Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 400 XV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2013

Nr. 105

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 mei 2013
In mijn brief van 26 februari 2013 (Kamerstuk 33 400 XV, nr. 92) heb ik uw
Kamer gemeld dat het Rijk en een aantal betrokken gemeenten zullen
komen tot een kwaliteitskader om de veiligheid en het welzijn van
kinderen in privaatgefinancierde internaten te waarborgen. Voor de
nadere uitwerking heeft een ambtelijke werkgroep bestaande uit
vertegenwoordigers van de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volksgezondheid, Welzijn en Sport en betrokken gemeenten
de opdracht gekregen om een kwaliteitskader en een vorm van toezicht
daarop te formuleren voor alle privaatgefinancierde instellingen
(ongeacht hun signatuur of grondslag) waar kinderen wonen en toezicht
niet van overheidswege is geregeld.
Met deze brief informeer ik u over het resultaat dat is bereikt en over de
wijze waarop ik invulling zal geven aan een tweetal moties die in verband
met de internaten zijn ingediend. Ook heb ik toegezegd u te informeren
over het aantal internaten in Nederland en de wijze waarop deze worden
gefinancierd. Met deze brief worden deze toezeggingen gestand gedaan.
Gebleken is tot slot dat gemeenten verschillend omgaan met inschrijvingen in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA). In deze brief wordt
hierop ingegaan.
Kwaliteitskader
Het kwaliteitskader – dat is geïnspireerd op het «Kwaliteitssysteem
schippersinternaten en gezinshuizen» – heeft met name betrekking op
instellingen (internaten) met een Turkse signatuur (zie bijlage 1)1. Deze
instellingen zijn betrokken bij het ontwikkelen van dit kwaliteitskader. Dit
heeft ertoe geleid dat een groot deel van deze instellingen bereid is mee
1

kst-33400-XV-105
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XV, nr. 105

1

te werken aan landelijke afspraken. In het kwaliteitskader zijn onder
andere volgende afspraken opgenomen:
Ë Algemeen; instellingen zullen hun missie en visie opstellen, de
betrokkenheid van jongeren en ouders in de organisatie verankeren en
beschikken over een klachtenregeling. Een instelling beschikt verder
over een vertrouwenspersoon. De instelling zal ook het jaarplan en het
jaarverslag ter beschikking stellen aan de toezichthouder.
Ë Veiligheid; om de veiligheid van kinderen te waarborgen is afgesproken dat medewerkers in het bezit moeten zijn van een Verklaring
Omtrent het Gedrag (VOG). Er zijn afspraken gemaakt over de
aanwezigheid van Bedrijfshulpverleners (BHV) en medewerkers met
een EHBO opleiding. Verder is afgesproken dat de instellingen
beschikken over een aantal procotollen zoals «agressie en discrimininatie», «straffen» en «schorsen en verwijderen».
Ë Kwaliteit; om de kwaliteit van de instellingen te bewaken zijn er
afspraken gemaakt over het beschrijven van primaire processen (zoals
aanname-beleid van kinderen) van instellingen en het houden van
periodieke tevredenheidonderzoeken onder jongeren, ouders en
medewerkers.
Ë Personeelsbeleid; afgesproken is dat instellingen beschikken over
aannamebeleid voor personeel en taak- en functiebeschrijving voor
hun medewerkers. Tevens wordt verwacht dat instellingen beleid
ontwikkelen ten aanzien van verzuim en re-integratie van hun
medewerkers.
Ë Pedagogisch beleid; de instellingen dienen hun visie op het pedagogisch klimaat aan te geven en hoe deze visie in de praktijk vorm krijgt.
Specifieke aandacht binnen het pedagogische klimaat gaat uit naar
integratieaspecten. Integratie wordt in termen van burgerschap
omschreven als de bereidheid tot en het vermogen om deel uit te
maken van de Nederlandse samenleving en daaraan een actieve
bijdrage te leveren. Dit krijgt concreet vorm door onder andere het
ontwikkelen van sociale activiteiten en ondersteuning bij het beheersen van de Nederlandse taal.
Ë Toezicht; Toezicht is onderdeel van het kwaliteitskader. De instellingen
zijn bereid gevonden om mee te werken aan een vorm van vrijwillig
toezicht.
Het uitgangspunt is dat alle privaatgefinancierde internaten in Nederland
waarvoor nog geen toezicht van overheidswege is geregeld dit kwaliteitskader overnemen. In bijlage 2 treft u een overzicht van de privaatgefinancierde internaten, zoals ze tot op dit moment bekend zijn2. Het aantal
kinderen dat in dit overzicht wordt genoemd is op basis van de opgave
van betrokken gemeenten en instellingen. Het overzicht wordt de
komende tijd gecompleteerd.
De vertegenwoordigers van Turks Nederlandse internaatbesturen zijn op
dit moment bezig een landelijke brancheorganisatie op te richten die
(gemandateerd door de achterban) in de toekomst als gesprekspartner
van de overheid kan fungeren. Het voornemen van deze brancheorganisatie in oprichting is dat deze de implementatie van het landelijke
kwaliteitskader ter hand neemt, de individuele leden begeleidt bij de
daadwerkelijke uitvoering en het voortouw neemt bij de vormgeving van
onderlinge visitaties. Momenteel zijn negen internaten bereid deel te
nemen aan de koepel en worden gesprekken gevoerd met nog eens zeven
internaten. De brancheorganisatie zal eind 2013 diverse producten gereed
hebben die door alle instellingen gebruikt zullen worden, zoals een
klachtenregeling, functieomschrijvingen en pedagogisch beleid.

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XV, nr. 105

2

De vervolgstap is dat het kwaliteitskader in samenwerking met de
betrokken instellingen en de GGD voor de zomer wordt vertaald in een
toezichtskader aan de hand waarvan de lokale GGD’s zaken objectiveerbaar kunnen vaststellen.
Het beoogde tijdpad:
Ë In juli 2013 zijn de contouren van het toezichtskader bekend.
Ë Per 1 januari 2014 is de implementatie van kwaliteitskader gereed.
Ë Begin 2014 kunnen de eerste toezichtsbezoeken plaatsvinden.
Ik heb er vertrouwen in dat gemeenten en internaten nu samen vervolgstappen nemen op basis van de afspraken die er nu liggen en de situatie
in hun gemeente. We hebben de afgelopen tijd constructief samengewerkt.
Dit landelijk kwaliteitskader geeft uitvoering aan de motie Azmani – Yücel
(Kamerstuk 33 400 XV, nr. 94) die de regering verzoekt bij het opzetten van
het kwaliteitskader ervoor te zorgen dat dit leidt tot transparantie van de
moskee-internaten, een verantwoord pedagogisch klimaat en huisvesting
en voorkomt dat kinderen worden afgesloten van de samenleving. Het
externe toezicht op lokaal niveau vormt het sluitstuk van de aanpak, dat
daardoor ook een niet-vrijblijvend karakter draagt.
Wetgeving
In de genoemde motie wordt de regering tevens verzocht dit kwaliteitskader ook te laten gelden voor nieuwe internaten en dit kwaliteitskader
een wettelijk afdwingbaar karakter te geven. In overeenstemming met de
motie is dit wettelijke traject alvast in voorbereiding genomen. Voor de
wettelijke regeling is het kwaliteitskader voor wat betreft de inhoudelijke
eisen en het gekozen toezichtmodel het uitgangspunt. Met wetgeving kan
worden verzekerd dat er daadwerkelijk sprake is van een landelijk
dekkende en duurzame aanpak en daarbij behorende sancties als men niet
meedoet.
Gemeentelijke Basisadministratie (GBA)
De ambtelijke werkgroep heeft in kaart gebracht hoe gemeenten omgaan
met de GBA-registratie van kinderen die in internaten wonen. Daarbij is
gebleken dat enkele gemeenten een afwijkende werkwijze hanteren ten
opzichte van de landelijke regels. Een notitie die aanvullende informatie
over de uitvoering van de GBA wetgeving geeft, is onder de aandacht
gebracht van betrokken gemeenten. In het kwaliteitskader is verder
opgenomen dat instellingen ouders erop wijzen dat hun kinderen
overeenkomstig het GBA ingeschreven dienen te staan op het adres van
de instelling.
Financiering van internaten
Met betrekking tot financiering van internaten is in het kwaliteitskader
opgenomen dat internaten jaarlijks een jaarplan en een jaarverslag ter
beschikking stellen (inclusief de herkomst van financiële middelen).
Daarnaast is met de betrokken instellingen afgesproken dat zij de
jaarrekeningen over de afgelopen vijf jaar aan de overheid ter beschikking
stellen. Op deze manier bieden instellingen transparantie voor wat betreft
de financiële middelen. De internaatbesturen geven zelf aan dat de
inkomsten volledig bestaan uit ouderbijdragen en schenkingen. Die
schenkingen zouden niet afkomstig zijn uit het buitenland. Verder zijn de
instellingen grotendeels of geheel vrijwilligersorganisaties, waardoor ook
veel diensten «in natura» worden geleverd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XV, nr. 105

3

Dubbele kinderbijslag
De motie van de leden Azmani en Yücel (Kamerstuk 33 400 XV, nr. 93)
verzoekt de regering om de uitvoering van de regels voor het verstrekken
van kinderbijslag zodanig in te vullen of te wijzigen dat geen dubbele
kinderbijslag wordt verstrekt aan ouders die hun kinderen op een
moskee-internaat plaatsen. De motie verbindt daaraan de reden dat het
internaat geen integraal onderdeel uitmaakt van het onderwijssysteem.
Ten aanzien van de dubbele kinderbijslag kom ik voor de zomer met een
voorstel aan uw Kamer.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 400 XV, nr. 105

4