Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1765

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 december 2013
Tijdens de begrotingsbehandeling van het Ministerie van Veiligheid en
Justitie op 21 november jl. (Handelingen II 2013/14, nr. 27) heb ik
toegezegd uw Kamer te informeren over de uitkomst van mijn gesprekken
met de burgemeester van Amsterdam over oplossingsrichtingen voor de
situatie van de groep uitgeprocedeerde vreemdelingen die verbleven in
een gekraakt pand aan de Weteringschans (Vluchtschans). Met deze brief
doe ik deze toezegging gestand.
De Rijksoverheid biedt uitgeprocedeerde vreemdelingen vele mogelijkheden om hun terugreis te organiseren, in de vorm van tijdelijk onderdak
in Nederland en ondersteuning in natura én financieel bij de terugkeer, en
na de terugkeer. Daarmee bestaat in Nederland een goede balans tussen
wat illegalen krijgen aan ondersteuning van de Rijksoverheid en het
belang van een goed functionerend vreemdelingenbeleid, inclusief de
handhaving van de terugkeerverplichting. Dat heb ik uitgebreid toegelicht
in mijn brief1 aan uw Kamer van 5 november jl. Het bewaren van deze
balans betekent ook dat uitgeprocedeerde vreemdelingen en illegalen die
er bewust voor kiezen geen gebruik te maken van hetgeen hen wordt
geboden door de Rijksoverheid, daarvan zelf de consequenties moeten
dragen.
De afhankelijkheid van de houding van de vreemdeling zelf, zeker daar
waar gedwongen terugkeer (op korte termijn) niet tot de mogelijkheden
behoort, heeft soms tot gevolg dat er toch vreemdelingen bij gemeenten
op de stoep staan, ondanks de ondersteuningsmogelijkheden die de
Rijksoverheid biedt. Als een gemeente dan besluit om, gelet op de
specifieke lokale situatie, maatwerk te bieden waaraan ook een vorm van
tijdelijk onderdak is gekoppeld, kan ik daar gezien de soms zeer specifieke
omstandigheden begrip voor opbrengen. Maar het spreekt voor zich dat
dit besluit niet zover kan gaan dat hiermee de uitvoering en handhaving
1

kst-19637-1765
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstuk 19 637, nr. 1745

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1765

1

van het vreemdelingenbeleid wordt belemmerd. Dit uitgangspunt zie ik
ook terug in de beslissing van de gemeente Amsterdam.
Door de Rijksoverheid is tijdelijk een Rijksgebouw, namelijk een
voormalige penitentiaire inrichting, in gebruik gegeven aan de gemeente
Amsterdam ten behoeve van de winteropvang van dak- en thuislozen. De
gemeente Amsterdam heeft vervolgens besloten om dit als bed, bad en
brood-voorziening te gebruiken voor die groep bewoners die in de
Vluchtschans verbleef en die is geïndividualiseerd na eerder in de
«Vluchtkerk» te hebben verbleven. De bed, bad en brood-voorziening
wordt aan deze groep ter beschikking gesteld voor een periode van zes
maanden. Tegelijk koppelt de gemeente Amsterdam er ook een duidelijke
voorwaarde aan. Binnen deze zes maanden moeten de vreemdelingen
onder begeleiding van vrijwilligers en professionals, zoals bijvoorbeeld
medewerkers van de Dienst Terugkeer en Vertrek en ngo’s met terugkeerprojecten, werken aan een oplossing voor de eigen situatie. Deze
oplossing zal in de regel bestaan uit werken aan terugkeer.
Daarmee heeft de burgemeester van Amsterdam een oplossing op maat
gevonden voor een bijzondere lokale realiteit die nog steeds recht doet
aan de uitgangspunten van het vreemdelingenbeleid en die zowel de rol
van de gemeente als de rol van de Rijksoverheid respecteert vanuit een
wederzijds vertrouwen in elkaars handelen. Door de focus in beginsel op
terugkeer te houden sluit de boodschap van de gemeente richting deze
vreemdelingen aan bij de boodschap van de Rijksoverheid. Bijzonder
positief is ook dat de burgemeester van Amsterdam het terugnemen van
eigen onderdanen zal aankaarten in zijn diplomatieke contacten met
bijvoorbeeld ambassadeurs.
Daarmee past deze oplossing op maat ook binnen het kader van het
Bestuursakkoord met de Vereniging van de Nederlandse gemeenten van
25 mei 2007 dat onverkort van kracht blijft. De Rijksoverheid spant zich
maximaal in om het vertrek van vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf
te faciliteren en te realiseren. Een sluitende aanpak is daarbij echter niet
mogelijk, gelet op onder meer de afhankelijkheid van de bereidheid van
de vreemdeling zelf om zijn vertrek te organiseren. Gemeenten onthouden
zich van het zonder meer bieden van opvang aan vreemdelingen met
onrechtmatig verblijf omdat dit een verkeerd signaal geeft richting deze
vreemdelingen.
Het initiatief van de gemeente Amsterdam past in de reeks van lokale
initiatieven die van de Rijksoverheid de ruimte krijgen om de zelfstandige
terugkeer te vergroten. Hierover heb ik uw Kamer nader geïnformeerd in
mijn brief2 van 13 september 2013. Soms ervaren uitgeprocedeerde
vreemdelingen immers druk en weerstand als de Rijksoverheid hen
probeert te helpen bij terugkeer en hebben lokale initiatieven een gunstige
impact op de terugkeerbereidheid. Dit soort initiatieven kan dus net
voldoende drempelverlagend werken om de blik op terugkeer te richten.
Tot slot wijs ik erop dat niemand in Nederland ermee is gediend dat
uitgeprocedeerde vreemdelingen pand na pand kraken. Ook voor de
betreffende vreemdelingen vormt dit een bron van onrust hetgeen hen
belemmert om de blik op terugkeer te richten. Ik zal blijven zoeken naar
bestendige oplossingen. Wat werkt, werkt.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

2

Kamerstuk 19 637, nr. 1721.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 19 637, nr. 1765

2