Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1686
Vragen van de leden Van Gerven en Leijten (beiden SP) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat onethische
verdienmodellen van de farmaceutische industrie de prijzen voor
geneesmiddelen opdrijven (ingezonden 22 maart 2017).
Antwoord van Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 24 april 2017). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 1633.
Vraag 1 en 2
Wat is uw reactie op het bericht van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij
ter bevordering der Pharmacie (KNMP) dat onethische verdienmodellen van
de farmaceutische industrie de prijzen voor geneesmiddelen opdrijven?1
Bent u ook van mening dat Essential Pharmaceuticals onethisch handelt door
oude, slecht lopende licenties op te kopen om de prijs vervolgens te
verveelvoudigen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 1 en 2
Grote prijsverhogingen van geneesmiddelen veroorzaken logischerwijs onrust
onder patiënten en apothekers. Niet de grootste nood van patiënten of een
duurzame innovatie, maar de hoogst mogelijke winst lijkt in dit soort situaties
leidend bij fabrikanten.
Essential Pharmaceuticals heeft in het afgelopen jaar de afzet van vier
geneesmiddelen (Camcolit, Norgalax, Calcitonine en Slow K) overgenomen
van verschillende farmaceutische bedrijven en de prijzen ervan fors verhoogd. Voor het vergoeden van geneesmiddelen bestaat het Geneesmiddelvergoedingssysteem (GVS). Onderling vervangbare geneesmiddelen zijn
geclusterd en krijgen een vergoedingslimiet. Indien het geneesmiddel hoger
geprijsd is dan de limiet is het verschil een bijbetaling voor de patiënt. Omdat
Essential Pharmaceuticals de prijzen van de geneesmiddelen tot boven de
limiet heeft verhoogd, is in deze gevallen bijbetaling van de patiënt onontkoombaar tenzij er wordt overgestapt naar een ander middel. Deze bijbetaling
is geheel aan de prijsstelling door de fabrikant te wijten.
Hoewel het verhogen van prijzen niet in strijd met huidige wet- en regelgeving is, acht ik het zeer onwenselijk indien deze verhogingen puur uit

1

ah-tk-20162017-1686
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://www.knmp.nl/knmp-nl/nieuws/knmp-2018onethisch-verdienmodel-leidt-tot-opdrijvenprijzen2019?utm_source=dlvr.it&utm_medium=twitter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

winstoogmerk worden doorgevoerd. Er is daarom door medewerkers van
VWS gesproken met Essential Pharmaceuticals en verzocht om inzicht te
geven in de kostenopbouw. Tevens is de fabrikant opgeroepen de prijs voor
de betreffende vier geneesmiddelen te verlagen. Essential Pharmaceuticals
heeft aangegeven niet bereid te zijn om de prijzen te verlagen, noch
transparant te zijn over de kostenopbouw. Ik kan deze transparantie niet
afdwingen, maar het is zeer te betreuren dat Essential Pharmaceuticals tot op
heden geen onderbouwing geeft van de prijsverhoging, als verantwoording
tegenover de patiënten die hier financieel op achteruitgaan. Op Europees
niveau heeft de Minister aandacht gevraagd voor de hoogte van geneesmiddelenprijzen, transparantie en alternatieve businessmodellen.
Vraag 3 en 4
Wat zegt u tegen apothekers die aan de balie oog in oog staan met patiënten
die vanwege de exorbitante prijsstijging hun geneesmiddel niet langer
kunnen betalen? Kunt u het hen uitleggen waarom dit binnen het huidige
geneesmiddelenbeleid mogelijk is?
Vindt u het acceptabel dat de handelwijze van Essential Pharmaceuticals leidt
tot bijbetalingen voor patiënten of zelfs tot het mijden van zorg vanwege de
oplopende kosten? Zo nee, bent u bereid in te grijpen?
Antwoord 3 en 4
Hoewel ik bijzonder goed begrijp dat het voor apothekers moeilijk is om
patiënten over deze ontstane situatie te informeren, zie ik geen mogelijkheden om de ontstane bijbetalingen te veranderen. Ik betreur het dat patiënten
in de nieuwe situatie moeten bijbetalen of zelfs zorg gaan mijden. Zoals in
vraag 1 en 2 beantwoord, mogen bedrijven zelf hun prijs stellen mits wordt
voldaan aan huidige wet- en regelgeving.
Ik heb de mogelijkheid tot het stellen van maximumprijzen voor geneesmiddelen op basis van de WGP. Voor Camcolit is per 1 april 2017 een maximumprijs gesteld. Deze prijs is hoger dan de GVS-limiet.
Voor Norgalax, Slow K en Calcitonine is het nu nog niet mogelijk een
WGP-prijs vast te stellen. Dit komt doordat in ons omringende landen het
geneesmiddel niet of alleen in een andere farmaceutische vorm beschikbaar
is (b.v. capsule of drank). Zodra in minimaal twee van de ons omringende
landen deze geneesmiddelen in dezelfde farmaceutische vorm op de markt
worden gebracht kan de maximumprijs alsnog worden vastgesteld, op z’n
vroegst bij de volgende herijking in oktober 2017.
Er is contact gezocht met Essential Pharmaceuticals en een beroep gedaan op
hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Dit heeft helaas niet tot lagere
prijzen geresulteerd noch tot inzicht in de kostenopbouw van deze geneesmiddelen.
Vraag 5
Zijn er goede alternatieve geneesmiddelen beschikbaar voor Camcolit (4 keer
zo duur), Slow K (7 keer zo duur) en Calcitonine (7 keer zo duur) die niet
leiden tot bijbetalingen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 5
Camcolit 400mg (Lithium) is in het GVS geclusterd met Priadel en Lithiumcarbonaat. De Beroeps- en brancheorganisatie voor apothekers (KNMP) geeft
aan dat Priadel 400mg een vergelijkbaar geneesmiddel is, en bovendien
betalingsvrij. Voor lithiumcarbonaat geldt bijbetaling die lager is dan
Camcolit.
De KNMP geeft echter ook aan dat overstappen naar een ander middel voor
deze patiëntengroep niet zonder risico is, omdat de dosering nauw luistert.
Voor Slow K is een drank beschikbaar wat een apothekersbereiding is en niet
onder het GVS valt. Deze drank wordt door de zorgverzekeraars vergoed.
Voor Calcitonine is er geen alternatief beschikbaar.
Vraag 6
Gaat de overstap van de betreffende geneesmiddelen van Essential Pharmaceuticals gepaard met extra (maatschappelijke) kosten of bijwerkingen zoals
we dat eerder bijvoorbeeld bij het schildkliermedicijn Thyrax zagen? Bent u
bereid deze kosten op de fabrikant te verhalen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik heb op dit moment geen inzicht in extra kosten of bijwerkingen doordat
patiënten moeten switchen van geneesmiddel. Ik kan me voorstellen dat het
switchen van geneesmiddel extra labonderzoek vereist (Camcolit) en dat
patiënten meer geld gaan betalen via het eigen risico en eigen bijdragen.
Alhoewel dit zeer ongewenst is, overschrijdt de fabrikant geen wet- en
regelgeving en daarom is het voor mij niet mogelijk om kosten te verhalen
op de fabrikant.
Vraag 7
Doet Essential Pharmaceuticals überhaupt aan de ontwikkeling van nieuwe
geneesmiddelen of is hun bedrijfsmodel gebaseerd op het op deze wijze
winst maken over de ruggen van patiënten en de premiebetaler? Kunt u uw
antwoord toelichten?
Antwoord 7
Ik ben niet op de hoogte van het bedrijfsmodel van Essential Pharmaceuticals
en hun achterliggende motieven.
Vraag 8
Wat is uw appreciatie van de handelwijze van Norgine, Novartis en Sandoz
die hun licenties van de betreffende middelen eerst hebben verkocht aan
Essential Pharmaceuticals om zichzelf vervolgens terug te trekken zodat
alleen het dure middel nog beschikbaar is?
Antwoord 8
Het staat farmaceutische bedrijven vrij om licenties te kopen en verkopen als
dit past bij hun bedrijfsvoering. Over het algemeen wordt bij de verkoop van
een licentie ook de productie van het product door de oorspronkelijke
fabrikant gestaakt. Ik heb begrepen dat bij twee van de vier geneesmiddelen
door de oorspronkelijke fabrikant bij het CBG gemeld is dat intrekking van de
handelsvergunning werd ingegeven door bedrijfseconomische redenen.
De Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG) heeft aangegeven in
gesprek te gaan met haar leden, om ongewenste ontwikkelingen na het
doorverkopen van medicijnen te voorkomen. Hoewel hierover naar verluidt
nog geen afspraken zijn gemaakt, zijn de bovenstaande drie bedrijven wel lid
van de VIG.
Vraag 9 en 10
Welke andere mogelijkheden, behalve een beroep doen op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid, ziet u om het op deze wijze opdrijven van
geneesmiddelenprijzen door de farmaceutische industrie te voorkomen?
Biedt de thans geldende wetgeving mogelijkheden om dit soort gedrag van
de farmaceutische industrie dat uitsluitend gericht is op winstmaximalisatie,
aan te pakken? Zo nee, welke wet- en regelgeving voorkomt dat er effectief
ingegrepen kan worden?
Antwoord 9 en 10
Het systeem van vrije prijzen voor geneesmiddelen leidt tot concurrentie en
daardoor overwegend lage prijzen. Soms resulteert dit echter in prijsverhogingen.
De WGP is zeer effectief om prijzen te maximeren, maar kent een aantal
uitzonderingen waardoor geen maximumprijs kan worden vastgesteld. Twee
keer per jaar wordt onderzocht of een maximumprijs voor een geneesmiddel
kan worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3