Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 100

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 12 april 2011
Aanleiding
Tijdens het ordedebat op 5 april 2011 (Handelingen II, 2010/11, nr. 69,
Regeling van Werkzaamheden) heeft uw Kamer de wens geuit om een
spoeddebat te houden met de ministers van OCW en BZK over de
uitspraak van de rechtbank van 4 april over het hoofddoekverbod op het
Don Boscocollege en om, voorafgaand daaraan, een brief van het kabinet
te ontvangen (binnen een of anderhalve week) met een beoordeling van
de gevolgen van deze uitspraak voor de segregatie in het onderwijs. In de
daarop volgende procedurevergadering heeft uw Kamer besloten op
dinsdag 12 april een spoed-AO over deze kwestie te houden. Ter voorbereiding hierop ontvangt u deze brief.
De uitspraak in kort geding
Een leerling van het Don Bosco college te Volendam heeft in kort geding
als voorlopige voorziening onder meer geëist dat zij op school een
hoofddoek mag dragen. Namens de leerling is aangevoerd dat de school
onrechtmatig handelt door haar te verbieden op school een hoofddoek te
dragen, «hetgeen discriminerend is omdat haar recht op godsdienstvrijheid wordt geschonden».
Het verzoek om de voorlopige voorzieningen is afgewezen. Een
voorlopige voorziening is alleen toewijsbaar wanneer voldoende zeker is
dat in een bodemprocedure een dergelijke vordering zou worden
toegewezen. De kantonrechter achtte dat vooralsnog onvoldoende zeker.
Nu de betrokken leerling heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan,
verdient het aanbeveling de uitspraak in hoger beroep (en mogelijk ook de
bodemprocedure) af te wachten. De afwijzing van een verzoek om een
voorlopige voorziening bevat immers niet het eindoordeel over de
onderliggende kwestie. Het kabinet zal zich niet uitlaten over zaken die
nog onder de rechter zijn.

kst-31289-100
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 289, nr. 100

1

Beoordeling gevolgen oordeel rechter voor de segregatie in het
onderwijs
Het gevolg van de onderhavige beslissing in de kort-gedingprocedure is
dat de gevraagde voorlopige voorzieningen zijn afgewezen omdat
onvoldoende zeker was dat deze zouden worden toegewezen in de
bodemprocedure.
In het stenogram van het ordedebat op 5 april 2011 staat: «De rechter
heeft gezegd dat alleen de grondslag van een school voldoende is om
leerlingen die een andere religie willen uiten, buiten de school te
houden.» Dit heeft de rechter echter niet gezegd. Om te beginnen is de
betreffende leerling niet buiten de school gehouden. Zij zit nog steeds op
het Don Bosco college. Ten tweede ging de uitspraak in kort geding niet
over een weigering tot toelating tot de school. Daar heeft de rechter dan
ook geen uitspraak over gedaan. Verder heeft de rechter ook over de
gevraagde voorziening niet gezegd dat alleen de grondslag van de school
al voldoende is om daar met succes een beroep op te doen. Voorlopig
oordelend, kwam de rechter tot de conclusie dat de school weliswaar met
het in september 2010 aangekondigde beleid op het gebied van het
dragen van een hoofddoek geen uiting heeft gegeven aan een consistent
beleid ter verwezenlijking van de grondslag van de school, maar dat er in
het geheel geen sprake was van beleid op dit punt omdat er geen
hoofddoekdraagsters waren, voordat de betrokken leerling daarmee
begon (hetgeen volgens het vonnis niet is tegengesproken van de zijde
van de leerling). Alleen een beroep op de grondslag van de school is dus
niet voldoende geacht, om eisen te mogen stellen op grond van die
godsdienstige grondslag.
Het wettelijk kader
In de Algemene wet gelijke behandeling (Awgb) is bepaald dat alle
aanbieders van onderwijs, dus ook bijzondere scholen, bij de toelating tot
het onderwijs geen onderscheid mogen maken op grond van – onder
andere – godsdienst of levensovertuiging. Een specifieke uitzondering op
dit verbod is opgenomen voor bijzondere scholen. Die uitzondering komt
er in het kort op neer dat een school op godsdienstige grondslag eisen
kan stellen, indien die, gelet op het doel van de instelling, nodig zijn voor
de verwezenlijking van haar grondslag.
Uit de oordelenlijn van de Commissie gelijke behandeling en uit een
uitspraak van het Hof Amsterdam (zie hierna) moge blijken dat lang niet
altijd wordt aangenomen dat gestelde eisen inderdaad noodzakelijk zijn
voor de verwezenlijking van de grondslag van de school.
Uitspraak Hof Amsterdam d.d. 24-07-2007 over toelatingseisen
o.g.v. de godsdienstige grondslag van de school
Voor een voorbeeld van de grenzen die de wet stelt aan toelatingseisen
o.g.v. de godsdienstige grondslag, verwijs ik naar de uitspraak van het
Gerechtshof te Amsterdam van 24 juli 2007, LJN: BB0057. Het betrof hier
geen geschil over het dragen van hoofddoeken maar over het weigeren
van een leerling door een school op reformatorische grondslag, met een
beroep op die grondslag. In kort geding werd de school in het gelijk
gesteld maar in hoger beroep werd dat vonnis vernietigd en werd bepaald
dat de school de leerling alsnog moest toelaten. Cruciaal was hier dat de
school haar, op religieuze gronden berustende, toelatingsbeleid, niet
consequent toepaste naar het oordeel van het Hof.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 289, nr. 100

2

Oordelenlijn Commissie gelijke behandeling (CGB)
De CGB heeft tot taak te onderzoeken of verboden onderscheid wordt
gemaakt als bedoeld in de gelijkebehandelingswetgeving. Volgens de
vaste lijn van de CGB mag een bijzondere school alleen islamitische
hoofddoeken verbieden als aangetoond kan worden dat een dergelijk
verbod noodzakelijk is in verband met de identiteit van de school en de
school daarop een consequent beleid voert.
Over het hoofddoekverbod van het Don Bosco college oordeelde de CGB
dat de school onvoldoende kenbaar had gemaakt dat het hoofddoekverbod verband houdt met haar grondslag en dat de school niet had
aangetoond dat in de praktijk sprake is van een consistent beleid ter
handhaving van haar grondslag. In andere gevallen (oordelen 2003-12 en
2007-61) kwam de Cgb tot het oordeel dat dit wel het geval was.
Tot slot
–

–
–

Zoals wij hebben geantwoord op de Kamervragen (Aanhangsel
Handelingen II, 2010/11, nr. 1364) van de heren Van Klaveren en
Beertema op 11 januari j.l., kunnen bijzondere scholen eisen stellen ten
aanzien van de deelname aan het onderwijs mits deze nodig zijn voor
de verwezenlijking van hun grondslag en ze een consistent beleid
voeren ter handhaving van die grondslag. In een concrete casus is het
uiteindelijk aan de rechter om te beoordelen of de eisen die een
bijzondere school stelt, noodzakelijk zijn voor het verwezenlijken van
de grondslag van die school.
Voor het kabinetsstandpunt over segregatie in het onderwijs verwijs ik
u naar het hierover gevoerde debat op 10 maart j.l.
Gegeven het feit dat in de casus van het Don Bosco college hoger
beroep is ingesteld is deze zaak thans onder de rechter en past het ons
niet om daarover een standpunt in te nemen.

De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
mede namens de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. M. van Bijsterveldt-Vliegenthart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 31 289, nr. 100

3