Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2923
Vragen van het lid Slootweg (CDA) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht «Koolmees: Ondernemers flexibel genoeg
om in te spelen op klimmende AOW-leeftijd» (ingezonden 5 juli 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 20 augustus 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Koolmees: Ondernemers flexibel genoeg om
in te spelen op klimmende AOW-leeftijd»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Hoeveel werknemers hebben in Nederland een AOW-gat2 opgelopen door
verhoging van de AOW-leeftijd?
Hoeveel werknemers hebben inmiddels een beroep gedaan op de overbruggingsregeling AOW?
Antwoord 2, 3
Sinds 1 januari 2013 vindt de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd
stapsgewijs plaats. Dit heeft gevolgen voor alle burgers en zij zullen zich
daarop moeten voorbereiden. Voor een specifieke groep die zich niet of
onvoldoende daarop heeft kunnen voorbereiden, heeft het kabinet een
tijdelijke regeling getroffen: de overbruggingsregeling AOW (OBR). Volgens
een recente opgave van de Sociale Verzekeringsbank is sinds 1 januari 2013
aan circa 20.000 personen een OBR-uitkering toegekend.

1

https://www.amweb.nl/pensioen/nieuws/2018/04/koolmees-ondernemers-flexibel-genoeg-omte-spelen-op-klimmende-aow-leeftijd-101110345
2
Met AOW-gat wordt bedoeld dat de afgesloten arbeidsongeschiktheidsverzekering,
vroegpensioen- of VUT-regeling afliep op 65-jarige leeftijd, terwijl ondertussen de AOW-leeftijd
was verhoogd. Hierdoor moet men een beroep doen op het eigen vermogen of eventuele
pensioenuitkeringen om het gat wat de AOW (incl. evt. aanvullende pensioenregeling) te
dichten.
https://www.svb.nl/int/nl/obr/overbruggingsregeling/wat_is_de_obr/

ah-tk-20172018-2923
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 4, 5
Is ook in kaart gebracht hoeveel zelfstandigen en zzp-ers een pensioen- en/of
arbeidsongeschiktheidsverzekering hadden afgestemd op 65 jaar, maar door
de verhoging van de AOW-leeftijd geconfronteerd zijn met een AOW-gat,
waarop zij zich niet hebben kunnen voorbereiden?
Is het waar dat zelfstandigen en zzp-ers geen beroep kunnen doen op de
overbruggingsregeling AOW?
Antwoord 4, 5
Nee. De OBR is een tijdelijke regeling tot 1 januari 2023 en is bedoeld voor
mensen die vóór hun 65e jaar een laag inkomen hebben (tot 200% van het
wettelijk minimumloon voor alleenstaanden en 300% voor echtparen) uit een
vut- of prepensioenregeling (of vergelijkbare regeling) en na hun 65e jaar
geconfronteerd worden met een inkomensverlies als gevolg van de AOWleeftijdsverhoging. Private arbeidsongeschiktheidsverzekeringen van
zelfstandigen vallen onder het bereik van de OBR. Indien voldaan wordt aan
de voorwaarden van de OBR kan een zelfstandige aanspraak maken op de
OBR. Een van de voorwaarden is dat de betreffende vut- of prepensioenregeling (of vergelijkbare regeling) op of vóór 1-1-2013 (datum primaire verhoging
van de AOW-leeftijd) respectievelijk vóór 1-7-2015 (datum versnelde
verhoging van de AOW-leeftijd) moet zijn ingegaan. De OBR biedt een
uitkering op minimumniveau. Overig inkomen (onder meer aanvullend
pensioen) wordt op de uitkering geminderd.
Het is niet bekend hoeveel zelfstandigen en zzp-ers met een prepensioenen/of arbeidsongeschiktheidsverzekering geconfronteerd zijn met een
AOW-gat.
Vraag 6
Klopt het dat ondernemers en zzp-ers die stoppen met werken makkelijker
hun financiële planning kunnen aanpassen dan werknemers met een vaste
uitkering, zoals een (vroeg)pensioenregeling? Geldt dat ook voor (gedeeltelijk)
arbeidsongeschikte ondernemers, zelfstandigen en zzp-ers met een arbeidsongeschiktheidsverzekering tot 65 jaar, die geconfronteerd worden met een
AOW-gat, omdat de AOW-leeftijd versneld is verhoogd en zij zich niet meer
kunnen bijverzekeren?
Antwoord 6
Of ondernemers en zzp-ers die stoppen met werken makkelijker hun
financiële planning kunnen aanpassen dan werknemers met een (vroeg)pensioenregeling is in algemene zin lastig te beantwoorden. De individuele
(financiële) omstandigheden kunnen per individu verschillen. Zo kunnen ook
werknemers met een vroegpensioen beschikken over ander inkomen
(bijvoorbeeld uit de derde pijler) of ander vermogen. Voor (gedeeltelijk)
arbeidsongeschikte ondernemers, zelfstandigen en zzp-ers met een private
arbeidsongeschiktheidsverzekering tot 65 jaar en die zich niet hebben kunnen
voorbereiden op de AOW-leeftijdsverhoging, is er de tijdelijke OBR (mits
voldaan wordt de voorwaarden).
Vraag 7
Zou voor ondernemers, zelfstandigen of zzp-ers die noodgedwongen
vanwege arbeidsongeschiktheid met werken moesten stoppen, de toegang
tot de overbruggingsregeling AOW (overbruggingsuitkering – OBR) een
uitkomst kunnen zijn?
Antwoord 7
Ten aanzien van het risico van arbeidsongeschiktheid ligt er primair bij de
zelfstandige een keuze om wel of geen verzekering te sluiten en een keuze
voor de polisvoorwaarden van een verzekering. De keuze om zich al dan niet
te verzekeren en tegen welke polisvoorwaarden (inclusief de eindleeftijd) is
van een groot aantal individuele factoren afhankelijk. Tot deze factoren horen
onder meer de mate waarin betrokkene afhankelijk is van de inkomsten als
zelfstandige, de kosten van de polis en de financiële ruimte (nu en in de
toekomst) van de zelfstandige. Verzekeraars houden voor nieuwe klanten bij
de polisvoorwaarden zo veel mogelijk rekening met de verhoging van de
AOW-leeftijd. Verzekeraars bieden vaak ook voor de bestaande klanten, die
tot 65-jarige leeftijd verzekerd waren en bij wie het verzekerde risico nog niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

is ingetreden een oplossing voor het inkomenshiaat. De condities waaronder
deze oplossing wordt aangeboden – zoals bijvoorbeeld medisch acceptatiebeleid, de gehanteerde leeftijdsgrens en de kosten van de uitbreiding –
verschillen per verzekeraar. Bestaande zelfstandigen die tot 65-jarige leeftijd
verzekerd waren en bij wie het verzekerde arbeidsongeschiktheidsrisico reeds
is ingetreden voor 1-1-2013 respectievelijk 1-7-2015, kunnen in beginsel een
beroep doen op de eerder genoemde tijdelijke Overbruggingsregeling AOW
mits zij aan de voorwaarden voldoen.
Vraag 8, 9
Waarom worden zelfstandigen en zzp-ers tot nu toe uitgesloten van de
overbruggingsregeling AOW?
Is in te schatten wat het budgettaire beslag zou zijn wanneer zelfstandigen en
zzp-ers, die zich verzekerd hadden tegen arbeidsongeschiktheid tot 65 jaar, en
die volledig of gedeeltelijk arbeidsongeschikt zijn, in aanmerking zouden
kunnen komen voor de overbruggingsregeling AOW?
Antwoord 8, 9
Zelfstandigen kunnen nu reeds, wanneer zij aan de voorwaarden voldoen,
een beroep doen op de overbruggingsregeling AOW, zie ook mijn antwoord
op vraag 4 en 5. Er is zodoende geen sprake van een financieel beslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3