Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2218
Vragen van de leden Dijkgraaf (SGP), Lodders (VVD) en Geurts (CDA) aan
de Staatssecretaris van Economische Zaken over het rapport van
Watermaatschappij Limburg over mogelijke overschatting van nitraatgehaltes
in lössgrond (ingezonden 7 april 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) (ontvangen
12 juni 2014) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2013–2014,
nr. 1951
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het rapport van Watermaatschappij Limburg
(WML) over nitraatmetingen in bodemvochtonderzoek op lössgrond?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 6
Hoe waardeert u het geconstateerde verschil in uitkomst tussen de nitraatmetingen volgens de methode van WML (+/- 30% lager) en volgens de methode
van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)?
Hoe waardeert u de in het rapport genoemde mogelijke tekortkomingen van
de door het RIVM gehanteerde meetmethode?
Erkent u dat de gekozen meetmethode voor het bepalen van het nitraatgehalte in bodemvocht op lössgrond belangrijke consequenties kan hebben
voor de uitkomst?
Antwoord 2, 3 en 6
Het is bekend dat er, afhankelijk van methoden en opzet van meetnetten,
verschillen in gemeten nitraatconcentraties kunnen optreden. Het is niet
evident welke methode en opzet de beste is. De WML concludeert in dit
verband in haar rapport: «Op basis van dit onderzoek kan niet aangegeven
worden welke methode de beste voorspeller is voor de hoeveelheid nitraat
die uit kan spoelen naar het grondwater.» Het rapport van WML is gebaseerd
op een zeer beperkte dataset (eenmalig twintig monsters afkomstig van acht
boorpunten op twee percelen). Het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid

1

ah-tk-20132014-2218
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

Vaessen, Kusters en Crijns; Vergelijking protocol monstername en nitraatanalyse bodemvochtonderzoek DSG-RIVM; april 2014; in opdracht van WML

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

(LMM) omvat meetpunten op circa 450 bedrijven. WML en RIVM gaan in
gesprek over de in het rapport van het WML geconstateerde verschillen met
het LMM.
Vraag 4
Kunt u aangeven hoeveel tijd er de afgelopen jaren ongeveer zat tussen de
monsternames in lössgrond door het RIVM en de daadwerkelijke nitraatanalyses op het laboratorium?
Antwoord 4
Het grootste deel van de monsters wordt binnen enkele weken na monstername geanalyseerd. Het RIVM bewaart monsters onder geconditioneerde
omstandigheden, om veroudering en uitdroging van de monsters te
voorkomen.
Vraag 5
In hoeverre wordt de door het RIVM gehanteerde meetmethode op lössgrond
ook in gebieden op zandgrond toegepast?
Antwoord 5
In de zandgebieden wordt de bemonsteringsmethodiek voor lössgronden
gebruikt daar waar het grondwater diep zit. Dat was in het basismeetnet in de
periode 2007–2010 jaarlijks op 3 tot 4 bedrijven (van de circa 190 bedrijven)
het geval. In het derogatiemeetnet betrof dit jaarlijks 2 (van de circa 150
bedrijven) in de zandregio.
Vraag 7
Is de veronderstelling juist dat mogelijke overschatting van het nitraatgehalte
in bodemvocht onder lössgrond een te negatief beeld zou geven van de
grondwaterkwaliteit in lössgrond en daarom de gebruiksnormen voor
lössgrond ter discussie zou stellen?
Antwoord 7
Deze veronderstelling is niet juist. De hoogte van de gebruiksnormen wordt
niet gebaseerd op metingen, maar is gebaseerd op modelberekeningen.
Daarbij is het zo dat de modelberekeningen op basis van de maatregelen uit
het vierde actieprogramma Nitraatrichtlijn (4e AP) voor het lössgebied lagere
nitraatconcentraties voorspellen dan gemeten worden in het LMM, net zoals
de metingen van WML.
Zowel de modelberekeningen als WML als LMM laten echter concentraties
zien die duidelijk boven de streefwaarde van 50 milligram nitraat per liter
liggen. Ook in het geval de gebruiksnormen gebaseerd zouden zijn op
metingen in plaats van de modelberekeningen is er aanleiding voor extra
maatregelen ten opzichte van het vierde actieprogramma. Het 4e AP bevatte
een toezegging om uiterlijk per 2015 beleid geïmplementeerd te hebben
waarmee op termijn de streefwaarde van 50 milligram nitraat per liter
gehaald wordt, ook in het lössgebied. Op basis daarvan is in het 5e AP
gekozen voor een verlaging per 2015 van de gebruiksnormen voor totaalstikstof voor uitspoelingsgevoelige akker- en tuinbouwgewassen in het
lössgebied. Zoals aangegeven is de hoogte van deze gebruiksnormen is
gebaseerd op modelberekeningen.
Vraag 8 en 9
Gaat u op korte termijn vervolgonderzoek uit laten voeren naar de nitraatmetingen volgens de beide methoden en de mogelijke tekortkomingen van de
door het RIVM gehanteerde methode?
Gaat u de Europese Commissie op korte termijn informeren over de analyse
van Watermaatschappij Limburg, de mogelijke overschatting van nitraatgehaltes in lössgrond in het basis- en derogatiemeetnet en over eventueel
vervolgonderzoek en mogelijke aanpassing van gebruiksnormen en maatregelen naar aanleiding hiervan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 8 en 9
RIVM en WML gaan op korte termijn in gesprek over de methodiek van
nitraatmetingen. Op basis van de uitkomsten van dat gesprek zal ik de
afweging maken of vervolgonderzoek nodig is en of het zinvol is om de
Europese Commissie te informeren.
Vraag 10
Bent u bereid om naast vervolgonderzoek ook een pilot in de lössgebieden te
starten om in het kader van de equivalente maatregelen zo snel mogelijk
maatwerk te kunnen gaan leveren aangezien melkveebedrijven op lössgrond
kunnen aantonen dat zij de nitraatnorm ruim halen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Ik sta positief tegenover een pilot met equivalente maatregelen in het
lössgebied en ben daarover met de sector in gesprek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3