Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 1052

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 31 mei 2023
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap over de brief van 22 november 2022 over
investeringen in Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten en
beleidsreactie evaluatie financieringswijze ambtsopleidingen aan de Vrije
Universiteit (Kamerstuk 31 288, nr. 990).
De vragen en opmerkingen zijn op 22 december 2022 aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voorgelegd. Bij brief van 30 mei 2023
zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Michon-Derkzen
De adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic

kst-31288-1052
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

1

Inhoud
I.

Vragen en opmerkingen uit de fracties
– Inbreng van de leden van de VVD-fractie
– Inbreng van de leden van de D66-fractie
– Inbreng van de leden van de CDA-fractie
– Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
– Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
– Inbreng van de leden van de SGP-fractie

2
2
2
3
3
4
4

II.

Reactie van de Minister

5

I. Vragen en opmerkingen uit de fracties
Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief «Investeringen in Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten
en beleidsreactie evaluatie financieringswijze ambtsopleidingen aan de
Vrije Universiteit». De leden hebben nog een enkele vraag.
De leden van de VVD-fractie lezen dat met de uitvoering van de motie van
de leden Van der Molen en Tielen (Kamerstuk 31 288, nr. 768), seminaries
die zich willen koppelen aan een andere onderwijsinstelling, hun
financiering van voor 2016 mee kunnen nemen. De leden vragen of alle
ambtsopleidingen ook voor 2016 een financiering hadden.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
brief van de Minister over de investeringen in Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten en de beleidsreactie op de evaluatie financieringswijze ambtsopleidingen aan de Vrije Universiteit. De leden hebben
enkele vragen. De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister de
lumpsumvoorziening voor de ambtsopleidingen met 250.000 euro
structureel verhoogt en dit bekostigt uit het macrobudget. Daarbij geeft de
Minister aan dat de Vrije Universiteit in de samenwerkingsafspraken met
seminaria in moet gaan op de manier waarop zij omgaan met de situatie
waarin nieuwe ambtsopleidingen willen toetreden of aan de Vrije
Universiteit verbonden ambtsopleidingen willen uittreden. Wat is de
inschatting van de Minister met betrekking tot deze ontwikkeling?
Voorziet de Minister dat een verhoging van de lumpsumvoorziening nog
vaker nodig zal zijn, zo vragen de leden.
De leden van de D66-fractie lezen dat de Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten op dit moment werken aan samenwerkingsplan voor
de periode 2023–2029. De leden zien mogelijkheid tot synergie met de
samenwerkingsafspraken die de Vrije Universiteit zal gaan maken.
Hierdoor kan de vijf miljoen euro structurele investering ook strategisch
worden ingezet voor toekomstige tekorten. Ziet de Minister een kans om
de Netwerk van Levensbeschouwelijke Universiteiten, de Vrije Universiteit
en de seminaries hier gezamenlijk afspraken over te laten maken, zo
vragen de leden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

2

Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief «Investeringen in Nederlandse Levensbeschouwelijke
Universiteiten en beleidsreactie evaluatie financieringswijze ambtsopleidingen aan de Vrije Universiteit».
Zij zijn verheugd met de extra aanvullende structurele middelen van
250.000 euro voor de ambtsopleidingen. Zij hebben tevens nog een enkele
vraag. De leden van de CDA-fractie merken op dat in de brief van
6 december 2019 de Minister heeft aangekondigd dat met ingang van die
brief het voor seminaries mogelijk wordt om zich te verbinden aan een
andere onderwijsinstelling, met medeneming van de oorspronkelijke
individuele financiering die gold onder de regeling vóór de wijziging in
2016, exclusief indexatie en op structurele voet. In de onderhavige brief
wordt aangegeven dat de 250.000 euro zijn bedoeld om de samenwerking
succesvol voort te zetten en verder te kunnen blijven werken aan de
beoogde doelen en afspraken uit 2017 wat betreft samenwerking,
synergie en kwaliteitsborging.
Klopt het dat niet alle ambtsopleidingen die nu verbonden zijn aan de
Vrije Universiteit een oorspronkelijke individuele financiering hebben?
Hoe verhouden de extra middelen voor de ambtsopleidingen zich ten
opzichte van de ambtsopleidingen die geen oorspronkelijke individuele
financiering hebben?
Is de Minister bereid om de samenwerkingsafspraken die de Vrije
Universiteit gaat maken met de ambtsopleidingen naar de Kamer te
sturen, zo vragen zij.
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de onderhavige brief. Zij vinden het niet vanzelfsprekend dat het
Ministerie van OCW religieuze stromingen een bijdrage geeft voor het
vormgeven van ambtsopleidingen van de vier levensbeschouwelijke
universiteiten en vooral van de Vrije Universiteit. Zij onderkennen dat dit
zo historisch is gegroeid en vinden het consequent dat inmiddels niet
alleen religieuze stromingen hiervan profiteren, maar ook de Universiteit
voor Humanistiek wordt gefinancierd door de overheid. Niettemin
hechten zij aan een zekere scheiding zowel tussen kerk en staat als tussen
religie en wetenschap en voelen zij behoefte aan een toelichting op het
voortbestaan van deze bijdragen vanuit OCW ten principale. De leden van
de PvdA-fractie merken op dat de onderzoekers die in 2017 de gewijzigde
financieringssystematiek evalueerden, wezen op de ongelijkheid tussen
seminaria als het gaat om medeneming van het oorspronkelijk bedrag bij
een eventueel vertrek bij de Vrije Universiteit. De Minister reageert hierop
door de lumpsumvoorziening voor de ambtsopleidingen op te hogen met
structureel 250.000 euro. Nu werd de motie van de leden Van der Molen
en Tielen destijds aangenomen met steun van de PvdA-fractie, maar deze
motie vroeg niet expliciet om een structurele ophoging van de lumpsumvoorziening.
Kan de Minister nader toelichten waarom hij niet kan volstaan met een
andere verdeling van het bestaande budget, zo vragen de leden.
De leden van de PvdA-fractie merken op dat de Minister op basis van
conclusies uit het PwC rapport jaarlijks structureel vijf miljoen euro in de
Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten investeert. De Minister
noemt de structurele investeringen nodig om de basis van het onderwijs
en onderzoek bij het Netwerk van Levensbeschouwelijke Universiteiten op
peil te brengen en om de maatschappelijke relevantie van het levensbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

3

schouwelijke onderwijs en onderzoek te versterken. Kan de Minister nader
toelichten hoe hij wil dat met deze middelen de maatschappelijke
relevantie gestalte krijgt, zo vragen de leden.
Inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling en
instemming kennisgenomen van de investeringen van structureel vijf
miljoen euro in de Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten en
de verhoging van de lumpsumvoorziening voor de ambtsopleidingen van
structureel 250.000 euro. Zij hebben hierover nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat de NLU -instellingen
van waarde zijn voor het gehele universitaire landschap doordat ze
levensbeschouwelijke perspectieven inbrengen in de academie. De leden
constateren dat met de structurele investeringen eerder gemaakte
afspraken nagekomen worden. Zij zijn blij dat de NLU-instellingen de
ruimte krijgen om de middelen op maat te kunnen inzetten. De
voornoemde leden horen dat de NLU-instellingen buitengewoon
constructief samenwerken en hopen dat zij vanuit hun eigenheid de
gelegenheid krijgen zorg te dragen voor een goed vervolg daarvan. De
leden vragen de Minister of hij de NLU-instellingen deze ruimte
voldoende kan bieden.
Voorts vragen de leden de Minister hoe hij die ruimte wil waarborgen, ook
wanneer de NLU-instellingen in maart hun samenwerkingsplan moeten
overhandigen.
Inbreng van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de Minister. Deze leden vinden het belangrijke dat de
Minister een extra investering wil doen in de levensbeschouwelijke
universiteiten en de seminaria. De leden van de SGP-fractie maken de
Minister attent op de toezegging dat hij bij de eindevaluatie ook de
analyse in het onderzoek van dr. T. van Kooten zou betrekken inzake de
juridische positie van seminaria. Deze leden constateren dat aan dit
onderzoek geen aandacht wordt besteed, behoudens de vermelding in de
literatuurlijst van de eindevaluatie. De eindevaluatie lijkt volgens deze
leden te bevestigen wat ook door Van Kooten wordt opgemerkt, namelijk
dat een overeenkomst tussen de Vrije Universiteit en de seminaria voor
alle betrokkenen, waaronder OCW, onvoldoende duidelijkheid en
waarborgen biedt.
Zij vragen de Minister te reflecteren op de conclusie van Van Kooten dat in
basale mate een wettelijke richtingwijzer nodig is om de seminaria
voldoende rechtszekerheid te bieden.
De leden van de SGP-fractie vragen welke uitgangspunten de Minister
hanteert inzake een eventueel vertrek van een seminarium bij de Vrije
Universiteit. Het is deze leden bijvoorbeeld niet duidelijk welk bedrag
seminaria bij vertrek kunnen meenemen. Hoe kan het bedrag uit 2016 nog
als uitgangspunt genomen worden nu twee seminaria zijn toegetreden en
de berekening van de bijdragen sindsdien is gewijzigd? Wordt het bedrag
uit 2016 ten minste geïndexeerd, zo vragen zij.
De leden van de SGP-fractie vragen welke waarborgen er zijn dat de
kosten die gemoeid zijn met de kwaliteitsbevordering door de Vrije
Universiteit niet een te groot beslag gaat leggen op het beschikbare
budget.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

4

De leden van de SGP-fractie vragen hoe de twee geformuleerde doelstellingen, te weten het op peil brengen van de basis van onderwijs en
onderzoek en het versterken van de maatschappelijke relevantie,
meewegen bij de besteding van de extra middelen die deze universiteiten
ontvangen. Klopt het dat de eerste prioriteit ligt bij het orde brengen van
de basis van onderwijs en onderzoek en dat vandaaruit ook verder
gewerkt kan worden aan maatschappelijke relevantie, zo vragen zij. De
leden van de SGP-fractie vragen welke rol de NWO kan vervullen om de
positie van onderzoekers aan deze kleine universiteiten beter te faciliteren
en de maatschappelijke meerwaarde duidelijker te benutten. Hoe wordt
dat in de nieuwe agenda van de NWO ingepast, zo vragen zij.
II. Reactie van de Minister
Ik dank de leden van de fracties van VVD, D66, CDA, PvdA, ChristenUnie
en SGP voor de vragen over de brief d.d. 22 november 2022 inzake
investeringen in Nederlandse Levensbeschouwelijke Universiteiten en
beleidsreactie evaluatie financieringswijze ambtsopleidingen aan de Vrije
Universiteit (Kamerstuk 31 288, nr. 990).
Antwoorden op inbreng van de leden van de VVD-fractie
Op de vraag van de VVD-fractie of alle ambtsopleidingen voor 2016 ook al
financiering ontvingen, kan ik aangeven dat dit niet het geval is. Bij de
invoering van de lumpsumsystematiek in 2017 is afgesproken dat de
bekostiging van de op dat moment aan de Vrije Universiteit (vanaf nu: VU)
gevestigde en bekostigde ambtsopleidingen zou worden samengevoegd
en dat de VU met de lumpsumvoorziening desgewenst ook de nog niet
door OCW bekostigde ambtsopleidingen zou faciliteren (Hersteld
Hervormde Kerk en Migrantenkerken). De VU heeft de bekostiging van
deze ambtsopleidingen binnen de lumpsumvoorziening gefaciliteerd. Dit
betekende voor deze twee nog niet bekostigde ambtsopleidingen dat er
voor het eerst bekostiging beschikbaar kwam. Voor de andere ambtsopleidingen betekende dit een kleine verlaging van hun budget met wel meer
structurele zekerheid over dit budget.
Antwoorden op inbreng van de leden van de D66-fractie
In reactie op de vraag van de D66-fractie of ik voorzie dat er vaker een
verhoging van de lumpsumvoorziening noodzakelijk kan zijn, kan ik
aangeven dat ik dit niet voorzie. Naar aanleiding van een aanbeveling uit
de evaluatie over hoe te komen tot een duurzame financieringsconstructie
(inclusief de compensatie van het structurele financiële tekort dat in de
lumpsumvoorziening is ontstaan door het vertrek van het Orthodox
seminarie) heb ik de financiële kaders bijgesteld. Ik heb de VU en
seminaria gevraagd om binnen dit nieuwe budget hernieuwde samenwerkingsafspraken te maken en daarbij ook uit te werken hoe zij omgaan met
de situatie waarin eventuele nieuwe ambtsopleidingen willen toetreden of
aan de VU verbonden ambtsopleidingen willen uittreden. Hiermee
ontstaat er een duurzame financieringsconstructie. Op het moment
verwacht de VU niet dat er nieuwe ambtsopleidingen bijkomen. De
aandacht gaat nu uit naar samenwerking en vernieuwing binnen
bestaande opleidingen.
In reactie op de vraag van de D66-fractie of ik een kans zie om het Netwerk
van Levensbeschouwelijke Universiteiten (vanaf nu: NLU) en de VU
samen met de seminaries afspraken te laten maken over het samenwerkingsplan NLU en de samenwerkingsafspraken die de VU gaat maken, kan
ik het volgende aangeven. De samenwerkingsafspraken die binnen NLU
worden gemaakt ten aanzien van de vijf miljoen euro zullen zowel de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

5

onderlinge als de bredere samenwerking met andere instellingen,
waaronder de VU, bevorderen. Hierbij wordt ook voortgebouwd op
bestaande samenwerkingen. In mijn verzoek aan de NLU voor het
samenwerkingsplan heb ik aangegeven dat de middelen ook zijn bedoeld
voor de samenwerking tussen de NLU instellingen onderling en die met
andere instellingen. Ik zie geen meerwaarde om aan de reeds gevraagde
samenwerkingen (aan zowel de VU als de NLU) een extra samenwerkingsopdracht toe te voegen omdat ik met mijn huidige opdrachten reeds een
serieuze inspanning verlang van opleidingen met verschillende denominaties.
Antwoorden op inbreng van de leden van de CDA-fractie
De CDA-fractie vraagt of het correct is dat niet alle ambtsopleidingen die
nu verbonden zijn aan de VU een oorspronkelijke individuele financiering
hebben en hoe de extra middelen voor de ambtsopleidingen zich ten
opzichte van de ambtsopleidingen die geen oorspronkelijke individuele
financiering hebben verhouden. In antwoord hierop kan ik het volgende
aangeven. Bij de invoering van de lumpsumsystematiek in 2017 is
afgesproken dat de bestaande bekostiging van de op dat moment aan de
VU gevestigde en bekostigde ambtsopleidingen zou worden samengevoegd en dat de VU met de lumpsumvoorziening desgewenst ook de nog
niet bekostigde ambtsopleidingen kon faciliteren. De extra middelen die ik
nu toeken, zijn aan de lumpsumvoorziening van de VU toegevoegd. De
VU maakt met de ambtsopleidingen afspraken over de inzet van deze
middelen aansluitend bij de behoeften van de ambtsopleidingen en ten
behoeve van doelen en afspraken over samenwerking, synergie en
kwaliteitsborging. Daarbij worden ook met alle ambtsopleidingen,
waaronder die zonder oorspronkelijke individuele financiering, afspraken
gemaakt over de financiële gevolgen van eventuele uittreding van
ambtsopleidingen naar een andere universiteit.
In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie over de
verhouding van de extra middelen voor de ambtsopleidingen ten opzichte
van de ambtsopleidingen die geen oorspronkelijke financiering hebben,
kan ik aangeven dat dit goed in verhouding staat. Zo ontvingen, in de
situatie voor 2016 seminaria met minder dan 75.000 aanhangers € 50.000
en seminaria met minder dan 150.000 aanhangers € 125.000.
Ook vraagt het CDA of ik bereid ben om de samenwerkingsafspraken, die
de VU gaat maken met de ambtsopleidingen, naar de Kamer te sturen.
Ik ben niet voornemens dit te doen: immers de uitwerking van administratieve en financiële voorwaarden vindt plaats in overleg tussen de VU en
de betrokken ambtsopleidingen. Het is aan hen om in gezamenlijkheid
afspraken te maken over de kaders waarbinnen wordt samengewerkt en
hoe de extra middelen binnen de lumpsumvoorziening worden ingezet.
Omdat het hier gaat om interne afspraken tussen opleidingen met de
faculteit van de instelling, is het naar mijn oordeel niet passend om deze
kaders en afspraken voor te leggen aan de Kamer.
Antwoorden op inbreng van de leden van de PvdA-fractie
In reactie op het verzoek van de PvdA-fractie om een nadere toelichting op
de vraag waarom niet kan worden volstaan met een andere verdeling van
het bestaande budget, de motie Van der Molen en Tielen vroeg immers
niet om een structurele ophoging van het budget, kan ik u het volgende
antwoorden. Met de motie Van der Molen-Tielen werd het mogelijk dat
ambtsopleidingen, met medeneming van hun oorspronkelijke financiering, zich vrij konden vestigen op een andere universiteit. Echter, toen
deze motie werd aangenomen, financierde de VU uit het oorspronkelijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

6

bedrag niet langer acht maar tien ambtsopleidingen. Toen een van de
seminaries vertrok en de oorspronkelijke individuele bekostiging van dat
seminarie onttrokken werd aan de lumpsumvoorziening, ontstond er een
financieel tekort. De extra middelen zijn bedoeld om tot een duurzame
financieringsconstructie te komen, zoals aanbevolen door de onderzoekers. Met de middelen kan het ontstane financiële tekort structureel
worden geslecht, de samenwerking succesvol worden voortgezet en
kunnen de ambtsopleidingen verder blijven werken aan de beoogde
doelen en afspraken uit 2017 wat betreft samenwerking, synergie en
kwaliteitsborging.
De leden van de PvdA-fractie vragen mij nader toe te lichten hoe de NLU
met de extra middelen de maatschappelijke relevantie gestalte gaat
geven. Hierbij kan ik aangeven dat in het samenwerkingsplan van de NLU
aandacht zal zijn voor het versterken van de maatschappelijke relevantie
van het levensbeschouwelijke onderwijs en onderzoek. Het onderzoek van
levensbeschouwelijke universiteiten wordt door velen als maatschappelijk
relevant ervaren, niet alleen voor de eigen achterban maar ook voor de
gehele maatschappij omdat er levensbeschouwelijke perspectieven
worden ingebracht in de maatschappij en wetenschap. Levensbeschouwing en zingeving zijn domeinen die constructief kunnen bijdragen
aan de vraagstukken in de samenleving. Wetenschappers van de NLU zijn
bijvoorbeeld zichtbaar in discussies in de media rond ethiek, dekolonisatie, religie en geweld, zingeving, burgerschap en democratisering en
identiteit. De NLU geeft ook invulling aan hun maatschappelijke opdracht
door samenwerkingen en het brengen van «bildung/ethiek» in andere
opleidingen. Zoals gezegd zullen, op mijn verzoek, in het samenwerkingsplan deze maatschappelijke relevante trajecten verder worden
uitgebouwd.
Antwoorden op inbreng van de leden van de ChristenUnie-fractie
In antwoord op de zorg van de ChristenUnie-fractie of de NLU-instellingen
wel voldoende de ruimte krijgen om vanuit hun eigenheid de middelen op
maat te kunnen inzetten, kan ik aangeven dat er constructief wordt
samengewerkt door de NLU-instellingen en dat er binnen het kader dat ik
de NLU heb meegegeven voor de inzet van de middelen, ruimte is voor
maatwerk. De instellingen hebben daarbinnen de ruimte om de middelen
op maat in te zetten vanuit hun eigenheid. Ze kunnen de middelen onder
andere gebruiken om de eigen basis van onderzoek en onderwijs
langdurig te versterken. Dit op basis van een uitgewerkt plan waar de
instellingen momenteel aan werken.
Antwoorden op inbreng van de leden van de SGP-fractie
In reactie op de vraag van de leden van de SGP-fractie over het onderzoek
van dr. Van Kooten kan ik aangeven dat ik in nakoming van de gedane
toezegging het onderzoeksbureau heb gevraagd om dit onderzoek te
betrekken bij de evaluatie. De manier waarop is aan het onderzoeksbureau.
Op de vraag van de leden van de SGP-fractie om te reflecteren op de
noodzaak van een wettelijke richtingwijzer om de seminaria voldoende
rechtszekerheid te bieden, kan ik aangeven dat ik hiertoe geen
meerwaarde zie en dit niet passend vind gezien de in 2016 ingevoerde
nieuwe financieringssystematiek. De evaluatie geeft hier ook geen
aanleiding toe. Wel zie ik het belang van robuuste seminaria en het maken
van goede afspraken daarover zowel tussen het ministerie en de VU als
binnen de instelling/faculteit met de betreffende opleidingen. Daar zet ik
dan ook op in met deze extra middelen. Die ik, ook gelet op de evaluatie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

7

resultaten, heb toegekend met het verzoek aan de VU om de inzet van
deze middelen uit te werken in de samenwerkingsafspraken met de aan
haar verbonden ambtsopleidingen.
De leden van de SGP-fractie vragen mij ook welke uitgangspunten ik
hanteer inzake een eventueel vertrek van een seminarium bij de VU. Het is
hen niet duidelijk welk bedrag seminaria bij vertrek kunnen meenemen en
of het bedrag uit 2016 nog als uitgangspunt genomen wordt nu twee
seminaria zijn toegetreden en de berekening van de bijdragen sindsdien is
gewijzigd. Zij vragen tevens of het bedrag uit 2016 wordt geïndexeerd.
Allereerst wil ik wijzen op de extra middelen die ik structureel toevoeg aan
de lumpsum. De VU en de faculteit gaan met de ambtsopleidingen de
inzet van de lumpsumvoorziening inclusief de aanvullende middelen
uitwerken in samenwerkingsafspraken. Dit gegeven de motie Van der
Molen-Tielen die vastlegt dat seminaries bij vertrek de oorspronkelijke
bijdrage, exclusief indexatie, zullen meekrijgen naar de nieuwe universiteit waaraan zij zich zouden verbinden. Voor de ambtsopleidingen die in
2016 geen bekostiging vanuit OCW ontvingen en waarbij er dus geen
sprake is van een oorspronkelijke bijdrage waar in de motie naar wordt
verwezen, maakt de VU, op mijn verzoek, afspraken met de seminaria
over de financiële gevolgen van een eventueel vertrek. De aanvullende
middelen maken dit mogelijk en de inzet hiervan is onderdeel van de
eerdergenoemde samenwerkingsafspraken.
De leden van de SGP-fractie vragen mij tevens welke waarborgen er zijn
dat de kosten die gemoeid zijn met de kwaliteitsbevordering door de VU
niet een te groot beslag gaat leggen op het beschikbare budget. In reactie
hierop kan ik aangeven dat uit de evaluatie niet is gebleken dat hier de
afgelopen 5 jaar sprake is geweest van een probleem. Het zal duidelijk zijn
dat een goede balans gevonden moet worden tussen de middelen voor de
seminaria en de middelen bestemd voor kwaliteitszorg. Ik vertrouw erop
dat in de afspraken tussen de VU en de ambtsopleidingen daarin een
goede balans gevonden wordt.
De leden van de SGP-fractie vragen ook hoe de twee geformuleerde
doelstellingen, te weten het op peil brengen van de basis van onderwijs
en onderzoek en het versterken van de maatschappelijke relevantie,
meewegen bij de besteding van de extra middelen die deze universiteiten
ontvangen. De fractie wil weten of de prioriteit ligt bij het orde brengen
van de basis van onderwijs en onderzoek en dat vandaaruit ook verder
gewerkt kan worden aan maatschappelijke relevantie. Ik kan aangeven dat
dit correct is en het zwaartepunt bij de besteding ligt bij het duurzaam op
orde brengen van onderwijs en onderzoek binnen de instellingen, en van
daaruit wordt én de samenwerking én de maatschappelijke relevantie
verder vormgegeven.
De leden van de SGP-fractie vragen als laatste aan mij welke rol NWO1
kan vervullen om de positie van onderzoekers aan deze kleine universiteiten beter te faciliteren en zo de maatschappelijke meerwaarde
duidelijker te benutten. Zij willen graag weten hoe dit in de nieuwe
agenda van de NWO wordt ingepast.
Het uitgangspunt voor mij is dat iedere indiener met een goed wetenschappelijk voorstel gelijke kansen heeft bij NWO. Dit geldt dus ook voor
alle levensbeschouwelijke universiteiten. Alle levensbeschouwelijke
universiteiten kunnen een aanvraag indienen bij NWO. NWO beoordeelt
deze aanvragen op basis van wetenschappelijke kwaliteitscriteria. NWO
geeft aan dat indieners vanuit de NLU dezelfde kansen op honorering
hebben als andere sociale- en geesteswetenschappers. Daarbij dien ik de
1

NWO: Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

8

kanttekening te maken dat de honoreringspercentages bij dit domein
lager zijn dan die van de exacte/natuurwetenschappen en technische
toegepaste wetenschappen en dat er relatief weinig aanvragen worden
ingediend door de NLU. Dit kan komen doordat kleine opleidingen en
instellingen ervaren dat de procedures van NWO hun draagkracht te
boven gaan. De kleine universiteiten zijn regelmatig in overleg met NWO
om dit te agenderen. NWO heeft in haar strategie aangeven de aanvraagprocedure te vereenvoudigen. Hier zouden alle aanvragers profijt van
moeten hebben, dus ook de kleinere levensbeschouwelijke universiteiten.
Ook kan men met een discipline overstijgende project de administratieve
last verdelen. Een goed voorbeeld hiervan is het project «kerk en
slavernij». Dit soort gezamenlijke onderzoekstrajecten helpen de
slagkracht te vergroten en versterken de onderzoekspositie van de NLU.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 288, nr. 1052

9