AANBEVELINGEN
Mensenrechten in (tijdelijke) opvanglocaties voor
asielzoekers en vluchtelingen

08 december 2015

1. Inleiding
Aanleiding
De hoge instroom van asielzoekers heeft er toe geleid dat er in asielzoekerscentra (azc)
nauwelijks plaats meer is voor nieuwe asielzoekers. Daarnaast is de uitstroom van
toegelaten vluchtelingen uit de azc’s zeer beperkt. Daarom zijn er tijdelijke
opvangvoorzieningen gecreëerd voor asielzoekers die nu binnenkomen. Om een beeld te
krijgen van deze opvangvoorzieningen en de toegang tot mensenrechten voor asielzoekers
heeft het College voor de Rechten van de Mens zeven opvanglocaties bezocht.
Doel
Het doel van deze bezoeken is om in kaart te brengen in hoeverre de wijze waarop de
opvang is georganiseerd in overeenstemming is met mensenrechtelijke normen. Het
College heeft er oog voor dat er door de hoge instroom van asielzoekers onconventionele
maatregelen genomen moeten worden. Alle aanbevelingen dienen dan ook gelezen te
worden in deze context. Tevens heeft het College gekeken naar een aantal (voorgenomen)
maatregelen die direct met de opvang samenhangen, zoals de voorzieningen voor
statushouders, draagvlak en inburgering.
Uitvoering
Het College heeft op 6,13 en 27 november 2015 in totaal zeven verschillende
opvanglocaties bezocht.1 Het College heeft de crisisnoodopvang, noodopvang en reguliere
opvang bezocht. Daarbij heeft het College aandacht besteed aan mensenrechten, zoals de
toegang tot zorg, onderwijs en huisvesting. Het College heeft tevens gesprekken gevoerd
met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) en de Vereniging van Nederlandse
Gemeente (VNG).
Conclusie
Het College is erg onder de indruk hoe het COA zich inzet om aan alle asielzoekers die
Nederland binnenkomen opvang te bieden en hoe de medewerkers en vrijwilligers bereid
zijn om extra ondersteuning te bieden. Het College heeft dezelfde inzet gezien bij
gemeentes die voorzien in crisisnoodopvang. Ook daar is de inzet van ambtenaren en van
vrijwilligers enorm.
Het College concludeert dat de toegang tot basisvoorzieningen zoals onderdak, zorg en
voedsel voor volwassenen momenteel voldoende is. Hierdoor zijn de mensenrechtelijke
normen ten tijde van de bezoeken gewaarborgd. Wel signaleert het College een aantal
aandachtspunten waar, vanwege langduriger verblijf in de (crisis)noodopvang, ten aanzien
van de gezondheid en veiligheid van asielzoekers mensenrechtelijke knelpunten kunnen
ontstaan. Deze aandachtspunten zijn:
-

Gebrek aan privacy;
Ontbreken structurele dagbesteding;
Gebrek aan leefgeld;
Onzekerheid over de duur van de procedure;
En onzekerheid over het moment waarop achterblijvende gezinsleden kunnen
overkomen.

1

Bezochte locaties: AZC Utrecht, noodopvang Jaarbeurs Utrecht, crisisnoodopvang Gemeente Woudenberg,
AZC Almere, noodopvang Almere, pre-POL locatie Zaanstad, noodopvang Den Haag in voormalig ministerie
SZW.

-2-

Het College sluit aan bij de aanbeveling van de Inspectie Veiligheid en Justitie in haar
schouw dat om de veiligheid, leefbaarheid en beheersbaarheid te waarborgen nadrukkelijk
oog moet zijn voor de gevolgen van een langer verblijf binnen de tijdelijke opvanglocaties
dan oorspronkelijk bedoeld.2
Ten aanzien van kinderen concludeert het College dat in de (crisis)noodopvang niet alle
mensenrechten gewaarborgd zijn. Zo zijn de vele verhuizingen van kinderen schadelijk
voor hun gezondheid. De mensenrechten van kinderen zijn hiermee in het geding.
Daarnaast ontvangt het College signalen dat kinderen soms pas na enkele weken of
maanden kunnen starten met onderwijs, waardoor tijdige toegang tot het onderwijs in
sommige gevallen onder druk komt te staan.
Tot slot concludeert het College dat de voorgestelde maatregelen ter versobering van de
huisvesting en bijstand voor toegelaten vluchtelingen op gespannen voet kunnen komen te
staan met het discriminatieverbod. Of dat zich zal voordoen, is afhankelijk van de wijze
waarop deze maatregelen worden uitgewerkt. Tevens dragen deze maatregelen niet bij
aan het behoud van draagvlak voor vluchtelingen die bescherming nodig hebben. Voor het
creëren van draagvlak is een specifieke taak weggelegd voor zowel de centrale als de
decentrale overheid.
Ten aanzien van de aanbevelingen die het College aan het einde van deze notitie doet, is
het zich ervan bewust dat daarvoor extra geld nodig is en er keuzes gemaakt moeten
worden over de toewijzing van vrijkomende opvangplaatsen. Toch acht het College het
noodzakelijk – en ook mogelijk – om de aanbevelingen te verwezenlijken.

2. Bevindingen
2.1 Crisisnoodopvang en noodopvang
Crisisnoodopvang
Vanwege de hoge instroom van asielzoekers is de crisisnoodopvang in het leven geroepen.
Gemeentes zijn verantwoordelijk voor deze vorm van opvang en stellen deze opvang
beschikbaar in ruimtes zoals gym- en vergaderzalen. Asielzoekers krijgen drie maal per dag
een maaltijd en ontvangen geen leefgeld. Crisisnoodopvang duurt 72 uur en kan met
nogmaals 72 uur worden verlengd. Asielzoekers kunnen na afloop van deze termijn worden
overgeplaatst naar een volgende crisisnoodopvanglocatie. In de crisisnoodopvang worden
zowel alleenstaanden als gezinnen met kinderen opgevangen. Kinderen gaan nog niet naar
school. Er is toegang tot basale medische zorg in de crisisnoodopvang.
Het College stelt vast dat er geen beperkingen zijn gesteld aan het aantal keren dat een
asielzoeker in een crisisnoodopvanglocatie kan worden geplaatst. Tijdens de bezoeken van
het College kwam naar voren dat asielzoekers meerdere keren verhuisd zijn tussen
verschillende crisisnoodopvanglocaties. Het College stelt tevens vast dat in de
crisisnoodopvang geen sprake is van enige vorm van privacy. Voor dagbesteding zijn de
asielzoekers afhankelijk van initiatieven van vrijwilligers. De toegang tot basale medische
hulp is op orde in de crisisopvang. In de locatie die het College heeft bezocht was er een
grote betrokkenheid van de bewoners van de gemeente. Zij hebben spullen, zoals
babybedjes en speelgoed, gedoneerd en zorgden ervoor dat de kinderen konden spelen.

2

Inspectie Veiligheid en Justitie, “De tijdelijke (opvang)voorzieningen voor asielzoekers onder de loep”,
november 2015, p. 27.

-3-

Asielzoekers hebben een zware reis achter de rug vanuit het land van herkomst. Die reis
heeft soms wel maanden tot jaren geduurd. Bij aankomst in Nederland is er grote behoefte
aan rust, stabiliteit en veiligheid. De verplichting voor de overheid om hiervoor zorg te
dragen, is de kern van het recht op bescherming van de lichamelijke en geestelijke
integriteit, zoals gewaarborgd door o.a. artikel 12 IVESCR, artikel 8 EVRM en artikel 17 lid
2 van de Europese Opvangrichtlijn. Door de leefomstandigheden in de crisisnoodopvang,
gevoegd bij de vele verhuizingen die asielzoekers in Nederland moeten meemaken, wordt
er voor hen geen stabiele leefomgeving gecreëerd. Daarnaast kunnen gedwongen
verhuizingen een inbreuk op artikel 8 EVRM opleveren en dienen dus tot het minimum te
worden beperkt. 3 Deze aspecten, in samenhang met onduidelijkheid over de duur van de
asielprocedure en het tijdstip waarop gezinshereniging kan worden aangevraagd, leidt bij
langere duur in de crisisnoodopvang tot (psychische) gezondheids- en veiligheidsrisico’s.
Het College is daarom ook zeer tevreden met de uitkomst in het Bestuursakkoord
Verhoogde Asielinstroom4, waarin als uitgangspunt wordt genomen dat de crisisnoodopvang
in 2016 niet wenselijk en nodig is. Het College gaat er dan ook vanuit dat de
crisisnoodopvang, uitzonderingen daargelaten, in 2016 niet meer zal worden ingezet en dat
een aanbeveling op dit punt overbodig is. Het College zal de ontwikkelingen op dit punt
volgen.
Noodopvang
Het COA is verantwoordelijk voor de noodopvang. De noodopvang vindt plaats in o.a.
kantoren, hallen en bungalowparken. Asielzoekers worden na de crisisnoodopvang in de
noodopvang geplaatst. Zij kunnen na verblijf in de noodopvang opnieuw worden
overgeplaatst naar een volgende noodopvanglocatie. In de noodopvang worden zowel
alleenstaanden als gezinnen met kinderen opgevangen. Asielzoekers krijgen drie
maaltijden per dag en ontvangen geen leefgeld, omdat in hun onderhoud in natura wordt
voorzien. Voor de dagbesteding zijn asielzoekers voornamelijk afhankelijk van vrijwilligers
die activiteiten voor hen organiseren. Kinderen vallen onder de Nederlandse leerplicht en
horen 72 uur na aankomst in Nederland met onderwijs te starten. Onderwijs wordt vaak
ter plaatse verzorgd. Toegang tot medische zorg wordt in de noodopvang verzorgd door het
Gezondheidscentrum Asielzoekers (GC A).
Ten aanzien van het verblijf in de noodopvang stelt het College vast dat daaraan geen
termijn is verbonden. Uit gesprekken is gebleken dat asielzoekers waarschijnlijk minimaal
zes maanden in de noodopvang zullen verblijven en dat dit mogelijk zelfs langer kan
duren. Asielzoekers kunnen meerdere malen verhuisd worden tussen verschillende
noodopvanglocaties. Ook daaraan is geen maximum gesteld. Afhankelijk van de
noodopvanglocatie is de privacy (zeer) beperkt. Er is in de noodopvang geen dagbesteding,
wat ook negatieve gevolgen kan hebben omdat asielzoekers steeds passiever worden en
geïsoleerder raken.5 Het College constateert dat hoe langer het verblijf in de noodopvang
duurt, des te groter de kans is dat er gezondheids- en veiligheidsrisico’s ontstaan. Het
College beveelt dan ook aan het totale verblijf in de noodopvang zo veel mogelijk te
beperken tot maximaal zes maanden.
Ten aanzien van de voorzieningen merkt het College op dat het belangrijk is om personen
in een vroeg stadium te activeren en niet afhankelijk te maken. Door
beslissingsmogelijkheden en mogelijkheden om in hun eigen onderhoud te voorzien weg te
3

EHRM 10 juli 2014, appl.nr. 3925/10, 3955/10, 3974/10, 4009/10, 4054/10, 4128/10, 4132/10 en 4133/10
(Lemo ea t. Kroatië).
4
Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom, 27 november 2015, paragraaf 2.1.2 te raadplegen:
https://vng.nl/onderwerpenindex/asiel/asielbeleid-en-integratie/nieuws/gezamenlijke-aanpak-problemenasielinstroom.
5
Advies ACVZ ‘Verloren tijd’, uitgebracht aan de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, Den Haag, 2013.

-4-

nemen, komt de asielzoeker in een afhankelijke positie. Lange tijd verblijven in
noodopvang, zonder structurele dagbesteding en leefgeld, is daarom niet wenselijk.

2.2 Kinderen in de opvang
Verhuizingen
Ook kinderen worden opgevangen in crisis- en noodopvanglocaties en moeten vaak
verhuizen. Uit onderzoek blijkt dat vaak en veel verhuizen schadelijk is voor kinderen.
Naarmate het aantal verhuizingen in de opvang toeneemt, ontwikkelen kinderen meer
cognitieve en emotionele problemen.6 Ook blijkt uit onderzoek dat bij
asielzoekerskinderen die vaker dan een keer per jaar worden overgeplaatst 2,5 keer zo
vaak psychische en psychosomatische klachten voorkomen dan bij kinderen die minder
vaak worden overgeplaatst. Bij kwetsbare kinderen is dat zelfs 3,5 keer zo vaak.7
In het licht van het recht op een zo goed mogelijke lichamelijke en geestelijke
gezondheid, zoals o.a. vastgelegd in artikel 12 IVESCR, wijst het College erop dat het aan
de overheid is om aantastingen van dit recht die verhuizingen kunnen veroorzaken te
voorkomen. Ook het Kinderrechtenverdrag legt in artikel 3 en 6 neer dat het belang van
het kind het uitgangspunt moet zijn en dat aan de basisbehoefte van kinderen aan
veiligheid, contiuniteit en stabiliteit moet worden voldaan. Het moet voor de overheid
prioriteit zijn om kinderen op te vangen op een locatie die voor hen geschikt is, zo schrijft
de Europese Opvangrichtlijn8 voor.
Het College doet daarom de aanbeveling om kinderen, zowel alleenstaand als met ouders,
op te vangen in kleinschalige locaties, die voor langere termijn beschikbaar zijn. Zo kan
het aantal verhuizingen van kinderen zo veel mogelijk beperkt worden en hun recht op
gezondheid worden gegarandeerd.
Onderwijs
Het College heeft gezien dat er zowel in de nood- als reguliere opvang toegang tot
onderwijs is. Uit de verschillende bezoeken heeft het College wel vernomen dat de termijn
van 72 uur voor het starten van onderwijs vaak niet wordt gehaald, waardoor kinderen
later met school starten. Dit wordt deels, maar niet alleen, veroorzaakt door de vele
verhuizingen. Soms kan dit een paar dagen later zijn maar dit kan ook om enkele weken
tot maanden gaan. Zolang de vertraging zich beperkt tot enkele dagen, ziet het College
hierin geen schending van het recht op onderwijs, zoals vastgelegd in o.a. artikel 28
Kinderrechtenverdrag. Dit is anders als de vertraging langer duurt.
Behandeling van asielaanvraag
In de brief van 19 oktober 20159 kondigt de Staatsecretaris van Veiligheid en Justitie aan
dat het mogelijk een jaar kan duren voordat een asielzoeker een beslissing op zijn
asielaanvraag krijgt en dat het lang kan duren voordat duidelijk is of de overige
gezinsleden kunnen overkomen. In zijn brief van 27 november 201510 meldt de
Staatssecretaris dat hij de beslistermijn ten aanzien van nareizende gezinsleden verlengt
6

Stichting Kinderpostzegels Nederland, COA en UNICEF Nederland, “Kind in het centrum: Kinderrechten in
asielzoekerscentra”, juni 2009, p. 52. Werkgroep Kind in azc “Ontheemd, de verhuizingen van
asielzoekerskinderen in Nederland”, januari 2013.
7
S. Goosen, K. Stronks, A. Kunst,.“Frequent relocations between asylum seekers centres are associated with
mental distress in asylum seeker children: a longitudinal medical record study”, in: International Journal of
Epidemiology 2013.
8
Europese Opvangrichtlijn 2013/33, preambule paragraaf 14 en 22.
9
Staatssecretaris van veiligheid en Justitie, “Asiel in Nederland”, 19 oktober 2015, zonder kenmerk.
10
Staatssecretaris van veiligheid en Justitie, “Maatregelen hoge instroom asiel”, 27 november 2015, kenmerk
708709.

-5-

van drie naar negen maanden. Op dit moment worden de asielaanvragen op volgorde van
binnenkomst behandeld. Daarin wordt, voor zover het College bekend, geen prioritering
aangebracht.
De onzekerheid waarin asielzoekers nu verkeren over het moment waarop op hun aanvraag
en die van gezinsleden wordt beslist, is van invloed op hun (geestelijke) gezondheid.
Gezinsleden bevinden zich soms elders in levensgevaarlijke omstandigheden, wat veel
stress veroorzaakt bij de asielzoekers hier. Voor kinderen geldt dit des te meer. Het
College acht het daarom in het belang van kinderen dat zij zo snel als mogelijk een
beslissing krijgen op hun asielaanvraag. En dat zij, in het geval zijn alleen naar Nederland
zijn gekomen, zo snel mogelijk hun ouders bij zich hebben. Artikel 10
Kinderrechtenverdrag schrijft voor dat de overheid aanvragen om gezinshereniging met
welwillendheid, menselijkheid en spoed behandelt. Om die reden beveelt het College aan
om de aanvragen van kinderen en hun nareizende familieleden met voorrang te
behandelen.

2.3 Voorzieningen voor statushouders
Op 14 oktober j.l is de Tweede kamer akkoord gegaan met het voorstel van de VVD en
PvdA dat de opvang van statushouders ‘sober en rechtvaardig’ moet zijn. Volgens het
voorstel kunnen statushouders geen voorrang meer krijgen bij de toewijzing van sociale
huurwoningen, worden zij opgevangen in semipermanente woningen, en wordt hun
bijstandsuitkering verlaagd omdat de huur en de ziektekostenverzekering in natura worden
uitgekeerd. Daarmee verliezen zij ook het recht op toeslagen. In het Bestuursakkoord
Verhoogde Asielinstroom wordt hieraan toegevoegd de nieuwe huisvestingsvoorzieningen
zo in te richten dat de bijstand nog verder kan worden gekort door het toepassen van de
kostendelersnorm.11 Het College heeft bezwaren tegen deze voorstellen tot versobering,
die raken aan het non-discriminatiebeginsel en tevens op den duur niet bijdragen aan de
integratie van vluchtelingen en het behoud van draagvlak.
Urgentie uit de Huisvestingswet
Het Vluchtelingenverdrag, artikel 21, bepaalt dat Nederland vluchtelingen wat betreft
huisvesting zo gunstig mogelijk moet behandelen en in elk geval niet minder gunstig dan
vreemdelingen die in dezelfde omstandigheden verkeren. Ook de Kwalificatierichtlijn12
legt neer dat lidstaten zich moeten inspannen om vluchtelingen op het gebied van toegang
tot huisvesting gelijke kansen te bieden.
Statushouders krijgen nu op grond van artikel 12 lid 3 Huisvestingswet voorrang bij de
toewijzing van sociale huisvesting. Een wetswijziging is ingediend om deze
voorrangspositie te schrappen. Indien vluchtelingen niet meer in aanmerking komen voor
urgentie, sluiten zij achteraan in de rij van woningzoekenden. In tegenstelling tot andere
woningzoekenden hebben vluchtelingen dan nog geen enkele inschrijfduur opgebouwd.
Tijdens deze wachtperiode zitten de vluchtelingen in een azc of op een andere
noodopvangplek. Dit zal de doorstroom van statushouders van het azc naar de gemeente
nog meer zal blokkeren. Hierdoor zal noodopvang onnodig lang moeten blijven
voortbestaan, met de hierboven beschreven mensenrechtelijke knelpunten van dien.
Het College raadt een dergelijke wetswijziging om die reden ten zeerste af.

11
12

Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom, 27 november 2015, paragraaf 2.2.1.
Kwalificatierichtlijn 2011/95/EU, artikel 32.

-6-

Korting op de bijstand
Op grond van artikel 23 Vluchtelingenverdrag en artikel 29 Kwalificatierichtlijn hebben
vluchtelingen recht op dezelfde behandeling op het gebied van ondersteuning en bijstand
van overheidswege als nationale onderdanen. Het in natura uitkeren van voorzieningen en
het korten van de bijstand in geval van samenwoning kan in sommige omstandigheden zijn
toegestaan, zolang hiermee geen onderscheid wordt gemaakt tussen vluchtelingen en
nationale onderdanen. Indien deze versoberingen alleen wordt toegepast op vluchtelingen
is dit in strijd met bovengenoemde bepalingen. Ook dreigt het risico dat door deze
kortingen het levenspeil van de vluchtelingen onder de norm van een adequate
levensstandaard terecht komt, zoals vastgelegd in o.a. artikel 11 IVESCR. Het College zal
de ontwikkelingen op dit punt nauwlettend volgen.
Averechts effect van versobering op integratie en draagvlak
Daarnaast wijst het College erop dat deze voorstellen een averechts effect kunnen hebben
op de integratie van vluchtelingen en daarmee op het draagvlak voor deze groep. De
regering erkent het belang van integratie en treft maatregelen om zo vroeg mogelijk
hiermee te starten. Die integratie is van groot belang gezien de hoge werkloosheid onder
vluchtelingen. Tegelijkertijd ervaren vluchtelingen discriminatie bij het vinden van een
baan. Werkgevers willen, zo blijkt uit onderzoek van het SCP13, nog steeds liever Mark dan
Mohammed.
Ook voor het behoud van draagvlak is integratie belangrijk. Het College juicht de
voorstellen in het Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom om extra te investeren in de
maatschappelijke begeleiding van vluchtelingen dan ook van harte toe. Echter, de
versobering van voorzieningen draagt aan integratie en draagvlak niet bij. De versobering
leidt tot armoede en op de langere duur mogelijk tot isolement. Dat geeft vluchtelingen
niet de betere startpositie die nodig is om de achterstand om een baan te vinden in te
halen. Bovendien leiden armoede en uitsluiting tot een slechtere gezondheid.

2.4 Inburgering van asielzoekers en statushouders
Tijdens de bezoeken heeft het College specifieke aandacht besteed aan de mogelijkheden
die er in de opvang zijn voor inburgering en het werken aan toekomstperspectief, in
Nederland of in het land van herkomst. Het College heeft daarbij niet alleen gekeken naar
statushouders, die volgens het programma van het COA in de opvang al Nederlandse les en
vakken als Kennis Nederlandse Maatschappij (KNM) krijgen, maar ook naar asielzoekers die
nog in afwachting zijn van een beslissing. Zij hebben tijdens hun verblijf in het azc de
mogelijkheid om taallessen te volgen die door vrijwilligers worden gegeven.
Een groot gedeelte van de asielzoekers, zoals de vluchtelingen uit Syrië, zullen
waarschijnlijk voor langere tijd in Nederland blijven. Vanwege de oplopende doorlooptijd
is het College van mening dat het in het belang van zowel de asielzoekers als de overheid
is om met integratie in een zo vroeg mogelijk stadium te starten. Daarbij horen taallessen,
diplomawaardering en oriëntering op de arbeidsmarkt.
Naast de inburgering van asielzoekers, vindt het College dat er een taak voor de overheid
ligt waar het gaat om de inburgering van toegelaten vluchtelingen. Integratie is immers
een “two way street”. De overheid heeft sinds 2013, als gevolg van een wijziging van de
Wet inburgering, geen aandeel meer in het inburgeringstraject waartoe vluchtelingen
verplicht zijn. Gezien het grote belang dat ook de overheid hecht aan de integratie en
participatie van vluchtelingen, gevoegd bij de grote groep vluchtelingen die zich nu in
Nederland vestigt, beveelt het College de Minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid
13

SCP-publicatie 2010/1, Liever Mark dan Mohammed? Discriminatie op de arbeidsmarkt, Iris Andriessen, Eline
Nievers, Laila Faulk, Jaco Dagevos, Den Haag, Sociaal en Cultureel Planbureau, januari 2010.

-7-

aan weer zijn aandeel te nemen in het inburgeringstraject. Dat kan bestaan uit
(gedeeltelijke) financiering van het inburgeringstraject – zonder dat de vluchteling darvoor
een lening moet afsluiten en dus direct met schulden start – en uit intensieve begeleiding
in dit traject, zoals voorheen de gemeentes verzorgden. Niet alleen de vluchteling, maar
ook de overheid is hierbij gebaat. Het voltooien van het inburgeringstraject vergroot de
kansen op deelname in de maatschappij en op een baan.

2.5 Draagvlak
De in deze notitie beschreven (voorgenomen) maatregelen worden deels ingegeven door de
wens van de overheid, centraal en decentraal, om draagvlak in de samenleving te
behouden. Ook in de gesprekken die het College de afgelopen periode heeft gevoerd komt
dit telkens terug. Zo houden gemeentes bij het bepalen van het aantal opvangplaatsen dat
zij aanbieden rekening met de gevoelens van omwonenden. De regering versobert de
voorzieningen voor statushouders, deels om zo draagvlak onder burgers die in een
vergelijkbare benarde situatie zitten te behouden.
Het College snapt het streven van de overheid om bij het nemen van maatregelen zo veel
mogelijk rekening te houden met de gevoelens van alle betrokkenen. Wel wil het College
erop wijzen dat hierdoor de mensenrechten van asielzoekers en statushouders niet in de
knel mogen komen. Van een schending van mensenrechten14 kan sprake zijn als
asielzoekers op straat terecht komen als gevolg van de keuze van gemeentes om minder
plekken aan te bieden dan zij beschikbaar hebben. Of als het voorzieningenniveau zo ver
wordt teruggeschroefd dat statushouders slechter af zijn dan Nederlanders in dezelfde
positie.
Als de naleving van de mensenrechten van deze groep in het nauw komt, is het aan de
overheid om er alles aan te doen om deze mensenrechten te beschermen. Ook al roept dat
gevoelens van onvrede bij anderen op. Tenzij uiteraard de mensenrechten van die anderen
ook op het spel staan. Dan moet de overheid een afweging maken welke belangen
zwaarder wegen. Tot nog toe echter is het College niet gebleken dat de mensenrechten
van andere burgers, zoals het recht op privéleven, door de opvang van asielzoekers en
vluchtelingen worden aangetast.

14

Denk bijvoorbeeld aan het recht op bescherming van privéleven, dat mede inhoudt bescherming van de
lichamelijke en geestelijke integriteit (artikel 8 EVRM); aan het recht op een adequate levensstandaard (artikel
11 IVESCR).

-8-

3. Aanbevelingen
Naar aanleiding van bovenstaande bevindingen komt het College tot de volgende
aanbevelingen:
Noodopvang; termijn verblijf en geschiktheid locatie
1. Het College beveelt de Staatsecretaris van Veiligheid en Justitie aan het totale
verblijf in de noodopvang zo veel mogelijk te beperken tot maximaal zes maanden. En
het aantal verhuizingen van asielzoekers zoveel mogelijk te beperken, zeker waar het
om kinderen gaat. Kinderen, zowel alleenstaand als met ouders, dienen opgevangen te
worden in voor hen geschikte kleinschalige locaties, die voor zo lang mogelijke termijn
beschikbaar zijn om zo het aantal verhuizingen te beperken.
2. Het College beveelt de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap alles in
werking te stellen om bij plaatsing in de opvang zo snel mogelijk met onderwijs te
starten, zodat de tijdige toegang tot dit recht gegarandeerd kan worden.
Behandelen asiel- en nareisaanvragen: prioriteit geven aan kinderen
3. In verband met de (psychische) gezondheid van kinderen beveelt het College de
Staatsecretaris van Veiligheid en Justitie aan de asielaanvragen van de kinderen en
de nareisaanvragen van hun ouders met voorrang te behandelen.
Voorzieningen voor statushouders: versobering en discriminatieverbod
4. Het College beveelt de Minister voor Wonen en Rijksdienst aan de voorrangspositie
van vluchtelingen in de Huisvestingswet ten aanzien van de toewijzing van sociale
huisvesting niet te schrappen. Dit bevordert de uitstroom van vluchtelingen uit het azc
niet en laat de noodopvang langer bestaan dan strikt noodzakelijk.
5. Daarnaast beveelt het College de Minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid aan
het minimumniveau van voorzieningen voor vluchtelingen te waarborgen zonder
onderscheid te maken tussen vluchtelingen en nationale onderdanen.
Inburgering: rol voor de overheid
6. Het College beveelt de Minister van Sociale zaken en Werkgelegenheid aan weer zijn
rol te nemen in het inburgeringstraject van vluchtelingen. Dat kan bestaan uit
(gedeeltelijke) financiering van het inburgeringstraject – zodat vluchtelingen niet
direct met schulden hoeven te starten – en uit intensieve begeleiding in dit traject.
Niet alleen de vluchteling, maar ook de overheid is hierbij gebaat. Het voltooien van
het inburgeringstraject vergroot de kansen op deelname in de maatschappij en op een
baan.
Draagvlak en mensenrechten
7. Het College beveelt de overheid, centraal en decentraal, aan om bij maatregelen die
(deels) genomen worden om draagvlak te behouden, alert te zijn dat de
mensenrechten van asielzoekers en vluchtelingen niet in het gedrang komen. Hoe
belangrijk het behoud van draagvlak ook is, de bescherming van mensenrechten gaat
voor.

-9-