laten slagen. Om dan heel goed in gesprek te
blijven met de overheid en de coffeeshop eigenaren.
Alleen op die manier heeft het een grote kans van slagen.
hopelijk draagt deze enquete bij tot het in een minder negatief daglicht stellen van deze plant, die
zoveel heilzame krachten heeft. Helaas heeft wiet een negatief imago, daar moet verandering in
komen. Hopelijk komt het besef in Nederland ook snel, we lopen nu helaas zo achter. Het achterdeurbeleid is zo ontzettend achterhaald. Legaliseer het of verbied het, een van de twee, maar dit
gedoogsysteem heeft echt zijn tijd wel gehad!

58

Trimbos-instituut

Iedereen wil de manier van gebruiken (roken en dan meestal ook nog met tabak) heel graag
veranderen. Dit vraagt echter een gigantische cultuuromslag die je echt niet zomaar kunt
afdwingen met regeltjes. Mensen blijven dan gewoon weg en zoeken hun heil elders. Dit geldt
zeker voor de coffeeshop als ‘aangewezen gebruikersruimte’. Iedereen moet de alternatieven
benadrukken, beschikbaar maken, maar vooral het beschikbaar maken is een groot probleem
binnen de huidige regelgeving. Het is moeilijk aan productdifferentiatie te doen op het moment
dat dit allemaal binnen de 500grams norm moet gebeuren en eigenlijk de productie en verwerking
binnen een grijs schemer gebied moet gebeuren. Ook bij het experiment voor gelegaliseerde
wietteelt wordt hier helemaal niet over nagedacht. Er moet ruimte komen voor THC-oliën, e-liquids, de productie van edibles, wat gaan we doen met de joints, tabaksvrije joints, Nederlandse
Hasj etc.etc. Ook leren de meeste jongeren al blowen voordat ze naar de coffeeshop gaan. Daar
worden zij door de coffeeshops dan ook niet bereikt. De jongeren zouden bij het begin van hun
“blowen” moeten leren dat ze een vaporiser moeten gebruiken in plaats van dat de coffeeshops
hen dit moet afleren en laten overstappen naar een heilzamer alternatief.
Iedereen wil de manier van gebruiken (roken en dan meestal ook nog met tabak) heel graag
veranderen. Dit vraagt echter een gigantische cultuuromslag die je echt niet zomaar kunt
afdwingen met regeltjes. Mensen blijven dan gewoon weg en zoeken hun heil elders. Dit geldt
zeker voor de coffeeshop als ‘aangewezen gebruikersruimte’. Iedereen moet de alternatieven
benadrukken, beschikbaar maken, maar vooral het beschikbaar maken is een groot probleem
binnen de huidige regelgeving. Het is moeilijk aan productdifferentiatie te doen op het moment
dat dit allemaal binnen de 500grams norm moet gebeuren en eigenlijk de prodcutie en verwerking
binnen een grijs schemer gebied moet gebeuren. Ook bij het experiment voor gelegaliseerde
wietteelt wordt hier helemaal niet over nagedacht. Er moet ruimte komen voor THC-oliën, e-liquids, de productie van edibles, wat gaan we doen met de joints, tabaksvrije joints, Nederlandse
Hasj etc.etc. Ook leren de meeste jongeren al blowen voordat ze naar de coffeeshop gaan. Daar
worden zij door de coffeeshops dan ook niet bereikt. De jongeren zouden bij het begin van hun
“blowen” moeten leren dat ze een vaporiser moeten gebruiken in plaats van dat de coffeeshops
hen dit moet afleren en laten overstappen naar een heilzamer alternatief.
Iedereen wil de manier van gebruiken (roken en dan meestal ook nog met tabak) heel graag
veranderen. Dit vraagt echter een gigantische cultuuromslag die je echt niet zomaar kunt
afdwingen met regeltjes. Mensen blijven dan gewoon weg en zoeken hun heil elders. Dit geldt
zeker voor de coffeeshop als ‘aangewezen gebruikersruimte’. Iedereen moet de alternatieven
benadrukken, beschikbaar maken, maar vooral het beschikbaar maken is een groot probleem
binnen de huidige regelgeving. Het is moeilijk aan productdifferentiatie te doen op het moment
dat dit allemaal binnen de 500grams norm moet gebeuren en eigenlijk de prodcutie en verwerking
binnen een grijs schemer gebied moet gebeuren. Ook bij het experiment voor gelegaliseerde
wietteelt wordt hier helemaal niet over nagedacht. Er moet ruimte komen voor THC-oliën, e-liquids, de productie van edibles, wat gaan we doen met de joints, tabaksvrije joints, Nederlandse
Hasj etc.etc. Ook leren de meeste jongeren al blowen voordat ze naar de coffeeshop gaan. Daar
worden zij door de coffeeshops dan ook niet bereikt. De jongeren zouden bij het begin van hun
“blowen” moeten leren dat ze een vaporiser moeten gebruiken in plaats van dat de coffeeshops
hen dit moet afleren en laten overstappen naar een heilzamer alternatief.
Iedereen wil de manier van gebruiken (roken en dan meestal ook nog met tabak) heel graag
veranderen. Dit vraagt echter een gigantische cultuuromslag die je echt niet zomaar kunt
afdwingen met regeltjes. Mensen blijven dan gewoon weg en zoeken hun heil elders. Dit geldt
zeker voor de coffeeshop als ‘aangewezen gebruikersruimte’. Iedereen moet de alternatieven
benadrukken, beschikbaar maken, maar vooral het beschikbaar maken is een groot probleem
binnen de huidige regelgeving. Het is moeilijk aan productdifferentiatie te doen op het moment
dat dit allemaal binnen de 500grams norm moet gebeuren en eigenlijk de prodcutie en verwerking
binnen een grijs schemer gebied moet gebeuren. Ook bij het experiment voor gelegaliseerde
wietteelt wordt hier helemaal niet over nagedacht. Er moet ruimte komen voor THC-oliën, e-liquids, de productie van edibles, wat gaan we doen met de joints, tabaksvrije joints, Nederlandse
Hasj etc.etc. Ook leren de meeste jongeren al blowen voordat ze naar de coffeeshop gaan. Daar
worden zij door de coffeeshops dan ook niet bereikt. De jongeren zouden bij het begin van hun
“blowen” moeten leren dat ze een vaporiser moeten gebruiken in plaats van dat de coffeeshops
hen dit moet afleren en laten overstappen naar een heilzamer alternatief.
Trimbos-instituut

59

Ik hoop dat het trimbos instituut nu eens echt onbevoordeeld zonder eigen mening de mensen in
het veld met veel ervaring serieus gaat nemen
Ik hoop dat u de uitslag van de onderzoeken met ons wilt delen, zodat we er zelf ook meer over
kunnen leren en ons aanbod kunnen aanpassen op de innovatieve manieren van het roken van
cannabis tegenwoordig.
Ik vind de vragen erg algemeen gericht. Aan de vraagstelling merk ik dat er geen rekening is
gehouden met dat de regels voor coffeeshops per gemeente verschillen.
De vragenlijst is naar mijn idee opgesteld door mensen die zelf weinig tot geen ervaring hebben
met soft drugs en coffeeshops, erg jammer want zo is de uitslag ook niet altijd juist
In onze gemeente Den Haag is de verkoop van edibles verboden. Wij verkochten een paar
maanden terug rond de 50 edibles per dag. Het mooie daarvan is dat het PUUR is zonder tabak
en dat we per edible precies wisten wat er in zat en waar het vandaan kwam. Vele kanker
patienten hadden er baat van en het is ook heel goed te doseren ! Belachelijk ook dat de
gemeente Den Haag het niet wil. Het is per gemeente verschillend, in Amsterdam mag het wel.
Wij zijn voor PUUR roken of vapen en vooe edibles,
Ja laat de gemeente eens met ons praten en maak eerst t beleid wat er nu is gelijk in heel t land
Ja, misschien cursus voor eigenaren over werking coffeeshop. Kassa systemen endergelijke voor
iedereen gelijk cursus voor personeel van shops.
Uiteraard is het het beste om niet te roken, en niet te drinken. Maar als je dan toch wil zondigen/
genieten dan kun je beter een joint opsteken dan een paar biertjes drinken. Al was het maar
vanwege je gezondheid. Jammer dat dit verhaal zo weinig aan het licht komt. Als het aan de
conservatieve partijen/ mensen ligt dan roken we niet, drinken we niet en zitten we iedere zondag
in de kerk/ moskee.
voorstander van regulering maar in grensgemeentes zal ook aan de buitenlander verkocht moeten
worden anders gaat de straathandel weer toenemen zoals in 2012
We hopen echt op een werkbare goede regeling van de achterdeur en de decriminalisering van
onze branche
Wij coffeeshops willen dat de handelsvoorraad van maximaal 500 gram naar 5 kg gaat want
onze koeriers worden regelmatig overvallen omdat ze vaak meerdere keer per dag heen en weer
moeten wat ze een makkelijke prooi maakt voor kwaadwillenden
Wij, als coffeeshops, zien graag een transparant systeem tegemoet waarin elke coffeeshop zijn
eigen voorraad mag telen (gereguleerd). Dit onder toeziend oog van de overheid. Elke coffeeshop
mag een locatie hebben waarin geteeld mag worden, echter wel de hoeveelheid die past bij de
huidige omzet. Bij de teelt mag ten alle tijden een controle plaatsvinden, zoals cameratoezicht,
controle op opslag etc. Hierdoor worden de teeltlocaties beheersbaar en is de kans op een overval
nihil. Tevens bestaat er voor de coffeeshopondernemers dan een concurrentiestrijd wat de consument ten goede komt.
zorg dat de cannabis en cannabisvoeding op pgr’s (PLANT GROW REGULATORS) gecontroleerd
gaat worden omdat straks een hele generatieblowers hier kanker van krijgt. en/of zorg dat de
wiet die uit canada en amerika komt niet hier op de markt verkrijgbaar is.

60

Trimbos-instituut