8
Pakket Belastingplan 2018
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten
en enige andere wetten (Belastingplan 2018) ( 34785 );
- het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten
en enige andere wetten (Overige fiscale maatregelen 2018)
( 34786 );
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 en enkele andere wetten (Wet afschaffing van
de btw-landbouwregeling) ( 34787 );
- het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de dividendbelasting 1965, de Wet op de vennootschapsbelasting 1969
en enige andere wetten in verband met de introductie van
een inhoudingsplicht voor houdstercoöperaties, de uitbreiding van de inhoudingsvrijstelling in de dividendbelasting
en wijziging van enkele antimisbruikbepalingen in de dividendbelasting en vennootschapsbelasting (Wet inhoudingsplicht houdstercoöperatie en uitbreiding inhoudingsvrijstelling) ( 34788 ).

Dan is er nog één kopje “overig”. Het is niet anders. Dat
zijn eigenlijk alle vragen die naar aanleiding van het
regeerakkoord zijn gesteld, die in zekere zin ook wel
samenhangen met de fiscaliteit in zijn algemeenheid. Zij
komen niet echt terug in de voorliggende wetsvoorstellen,
maar ik vind het toch belangrijk om daar antwoord op te
geven. Dat doe ik dan als laatste.
Dat is wat mij betreft de manier waarop ik het wil behandelen. Ik denk dat ik maar gewoon meteen van start ga met
een bekende vraag.
De heer Van Weyenberg (D66):
Voorzitter, ik heb een ordevoorstel.
De voorzitter:
Alweer een ordevoorstel? Wat is dit weer? Sorry, meneer
Van Weyenberg, zo kunnen we aan de gang blijven.
De heer Van Weyenberg (D66):
Mijn vraag is of de advisering op de amendementen al in
eerste termijn komt of in tweede termijn.

(Zie vergadering van 21 november 2017.)
De algemene beraadslaging wordt hervat.
De voorzitter:
Aan de orde is het Belastingplan 2018. Vanavond is het de
bedoeling dat het debat wordt voortgezet met de eerste
termijn van de zijde van de regering en daarna ook nog de
tweede termijn van de zijde van de Kamer. Ik heet natuurlijk
de staatssecretaris die gisteren ook de nacht met ons heeft
doorgebracht wederom van harte welkom. Ik geef nu de
staatssecretaris het woord.

Staatssecretaris Snel:
Dank u wel, voorzitter. Het was inderdaad een bijzondere
middag, avond en nacht. Gisteravond heb ik een hoop
geleerd, ook over belastingpolitiek in de jaren zeventig. Dat
was nog niet mijn specialiteit, maar ik vond het zeker de
moeite waard om daarnaar te luisteren. Je zou het bijna
vergeten, maar nu gaan we van Hillen gewoon terug naar
wat we eigenlijk altijd doen rond deze tijd van het jaar en
dat is praten over het Belastingplan. Ook dit keer weer een
veelheid aan maatregelen die samenkomen en ook in een
verzamelwet zijn aangeboden. Daar heb ik dit keer nog de
bijzonderheid bij dat we in eerste instantie een Rutte IIpakket — zoals het gisteren zo mooi genoemd werd — en
een Rutte III-pakket via de nota van wijzigingen samenvoegen. Die komen nu allemaal hier samen. Het is wel zo dat
de veelheid der dingen een beetje in de weg stond om een
hele logische indeling in blokjes te maken. Dat merkte de
Kamerleden al bij de inbreng en ik merkte het zelf ook
vanochtend bij het proberen te verdelen in blokjes. Dus ik
hoop dat de Kamer het mij niet kwalijk neemt dat we af en
toe wat erratisch door de antwoorden heen gaan. Soms
ook kort, omdat ik op sommige vragen al eerder in de
schriftelijke set of tijdens het wetgevingsoverleg ben ingegaan. Zo probeer ik het tempo in mijn antwoorden een
beetje hoog te houden. Ik doe dat op basis van de belastingwetten zoals we die hebben aangeboden.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
O, een procedurele opmerking.
Staatssecretaris Snel:
De bedoeling is om dat echt in de tweede termijn te doen.
We hebben in het verleden ook wel eens schriftelijke setten
gehad, waarin we een aantal technische vragen proberen
af te doen. Dat is helaas na ons bijzondere avontuur gisteravond niet helemaal meer gelukt. Dus dat doe ik nu. Als
iedereen denkt “hé, ik zou toch nog een vraag hebben via
een amendement”, dan kom ik daar in de tweede termijn
op terug.
Ik wil snel beginnen met een eerste vraag rondom de lasten
die van de heer Nijboer kwam en waar ook anderen eerder
wel wat over hebben gezegd. Hoe zit het nu precies met
wat dit regeerakkoord doet? Wat is lastenverlichting en wat
lastenverzwaring? Ik heb het gevoel dat we daar al vijf, zes
of zeven keer met elkaar over hebben gesproken. Er is een
heel duidelijke tabel die een basispad aangeeft: dat is een
lastenverzwaring, dan komt het regeerakkoord, dat geeft
een lastenverlichting van 6,5 miljard en dat komt in totaal
neer op een lastenverzwaring van 3,4 miljard. Dat is gewoon
de bekende tabel die we eerder hebben gebruikt. Daar zit
dan altijd de vraag bij: hoeveel is dan precies voor burgers
en hoeveel is voor bedrijven? Je zal zien dat het voor ons
vaak lastig is om dat aan te geven, omdat dat heel arbitrair
is. Veel van die maatregelen slaan niet eenduidig neer bij
zomaar burgers of bedrijven of slaan in eerste instantie
neer bij bedrijven, maar die rekenen dat dan door aan burgers. Uiteindelijk is het lastig om dat onderscheid per
maatregel te maken. Ik denk ook niet dat het handig is om
de regeerakkoordmaatregelen nog eens precies uit te
regelen. Dat doen we eigenlijk nooit en dat wilden we deze
keer ook niet doen.
Dan had de heer Omtzigt een vraag met betrekking tot het
blokje inkomenseffecten. Hij vroeg of de nieuwe vormgeving van de inkomensafhankelijke combinatiekorting van

22 november 2017
TK 25

25-8-1

het regeerakkoord geen rare effecten had. De heer Nijboer
vroeg wat de gevolgen van deze nieuwe vormgeving waren
voor de mensen met de laagste inkomens. Hij noemde
daarbij het voorbeeld van de postbezorger. Ik denk dat de
kern van het antwoord is, zoals ik eerder al heb aangegeven,
dat soms een euro minder inkomen kan leiden tot een
daling van €1.000 door die inkomensafhankelijke combinatiekorting. Dat wil niemand. Dat ligt aan de vaste voet en
het kabinet is voornemens om deze vaste voet uit de IACK,
om het zo maar te noemen, te schrappen in het eerste deel
van de IACK en te vervangen door een geleidelijke inkomensafhankelijke opbouw. Ja — misschien is dat het antwoord op de vraag van de heer Omtzigt — wij vinden dat
hiermee een raar effect uit de IACK wordt gehaald. Dan
wordt mij gevraagd of ik dat niet anders had kunnen doen,
of ik niet eerder had kunnen beginnen of minder steil had
kunnen afbouwen. Het antwoord is: alles had gekund, maar
daarvoor is niet gekozen. Er zijn overigens een heleboel
technische redenen voor die keuze, maar die wil ik hier nu
niet allemaal noemen. Het was mogelijk, maar we hebben
het niet voorgesteld.
Er was nog een vraag over de verzilvering en of die daaraan
gekoppeld was. Het is belangrijk om hierbij op te merken
dat de mensen die een IACK over het algemeen niet volledig
tegen hun eigen inkomen konden verzekeren, dit wel konden doen als hun partner genoeg verdiende. Dit is een
belangrijk onderdeel om hierbij te vermelden.
Een aantal keer is de vraag gesteld over vermogensongelijkheid. De heer Bruins vroeg hoe ik daartegen aankijk en
welke bijdrage bijvoorbeeld het uitfaseren van Hillen aan
dat beeld levert. Mevrouw Leijten vroeg wat het kabinet
gaat doen aan het stijgen van deze vermogensongelijkheid.
Dit zijn begrijpelijke vragen. Het is een thema. Je hebt
inkomensongelijkheid, maar ook vermogensongelijkheid.
Je hebt internationaal allerlei lijstjes om dat te vergelijken.
Rondom inkomensongelijkheid doen we het heel goed,
rondom vermogensongelijkheid doen we het niet slecht,
maar niet zo goed als rond inkomensongelijkheid. Het is
overigens heel erg moeilijk om deze lijstjes helemaal op
hun waarde te schatten. Dit is ook eerder verteld. Vermogen
is niet echt een eenduidig concept en de meting is vrij problematisch. Een belangrijk verschil wordt natuurlijk
gevormd door de pensioenrechten. Deze grote opbouw van
vermogen is in Nederland anders georganiseerd dan in
andere landen, waardoor er binnen het Nederlandse pensioenstelsel ook anders gespaard wordt dan in wellicht
andere landen. Als je hierop corrigeert, krijg je weer andere
lijstjes. Ik ga niet alle lijstjes met plussen en minnen hier
becommentariëren. Het geeft wel aan dat er ongelijkheid
is en dat een aantal maatregelen in het regeerakkoord hier
verbetering in aanbrengt maar dat ze nog steeds blijft
bestaan.
De statistieken waarvan wij vinden dat ze het meest volledige beeld geven, zijn die van het CBS. Daarin is te zien dat
de vermogensongelijkheid tussen huishoudens, daar werd
op gedoeld, tussen 2008 en 2013 inderdaad is toegenomen.
Het is belangrijk om te weten dat dit vooral het gevolg was
van de daling van de huizenprijzen tijdens de economische
crisis. Je ziet dat die huizenprijzen ontzettend belangrijk
zijn in deze vermogensstatistieken, want op het moment
dat in 2014 de woningmarkt weer aantrekt, zie je dat de
vermogensongelijkheid meteen niet meer toeneemt en zelfs
in 2015, voor het eerst sinds de crisis, weer afneemt. Wij
denken dat het vooral komt door de stijging van de huizen-

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

prijzen, kijkend naar de opbouw van de vermogensstatistieken. Dit kabinet heeft niet als doel gesteld, dat zeg ik er
maar even bij, om vermogens te herverdelen. Desalniettemin is het kabinet positief over het feit dat de vermogensongelijkheid volgens de laatste cijfers niet verder is gestegen.
Dan nog even over het effect van het uitfaseren van Hillen.
Dat zorgt er dus voor dat een specifieke vorm van vermogen, namelijk het afbetaalde eigen huis, minder wordt ontzien in de belastingheffing. Wat precies het effect daarvan
is op de vermogensongelijkheid, is niet helemaal duidelijk,
want dit heeft ook te maken met de invloed op de huizenprijzen. Al met al heeft het CBS aangegeven dat niet te
kunnen berekenen. Daarmee is het voorspellen van het
effect van de maatregel op de vermogensongelijkheid niet
goed mogelijk.
De heer Van Rooijen sprak een beetje in algemene zin een
tekstje uit over het negatieve beeld van de koopkracht van
ouderen. De heer Van Rooijen gaf aan dat hij vond dat die
er niet goed uitzag en vroeg naar argumenten die dit kunnen
ontkrachten. Het is belangrijk dat ik hier een paar dingen
over zeg. Er ontstond een beetje het beeld in het debat, ook
gisterenavond, dat dit kabinet alleen maar slecht nieuws in
petto heeft voor ouderen en de koopkracht van ouderen.
Dat is echt onjuist. Dat blijkt uit alle cijfers die we in eerdere
sets hebben aangeboden.
Ik noem een paar belangrijke getallen. Ouderen gaan er in
de komende vier jaar in overgrote meerderheid op vooruit.
88% van de ouderenhuishoudens gaat er gemiddeld op
vooruit. Dat percentage is best vergelijkbaar met het percentage alle huishoudens die erop vooruitgaan, want dat
is zelfs 94%. Een aantal Kamerleden bracht gisteren in hun
inbreng naar voren dat ouderen bovendien profiteren van
het hele pakket aan lastenverlichting van dit kabinet. Het
lage belastingtarief in de tweede, derde en vierde schijf is
voor deze groep gunstig. Ze krijgen ook nog eens recht op
een hogere algemene heffingskorting. Die hogere algemene
heffingskorting werkt via de netto-nettokoppeling door in
een hogere AOW-uitkering. Bovendien verhoogt het kabinet
de ouderenkorting en vervalt de harde inkomensgrens van
de ouderenkorting. Die wordt vervangen door een
afbouwtraject. Hierdoor krijgen ouderen met een inkomen
tot circa €47.000 een veel hogere ouderenkorting. Dat kwam
gisteren uit de plaatjes naar voren. Ouderen hebben vaak
ook nettovermogen, vaker dan andere groepen. Daarom
profiteren zij extra van het heffingsvrije vermogen in box
3. Er zijn nog andere maatregelen, zoals het verhogen van
de zorgtoeslag voor paren en het afschaffen van de harde
inkomensgrens in de huurtoeslag. Die zijn echt gunstig voor
AOW’ers met of zonder klein pensioen. Ten slotte wil ik hier
nog noemen dat veel ouderen voordeel hebben van het
verlagen van de eigen betalingen in de Wlz en de Wmo.
Kortom, dat zijn een hele hoop maatregelen. Ze zijn niet
alleen gericht op ouderen, maar het is zeker niet zo dat
ouderen hiervan worden uitgesloten. Sterker nog, in sommige gevallen profiteren zij er extra van. Ik vind het goed
om dat even te noemen.
De heer Van Rooijen gaf aan dat ouderen met een aanvullend pensioen wel degelijk last hebben van de achterblijvende indexering van de pensioenfondsen en dat ouderen
met een hoger pensioen hier relatief meer last van zullen
hebben. Daarvan heb ik eerder gezegd dat wij het niet een

22 november 2017
TK 25

25-8-2

taak van de overheid vinden om een onvolledige indexatie
rechtstreeks, een-op-een, te compenseren. Pensioenfondsen
en sociale partners zijn verantwoordelijk voor hun deel in
het aanvullendpensioenstelsel. Zij zijn ook verantwoordelijk
voor het beleid omtrent premies en indexatie. Het beperkt
indexeren van aanvullende pensioenen is inderdaad nadelig
voor de koopkracht van gepensioneerden, maar het heeft
ook nadelige effecten voor werkenden. Hun pensioenaanspraken worden namelijk ook beperkt geïndexeerd. Ook die
maatregel slaat dus niet alleen neer bij ouderen. De mensen
die nu nog in een opbouwfase zitten, hebben natuurlijk ook
last van de beperkte indexering van pensioenen. De overheid zorgt daarnaast voor een waardevast AOW voor
iedereen die de AOW-leeftijd heeft bereikt. De AOW wordt
bovendien geïndexeerd. AOW’ers met of zonder klein pensioen gaan er dan ook op vooruit.
Tot slot werd in dit kader een opmerking gemaakt over fiscale leeftijdsdiscriminatie. Ik weet niet of dat een officieel
begrip is. De heer Van Rooijen is goed in nieuwe begrippen
naar voren brengen, dus stel dat dit een nieuw begrip is,
dan zouden wij zeggen: nee, er is geen fiscale leeftijdsdiscriminatie ten aanzien van ouderen. Ouderen hebben net
zo hard recht op heffingskorting, waar jongeren geen recht
op hebben. De vergelijking die de heer Van Rooijen eerder
maakte over verschillen in afbouwpercentage tussen de
arbeidskorting en de ouderenkorting gaat dus gewoon niet
op, zoals ik volgens mij schriftelijk al heb gezegd. Ze hebben
andere doelen. Bovendien hebben ouderen recht op
arbeidskorting als zij werken.
Een- en tweeverdieners waren een belangrijk thema in het
debat. De heer Dijkgraaf begon daarover. De heer Bruins
kwam er later op terug. Er zijn heel veel eenverdieners die
werken. We hebben een heel grote bundel met 720 brieven
gehad. Die hebben we gisteren een beetje doorgebladerd,
maar ik heb ze nog niet helemaal tot mij kunnen nemen.
Mijn ambtenaren zijn daarmee bezig. We willen er best
graag wat aandacht voor hebben. Maar als je echt kijkt naar
wat het kabinet doet voor het verschil tussen twee- en
eenverdieners, dan vinden we eigenlijk, zoals de heer Bruins
al aangaf, dat het kabinet best veel doet voor eenverdieners.
We denken daarbij aan het vlakke tarief in het tweeschijvenstelsel. De fiscale behandeling van twee- en eenverdieners
wordt daarmee veel meer in evenwicht gebracht. Het maakt
dus minder uit of het gezinsinkomen met één of twee
inkomens wordt verdiend. Eenverdieners hebben bovendien
ook profijt van het verhogen van de afbouwgrens in het
kindgebonden budget voor paren, en van het verhogen van
de zorgtoeslag voor paren. Bovendien verlaagt het kabinet
de marginale druk op het traject tussen het minimumloon
en €35.000 echt fors. Vooral eenverdieners — dat zie je in
alle koopkrachtplaatjes terugkomen — hebben daar baat
bij. Eerst hadden ze echt last van een extreme marginale
druk. Die druk is er nog steeds, maar hij is wel behoorlijk
afgenomen. Per saldo zien we onder de streep dat de eenverdiener met een modaal inkomen er gemiddeld het meest
op vooruitgaat van alle groepen: gemiddeld 2% per jaar.
Dat is bijna evenveel als in de hele periode 2000 tot 2018
cumulatief, toen het 3% was. We zijn er nog niet — dat werd
ook aangegeven — maar als er een kabinet bezig is geweest
met dit probleem in wetgeving om te zetten, dan is het dit
kabinet. Nogmaals, de brieven worden natuurlijk echt goed
bekeken door de ambtenaren. We kijken of we dat kunnen
meenemen in een gedachtevorming naar de toekomst toe.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
Meneer Van Rooijen, ik geef u zo het woord, maar er zijn
gisteren ongeveer 200 vragen gesteld over het Belastingplan
en de zogenaamde wet-Hillen. Al die vragen van Kamerleden moeten worden beantwoord. Ik wil de staatssecretaris
eigenlijk de gelegenheid geven om zo veel mogelijk van
die vragen te beantwoorden. Als er vragen zijn blijven liggen, als er vragen onbeantwoord zijn gebleven, kunnen
jullie er iets over zeggen.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ik had de indruk dat de staatssecretaris een heel blok over
ouderen had besproken. Ik had daar slechts één korte vraag
over. De term “fiscale leeftijdsdiscriminatie” gebruik ik al
jaren. Die slaat met name op de bosbelasting. Misschien
dat u dat even wilt meenemen in een reactie.
De voorzitter:
Ik geef nu ook de heer Dijkgraaf het woord.
De heer Dijkgraaf (SGP):
Dank, voorzitter. De eenverdiener was de hoofdmoot van
mijn verhaal, dus met uw permissie wil ik daar toch een
vraag over stellen. Ik ben het eens met alle teksten die de
staatssecretaris heeft uitgesproken. Ik heb hem ook bedankt
voor de plannen die er waren en de koopkracht en zo. Dat
laat onverlet dat die kloof levensgroot is door de nietoverdraagbare algemene heffingskorting, door de arbeidskorting, door de IACK. De laatste zin van de staatssecretaris
was: “Wij nemen het mee in de gedachtevorming voor de
toekomst.” Ik had concreet gevraagd of de staatssecretaris
bereid is om voor de zomer van 2018 voorstellen uit te
werken over hoe je het verschil kunt verkleinen als je dat
wilt.
Staatssecretaris Snel:
Uit de manier waarop ik mijn woorden koos, blijkt dat ik
die toezegging niet zo rechtstreeks wil doen. Kijk, ik wil
eerst die brieven lezen. Bovendien zijn het niet alleen die
brieven. We weten vanuit de eigen historie dat er wel het
een en ander over te vinden is. Nogmaals, het is niet mijn
beleidsvoornemen om verder te gaan dan wat we al doen.
Maar als je nieuwe informatie hebt, vind ik wel dat je serieus
moet kijken of je er wat mee kunt doen. Op het moment
dat ik het formuleer als “ik ga met een brief komen en
bekijken wat ik daarmee ga doen voor de zomer van 2018”,
zeg ik meer dan ik daarmee wil zeggen. Ik wil er wel naar
kijken, maar ik wil geen toezegging doen dat dat vervolgens
belandt in een soort nieuw beleidsvoorstel van het kabinet.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Dijkgraaf (SGP):
Dat stelt mij eerlijk gezegd wel teleur, want we hebben bij
de Algemene Beschouwingen de minister-president hiernaar gevraagd. Die heeft gezegd: de deur staat open. Als
er concrete voorstellen zijn, dan kijken we er met een open
hart naar. Bij de Algemene Financiële Beschouwingen heb
ik de minister daarnaar gevraagd. Die zegt dat ook. Er is

22 november 2017
TK 25

25-8-3

volgens mij eenheid van kabinetsbeleid. Het kan dat het
loze woorden zijn geweest van de minister-president en de
minister van Financiën, maar nu ben ik even zoekende naar
die eenheid van kabinetsbeleid.
Staatssecretaris Snel:
Ik kan u verzekeren dat die niet in gevaar is. Zoals u het zelf
al verwoordde, vind ik zelf ook dat je alles met een open
blik moet bekijken. Het gaat dan om welke discussie dan
ook. Op het moment dat er nieuwe informatie is en je vindt
dat het niet is zoals je wilt dat het is, moet je daar wat mee
doen. Maar op het moment dat ik zeg dat ik met een soort
beleidsvoornemen kom om het aan te passen voor 2018,
dan betekent dat eigenlijk al dat ik nog niet tevreden ben
met hoe het is. Zo ver ben ik nog niet. Het zou ook misschien te vroeg zijn om die afslag te nemen. Ik wil uitstralen
dat wij echt dit punt zien en herkennen. Nogmaals, wij doen
er al heel veel aan in het regeerakkoord met de maatregelen
die wij voorstellen. Maar ik wil het niet zo ver laten lijken
te zijn dat ik al een soort beleidsvoornemen heb om het
punt aan te pakken. Maar ik wil het wel open bekijken. Dat
is denk ik hetzelfde als wat gezegd is.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik wilde hierin de heer Dijkgraaf steunen. Ik heb het er zelf
ook over gehad in mijn termijn. We hebben het er overigens
ook lang over gehad tijdens de dagen dat we met de voorbereiding bezig zijn geweest. Juist omdat de regering erkent
dat er een probleem is en probeert daar iets aan te doen
met de nieuwe belastingmaatregelen, zou het volgens mij
goed zijn om bij de bestudering van die brieven ook te kijken
naar hoe de fiscale behandeling ingrijpt op allerlei andere
gebieden. Ik denk aan tegemoetkomingen die ook vervallen.
Misschien ligt daarin ook wel enige reparatie. Ik denk ook
aan gemeentelijke regelingen die wel of niet mogelijk zijn
omdat je anders wordt benaderd terwijl je hetzelfde
gezinsinkomen hebt.
De voorzitter:
Helder. Misschien komt u daar nog op terug, staatssecretaris? Deze vraag heeft u ook in uw eerste termijn gesteld, zo
begrijp ik, mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Niet specifiek deze vraag. Ik ga voort op de opmerking van
de heer Dijkgraaf, die ik wil steunen. Als er een brief komt
met een waardering van die brieven en als u zegt dat u in
het regeerakkoord al ver genoeg gaat en dat u daar op
voorhand niet van wilt afwijken, maak dan alstublieft ook
een overzicht ...
De voorzitter:
Helder.
Mevrouw Leijten (SP):
... een overzicht van wat er aan allerlei andere maatregelen
zou zijn, waarin je deze gevolgen voor de eenverdieners
zou kunnen verzachten.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Staatssecretaris Snel:
Als je kijkt naar de plannen van dit kabinet, doet het ongeveer evenveel als in de laatste achttien jaar is gebeurd voor
de koopkracht van de eenverdiener met een modaal inkomen. Ik vind dus eigenlijk dat we deze volumeknop al
behoorlijk hebben aangezet. Dan kan de vraag zijn of die
niet wat harder aan kan. Dat snap ik wel. Maar voordat ik
zeg dat we gaan onderzoeken of we die knop harder kunnen
zetten, wat ik niet wil doen, wil ik wel kijken wat er allemaal
op tafel ligt. Als dat tot nieuwe beelden bij ons leidt, kunnen
we natuurlijk ook tot nieuwe beleidsvoorstellen komen.
Maar zover zijn we dus nog niet.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
De heer Bruins had ook nog een vraag over de maatvoering
van de ouderenkorting. Ik was er daarnet al een beetje over
begonnen. Kan die niet anders worden vormgegeven? Ik
zei al dat wij daar niet voor gekozen hebben. De parameters
waren zodanig gekozen dat deze in samenhang met de
andere maatregelen uit het regeerakkoord leidden tot een
evenwichtige koopkrachtontwikkeling door de jaren heen
voor de verschillende groepen. Ik heb me laten vertellen
dat er echt heel erg op geknutseld en gewerkt en gedaan
is, maar uiteindelijk is dat dan de uitkomst, en daar werken
we nu mee.
Mevrouw Leijten vroeg ook nog of verhoging van de
ouderenkorting en de geleidelijke afbouw geen verbetering
zou zijn. Mijn antwoord daarop is eigenlijk hetzelfde als ik
net gaf.
Zij vroeg ook waarom dat niet eerder in werking kan treden.
Kan de Belastingdienst dat niet sneller uitvoeren? Daarvoor
geldt hetzelfde als wij in verband met de wet-Hillen met
elkaar hebben gedeeld. Dit is een structuuraanpassing. Die
kent een doorloop van vijftien maanden. Dat is allemaal
keurig opgenomen in de parameterbrief en gedeeld met
uw Kamer. Door deze doorloop kan de Belastingdienst de
maatregel ook pas uitvoeren op het moment dat wij het
hebben voorgesteld. Het belastingjaar 2019 is daarmee de
eerstvolgende mogelijkheid om de maatregel te verwerken
in de voorlopige aanslag; daar gaat het natuurlijk om.
De heer Bruins vroeg daarnaast het volgende. Het lijkt wel
zo, zei hij, dat het basistarief als sluitpost wordt gebruikt
voor elke aanpassing. Is dat een soort afspraak binnen het
regeerakkoord of niet? Daar hebben we nog goed naar
gekeken. Het is wel vaak zo, zeggen we erbij. Het raakt
immers iedereen en het heeft een zekere simpelheid in zich.
Maar het is zeker niet een soort regel. Ik zou ook niet willen
zeggen dat u, wat er ook gebeurt, alvast kunt denken dat
daar de aanpassing zal zitten. Er zijn ook echt andere
mogelijkheden te gebruiken. Ik wil alleen benadrukken dat
het wat ons betreft geen automatisme is dat het tarief eerste
schijf altijd maar gekozen wordt om reparaties te dekken.
Nu kom ik een beetje bij het box 3-verhaal. Er waren een
aantal meer technische vragen en een aantal vragen die
meer op het proces ingingen. Mevrouw Leijten stelde een
lange vraag in verband met box 3 voor vermogenden.
Eigenlijk zei zij: het is wel duidelijk dat mensen met veel

22 november 2017
TK 25

25-8-4

geld veel meer beleggen, en naarmate mensen meer geld
hebben, zou je een hoger percentage moeten gebruiken.
Waarom is voor de vermogens van boven 1 miljoen het
tarief niet op 40% gebracht om het eerlijker te maken? Het
antwoord daarop is in de kern dat wij juist heel erg proberen
om in box 3 zo goed mogelijk aan te sluiten bij het werkelijke rendement. Dat is wat wij nu aan het doen zijn. Voor
spaarrendement wordt dan uitgegaan van een actueel
rendement op het spaargeld. Het is overigens ook zo dat
door de manier waarop wij dat doen, burgers met een klein
vermogen er relatief het hardst op vooruitgaan. Relatief
zijn zij logischerwijze de grootste profiteur. “Profiteur” klinkt
nadeliger dan ik bedoel, zeg ik daarbij. Als we kijken naar
box 3, zien wij verder geen reden om ook nog aanpassingen
te doen over de vermogens boven de 1 miljoen.
Mevrouw Leijten vroeg overigens ook nog waarom de Wet
langdurige zorg uitgaat van een heel ander percentage
rendement dan spaargeld. Hier wordt niet met 4% gewerkt.
Hoe hangt dat samen met box 3? Het antwoord is vrij kort:
het hangt gewoon niet samen; die twee maatregelen hebben niks met elkaar te maken en zijn ook niet in samenhang
opgesteld. Omdat er 4% zit, snap ik dat die gedachte zou
kunnen leven, maar het gaat echt over andere draagkrachtprincipes dan wij in box 3 hebben. Die link in de manier
waarop het wordt vormgegeven is er gewoon echt niet.
Dan vroeg de heer Nijboer of ik, of het kabinet, de druk zal
kunnen weerstaan op het moment dat de rente weer stijgt,
dus om de vermogensrendementsheffing wel of niet aan
te passen naarmate de rente omhooggaat of naar beneden
gaat. Dat is altijd een aardige vraag, maar voorlopig is dit
natuurlijk helemaal niet aan de orde. Het vermogensafhankelijke forfaitair rendement willen we juist zo veel mogelijk
laten aansluiten bij de werkelijke rendementen. Het forfaitair
rendement wordt dus jaarlijks herijkt, op basis van wat het
werkelijk is. Het feit dat het heel erg uit elkaar zou lopen, is
door de nieuwe systematiek minder logisch. In de stukken
heb ik al aangegeven dat het CPB verwacht dat de werkelijke
rendementen in de toekomst zullen gaan stijgen en dat
daardoor de verwachting is dat in de toekomst het forfaitair
rendement ook zal stijgen en dus de box 3-inkomsten weer
zullen toenemen. Nogmaals, dat is gewoon inherent aan
het systeem dat wij voorstellen. Wij waren ook eigenlijk
niet van plan om dat aan te passen.
Meerdere mensen vroegen waarom een heffing naar het
werkelijke rendement structureel zo problematisch is. Het
antwoord is tweeërlei. Een heffing naar werkelijk rendement
is niet alleen voor burgers en financiële instellingen complex, maar is ook lastig voor de Belastingdienst. Het is niet
zo, zoals wel werd gesuggereerd, dat het voor de Belastingdienst lastig is en we het dús niet gaan doen; het is echt
van twee kanten moeilijk. Het is lastig voor de mensen die
er verantwoordelijk voor zijn en voor de mensen die het
moeten controleren. De aangifte wordt gewoon ingewikkelder en de begrijpelijkheid voor de burger neemt af ten
opzichte van het vrij simpele systeem dat we nu hebben.
Bovendien zijn er juist heel trots op dat we voor een substantiële groep burgers — ik heb het percentage niet bij
me, maar wat ik me herinner ligt het boven de 90% —
kunnen voorinvullen wat er gebeurt. Dat maakt het ontzettend makkelijk; mensen hoeven eigenlijk alleen maar te
controleren hoe hun belastingaangifte eruit ziet. Dat is dan
niet meer mogelijk. Voor burgers met buitenlandse vermogensbestanddelen of burgers die te maken krijgen met
overlijden, scheiden, immigratie of emigratie kunnen we

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

dan dus niets meer voorinvullen. De burger zal in die
gevallen zelf weer alle gegevens moeten bijhouden en de
complexe berekeningen moeten maken, terwijl hij dat al
jarenlang niet hoefde te doen.
De effecten voor de Belastingdienst zijn ook niet helemaal
onbelangrijk. Die moet in dat geval namelijk in twee weken
tijd proberen om de door de banken aangeleverde situaties
helemaal te controleren. Dit kent grote risico’s met betrekking tot de goede en tijdige voorinvulling van de aangifte
en leidt logischerwijze waarschijnlijk dus ook tot grotere
foutmarges en handmatige correcties. De Belastingdienst
heeft voor burgers met buitenlandse vermogensbestanddelen en burgers die te maken hebben met overlijden, scheiden, immigratie et cetera geen contra-informatie. Dus hoe
controleer je het? Dat is echt een probleem. Dan kun je wel
zeggen “ze zien maar hoe ze dat doen”, maar we hebben
die informatie gewoon niet. Om hierop toezicht te kunnen
houden is een behoorlijke — echt enorme — extra toezichtcapaciteit nodig. Dat is, denk ik, iets waar we nu niet naar
uitkijken.
Mevrouw Leijten (SP):
Ik kom even terug op die nieuwe maatregel in het nieuwe
pakket, het pakket-Rutte III, met betrekking tot het beter
aansluiten van het rendement voor mensen die sparen.
Niet die 4% waardoor je inteert op je spaargeld, maar iets
wat redelijkerwijze aansluit bij wat een spaarrekening
oplevert. Het punt is dat we in het verleden zeiden: met
spaargeld zal je wel beleggen en behaal je een rendement
van 4%. Daarmee benadeelden we de kleine spaarder echt,
maar nu we beter bij het spaargeld willen aansluiten, halen
juist degenen die beleggen en dus een hoger rendement
behalen daar voordeel uit. Dat loopt op een bepaalde
manier toch uit de pas. Mijn voorstel was om boven 1 miljoen zwaarder te heffen, maar ik ben benieuwd wat dan wel
een mogelijkheid zou zijn om het verschil dat er is te verkleinen.
Staatssecretaris Snel:
Het is niet helemaal zo dat in het verleden de 4% werd
gekozen wegens beleggingsresultaten, want er werd helemaal geen uitspraak over gedaan of je zou sparen of
beleggen. Er zijn jaren geweest, in de tijd dat dit werd
ingevoerd, dat de spaarrentes veel hoger waren dan 4%. Ik
weet nog heel goed dat de minister van Financiën altijd zei:
u kunt er van alles van vinden, maar bij mij krijgt u altijd
4%. Die tijden zijn wel echt veranderd. Je krijgt geen 4%
meer op een Nederlandse staatslening. Maar in het nieuwe
stelsel kijken we hoe rijk iemand is. Het blijft een fictie, want
het is echt een forfaitair systeem, maar hoe rijker je bent,
hoe meer je geacht wordt te beleggen. Voor die beleggingsrendementen worden veel hogere percentages verondersteld dan voor het spaarrendement. Daar heb je de vermogensgroepen voor. Hoe hoger het vermogen, hoe meer je
geacht wordt te beleggen. Dan krijg je dus ook forfaitair
een hoger percentage in box 3 afgerekend dan wanneer je
alleen maar spaart.
Mevrouw Leijten (SP):
Natuurlijk is het voordeel voor mensen met een klein vermogen relatief het hoogst, maar je ziet dat het in absolute
zin weer het gunstigst is voor de mensen die het meeste

22 november 2017
TK 25

25-8-5

hebben. Ik ben op zoek hoe je dat zou kunnen verkleinen,
want de staatssecretaris zei aan het begin van zijn betoog
dat we het op inkomensverschillen goed doen en dat we
het op de vermogensverschillen redelijk doen, maar dat
het beter kan. Maar eigenlijk is dit een maatregel die de
vermogensverschillen vergroot. Ik ben gewoon op zoek
naar een mogelijkheid, want ik waardeer het dat het beter
aan gaat sluiten bij de kleine spaarder, maar ik vind dat het
te veel uit de pas gaat lopen voor degenen met een groot
vermogen.
Staatssecretaris Snel:
Dat vinden wij niet, anders hadden wij deze maatregel ook
niet voorgesteld. Nogmaals, er zijn heel veel mensen die
alles niet zomaar beleggen. Er zijn ook heel veel mensen
die best veel geld hebben, maar dat gewoon netjes op hun
spaarrekening houden. Er is heel doelbewust voor dit systeem gekozen. Wij snappen dat je een andere beleggingsmix hebt naarmate je meer vermogen hebt. Er wordt ook
gewoon forfaitair afgerekend op het moment dat je meer
vermogen hebt, omdat je dan geacht wordt meer te beleggen. Dat sluit volgens ons heel goed aan bij de werkelijkheid. Het is niet helemaal het werkelijke rendement, waar
ook veel vragen over gesteld zijn, maar wat we nu doen,
sluit wel zo veel mogelijk aan bij die systematiek.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Mevrouw De Vries, mevrouw Leijten en de heren Snels,
Van Weyenberg, Nijboer en Bruins vroegen mij om niet
langer te wachten met een heffing op basis van het werkelijke rendement: het staat in het regeerakkoord, dus welke
stappen gaat u nemen? Nogmaals, ik weet dat het in het
regeerakkoord staat en ik begrijp de wens om de heffing
helemaal te laten aansluiten bij het werkelijke rendement;
wij proberen dat nu zo goed mogelijk na te bootsen in het
systeem dat we hebben. Naar de mogelijkheden van een
dergelijke heffing is zowel in 2016 als in 2017 al een uitgebreid onderzoek gedaan. Dit heeft onder meer geresulteerd
in een Keuzedocument box 3, dat mijn ambtsvoorganger
u in juni van dit jaar heeft toegestuurd. De conclusie van
het keuzedocument is dat het uitvoeren van een vermogensrendementsheffing op basis van het werkelijke rendement
voor de financiële instellingen en burgers complex is en
voor de Belastingdienst structureel problematisch, zoals ik
daarnet al probeerde uit te leggen. Dit was geen dun rapportje. Ik geloof dat het in bijna 180 pagina’s alle ins en outs
van deze problematiek in beeld probeerde te brengen. Het
is dus in juni naar de Kamer gegaan. U begrijpt dat ik sinds
die tijd zelf nog geen kant-en-klare oplossing voorhanden
heb. Wel zeg ik toe — dat heb ik al eerder toegezegd en is
ook in lijn met het regeerakkoord — dat ik in de komende
kabinetsperiode in het kader van verdere uitwerking van
het regeerakkoord nader onderzoek zal verrichten op dit
punt.
Dan staan hier allemaal voorbeelden over hoe dat precies
met het buitenland zit. Die sla ik nu even over en ga ik niet
voorlezen.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Dan ga ik naar een nieuw blokje, namelijk rond de vennootschapsbelasting. Mevrouw De Vries vroeg mij er als eerste
naar en herinnerde mij er ook al in eerdere wetgevingsoverleggen aan dat de pakketten lastenverzwarende en lastenverlichtende maatregelen zo veel mogelijk tegelijkertijd
zouden moeten worden behandeld. De vraag was met name
gesteld, omdat in het Belastingplan 2018 de Vpb-schijfverlenging en de verhoging van de Innovatiebox anders lopen
dan bij de andere maatregelen. Ik heb al geantwoord over
de timing. Over het algemeen zijn we het er natuurlijk
helemaal mee eens en probeer je het bij elkaar te halen,
maar in dit regeerakkoord is de timing zodanig geweest dat
het totaalpakket, om dat woord maar weer eens te gebruiken, voor de koopkracht en ook voor het bedrijfsleven over
de tijd heen evenwichtig was. Maar goed, de wens is duidelijk en wordt begrepen. In het voorjaar van volgend jaar, in
ieder geval voor de zomer, wil ik met een fiscaal wetgevingspakket komen waarbij we de maatregelen uit het regeerakkoord zo veel mogelijk proberen te clusteren om die
samenhang beter in de gaten te houden, zoals mevrouw
De Vries vroeg. We kunnen niet alles in een keer regelen
voor het hele regeerakkoord, maar voor een aantal maatregelen waarbij de samenhang heel duidelijk voelbaar is,
proberen we dat wat dichter bij elkaar te brengen.
De Innovatiebox is gekoppeld aan de vennootschapsbelasting. GroenLinks, volgens mij DENK en mevrouw Leijten
ook, zie ik, hebben gevraagd naar de effectiviteit van de
Innovatiebox. Hoe zit het daar nou precies mee met het oog
op het doel van de Innovatiebox, het vestigingsklimaat?
Wordt de budgettaire ruimte die hiervoor wordt uitgetrokken
wel het beste ingezet? De heer Azarkan vroeg mij of elke
euro belastingvermindering 50% aan extra innovatie oplevert — dat is zijn samenvatting — en hoe dat zich tot de
Wbso verhoudt, waarbij we ook een dergelijk beleid proberen vorm te geven. Hij vroeg ook of het niet mogelijk was
om hem geleidelijk af te schaffen. Daarop heb ik een paar
kernantwoorden bij elkaar gescharreld. Want wat bleek?
De Innovatiebox is in 2016 geëvalueerd. Althans, die is
eerder geëvalueerd en de evaluatie is in 2016 aan de Kamer
gestuurd. Daarin is gezegd dat we de volgende evaluatie
in 2022 doen. Die staat ook in de boeken. Volgens die evaluatie wordt van elke euro belastingvermindering €0,54
gestoken in R&D. Dat is op zich redelijk; het is in ieder geval
doeltreffend. Je hoopt natuurlijk dat er bij dit soort maatregelen een soort 100% uitkomt, maar die blijkt bij geen
enkele maatregel, zeker niet als het gaat om het stimuleren
van innovatie. Dat is geen een-op-eenmogelijkheid. Dus
uiteindelijk was de conclusie dat de Innovatiebox doeltreffend was. Bovendien is de Innovatiebox gewoon gunstig
voor het vestigingsklimaat en inmiddels, na de aanscherping uit het vorige belastingplan, ook een internationaal
aanvaard instrument en part of the deal.
De OESO en de Europese Gedragscodegroep hebben de
box inmiddels goedgekeurd. De Innovatiebox dient te
worden beoordeeld in samenhang met de Wbso. De prikkels
van beide instrumenten grijpen immers aan op een andere
fase in het innovatieproces. Je wilt echt niet het ene wel en
het andere niet of het ene een beetje meer en het andere
een beetje minder. Ze zijn echt alle twee nodig, omdat ze
op een ander moment in het innovatieproces aangrijpen.
Samen zorgen ze voor een evenwichtige verdeling van de
voordelen, ook tussen het groot- en het kleinbedrijf. Daar
was volgens mij ook een vraag over. In het voorliggende
wetsvoorstel wordt de Innovatiebox verder aangescherpt
en verhoogd naar 7%. Wij vinden dat een verantwoorde

22 november 2017
TK 25

25-8-6

stap, temeer omdat ook het Vpb-tarief wordt verlaagd in
deze kabinetsperiode. Er wordt gevraagd wat wij verder
nog voorzien. Gaat die omhoog? Nee, het kabinet voorziet
geen verdere stijging van de Innovatiebox in deze regeerperiode. Ik heb het idee dat ik op de evenwichtige verdeling
Wbso later nog terugkom in mijn set. Volgens mij had de
heer Snels of de heer Van Weyenberg mij ernaar gevraagd.
Als het niet terugkomt, moet hij er dan nog maar naar vragen. Maar volgens mij komt het terug in een andere set.
De heer Snels vroeg mij of de tarieven in de Vpb leiden tot
ontwijking of arbitrages. Want als je dit soort tarieven doet,
kan je een bv toch opknippen en dan een heleboel kleine
bv’tjes neerzetten die allemaal net voldoen aan dat
opstaptariefje. Dat kan natuurlijk zijn. Dat anticiperen door
belastingplichtigen op schijfgrenzen geldt voor alles en kan
ook in de Vpb een belastingvoordeel geven. Maar je moet
niet vergeten — daarom zie je in de praktijk dat het helemaal
niet zo heel vaak gebeurt — dat het ook leidt tot allerlei
extra administratieve lasten en kosten, zoals accountantskosten. Voor elke bv moeten allerlei accountantsverklaringen worden afgegeven en die zijn niet gratis, weet ik uit
eigen ervaring. Er zijn ook juridische kosten en kosten die
samenhangen met de Kamer van Koophandel. Dus dit is
op zichzelf mogelijk, maar zo veel gebeurt het niet omdat
er ook andere kosten zijn. Ik geloof dat de heer Snels doelde
op een grafiek waaruit af te leiden was dat ongeveer 500
belastingplichtigen er mogelijk op sturen om het belastbaar
bedrag niet hoger te laten zijn dan €200.000. In vergelijking
met het totale aantal Vpb-plichtigen — daar hebben we het
eigenlijk over en dat zijn er 700.000 — is het aantal dat
hiervoor kiest dus relatief klein. Als we snel rekenen, probeert ongeveer 0,1% van de Vpb-ondernemingen dat effect
te krijgen. Per saldo is dat dus eigenlijk klein en nog steeds
geen reden voor ons tot zorg.
De heer Azarkan (DENK):
Ik heb een korte vraag over de Innovatiebox. U bent daar
net voorbij, maar ik heb toch nog even een vraag. Die gaat
over de evaluatie die in 2022 gepland staat. Ik ben heel
nieuwsgierig waarom we dat niet over drie jaar doen. Want
5,4 is nog net niet overgaan, als effectieve doelmatigheid
van de bestede gelden.
Staatssecretaris Snel:
Je kunt uiteraard alles na twee jaar of zes maanden proberen te evalueren. Dit soort processen gaat niet van dag tot
dag. Volgens mij is daarom destijds, in 2016, gezegd: we
weten nu dat die doeltreffend is. De uitkomst van die €0,54
is het niet helemaal. Dat geef ik meteen toe. Die zouden we
best graag hoger willen. Maar het is niet zo dat het vervroegen van de evaluatie, nu we eenmaal deze kennis hebben,
dat verder zal verbeteren of naar voren zal halen. Ik denk
dat we gewoon moeten proberen om de Innovatiebox zo
effectief mogelijk in te zetten, in combinatie met de Wbso.
We moeten kijken of we het totale vestigingsklimaat als het
gaat om R&D-activiteiten zo goed mogelijk kunnen neerzetten. Het naar voren halen van de evaluatie is denk ik in dat
opzicht niet heel behulpzaam.
De voorzitter:
Gaat u verder, staatssecretaris.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Staatssecretaris Snel:
Even kijken. Er is een vraag van de heer Omtzigt over de
zakelijkheidstoets derdenfinanciering. Dat gaat over artikel
10a van de Wet Vpb. Misschien is het een beetje flauw,
maar als u het niet erg vindt dan lees ik het antwoord even
letterlijk voor. Want 10a is een van de meest ingewikkelde
artikelen en als ik het dan net verkeerd zeg, gaan mensen
mij streng aankijken als ik op het departement kom en dat
wil ik niet. Daar ga ik. De renteaftrekbeperking van artikel
10a Wet Vpb 1969 heeft betrekking op schulden aan een
verbonden lichaam. Deze bepaling is dan ook niet van toepassing op direct externe financiering. Wel is het goed om
op te merken dat we het vanaf 1 januari 2019 anders gaan
doen als het gaat om die renteaftrek. Nu kent de Vpb nog
een woud aan specifieke renteaftrekbepalingen. Dat zorgt
voor veel complexiteit voor belastingplichtigen, maar ook
voor de Belastingdienst. Dus niet alleen voor de Belastingdienst, maar ook voor belastingplichtigen. Mede als gevolg
van Europese regelgeving worden nagenoeg alle specifieke
renteaftrekbeperkingen vervangen door één generieke
renteaftrekbeperking. Zoals u weet, is dat earnings-strippingmaatregel. Daarin proberen we het eigenlijk in één keer
overzichtelijk te maken. De renteaftrekbeperking van artikel
10a van deze Wet Vpb 1969 zal wel blijven bestaan, maar
de earnings-strippingmaatregel wordt robuust vormgegeven
en is beperkt in voorkomende gevallen tot de rente op direct
externe financiering. Ik hoop dat dit het antwoord is waar
de heer Omtzigt op zat te wachten. Het antwoord is misschien ook wel nee, maar dit is wat ik nu heb.
Er was ook een vraag over geneesmiddelen. De heer Omtzigt vroeg: kan de staatssecretaris toezeggen dat hij in de
gaten blijft houden, samen met zijn collega van VWS, en
gaat monitoren hoe het zit met de aanvragen bij het CBG.
Het antwoord daarop is ja. Dat had ik ook aangegeven in
het wetgevingsoverleg. Ik zal de Kamer begin 2019 informeren over de ontwikkelingen met betrekking tot het aantal
bij het CBG gevraagde handelsvergunningen voor 2018. Ik
had in tweede termijn van het wetgevingsoverleg overigens
al op de vraag van de heer Snels om dat te monitoren
aangegeven dat ik dat zou doen. Ik heb toen de toezegging
gedaan om de Kamer te informeren over de toename van
het aantal handelsvergunningen in 2018. Het een kan wat
sneller. Het andere duurt ietsje langer. Dat doen wij begin
2019.
De voorzitter:
Was u klaar met dit punt?
Staatssecretaris Snel:
Ja. Hierna kom ik op zeeschepen.
De heer Omtzigt (CDA):
Zeeschepen, natuurlijk. Ik heb twee punten. Dank voor die
laatste toezegging. Dat is meer dan voldoende om het in
de gaten te houden. Als er wat is, dan komen wij er vanzelf
achter. Op de vraag daarvoor heb ik nog geen antwoord.
Daarom stel ik hem nu even, zodat de staatssecretaris hem
misschien in tweede termijn kan beantwoorden. In ons
voorbeeld lieten wij de externe financiering vanuit het
belastingparadijs op een andere plek in de structuur binnenkomen. Juist dan valt die buiten de antimisbruikbepaling
die nu wordt ingebracht. Wij konden er onmiddellijk

22 november 2017
TK 25

25-8-7

omheen gaan. Ik zou graag in tweede termijn willen horen
of dat ook bestreden wordt, want als dat niet bestreden
wordt, dan ...
Staatssecretaris Snel:
Ik denk dat wij in tweede termijn specifiek op die vraag
kunnen terugkomen. Ik probeerde er een beetje voor te
waken dat wij met flowcharts alle tussenhoudsters gingen
doen. Maar op de specifieke vraag of wij het in de gaten
hebben en of wij er wat aan gaan doen, zal ik een antwoord
geven.
Ik was inmiddels aan de zeeschepen toegekomen. Mevrouw
De Vries en de heer Van Weyenberg vroegen of de staatssecretaris over de gevolgen van de btw-maatregel voor
zeeschepen in overleg zou willen gaan met de betrokken
sectoren en bestuurders. Dat gaat over de eerder ingediende
motie. Die lag er op dat moment al. Gaat de staatssecretaris
ook in overleg met de partijen die iets kunnen betekenen
voor de eilanders? Tijdens het wetgevingsoverleg kwam
dat ook al aan de orde. Die motie werd toen ingediend. Ik
heb gezegd dat ik daar in zekere zin begrip voor had, dat ik
er zelf niet heel veel aan kon doen, maar dat ik het nut van
de motie zeker zag en dat wij gewoon netjes de tijd gaan
gebruiken om daarover in overleg te gaan met de passagiersdiensten en de vertegenwoordigers. Overigens is er
al overleg. Dat verloopt best wel constructief. Wat de positie
van de eilandbewoners betreft heb ik al eerder aangegeven
dat ik bij een reële prijsverhoging niet bij voorbaat afwijzend
stond tegenover een vorm van compensatie, maar dat er
nog wel gekeken moet worden of dat juridisch kan. Dat is
eigenlijk nog steeds waar wij staan.
De afschaffing van de landbouwregeling was een apart
wetsvoorstel, maar ik neem het nu meteen maar even mee.
Er was een vraag over de coulance: kon er nog enige coulance worden betracht met landbouwers die voor het eerst
een btw-administratie moesten houden? Zouden wij dat in
de gaten houden? Ik had al aangegeven in het wetgevingsoverleg dat de kleine boeren logischerwijze hieraan moeten
wennen. Ze hadden die btw-administratie nog niet. Die
krijgen ze nu wel. De eerste aangiftedatum voor de landbouwer is dan 30 april. Als hij zijn aangifte niet tijdig indient,
dus niet op 30 april, dan kan hij nog rekenen op een coulancetermijn van zeven kalenderdagen voordat er iets van een
boete wordt opgelegd. Voor vragen over aangifte doen kan
men overigens te allen tijde terecht bij de BelastingTelefoon.
Ook in het overleg met de fiscale dienstverleners in de
landbouw, die er immers ook zijn, zullen wij nagaan of er
specifieke vragen leven waarop wij nu al zouden kunnen
anticiperen.
Waarom zijn die data nou zo belangrijk? Dat zijn ze niet
omdat wij bij voorbaat graag zo streng willen zijn voor deze
landbouwers, maar omdat de btw-aangifte een automatische aangifte is. Je hebt dus een automatisch proces. Dat
betekent ook dat automatisch wordt vastgesteld of de aangifte op tijd is ingediend. Allerlei discretionaire coulance is
in zo’n systeem gewoon lastig. Wel hebben wij gezegd dat
hij na het indienen van het eerste kwartaal nog alle kwartalen daarna had om het te corrigeren via een suppletieaangifte. Wij hopen en denken hiermee voldoende coulance te
hebben geboden aan de landbouwer die voor het eerst zijn
btw-administratie moet bijhouden.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
Is ook dit punt afgerond?
Staatssecretaris Snel:
Ja, dit punt is eigenlijk wel afgerond. Hierna gaan we naar
de paarden.
De heer Bruins (ChristenUnie):
Ik dank de staatssecretaris voor deze uitgebreide beantwoording. Dat waren de letterlijke woorden uit het wetgevingsoverleg. Een btw-jaaraangifte is een standaardaanbod van
de Belastingdienst, die op verzoek kan worden gehanteerd.
Beschouwt de staatssecretaris een jaaraangifte in plaats
van een kwartaalaangifte ook als zijnde binnen de systemen?
Staatssecretaris Snel:
Nee, dat is heel bewust geen optie waar we graag naartoe
willen. Ik heb daar eerder een vrij uitgebreid memo over
gezien, dat ik nu even niet voorhanden heb. Dat leidt tot
allerlei uitvoeringsperikelen die we niet willen hebben. Als
je dat voor één groep doet, dan is de volgende vraag: voor
wie nog meer en wat kan dat betekenen? In deze methode
werken we met een kwartaalaangifte. Daarbij is sprake van
een beetje coulance, zeven dagen bij de eerste keer, want
we snappen dat het moeilijk is. Vervolgens geven we via
de suppletieaangifte nog meer ruimte. Als de eerste niet
helemaal goed is gegaan, dan kun je dat nog bij de tweede
corrigeren. Mijn en ons gevoel is dat dit doenlijk is. Ik heb
in het wetgevingsoverleg al aangegeven dat die bonnen
van de btw waarschijnlijk om allerlei andere redenen al in
het bezit zijn van landbouwers. Dat weten we uit eerdere
voorbeelden. Dit moet dus echt doenlijk zijn. Wij verwachten
ook dat dit voor hen voldoende zal zijn.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Mevrouw De Vries zei dat landbouwers die gebruik zullen
maken van de landbouwvrijstelling, er gemiddeld 0,6% op
achteruitgaan. Maar zij gaf ook aan dat de paardensector
er wel tot 15% op achteruit kan gaan. Zij vroeg: is de
staatssecretaris bereid om te praten met de paardensector
om te kijken wat de gevolgen zijn in de praktijk en de Kamer
daarover te rapporteren? Ik ga daar niet helemaal in mijn
eentje over. Sterker nog, de minister van LNV is verantwoordelijk voor het overleg met de paardensector. Ik heb het al
een keer gevraagd, maar na vandaag zal ik de minister van
LNV nogmaals verzoeken om in gesprek te gaan. Ik zal
daarbij zeggen dat het prettig zou zijn als de Kamer wordt
geïnformeerd over de uitkomsten daarvan.
Dan een heel ander setje vragen, dat opkwam naar aanleiding van de energiebelasting. Onder anderen de heren Van
Raan en Nijboer vroegen daarnaar. Kunnen vervuilende
bedrijven niet wat meer aangeslagen worden en burgers
een beetje minder? Naar verwachting van beide heren zou
de set-up van de energiebelasting er in veel landen anders
uit kunnen zien. Bij dit vraagstuk moet je niet alleen kijken
naar de beprijzing van de energiebelasting. Dit vraagstuk

22 november 2017
TK 25

25-8-8

moet worden gezien in het bredere verband van het klimaaten energiebeleid van dit kabinet. Het kabinet neemt veel
maatregelen op het gebied van fiscaliteit en milieu. Denk
hierbij aan de CO2-minimumprijs, aan het verhogen van de
energieprijzen via de energiebelasting —- er zijn ook mensen in Nederland die daar niet zo blij mee zijn — en aan de
afvalstoffenheffing. Wij vinden dat er aan de fiscale kant al
best veel gebeurt. Bovendien neemt het kabinet ook veel
niet-fiscale maatregelen, zoals het invoeren van een kilometerheffing voor het vrachtverkeer, de Maut, en de verplichting en subsidies via de SDE+-regeling. Het is nogal logisch
dat het fiscaal beleid een onderdeel is van het klimaatbeleid
van dit kabinet, maar het is zeker niet het enige onderdeel.

Staatssecretaris Snel:
Dat kan ik hier doen. Ik had mij zelfs voorgenomen om daar
wat uitgebreider bij stil te staan in het blokje Overig, omdat
dit natuurlijk geen onderdeel is van het Belastingplan als
zodanig. Het betreft een opmerking in het regeerakkoord.
Ik wil dus nog ietsje langer stilstaan bij de fiscale vergroening, maar dat doe ik dan in het vierde blokje van mijn
inbreng.

Ook de Raad van State heeft in zijn advies over het regeerakkoord geadviseerd om scherper in beeld te brengen waar
en hoe de kosten van het klimaatbeleid precies neerslaan
richting 2030. Ik heb al eerder toegezegd dat ik graag wil
meedenken hoe ik gevolg kan geven aan dit advies. Ik zal
dat uiteraard samen doen met de minister van Economische
Zaken en Klimaat. Hij heeft hierin het voortouw. Maar omdat
ik hier zelf ook echt wat mee heb, zal ik dat samen met hem
doen. Immers, de klimaatkosten worden gefinancierd met
de opbrengsten uit de opslag duurzame energie. Het is dus
logisch dat het ook daaronder valt. Over het rapport van
het PBL, waaruit gisteren ook een aantal elementen werden
genoemd, en over hoe energiebelastingen gaan neerslaan,
heeft uw Kamer gisteren een brief van het kabinet gevraagd.
Op deze punten en die brief wil ik uitgebreid terugkomen
bij de behandeling van de Energieverkenning 2017, want
die neemt dus niet alleen die maatregelen in de fiscaliteit
maar alle maatregelen op dit gebied mee. Eigenlijk is het
logischer om er bij die gelegenheid wat langer met elkaar
over door te praten.

Mevrouw Leijten (SP):
Voorzitter, ...

Hoe zit het dan met de opbouw van de energielasten?
Mevrouw Leijten vroeg of het klopte dat deze niet in de
koopkrachtplaat van het CPB zouden zitten. Want als dat
zo was, aldus mevrouw Leijten, dan zou deze toch wel in
de prullenbak kunnen. En hoezeer stijgen de energielasten
nou precies? Het antwoord is dat mevrouw Leijten het niet
helemaal juist had, want de maatregelen in de energiebelasting lopen wel degelijk mee in de koopkracht. Alle indirecte belastingen, zoals de btw-verhoging, accijnsverhogingen en een hogere energiebelasting komen allemaal via
het inflatie-effect tot uitdrukking in de koopkracht. Ik heb
aangegeven dat de energiebelasting van een gemiddeld
huishouden in de komende kabinetsperiode met 35% zal
stijgen. Daartegenover staat dat het een onderdeel is van
het totale inkomenseffect van het ib-pakket. Het effect van
de verlaging van de belastingen en de verhoging van de
arbeidskorting en de algemene heffingskorting is in combinatie met deze maatregelen dusdanig groot dat per saldo
alle groepen in ieder geval — ik mag niet “iedereen” zeggen
— erop vooruitgaan.

Staatssecretaris Snel:
Ik wilde daar nog even op terugkomen zo meteen, want er
was ook nog gevraagd of het zonnepanelen heeft of niet
en wat dat betekent. Met uw permissie doe ik nog twee
korte blokjes en als de vraag blijft bestaan, zal ik hem
beantwoorden.

De voorzitter:
Oké, gaat u verder.

De voorzitter:
Mevrouw Leijten, ik wil toch voorstellen dat de staatssecretaris verdergaat.
Mevrouw Leijten (SP):
Er is drie keer een vraag gesteld over die energienota, in
zowel het wetgevingsoverleg als in de Algemene Financiële
Beschouwingen. Er volgt nu een antwoord waar ik heel blij
mee ben. Ik heb één specifieke vraag. Met die stijging van
35% wordt er uitgegaan van een gemiddeld huishouden.
Maar hoe ziet dat huis eruit? Welk label heeft dat bijvoorbeeld? Wordt er uitgegaan van een huurwoning zonder
dubbel glas, of een koopwoning met allemaal zonnepanelen?

De voorzitter:
Ja, prima.

De heer Van Raan (PvdD):
Ik begrijp dat de staatssecretaris zegt dat hij hier een hoop
vragen niet kan beantwoorden omdat ze in samenhang
moeten worden bekeken met de minister van Economische
Zaken en Klimaat. Dat snap ik; maar kan hij dan wel
bevestigen dat het principe dat belastingen sturend kunnen
zijn in het gedrag en in de uitstoot van CO2, inderdaad een
waarheid is en dat belastingen in die zin ook een instrument
zijn?

Staatssecretaris Snel:
De heer Mulder heeft nog gevraagd of ik kon aangeven of
de Parijsakkoorden al waren meegenomen in de stijging
van de energiekosten met €138 — dat is die 35% — en, zo
niet, of ik misschien een inschatting kon geven hoe groot
de extra stijging dan nog zou zijn. Ik denk dat het geen
verrassing is als ik zeg dat de stijging van de energiekosten
als gevolg van de Parijsakkoorden nog niet is meegenomen.
Daar moeten eerst maatregelen voor zijn, anders kun je ze
ook nog niet toepassen. Er moet in totaal als gevolg van
de akkoorden van Parijs in 2020 nog 103 miljoen euro en
in 2021 nog 368 miljoen euro extra worden opgehaald met
de opslag voor duurzame energie. Maar hoe deze verhoging
dan weer neerslaat in de tarieven van de opslag duurzame
energie is nu nog niet bekend. Ik kan daar nu allerlei berekeningen op maken, maar dat weten we echt nog niet. We
hebben dus ook niet een soort constructieberekening proberen te maken, want daarvoor moet je echt veel meer
weten van wat voor maatregelen dit zijn en hoe ze neer-

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-9

slaan. En dus hebben we ook geen schatting gemaakt van
de grootte van de stijging van de energiekosten an sich.
De heer Mulder maar ook de heer Nijboer vroegen of de
stijging gebaseerd was op een gemiddeld huishouden.
Maar een gemiddeld huishouden is een huishouden met,
een huishouden zonder of een huishouden dat bereid is
om zonnepanelen te plaatsen. Het antwoord is hopelijk
behulpzaam, namelijk dat de stijging van de belasting op
energie, zoals ik die schetste in de bedragen die ik noemde,
berekend is op basis van het gemiddeld energieverbruik
van alle huishoudens. Daar ging de vraag van mevrouw
Leijten ook over. Hoe doen we dat dan? Is er een specifiek
huis getarget, een hoekhuis of juist geen hoekhuis, label B
of label A? Nee, er is gewoon gekeken wat nu het gemiddeld
verbruik is van die huishoudens. Dan kom je waarschijnlijk
bij een soort gemiddeld huis uit. Hoe dat er dan uitziet en
welk label dat heeft, weet ik niet. Het is gewoon een optelsom: wat is het totale verbruik en hoeveel huishoudens zijn
er? Dan kom je bij dat gemiddelde uit.
Dat is ook opgedoken in de Nationale Energieverkenning
uit 2017. Voor de rekenaars onder ons: het elektriciteitsverbruik van dat gemiddelde huishouden was in 2017 volgens
deze Nationale Energieverkenning 2.768 kWh. In 2021 is
dat volgens de NEV gedaald naar 2.488 kWh. Ik ben dus
niet uitgegaan van huishoudens met zonnepanelen. Ik ben
echt uitgegaan van huishoudens met een gemiddeld verbruik. Daar kun je wel iets over zeggen. Het gemiddeld
verbruik ligt dichter bij het verbruik van huizen zonder
zonnepanelen dan bij dat van huizen met zonnepanelen,
omdat er nou eenmaal veel meer huizen zonder zonnepanelen zijn dan huizen met zonnepanelen. Maar stel nu dat
er zou worden uitgegaan van het gemiddeld verbruik van
huishoudens zonder zonnepanelen. Dan dalen de verbruikscijfers minder hard. Het verbruik gaat dan volgens deze
cijfers van 2.988 kWh in 2017 naar 2.832 kWh in 2021. De
stijging is in deze variant dus niet 35% maar 38%. Daar
hoort een bedrag bij van niet €138 maar €160. Dat lijkt dus
relatief dichtbij de gemiddeldes die ik noemde te liggen.
Maar als je puur in cijfers kijkt hoeveel mensen nu wel een
zonnepaneel hebben en hoeveel mensen niet, dan is dat
intuïtief eigenlijk ook wel een logische uitkomst.
Overigens zijn er veel meer dingen die hier invloed op
hebben dan alleen zonnepanelen. Zo kun je ook bedenken
dat het energieverbruik van huishoudens beïnvloed wordt
door energiezuinige apparaten. Het effect van een oude
koelkast of een nieuwe koelkast, ledverlichting of gewone
verlichting, is niet te onderschatten. Dan is er ook nog de
mate van isolatie van de woning. Het is dus niet het enige.
Maar wij hebben hier even geprobeerd om te kijken naar
de effecten van zonnepanelen, omdat daar specifiek naar
gevraagd werd. Dat is niet helemaal in te schatten. Dat
weten we niet. Maar we kunnen wel naar het gemiddelde
gebruik kijken en net doen alsof het verbruik niet afneemt
door deze dingen. Dan kom je dus op een bedrag van €160
uit.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Ja, ik denk toch dat ik de vraag niet goed gesteld heb.
De voorzitter:
Nog een keer.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De heer Edgar Mulder (PVV):
Nou ja, ik kreeg een antwoord op een vraag over het
gemiddeld verbruik, met daaraan gekoppeld de kosten.
Maar volgens mij is het in de praktijk nu zo dat ik, als ik
zonnepanelen heb, energie die ik zelf opwek mag teruggeven aan het net. Daarvoor krijg ik dan geld terug. Dat betekent dat de gemiddelde rekening van iemand met een
zonnepaneel niet dat gemiddelde van €500 is, maar dat die
misschien maar €200 betaalt. Dat betekent tegelijkertijd dat
degene zonder zonnepaneel misschien €700, €800 of €900
betaalt, waardoor we gemiddeld weer op die €500 uitkomen.
De vraag was dus niet wat het doet met het gemiddeld
verbruik, maar wat het doet met de gemiddelde rekening
die een huishouden krijgt, gesplitst naar huishoudens met
en zonder zonnepanelen.
Staatssecretaris Snel:
Ik probeerde het uit te leggen. Ik geef wel degelijk antwoord
op de vraag die u nu weer stelt. Het punt is namelijk dat je
van een gemiddelde uitgaat. Er zijn mensen die een zonnepaneel hebben of andere maatregelen hebben genomen,
maar er zijn ook een heleboel mensen die dat niet hebben.
Als ik er in mijn berekening van uitga dat die mensen niks
doen en dat het verbruik dus ook niet lager wordt door
zonnepanelen, dan kom ik uit bij het gemiddelde bedrag
dat ik net noemde, namelijk €160, en een stijging van 38%.
Daarbij gaat het om mensen die gewoon niet reageren op
alle voorgenomen maatregelen. Ik denk dat dat niet gaat
gebeuren, maar dat was de vraag die u stelde. Waarom is
dat verschil maar zo klein ten opzichte van het verschil van
het gemiddelde? Dat is zo omdat veel meer huishoudens
in Nederland geen paneel hebben. Het effect van die bups
mensen die het niet hebben is dus veel breder dan dat van
die paar mensen die het wel hebben. Het kan zijn dat
iemand die een zonnepaneel heeft inderdaad €200 minder
betaalt, maar dat leidt nooit tot een €200 hogere belasting
voor de mensen die dat niet hebben, want die zijn met veel
meer. Snapt u? Dat is gewoon het noemereffect. Het gaat
om heel veel mensen. Ik geloof dat ik het niet helderder kan
uitleggen dan ik net probeerde te doen.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Zo klinkt het heel helder, maar de cijfers die net werden
genoemd, waren op basis van het gemiddelde verbruik in
die woning. Nogmaals, dat heb ik niet gevraagd. Ik heb niet
gevraagd naar het gemiddelde verbruik maar naar de
rekening in euro’s die een gezin krijgt. Dan is het toch heel
anders dan u nu zegt, want nogmaals, die mensen geven
stroom terug en krijgen daarvoor dus een vergoeding. Er
zijn gezinnen in Nederland die, heel netjes, een energierekening van nul hebben. Maar dat betekent dat de buurman
dubbel betaalt, want anders komen we er niet op uit.
Staatssecretaris Snel:
Dat is precies wat ik probeerde uit te leggen. Als er nou
evenveel buurmannen waren als mensen met zonnepanelen, dan had u een punt. Maar mijn punt is dat er veel meer
buurmannen zonder zonnepanelen zijn. Dat effect op het
gemiddelde is dus veel groter. Het is dus niet een-op-een:

22 november 2017
TK 25

25-8-10

wat ik niet betaal, betaalt u meer. Wij zijn met een heel grote
groep, dus alles wat u minder betaalt, moeten wij verdelen
in het meer voor het gemiddelde met een heel grote groep.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Dat was het puntje over de energiestijging. Daarbij blijft
het kabinet er natuurlijk van uitgaan dat mensen wel
degelijk gaan reageren op incentives. En eigenlijk was in
dat verband het voorbeeld dat de heer Mulder net noemde,
het beste. Niet iedereen kan er even makkelijk aan voldoen
— dat is ook waar — maar wij denken echt dat het de moeite
waard wordt om in te zetten op zuinige lampen, energiebesparing door betere en zuinigere apparaten, woningbouwisolatie en zonnepanelen. Dat helpt allemaal om de klimaatambitie waar te maken. Dat is wat wij graag willen.
Er was ook een vraag over de tabaksaccijns. Mevrouw
Leijten vroeg of ik bereid ben om de opbrengsten van de
verhoging van de tabaksaccijns te stoppen in een verslavingsfonds. Dan kan ik dat samen met VWS vormgeven. Ik
was bijna geneigd om vanuit een eerder inzicht in mijn
leven over te veel fondsen op een rijksbegroting te zeggen
dat dat misschien niet nodig is, maar laat ik dat nu niet
roepen. Het belangrijkste is dat wij allemaal hetzelfde willen:
dat er minder gerookt wordt. Daarom vinden we het prettig
dat de tabaksaccijnzen omhooggaan. Het is echt een preventieve maatregel uit het regeerakkoord. Die opbrengst
wordt in algemene zin aangewend. Het kabinet heeft overigens ook al 20 miljoen aan gezondheidsbevorderende preventiemaatregelen op dit terrein beschikbaar gesteld. Maar
goed, ik zal de staatssecretaris van VWS absoluut op de
hoogte brengen van uw inbreng, inclusief de suggestie om
het roken op een ander manier te ontmoedigen, zoals door
de door u genoemde aanpassing van de verpakkingen, het
aantal verkooppunten, leeftijdsgrenzen en andere zaken. Ik
zal dat dus overbrengen aan mijn collega van VWS.
De voorzitter:
Wordt de Kamer daar dan over geïnformeerd? Via een brief?
Staatssecretaris Snel:
Ik kan vragen of dat daarin kan worden meegenomen.
Ik kom op een vraag over de aansprakelijkheid van de
pandhouder. Ik heb even niet opgeschreven wie me daarnaar vroeg. Ik heb het er even niet bij staan, maar er is mij
naar gevraagd. Ik wilde beginnen met even stilstaan bij het
probleem dat deze maatregel beoogt te bestrijden. Ik zal
dat niet te lang doen. Maar het gaat erom dat de Belastingdienst ziet dat bij executieverkopen binnen of buiten de
faillissementssituaties geen omzetbelasting wordt afgedragen. O, volgens mij was het mevrouw De Vries die ernaar
vroeg. Ja, het komt weer terug. De Belastingdienst blijft nu
dus achter met een btw-schuld. Dat is het verhaal, dat ik u
nog één keer wilde proberen uit te leggen. Ik weet niet of
het helpt, want ook dat hebben we in het wetgevingsoverleg
al geprobeerd. Maar laten we van het volgende uitgaan.
De ondernemer heeft een krediet bij de bank. De bank heeft
als zekerheid een pandrecht op alle activa van de onderne-

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

mer. Wanneer de ondernemer niet meer aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen, heeft de bank het recht om het
pandrecht uit te winnen. De bank gebruikt dan de opbrengst,
inclusief btw, om de schuld van de ondernemer bij de bank
af te lossen. Dit mag de bank ook doen, omdat volgens een
arrest van de Hoge Raad — voor de liefhebber: het Rentekas-arrest — onder de opbrengst voor de pandhouder ook
het bedrag aan omzetbelasting valt. Maar de onderneming
blijft wel gewoon belastingplichtig. De ondernemer moet
dus de btw over de verkoop aangeven en afdragen. Omdat
de ondernemer op dat moment dus in financiële problemen
verkeert, gebeurt dat dan even niet. De Belastingdienst blijft
zitten met een oninbare btw-vordering. De bank daarentegen mag het bedrag aan omzetbelasting dan volledig houden.
Die situatie vinden wij ongewenst. De omzetbelasting moet
gewoon betaald worden. Die moet niet achterblijven bij de
pandhouder, maar moet toekomen aan de Staat, want daar
is de belasting opgedaan. Onze maatregel regelt dat, als
de ondernemer de btw niet voldoet, de Belastingdienst
voortaan de pand- of hypotheekhouder aansprakelijk kan
stellen voor het bedrag aan btw, tenzij de pandhouder
aantoont — dat kan dus gebeuren — dat de btw niet bij
hem terecht is gekomen. Dan is dat dus niet zo. Maar zodra
de btw wel bij de pandhouder terecht is gekomen, kan de
Belastingdienst er aanspraak op maken.
Mevrouw Leijten vroeg naar de uitvoering. We hebben nog
een aantal nota’s van wijziging toegevoegd aan het Belastingplan. Kan de Belastingdienst deze wijzigingen wel aan?
Eigenlijk is de kern van het antwoord dat de zes maatregelen
die we hebben genoemd, eerst zijn beoordeeld met uitvoeringstoetsen, zoals het hoort. Belangrijk is, dat er niet alleen
sec wordt gekeken of al die uitvoeringstoetsen een okévlaggetje geven. Er wordt ook gekeken naar de stapeling,
de samenloop en de onderlinge dependenties. Want soms
lijkt iets best makkelijk te doen, maar omdat het rechtstreeks
kan inwerken op een andere maatregel, wordt ook de
onderlinge samenhang getoetst. Uit de toetsing van deze
zes maatregelen blijkt dat de Belastingdienst de genoemde
voorstellen uitvoerbaar acht.
Dat waren de antwoorden uit mijn eerste mapje, over de
maatregelen uit het Belastingplan.
Het tweede blokje is een heel kort blokje, dat gaat over de
houdstercoöperaties en de dividendbelasting. Dat is niet
de algemene discussie over de dividendbelasting, zeg ik
voordat ik aan uitlokking doe. Ik zie al iemand reageren,
maar dat was niet mijn bedoeling. Sterker nog ... Nou goed,
daar ga ik niet verder op in.
De vraag die nog openstond, was van mevrouw Leijten:
waarom doen we dit nou eigenlijk allemaal? Ik heb twee
keer eerder geprobeerd uit te leggen wat we doen, maar ik
probeer nog één keer heel kort een toelichting te geven. Dit
is gewoon zoals het is. Nu zijn nv’s en bv’s inhoudingsplichtig voor de dividendbelasting. Coöperaties zijn dat niet, en
daar begon het probleem. Dat knelt in het geval dat de
coöperatie niet voor haar oorspronkelijke doel in een
internationale houdsterstructuur wordt gebruikt. Houdstercoöperaties worden daarom in dit wetsvoorstel inhoudingsplichtig voor de dividendbelasting. Op winstuitdelingen
door de houdstercoöperaties moet dividendbelasting worden ingehouden, tenzij het gaat om een belang van 5% of

22 november 2017
TK 25

25-8-11

minder. Waarom deden we dat? Omdat het reële coöperatieve bedrijfsleven ontzien moest worden. Over de wijze
waarop we dit hebben willen invullen, is goed overleg
geweest met de Nationale Coöperatieve Raad. Hiermee zet
het kabinet dus in op een gelijkere behandeling van houdstercoöperaties en bv’s of nv’s. Daar begon het allemaal
mee. Gelet op de mededeling van de Europese Commissie
in 2016 moest hierop ook snel en proactief worden gehandeld door het kabinet, want wij weten dit al een tijdje.
Hiermee proberen wij eigenlijk het risico op verboden
staatssteun te voorkomen. Ik heb in het wetgevingsoverleg
ook uitgelegd waarom dat zo belangrijk is. Wij lopen
namelijk het risico op terugvordering. Dat is een van de
zwaarste elementen, dat tot vervelende situaties kan leiden.
Die proberen wij te voorkomen. Daar begon dit allemaal
mee. Je wilt een regeling om iets te voorkomen. Je wilt het
reële coöperatieve bedrijfsleven beschermen.
Mevrouw De Vries vroeg: passen jullie wel een beetje op
dat er dan geen overkill optreedt voor de coöperaties? Wij
waren blij dat mevrouw De Vries de toezegging heeft
meegenomen die ik op dit punt heb gedaan in het tweede
wetgevingsoverleg. Nadat ik uw Kamer namelijk over de
bevindingen van deze moties in de toezeggingenbrief op
Prinsjesdag 2018 heb kunnen rapporteren, komen we er
nog uitgebreid met elkaar over te spreken, neem ik aan.
Daar staat nog een toelichting bij, maar daarmee zou ik in
herhaling vallen.
Mevrouw Leijten vroeg naar de negatieve gevolgen van
deze nieuwe mogelijkheid. Creëert die niet weer nieuwe
mogelijkheden voor adviseurs om mee te foezelen? Ik denk
dat mevrouw Leijten vooral doelde op de inhoudsvrijstelling
richting derde landen voor de kapitaalvennootschappen.
Die nemen we namelijk mee vanuit het eigen juridische
gelijkheidsbeginsel. GroenLinks heeft daar iets over
geschreven in een amendement. Ik weet niet of dat al
helemaal is ingediend. Als dat zo is, kom ik daarop terug
in tweede termijn. Uiteindelijk gaat de uitbreiding van de
inhoudsvrijstelling samen met de aanscherping van de
antimisbruikbepaling. Dat hoort er gewoon bij. Zonder dat
had ik mij misschien zorgen gemaakt, maar juist omdat wij
nu die antimisbruikbepalingen zo expliciet benoemen in
wat we doen — ook daar hebben we al eerder met elkaar
over gesproken — maken wij ons daar toch minder zorgen
om dan mevrouw Leijten of de heer Snels. Ik zal dus niet
meer aanhalen waarom wij dit uiteindelijk meenemen. Dat
heeft te maken met een anders optredende gunstige
behandeling van de kapitaalvennootschappen. Dat leidt tot
een schending van het gelijkheidsbeginsel. Echt, ook het
gelijkheidsbeginsel is belangrijk, misschien niet afgedwongen maar wel vanuit onszelf, omdat dit wel degelijk staatsrisico’s met zich mee kan brengen. We willen echt problemen bij de terugvorderingsprocedures zien te voorkomen.
Daar hadden we het net al over.
Dat was het wat betreft de laatste vragen over de houdstercoöperaties die openstonden.
De voorzitter:
Hoeveel heeft u nog aan openstaande vragen?

Staatssecretaris Snel:
Niet zo heel veel. Laat ik het zo zeggen: het dikste pak is
geweest.
De voorzitter:
Dan stel ik toch voor om dit af te ronden. Mevrouw Leijten,
dan krijgt u straks de gelegenheid om te interrumperen. U
krijgt echt de gelegenheid om uw vragen te stellen.
Staatssecretaris Snel:
Dan ga ik nu naar de schenk- en erfbelasting voor de echte
liefhebbers, zo zal ik maar zeggen. Daar hebben wij inmiddels heel wat uren met elkaar over gesproken. De kern
daarvan is natuurlijk: hoe zit het nou met de verdeling van
de schenk- en erfbelasting wanneer het huwelijk niet meer
het klassieke huwelijk is, maar er dingen gebeuren in de
huwelijksvermogensgemeenschap? Die verandert. De tijden
veranderen. Wat betekent dat nou allemaal? Ik wil niet alles
overdoen wat wij eerder hebben gezegd over dit punt tijdens de behandeling van het OFM-wetsvoorstel in ons
wetgevingsoverleg. Wat ik steeds probeer te benadrukken
is dat het allerbelangrijkste doel van het wetsvoorstel is dat
wij hiermee proberen duidelijkheid te creëren voor zowel
de mensen die hiernaar vragen als de praktijk die mensen
hierin helpt. Er waren uitspraken van de Hoge Raad uit 1959
en 1971. De maatschappij is nu echt helemaal anders. De
mensen die hiermee bezig zijn en ook de koepelorganisaties
zeggen: alsjeblieft wetgever, geef nou aan wat je hiermee
wilt, want er is rechtsonzekerheid. Is er wel of geen
schenkbelasting? Dat is gewoon onprettig, zeker gezien het
feit dat dit vroeger weleens, maar nu dus steeds vaker
voorkomt.
De onduidelijkheid is de ene kant van het verhaal. De andere
kant van het verhaal die ik voor de laatste keer nu toch maar
even naar voren wil halen, is dat er echt een heleboel goede
bedoelingen zijn, maar ook mogelijkheden tot belastingconstructies met huwelijkse voorwaarden. Daarbij wordt het
vermogen opzettelijk in ongelijke delen verdeeld door de
vermogende particulieren. Dat is echt niet de bedoeling.
Dat zijn echt geen verrassingen, maar dat zijn mensen die
heel slim en doelbewust constructies aangaan om dat te
doen. Een voorbeeld heb ik in het algemene deel van de
toelichting gezet. Dat heeft u kunnen zien. Onder het huidige
recht is echt nog steeds onduidelijk of zo’n ongelijke verdeling wel met succes bestreden kan worden door de Belastingdienst. De onduidelijkheid en de belastingconstructies
door vermogende particulieren wil ik daarom nu echt aanpakken, ten eerste omdat de kern van het voorstel is dat
het aangaan van een huwelijk op zichzelf niet tot een
schenking leidt. Dat wordt nu gewoon in de wet vastgelegd.
Ten tweede doe ik dat omdat er geen schenking is wanneer
mensen zich keurig binnen die 50%-regeling houden. Boven
die 50%-regeling is er in principe wel sprake van schenking,
maar dat komt door constructies en scheve vermogensverdeling. Om oneigenlijk gebruik van de 50%-grens te voorkomen, is de bepaling van het nephuwelijk voorgesteld,
zoals u weet. Ik verwacht dat die alleen in incidentele
gevallen zal worden toegepast. Vanuit het notariaat krijg ik
steeds positieve reacties op onze voorstellen, ook afgelopen
week weer. Dat is dus het algemene kapstokje.
Verder gingen enkele specifieke vragen hierover. De heer
Omtzigt vroeg namelijk aandacht voor het echtpaar waarvan

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-12

de een een erfenis had met uitsluitingsclausule en de ander
een erfenis zonder uitsluitingsclausule. De heer Omtzigt
wilde eigenlijk graag dat die partners zouden kunnen gaan
kiezen om de schenkingen en de erfenissen zonder uitsluitingsclausule privé te houden. In de brief van afgelopen
donderdag, als ik het goed heb, ben ik hierop ingegaan. Wij
hadden geconstateerd dat het eigenlijk vrij simpel was. De
kern van het antwoord was dat als je dat wilt voorkomen
in die situaties, je die andere partner gewoon ook privévermogen moet laten aanhouden in dezelfde omvang. Dan
zou je kunnen zeggen dat het principieel anders is, maar
het is echt heel erg simpel om die ander ook een dergelijk
deel te laten vrijstellen. Dat kun je gewoon regelen. Dan is
er geen of veel minder schenkbelasting verschuldigd. Ik
heb me echt afgevraagd of dit een verbetering is, maar met
de beste wil van de wereld konden wij eigenlijk niet echt
inzien dat partners als zij hun schenkingen of erfenissen
privé willen houden per ongeluk in een soort fuik van de
schenkbelasting lopen. Dat is ook niet een signaal dat wij
uit de praktijk hebben ontvangen.
De keuzemogelijkheid om schenkingen en erfenissen zonder
uitsluitingsclausule privé te houden stuit bovendien op
bezwaren. Allereerst hebben wij daar natuurlijk uitvoeringsproblemen mee. Niet voor niets hebben wij in de brief
aangegeven dat het best wel moeilijk is om schenkingen
gedurende een hele lange periode bij te houden. Stel dat
er bijvoorbeeld 30 jaar geleden iets is geschonken. Weet
iedereen dat nog? Is er nog een bonnetje van? Dan kan
iemand zeggen: ik studeerde nog, ik heb dat inmiddels niet
meer. Dan kan gevraagd worden: weet u precies welk deel
van dat vermogen nu nog aan u toebehoort? Dat soort
dingen is eigenlijk voor de Belastingdienst, ondanks dat
het allemaal waar kan zijn, onmogelijk te controleren.
Hierdoor neemt de fraudegevoeligheid van dit soort claims
wel heel erg toe.
Een tweede reden waarom wij dat liever niet hebben is dat
dan wel heel erg naar believen gekozen kan worden welke
schenkingen wel of niet privé worden gehouden. Dit geeft
nog meer mogelijkheden dan er misschien nu al zijn tot
scheve verdelingen, zonder schenkbelasting, ongewenste
tax planning en het overzicht van overlijden, die in een
eerdere set zaten. Ja, dat soort dingen vinden wij dus
onwenselijk. Het ingediende wetsvoorstel is logisch en
consistent en voor ons gevoel ook echt goed uit te leggen
aan de praktijk en de mensen die ermee geconfronteerd
worden.
Dan was de vraag van mevrouw De Vries: oké, misschien
zijn we het daarmee eens, maar kunnen we dan de komende
paar jaar wel monitoren hoe dat zat? In mijn brief van vorige
week heb ik gezegd dat wij dat goed in de gaten gaan
houden. De Belastingdienst kan daar ook knelpunten en
andere signalen uit de uitvoeringspraktijk bij inventariseren.
Met andere woorden: ja, ik ben bereid tot monitoring van
de regeling in de komende jaren. Ik denk dat dat zelfs heel
verstandig is. Ik heb ook de bereidheid uitgesproken dat
mijn medewerkers daar alvast proactief over in overleg
gaan met de brancheorganisaties zoals de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie, de KNB. Wij gaan met elkaar
om de tafel zitten zodra wij het idee hebben dat wij niet
doen wat wij hier beoogden.
Een ander onderdeeltje op dit punt is het derdenbeslag,
een vereenvoudiging. Het is goed om daar even op in te

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

gaan, want er zijn vragen gesteld over wat de maatregel
wel doet en wat de maatregel niet doet. Wat de maatregel
wel doet, is voortaan in alle gevallen het mogelijk maken
om zonder tussenkomst van een belastingdeurwaarder
beslag te leggen op een vordering, namelijk een derdenbeslag. Het deurwaardersexploot wordt dan vervangen door
een beschikking van de ontvanger. Deze vereenvoudigde
procedure is nu alleen in specifieke gevallen mogelijk, zoals
bij het beslag op het loon. Het doel van de maatregel was
natuurlijk een vereenvoudiging van het proces en ook, niet
te onderschatten, een kostenbesparing bij de schuldenaar
te bewerkstelligen. Nu werd er gisteren in het overleg
gezegd: ja, maar tegenover die kostenbesparing van €88
staan misschien wel weer kosten van €70 of €100 bij het
bankbeslag. Het antwoord daarop is: die komen in beide
gevallen. Die kosten zijn er niet in het ene geval wel en in
het andere niet. Het gaat dus echt om deze €88 voordeel
bij derdenbeslag. Dat heb je sowieso. Het is niet zo dat daar
dan nog opeens €70 of €100 aan bankkosten bij komt. Die
had je in het andere geval ook al. Dus het is echt volgens
ons voor de schuldenaar een vereenvoudiging die leidt tot
een serieuze kostenbesparing. En ja, natuurlijk is het voor
de Belastingdienst ook makkelijker, maar zeker niet alleen
voor de Belastingdienst. Het is niet zo dat we iets anders
doen in de reikwijdte van het beslag, maar alleen in de
kostenbesparing en vereenvoudiging. Dat is een beetje het
algemene deel.
Er waren een paar specifieke vragen. De heer Van Weyenberg vroeg aan de staatssecretaris de samenhang tussen
de verschillende maatregelen op het gebied van de belastingvrije voet nog toe te lichten. Ik heb me even afgevraagd
of ik dat wel of niet zou doen. Weet je wat, ik doe het
gewoon, omdat het misschien toch weer helpt bij die specifieke vragen. Ik zal het even heel kort doen en een aantal
dingen niet noemen. Er is inderdaad de afgelopen tijd wel
wat verwarring ontstaan over de verschillende wetgevende
trajecten en de invoeringsdata, sommige doen wij en
sommige doen anderen. Waar hebben we hier mee te
maken? We hebben hier een Wet vereenvoudiging beslagvrije voet — de wet van de minister van SZW — die naar
verwachting in 2018 in werking zal treden. Deze wet maakt
de beslagvrije voet op basis van de beschikbare gegevens
mogelijk. Deze beslagvrije voet moet worden toegepast bij
een beslag op loon of uitkering en bij bijzondere incassomaatregelen. De invoering van de wet is een randvoorwaarde voor het proactief toepassen van de beslagvrije
voet bij een bankbeslag. Dat is de kern waar het de hele tijd
om gaat. De Belastingdienst kan het nu achteraf doen, maar
niet vooraf. We kunnen er achteraf heel redelijk rekening
mee houden, maar het zou toch fijn zijn als we dat vooraf
kunnen doen. Wij kunnen dat niet in ons eentje regelen en
daarvoor is deze wet nodig. Het maakt de berekening
makkelijker als we dat vooraf weten, want de nadere informatie van de schuldenaar is dan niet meer nodig. Deze wet
regelt dus niet een wettelijk beslagvrije voet voor bankbeslagen; het gaat alleen van achteraf naar vooraf.
Om de beslagvrije voet proactief te kunnen toepassen, is
meer dan deze wet nodig. Hiervoor is ook het wetgevingsprogramma vereenvoudiging civiele rechtspleging nodig
— dit is nu als vervolgstap in voorbereiding — en dat valt
onder de minister van JenV. De heren Nijboer en Snels
hebben hiernaar gevraagd. In het wetgevingsprogramma
wordt een wettelijk beslagvrije voet voor bankbeslagen
opgenomen. Het is het wetsvoorstel dat dit doet, maar het
programma verkeert nog in een onderzoeksfase. Bij de

22 november 2017
TK 25

25-8-13

Koninklijke Beroepsorganisatie van Gerechtsdeurwaarders
wordt nu nog gewerkt aan een gevraagd preadvies. De
invoering van deze wet kan best nog even duren, want het
moet uiteindelijk een eenvoudige, breed gedragen en voor
alle partijen uitvoerbare regeling worden en dat vergt tijd.
Het nadeel van het koppelen aan deze wet is dat enkele
dingen, waarvan wij vinden dat ze nu al goed zijn, worden
vertraagd.
Ten derde hebben we mijn eigen onderzoek naar de vraag
of het mogelijk is dat de Belastingdienst en de lagere
overheden, want daar werd ook naar gevraagd, niet alvast
wat kunnen doen met de beslagvrije voet. Zouden ze die
niet al beleidsmatig kunnen toepassen, vooruitlopend op
het echte wetgevingsprogramma? Wij willen dit serieus
onderzoeken en ik heb u toegezegd u daarover in 2018
nader te informeren.
Tot slot hebben we het wetsvoorstel dat hier voorligt en
dat is inmiddels genoegzaam bekend. We proberen het
eenvoudiger te maken voor iedereen zonder dat we rechten
aantasten.
De heer Omtzigt vroeg mij of ik zou kunnen toezeggen dat
het respecteren van deze beslagvrije voet voor 1 januari
2019 geregeld is en ik de Kamer hierover per brief zal rapporteren. Dat is heel lastig. Ik kan niet toezeggen dat die
beslagvrije voet per 1 januari, zonder verzoek vooraf, wordt
toegepast. Laten we hopen dat alles snel gaat, maar een
toezegging daarover kan ik niet geven. Ik kan wel toezeggen
dat de Belastingdienst een bankbeslag op verzoek nu al
achteraf geheel of gedeeltelijk kan corrigeren. Ook kan ik
toezeggen dat ik in 2018 zal hebben onderzocht of het
mogelijk is voor de Belastingdienst én voor lokale overheden om deze beslagvrije voet op bankbeslagen zonder
verzoek al vooraf toe te passen en op welke wijze. Dat is
volgens mij de wens die de Kamer heeft. Nogmaals, daarover zeg ik toe dat ik u in de loop van het komende jaar per
brief zal informeren.
Over het vereenvoudigd derdenbeslag vroeg de heer Omtzigt of de staatssecretaris kon ingaan op de door de Nationale ombudsman geschetste kosten van het derdenbeslag.
In de memorie van toezicht stond dat het vereenvoudigd
derdenbeslag voor de burger kosteloos is. Dat was inderdaad onvolledig. De Nationale ombudsman geeft in zijn
brief terecht aan dat de bank ook deze kosten in rekening
kan brengen. De bank kan dit doen op grond van een
overeenkomst tussen de bank en zichzelf. Nogmaals, de
regeling als zodanig verandert niet met of zonder wat we
nu wijzigen, maar met wat we wijzigen worden de kosten
van het derdenbeslag €88 lager.
Ik kom bij de vragen over de schorsende werking en het
fiscale verzet. Dat is ook een technisch onderwerp, maar ik
ga er toch maar even op in omdat er vragen over bestonden. Als een belastingplichtige het niet eens is met een
tenuitvoerlegging van een dwangbevel voor bijvoorbeeld
een beslag of een executoriale verkoop kan hij daartegen
in verzet komen bij de rechter. Dat is altijd zo. Bij de verzetsprocedure kan de dwanginvordering dan automatisch
worden geschorst. De Belastingdienst loopt er in de praktijk
tegenaan dat de verzetsmogelijkheid wordt toegepast als
een manier om de dwanginvordering te vertragen. Helaas
zijn er een paar heel terechte cases, maar in veruit het
grootste gedeelte gebruiken mensen het om het proces te

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

vertragen. De Belastingdienst kan namelijk pas verder met
invorderen nadat de rechter de schorsende werking aan
het fiscaal verzet heeft ontzegd of nadat hij afwijzend over
het verzet heeft beslist.
Voorgesteld wordt nu om de automatisch schorsende
werking die bestond, te laten vervallen. Het belangrijkste
doel daarvan is om met de voorgestelde maatregel oneigenlijk gebruik te bestrijden. Veelal leidt een automatisch
schorsende werking tot vertraging zonder dat daar een
goede reden voor is. Zo leerden de cijfers ons dat verzet in
de afgelopen twaalf jaar slechts in veertien gevallen
gerechtvaardigd was. Dat is 2% van het geheel. Naast het
bestrijden van oneigenlijk gebruik leidt een maatregel ook
tot een besparing op de uitvoeringskosten bij de Belastingdienst. Belangrijker is om te vermelden dat het algemene
bestuursrecht en het civiele recht geen automatisch schorsende werking hebben. In zekere zin wordt het fiscale recht
hierop dus slechts aangesloten.
Er is volgens mij ook ongemak over de rechtsbescherming.
Hoe zit het dan als je dit toepast? Worden de goede gevallen
dan niet onterecht meegenomen door de kwaadwillenden?
Ik snap waar die zorgen vandaan komen, maar ik ben van
mening dat de rechtsbescherming voldoende gewaarborgd
blijft doordat de schuldenaar altijd nog naar de rechter kan
gaan en om schorsende werking kan vragen. Hij kan het in
een verzetsprocedure doen of zelfs separaat. Hij krijgt
hiervoor overigens ruimschoots de tijd, omdat er minimaal
vier weken tussen het beslag van een verkoop ligt en het
moment dat hij het weet. Dus echt overvallen wordt hij niet.
Volgens mij is ook een belangrijk onderdeel dat de Belastingdienst de dwanginvordering ambtshalve kan schorsen
als het verzet gerechtvaardigd is.
Op verzoek van de heer Van Weyenberg heb ik toegezegd
dat ik de criteria waaraan de Belastingdienst daarbij toetst,
zal voorleggen aan het beleid van de Belastingdienst. Zoals
ik in het tweede wetgevingsoverleg heb toegezegd, zal de
Belastingdienst zich terughoudend opstellen bij verzet. In
het beleid — we noemen dat de “leidraad invordering” —
wordt vastgesteld aan welke criteria precies getoetst wordt.
Uitgangspunt daarbij zal zijn dat de Belastingdienst bij een
ingediend verzoek de executoriale verkoop annuleert, tenzij
de gronden van het verzet evident kansloos zijn. Dan worden de belangen van de Staat geschaad bij annulering van
de verkoop. Dat is dus echt een beleidsmatige aanpassing.
Van een automatische schorsende werking wordt gezegd:
die gaat te ver, want die wordt te vaak misbruikt. Maar voor
de gevallen waarin we denken dat er best een redelijk verzoek is ingediend, is nu de beleidslijn van de Belastingdienst
dat we ernaar gaan kijken, tenzij op voorhand al volstrekt
helder is dat het fiscale verzet zinloos is. Dan zetten we
door. Die elementen maken het echt een beleidswijziging
voor hoe we hiernaar kijken. We doen het dus niet automatisch, maar hebben wel degelijk begrip voor het feit dat een
hele hoop mensen deze procedure terecht starten.
De voorzitter:
Kunt u ons meenemen in de voortgang van uw betoog?

22 november 2017
TK 25

25-8-14

Staatssecretaris Snel:
Dit zijn nog drie, vier vraagjes, en dan gaan we naar het
vestigingsklimaat. Tenzij er veel interrupties zijn, verwacht
ik binnen twintig minuutjes klaar te zijn.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik ga nog even terug naar het bankbeslag. Het gaat mij er
even om dat het een jaar wordt uitgesteld, maar dat ik nog
steeds niet helemaal helder heb hoe zeker we weten dat de
beslagvrije voet niet alleen beleidsmatig, maar ook gewoon
automatisch gerespecteerd wordt als dat bankbeslag
doorgaat.
Staatssecretaris Snel:
In een eerder overleg heb ik al aangegeven dat ik daarvoor
geen garanties kan geven. Het is namelijk wetgeving die
niet bij mij ligt. Het is wetgeving die zelfs door twee ministers moet worden gedaan. Dat is een beetje knullig argument in procestermen, maar het maakt het vaak wel ingewikkeld, zoals u weet. Wij vinden het belangrijk dat de
Belastingdienst niet alleen wacht totdat deze wetten helemaal tot stand zijn gekomen. Wij stellen juist voor om er
versneld naar te kijken. Achteraf gaan we die mogelijkheden
bekijken. We gaan bekijken of we het niet kunnen versnellen
door het naar voren te halen. Daarvan zeg ik toe dat we dat
volgend jaar in een brief nader zullen toelichten.
De heer Omtzigt (CDA):
Kijk, ik zou graag willen dat dit vereenvoudigd bankbeslag
alleen ingaat op het moment dat we zeker weten dat van
tevoren door de Belastingdienst gecheckt wordt dat die
beslagvrije voet gegarandeerd wordt. Die twee dingen zou
ik graag aan elkaar koppelen. Dat kan ik per amendement
doen; ik heb het klaarliggen. Maar misschien kan de
staatssecretaris hier zeggen dat hij in oktober komt met de
mededeling dat het mogelijk is of niet, en daarbij aan de
Kamer voorlegt of het betreffende wetsartikel op dat
moment in werking treedt.
Staatssecretaris Snel:
Zoals ik er nu naar kijk, denk ik dat ik dat laatste geen goed
idee zou vinden, al was het maar omdat we daarmee op
het beleidsterrein van anderen zitten. Als de heer Omtzigt
er een goed amendement voor heeft, zullen we dat uiteraard
bereidwillig bekijken. We zullen dan zeggen dat we denken
dat het al of niet goed zou kunnen werken.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Dan de inkeerregeling ...
De voorzitter:
De heer Van Weyenberg op hetzelfde punt?

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De heer Van Weyenberg (D66):
Op hetzelfde punt, voorzitter. Ik ben overigens blij met de
toezegging en de nadere uitwerking ervan uit het eerdere
wetgevingsoverleg. Dank daarvoor. De heer Omtzigt bedoelt
volgens mij niet te treden in de lopende wetsvoorstellen.
Hij wil volgens mij voorkomen dat dit straks gewoon in
werking treedt, terwijl er om wat voor reden dan ook dingen
misgaan met die andere wetten, waardoor niet integraal
gebeurt wat deze staatssecretaris beoogt. Volgens mij willen
we hier voorkomen dat we nu ja tegen iets zeggen wat
straks anders dan beoogd uitpakt, omdat bijvoorbeeld die
andere wetten vertraging oplopen.
Staatssecretaris Snel:
Dat snap ik. Het is ook de reden dat ik zei: als er een amendement voor binnenkomt, zullen we dat om die reden ook
bekijken. Ik denk echt dat het ons voorstel blijft om daar nu
alvast mee te beginnen en het niet te koppelen aan een wet.
Stel nu dat dat lang duurt, om wat voor reden dan ook. Dan
is er iets wat goed is om nu al te doen, namelijk de kosten
verlagen en het voor iedereen eenvoudiger maken. Nogmaals, wij zullen bereidwillig kijken naar het amendement,
als dat wordt ingediend.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Dan de inkeerregeling. De heer Azarkan sprak van een heel
mooi principieel punt, maar hij vroeg of het Nederland niet
heel veel geld gaat kosten. Het antwoord is eigenlijk heel
kort: nee, daar is geen budgettair effect voor ingeboekt.
De heer Omtzigt zei dat hij de afschaffing van de inkeerregeling wil beperken tot buitenlandse zwartspaarders. Ook
daarvan moet ik zeggen dat ik in het wetgevingsoverleg al
heb aangegeven dat de Belastingdienst met veel meer types
fraudeurs wordt geconfronteerd dan alleen zwartspaarders.
We hebben een aantal voorbeelden gezien rond de kassa
die allerlei dingen niet aantikt. Wij hebben gehoord van
mensen die geen huis hebben, maar wel hypotheekrente
aftrekken. Et cetera, et cetera. Dit soort fraudeurs wil ik
gewoon niet belonen door straffeloze inkeer mogelijk te
maken. Dat is echt een verkeerd signaal naar de belastingplichtigen die zich wél aan de regels willen houden en die
tijdig en correct aan alle belastingverplichtingen voldoen.
Wat mij betreft komt dan eigenlijk alleen de strafmaat tot
uitdrukking in het moment van inkeer. Eigenlijk is het principiële punt: ernstige zaken mogen niet helemaal onbestraft
blijven. Tegelijkertijd zeg ik tegen mevrouw De Vries dat
goedwillende belastingplichtigen hier nooit door zullen
worden geraakt. Ook dat heb ik eerder toegezegd. De goeien
zullen hier niet de dupe worden van de kwaden.
Dan nog een vraagje over de catalogusprijs. Die zal toch
vaak hoger liggen dan wat mensen echt betalen voor een
auto; heeft dat nu dan gevolgen voor de bijtelling? Uit de
vraag van de heer Omtzigt maak ik vooral op dat hij vermoedt dat in veel gevallen leaseauto’s andere prijzen hebben dan wat er officieel voor moet worden bijgeteld.
Tegelijkertijd zeg ik dat er voor de echte bpm en de bijtelling
daarbij maar één officiële prijs is, en dat is de officiële
catalogusprijs. Die is relevant voor én de bpm én de bijtel-

22 november 2017
TK 25

25-8-15

ling. Voor fiscale doelstellingen is de catalogusprijs de
geadviseerde verkoopprijs. Waarom nemen we die? Die
prijs wordt gewoon kenbaar gemaakt door de fabrikant en
de officiële importeur. Dit gaat dus uitdrukkelijk niet over
de verkoopprijs die misschien uiteindelijk betaald is. Ik zie
ook een beetje voor me hoe het dan werkt. Er zijn dan
bonnetjes van autohandelaren en er wordt gezegd dat dit
de uiteindelijke prijs was. Afhankelijk van hoe goed je de
onderhandelingen dan hebt gedaan, of hoever de autohandelaar bereid is deze prijs aan te passen, ga je dan de bpmbijtelling bepalen. Dat vinden wij onwenselijk. Het voorstel
leidt verder overigens niet tot een aanpassing in de budgettaire consequenties, want we hielden altijd al rekening met
de officiële catalogusprijs.
Een laatste vraag in dit blokje was ook van de heer Omtzigt.
Die ging over de toepassing van de heffingskorting bij buitenlandse belastingplichtigen. Hij vroeg of de voorgestelde
maatregel niet in strijd was met de non-discriminatiebepaling in de belastingverdragen met Duitsland en België. Het
was voor mij nog wel weer even werken vanochtend om
dit allemaal precies te doorgronden. De kern van het antwoord is dat er geen sprake is van strijdigheid met deze
bepalingen. De non-discriminatiebepaling in het belastingverdrag met Duitsland zag namelijk niet op de situatie van
de heer Omtzigt. Die is daar niet in opgenomen en zij geldt
daarin niet. De non-discriminatiebepaling in het belastingverdrag met België had juist een heel brede werking. Door
een goedkeuring in het beleidsbesluit kunnen de Belgische
grenswerkers ook al in het eerste jaar de heffingskorting
ontvangen via een voorlopige aanslag. Daar is het dus
expliciet geregeld. In het verdrag met Duitsland is dat niet
geregeld. Ook de non-discriminatiebepaling gaat niet op
deze maatregel in en wordt daardoor dus ook niet
geschonden.
Ik ben toe aan mijn laatste mapje, mevrouw de voorzitter.
De voorzitter:
Graag.
Staatssecretaris Snel:
Dat gaat over alle maatregelen die niet in dit Belastingplan
staan, noch in de OFM, noch in andere wetsvoorstellen,
maar die wel keer op keer terugkwamen in de discussie
over, vooral, het regeerakkoord. Ik zal hierbij proberen om
een aantal elementen wel en een aantal elementen nog
even niet uitgebreid te behandelen; ik hoop dat daarmee
niemand beledigd is. In zijn algemeenheid waren er vragen
over de Innovatiebox en over het terugdraaien van de
maatregelen voor het vestigingsklimaat; zijn die nou allemaal nodig? Daarover heb ik gezegd dat ik begin volgend
jaar met een brief kom over de fiscale beleidsagenda. In
die brief zal ik aandacht besteden aan het fiscale vestigingsklimaat en ga ik vooral ook in op de aandacht die wij willen
hebben voor de belastingontwijking en de belastingontduiking.
Omdat het Belastingplan de eerste twee maatregelen bevat
die alvast een beetje verband houden met het fiscale vestigingsklimaat, lijkt het me goed om dat toch even te
benoemen. Mevrouw Leijten stelde daar ook een aantal
vragen over. Een van de prioriteiten uit het regeerakkoord
is namelijk dat wij willen vasthouden aan een concurrerend

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

vestigingsklimaat. Overigens gaat het niet verkeerd met
het vestigingsklimaat zoals het nu is. Dat heeft overigens
niet alleen met fiscaliteit te maken, maar met heel veel
andere structuren. We hebben het vaak gezegd: het gaat
om onderwijs, infrastructuur, culturele voorzieningen,
geografische ligging, stabiliteit van de politiek en ook de
fiscaliteit. Volgens sommige lijstjes komt fiscaliteit pas op
nummer 7, maar een aantal andere landen vindt die
belangrijker. Als je kijkt naar de totale lijst van competitiveness, zie je dat we het redelijk goed doen op de lijst van het
World Economic Forum. Ook de NFIA geeft aan dat het op
zichzelf met het vestigingsklimaat best goed gaat, maar dat
we tegelijkertijd niet rustig kunnen uitbuiken en blijven waar
we zijn, maar dat we er verder moeten gaan. Het zijn
namelijk schuivende panelen.
De internationale context is gewoon stevig. We hebben het
in eerdere discussies ook over de brexit gehad en aanpassingen van wetgeving in andere landen die van invloed
kunnen zijn op de manier waarop wij het doen. Uiteindelijk
gaat het ons gewoon om één ding: het aantrekkelijk maken
van banen in Nederland. Daarvoor geldt dat wij er vast nog
wel met elkaar over te spreken komen in een wetsvoorstel
waarin het wél aan de orde komt, bijvoorbeeld over de
dividendbelasting. Maar het leek mij echt niet goed om het
hier allemaal nog een keer te doen. Alle argumenten die
we er eerder over hebben gemeld, heb ik al wel aangegeven
in het eerdere overleg, tijdens de Financiële Beschouwingen. Dat wil niet zeggen dat al die vragen verder niet relevant zijn, maar het is misschien handiger om die te behandelen op het moment dat we het wetsvoorstel hierover
presenteren.
Wel is het goed om even iets over de Vpb-tariefverlaging
te vertellen, want die kondigen we nu al aan en we beginnen
ook met dat opstapje. We vinden het belangrijk. Er zijn ook
allerlei rapportages over naar buiten gebracht die de
effectiviteit daarvan weergeven. Maar het is zeker niet zo
dat je dan meteen kunt zeggen dat het alleen maar
cadeautjes zijn die worden uitgedeeld, want het bedrijfsleven krijgt ook echt wel te maken met behoorlijke lastenverzwaringen. Ook dat is eerder al aangegeven. Een voorbeeld
daarvan zijn de milieubelastingen, die worden verhoogd.
Ook worden er heel veel grondslagverbredende maatregelen toegepast in de Vpb. Meer dan ooit; het is een lijst van
7 à 8 maatregelen. Ik zal ze niet allemaal noemen, maar de
Innovatiebox is er natuurlijk een van.
Bovendien doet het kabinet natuurlijk ook heel veel op het
gebied van het meer gelijk behandelen van vreemd en eigen
vermogen. Dat leidt tot een schokbestendigheidsverbetering
van onze economie. Het belangrijkste voorbeeld daarvan
is, denk ik, de earnings-strippingmaatregel die we nemen.
Ook wordt er een minimumkapitaalregel voor banken en
verzekeraars ingediend. Dat zijn een paar onderdelen die
ik hier naar voren wil halen.
De voorzitter:
Mevrouw Leijten, ik wil dit eigenlijk afronden, daarna krijgt
u het woord.
Staatssecretaris Snel:
Ik denk dat ik dan een hele hoop setjes rondom de bron ...
Nou, misschien één. Ik doe het even uit mijn hoofd. Er werd

22 november 2017
TK 25

25-8-16

de suggestie gedaan: als we de dividendbelasting in 2020
afschaffen, waarom doen we dat dan ook niet alvast met
de invoering van bronbelasting op de dividendstromen
naar de low-tax jurisdictions? Het antwoord is dat we dat
wél doen. We doen dat in hetzelfde jaar, namelijk in 2020.
En we gaan met beide flink aan de slag om een en ander
voor te bereiden. Dus het is niet zo dat we het bronbelasten
van de dividendstromen naar achter zouden schuiven.

De voorzitter:
Bent u klaar?

Ik sla nu het een en ander over.

De voorzitter:
Mevrouw Leijten kijkt heel boos. Mevrouw Leijten?

Dan een setje over rulings. Het is, denk ik, wel goed als we
dit hier even neerzetten. Het is altijd een beetje gevaarlijk
om rulings onder het kopje “vestigingsklimaat” neer te
zetten, want vervolgens wordt er dan natuurlijk gekeken
naar een aantal individuele rulings en wat daar allemaal
goed en minder goed aan was. De heer Azarkan vroeg hoe
het precies zit met de procedures. Zijn er onderzoeken, zijn
we dingen niet aan het uitwisselen die we wel zouden
moeten uitwisselen? Ik wil er geen heel lang debat van
maken over de rulingpraktijk en over wat we wel en niet
gaan doen bij internationale belastingontwijking. Dat doen
we nu niet, maar gaan we echt nog wel doen. Wel vind ik
het van belang om nogmaals te melden dat Nederland alle
bestaande rulings uitwisselt die in beeld zijn binnen de
context van OESO en EU. We hebben ook geen enkele reden
om dat niet te doen. Wij zijn er voorstander van geweest.
Expliciet zijn er inmiddels al drie onderzoeken die we op
dit terrein achter de hand hebben. Een is al een oudere,
namelijk dat de Algemene Rekenkamer in 2019 een algemeen onderzoek zal gaan doen naar de APA/ATR-praktijk.
Verder wordt er in de rapportage in het komend voorjaar
een onderzoek gedaan door een onafhankelijke onderzoekscommissie naar de rulingpraktijk. Onlangs heb ik bovendien
een onderzoek aangekondigd naar vormfouten bij de afgifte
van de 4.000 rulings met een landsgrensoverschrijdende
effect of een internationaal karakter. Ook heb ik gezegd:
laten we het nou eerst eens even doen. Dan kunnen we er
vervolgens mensen bij betrekken. We hebben gekeken of
we de auditdienst er niet bij kunnen betrekken. Maar dat
ga ik allemaal netjes uitwerken en die brief komt echt in
januari, dat heb ik destijds al beloofd. Dan gaan we er uitgebreid met elkaar over praten.
Zal ik verdergaan, voorzitter? Ja? Ik stap even over naar de
Wbso. Ik had de heer Snels beloofd om daarop terug te
komen, maar ook de heren Van Weyenberg en Dijkgraaf
hadden gevraagd hoe het zit met de verdeling tussen het
kleinbedrijf en het grootbedrijf. Het antwoord is dat het
kleinbedrijf in 2016 44,7% van het totale Wbso-budget heeft
ontvangen en het gehele mkb 64%. Vóór integratie van de
RDA en de Wbso was dat 64,2%. Dat is dus nagenoeg gelijk
gebleven. Dat aandeel is overigens hoog. Dat komt doordat
het mkb verantwoordelijk is voor 41% van de in Nederland
uitgevoerde R&D-activiteiten. De S&O-afdrachtsvermindering wordt volgend jaar geëvalueerd. Ook daarvan wachten
we de cijfers af. Ik ga er eigenlijk van uit dat in deze nieuwe
evaluatie ook de vragen van de heer Van Weyenberg aan
de orde zullen komen. Ik ben het overigens wel met hem
en de heer Dijkgraaf eens, zeg ik er meteen maar bij, dat
een eventuele aanpassing in de lengte of in de breedte zal
moeten gaan zitten. Maar goed, misschien blijken uit de
evaluatie nog andere zaken. Daarop gaan we nu niet vooruitlopen, maar het komt er wel aan.

Staatssecretaris Snel:
Met dit blokje wel. Hierna heb ik nog het blokje fiscale vergroening.

Mevrouw Leijten (SP):
Ja, voorzitter, ik wil ook wel een opmerking richting u
maken. Ik snap heel erg goed dat de Kameragenda er vreselijk uitziet, maar komt doordat vier partijen met elkaar
moesten onderhandelen en wij de begrotingsbehandelingen
op moesten houden. Toen is er gezegd dat we alle ruimte
zouden hebben voor de behandelingen. Het is prima als
we nu minder interrupties hebben, maar als we ze niet
kunnen plaatsen op het moment dat het erover gaat, wordt
het debat kapotgeslagen. Dan kunnen we net zo goed
schriftelijk onze inbreng leveren en schriftelijk antwoord
krijgen. Dan doen we het op die manier af.
De voorzitter:
Dat is niet helemaal waar, mevrouw Leijten. Ik heb aan het
begin gezegd dat de staatssecretaris de ruimte krijgt om
antwoord te geven op de vragen, want we komen straks
alleen op dit onderdeel al aan 100 vragen. De staatssecretaris heeft hier gisteren van 15.45 uur tot ongeveer 4.45 in de
ochtend gezeten, en het is ook belangrijk dat jullie vragen
worden beantwoord. Het is aan mij om hem daarvoor de
ruimte te geven.
Nu kunt u gewoon uw vraag stellen.
Mevrouw Leijten (SP):
Voor het feit dat het vannacht zo laat is geworden, moeten
we vooral een bloemetje sturen aan de coalitiepartijen. Die
hadden de wet-Hillen niet op deze manier door de Kamer
hoeven te jassen.
Ik heb een vraag over de dividendbelasting en over het
investeringsklimaat, die naar voren komt door het afschaffen van de dividendbelasting aan de staatssecretaris. Wat
mij zo trof is dat uw voorganger nog geen twee jaar geleden
een brief schreef aan de Eerste Kamer waarin gewoon staat
dat de verschuiving van de belastingopbrengst van Nederland naar andere landen geen stimulerend effect heeft op
de investeringen in Nederland. Kan deze regering, deze
staatssecretaris nazoeken wanneer het licht is gaan schijnen
dat dit zo belangrijk is voor het investeringsklimaat in
Nederland?
De voorzitter:
Zonder het debat over de dividendbelasting dunnetjes over
te doen.
Staatssecretaris Snel:
Het antwoord is: dat kan ik niet.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-17

Mevrouw Leijten (SP):
Kunt u deze vraag dan doorgeleiden naar de minister-president, zodat die de vraag kan beantwoorden?
Staatssecretaris Snel:
We kunnen alle vragen die uw Kamer stelt doorgeleiden,
neem ik aan. Ik denk niet dat hij verrast zal zijn door uw
vraag, maar dat kunnen we doen.
Mevrouw Leijten (SP):
Twee jaar geleden nam de regering in de discussie over
het afschaffen van de dividendbelasting de positie in dat
dit geen bijdrage levert aan de investeringen in Nederland,
maar nu is dat het grootste argument. Dan is het toch niet
gek dat die vraag gesteld wordt? Ik hoop dat we nog antwoord krijgen voordat we de hoorzitting over het afschaffen
van de dividendbelasting hebben.
De heer Azarkan (DENK):
Ik heb weer een korte vraag, die ik gisteren ook stelde. Ik
had zelf al een berekening gemaakt, maar kan de staatssecretaris op basis van de dividenddiscountmethode berekenen wat die 1,4 miljard ons gaat kosten?
Staatssecretaris Snel:
Nee, dat kan ik niet. Ook hiervoor geldt wat ik in het begin
zei: we gaan vast nog heel veel met elkaar praten over alle
effecten van de dividendbelasting op het moment dat wij
met een wetsvoorstel daarover komen. Dat is niet nu. U
heeft nog een hearing. Ik kan mij voorstellen dat tijdens de
hearing dit soort vragen ook nog wordt gesteld aan externen. In ieder geval heb ik op dit moment geen antwoord
op uw vraag.
De voorzitter:
Ja, wat gaat u doen?
De heer Azarkan (DENK):
Nou ja, het is echt heel makkelijk vast te stellen. Het is een
soort berekening van de netto contante waarde van toekomstige opbrengsten, in dit geval verliezen. Als u dat uitzet
tegen een rentepercentage — laten we de AEX nemen —
van 3,2%, dan komt u zo rond de 40 miljard uit. We praten
de hele tijd over 1,4 miljard, maar het gaat over toekomstige
opbrengsten die kunnen oplopen tot zo’n 40 en misschien
wel 50 miljard. Ik denk dat het goed is dat dat wordt berekend. Dan weten we waar we over praten. Ik vraag u toch
om die berekening te maken.
Staatssecretaris Snel:
Dat zal ik niet doen, zeg ik hier meteen maar. Ik had eigenlijk
het idee dat de heer Azarkan al een eigen berekening had
gemaakt. Ik weet ook niet precies waarom u mij daar dan
nog naar vraagt. Dat gaan we dus niet doen. Ik kan mij
voorstellen dat u dat in de hearing laat terugkomen. Ik ben
bereid om bij het wetsvoorstel over van alles en nog wat
van gedachten te wisselen. Nu gaan we die berekening niet
maken.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
Meneer Azarkan, het moet niet weer een herhaling worden
van een eerdere discussie. U mag afronden als u wilt, maar
dat hoeft niet. Datzelfde geldt ook voor de staatssecretaris.
Ik denk dat u naar een afronding toe moet, want het zijn
vooral vragen die niet helemaal onder het Belastingplan
hoorden, maar wel zijn gesteld.
Staatssecretaris Snel:
Ja. Op een aantal vragen kom ik natuurlijk wel terug, omdat
sommige Kamerleden bijvoorbeeld vroegen naar dekking
voor een amendement. Ik denk dat het goed is dat ik daarop
terugkom, maar we zijn er echt bijna.
We zijn aangekomen bij iets wat ik net al heb toegezegd,
namelijk de fiscale vergroening. De heer Van Raan ging
gisteren al vrij uitgebreid in op het onderwerp fiscale vergroening. We hebben een hoop maatregelen opgenomen
in het regeerakkoord. Ik heb al geprobeerd aan te geven
aan de heer Van Raan dat ik mij ook persoonlijk bijzonder
geïnteresseerd voel in dit soort maatregelen. Ik heb helaas
het PBL-rapport nog niet kunnen lezen, maar dat zal ik zeker
met interesse tot mij nemen. Dat gaat niet alleen over de
fiscale agenda, maar ook over meer. Maar ik voel mij wel
degelijk uitgedaagd om ook mijn steentje bij te dragen aan
de verdere vergroeningsdoelstelling van het kabinet op het
gebied van de fiscaliteit.
Het is belangrijk om een paar dingen duidelijk te maken. U
vroeg naar de vliegbelasting. Wat de vliegbelasting betreft,
is een driestapsniveau aangekondigd. Stap één is terecht:
we gaan eerst kijken of we dit op Europees niveau kunnen
regelen, want dat werkt het best. Als wij een belasting
introduceren en iedereen vervolgens via een grensvlieghaven naar buiten vliegt, dan hebben wij het milieu niet
geholpen. Dat willen we niet zomaar. We hopen natuurlijk
wel dat wij onze collega’s kunnen overtuigen. Tegelijkertijd
is in het verleden het argument te vaak gebruikt: we doen
het Europees. Dan zeiden we, ze of wie dan ook ... Men zei
dan: en dat lukt dan toch niet, dus we hoeven het niet te
doen. Daar ben ik dus niet van. In dit regeerakkoord staat
helder aangegeven dat als het niet lukt we nog de stappen
twee en drie hebben. Stap twee is: als het dan niet Europees
lukt, dan gaan we zelf wel beginnen. Dat kunnen we op
twee manieren doen. We kunnen kijken naar een lawaaiheffing. Of we kijken naar een tickettaks, een vrij eenvoudige
vliegbelasting. Die hebben we natuurlijk eerder gehad. Wat
betreft uitvoering en effectiviteit was die best goed, maar
die bestaat niet meer. Maar het is niet zo moeilijk om weer
in de boeken van een aantal jaren geleden te kijken en die
snel in te voeren. Ik ben best ambitieus op dit terrein, maar
ik vind wel dat we het in de goede volgorde moeten doen.
We moeten echt proberen — dat ga ik tegen mijn mensen
zeggen — tijdens de onderhandelingen in Europa of we
daar niet wat mee kunnen doen, want wij willen echt graag.
Een aantal landen om ons heen heeft, anders dan tien jaar
geleden, inmiddels vliegbelastingen, dus ze zullen er misschien best voor voelen om te kijken of we dat toch niet
kunnen harmoniseren. Dat is onze eerste beleidsinzet. Die
is het meest effectief. Lukt dat echt niet, dan gaan we niet
bij de pakken neerzitten en uithuilen, maar dan gaan we
gewoon door met onszelf. We gaan natuurlijk nog steeds
proberen een aantal andere landen met ons mee te krijgen,
maar dan is er in ieder geval een stok achter de deur om
er niet mee te stoppen.

22 november 2017
TK 25

25-8-18

De heer Van Raan had ook een aantal vragen over de
energiebelasting. Of je het nou een CO2-belasting of een
CO2-minimumprijs noemt, het komt er eigenlijk op neer dat
we een soort inputbelasting willen realiseren. In zoverre
komen wij ook tegemoet aan de gedachten die de heer Van
Raan erover had dat het heel erg helpt. Als je iets belast
dat aan je input zit, dan ga je er minder van gebruiken. Dat
is eigenlijk wat we willen. We hebben nu gezegd dat er een
minimumprijs voor CO2 moet zijn. Over hoe we die precies
gaan vormgeven, gaan we in overleg met collega’s. Dit is
wel waar we echt op sturen. We willen echt een regulerend
effect hebben van de maatregel die wij nemen. Ik denk
overigens ook dat de energiebelasting en de minimumprijs
voor CO2 elkaar heel goed kunnen ondersteunen.

geen oplossing heeft getroffen voor de oude gevallen. Ik
heb begrip voor de wens om iets te doen aan deze oude
gevallen. Dat wil ik heel duidelijk uitstralen, want dat kunnen
best schrijnende gevallen zijn. Op de vraag of het technisch
mogelijk is om iets te doen, zeg ik: ja, dat is technisch
mogelijk. Tegelijkertijd wil ik ook niet helemaal valse hoop
wekken bij de mensen die amendementen hebben gemaakt,
want er is een wettelijke basis voor. Als we dit gaan doen,
moeten we dat wettelijk regelen. Technisch is dat te regelen,
maar de andere kant is dat daarmee behoorlijke kosten
gemoeid zijn. Ik noem daarbij de bedragen 15,3 miljoen
aan extra toeslaguitgaven en — dat hoort er ook bij — 1,8
miljoen aan uitvoeringskosten. Dus ja, het is technisch
mogelijk, maar besef wel dat er kosten aan vast zitten. Ik
denk dat dat is wat ik hierover wilde zeggen.

Differentiatie van de btw-tarieven is ook een thema dat een
aantal keren aan de orde is gekomen. Daar kan ik heel kort
over zijn. Het is helaas niet altijd zo — dat hebben we in het
verleden verschillende keren gezien — dat op het moment
dat je een btw-verlaging toepast de eindgebruiker daar altijd
voordeel van heeft. We hebben het destijds met kappers
en kleine diensten gedaan. Toen verlaagden we de btw en
daar sijpelde maar een heel klein effect van door in de
prijzen voor de eindgebruiker. Het is een methode — dat
snap ik wel — om gedrag te beïnvloeden. Maar we moeten
ook oppassen dat we daar niet denken het gouden ei
gevonden te hebben, want dat is het vaak niet.

Dan de huurtoeslag. In een debat tussen de heren Van
Weyenberg en Nijboer kwam de vraag aan de orde wat de
mening van de staatssecretaris is over het misbruik van
huurtoeslag in familiesituaties. Zij noemden dat een kasrondje. De heer Nijboer zei dat dat een soort oneigenlijk
gebruik is. De heer Van Weyenberg zei dat dat soms best
lastig is omdat het soms helemaal geen oneigenlijk gebruik
is. Dan is er een normale huurprijs, gelijk met andere, en
wordt daar gebruik van gemaakt. Tegelijkertijd snap ik wel
dat we ook niet willen dat dit een soort modelletje wordt.
Ik heb eerder in het wetgevingsoverleg aangegeven dat die
regeling en de uitvoering daarvan niet helemaal onder mijn
beleidsverantwoordelijkheid vallen, maar heel specifiek ook
onder de beleidsverantwoordelijkheid van BZK. Daar hebben we inmiddels met hen contact over opgenomen. De
schriftelijke Kamervragen die inmiddels aan mij over dit
onderwerp zijn gesteld, heb ik in overleg met het ministerie
van BZK aan hem overgedragen. Daar ga ik dus nu niet op
vooruitlopen, maar het issue als zodanig is behandeld en
vormgegeven. Ik neem aan dat dat met spoed terugkomt
naar de Kamer.

De voorzitter:
Gaat u afronden?
Staatssecretaris Snel:
Ja. Dan hebben we het nog even niet over alle ingewikkeldheden die wij vervolgens zien als het gaat om afbakening
bij de diverse producten.
Ik laat dan het PBL-rapport even voor wat het is. Mevrouw
Leijten vroeg ook nog naar fiscale voordelen bij voogdij,
bij het opvoeden van een kleinkind als pleegouder. Uiteraard vinden wij met haar dat het terecht is om in dit geval
te kijken of die IACK niet iets kan doen. Men kan overigens
ook met dit soort vragen terecht bij de Belastingdienst. De
vraag was of er een apart hokje bij de Belastingdienst kan
zijn om dat te doen. Het antwoord is dat dat lastig is. Zo zit
de Belastingdienst niet in elkaar. We kunnen vaak wel helpen en dat doen we ook. Als een thema vaker opkomt,
nemen we het op in de kant-en-klare sets, zodat mensen
het weten. Je belt dan de BelastingTelefoonbegu als je
problemen hebt en dan kan je meteen worden geholpen.

De voorzitter:
Dank u wel. En neem van mij aan: als ergens een vraag
onbeantwoord is gebleven, dan zullen Kamerleden dat zeker
aan de orde stellen.

Dan laat ik mijn fiscale beleidsagenda nog maar even voor
wat die is. Ik heb er nog eentje die ik wel belangrijk vind,
namelijk de leenbijstand — die is door een aantal mensen
aangehaald — en ook het kasrondje bij de huurtoeslag. Die
twee punten en de rest laten we even zitten. Dat zijn er niet
zo veel meer, hoor.

De heer Van Raan (PvdD):
Dank aan de staatssecretaris voor de uitgebreide behandeling van de antwoorden. Ik heb één vraag over die drietrapsraket. De staatssecretaris zei: wij doen het achtereenvolgens.
Wij denken dat daar geen tijd voor is. Daar is ook geen
CO2-ruimte voor. En is de staatssecretaris bekend met het
feit dat je nu al Europese afspraken kunt maken? Je kunt al
bilateraal tussen landen afspreken: wij gaan dat tussen
landen bepleiten. Is de staatssecretaris daarvan op de
hoogte?

De leenbijstand. Kan de staatssecretaris alles op alles zetten
om iets te doen aan de problemen met de leenbijstand in
de afgelopen drie jaar? Dat gaat over de periode 2014, 2015
en 2016. Is het haalbaar om er iets mee te doen? Ik denk
dat het allerbelangrijkste is om te zeggen dat we natuurlijk
blij zijn dat we de problemen in de leenbijstand per 1 januari
van dit jaar hebben opgelost, maar dat het vorige kabinet

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Staatssecretaris Snel:
Het zal niet veel meer zijn, voorzitter.
De voorzitter:
Even kijken. De heer Van Raan was de eerste.

22 november 2017
TK 25

25-8-19

Staatssecretaris Snel:
Ik zal eerlijk zijn: mijn actieve kennis op dit terrein is wat
verouderd. Ik heb het wel gevolgd maar waarschijnlijk
weten mijn ambtenaren het wel die dit aan het voorbereiden
zijn. Natuurlijk kijken we naar alle mogelijke manieren om
het beoogde effect zo veel mogelijk te bewerkstelligen. Daar
denken wij hetzelfde over.
De heer Edgar Mulder (PVV):
U zou terugkomen op de kosten van Parijs. U geeft aan dat
die kosten in ieder geval betaald gaan worden via de Opslag
Duurzame Energie (ODE). Alleen, ik heb geen bedrag
gehoord.
Staatssecretaris Snel:
Nee, ik heb volgens mij op die vraag geantwoord dat dat
moeilijk is omdat er nog geen maatregelen zijn. Als je dit
wil toerekenen, moet je maatregelen hebben en die hebben
we niet. Wij hebben een totaalbedrag. Dat heb ik wel
genoemd, maar ik heb niet gezegd hoe ik dat ga toerekenen
in de plaatjes, want die maatregelen hebben we niet.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Of we praten langs elkaar heen. Dat zou kunnen. Laten wij
daar proberen achter te komen. Er zijn twee bedragen
genoemd. Dit jaar was het iets van 103 miljoen en nog een
paar honderd miljoen volgend jaar, maar die bedoel ik niet.
Er is een akkoord gesloten in Parijs. Daar zijn een aantal
partijen in dit huis ontzettend enthousiast over. U geeft
alvast aan dat de kosten van de akkoorden van Parijs
betaald gaan worden via de ODE. Dat weet u al wel. Als je
zoiets plant, dan lijkt mij dat je in ieder geval een idee hebt
van hoeveel wij via de ODE gaan financieren. Dus mijn
vraag is: is dat 10 miljard? Is dat 40 miljard? Is dat 120 miljard? Hoeveel mag Nederland gaan betalen via de ODE om
Parijs te financieren?
De voorzitter:
Dank u wel. En hoe langer de interruptie is, hoe onduidelijker het antwoord vaak is, zeg ik erbij. Echt waar. Neem het
van mij aan.
Staatssecretaris Snel:
Ik zal heel kort zijn. Ik denk dat wij dan toch een beetje langs
elkaar heen hebben gepraat. Ik dacht dat ik uw vraag echt
had beantwoord, maar als die vraag daarmee niet beantwoord is, is het misschien verstandig dat ik nog één keer
mijn best doe om te kijken wat die vraag dan wel is. Ik heb
volgens mij gezegd dat wij van een hoop maatregelen rond
Parijs nog niet weten hoe of waar die neerslaan. Wij hebben
in z’n algemeenheid wel een doelstelling. Ik heb daar een
aantal bedragen bij genoemd, die ergens in deze set zitten
en waarvan wij weten dat ze gaan komen maar die nog niet
in maatregelen zijn toebedeeld. Daarvan heb ik gezegd: ik
kan niet nu al zeggen wat dat gaat worden, want daar hebben wij echt eerst de maatregelen voor nodig.

Staatssecretaris Snel:
Ja, dat zouden wij kunnen doen.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Wanneer krijg ik dan dat antwoord?
Staatssecretaris Snel:
Ik heb inmiddels de vraag erbij. Ik heb gezegd: als gevolg
van de akkoorden van Parijs moet er in 2020 103 miljoen
en in 2021 368 miljoen extra worden opgehaald met de
Opslag Duurzame Energie. Dus dat gaat via de ODE.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Voorzitter ...
De voorzitter:
Dat zijn eigenlijk allemaal vragen die niet direct betrekking
hebben op het Belastingplan. Sommige hebben dat wel,
maar niet allemaal.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Maar voorzitter, ik begon te zeggen dat het noemen van
die twee bedragen geen antwoord was op mijn vraag. En
nu krijg ik weer diezelfde twee bedragen! Zelfs de staatssecretaris gaat hier niet beweren dat de akkoorden van Parijs
met die 400 miljoen gefinancierd zijn. Dat gelooft helemaal
niemand.
De voorzitter:
Mijnheer Mulder, u heeft gezegd wat u wilde zeggen. Ik ga
naar de heer Nijboer.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Maar dan wil ik ook graag een antwoord.
De voorzitter:
Ja, dat is al gegeven. Bent u bereid om daar schriftelijk op
in te gaan?
Staatssecretaris Snel:
Ja, daar ben ik toe bereid.
De voorzitter:
Anders wordt het een herhaling van zetten.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Maar wanneer krijg ik dan die schriftelijke antwoorden?
De voorzitter:
Ja, dat was inderdaad een eerdere vraag.

De voorzitter:
Is het een idee om er verder schriftelijk uitgebreid op in te
gaan?

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-20

Staatssecretaris Snel:
Morgenochtend.

Staatssecretaris Snel:
Nee, dat ga ik niet doen.

De voorzitter:
Kijk eens aan!

De heer Nijboer (PvdA):
Nee, maar ik heb één interruptie en die heb ik netjes tot het
einde bewaard.

Staatssecretaris Snel:
Als we het hebben. Als we het niet hebben, dan hebben we
het niet. Maar als we het hebben, dan krijgt u morgenochtend antwoord.
De voorzitter:
Nee, nee, nee, mijnheer Mulder.
De heer Edgar Mulder (PVV):
Jongens, come on!
De voorzitter:
De heer Nijboer.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik heb een vraag over het fiscale totaalpakket voor het mkb
en familiebedrijven. Daar zit een behoorlijke structurele
lastenverzwaring in voor het mkb. Hoe kijkt de staatssecretaris van Financiën daarnaar, aangezien hij de trotse fractievoorzitters van de coalitie heeft horen zeggen: we gaan
voor lastenverlichting?
Staatssecretaris Snel:
Ik moet even kijken of ik u vraag goed begrijp. Bedoelt u:
wat vinden wij van het mkb-beleid in het regeerakkoord?
De heer Nijboer (PvdA):
Ja, precies. Er zit een lastenverzwaring in van 2,6 à 2,7
miljard voor het mkb en familiebedrijven. Ik zal de dividendbelasting er niet opnieuw bijhalen, maar het buitenland
krijgt 1,3 miljard. Als je een verhaal houdt over lastenverlichting ...
Staatssecretaris Snel:
Ik denk dat het niet handig is om alle maatregelen die we
in het regeerakkoord hebben genomen, nog een keer op te
noemen. Volgens mij hebben we hele lijsten gehad. Een
voorbeeld dat ongelooflijk voor de hand ligt, is de Vpbverlaging, die echt in het voordeel uitpakt. Zo hebben we
er nog veel meer, bijvoorbeeld als het gaat om de kosten
van inhuur. Ik denk dat het nu te ver gaat om ... U kent het
lijstje van maatregelen dat we daarvoor hebben.
De voorzitter:
We gaan het debat over de regeringsverklaring niet overdoen.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
Dat heeft er niks mee te maken.
De heer Nijboer (PvdA):
Nou, dat heeft er wel wat mee te maken. Ik mag toch wel
mijn eigen interrupties kiezen? Als we het over fiscale
plannen hebben, dan is het belangrijk om dit uiteen te zetten. Als je alles bij elkaar optelt, de Vpb-verlaging, de
Innovatiebox, het tariefopstapje dat nu wordt voorgesteld
en de btw-verhoging, dan komen de familiebedrijven en
het mkb er bekaaid van af. Zij krijgen te maken met een
structurele lastenverzwaring. Erkent de staatssecretaris dat?
Staatssecretaris Snel:
Nogmaals, ik heb geprobeerd om mij vandaag vooral te
beperken tot de dingen die nu voorliggen. We komen vast
nog over heel veel dingen te spreken met elkaar, bijvoorbeeld over het vestigingsklimaat. Volgens mij is dit niet
helemaal het geëigende moment om de Financiële
Beschouwingen opnieuw te doen door naar het totaalpakket
aan mkb-maatregelen te vragen. Dan verwijs ik toch een
beetje terug naar de antwoorden die we hebben gegeven
tijden de Algemene Financiële Beschouwingen. Volgens
mij hebben we toen zes of zeven maatregelen benoemd
die heel specifiek gunstig uitpakken voor het klein mkb en
het middelgroot mkb.
De voorzitter:
Tot slot.
De heer Nijboer (PvdA):
Per saldo zit er toch gewoon een lastenverzwaring in van
2,6 à 2,7 miljard —- ik kan er 100 miljoen naast zitten —
voor het mkb? Hij is staatssecretaris van Financiën. Daar
kan hij toch gewoon ja op zeggen?
Staatssecretaris Snel:
Dat zal ik nooit doen als ik dat niet zeker weet. Ik herken uw
gegevens niet. Waarschijnlijk gebruikt de heer Nijboer het
basispad, maar dat weet ik niet. Dit heeft denk ik niet zo
veel zin. De cijfers zijn niet anders geworden sinds we er
tijdens de Financiële Beschouwingen met elkaar over hebben gesproken. Eigenlijk heb ik daar niet zo gek veel meer
aan toe te voegen.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ik heb een vraag gesteld over de arbeidskorting, die van 18
naar 20 miljard gaat, en de gevolgen voor de effectieve
AOW-premie. Dat was een kernpunt van mijn betoog. Kunt
u daar nog iets over zeggen?

22 november 2017
TK 25

25-8-21

Staatssecretaris Snel:
Ik was nog even aan het bladeren voor het vorige punt.
Kunt u die vraag nog een keer herhalen?
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ik heb gisteren aandacht gevraagd voor het feit dat de
arbeidskorting nu al 18 miljard kost en via onder andere
indexatie naar 20 miljard gaat. Ik verwijs naar het rapport
van de Rekenkamer.
De voorzitter:
Was dat bij dit debat?
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Met als gevolg dat de effectieve AOW-premie steeds lager
wordt. Mijn vraag is wat de staatssecretaris daarvan vindt.
Hij steekt de loftrompet over enige verbetering voor ouderen, maar hij zwijgt als hij een antwoord moet geven op
deze vraag. Er gaan op allerlei manieren veel grotere
bedragen naar werkenden.

problemen van de afgelopen drie jaar goed te maken. Dat
is goed nieuws. Is de regering bereid om de Kamer in de
eerste drie maanden van 2018 een conceptvoorstel te doen
toekomen, waardoor we dan ook kunnen kijken naar bijvoorbeeld een dekking, een uitvoering en alles wat daarbij
hoort? Dan hoeven we het niet nu binnen 24 uur te doen,
maar dan kunnen we het zorgvuldig doen. Bent u bereid
om met zo’n voorstel te komen?
Staatssecretaris Snel:
Helaas moet ik zeggen dat ik die bereidheid nog niet heb,
want ik heb nog geen dekking gevonden voor de maatregel.
Het is een maatregel die uiteindelijk aan de uitgavenkant
moet dekken. Wij doen als regering wat wij ons hebben
voorgenomen. Ik heb volgens mij de gelegenheid geboden
om aan te geven dat het technisch niet onmogelijk is. Maar
om hierover zelf met een voorstel te komen, lijkt mij geen
goed idee.
De voorzitter:
Helder.

Staatssecretaris Snel:
Daar hebben we eerder met elkaar over gedebatteerd. Ik
vind de toonzetting in dit debat, maar ook in het debat van
gisteren, dat dit kabinet een soort strafexpeditie richting
ouderen aan het voeren is, echt niet terecht. Daarvan heb
ik gezegd: een hele hoop maatregelen is specifiek gericht
op werkenden, een hele hoop maatregelen, zoals de ouderenkorting, is specifiek gericht op ouderen, en daarnaast
hebben we een hele hoop maatregelen die gewoon voor
beide groepen goed uitpakt. Kijkend naar het effect van het
regeerakkoord op de koopkracht van ouderen, denk ik echt
dat er geen reden is om hier een verkeerd beeld te geven
van wat wij met ouderen voorhebben. Dat wil ik echt
bestrijden. De heer Van Rooijen vraagt nu heel specifiek
naar wat dat voor de AOW-indexatie betekent. Dat antwoord
heb ik niet. Dat wil ik hem best geven maar het gaat
natuurlijk een beetje om het beeld dat hierdoor geschetst
wordt en waar ik het echt niet mee eens ben.

De heer Omtzigt (CDA):
Ja, dat is helder maar het is wel heel wrang omdat juist de
regering in 2014 is gevraagd om dat binnen twee weken te
regelen. Dat heb ik nog nooit van een Ombudsman gehoord.
En daarna duurt het nog drie jaar. Dus wij willen gewoon
dat de regering — dit is dan de opvolgende regering — dat
regelt, omdat dat toen gevraagd werd. Normaal gesproken
kun je het dan naar ons terugkaatsen, maar in dit geval kost
het helemaal geen 17 miljoen, want deze mensen gaan naar
de schuldhulpsanering. Dus ik persisteer in mijn vraag: wil
de regering met een voorstel tot dekking komen omdat dat
gewoon door een ander Hoog College van Staat gevraagd
is aan de regering in 2014?

De voorzitter:
Tot slot, de heer Van Rooijen.

Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Om ook een tweede termijn van mijn kant te vermijden ...

De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ik kom er in tweede termijn wel op terug. Ik dacht een simpele vraag te hebben gesteld, maar hij is blijkbaar behoorlijk
ingewikkeld overgekomen. En dat lag, denk ik, niet aan mij.
Want ik heb het ook niet over de indexatie, ik heb het over
het simpele feit dat de effectieve AOW-premie naar beneden
gaat.

De voorzitter:
Dat scheelt.

De voorzitter:
Ja, is goed. De heer Omtzigt.
De heer Omtzigt (CDA):
Even terug naar de leenbijstand. Het gaat al een stuk beter
dan de debatten hiervoor. Want er is nu een concreet
bedrag en het is juridisch mogelijk om voor 17 miljoen de

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Staatssecretaris Snel:
Ik ben bang dat ik ook persisteer in mijn antwoord. Ik vind
dat geen goed idee. Dus dat zijn we niet van plan.

Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Ik had nog een vraag gesteld over toeslagen en het trouwen
halverwege een jaar en dat je dan een deel van de toeslagen
kwijtraakt. Ik vind het ook prima als de staatssecretaris dat
schriftelijk gaat beantwoorden, maar ik zou daar wel graag
nog een antwoord op willen hebben.
Staatssecretaris Snel:
Ja, dat kunnen wij schriftelijk doen.

22 november 2017
TK 25

25-8-22

De voorzitter:
Goed, dank u wel. U kunt weer gaan zitten. Ik weet niet voor
hoelang weer vanavond, maar we gaan naar de tweede
termijn van de zijde van de Kamer.
Ik begin met de heer Mulder, tweede termijn. U hoeft er
geen gebruik van te maken; u bent vrij om dat te doen.
De heer Mulder namens de PVV.

De heer Edgar Mulder (PVV):
Voorzitter. De conclusie van een paar dagen discussiëren
is toch wel dat deze coalitie, deze regering, vreselijk door
de mand valt. Een aantal weken dom brabbelen met de
pers over een lastenverlaging, terwijl het gewoon een lastenverzwaring van 1,2 miljard is. En we hebben hier een
staatssecretaris zitten die vandaag gewoon zegt: het is 3,4
miljard. Een lastenverzwaring: 3,4 miljard wordt er weer bij
de burger weggehaald door een coalitie die kiest voor Afrika
en een zootje elite dat bij multinationals hoort, alsof het de
gewoonste zaak van de wereld is. Waarom Afrika helpen?
Daar hebben we al zoveel miljarden heen gegooid, en dat
gaat naar criminele, foute dictators. 3,4 miljard lastenverzwaring, dat is het resultaat van dit debat.
Voorzitter. Een ander puntje in dit debat — nou ja, een
puntje — is dat we hebben geconstateerd dat onder andere
de lastenverzwaring tot stand komt doordat de energiekosten omhooggaan. Dat is natuurlijk raar, want de kosten zijn
nog nooit zo laag geweest. Dus hoe kan het dan dat er een
stijging is van in ieder geval 35%? En dat is nog maar het
begin. Dat horen we hier, maar dat krijgen we morgenvroeg
op papier, want dat komt natuurlijk door die idioterie in
Parijs. Men heeft al bepaald dat we dat in Nederland gaan
betalen via de ODE. Men weet alleen nog niet hoeveel miljard we erbij gaan betalen. Ook dat wordt bij de huishoudens in rekening gebracht. Dan heb ik het dus niet over die
400 miljoen waarvoor nu dekking wordt gezocht, maar over
vele, vele miljarden.
Voorzitter. Ofschoon het best wel weer eens prettig is om
een debat te voeren waarin ik mag uitpraten, en met een
voorzitter die weet hoe ze moet voorzitten, wil ik toch
opmerken dat de houding van de coalitie mij meer en meer
gaat irriteren. Die opgeheven middelvinger naar Nederland
staat ze niet. We lijken te maken te hebben met een kamikazekabinet. Het gaat van het afschaffen van de dividendbelasting zonder argumenten via behandeling van de wetHillen zonder spreektijd voor de oppositie naar een
regeerakkoord en een Belastingplan met lastenverhoging.

De heer Snels (GroenLinks):
Voorzitter, dank u wel. Ik zal kort zijn. Ik wil graag de
staatssecretaris danken voor alle antwoorden die vandaag
...
De voorzitter:
Wat wilt u zeggen, mevrouw Leijten?
Mevrouw Leijten (SP):
Sorry aan de heer Snels, maar begrijp ik dat de VVD, de
grootste regeringsfractie, geen inbreng meer heeft bij het
belastingplan voor volgend jaar?
De voorzitter:
Mevrouw Aukje de Vries heeft aangegeven geen gebruik
te willen maken van haar drie minuten spreektijd in tweede
termijn. Zij heeft wel aan het debat meegedaan.
Mevrouw Leijten (SP):
Dat is zeer spijtig. Zeer spijtig.
Mevrouw Aukje de Vries (VVD):
Wij hebben drie dagen gesproken over het Belastingplan.
De vragen die ik heb gesteld zijn volgens mij goed beantwoord. Dan wil ik de Kameragenda ook niet verder belasten.
We kunnen die tijd beter besteden aan de wet-Hillen.
De voorzitter:
Gaat u verder, mijnheer Snels.
De heer Snels (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik wilde net de staatssecretaris danken voor de vele antwoorden van vandaag. Mevrouw De
Vries heeft gelijk dat de staatssecretaris natuurlijk ook al
heel veel antwoorden heeft gegeven in de eerdere overleggen en de vele uren waarin we met elkaar gesproken hebben. Ik kan me zo voorstellen — zo voelt dat in ieder geval
voor mij — dat de behandeling van zijn eerste belastingplan
toch een nieuw avontuur was.

Dank u wel, voorzitter.

Ik heb een aantal amendementen. Die heb ik gisteren al
toegelicht. Daar zal ik nu niet meer op ingaan. Ik wacht de
advisering van de staatssecretaris daarover af. Ik heb wel
nog twee moties. De eerste motie gaat over het respecteren
van de beslagvrije voet. Ik erken de complexiteit van het
onderwerp en ik dank de staatssecretaris ook voor het uitgebreide antwoord dat hij net gaf, ook wat betreft de
samenhang tussen de verschillende wetgevingstrajecten.
Maar zeker ook na de waarschuwingen van de Ombudsman
wil ik samen met mevrouw Leijten en de heer Nijboer deze
motie indienen.

De voorzitter:
Dank u wel. Dan ga ik nu naar de heer Snels namens
GroenLinks.

Motie

Voorzitter. De coalitie kan proberen om via vuige trucjes
de PVV monddood te maken. Het gaat ze niet lukken. Wij
blijven opkomen voor Nederland.

De Kamer,

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-23

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de Nationale ombudsman stelt dat de
bescherming van de beslagvrije voet bij invordering
onvoldoende is gewaarborgd;
overwegende dat de regering in het regeerakkoord erkent
dat de overheid, in haar bijzondere verantwoordelijkheid
als schuldeiser, de beslagvrije voet dient te respecteren en
dat de regering de noodzaak van een wettelijke beslagvrije
voet bij bankbeslag onderschrijft;
constaterende dat bescherming van de beslagvrije voet bij
bankbeslag tot dusver niet wettelijk is geregeld en dat de
Belastingdienst op alle soorten banktegoeden beslag kan
leggen;
verzoekt de regering om ook zolang de wettelijke bescherming niet expliciet wettelijk is vastgelegd, de beslagvrije
voet bij elke vorm van invordering te respecteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Snels, Leijten en
Nijboer. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 46 (34785).

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Snels, Leijten en
Nijboer. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 47 (34785).
De heer Snels (GroenLinks):
Ten slotte zeg ik nog iets over wat me is opgevallen in de
vele debatten die we in de afgelopen tijd hebben gevoerd.
We erkennen dat we fiscale wetgeving zo moeten vormgeven dat die zo goed mogelijk is uit te voeren door de
Belastingdienst. We weten ook dat het in de afgelopen jaren
ingewikkeld is geweest. Maar ik heb af en toe het gevoel
dat de balans wat doorslaat naar “het moet makkelijk zijn
voor de Belastingdienst” in plaats van naar “het moet
makkelijk zijn voor de burger”. Dat is het ene. Het andere
is dat de wijze van behandeling en de lange voorbereidingstijd voor de Belastingdienst het ook voor de Kamer weleens
wat moeilijk maken om wetgeving goed te beargumenteren
en te behandelen. Ik weet dat de staatssecretaris in het
voorjaar komt met een beleidsbrief. Misschien zou hij daarin
ook eens kunnen ingaan op de criteria die hij wil hanteren
bij het nadenken over fiscale maatregelen en fiscale hervormingen en wil hij dan als een van de criteria daarin ook
opnemen “het belang van de burger en eenvoud en
begrijpelijkheid van het belastingstelsel voor de burger”.
Dank u wel.

De heer Snels (GroenLinks):
Mijn volgende motie, ook medeondertekend door mevrouw
Leijten en de heer Nijboer, gaat over het ontwikkelen van
indicatoren voor vermogensongelijkheid en vermogensontwikkeling.

De voorzitter:
Dank u wel, meneer Snels. Ik ga nu naar de heer Omtzigt,
die nog bezig is met het schrijven van een motie.
Het woord is aan de heer Omtzigt van het CDA.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het kabinet een verkenning gaat uitvoeren
naar het belasten van werkelijke rendementen in box 3 van
de inkomstenbelasting;
overwegende dat bij het belasten van inkomsten uit vermogen het relevant is om kennis te hebben van de ontwikkeling
van vermogen;
overwegende dat er wel onderzoek wordt gedaan naar
vermogensongelijkheid in ons land, maar dat die indicatoren nog onvoldoende ontwikkeld zijn en er bijvoorbeeld
discussie is over wat het gespaarde pensioengeld betekent
voor vermogensongelijkheid;
verzoekt de regering om, in overleg met CBS en CPB, te
werken aan indicatoren die inzicht geven in de vermogensontwikkeling en de vermogensongelijkheid in ons land, om
daar periodiek over te kunnen rapporteren,

De heer Omtzigt (CDA):
Voorzitter, ik ben de afgelopen dagen wat gewend geraakt
aan wat langer sprekende sprekers voor mij. Ik ben enigszins overvallen.
De voorzitter:
Is meneer Snels eindelijk een keertje snel, is het weer niet
goed!
De heer Omtzigt (CDA):
Nou, het was niet zozeer meneer Snels. Het was ook dat
mevrouw De Vries niet sprak.
De voorzitter:
Dat is waar.

en gaat over tot de orde van de dag.

De heer Omtzigt (CDA):
Ik moet toegeven dat de collega’s wat dat betreft een punt
hadden.

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-24

Voorzitter. Ik dank de minister voor de uitgebreide beantwoording. Dank ook voor het keiharde werk dat gedurende
24 uur op het ministerie van Financiën heeft plaatsgevonden. Ik vrees dat het nog een paar uur zal doorgaan.
Ik heb nog een paar vragen liggen. Dat is heel natuurlijk,
want het aantal maatregelen in dit Belastingplan, de Ofm
(Overige fiscale maatregelen 2018) en andere zaken is vrij
groot.
Ik ga eerst in op artikel 10a van de Vpb. De staatssecretaris
draait een beetje om de vraag heen. Waarom wordt directe
externe financiering anders behandeld dan indirecte externe
financiering? Daar is geen enkele reden voor. Artikel 10a is
historisch gezien echt niet voor indirecte externe financiering bedoeld maar voor groepsleningen. De Hoge Raad
heeft dat kennelijk toch geaccepteerd. Maar als een transactie onzakelijk is, moet je die transactie aanpakken en niet
de renteaftrek. Doe je dat niet, dan laat je het misbruik bij
directe externe financiering van onzakelijke transacties in
stand. Graag dus nog een reactie van de staatssecretaris,
ook op het eerdere voorbeeld.
Het antwoord over de grensarbeiders was een interessant
antwoord. Als het voor België zo ruimhartig geregeld is,
zou de staatssecretaris dan willen regelen dat grensarbeiders uit Duitsland ook direct in de voorlopige aanslag de
heffingskortingen krijgen uitbetaald? Kennelijk verplicht
het verdrag hier niet toe, maar het zou wel een hoop leed
schelen. Is deze coulance mogelijk? En hoe worden de
grensarbeiders geïnformeerd? Als ze per maand €50 netto
minder ontvangen vanaf januari ‘19, zullen ze schrikken en
niet precies weten welk telefoonnummer ze moeten bellen.
En ik ga er, gelet op de opheffing van de speciale contactpunten voor grensarbeiders, niet van uit dat de BelastingTelefoon het in één keer begrijpt en weet wat het antwoord
is. Als je één jaar aangemerkt bent als kwalificerend belastingplichtige, kun je heffingskorting krijgen per voorlopige
aangifte. Dan wil ik wel weten hoe het zit met de afhandeling van de aangifte 2015. Is de verwachting dat deze aangiften van buitenlandse belastingplichtigen uit de buurlanden in 2019 allemaal definitief zijn?
Dan de schenkbelasting. Ik vind het belangrijk dat het toezicht door de Belastingdienst op de uitvoering van de
regeling niet in de knel komt. Tegelijkertijd acht ik het echt
onwenselijk dat partners schenkbelasting verschuldigd
worden over vermogen dat ze privé houden. Ik geef voor
het gemak even een ander voorbeeld. Volgend jaar trouwen
twee mensen in algemene gemeenschap van goederen,
met als huwelijkse voorwaarde dat zij schenkingen en
erfenissen privé willen houden. Dat is geen beperkte
gemeenschap van goederen, want voorhuwelijks vermogen
delen zij wel. Voor het huwelijk zijn de ouders van de
minstvermogende partner overleden. Die erfenis delen de
partners dus niet. De erfenis die de meestvermogende
partner gaat krijgen, gaan ze ook niet delen, maar die is op
het moment van de berekening van artikel 6 Successiewet
nog niet in beeld, want deze ouders leven nog. Dan moet
op grond van het wetsvoorstel van de staatssecretaris de
minstvermogende partner schenkbelasting betalen over de
helft van de waarde van de erfenis gekregen van zijn of
haar eigen ouders. Mijn vraag aan de staatssecretaris is:
wat doen deze aanstaande echtgenoten verkeerd? Wat
hebben zij misdaan om te verdienen dat ze schenkbelasting
moeten betalen over vermogen dat juist niet overgaat van

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

de ene partner naar de andere partner, namelijk het eigen
vermogen? Is trouwen in algemene gemeenschap van
goederen met privé houden van schenkingen en erfenissen
— vanaf 1 januari is dat de standaard — ineens een belastingconstructie in dezen? Kun je de fameuze blauwe envelop
krijgen op je huwelijksdag?
Ik heb nog een nagekomen vraag over de btw-landbouwvrijstelling. Bosbouwers gaan ook btw-plichtig worden. Ik
begrijp dat er behoorlijk wat vragen leven over de afbakening van de bosbouwonderneming. Kan de Belastingdienst
boseigenaren daarbij helpen? Waar kunnen zij met hun
vragen naartoe?
Ik heb nog wat vragen over pleegouders, maar die worden
ook door mijn collega van de SP gesteld en we hoeven ze
geen twee keer te stellen.
In eerste termijn heb ik een vraag gesteld over de 285 uitreizigers die zich volgens de Nederlandse diensten aangesloten hebben bij ISIS en Hayat Tahrir al-Sham in Syrië en
Irak. Daarvan zijn er overigens 55 teruggekeerd, ongeveer
50 dood en 185 nog daar. Ik wil weten of wij van al deze
285 mensen zeker weten dat de toeslagen stopgezet zijn,
dat de studiefinanciering stopgezet is en dat elke andere
financiële ondersteuning vanuit de Nederlandse Staat aan
deze mensen gestopt is. Dat was onderdeel van het plan
uit 2014 om dit te bestrijden. Heeft de Belastingdienst dus
al die 285 of — minus de gedoden — 235 bsn-nummers
gekregen van de diensten en ze een voor een gecontroleerd
op de vraag of er nog toeslagen aan uitbetaald worden?
Het feit dat er op dit moment niet zo veel mensen uitreizen,
doet er niets aan af dat de mensen die jaren geleden al
uitgereisd zijn, ook geen toeslag dienen te ontvangen.
Voorzitter. Ik heb nog twee punten. Ik begin met de hypotheekleningen. U herinnert zich wellicht dat ik in eerste
termijn gevraagd heb om mensen jaarlijks te laten aflossen
om een goedkopere hypotheek te krijgen.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de rente voor onder andere hypotheekleningen historisch laag is;
constaterende dat het voor veruit de meeste huizenbezitters
voordelig uitpakt als men een deel van de hypotheek kan
oversluiten naar een hypotheek met lagere rente;
overwegende dat in bijna alle hypotheekcontracten de
mogelijkheid wordt geboden om jaarlijks 10% tot 20% van
de hypotheek kosteloos af te lossen;
overwegende dat op die manier in maximaal tien jaar tijd
een hypotheek met hoge rente kan worden omgezet in een
hypotheek met lagere rente als het kosteloos af te lossen
bedrag wordt omgezet in een nieuw hypotheekdeel;
overwegende dat deze wijze voor de consument nauwelijks
kosten met zich meebrengt, een voordeel oplopend tot

22 november 2017
TK 25

25-8-25

honderden euro’s per maand kan opleveren, maar niet
wordt aangeboden door hypotheekverstrekkers;
verzoekt de regering in gesprek te gaan met hypotheekverstrekkers en de Autoriteit Financiële Markten, om mogelijk
te maken dat boetevrije aflossingsdelen gebruikt kunnen
worden om hypotheken in stappen om te zetten naar een
hypotheek met lagere maandlasten,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt en Ronnes.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 48 (34785).
Heeft u nog een motie?
De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb nog één motie, voorzitter.
De voorzitter:
Ga uw gang. Wat bent u aan het doen?
De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb een kleine correctie na coalitieoverleg, voorzitter. Dit
gaat over de leenbijstand. Ik verontschuldig mij vooral
richting de heer Nijboer, want ik neem aan dat een aantal
andere collega’s deze motie mee willen tekenen. Dat is
omdat het antwoord dat ik net van de staatssecretaris kreeg,
mij net niet ver genoeg ging. Dat is namelijk wel iets wat
we Kamerbreed altijd gedaan hebben.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Ombudsman in 2014 de regering
verzocht de problemen met onmiddellijke ingang op te
lossen, zo mogelijk met terugwerkende kracht;
constaterende dat er pas in 2017 een oplossing kwam;
constaterende dat vele ondernemers in de schuldhulpverlening terechtkomen door terugvorderingen over de afgelopen drie jaar;
verzoekt de regering een oplossing te vinden voor alle
gevallen van problemen die zijn ontstaan door vaststelling
van het inkomen na verschijnen van het rapport van de
Ombudsman;
verzoekt de regering tevens oplossingsrichtingen in de
eerste drie maanden van 2018 aan de Kamer te sturen,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt, Bruins,
Aukje de Vries, Van Weyenberg en Slootweg.
Zij krijgt nr. 49 (34785).
De heer Omtzigt (CDA):
Er staan vijf handtekeningen onder. Tellen is mijn hobby.
De voorzitter:
Ja, dan maakt ze deel uit van de beraadslaging.
De heer Omtzigt (CDA):
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dan ga ik naar mevrouw Leijten namens de SP.

Mevrouw Leijten (SP):
Je moet even doorvragen, maar dan komt er toch een antwoord. Over de energienota ben ik nog niet helemaal
gerustgesteld. Want het gebruik van mensen zonder zonnepanelen is nu al hoger dan dat wat ze in de toekomst als
korting krijgen met zonnepanelen. Dit klinkt misschien
cryptisch, maar wat ik hiermee wil zeggen is dat het werken
met een gemiddelde met zonnepanelen, ook al is dat misschien maar een klein percentage van het geheel, de cijfers
behoorlijk vertekent. Nu is bijvoorbeeld het verschil tussen
mensen die zonnepanelen hebben en zij die die niet hebben,
220 kWh. De verwachting is dat het gebruik van iedereen
gaat dalen, maar degenen zonder zonnepanelen komen
dan nog niet eens op het lagere niveau uit van degenen
met zonnepanelen nu. Dus als je met een gemiddelde rekent
met zonnepanelen erin, worden zaken anders voorgesteld
dan ze zijn. We zien ook dat de rekening nu dus al hoger
ligt zonder zonnepanelen en dat de rekening ook harder
stijgt zonder zonnepanelen. Het zou goed zijn als we dat
goed in beeld krijgen. Er komt een motie van de heer Nijboer. Die hebben wij ondertekend.
Qua vermogen doen we het redelijk goed, zegt de staatssecretaris. Maar twee derde van het vermogen in Nederland
is in bezit van 10% van de Nederlanders. Op ginicoëfficiëntlijn zitten we op 0,9. Bij 1 geldt dat het vermogen in handen
is van één iemand. Dat komt voornamelijk omdat de middeninkomens veel minder spaarcapaciteit hebben gekregen.
Daar heb ik het ook bij de Algemene Financiële Beschouwingen over gehad. Maar ik zou toch niet willen zeggen dat
we het vrij goed doen. Ik heb de motie-Snels medeondertekend omdat het goed is als we het actiever gaan volgen,
maar uiteindelijk zou je natuurlijk ook willen dat er iets aan
gebeurt.

en gaat over tot de orde van de dag.

De motie-Snels over de beslagvrije voet heb ik ook medeondertekend. Ik heb ook het een en ander van de heer Nijboer ondertekend en bij de heer Van Raan nog twee moties
over fiscaal en vergroening.

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-26

Er zijn mogelijkheden om de winstgrondslag te versmallen
via de cv/bv-constructie. Dat mag niet meer van Europa.
De versmalling via de Innovatiebox wordt iets minder. Er
wordt nog steeds informeel kapitaal toegestaan. Er is geen
bronheffing. Corporaties worden gebruikt voor de winstversmalling. Ook wordt het fonds voor gemene rekening
gebruikt en de fiscale eenheid, die we nu moeten aanpassen. Op het lijstje staan legio financiële constructies. Wij
bieden die aan vermogenden en bedrijven aan om te doen
alsof ze minder winst maken, waardoor ze minder belasting
hoeven te betalen. We zien dat er permanent tegen ons aan
geduwd wordt vanuit het buitenland. Permanent wordt
gezegd: die cv/bv-constructie mag niet meer en eigenlijk
vinden wij ook dat informeel kapitaal niet op die manier
een grondslagversmalling mag zijn. We worden nu aangesproken op de houdstercoöperaties. Daar moet een wet
voor worden aangenomen. Wel wordt meteen weer de
inhoudingsvrijstelling voor kapitaalvennootschappen verruimd. Dat kost 30 miljoen. We zitten nog met de toekomst
van de fiscale eenheid, die onzeker is. “Nederland belastingparadijs”, in heel veel jargon, voorzitter. Het is vervelend
dat ik het met zo veel jargon moet doen, maar dit is wel
wat het is. Het regeerakkoord heeft een lichtpuntje, wat de
SP betreft, want er moet een einde komen aan de brievenbusconstructies. Dit zou gebeuren door belasting op royalty’s, dividenden en rentes als het gaat over de low tax
jurisdictions, de belastingparadijzen. Wij zijn dat eigenlijk
ook, maar mogen het niet zo noemen. Ik heb daarop een
aanvulling en dien de motie in samen met mijn collega
Bruins.

Mevrouw Leijten (SP):
En dan de dividendbelasting. Waar komt die nou precies
terecht? Deze vraag is niet beantwoord. Ik heb u niet vermoeid met een interruptie, maar we zijn nog steeds op zoek
naar het antwoord, vandaar mijn volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat onduidelijk is waar effecten van de
afschaffing van de dividendbelasting neerslaan en wat het
effect ervan is op de reële Nederlandse economie;
verzoekt de regering de effecten van de afschaffing van de
dividendbelasting op de reële Nederlandse economie te
laten onderzoeken door een onafhankelijke partij,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Leijten, Nijboer
en Snels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 51 (34785).
Mevrouw Leijten (SP):
Deze motie kan geen verrassing zijn, voorzitter.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Motie

constaterende dat de regering heeft aangegeven brievenbusconstructies tegen te willen gaan door bronbelasting in
te voeren;

De Kamer,

van mening dat niet zeker is dat alleen het instellen van
bronheffing brievenbusconstructies echt zal weren;

van mening dat het tegengaan van rookverslaving meer
moet inhouden dan enkel het verhogen van accijnzen op
rookwaar;

constaterende dat uit de parlementaire ondervraging fiscale
constructies, alsmede uit het rapport van de Algemene
Rekenkamer over belastingontwijking, is gebleken dat door
het inschakelen van een trustkantoor eenvoudig kan worden
voldaan aan substance-eisen voor doorstroomvennootschappen;
verzoekt de regering in de fiscale beleidsagenda 2018 aan
te geven hoe zij wil omgaan met substance-eisen om brievenbusconstructies tegen te gaan,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Leijten en Bruins.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 50 (34785).

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

gehoord de beraadslaging,

verzoekt de regering een verslavingsfonds in het leven te
roepen en de opbrengst van de verhoging van accijnzen
op rookwaar hierin onder te brengen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Leijten en Kooiman. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 52 (34785).
Mevrouw Leijten (SP):
De omgang met belastingen en de Belastingdienst is misschien voor mensen die daarvoor gestudeerd hebben of in
deze Tweede Kamer zitten een appeltje-eitje, alhoewel ik
dat durf te betwijfelen. Als je pleegouder of voogd bent en
de opvoeding in handen hebt van iemand die die thuis niet
krijgt, is het heel vervelend om tegen de Belastingdienst

22 november 2017
TK 25

25-8-27

aan te lopen. Ik zie de bereidwilligheid bij de staatssecretaris
— ik heb dit punt niet met hem bediscussieerd in dit debat
— en hoop dat hij de motie die ik hier neerleg, positief
tegemoet kan treden.

De Kamer,

Ik snap de zoektocht rond het belasten van daadwerkelijk
rendement in box 3. Wat niet kan, kan niet en we moeten
geen dingen maken die niet kunnen, want daar krijgen we
alleen maar ongelukken van. Maar ik ben hier ongeduldig
maar ook een beetje gefrustreerd over, want we lopen
steeds vast. Ik vind het dus belangrijk dat, naast alle goede
stappen die we nu zetten, het maximale wordt onderzocht
om een werkbare modus te vinden. Aan het onmogelijke
is niemand gehouden, maar na jaren zoeken moeten we
toch een keer iets slims weten te bedenken.

gehoord de beraadslaging,

Dank u wel.

overwegende dat pleegouders en voogden, ook wanneer
zij dezelfde rol als natuurlijke ouders vervullen, moeite
ondervinden bij het aanvragen en definitief toegekend krijgen van heffingskortingen en toeslagen;

De voorzitter:
Dank u wel. De heer Nijboer namens de PvdA.

Motie

verzoekt de regering een contactpersoon voor pleegouders
en voogden in te stellen bij de Belastingdienst, alsmede
een webpagina te maken zodat informatie over regelingen,
rechten en contactpersoon goed vindbaar zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Leijten en Omtzigt.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 53 (34785).
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Weyenberg namens D66.

De heer Van Weyenberg (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik ga het, ook met het oog op de rest
van de avond, heel kort houden. We hebben al uitgebreid
met de staatssecretaris gepraat over het Belastingplan en
de regeerakkoordwijzigingen die daarin zijn opgenomen,
zowel in wetgevingsoverleggen als hier. Er liggen enkele
amendementen die mijn fractie mee heeft ingediend, alsmede enkele moties, ook nog zelfs uit het wetgevingsoverleg.
Op een aantal punten heb ik nog vragen, maar deze komen
allemaal terug in de amendementen die zo meteen nog
worden gepreadviseerd. Ik wacht de adviezen van de
staatssecretaris met belangstelling af.
Rest mij de staatssecretaris te danken voor al zijn antwoorden. Mijn dank geldt ook voor alle mensen van het ministerie die ons weer uitstekend hebben bediend tijdens deze
pressurecooker getiteld “belastingplan”, waarover wij elke
keer weer meer dan 1.000 vragen stellen. Hen verdient lof,
voorzitter.
Tot slot. Ik kijk uit naar twee uitwerkingen van de staatssecretaris, ten eerste naar een ambitieuze invulling van de
belastingontwijkingsmaatregelen uit het regeerakkoord.
Ambitieus en snel, zo snel als mogelijk. Er zitten nu ongeveer drie mensen in deze zaal met de naam “Snel” of iets
wat daarop lijkt. Ik sluit mij hier als nummer vier bij aan toe
en wil deze invulling hier snel hebben.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De heer Nijboer (PvdA):
Voorzitter. Ik kom vier moties en drie amendementen van
harte aanbevelen aan het einde van de sessies over het
Belastingplan.
Ik begin met mijn eerste amendement. Dat hangt samen
met hoe ik vind dat het kabinet kijkt naar het mkb en familiebedrijven ten opzichte van het grootbedrijf. Verschillende
partijen hebben in hun verkiezingsprogramma opgenomen
om de Innovatiebox te versoberen. Het kabinet doet dat
ook. Ik zou zeggen: zet dat door en pak de familiebedrijven
of het kleinere mkb niet het laagste tarief af, zoals is voorgesteld. Daarover gaat mijn eerste amendement, dat ik u
warm aanbeveel. Ik vond dat de staatssecretaris net een
beetje wegliep bij de vraag wat hij per saldo fiscaal voor
het mkb doet. Ik heb nog even de bron opgezocht. Op
pagina 100 van het CPB-rapport staat 2,7 miljard aan lastenverzwaring voor bedrijven. Ik snap best wel dat fractievoorzitters denken: als we elke keer heel hard roepen dat we
veel lastenverlichting geven, dan gelooft iedereen het vanzelf en we hebben er ook nog afschaffing van de dividendbelasting bij. Maar dat is gewoon niet waar. Per saldo is er
een lastenverzwaring voor bedrijven, met name voor het
mkb. Dat vind ik een slechte economische keuze.
Er is een amendement op de Geefwet ingediend. Dat krijgt
brede steun. Het kabinet heeft het overgenomen.
We hebben een amendement ingediend naar aanleiding
van het antwoord zojuist op de vragen van de heer Omtzigt
over de leenbijstand. Ik zag daarover een motie van de
coalitie, maar het loopt nu alweer jaren en je kunt het ook
gewoon nu regelen.
Ik kom op de moties. Mijn eerste motie gaat over de kosten
van verduurzaming. Mevrouw Leijten heeft die al aangekondigd.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat Nederland voor een grote opgave staat
om te verduurzamen;

22 november 2017
TK 25

25-8-28

overwegende dat dit veel geld kost, en dat daarbij leidend
moet zijn dat de vervuiler betaalt;
overwegende dat nu niet goed inzichtelijk is wie de lasten
voor vergroening draagt;
verzoekt het kabinet inzichtelijk te maken hoeveel burgers
en bedrijven bijdragen aan de vergroeningsopgave en
daarbij expliciet inzicht te geven in de energierekening van
zowel energiezuinige als minder energiezuinige woningen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Nijboer, Leijten
en Snels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 54 (34785).
De heer Nijboer (PvdA):
Over de huurtoeslag heeft de staatssecretaris gezegd dat
de minister van Binnenlandse Zaken erop terugkomt. Ik
vind het ook zijn verantwoordelijkheid, dus daarom ook
een motie over de kasrondjes.

De heer Nijboer (PvdA):
Dan een motie over de capaciteit bij de Belastingdienst.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat extra controles door de Belastingdienst
zichzelf soms meer dan terugverdienen;
overwegende dat het belangrijk is dat belastingontduiking
wordt bestreden;
overwegende dat meer inzicht gewenst is in welke onderdelen bij de Belastingdienst investeringen kunnen leiden
tot meer belastinginkomsten en minder belastingfraude;
verzoekt het kabinet te onderzoeken bij welke onderdelen
van de Belastingdienst investeringen kunnen leiden tot
meer belastingopbrengsten en de Kamer over de uitkomsten te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Nijboer, Leijten
en Snels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

gehoord de beraadslaging,

Zij krijgt nr. 56 (34785).

Motie

overwegende dat de huurtoeslag bedoeld is om te helpen
bij het betalen van de huur;

De heer Nijboer (PvdA):
Tot slot een toekomstgerichte motie.

overwegende dat de schenkingsvrijstelling bedoeld is om
belastingvrij kleine bedragen te schenken;
overwegende dat het mogelijk is om in familieverband
iedere willekeurige huur voor woonruimte in rekening te
brengen;

Motie

overwegende dat op die manier het bedrag aan huurtoeslag
dat de huurder ontvangt gemaximaliseerd kan worden;

gehoord de beraadslaging,

overwegende dat eventueel een kunstmatig hoge huur
belastingvrij teruggeschonken kan worden;
overwegende dat op die manier een kasrondje kan worden
gevormd en de overheid wordt benadeeld;
verzoekt de regering voorstellen te doen om deze constructie onmogelijk te maken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Nijboer, Leijten
en Snels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 55 (34785).

De Kamer,

overwegende dat het belastingstelsel niet voldoende is
ingericht voor de digitale economie;
overwegende dat bedrijven die actief zijn in de digitale
economie niet allemaal een redelijke en faire bijdrage
leveren aan onze collectieve voorzieningen;
verzoekt de regering te onderzoeken hoe het belastingstelsel
aangepast kan worden, zodat ook digitale diensten op een
redelijke wijze in de belastingheffing worden betrokken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Nijboer, Leijten
en Snels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 57 (34785).
Bent u klaar met de moties?

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-29

De heer Nijboer (PvdA):
Ik wilde beginnen aan een warm slotbetoog.
De voorzitter:
Dat spaart u even op tot na de interruptie van de heer
Omtzigt.
De heer Omtzigt (CDA):
De heer Nijboer zegt constant dat in de CPB-doorrekening
staat dat de mkb-bedrijven drie komma zoveel miljard extra
lasten hebben. Ik heb de tabel er gewoon even bij gepakt.
Bij bedrijven staat 0,1 miljard aan totale beleidsmatige lasten. Kan de heer Nijboer aangeven hoe die 0,1 miljard, wat
bijna een afronding is van lastenneutraal ... We verlagen
de Vpb, maar we doen aan een hoop grondslagverbreding
voor bedrijven, zodat de rente niet meer aftrekbaar is. Het
Vpb-tarief voor kleine bedrijven gaat in twee stappen naar
16%. Waar haalt de PvdA die 3,6 miljard vandaan, behalve
uit haar eigen doorrekening?
De heer Nijboer (PvdA):
Nee, dat komt zeker niet uit mijn eigen doorrekening. Stel
je voor zeg! Dan zou ik nog wel betere sommen weten te
maken. Nee hoor, dit komt uit vraag 100 van het CPB,
waarin het gaat over de structurele lastenontwikkeling. Ik
snap dat de coalitie het steeds heeft over 2021. Er is een
enorme fiscale schuiverij van lastenverlichting die na 2021
zou plaatsvinden. Dat gebeurt nu voor 2021. Die btw is
structureel, maar van die inkomstenbelastingschuif met dat
tweetakstarief zou 600 miljoen van de 6 miljard toch al
teruggegeven worden. Ik heb de cijfers uit vraag 100 van
het CPB: 1,2 miljard lastenverzwaring gezinnen, 2,7 miljard
bedrijven, 1,3 miljard cadeau buitenlandse bedrijven. Per
saldo: 2,6 miljard lastenverzwaren. Dat cijfer komt uit vraag
100 van het CPB. U kunt het zo nalezen.
De heer Omtzigt (CDA):
Dat betekent in ieder geval dat de oorspronkelijke quote
van tegen de 3 miljard lastenverzwaring voor bedrijven niet
klopt.

De heer Nijboer (PvdA):
Voorzitter. Deze staatssecretaris heeft het eerste debat met
deze Kamer over het Belastingplan nog voor de Algemene
Beschouwingen gevoerd. Ik vind dat hij dat knap en prettig
heeft gedaan. Dat wil ik ook vanaf deze kant zeggen. Het is
een hele klus. Het is al vaak gezegd, maar aan het eind van
zo’n traject vind ik het wel een moment om de ambtenaren,
de ambtelijke ondersteuning bij het maken van amendementen, maar ook bij het ondersteunen van iedereen en bij het
beantwoorden van de vragen, daar hartelijk voor te
bedanken.
Ik hoop dat wij op onze amendementen en moties, die
constructief van aard zijn — ik geef de staatssecretaris mee
dat een “oordeel Kamer” daarbij helpt — ook wat bredere
steun van de coalitiepartijen kunnen krijgen. Ik loop hier nu
vijf jaar rond, maar het is opvallend dat er heel erg weinig
moties en amendementen zijn ingediend gezamenlijk door
een oppositie- en een coalitiepartij. Het zijn er echt opvallend weinig. Ik begrijp dat, maar ik heb een aantal moties
ingediend waar ik best wat bredere steun voor had kunnen
krijgen. Dat heb ik ook wel geprobeerd. Ik snap dat aan het
begin van zo’n periode, maar ik zou de coalitiefracties toch,
ook gezien de verhouding 76-74 en de wat constructievere
en de wat minder constructieve delen in het parlement,
willen aanraden om de moties en amendementen die wij
en collega’s hebben ingediend, met die blik te bekijken.
De voorzitter:
Mevrouw Leijten heeft een vraag.
Mevrouw Leijten (SP):
Wat bedoelt de heer Nijboer met de constructievere en de
minder constructieve delen?
De heer Nijboer (PvdA):
Nou, de PVV vind ik in zijn algemeenheid niet zo ... Forum
voor Democratie vind ik ook niet altijd even constructief. Ik
hoor de heer Mulder zeggen “alles wat zijn rug recht
houdt”, maar die woorden zou ik niet in de mond willen
nemen. Nee hoor, als er een motie van wantrouwen wordt
ingediend voordat de Algemene Beschouwingen zijn
begonnen, vind ik dat niet wijzen op constructieve oppositie.

De heer Nijboer (PvdA):
Ik heb gezegd: 2,6 à 2,7 miljard.
De heer Omtzigt (CDA):
2,7 voor het mkb, ook goed. Daar klopt dus helemaal niks
van. Die discussie gaan we op een ander moment wel even
aan. Pak de cijfers en het rapport zelf er gewoon even bij.
De heer Nijboer (PvdA):
Het klopt precies. 2,7 miljard bedrijven, 1,3 miljard naar het
buitenland. Vraag 100 van het CPB.
De voorzitter:
Nu het slotwoord.

Tweede Kamer

Mevrouw Leijten (SP):
Akkoord, ik ben blij dat het gelukt is om een motie in te
dienen met de heren Bruins en Omtzigt.
De heer Nijboer (PvdA):
Jazeker, maar ik vind mevrouw Leijten ook uiterst constructief. Je moet maar eens zien hoe met zo’n zee van moties
en amendementen ... Dat heb ik overigens ook met de heer
Merkies vaak gedaan, zowel bij fiscale debatten als bij de
Algemene Beschouwingen en de Algemene Financiële
Beschouwingen.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Nijboer. Dan geef ik nu het woord aan
de heer Bruins namens de ChristenUnie.

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-30

De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden,
met name voor zijn uitgebreide exposé over vermogensongelijkheid in Nederland. Het is heel fijn dat dat zo uitgebreid
werd beantwoord. Dat geeft allerlei mogelijkheden om in
de komende jaren door te praten over de vragenlijst. Is dat
wenselijk? Is dat wat we willen? Wat gaan we daarmee
doen? Hoe ziet dat er in de toekomst uit?
Ik heb na die heel uitgebreide beantwoording eigenlijk nog
maar twee moties over. De eerste gaat over de landbouwregeling.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
van mening dat heffen naar draagkracht een belangrijk
uitgangspunt is;
verzoekt de regering jaarlijks op gestandaardiseerde wijze
te rapporteren over het verschil in belastingdruk tussen
eenverdieners en tweeverdieners en de ontwikkeling van
dat verschil te analyseren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat vooral extensieve landbouwbedrijven
die in beperkte mate investeren gebruikmaken van de
landbouwregeling;
overwegende dat het hierbij relatief vaak gaat om oudere
agrariërs die meestal minder bekend zijn met de digitale
verwerking van gegevens;
overwegende dat het bijhouden van een btw-administratie
— in het bijzonder de facturenadministratie — voor de
doelgroep die tot op heden gebruikmaakt van de landbouwregeling een relatief grote opgave is;
overwegende dat na behandeling van het voorliggende
wetsvoorstel door Tweede en Eerste Kamer de resterende
voorbereidingstijd voor gebruikers van de landbouwregeling om een btw-administratie op te zetten zeer kort is;
overwegende dat de huidige gebruikers van de landbouwregeling, conform de toezegging van de staatssecretaris
van Financiën van 6 november jl., gedurende geheel 2018
hun recht op aftrek mogen effectueren, maar dat ze wel
verplicht zijn ieder kwartaal btw-aangifte te doen;
overwegende dat als aan een aantal voorwaarden wordt
voldaan, het voor kleine ondernemers mogelijk is om met
één btw-aangifte per jaar te werken;
verzoekt de regering het voor alle huidige gebruikers van
de landbouwregeling mogelijk te maken om, als ze daarom
verzoeken, met één btw-aangifte voor het gehele jaar 2018
te werken, zodat ze desgewenst geheel 2018 de gelegenheid
krijgen om hun btw-administratie op orde te krijgen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Bruins, Omtzigt
en Dijkgraaf. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 58 (34785).
De heer Bruins (ChristenUnie):
Mijn tweede motie.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Bruins en Omtzigt.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 59 (34785).
De heer Bruins (ChristenUnie):
Rest mij te zeggen dat ik met veel vertrouwen uitzie naar
de samenwerking met deze staatssecretaris in de komende
jaren. Dat vertrouwen heeft hij snel opgebouwd gezien zijn
uitstekende optredens tot nu toe in de Kamer.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu de heer Van Raan namens de
Partij voor de Dieren het woord.

De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. Dank aan de staatssecretaris. Hij
heeft niet al onze zestien vragen beantwoord, maar wel de
meeste en ook een paar van de belangrijkste. Het belangrijkst is dat het thema vergroening, dat wil zeggen de drieslag klimaatverandering, vergroening en “vervuiler betaalt”,
ook zijn aandacht heeft. Dus dank daarvoor.
Ik ga proberen een omgekeerde filibuster te doen, namelijk
in zo kort mogelijke tijd zo veel mogelijk zeggen. Ik heb
namelijk zeven moties. De twee amendementen heb ik
gisteren al toegelicht.
De voorzitter:
Ik zou meteen beginnen!
De heer Van Raan (PvdD):
Voorzitter.

Motie
De Kamer,

22 november 2017
TK 25

25-8-31

gehoord de beraadslaging,
van mening dat groenten en fruit in principe vrijgesteld
zouden moeten zijn van btw;
constaterende dat hiervoor op Europees niveau aanpassing
van de btw-richtlijn nodig is;
verzoekt de regering zich op Europees niveau in te zetten
voor een vrijstelling van btw voor groenten en fruit,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan en Snels.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 60 (34785).

constaterende dat het Planbureau voor de Leefomgeving
stelt dat de milieuschade beprijsd dient te worden om
economische verstoringen te voorkomen;
constaterende dat de fossiele brandstoffen een grote rol
spelen in de Nederlandse economie en dat de milieuschade
hierdoor groot is;
verzoekt de regering om een progressieve tariefstructuur
voor energiebelasting te onderzoeken die aansluit bij het
principe dat meer vervuiling leidt tot een hogere belastingdruk,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan en Nijboer. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 62 (34785).

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

constaterende dat vanuit een milieuperspectief elektriciteit
en aardgas geen homogene producten zijn, omdat de veroorzaakte milieuschade (in termen van kilogram CO2/eenheid) afhankelijk is van de wijze waarop de elektriciteit wordt
opgewekt;

gehoord de beraadslaging,

constaterende dat de huidige energiebelasting gebaseerd
is op de outputgrondslag;
constaterende dat het Planbureau voor de Leefomgeving
stelt dat belastingen direct moeten aansluiten bij de milieuschadelijke emissies;
overwegende dat een energiebelasting naar veroorzaakte
milieuschade van de opwekking voor afnemers van groene
stroom, zowel groot- als kleinverbruikers, tot een verlaging
van tarieven leidt;
verzoekt de regering om te onderzoeken of aanpassing van
output- naar inputgrondslag mogelijk is door differentiatie
van de energiebelasting,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan en Nijboer. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 61 (34785).

constaterende dat de luchtvaartsector één van de zwaarst
gesubsidieerde bedrijfstakken is;
overwegende dat de luchtvaart zo explosief is gegroeid en
dat de maatschappelijke kosten eveneens de pan uit rijzen;
constaterende dat vliegen de meest milieubelastende vorm
van transport is en dat de luchtvaart verantwoordelijk is
voor 10% van de door Nederland veroorzaakte klimaatverandering;
van mening dat het principe “de vervuiler betaalt” consequent toegepast dient te worden en dat vliegen onhoudbaar
goedkoop is;
verzoekt de regering om de vliegbelasting per direct in te
voeren en niet pas per 2021,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Raan. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 63 (34785).

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

constaterende dat volgens het Planbureau voor de Leefomgeving bedrijven jaarlijks een milieuschade van 7 miljard
euro veroorzaken, maar dat 55% van het totale gebruik van
energie niet wordt belast;

22 november 2017
TK 25

25-8-32

overwegende dat onderzoek van het Planbureau voor de
Leefomgeving uitwijst dat het beter beprijzen van deze
milieuschade niet alleen een positieve bijdrage levert aan
het verminderen van het grondstoffenverbruik, maar ook
zorgt voor prikkels en dat deze beprijzing veel breder is dan
alleen op de verbranding van fossiele grondstoffen;
overwegende dat een milieubelasting op vervuilende
praktijken innovatie stimuleert;
verzoekt de regering om de adviezen in het rapport Fiscale
vergroening: Belastingverschuiving van het PBL te onderzoeken en uiterlijk 1 maart 2018 een stappenplan te overleggen aan de Tweede Kamer met adviezen hoe die worden
toegepast in het Belastingplan 2019,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan en Snels.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 64 (34785).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat het Planbureau voor de Leefomgeving
stelt dat een groot deel van de milieuschade, zo’n 7 miljard
euro, ontstaat bij de verwerking van grondstoffen, maar
dat zo’n 55% niet belast wordt;
constaterende dat “de vervuiler betaalt” consequent toegepast moet worden;
verzoekt de regering de vrijstelling van energiebelasting
door energiegebruik als grondstof voor de chemische
reductie, elektrolytische en metallurgische procedés en de
productie van kunstmest, methanol of waterstof af te
schaffen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan en Leijten. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

Motie
Zij krijgt nr. 66 (34785).
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat fossiele brandstoffen een grote rol spelen
in de Nederlandse economie en dat de milieuschade hierdoor groot is;
constaterende dat dit volgens het Planbureau voor de
Leefomgeving belastingtechnisch geen nieuwe grote
ingreep is, aangezien gebruik kan worden gemaakt van de
bestaande belastingen op energie;
overwegende dat een milieubelasting op vervuilende
praktijken innovatie stimuleert;
verzoekt de regering te onderzoeken hoe door de energiebelasting, in de productiefase en in mindere mate de consumptiefase, een directe koppeling gemaakt kan worden
tussen grondstoffengebruik en milieuschade in termen van
broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Raan en Leijten. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

U sprak aan het einde wat langzamer. Gaat u gewoon uw
tijd volpraten?
De heer Van Raan (PvdD):
Nee hoor. Ik heb nog 14 seconden over om de amendementendienst te bedanken voor het harde werk. Dank u wel.
De voorzitter:
Oké. U bedoelt het wetgevingsbureau. Dank u wel. Dat is
altijd leuk.
De heer Van Rooijen!

De heer Van Rooijen (50PLUS):
Goeieavond, voorzitter.
De voorzitter:
Goedenavond. U heeft er zin in, hè?
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ja, altijd.

Zij krijgt nr. 65 (34785).
De heer Van Raan (PvdD):
Een van de overwegingen in deze motie was dezelfde als
die in de motie op stuk nr. 64 en heb ik overgeslagen.

De voorzitter:
Dat dacht ik al.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Ja. Goedenavond, meneer de staatssecretaris. Ook u dank
ik voor uw ademloos luisteren naar het debat van gister-

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-33

avond en vannacht. Ik had eigenlijk maar twee hoofdpunten
en die wil ik nog even aan de staatssecretaris voorleggen.
Maar ik wil hem eerst bedanken voor de antwoorden die
hij in het algemeen aan alle collega’s heeft gegeven en
daarmee ook aan mij.

Goed, dank u wel. Ik geef nu het woord aan de heer Dijkgraaf namens de SGP.

Ik had twee punten, die ik kort herhaal. Het is even wennen
voor elkaar. De fiscale leeftijdsdiscriminatie is een onderwerp dat ik sinds ik in de senaat zat al over het voetlicht
breng. We zullen het ook met u nader blijven bespreken.
De aanleiding is mede natuurlijk het niet-indexeren van
pensioenen, maar dat komt door het ftk. Daar zullen we het
ook later over hebben.

De heer Dijkgraaf (SGP):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank de staatssecretaris en zeker
ook zijn ambtenaren voor de beantwoording. Ik heb één
motie.

U hebt zelf, heel begrijpelijk vanuit het kabinet, uw voorganger deed het ook, maatregelen voor de ouderen getroffen.
Dat zijn er nu meer dan in Rutte II, ook dat wil ik erkennen;
denk aan de ouderenkorting, -verhoging en de afbouw.
Toch heb ik gisteren uitvoerig een lijst genoemd die ik alleen
kort herhaal, om u te vragen om er toch grondig naar te
gaan kijken bij het vervolg. Dit betreft de lijst van discriminerende maatregelen, namelijk de inkomensafhankelijke
zorgpremie, die bij Rutte I van 35.000 naar 55.000 werd
verhoogd, iets wat alleen de ouderen betalen; de bosbelasting; de invoering van de Wul; de afschaffing van de ouderentoeslag; de afschaffing van de wet-Hillen, waar we nu
voor staan; een halve algemene heffingskorting voor
ouderen; een lagere ouderenkorting dan de arbeidskorting
en een veel lagere en snellere afbouw van de ouderenkorting. Dat zijn er acht. In totaal noem ik dat het antiouderenbeleid van Rutte I, II en III. Dat blijf ik stellen.
Dan mijn tweede punt. Ter verduidelijking: ik heb in eerste
termijn gewezen op het feit dat er voor de arbeidskorting
een astronomisch budgettair bedrag beschikbaar is. Daarbij
zinkt alles in het niet. Het was 18 miljard, zo blijkt uit het
rapport van de Rekenkamer, en wordt nu 20 miljard door
extra verhoging en door indexatie die in het systeem zit.
20 miljard is ongeveer 6% op de schijftarieven van alle
werkenden. Mijn vraag was waarom die arbeidskorting
eigenlijk zo’n groot vliegwiel is, zo duur is en zulke grote
gevolgen heeft, omdat werkenden daardoor veel minder
belasting betalen dan de schijven suggereren. Het heeft
ook een gevolg, en volgens mij zit daar een geheime agenda
achter. Het gevolg is dat de werkenden niet 18%, maar
slechts 5% tot 10% premie betalen over hun inkomen. Als
men met dit beleid blijft doorgaan, hoeven de werkenden
dadelijk bijna geen AOW-premie meer te betalen. Dat is
één. En twee: doordat het via de arbeidskorting gaat en niet
via lagere schijftarieven voor de werkenden, krijgen de niet
meer werkende ouderen die schijftariefverlaging niet. Dat
was mijn tweede punt. Ik zou graag zien dat de staatssecretaris daar in tweede termijn op terugkomt. Anders moet ik
daar helaas uitvoeriger op terugkomen in een ander debat.
Nogmaals, alle hulde voor de stappen die gezet zijn, maar
het strategische probleem van drie kabinetten-Rutte dat ik
hier aansnijd, wordt met deze stappen, die voor een deel
algemeen zijn, op geen enkele wijze aangepakt.
De voorzitter:
Ik geloof het bijna niet, maar u heeft nog vijf minuten
spreektijd! Nee, nee, nee, niet terugkomen, het was een
grap!

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
verzoekt de regering haalbare opties in kaart te brengen
om de substantiële verschillen tussen een- en tweeverdieners verder te verkleinen en de Kamer hierover voor de
zomer van 2018 nader te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Dijkgraaf en Leijten. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 67 (34785).
De heer Dijkgraaf (SGP):
Gezien het debat had u natuurlijk een veel verdergaande
motie verwacht, met de strekking dat de kloof acuut gedicht
moet worden, in ieder geval met het Belastingplan 2019.
Maar goed, ik kan ook tellen in deze zaal. Dit is eigenlijk een
soort informatieverzoek aan het ministerie. Ik reken op een
warme ontvangst van de staatssecretaris en op massale
steun in de Kamer. Daar gaan we van uit.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef tot slot de heer Azarkan namens DENK
het woord.

De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter, dank. Ik ben een klein beetje jaloers op hoe
Martin van Rooijen onthaald werd toen hij deze kant op
kwam en ook een beetje op zijn uithoudingsvermogen. Ik
stel voor dat ik bij het eerstvolgende wetgevingsoverleg
vierenhalf uur ga spreken. Dan hoop ik op dezelfde behandeling.
De voorzitter:
Ach. Bent u jaloers?
De heer Azarkan (DENK):
Een klein beetje.

22 november 2017
TK 25

25-8-34

De voorzitter:
Aaah!

kem naar de staatssecretaris. Althans, stiekem. Is drie
kwartier voldoende voor de ingediende moties?

De heer Azarkan (DENK):
Ja, moet je toch eens kijken: 75 jaar en dan zo kunnen
spreken, en zo lang! Klasse!

Staatssecretaris Snel:
Het zijn er een heleboel, maar we gaan het gewoon doen.

Voorzitter, de dividendbelasting komt nog langs. Over taxrulings gaan we het nog hebben. Over de wet-Hillen gaan
we straks nog spreken; ik kan niet wachten. Ik hou het dus
kort. Ik dank de staatssecretaris voor de uitgebreide beantwoording, de collega’s en alle anderen die bijgedragen
hebben. Ik ben ontevreden over de beantwoording van mijn
vraag over de Innovatiebox. Vandaar dat ik een motie heb.
Die luidt als volgt.

De voorzitter:
Oké. Ik schors de vergadering iets langer, tot 21.15 uur.
De vergadering wordt van 20.23 uur tot 21.15 uur geschorst.
De voorzitter:
Ik zie dat de staatssecretaris klaarstaat om te antwoorden.
Het woord is aan de staatssecretaris.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de regering de Innovatiebox in 2022 zal
evalueren;
overwegende dat het Centraal Planbureau stelt dat:
- uit internationaal onderzoek naar voren komt dat instrumenten zoals de Innovatiebox vooral gebruikt worden voor
belastingontwijking;
- de manier waarop de Innovatiebox nu is vormgegeven,
het niet aannemelijk maakt dat onderinvestering in research
en development wordt tegengegaan;
- het onduidelijk is hoe de Innovatiebox bijdraagt aan het
oplossen van marktfalen;
overwegende dat onderzoeksbureau Dialogic concludeerde
dat de Innovatiebox waarschijnlijk niet het meest krachtige
middel is om R&D en innovatie te stimuleren;
verzoekt de regering om de Innovatiebox niet in 2022, maar
in 2020 al te evalueren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Azarkan, Van Raan,
Nijboer en Snels. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan
voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 68 (34785).
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter, ook ik lever tijd in. Dank!
De voorzitter:
Dank u wel. Fijn!
Hiermee zijn we aan het eind gekomen van de tweede termijn van de kant van de Kamer. We gaan de schorsing
combineren met de dinerpauze. Ik kijk ook een beetje stie-

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

Staatssecretaris Snel:
Dank u wel, voorzitter. Zoals altijd, is drie kwartier toch een
magische tijd waarin net alles lukt wat nodig is. We hebben
een heel setje moties, amendementen en vragen. Daar ga
ik zo snel mogelijk doorheen.
De voorzitter:
Heel graag.
Staatssecretaris Snel:
Ja, graag. Precies. We gaan het proberen.
De vragen. Mevrouw De Vries wilde afzien van haar tweede
termijn als ik deze vraag zou beantwoorden, dus dat ga ik
gewoon echt doen. Die ging over de informatievoorziening
over het partnerbegrip bij toeslagen. Die was ontoereikend
beantwoord. We beseffen allemaal dat terugvorderingen
voor niemand leuk zijn, vooral niet na een heugelijk moment
als een huwelijk of het aangaan van een partnerschap.
Voorbeelden kwamen uit een RADAR-aflevering. De Belastingdienst hecht aan goede communicatie met burgers.
Burgers moeten voldoende mogelijkheden hebben om zich
op de hoogte stellen van de rechten en de plichten bij het
ontvangen van toeslagen. Als dan blijkt dat iets niet
mogelijk is geweest of onvoldoende duidelijk is geweest,
is dat altijd een reden voor de Belastingdienst om te bezien
of de informatievoorziening, bijvoorbeeld op zijn website
of bij het toeslagenservicepunt, aanpassing behoeft. Dat
gaan we in dit geval nog een keer bekijken.
Op de website van de Belastingdienst staat overigens vrij
helder uitgelegd — ik heb er zelf naar gekeken — wie de
toeslagpartner is en wanneer wijzigingen in de woon- en
leefsituaties moeten worden aangemeld of doorgegeven.
De Belastingdienst weet namelijk niet alles uit zichzelf. Er
wordt gevraagd aan de belastingplichtige: als er iets in uw
persoonlijke levenssfeer verandert, geef dat door. Dat is
wat wij misschien nog duidelijker moeten communiceren.
Als wij dat doen, weten ze dat op het moment dat je trouwt,
gaat samenwonen of een ander event in je leven hebt, daar
fiscale consequenties aan verbonden kunnen zijn. Maar
goed, als dat niet helder genoeg is en er dus onaangename
verrassingen zijn geweest dan zullen we nog een keer kijken
of we daar meer aandacht aan kunnen besteden.

22 november 2017
TK 25

25-8-35

De heer Omtzigt heeft nog een aantal vragen gesteld over
de grensarbeiders, zoals wanneer die geïnformeerd zullen
worden over de wijzigingen. Voor de grensarbeiders verloopt de communicatie via de werkgever. De inhoudingsplichtige heeft daarvoor een communicatiekanaal met de
Belastingdienst en er is ook nog een speciaal forum voor
opgericht, het Forum Fiscaal dienstverleners. Daar kan je
zaken op kwijt. Je hebt ook intermediairdagen speciaal voor
grensarbeiders. De Belastingdienst communiceert ook over
deze specifieke maatregel op de website, zoals ik net ook
al zei bij het vorige punt. Ook heel relevant per buitenland
waarvoor jouw vragen gelden, ook als je zelf buitenlands
belastingplichtige bent, is dat er aangiftecampagnes worden
gemaakt waarin specifiek aandacht is voor de inkomstenbelasting. Daarnaast heeft de Belastingdienst ook nog samen
met andere overheden een website opgericht en die heet
grensinfo.nl. Kortom, eigenlijk hebben wij het idee dat
rondom de grensarbeiders inmiddels de maximale communicatiekanalen wel open zijn gezet. Wij hopen dat dat
daarmee voldoende is.

en andere diensten, maar of dat ook geldt voor alle andere
overheidsdiensten kunnen wij niet zo snel nagaan. Daar
gaan wij bij de Belastingdienst ook niet over, maar wij gaan
ervan uit dat die diensten, net zoals wij, een proces-verbaal
of een ambtsbericht krijgen van JenV over de uitreizigers
en op dat moment als uitvoeringsdienst de toeslagen kunnen stopzetten.

Dan was er een vraag over de afschaffing van de btwlandbouwvrijstelling. De heer Omtzigt vroeg hoe het met
de bosbouwers zit, of die ook ergens terechtkunnen met
hun vragen na de afschaffing. Het antwoord is ja. Voor
vragen kunnen ook de bosbouwers uiteraard terecht bij de
BelastingTelefoon en hun dienstdoende inspecteur.

De heer Omtzigt had ook nog gevraagd naar artikel 10a,
Wet op de vennootschapsbelasting. Hij vroeg hoe het kan
dat er in deze wet een verschil zit tussen directe en indirecte
financiering. Het antwoord daarop is ook eerder gedeeld,
namelijk: dat is de bedoeling van de wet. Dat is dus niet
iets wat zomaar is gebeurd of wat we niet willen. Het is echt
de bedoeling. Wij hebben gezegd dat wij met die earningsstrippingmaatregel gaan proberen een hoop dingen hierin
samen te vatten. Eigenlijk zou mijn procesvoorstel zijn dat
wij bij de behandeling van het wetsvoorstel over die
earnings-strippingmaatregel wat uitgebreider komen te
spreken. Dat lijkt mij beter dan te proberen alle fiscale
stromen van directe en indirecte financiering hier tot mij te
nemen.

Dan vraagt de heer Omtzigt ook nog of Duitse grensarbeiders, een ander grensarbeiderissue, net als de Belgische
grensarbeiders ook al in het eerste jaar — in België kan dat
— heffingskorting via een voorlopige aanslag kunnen krijgen. De kern is dat dat geregeld is in het bilaterale belastingverdrag met België. Dat is niet geregeld voor andere
landen in Europa, ook niet voor Duitsland. Als we dat voor
Duitsland opnieuw zouden opnemen in een belastingverdrag — dat zou je moeten doen dan — zouden wij waarschijnlijk ook in verdragen met alle andere landen in Europa
een dergelijke bepaling moeten opnemen. Hoe dan ook:
het is theoretisch mogelijk, maar ik wil wel tegen de heer
Omtzigt zeggen dat wij over het vorige belastingverdrag
met Duitsland 26 jaar hebben onderhandeld. Het is dus niet
onmogelijk om eenzijdig als onderhandelingspartner iets
opnieuw aan te vragen. Maar of de andere dat ook accepteert en daar meteen mee aan de slag wil, is dan een
tweede.
De voorzitter:
Waren dat alle vragen van de heer Omtzigt?
Staatssecretaris Snel:
Nee, nee. Hij had nog een heleboel vragen op het laatst,
namelijk over de jihaduitreizigers. Een vrij klemmende
vraag, denk ik. Was van alle 285 jihaduitreizigers zeker dat
alle toeslagen waren stopgezet? Dat is waar wij bij de
Belastingdienst over gaan. Wij hebben sinds 2015 twintig
gevallen gehad waarbij de toeslagen van uitreizigers zijn
stopgezet. Het is voor de volledigheid goed om aan te geven
dat niet alle uitreizigers ook toeslagen hebben. Soms was
er geen informatie of wat dan ook, maar voor alle gevallen
waarvan kon worden vastgesteld dat het uitreizigers waren,
is een proces-verbaal van de Belastingdienst opgesteld
waarin dat is teruggenomen. Dat is heel belangrijk om vast
te stellen. U had het geloof ik ook over studiefinanciering

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De heer Omtzigt wees nog op een vraag die hij eerder had
gesteld over het huwelijksrecht en de schenkbelasting. Hier
wil ik eigenlijk heel kort op ingaan. Ik wil niet nog een keer
het voorbeeld dat hij schetste helemaal becommentariëren.
Ik kan wel zeggen dat ook in het voorbeeld dat de heer
Omtzigt zojuist naar voren bracht, voorkomen kan worden
dat er een schenkbelasting optreedt. Dat kan heel simpel
en dat is geen belemmering voor een van beide partners.
Als een van de partners iets inbrengt en dat vrijstelt, moet
die er gewoon voor zorgen dat de ander dat ook doet. De
voorbeelden heb ik hier in de schriftelijke set. Daar ben ik
uitgebreid op ingegaan.

De heer Omtzigt (CDA):
Met deze snelheid kan ik de vragen niet stellen, maar op
die 10a kom ik dan later terug. Mijn collega in de Eerste
Kamer Van Rij zal u hier verder op bevragen.
Wat Duitsland betreft zou ik u echt op het hart willen drukken dat dat niet voor alle landen hoeft. Wij hebben maar
twee buurlanden waar we grensarbeiders hebben: België
of Duitsland. Er zijn geen mensen die elke dag vanuit Polen
hiernaartoe rijden. Er zijn er wel voor langere tijd. Er zijn
ook geen mensen die hier elke dag vanuit Spanje naartoe
vliegen. Dus, alstublieft, regel het met Duitsland.
De voorzitter:
Ik dacht dat dit over het Belastingplan ging, maar goed.
De heer Omtzigt (CDA):
Dit ging over het Belastingplan. Dit ging over de grensarbeiders. Die krijgen namelijk hun heffingskorting niet vanaf
volgend jaar.
De voorzitter:
Dat hoeft u mij niet uit te leggen.

22 november 2017
TK 25

25-8-36

De heer Omtzigt (CDA):
Dat scheelt weer €50 per maand. Die kunnen de Belgische
grensarbeiders wel krijgen. Dus mijn verzoek is: regel het
alsjeblieft met Duitsland, anders krijgen wij hier gewoon
schriftelijke vragen over vanaf januari.
De voorzitter:
Punt.

Staatssecretaris Snel:
We kunnen kijken hoeveel we er hebben gekregen, maar
volgens mij was dat niet de vraag. Bij ons ging het erom in
hoeveel gevallen de toeslagen zijn stopgezet. Ik zal kijken
of we die informatie kunnen achterhalen. Als we die hebben,
dan kunnen we die uiteraard met de Kamer delen.
De voorzitter:
Gaat u verder. Nee, mijnheer Omtzigt. Nee.

De heer Omtzigt (CDA):
Dat is een verzoek. De vraag is: er zijn 285 mensen uitgereisd naar ISIS-gebied. Heeft de Belastingdienst 285
ambtsberichten gehad die gecheckt zijn of heeft hij er maar
20, 30 of 40 gehad? Ik wil namelijk zeker weten dat alle uitreizigers bekend zijn gemaakt bij de Belastingdienst — dat
hoeft niet bij ons; wij hoeven de persoonsgegevens niet te
hebben — en dat van al die mensen de toeslagen stopgezet
zijn.
De voorzitter:
Meneer Omtzigt, dit onderwerp stelde u in uw tweede termijn aan de orde. Gisteren had u kritiek op degenen die
buiten de orde allerlei vragen gingen stellen en terecht,
maar nu doet u hetzelfde. Dus ik wil toch een beroep op u
doen om kort te reageren. Vervolgens gaan wij verder met
nog 23 moties en ik weet niet hoeveel amendementen en
dan ook nog de wet-Hillen. Dus ik doe ook een beroep op
u om zich een beetje in te houden.
De heer Omtzigt (CDA):
Punt van orde. Deze heb ik in de tweede schriftelijke set
aan de orde gesteld. Ik heb de vraag in de eerste termijn
gesteld maar daar is geen antwoord op gekomen. Het zat
in mijn spreektekst. Daarom heb ik het in de tweede termijn
opnieuw gevraagd. Ik wilde dat niet zeggen om flauw te
doen, maar deze vraag heb ik gewoon drie keer gesteld.
Het gaat mij echt om de vraag of van al die 285 uitreizigers
is gecheckt dat ze geen toeslagen hebben.
Staatssecretaris Snel:
Ik moet zeggen dat het getal 285 mij niet bekend voorkomt.
Dat weet ik niet. Het enige wat ik hier heb gezegd, is dat de
Belastingdienst in alle gevallen waarin er sprake was van
een proces-verbaal of waarin er een ambtsbericht is gekomen over een uitreiziger, heeft gekeken of er toeslagen
waren. Dat leidde in twintig gevallen tot het stopzetten van
toeslagen.
De voorzitter:
Tot slot.

De heer Omtzigt (CDA):
Ik wil graag dat ...
De voorzitter:
Nee, het spijt me. Ik stel voor dat u verdergaat.
Staatssecretaris Snel:
De heer Van Rooijen vroeg naar het effectieve AOW-percentage naar aanleiding van de toegenomen arbeidskorting.
Het klopt dat in het regeerakkoord de ouderenkorting met
ruim 400 miljoen wordt verhoogd. Dat is vooral bedoeld
om het werken te bevorderen. Ook de arbeidskorting is
verhoogd. Daardoor houden werkenden meer over van hun
loon. Dat is goed voor de economie en dat is wat we willen.
Hij vroeg wat dat precies betekent voor het effectieve AOWpercentage. Ik moet zeggen dat we dat niet weten omdat
wij dat zelf niet als term hanteren. Maar ik kan me voorstellen dat de heer Van Rooijen dat toch wil weten. Ik stel voor
dat hij die vraag aan ons stelt en dat wij daar in een keurige
brief op terugkomen. Het antwoord op de vraag wat dat op
dit moment betekent voor het effectieve AOW-tarief, zou ik
nu niet zo snel voor hem hebben.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Mijn vraag ging niet over het effectieve tarief. Mijn vraag
ging over het gevolg van de arbeidskorting voor de effectieve tarieven, nog los van wat die precies zijn, want ze liggen tussen de 5% en 10%. Is het gerechtvaardigd dat je zo
weinig AOW-premie betaalt? De percentages staan nota
bene in de antwoorden bij het Belastingplan. Dat duid ik
de staatssecretaris niet euvel.
Staatssecretaris Snel:
Dan ga ik verder met de amendementen. Dat is inderdaad
een heel setje. Het is een beetje nieuw voor mij. Ik noem
het Kamerstuk dat met het wetsvoorstel te maken heeft en
het nummer en dan weet hopelijk iedereen waar ik het over
heb.

De heer Omtzigt (CDA):
Kan de staatssecretaris ons binnen twee weken informeren
over hoeveel ambtsberichten er sinds 2014 zijn binnengekomen? Die 285 is het getal van de NCTV. Dat is het aantal
uitreizigers sinds het begin van de oorlog in Syrië en Irak.
Dit is vijf keer aan de orde geweest in de Kamer. Ik wil weten
of bij al deze mensen de gegevens aan de Belastingdienst
zijn doorgegeven.

Ik begin met de amendementen bij het Belastingplan. Het
amendement-Van Rooijen op stuk nr. 19 vraagt om een
verhoging van de hoge ouderenkorting met €360 per 1
januari. Er zit ook een dekking bij die op zichzelf adequaat
is. Het kabinet is van mening dat er sprake is van een
evenwichtig koopkrachtpakket. De afschaffing van de 30%regeling leidt ertoe dat het Nederlandse vestigingsklimaat
minder aantrekkelijk wordt. Als ik het goed begrijp, komen
mensen niet meer in aanmerking voor een onbelaste vergoeding van reële en noodzakelijke extra kosten voor tijd
en verblijf buiten het land van herkomst in het kader van

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-37

de dienstbetrekking. Kortom, u voelt het al aankomen, wij
ontraden dit amendement.
Het amendement-Van Rooijen op stuk nr. 21 gaat over het
verlagen van het afbouwpercentage ouderenkorting. Het
afbouwpercentage ouderenkorting wordt dan in het Belastingplan verlaagd van 15% naar 4,5%. De afbouw vindt niet
plaats tot nihil maar tot €150. Het kabinet is van mening
dat in het Belastingplan 2018 sprake is van een evenwichtig
koopkrachtpakket, mede dankzij de maatregelen die het
kabinet neemt met betrekking tot de ouderenkorting.
Daarom ontraden wij dit amendement.
Het amendement-Van Rooijen op stuk nr. 40 gaat over het
afschaffen van de houdbaarheidsbijdrage. Met dit amendement wordt de zogenoemde houdbaarheidsbijdrage
teruggedraaid en afgeschaft. Hierdoor wordt op het eindpunt van de tweede schijf van de inkomstenbelasting weer
100% van de inflatiecorrectie toegepast in plaats van 75%.
Het kabinet is van mening dat in het Belastingplan 2018
sprake is van een evenwichtig koopkrachtpakket. Dit
amendement leidt tot verdere koopkrachtverdeling. Het
verhoogt de belastingdruk op arbeid. Dat wil het kabinet
niet en daarom ontraden wij het amendement.
Het amendement-Van Rooijen op stuk nr. 23 gaat over de
herintroductie van de ouderentoeslag per 1 januari 2018.
De dekking zou moeten plaatsvinden aan de inkomsten- en
uitgavenkant. We hebben goed gekeken welke delen aan
de inkomsten- en uitgavenkant zijn gedekt en dan komen
we tot de conclusie dat een deel van de uitgavenkant niet
is voorzien van dekking. Ik ben overigens zelf helemaal geen
voorstander van de herinvoering van de ouderenkorting,
maar ook de dekking is dus niet orde. Om die reden ontraden wij het. Er staat nog veel meer bij, maar ik denk dat dit
de kern is waarom wij het ontraden.

De heer Dijkgraaf (SGP):
Gezien de tekst van de staatssecretaris denk ik dat we het
niet eens worden. Voor het verslag is het wel goed om even
te zeggen dat we die discussie toen gevoerd hebben om
de verhouding tussen grootbedrijven en mkb op hetzelfde
niveau te houden, maar dat we nu tegen de situatie aanlopen dat het budget te laag is, dus dat de percentages naar
beneden gaan. Maar dan is de verwachting dat die aandelen
wel aan het schuiven gaan. Het was de staatssecretaris niet
duidelijk waarom dat plafond erin zou moeten komen. Dat
was dus de reden om dat te doen. Ik hoor het oordeel van
de staatssecretaris. Ik zou graag willen dat hij nu van oordeel verandert, maar ik begin hem een beetje te kennen.
De voorzitter:
Nu al.
Staatssecretaris Snel:
Ik ben bang dat mijn oordeel ook niet veranderd is, hoewel
de toevoeging erg handig was. Ik wist niet dat dat achter
de motie zat. Sinds we met dat plafond aan de gang zijn
gegaan, zie je in ieder geval niet — wat misschien wel verwacht was — dat het aandeel mkb omlaag zou gaan. Ik snap
de wens om dat niet te veel te laten dalen, want het is ontzettend belangrijk omdat innovatieve kracht vanuit het mkb
komt. Ik denk dat we het daar allemaal over eens zijn, maar
we hebben gekozen voor een vereenvoudiging. We dachten:
laten we het eens zonder dat plafond doen, want dat geeft
een hele hoop vereenvoudiging. Je wilt daarin ook kunnen
doorgroeien. Volgens mij is het voorlopig in de evaluatie
nog niet naar voren gekomen dat het niet werkt, dus ik denk
eigenlijk dat we het maar even moeten houden zoals het
is. Om die reden ontraden wij de motie.

De heer Dijkgraaf heeft in het amendement op stuk nr. 27
gevraagd om de invoering van een plafond op de S&Oafdrachtsvermindering. Daarin wordt een plafond op de
afdrachtsvermindering ter hoogte van 30 miljoen per
belastingplichtige ingevoerd. Die opbrengsten zouden dan
in 2019 worden ingezet om de parameters op niveau te
houden. Er is ook een dekking bij, namelijk dat het budgettaire neutraal is, dus dat kan wel. Daarbij is de kanttekening
te maken dat er in 2016 voor gekozen is om het plafond te
laten vervallen, zodat de regeling eenvoudiger maar vooral
ook effectiever zou worden. Dat was de reden waarom daar
in 2016 expliciet voor gekozen is. Het is ook niet helemaal
duidelijk waarom wij nu weer een plafond zouden moeten
invoeren. De eerdere vrees van de Kamer dat het loslaten
van het plafond zou leiden tot een verlaging van het aandeel
mkb, is namelijk niet uitgekomen. Daar heb ik het aan het
begin van de avond ook al over gehad: dat is eigenlijk hetzelfde. 64% van het mkb krijgt het Wbso-budget. En het
aantal is relatief hoog als je bedenkt dat 41% van de R&D
die in Nederland wordt uitgevoerd, afkomstig is van het
mkb. Om die reden ontraden wij dit amendement ook.

De voorzitter:
Meneer Van Weyenberg, het gaat om een amendement
van de heer Dijkgraaf.

Dan het amendement btw zeeschepen op stuk nr. 28, waarin
om een jaar uitstel wordt gevraagd.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat, heeft de heer Dijkgraaf een vraag
over het amendement op stuk nr. 27.

Mevrouw Leijten (SP):
Wat de heer Dijkgraaf volgens mij wil voorkomen, is dat
het bedrag wordt leeggegeten door de grote bedrijven ten
koste van de midden- en kleinbedrijven. Mocht zoiets volgend jaar nou heel snel optreden, welke instrumenten heeft
de staatssecretaris dan, als we dit amendement niet aannemen, om wel in te grijpen?

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

De heer Van Weyenberg (D66):
Zeker, en ik heb een klein verleden op een soortgelijk
amendement met de heer Dijkgraaf. Zou de staatssecretaris
ons volgend jaar kunnen informeren over de ontwikkeling
van het percentage mkb, nu dat percentage wat naar
beneden gaat? Want ik wil wel de vinger aan de pols houden om te voorkomen dat dit volgend jaar toch verkeerd
gaat.
Staatssecretaris Snel:
Dat wil ik graag toezeggen. Ik weet niet precies in welke
rapportage ik dat zal doen, maar gezien de hoeveelheid
rapportages weet ik zeker dat we daar wel ergens een goed
plekje voor kunnen vinden.

25-8-38

Staatssecretaris Snel:
Daar heb ik nog niet over nagedacht. Dat is een beetje een
als-danvraag: stel dat het heel anders wordt dan we denken
dat het gaat. Dat is in ieder geval niet uit de evaluatie
gebleken en blijkt ook niet uit de cijfers over vorig jaar. Ik
denk dat, zoals de Amerikanen zeggen, we’ll cross that
bridge when we come to it. Dat geldt ook een beetje hiervoor. Wij zijn er in ieder geval alert op. Ik denk dat het verstandig is dat de Kamer beseft dat ook ik graag wil dat het
mkb daar onderdeel van uitmaakt. Maar laten we daar pas
maatregelen voor bedenken als het zover is.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Dan kom ik bij het amendement op stuk nr. 28 over de btw
voor zeeschepen, waarin de inwerkingtredingsdatum van
1 januari 2018 naar 1 januari 2019 wordt verschoven. Uitstel
leidt tot een derving van 3 miljoen, die gedekt wordt door
een accijnsverhoging van sigaretten en rooktabak. Dat is
dus boven op de eerdere verhoging uit het Belastingplan
2018. Ik heb eigenlijk in eerdere instantie al gezegd dat ik
daar begrip voor had, en aangegeven dat ik, als er een initiatief vanuit de Kamer kwam, bereid was te kijken naar wat
mogelijk was. Dit amendement is nu aangekondigd. Tussentijds heeft er overigens al goed overleg plaatsgevonden
met de sector. Het mag helder zijn dat ik hierbij het oordeel
graag overlaat aan uw Kamer.
Dan het amendement op stuk nr. 29 over het uitzonderen
van Hillengevallen van de tariefmaatregel eigen woning.
De heer Van Rooijen heeft deze ingediend, zoals wij konden
verwachten. De strekking hiervan is dat de aftrekbare kosten
van een eigen woning tegen een lager ib-tarief dan het
tabeltarief kunnen worden verzilverd. Dit amendement sluit
dan de zogenoemde Hillengevallen uit van deze regeling.
De maatregel leidt tot een derving van 0,7 miljoen in 2018
die oploopt tot structureel 4,5 miljoen. Bij de berekening is
uitgegaan van de huidige wetgeving. Dit wordt dan gedekt
door de maximale arbeidskorting te verlagen met €1. Onze
kanttekening hierbij is dat de in het amendement opgenomen maatregel voor Hillengevallen voorkomt dat per saldo
belasting wordt betaald over de eigen woning. Dat staat
haaks op het voorstel in het regeerakkoord waarin we de
wet-Hillen uitfaseren. Het mag duidelijk zijn dat wij dit
amendement dus ook ontraden.
De heer Van Rooijen (50PLUS):
Het is de staatssecretaris bekend dat dit het amendement
is dat door het CDA is ingediend in 2013, althans ongeveer
op dat moment, en dat recent nog, in juli, met een brief aan
staatssecretaris Wiebes is voorgelegd. Is dat, ook gelet op
de minimale budgettaire aspecten en het feit dat het CDA
toen in de oppositie zat, niet een reden om uw oordeel
daarover nog eens te heroverwegen?

voor wat u zegt of omdat ik altijd vasthou aan mijn oordeel,
maar in dit geval denk ik dat de lijn die de regering kiest
verstandiger is dan de lijn die in dit amendement wordt
gekozen.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Dan zijn we bij het amendement op stuk nr. 31 over de tijdelijke verhoging van de energiebelasting via de vierde
schijf. GroenLinks heeft dit amendement voorgesteld en
ingediend. De strekking is dat de tijdelijke verhoging van
de energiebelasting met 200 miljoen in de jaren 2018 en
2019 niet in alle verbruiksschijven wordt opgehaald, maar
slechts in de vierde schijf. In het energieakkoord is een fiftyfiftyverdeling tussen bedrijven en huishoudens afgesproken. Dat weet de heer Snels vermoedelijk ook. Zo is het
wetsvoorstel dat wij hebben ingediend ook vormgegeven.
Door dit amendement zal de verhoging echter geheel
neerslaan bij het bedrijfsleven. Daarmee zou ook een
afspraak uit het energieakkoord geschonden worden. Dat
willen we niet, al was het maar omdat de vierde schijf
behoorlijk smal is en de effecten dus heel groot zijn. Denk
aan een verhoging van de elektriciteitsprijs met 30 keer,
om maar eens wat te noemen. Om die reden ontraden wij
dit amendement.
Dan het amendement op stuk nr. 32 over de uitbreiding van
het verlaagde btw-tarief voor bepaalde medische hulpmiddelen. Dit is ook door de heer Snels ingediend. Deze maatregel houdt een uitbreiding in van het verlaagde btw-tarief
voor medische hulpmiddelen die in een farmaceutische
toedieningsvorm worden aangeboden, aangemerkt zijn als
medisch hulpmiddel en voorzien zijn van een CE-markering.
Een opmerking daarbij is dat, anders dan de heer Snels in
het amendement aangeeft, de budgettaire derving van het
amendement minimaal 12 miljoen is. Door de enorme
onzekerheid over de afbakening is de bovengrens van dit
amendement echter een stuk hoger. Die wordt namelijk
door ons ingeschat op 106 miljoen. De maatregel wordt
door deze onzekerheid geraamd op een structurele derving
van ongeveer 59 miljoen; dat ligt ongeveer in het midden.
Dat is dus substantieel hoger dan het door de heer Snels
genoemde bedrag van 12 miljoen. Met de voorgestelde
uitbreiding komen de afbakeningsdiscussies daarover weer
veel dichter tegen de niet-kwalificerende drogisterijproducten aan te liggen, waaronder dus de cosmetica en de verzorgingsproducten. Dat willen wij niet. Dat hadden wij
specifiek anders voorgesteld. Bovendien is de dekking in
het amendement dus onvoldoende. Daarom moeten wij
ook dit amendement ontraden.

Staatssecretaris Snel:
Ik weet uit een eerdere interventie van de heer Van Rooijen
dat dat zo was. Dat had ik zelf niet al van tevoren bedacht,
maar ik ben bang dat dat dit keer toch niets afdoet aan mijn
oordeelsvorming. Dat is niet omdat ik niet gevoelig ben

Voorzitter. Dan zijn we bij het amendement over het verlagen van het eerste tarief in de inkomstenbelasting, ingediend door de heer Snels. Het gaat om het amendement
op stuk nr. 43; dat was 33, maar ik heb begrepen dat het nu
43 is. Het houdt in dat het tarief van de eerste schijf van de
inkomstenbelasting wordt verlaagd met 0,14% naar 8,76%
in 2018. Als dekking wordt dan gedacht om het tarief in de
vierde schijf met 0,5% te verhogen ten opzichte van het
basispad. Ja, het is enorm technisch. Dat is een andere
vormgeving van hoe de inkomstenbelasting en de energiebelasting het doen. Wij vonden het pakket dat de coalitie

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-39

had ingediend, eerlijk gezegd wat evenwichtiger. Deze
koopkrachtverdeling was ook niet de bedoeling van het
kabinet. Bovendien zijn er nog een aantal andere problemen
rond de steilere afbouw bij de algemene heffingskorting.
Dat is weer slecht voor de werkgelegenheid — dat willen
wij echt niet — en zorgt dus ook voor een hoge marginale
druk voor middeninkomens, zo zeg ik er ook heel specifiek
bij. Dat willen wij niet en ik kan me voorstellen dat de heer
Snels dat ook niet wil. Om die reden ontraden wij dit
amendement.
Ik kom op het amendement van mevrouw De Vries op stuk
nr. 34, over “wist of behoorde te weten”. Gevraagd wordt
of de Europese jurisprudentie aanleiding geeft om een zin
met de strekking “wist of behoorde te weten” aan de wettekst toe te voegen. Het amendement zorgt wel voor minder
opbrengst. Het is nog een beetje onduidelijk hoeveel van
de geraamde structurele opbrengst in dat geval niet zou
kunnen worden gerealiseerd. De aangedragen jurisprudentie ziet op andere situaties en geeft geen noodzaak tot
aanpassing van de wettekst. Ik denk dat we vooral willen
zeggen: het voegt niks toe. Aan de andere kant weten we
dat de maatregel de boel wel behoorlijk complexer en
minder effectief zou maken. Om die reden — het helpt niet
echt, maar het maakt de boel wel complexer — ontraden
wij dit amendement.
Mevrouw Leijten (SP):
Even voor mijn begrip: er zit dus ook geen dekking bij?
Staatssecretaris Snel:
Volgens mij was onduidelijk wat de opbrengst van de aanpassing is. Ik geloof, maar weet dat nu even niet uit mijn
hoofd, dat het budgettair neutraal was. Maar los van de
dekking vinden we het gewoon niet wenselijk om het zo te
doen.
Mevrouw De Vries diende het amendement op stuk nr. 35
bij het wetsvoorstel in. Het betreft het doen vervallen van
de voorgestelde tariefsverhoging van de kansspelbelasting
met 1,1%, uiterlijk op 1 januari 2019. Zoals we weten is de
tijdelijke tariefsverhoging van de kansspelbelasting nodig
om de budgettaire derving vanwege de vertraging in het
wetsvoorstel Koa in datzelfde domein weer te dekken. Het
vervallen van de tariefsverhoging is daarom gekoppeld aan
de effectieve inwerkingtreding van het wetsvoorstel Koa.
Dat is naar verwachting 1 januari 2019. Omdat helaas niet
kan worden uitgesloten dat de Wet koa later in werking
treedt, is in het wetsvoorstel nu geen harde einddatum
opgenomen maar slechts een koppeling aan de Wet koa.
Aanneming van dit amendement zou betekenen dat we de
wet voor één jaar van dekking voorzien en niet de jaren
erna. Dat betekent dat we, als het dan nog geen wet is, de
volgende jaren of in ieder geval het volgende jaar nieuwe
dekking moeten vinden. Dat acht ik niet heel erg gewenst.
Aan de andere kant snap ik ook wel de argumenten die
eerder, in het wetgevingsoverleg naar voren zijn gebracht.
Daarom wil ik het oordeel over dit amendement aan de
Kamer laten.

tarief, zo merk ik hierbij op. Mogelijk profiteert de consument niet van deze verlaging. Ik gaf net al aan wat vaak
daaraan ten grondslag ligt. Los daarvan denkt de Belastingdienst, volgens mij absoluut terecht, dat het zeer complex
wordt om te handhaven, bijvoorbeeld om precies na te
gaan waar ergens toch nog een druivensapje in zit en wat
dus een vruchtproduct kan zijn. Datzelfde geldt overigens
bij alle discussies die we misschien nog gaan hebben over
bijvoorbeeld vlees en vleesproducten: als er eens een keer
vleesolie in een product is gebruikt en dat niet opgegeven
is, dan komt het wel onder de belastingplicht. Kortom, het
is echt heel lastig om dat te controleren. Zeker gezien de
lage verwachte effectiviteit van de maatregel, moet ik het
amendement ontraden, hoewel ik er in zekere zin wel begrip
voor heb.
De heer Van Raan had nog een ander amendement ingediend, op stuk nr. 37, en wel om het tarief voor vleesproducten te verhogen naar 21%. Ik heb het antwoord eigenlijk al
gegeven bij de vorige vraag. Het is zeer lastig, zo niet
onmogelijk, om deze afbakening te maken en te laten controleren. Bovendien verwachten wij dat hieruit een forse
administratievelastenverzwaring voor het bedrijfsleven
voortkomt. Wij zijn ook bang dat het terugdringen van de
emissies in Nederland niet zo gek groot is. Het PBL kwam
volgens mij ook met een dergelijke conclusie. Ik heb mijn
best gedaan om een aantal redenen te geven waarom wij
dit amendement ontraden.
Ik ga door met het amendement op stuk nr. 39 van de heer
Nijboer van de PvdA. Hij wil graag het tariefopstapje in de
Vpb verhogen van twee ton naar drie ton. De kosten van
de maatregel worden dan gedekt door het in de Vpb effectieve tarief van de Innovatiebox ten opzichte van het wetsvoorstel verder te verhogen naar 10%. Ik denk dat het
belangrijkste verhaal hierbij is dat de heer Nijboer duidelijk
andere keuzes maakt dan het kabinet als het gaat om deze
Innovatiebox en het tariefopstapje. Wij vonden een verhoging van 5% naar 7% van het Innovatieboxtarief beter, dus
wij ontraden dit amendement.
De heer Van Raan (PvdD):
De staatssecretaris ontraadt het vleesamendement omdat
dat moeilijk te berekenen of moeilijk uitvoerbaar zou zijn.
Staatssecretaris Snel:
Om meer redenen.
De heer Van Raan (PvdD):
Om meer redenen. Een daarvan is dat het moeilijk uit te
rekenen is. Maar is de staatssecretaris het met mij eens dat
het amendement wel is doorgerekend? Kennelijk is de
Belastingdienst wel in staat om een bedrag en een prijs te
noemen voor wat het op zou leveren. Met andere woorden,
technisch gezien is de waarde wel te bepalen. Als dat zo is,
dus als je de waarde en de verhoging kan bepalen, dan kan
je er wel mee rekenen. Er is dus wel een grondslag. Is de
staatssecretaris het daarmee eens?

Ik kom op het amendement op stuk nr. 42 van de heer Van
Raan, over het introduceren van een tweede verlaagd btwtarief, en wel voor fruit en groenten, met een dekking erbij.
Fruit en groenten zijn al uitgezonderd van het algemene

Staatssecretaris Snel:
Ik denk in z’n algemeenheid het volgende. Er worden nu al
vleesproducten verkocht, alleen wil je die dan uitzonderen

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-40

van het algemene tarief. Ik heb hier bij de dekking staan:
deze wijziging leidt tot een budgettaire opbrengst van ...
staat er nou 1.250 miljoen of 1,25 miljoen? Er staat 1,25
miljard. Dat is wel door iemand berekend, dus ik neem aan
dat er een grondslag voor gebruikt is. Dus dat is waar, denk
ik, anders kom je niet tot een bedrag.
Het amendement-Dijkgraaf op stuk nr. 41 gaat over de
introductie van een vrijstelling van assurantiebelasting voor
de brede weersverzekering. Deze maatregel leidt tot een
budgettaire derving van 4 miljoen per jaar. Er is een dekking
gevonden, die volgens mij deugdelijk was. Ik zie dat er een
printfoutje zit in mijn spreektekst, dus ik kijk even wat de
belangrijkste elementen waren van ons verhaal. De maatregel was beperkt complexiteitsverhogend, stond in de uitvoeringstoets. De vrijstelling vertoont overigens grote
overlap met de subsidieregeling van EZ. De brede weersverzekering wordt daar al met 65% gesubsidieerd. Als de
Kamer dat nog niet voldoende vindt, zo staat hier, kan het
budget voor de regeling eenvoudig verhoogd worden. Dat
is misschien een wat directere manier om daaraan invulling
te geven als die wens bestaat. Een vrijstelling voldoet in
ieder geval niet aan het toetsingskader belastinguitgaven.
Ja, dat hebben we ook nog. Een belastinguitgave is een
veelgebruikt instrument, maar het mag niet zomaar worden
toegepast. Daar hebben we een toetsingskader voor. Deze
vrijstelling voldeed daar niet aan. Die was bovendien concurrentieverstorend tussen agrarische ondernemers en
andere ondernemers, werd ook nog gezegd. Ik heb hier nog
een aantal andere opmerkingen, maar u voelt hem al aankomen: wij ontraden dit amendement. Bij de moties kan
het zomaar anders zijn, maar deze amendementen moeten
we echt ontraden.
Ik kom op het amendement op stuk nr. 44 van de heer Van
Rooijen om twee derde van de WOZ-waarde te gaan
gebruiken als basis voor het EWF in plaats van de volledige
WOZ-waarde. Dat geldt dan ook voor de bijtelling in het
privégebruik van de woning. De verhoging in het tarief van
de vennootschapsbelasting voor de tweede schijf zou dan
1,5% zijn. De derving van de inkomstenbelasting hierbij
was 870 miljoen en de dekking werd gevonden in de Vpbverhoging die een opbrengst had van 899 miljoen. De
kanttekening die wij hier graag bij willen plaatsen, is dat
het eigenwoningforfaitpercentage jaarlijks wordt geïndexeerd op basis van indexatiecijfers van de woninghuren
en het gemiddelde van de eigenwoningwaarde. Stijgende
WOZ-waarden hebben bij jaarlijkse indexering dus een
verlagend effect op het EWF-percentage. In dat licht is het
dus ook niet nodig om de WOZ-waarde die de grondslag
vormt voor de berekening, alleen maar voor twee derde
mee te laten wegen. Dat gebeurt dus eigenlijk al via de
stijging van de WOZ-waarde en de verlaging van het EWFpercentage. Verder is het kabinet uiteraard niet voor een
verhoging van de Vpb. Wij willen het hier in Nederland
graag aantrekkelijk houden. Wij ontraden dus dit amendement.
Dan heb ik hier een amendement van het lid Nijboer, dat
inmiddels nr. 45 gekregen heeft. Het gaat over de leenbijstand. Hiervan zeg ik meteen al dat dit amendement op zich
geen ordentelijke dekking heeft. Tegelijkertijd is er ook een
motie met een gelijksoortig idee. Dit amendement wil ik
ontraden, maar bij de motie wil ik wel graag terugkomen
op de argumenten die daarbij horen.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De heer Nijboer (PvdA):
Als financieel woordvoerder laat ik me niet graag zeggen
dat de dekking niet ordentelijk is. Ik heb een structurele
dekking van 30 miljoen hierbij. U bent het er ongetwijfeld
niet mee eens, want dat betekent dat we het wetsvoorstel
houdstermaatschappijen verwerpen. Maar die motie lijkt
mij zo overdekt als het maar kan. Want dat is jaarlijks 30
miljoen, terwijl dit eenmalig nog geen 30 miljoen kost.
Staatssecretaris Snel:
Ik moet zeggen dat ik dit ontvang van de mensen die dit
allemaal hebben nagerekend. Zij vonden de dekking niet
ordentelijk. Zij gaven me wel meteen mee dat er een aantal
argumenten hiervoor is. De motie die hierover is ingediend,
zal ik zo meteen nog becommentariëren. Dat waren de
amendementen. Gezegd wordt: dat is helaas geen uitgestoken hand. Dat was wel de bedoeling, die uitgestoken hand.
De voorzitter:
Maar niet naar de heer Nijboer, begrijp ik.
Staatssecretaris Snel:
Dan hebben we nog amendementen op andere wetsvoorstellen, namelijk het wetsvoorstel OFM. Ik begin met het
amendement op stuk nr. 11 van de heer Van Weyenberg.
Dat amendement strekt tot het vervallen van de schorsende
werking van het fiscale verzet binnen drie jaar. Kortom,
daar wordt om verzocht. Daar heb ik eigenlijk geen kanttekening bij. Ik wil het oordeel aan de Kamer laten.
De tegenbewijsregeling van mevrouw De Vries staat in het
amendement op stuk nr. 12. Dat beoogt het schrappen van
de tegenbewijsregeling bij de aanpassing van de berekening
van de voorkomingswinst bij interne gebruiksvergoeding
binnen de fiscale eenheid terug te draaien. Ik zal u het artikelnummer even besparen. Dit amendement heeft geen
budgettaire consequenties. Ik heb wel wat kanttekeningen,
namelijk dat de berekening van de voorkomingswinst bij
interne gebruiksvergoedingen binnen de fiscale eenheid
zonder tegenbewijsregeling al past binnen de huidige systematiek van de objectvrijstelling. Als er geen sprake is van
een fiscale eenheid kent de objectvrijstelling namelijk ook
geen tegenbewijsregeling. Het zou dan ook merkwaardig
zijn om dit alleen te doen in de situatie van een fiscale
eenheid. De in het wetsvoorstel voorgestelde maatregel
resulteert juist in een neutrale en wat evenwichtigere
regeling. Het uitvoeren van de twee verschillende methodes
naast elkaar vergroot logischerwijs weer de complexiteit
in de uitvoering en de beheersing. Om die reden ontraden
wij dit amendement.
Dan het amendement op stuk nr. 13 over de gedeeltelijk
automatische schorsende werking van het verzet. Dat is
ingediend door de heer Snels. De strekking is dat de automatisch schorsende werking van het verzet alleen vervalt
als de belastingschuldige het verzet twee weken of minder
voor de verkoop heeft ingesteld. Dan de dekking. Hier staat:
NB de besparing van het wetsvoorstel van €350.000 betreft
een besparing in de uitvoeringskosten. Er is geen budgettaire opbrengst. Een dekking van dit amendement is dus
ook niet noodzakelijk. Dat klopt dan. In de praktijk is de
automatisch schorsende werking verworden tot een oneigenlijke mogelijkheid, zoals ik eerder zei vanavond, om de

22 november 2017
TK 25

25-8-41

invordering te vertraging. Ik heb de tussenoplossing van
de heer Snels serieus bekeken en voorgelegd aan de
Belastingdienst en de rijksadvocaat. Beiden gaven aan dat
het oneigenlijk gebruik met de invoering van dit amendement helaas wel blijft lonen, want er mag worden verwacht
dat de schuldenaar eerder verzet indient, dat hij snel dat
stapje maakt door het eerder te doen, zodat hij de beslaglegging zelf kan voorkomen. Ook kan de schuldenaar via
verzet uitstel blijven afdwingen in de hoop dat de Belastingdienst onvoldoende tijd of capaciteit heeft om een kort
geding te voorkomen. Met het amendement wijkt de fiscale
verzetsprocedure af van de procedures in het civiele en het
algemeen bestuursrecht, dat had ik al eerder gezegd, want
die hadden ook geen schorsende werking. Ik wil het
amendement daarom ontraden.
Dan het amendement op stuk nr. 14 over uitstel vereenvoudigd derdenbeslag. De heer Snels heeft het ingediend en
wil een vereenvoudigd derdenbeslag uitstellen naar het
wetgevingstraject rondom de beslagvrije voet voor bankbeslagen om te voorkomen dat burgers bij een bankbeslag
onder het minimumbestaansrecht komen. Het amendement
lijkt te veronderstellen dat de voorgestelde maatregel een
uitbreiding is van het bankbeslag door de Belastingdienst
en een nieuw element zou introduceren. Dit is een misverstand, blijf ik hier zeggen, want de Belastingdienst kan nu
al te allen tijd op banktegoeden beslagleggen. Het beslag
wordt echt niet ruimer door de voorgestelde maatregel.
Ook zonder deze maatregel blijft de Belastingdienst een
beslag leggen zonder dat daarvoor een wettelijke beslagvrije
voet geldt. Het amendement mist in dat opzicht een beetje
het doel. Bovendien wordt er een kans gemist om tot vereenvoudiging te komen. Zoals iedereen in deze Kamer
inmiddels weet, voorzitter, vind ik dat echt een belangrijk
element bij alles wat hier de komende jaren ter tafel komt.
Ten slotte is de maatregel ook van belang voor derdenbeslag ten laste van niet-natuurlijke personen voor wie geen
beslagvrije voet geldt. Ik moet om die redenen dit amendement ontraden.
Dan het amendement van de heer Omtzigt op stuk nr. 15;
dat is het nieuwe nummer, zie ik. Het gaat over het
afschaffen van het beperken van de inkeerregeling tot
slechts de buitenlandse zwartspaarders. Ik zeg nog een keer
dat ik het net zo belangrijk vind als u dat bonafide belastingplichtigen ongestraft een foutje moeten kunnen maken en
dat moeten kunnen herstellen. Ik heb het al twee keer eerder
gezegd: dit blijft na het afschaffen van de inkeerregeling
net zo hard mogelijk. Duidelijker kan ik het niet zeggen.
Uiteindelijk denk ik dat de heer Omtzigt wel aanvoelt dat ik
het onwenselijk zou vinden als de afschaffing van de
inkeerregeling zou worden beperkt tot zwartspaarders met
alleen maar vermogen in het buitenland. Er zijn meer situaties denkbaar waarin dat gebeurt, daarover heb ik net al
vrij veel verteld. Ik ontraad dit amendement ook.
Het amendement op stuk nr. 16 is ook van de heer Omtzigt
en gaat over schenk- en erfbelasting en het huwelijksvermogensrecht. De strekking ervan is dat indien in de huwelijkse
voorwaarden staat dat schenkingen en erfenissen tot het
privévermogen behoren, deze niet mee hoeven te tellen
voor de zogenaamde 50%-grens. Dit is een budgetneutraal
amendement. Ik ben kritisch over de uitbreiding van uitgezonderd vermogen. Ik heb dit vanavond gezegd en ook zeer
uitgebreid in mijn brief van 16 november. Omdat partners
er zelf voor kunnen kiezen om schenkingen en erfenissen
zonder uitsluitingsclausule tot het uitgezonderd vermogen

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

te laten behoren, ontstaan er veel meer planningsmogelijkheden. Het amendement maakt de regeling complexer, niet
controleerbaar en fraudegevoeliger. Daarom is mijn conclusie dat het amendement moeilijk uitvoerbaar is en om die
reden willen we het ook ontraden.
In een ander amendement, op stuk nr. 17, stelt de heer
Omtzigt voor om het vereenvoudigd derdenbeslag bij een
KB in werking te laten treden vanaf het moment dat het
voor de Belastingdienst mogelijk is de belastingvrije voet
bij alle bankbeslagen te respecteren. Dat zou het moment
zijn dat je het KB klaarmaakt en slaat zodra de rest daar ook
klaar voor is. Het mag helder zijn dat ik ervoor pleit dat de
maatregel per 1 januari wordt ingevoerd. Uitstel van
invoering leidt niet tot een betere bescherming van de
beslagvrije voet. Dat wordt soms gesuggereerd, maar dat
gebeurt echt niet. Bovendien wordt een kostenbesparing
voor de schuldenaar en de Belastingdienst hiermee niet
behaald. Dat zou ik jammer vinden. Wel wil ik de beslagvrije
voet graag zo snel mogelijk aanpassen. Ook dat heb ik
gezegd. Ik ben inmiddels begonnen met een onderzoek
hiernaar. Ik zal de Kamer in de loop van 2018 informeren.
Dat heb ik allemaal al gezegd. Tegelijkertijd zeg ik erbij dat
ik wel snap wat de gedachte erachter is om het in één keer
te doen. Om die reden heb ik zojuist besloten om het oordeel over dit amendement aan de Kamer te laten.
Het amendement op stuk nr. 18 is een ander amendement
over het huwelijksvermogensrecht, ook van de heer Omtzigt. Zijn voorstel is dat het hele voorstel met betrekking
tot de schenkbelasting in het huwelijksvermogensrecht
komt te vervallen. De heer Omtzigt gelooft niet dat de
scheve verdeling op grote schaal zal voorkomen en vindt
blijkbaar dat de mogelijke nadelen van het voorstel zwaarder wegen dan de voordelen. Hij heeft het over een zeer
groot risico dat schenkbelasting per ongeluk wordt geheven
of opeens opkomt. Als dat zo was, zou er een opbrengst
geraamd zijn. Dat is niet zo. De opbrengst is nihil. Het gros
van de mensen trouwt standaard in beperkte of algemene
gemeenschap met gelijke delen. Dit is op grond van het
voorstel ook geen schenking. We hebben aangegeven dat
er een heleboel mogelijkheden zijn om situaties te voorkomen als die zich zouden voordoen. Het niet doorgaan van
het voorstel betekent dat er onduidelijkheid en rechtsongelijkheid zou optreden over de gevolgen van de schenkbelasting voor het aangaan en wijzigen van een samenlevingscontract en huwelijkse voorwaarden. Het is zeer de vraag
of de belastingconstructies dan kunnen worden voorkomen.
Kortom, ik wil het amendement ontraden omdat het de
huidige onduidelijkheid en rechtsonzekerheid helemaal niet
oplost en de mogelijkheden van constructies voor vermogende particulieren volledig intact laat.
Ik probeer het tempo hoog te houden en ga verder met het
amendement op stuk nr. 13 van de heer Snels, over corporaties. De strekking is om te voorzien in het vervallen van
de uitbreiding van de inhoudingsvrijstelling voor kapitaalvennootschappen richting derde landen waarmee Nederland een belastingverdrag met dividendartikel heeft afgesloten. Het amendement leidt tot een opbrengst van 30
miljoen structureel, zoals eerder was aangegeven. Zonder
de voorgestelde uitbreiding van de inhoudingsvrijstelling
van kapitaalvennootschappen worden houdstercorporaties
gunstiger behandeld dan kapitaalvennootschappen. Dat
willen we niet, want dat is een schending van het gelijkheidsbeginsel. Bovendien is er een risico op staatssteun en

22 november 2017
TK 25

25-8-42

terugvorderingsproblemen. Ik val in zekere zin in herhaling
en zal dit amendement dus ook ontraden.

Ook pensioenaanspraken zijn al eerder in publicaties meegenomen. Om die reden ontraden wij deze motie.

Ik kom bij de moties. Zal ik daarop verdergaan?

Dan de motie-Ronnes/Omtzigt op stuk nr. 48. Die gaat over
het omzetten van hypotheken naar een hypotheek met een
lagere maandlast. Ik zal proberen zo kort mogelijk te reageren. In reactie op de vorig jaar aangekondigde en in stemming gebrachte identieke motie is mijn ambtsvoorganger
in antwoord op de Kamervragen uitgebreid ingegaan op
de voor- en nadelen van een dergelijk product. Het is niet
zeker of oversluiten in hypotheekdelen in alle gevallen wel
zo aantrekkelijk is voor de consument. Het oversluiten in
hypotheekdelen leidt tot een complexe situatie voor de
consument, namelijk meerdere hypotheekovereenkomsten
met meerdere rentetarieven en zelfs misschien verschillende
hypotheekvoorwaarden. De consument maakt hier notariskosten voor. De consument moet die kosten direct voldoen,
terwijl de voordelen van de lagere rentelasten vaak pas
geleidelijk optreden. Om die reden ontraden wij deze motie.

De voorzitter:
Iedereen is ineens wakker. De moties ja, graag.
Staatssecretaris Snel:
Ik hoop dat alle handschriftdingen dit keer goed gaan en
dat ik niet “oliebol” lees terwijl er “stelsels” stond. Daar
gaan we.
De motie op stuk nr. 46 verzoekt de regering om ...
De voorzitter:
Meneer Omtzigt heeft nog een vraag. Sorry, dat had ik u
beloofd.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb twee vragen. De eerste vraag is of we over twee
weken het overzicht kunnen ontvangen waarin staat van
hoeveel jihadisten er de afgelopen vier jaar iets ontvangen
is. Als dat schriftelijk kan en ik de toezegging krijg dat het
komt, dan ben ik tevreden.
Mijn tweede punt is een voorstel. Als de moties gewoon
even schriftelijk worden gecommentarieerd, kunnen we
met het volgende wetsvoorstel beginnen. Ik kijk naar mijn
collega’s.
De voorzitter:
Laten we even kijken of iemand daar bezwaar tegen heeft.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik zie dat de heer Nijboer dat niet wil. Oké. Ik zag de staatssecretaris wel knikken bij mijn eerste punt.
Staatssecretaris Snel:
Ja, dat was een oké. Dat is toegezegd. Ik zal het snel doen;
ik heb er geen lange teksten bij.

Op stuk nr. 49 heeft de Omtzigt een motie ingediend over
oplossingsrichtingen die in de eerste drie maanden van
2018 naar de Kamer zouden moeten worden verzonden.
De oplossing voor de leenbijstand kost 17 miljoen, inclusief
uitvoeringskosten. Dat kost dus uitgavengeld, dat wij helaas
niet kunnen dekken met fiscale maatregelen. Als indieners
een dekking voorstellen, ben ik bereid het uit te voeren. Een
logisch moment daarvoor zou wat ons betreft de behandeling van de begroting SZW kunnen zijn. Ik laat het oordeel
aan de Kamer, waarbij ik nogmaals duidelijk maak dat we
niet fiscaal kunnen dekken wat in een uitgavenregeling
wordt gedaan. Oordeel Kamer.
Dan de motie van mevrouw Leijten op stuk nr. 50. Die gaat
over de substance-eisen bij brievenbusconstructies. Als we
de motie zo mogen lezen dat deze past in de toezegging
die ik over dit onderwerp aan de heer Nijboer heb gedaan
bij de Algemene Financiële Beschouwingen, namelijk dat
ik met een fiscale beleidsagenda kom waarin ik dit allemaal
meeneem, dan zou ik zeggen: ik laat het oordeel graag over
aan de Kamer.
De heer Dijkgraaf (SGP):
Er gebeurde net iets aparts. De regering liet het oordeel
over een motie aan de Kamer, terwijl die motie niet gedekt
is. Nu staat dat de regering vrij, maar het is wel vrij ongebruikelijk.
De voorzitter:
Welk nummer was dat?

De voorzitter:
Goed. Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
De motie-Snels op stuk nr. 46 gaat over de beslagvrije voet.
De Belastingdienst respecteert de belast ..., de belast ...,
sorry, de beslagvrije voet op verzoek. Die fiscaliteit heeft
termen waarin ik me blijf verslikken. Ik heb toegezegd dat
vast te laten leggen in de leidraad invordering. Dat zal ik
nog dit jaar doen. Als deze motie zo mag worden uitgelegd,
dan laat ik het oordeel graag aan de Kamer.

De heer Dijkgraaf (SGP):
Stuk nr. 49. Ik wil vragen of het de generieke lijn van het
kabinet wordt dat niemand in deze Kamer zich meer zorgen
hoeft te maken over de dekking van moties. Dat zou ons
een hoop ellende besparen.

Dan de motie-Snels op stuk nr. 47 over de vermogensindicatoren. Het CBS gebruikt nu al state-of-the-art indicatoren.

Staatssecretaris Snel:
Zoals de heer Dijkgraaf meteen zal beseffen, was dat niet
de strekking van wat ik zei. Ik zei: het kost uitgavengeld. Dat
kunnen wij niet fiscaal dekken. In zekere zin zou ik de motie
kunnen ontraden, maar ik probeerde een soort uitgestoken

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-43

hand: als u dekking in een begroting weet te vinden, dan
zou ik het fiscaaltechnisch willen uitvoeren. Daarom denk
ik dat ik het oordeel aan de Kamer kan laten. Het gaat niet
over de ongedektheid van moties. Ik heb te lang op Financiën gewerkt om dat graag te willen.
De heer Dijkgraaf (SGP):
Als ik het goed begrijp, is het gewoon de gebruikelijke lijn.
Als er dekking is, wordt een motie uitgevoerd. Als er geen
dekking is, dan wordt ze gewoon niet uitgevoerd.
Staatssecretaris Snel:
Daar wil ik nog wel iets bij zeggen. Los van de vraag of de
dekking deugdelijk is, zou ik soms redenen kunnen hebben
waarom ik een motie fiscaal onwenselijk vind. Eigenlijk zeg
ik in dit geval: ik vind deze motie fiscaal niet onwenselijk,
maar er zou wel dekking moeten zijn.
Mevrouw Leijten (SP):
Dat is een opmerkelijke uitgestoken hand van de regering
aan de coalitiepartijen; dat moet ik toch even vaststellen.
Zou dan niet de meest zuivere vorm zijn om zo’n motie aan
te houden en dan te zorgen dat je het bij de begroting van
Sociale Zaken regelt? Er ligt namelijk ook een amendement
met wel een deugdelijke dekking, waarvan werd gezegd:
nou, daar gaan we niet op in, want ik heb nog een oordeel
bij de motie. En dat oordeel is eigenlijk geen oordeel.
Staatssecretaris Snel:
Dat had ik ook kunnen doen, maar eigenlijk wou ik mijn
best doen om uit te leggen dat ik het fiscaal oké vond, maar
dat er uiteraard wel nog ergens bij een begroting een dekking moest worden gevonden. Het ging immers om uitgavengeld. Dat is alles wat ik wil. Mevrouw Leijten had liever
gehad dat de motie zou worden aangehouden. Dat had ook
gekund. Maar ik deed mijn best bij deze motie, net zoals ik
mijn best probeerde te doen bij de motie op stuk nr. 50 van
het lid Leijten over de substance-eisen. Daarover zei ik: als
ik de motie zo mag lezen als ik deed, wou ik graag het oordeel aan de Kamer overlaten.
Dan is er nog een motie van het lid Leijten, die op stuk nr.
51. Daarin wordt de regering verzocht om de effecten van
de afschaffing van de dividendbelasting te laten onderzoeken door een onafhankelijke partij. Deze motie moet ik
ontraden. Er is nog voldoende gelegenheid, lijkt ons, om
daar bij het debat over het wetsvoorstel op terug te komen.
Dit geeft naar ons gevoel overigens ook geen nieuwe
inzichten. Wij hebben hier, denk ik, wel voldoende over
naar voren gebracht. Wij ontraden deze motie.
Ik kom op de motie op stuk nr. 52 van het lid Leijten over
het verslavingsfonds en de verhoging van de accijns op
rookwaar. Ik ben er al een beetje op ingegaan. Ik heb ook
al gezegd dat het antirookbeleid niet helemaal mijn domein
is. Daar zou ik dus met de staatssecretaris van VWS verder
over moeten praten. Dit zou misschien een goeie zijn om
te zeggen dat mijn advies zou zijn om de motie aan te
houden tot de behandeling van de begroting van VWS. Als
we dit hier zo zouden moeten doen, zonder dat er ergens
dekking zou zijn, zou ik de motie hebben moeten ontraden.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De heer Bruins (ChristenUnie):
Ik ben wat verbaasd omdat ik het idee heb dat deze motie
inkomsten en uitgaven aan beide kanten verhoogt en dat
dat niet past in onze systematiek.
Staatssecretaris Snel:
Misschien zijn mijn bewoordingen nog niet parlementair
genoeg in deze dingen. Wat ik probeer te zeggen is dat ik
hier niet over ga. Naar deze motie kijkend, zou ik zeggen:
ik ontraad hem, want hij is niet deugdelijk. Tegelijkertijd
dacht ik net begrepen te hebben dat je bij dit soort dingen
wellicht kon zeggen: houd hem dan aan tot een moment
dat je wel echte dekking kan vinden aan de uitgavenkant.
Dat zou bij de begroting van VWS zijn. Daarom dacht ik:
laat ik dat meteen eens in stelling brengen. Hierbij zou mijn
advies zijn om de motie aan te houden tot dat moment.
Mevrouw Leijten (SP):
Dat wil ik best doen, maar vervolgens dient zich wel een
vraag aan. Stel dat ze bij de begroting van VWS tot het
besluit komen: ja, er komt een verslavingsfonds en ja, we
gaan dat vullen en we pakken daar dan ook de verhoging
van de accijns op de rookwaar bij. De vraag is dan of ze dat
daar mogen besluiten. Hier gaan we namelijk over het
Belastingplan.
Staatssecretaris Snel:
Dat snap ik. Dat is altijd een beetje het probleem als moties
twee dingen door elkaar halen. Op een gegeven moment
moet je daarin samenkomen. Ook hiervoor geldt dat het
fiscaal-technisch mogelijk is om de accijnzen verder te
verhogen. Als je dat geld wilt toedelen aan een fonds, kan
ik me voorstellen dat niet heel veel mensen vrolijk worden
van nog een apart fonds, zoals ik eerder al zei. Maar mocht
er nou echt belangstelling voor bestaan vanuit het ministerie van VWS, zou ik me kunnen voorstellen dat dat de dekking ervoor overheeft. Vandaar dit oordeel.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Leijten.
Mevrouw Leijten (SP):
Het is natuurlijk de bedoeling dat de verhoging die bij ons
wordt ingeboekt, naar dat fonds gaat en dus niet, om alle
verwarring even weg te nemen, dat er nog een verhoging
overheen komt. Ik houd de motie aan. Dan kunnen ze dit
bij VWS uitdiscussiëren.
De voorzitter:
Op verzoek van mevrouw Leijten stel ik voor haar motie
(34785, nr. 52) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Snel:
De motie op stuk nr. 53 verzoekt de regering een contactpersoon voor pleegouders en voogden in te stellen bij de
Belastingdienst. We hebben een tijdje gebakkeleid over wat
nou handig is. Voor elke groep die ergens iets heeft, elke

22 november 2017
TK 25

25-8-44

keer een aparte contactpersoon aanstellen, is best lastig in
te richten. Dan zouden we bijvoorbeeld voor de bosbouwers
en voor de landbouwers ook een aparte contactpersoon
moeten hebben. Ik denk dat dat veel is. Tegelijkertijd snap
ik wel wat hier gevraagd wordt. Eigenlijk was het idee dat
wij gewoon actief in overleg gaan met die jeugdorganisaties
om te kijken wat we kunnen doen om het duidelijk te maken,
bijvoorbeeld door net als voor de grensarbeiders een
website op te zetten. Kortom, wij willen hier graag iets mee
doen, maar tegelijkertijd wil ik een beetje uitkijken om overal
een contactpersoon te hebben. Dat is niet helemaal de
systematiek die we hebben. We zouden dus twee dingen
kunnen doen. Ik zou u willen adviseren om de motie aan te
houden totdat ik met een brief hierover kom. Dan ga ik eerst
praten met die mensen, dan ga ik een brief schrijven en
dan hebben we het daarover. Dat zou mijn voorstel op dit
moment zijn. We houden de motie aan totdat mijn brief er
is, bijvoorbeeld in het eerste kwartaal van volgend jaar. Dan
heb ik gesproken met die mensen en kijken we wat er nodig
is.
De voorzitter:
Mevrouw Leijten, wat gaat u doen?
Mevrouw Leijten (SP):
Ik ben best bereid om de motie aan te houden, ook omdat
ik hier de bereidheid zie om een oplossing te vinden. Het
maakt mij niet uit of dat een contactpersoon, een webpagina
of een meldpunt is. Als Kamer hoef je niet per se over de
uitvoering te gaan, als de knelpunten die er zijn maar worden opgelost. Dit bereikt ons allemaal wel een keer of twee
per jaar en de organisaties hebben hier niet voor niets een
brief over gestuurd. Als de grondhouding positief is om dit
op te lossen, zodat het makkelijker wordt om je weg te
vinden, dan kan ik de motie ook intrekken. Dan zie ik dit als
een toezegging.
De voorzitter:
U houdt de motie dus aan?
Mevrouw Leijten (SP):
Nee, ik kan de motie ook intrekken als we afspreken dat dit
de grondhouding is en dat we in januari of februari, wanneer dat overleg is geweest, geïnformeerd worden en er
dan verder over spreken. Dan kan ik de motie ook intrekken.
Staatssecretaris Snel:
Dat zeg ik toe. We gaan in overleg en in het eerste kwartaal
komen we met een brief.
De voorzitter:
Even voor de helderheid, mevrouw Leijten. Trekt u uw motie
op stuk nr. 53 in?
Mevrouw Leijten (SP):
Ja.

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

De voorzitter:
Aangezien de motie-Leijten/Omtzigt (34785, nr. 53) is ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van behandeling meer
uit.
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
Ik ga verder met de motie op stuk nr. 54, die vraagt om
meer inzicht in de kosten van de verduurzaming. “Kan het
kabinet inzichtelijk maken hoeveel burgers en bedrijven
eigenlijk bijdragen aan de vergroeningsopgave?”, was de
strekking. Dat vond ik een begrijpelijke vraag. De Raad van
State heeft deze aanbeveling ook al gedaan. We moeten
dit natuurlijk samen met de minister van EZK doen, zodra
we een beetje inzicht hebben in de maatregelen. Voor de
vraag naar zuinige en minder zuinige woningen moet ik
misschien wel terugvallen op voorbeeldwoningen. Daarmee
zal ik vast niet iedereen tevreden kunnen stellen, maar ik
denk dat dat het beste is wat we kunnen doen. Hierover
willen we graag het oordeel aan de Kamer laten.
De motie op stuk nr. 55 over misbruik van de huurtoeslag
gaat ook over het kasrondje, dat hier verschillende keren
aan de orde is geweest. Ik ben nu heel erg bang om het
woord “aanhouden” uit te spreken omdat hier een ander
ministerie over gaat, maar dit is toch echt het beleidsterrein
van de minister van BZK. Er is binnenkort een begrotingsbehandeling van het onderdeel Wonen en het lijkt mij echt
beter om de motie aan te houden tot dat moment. Als dat
niet zou gebeuren, moet ik de motie ontraden.
De heer Nijboer (PvdA):
Ik vind dat er ook echt wel een fiscale component in zit,
want er zit ook schenkrecht bij. Dat hoort echt niet bij BZK;
daar kunnen ze dezelfde redenering volgen. Maar ik wil de
motie wel aanhouden tot het wetgevingsoverleg Wonen.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Nijboer stel ik voor zijn motie
(34785, nr. 55) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Gaat u verder. Een beetje tempo erin zetten, want er zijn in
totaal 23 moties ingediend.
Staatssecretaris Snel:
Tja, dat had ik niet helemaal in de hand, zeg ik erbij.
De voorzitter:
Nee, dat weet ik.
Staatssecretaris Snel:
In de motie op stuk nr. 56 over belastingontduiking verzoekt
de Kamer ons te onderzoeken in welke onderdelen van de
Belastingdienst meer geïnvesteerd zou kunnen worden
zodat dat weer tot meer opbrengsten leidt. Ik denk dat het
echt verstandig is om ook deze motie aan te houden. Ik heb
eerder toegezegd dat ik met een businesscase hierover

22 november 2017
TK 25

25-8-45

kom. Sterker nog, volgens mij heb ik een brief toegezegd
in januari, dus niet in het eerste kwartaal, maar in januari.
Ik verzoek dan ook de motie aan te houden totdat die brief
er is.
De heer Nijboer (PvdA):
Over de Belastingdienst krijgen we inderdaad nog een brief.
Ik wil de motie wel aanhouden.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Nijboer stel ik voor zijn motie
(34785, nr. 56) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Snel:
De motie op stuk nr. 57 over de digitale economie verzoekt
de regering te onderzoeken hoe het belastingstelsel aangepast kan worden, zodat ook digitale diensten op een redelijke wijze belast kunnen worden. Het is natuurlijk altijd een
aanmoediging voor de Belastingdienst om iets in de
belastingheffing te betrekken. Dat gebeurt ons niet zo vaak.
Ik denk dat het beste is dat ik dit straks adresseer in mijn
fiscale beleidsagenda. Ik neem ook aan dat het de bedoeling
om het daarin te doen. Ik laat het oordeel over de motie
graag aan de Kamer.
Dan kom ik bij de motie op stuk nr. 58 over de landbouwregeling, met veel overwegingen erbij. Ik heb een paar dingen.
Ik denk dat ik hier eerder al wat over heb gezegd. Het is heel
belangrijk dat ik goed duidelijk maak, zo wordt mij hier op
het hart gedrukt, dat op basis van de bestaande regelgeving
een landbouwer nu al een verzoek kan indienen bij de
inspecteur om een jaaraangifte te doen in de btw. Het kan
dus al. Een van de voorwaarden voor een jaaraangifte is
dat de belastingplichtige minder dan €1.883 aan btw per
jaar afdraagt. Dit verzoek moet om uitvoeringstechnische
redenen medio februari 2018 zijn ingediend. Ik sta alleen
niet zo positief tegenover een uitbreiding van de bestaande
mogelijkheid om een jaaraangifte te doen in z’n algemeenheid. Net beschreef ik de kleineondernemersregeling. Hier
mag iedereen het dan doen. Daar sta ik echt niet zo voor
open. De reden daarvoor is dat het beperkt toestaan van
een jaaraangifte vooral bedoeld is om btw-fraude te voorkomen. Met btw-carrousels heb je snel inzicht nodig in wat
er gebeurt. Daar is het hele systeem op aangepast. Als we
deze uitbreiding gaan toestaan voor de landbouwers, dan
weten we op basis van het gelijkheidsbeginsel dat we dat
ook moeten gaan toestaan voor allerlei andere groepen;
groepen waar het risico op deze btw-fraude — ik geef het
maar meteen mee aan de heer Bruins — waarschijnlijk
groter is dan bij de landbouwers. Bovendien zijn hier
natuurlijk ook budgettaire gevolgen aan verbonden die
gedekt zouden moeten worden. Om die reden ontraad ik
deze motie ook aan de Kamer.
De heer Bruins (ChristenUnie):
Voorzitter, ik dank de staatssecretaris voor het compliment
aan de landbouwers. Ik ben wel gevoelig voor dit gelijkheidsbeginsel en ik merk ook wel dat ik de Belastingdienst daar
wellicht enigszins mee in de problemen breng. Ik stel voor

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

dat ik de motie nu aanhoud en hier nog even diep over
nadenk.
De voorzitter:
Op verzoek van de heer Bruins stel ik voor zijn motie (34785,
nr. 58) aan te houden.
Daartoe wordt besloten.
Staatssecretaris Snel:
In de motie op stuk nr. 59 over het verschil in belastingdruk
tussen een- en tweeverdieners worden wij verzocht
gestandaardiseerd te gaan rapporteren. Hiervoor geldt dat
de rapportage over een- en tweeverdieners al jaarlijks in
de begroting van SZW is opgenomen. De koopkracht is een
totaalbeeld; dit is slechts een onderdeel. Het fijne van deze
SZW-rapportage is dat die al deze onderdelen intrinsiek in
beeld brengt. Mijn advies zou zijn om de motie aan te
houden tot de begroting van SZW, want daarin wordt al dit
soort zaken toegelicht. Mocht blijken dat u een andere
standaardrapportage wilt, dan kan dat het beste bij die
begroting worden gedaan. Aanhouden dus.
De voorzitter:
Dat is uw advies.
Staatssecretaris Snel:
Dat zou mijn advies zijn, ja.
De voorzitter:
Meneer Bruins, u heeft de tijd tot morgen voor de stemmingen, tenzij u nu al een besluit heeft genomen. Wat gaat u
doen?
De heer Bruins (ChristenUnie):
Ik vraag mij af of de staatssecretaris ook een oordeel heeft
als ik de motie niet aanhoud.
Staatssecretaris Snel:
Dan ontraad ik haar, want dan vind ik haar overbodig. Ik
weet niet of ik dat woord nog mag gebruiken, maar er is al
een rapportage daarover. Ik zou haar dan ontraden.
De heer Bruins (ChristenUnie):
Overbodige moties worden inderdaad hier ontraden. Dan
ga ik even nadenken over wat ik doe.
De voorzitter:
Dat is goed. Dan de motie op stuk nr. 60.
Staatssecretaris Snel:
De motie op stuk nr. 60 gaat over vrijstelling van btw voor
groenten en fruit. Dit is gewoon niet effectief, zo is gebleken
uit recent CPB-onderzoek, en leidt tot complexiteit. Ik rijd
even heel kort door de bocht, maar daarom ontraad ik haar.

22 november 2017
TK 25

25-8-46

Dan de motie op stuk nr. 61 over differentiatie van de
energiebelasting naar milieuschade. De energiebelasting
is een Europees geharmoniseerde belasting. Een outputbelasting laat dit soort aanpassingen helaas niet toe. Een
inputbelasting zou dat wel doen. Dat doen wij via de
CO2-belasting. Maar goed, daar gaat deze motie niet over,
dus ik zal haar toch moeten ontraden.
Dan krijgen we de motie op stuk nr. 62 over de progressieve
structuur voor de energiebelasting. Die heeft inderdaad nu
een degressieve tariefstructuur. Als we die nu helemaal
omzetten naar een progressieve tariefstructuur, leidt dat
tot enorme effecten in prijzen. Dat heeft er ook mee te
maken dat het bedrijfsleven gewoon afhankelijk is van het
prijsniveau van dit soort dingen in andere landen. Dus
vanwege grote herverdeeleffecten tussen burgers en
bedrijven en de concurrentienadelen voor ons bedrijfsleven
willen wij zoiets, als we het doen, alleen op internationaal
niveau gelijkstellen.

maar ik dacht dat we net hadden vastgesteld, in de vorige
periodes, dat het wel mogelijk was, omdat die ook al een
keer is doorgevoerd, maar dat het in de volgtijdelijkheid zit.
Ik hoor de staatssecretaris nu zeggen dat het niet mogelijk
is. Dat begrijp ik niet goed.
Staatssecretaris Snel:
U bedoelt de vliegbelasting? Nee, het is niet mogelijk om
die per direct in te voeren. Nee, dat niet.
De voorzitter:
Gaat u verder.
Staatssecretaris Snel:
De wetgeving ligt al klaar, maar die per direct invoeren is
nog weer een tweede.

De heer Van Raan (PvdD):
De staatssecretaris heeft er gelijk in dat het enorme effecten
heeft. Dat is ook precies de bedoeling. De motie vraagt ook
niet om het door te voeren. Zij vraagt om het te onderzoeken, want dat is eigenlijk nog nooit gebeurd. Het verzoek
is dus niet om het door te voeren, maar om het te onderzoeken.

Oké, de motie op stuk nr. 65 vraagt om te onderzoeken hoe
door de energiebelasting in de productiefase en consumptiefase een directe koppeling gemaakt kan worden tussen
grondstofgebruik en milieuschade. Eigenlijk geldt hier een
beetje hetzelfde als bij de vorige motie. Wij hebben hier nu
allerlei prachtige nieuwe rapporten voorliggen. Het kabinet
komt daarop terug. Dat heb ik eigenlijk ook al toegezegd.
Aan de andere kant verzoekt deze motie niet meer dan dit
te onderzoeken, dus zou ik het oordeel erover aan de Kamer
laten.

Staatssecretaris Snel:
Ik had haar iets anders gelezen. Het verzoek is dus om het
echt alleen te onderzoeken. Daar zie ik niet zo heel erg de
toegevoegde waarde van in. Als wij van een degressieve
structuur naar een progressieve structuur zouden gaan, is
dat een enorme klap en dat is niet wat dit kabinet voorstaat.
Dus een onderzoek daarnaar vind ik ook niet zinnig.

Dan de motie op nr. 66, die verzoekt om vrijstelling van de
energiebelasting door energiegebruik als grondstof. Daar
kan ik ook kort over zijn, een beetje in lijn met de motie of
twee geleden: dit heeft enorme effecten op de kosten van
energieverbruik in Nederland. Dat zou tot een enorm concurrentienadeel leiden. Dus wil ik deze ook graag ontraden.

De voorzitter:
Gaat u verder, met de motie op stuk nr. 63.
Staatssecretaris Snel:
De motie op stuk nr. 63 gaat over het “vervuiler betaalt”principe en verzoekt de regering om een vliegbelasting in
te voeren. Op zich ben ik dus heel blij met deze motie, want
die onderstreept wat wij ook graag willen doen. Wij vinden
alleen het invoeren per nu niet de beste methode. Dat is
ook gewoon niet uitvoerbaar natuurlijk en daarom ontraden
wij deze motie.
De motie op stuk nr. 64 verzoekt de regering om de adviezen
in het rapport Fiscale vergroening te onderzoeken en
uiterlijk op 1 maart in een stappenplan te overleggen. Daar
heb ik een beetje een procedurele reactie op. We gaan het
PBL-rapport inderdaad onderzoeken. Het kabinet heeft al
een brief toegezegd aan de Kamer hierover. Wij wachten
echter op het advies van de SER op het rapport, want die
wil daar ook een rapport over schrijven. In de vorm zoals
zij nu is, wil ik de motie daarom ontraden.

De motie op stuk nr. 67 gaat over de verschillen tussen de
een- en tweeverdieners en verzoekt om die verder te verkleinen en haalbare opties in kaart te brengen, en gaat over
tot de orde van de dag. Hier las ik per ongeluk iets te ver
door. Het regeerakkoord schetst een koopkrachtbeeld. Oh
ja, sorry. Hier hadden we nauwelijks meer tijd voor. Dit is
het verhaal. We weten dat het beeld komt. We doen al
ontzettend veel in het regeerakkoord. We hebben daar
allerlei plannen gemaakt die ook in de koopkrachteffecten
evenwichtig zijn. We geven aan dat de verschillen tussen
een- en tweeverdieners enorm worden verkleind. Eigenlijk
denken wij, zoals ik al eerder in het debat zei vandaag, dat
dit onderzoek daar verder niet aan bijdraagt. Ik ontraad de
motie dus ook.

De heer Van Raan (PvdD):
Nog even over de vorige motie, die over de vliegbelasting.
Ik hoor de staatssecretaris zeggen dat dat niet mogelijk is,

De heer Dijkgraaf (SGP):
Hier gebeurt hier aparts. Verschillende moties van de heer
Van Raan zijn ontraden omdat de staatssecretaris zei: hier
beginnen we niet aan. Eentje niet, waarvan hij zei: nou, dat
zou misschien weleens wat kunnen zijn. Als de staatssecretaris deze motie ontraadt, zegt hij dus: ammenooitniet, deze
kabinetsperiode gaan we verder niets doen ten opzichte
van het basispad voor de eenverdieners. Dat is een heldere
boodschap, volledig in strijd met de boodschap van de
minister-president bij de Algemene Beschouwingen en van
de minister van Financiën bij de Algemene Financiële
Beschouwingen. Die luidde: de deur staat op een kier, kom

Tweede Kamer

22 november 2017
TK 25

Pakket Belastingplan 2018

25-8-47

maar praten; we zien het probleem, maar we weten nog
niet hoe we het op moeten lossen. Ik vraag geen voorstellen. Ik vraag geen beleidskeuzes. Ik vraag simpelweg opties
in kaart te brengen. U mag die deur vandaag dichtgooien,
staatssecretaris. Dat mag. Maar dan zit-ie wel dicht.
Staatssecretaris Snel:
Eenheid van kabinetsbeleid betekent in mijn beleving dat
in de Trêveszaal de deur gewoon op een kier staat. Dat is
echt niets anders dan wat de minister-president zegt. Sterker
nog, ik heb volgens mij in het debat vanmiddag gezegd dat
als de werkelijkheid verandert of je tot nieuwe inzichten
komt, je daar altijd voor open moet staan. Je moet dingen
niet meteen wegduwen. Hier gaat het heel duidelijk om het
in kaart brengen van haalbare opties om iets verder te verkleinen, voor de zomer. Dat is zo sterk in het doel. Dat is
niet meer met gezond verstand academisch openstaan voor
elkaars argumenten. Hier wordt echt een beleidswens geuit.
Die beleidswens heb ik minder, want ik vind dat dit
regeerakkoord al behoorlijk wat doet. Om die reden ontraadde ik deze motie.

beschikbaar om dat met een zekere toegevoegde waarde
te doen. Om die reden ontraad ik deze motie ook.
De heer Azarkan (DENK):
Ik reken misschien anders dan het kabinet, maar als je iets
evalueert in 2016 en daarna in 2020, dan zit daar vier jaar
tussen. U gaat me toch niet vertellen dat u het volgende
kabinet pas opdracht geeft om een deel van het beleid dat
u in stand houdt, te gaan evalueren?
Staatssecretaris Snel:
Dat is niet zo. Volgens mij is in de evaluatie van 2016, nog
onder het vorige kabinet, keurig afgesproken dat het in 2022
zou moeten gebeuren. Ik zie nogmaals geen enkele reden
om dat proces te versnellen. Het lost geen problemen op.
Wij hebben dan niet opeens betere informatie om tot
nieuwe oordelen te komen. Dus deze evaluatie voegt voor
mij niet veel toe, al was het maar omdat je gewoon niet zo
heel veel informatie hebt.
De heer Azarkan (DENK):
Dat is helder, maar dan hoeft de staatssecretaris niet aan
te geven dat dat dan in twee jaar weer geëvalueerd wordt.
Volgens mij is dat gewoon feitelijk onjuist.

De voorzitter:
Tot slot.
De heer Dijkgraaf (SGP):
Dat kan ik op zich respecteren, maar wij zitten bij de SGPfractie niet op bezigheidstherapie te wachten in de Trêveszaal. “Nou, u bent altijd welkom. De deur staat op een kier.
Kom een keer praten. De koffie staat klaar en een gebakje
erbij. Je krijgt nog een koekje en een zakdoekje voor de
armoedekloof.” Dat is volgens mij niet hoe we in dit huis
met elkaar om zouden moeten gaan. Ik vind dat de staatssecretaris die deur mag dichtgooien, maar gooi hem dan
ook gewoon dicht. Of hij houdt ‘m open, maar dan moet
hij zeggen: ja tuurlijk, wij willen best kijken wat voor opties
er zijn.
Staatssecretaris Snel:
Ik voel hier een mooi De Dijk-nummer aankomen over
deuren die dichtgaan en open. Ik vind het zwart-wit van
dicht of open niet passen bij het verhaal dat ik zelf heb
verteld. Ik vind dat je te allen tijde open moet staan voor
nieuwe inzichten als je daartoe komt door nieuwe informatie
— we hadden het over de brieven — dus die deur gaat bij
mij niet dicht. We hebben het over het deurtje van de Trêveszaal op een kier. Deze motie gaat veel verder dan dat.
Ik gaf aan dat ik om die reden de motie wil ontraden.
De voorzitter:
Gaat u verder. Laatste motie.

Staatssecretaris Snel:
Volgens mij wordt het geëvalueerd in 2022.
De voorzitter:
Volgens mij was u klaar.
Staatssecretaris Snel:
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn wij aan het eind gekomen van
het debat over het Belastingplan.
De algemene beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Over de moties en amendementen gaan wij morgen stemmen. U mag weer gaan zitten, want ik schors voor enkele
ogenblikken en dan gaan wij weer verder.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Staatssecretaris Snel:
Ja, de laatste motie. Dat is motie op stuk nr. 68 van het lid
Azarkan met het verzoek om de Innovatiebox niet in 2022
maar in 2020 al te evalueren. Nogmaals, de Innovatiebox
is dus al in 2016 — lees: vorig jaar — geëvalueerd. Om nu
binnen een jaar alweer te vragen om een nieuwe evaluatie
is volgens mij echt niet zinnig en gaat geen nieuwe inzichten
opleveren. Er is ook gewoon echt onvoldoende materiaal

Tweede Kamer

Pakket Belastingplan 2018

22 november 2017
TK 25

25-8-48