Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 943

Wijziging van de Wet langdurige zorg in verband
met diverse onderwerpen op het gebied van
langdurige zorg

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 28 maart 2022
Met veel belangstelling heb ik kennisgenomen van de opmerkingen en
vragen van de leden van de fracties van de VVD, D66, PVV en CDA. Graag
ga ik in op de door de leden van deze fracties gestelde vragen en
opmerkingen overeenkomstig de in het verslag gekozen paraafindeling. In
deze nota zijn de vragen en opmerkingen uit het verslag integraal
opgenomen in cursieve tekst en de beantwoording daarvan in gewone
typografie.
Inhoudsopgave
I.

II.

blz.

Algemeen
1.
Inleiding
2.
Huishoudelijke hulp
3.
Inschrijving verzekerden
4.
Raadpleegfunctie
5.
Eerder inzetten van de (onafhankelijke) cliëntondersteuning
6.
Fraudetoets
7.
Advies en consultatie

1
2
3
5
7
11
15
16

Artikelsgewijs

18

I. ALGEMEEN
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de Wijziging van de Wet langdurige zorg in verband met diverse onderwerpen op het gebied van langdurige zorg (hierna: het wetsvoorstel) en
zijn positief over het doel van de voorgestelde wijziging(en), namelijk het
in lijn brengen van wet- en regelgeving met de praktijk van de langdurige
zorg. Zorg moeten draaien om mensen. De wetten en regels moeten een
helder kader vormen om die zorg te bieden, vinden de leden van de
VVD-fractie. Daarom achten zij het van groot belang dat wetgeving

kst-35943-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

1

aansluit bij de wens van zorgverleners, patiënten en cliënten om
liefdevolle en passende zorg te organiseren die werkt voor mensen.
In onderhavig wetsvoorstel worden enkele wijzigingen voorgesteld.
Enerzijds om wetgeving in lijn brengen met de reeds bestaande praktijk
en anderzijds om wetgeving op punten aan te passen waar deze in de weg
staat van een goed functionerende praktijk. De leden van de VVD-fractie
hebben over beide typen voorstellen nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel. Zij herkennen dat de huidige wet op een aantal punten in de
praktijk onvoldoende toegesneden is en dat daartoe wijzigingen benodigd
zijn. Zij hebben enkele vragen met betrekking tot de implementatie en
gevolgen van de voorgestelde wetswijzigingen.
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van voorliggend
wetsvoorstel en hebben daarover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het onderhavige wetsvoorstel. Deze leden vinden het positief te
bemerken dat er wordt aangesloten bij de staande praktijk, omdat de
regering van mening is dat de huidige wetsonderdelen daar onvoldoende
op toegesneden zijn. Zij maken van de gelegenheid gebruik om enkele
verduidelijkende vragen te stellen.
1. INLEIDING
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
wijzigingen met betrekking tot betalingen van huishoudelijke hulp met
terugwerkende kracht tot 2015 kan worden ingezet. Tegelijkertijd lezen
deze leden in het advies van de Raad van State dat de noodzaak voor
terugwerkende kracht onvoldoende is toegelicht. Deze leden vragen de
regering om verdere toelichting.
De afdeling advisering van de Raad van State (hierna: de afdeling) geeft in
haar advies aan dat alleen terugwerkende kracht aan een regeling kan
worden verleend als daarvoor een bijzondere reden bestaat en dat de
noodzaak hiertoe in het wetsvoorstel inderdaad onvoldoende was
toegelicht. Naar aanleiding van het advies van de Afdeling, is de memorie
van toelichting aangepast. In de memorie van toelichting staat nu
opgenomen dat door de wijziging terug te laten werken, de bestaande
praktijk wordt gecodificeerd. Daarmee worden nadelige of bezwarende
gevolgen voor betrokkenen voorkomen en gewaarborgd dat zorgaanbieders en zorgkantoren niet geconfronteerd worden met onrechtmatigheden in het verleden. Het betreft hier immers zorg die al verleend,
gefactureerd en betaald is.
Verder vragen deze leden de regering hoe Wet langdurige zorg (Wlz)verzekerden zullen worden geïnformeerd over de wetswijziging huishoudelijke zorg.
Wlz-verzekerden zijn vanaf 2015 via de zorgaanbieders, via de zorgkantoren (pgb) en via de website van de rijksoverheid «informatie langdurige
zorg»1, op de hoogte gesteld over de reikwijdte van de Wlz-zorgvorm
«huishoudelijke hulp». Met dit wetsvoorstel wordt de reeds bestaande
uitvoeringspraktijk gecodificeerd en is er geen sprake van een actuele
wijziging hieraan. Hiermee is het niet noodzakelijk om een aparte
1

Inmiddels is de informatie die op rijksoverheid.nl overgegaan naar de pagina www.regelhulp.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

2

communicatie richting Wlz-verzekerden in gang te zetten aangaande dit
onderdeel van het wetsvoorstel.
Kan worden aangegeven of en zo ja hoe zorgaanbieders hiertoe financiële
of administratieve lasten zullen ervaren door bijvoorbeeld aanpassingen
van declaraties uit het verleden? Zo nee, waarom niet?
Zorgaanbieders zullen geen financiële- of administratieve lasten ervaren
over het verleden. Tijdens het VAO Voortgang trekkingsrechten pgb van
22 december 2016 heeft de toenmalige Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport toegezegd om een oplossing te vinden voor de
ontstane situatie, waardoor aanspraak «schoonhouden van de
woonruimte» te beperkt is voor sommige Wlz-verzekerden. Hierop is in
overleg met Zorgverzekeraars Nederland, de zorgkantoren, het Zorginstituut Nederland en de Nederlandse Zorgautoriteit gekomen tot een
tijdelijke oplossing, vooruitlopend op deze wetswijziging. Onderhavige
wetswijziging codificeert de tijdelijke oplossing, waardoor er geen extra
lasten zullen worden ervaren.
2. HUISHOUDELIJKE HULP
De leden van de VVD-fractie onderschrijven de verschillende ondersteuningsbehoefte van thuis- en uitwonende ouderen. In het wetsvoorstel
staat dat er bij huishoudelijke hulp een onderscheid moet worden
gemaakt tussen de situatie van Wlz-geïndiceerden die in een instelling
verblijven of via een volledig pakket thuis (vpt) zorg ontvangen en
Wlz-verzekerden die in de thuissituatie met een modulair pakket thuis
(mpt) of persoonsgeboden budget (pgb) zorg ontvangen. Dit onderscheid
heeft geen budgettaire consequenties, zo lezen de leden van de
VVD-fractie.
Heeft het vastleggen van dit onderscheid gevolgen voor de verschillende
typen huishoudelijke ondersteuning die zorgverleners kunnen aanbieden?
Met andere woorden: blijft de uitvoeringspraktijk voor zorgverleners en
hun cliënten na deze wetswijziging hetzelfde?
Dit wetsvoorstel heeft geen gevolgen voor de zorg aan de cliënten die
zorgverleners kunnen aanbieden of de bekostiging hiervan. Dit
wetsvoorstel codificeert de bestaande uitvoeringspraktijk. De uitvoeringspraktijk blijft dus inderdaad hetzelfde.
Voorts vragen de leden van de VVD-fractie de regering of er door deze
wetswijziging sprake is van verbreding. Wat wordt verstaan onder andere
algemeen gangbare vormen van huishoudelijke hulp? Is daar een
opsomming van te geven?
Onder «andere algemeen gangbare» vormen van huishoudelijke hulp
naast het schoonhouden van de woonruimte van de verzekerde, kunnen
onder andere hulp bij het doen van boodschappen, het bereiden van eten
en drinken of het verschonen van het bed worden verstaan. Bij dit
wetsvoorstel is geen sprake van verbreding van de aanspraak op
huishoudelijke hulp ten opzichte van de huidige uitvoeringspraktijk, maar
codificeert deze.
Tot slot vragen genoemde leden de regering of kan worden aangegeven
hoeveel thuiswonende ouderen ondersteuning krijgen vanuit de Wlz,
gezien de meeste ondersteuning wordt aangevraagd vanuit de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015? Is deze wetswijziging
gezien die trend nog voldoende in lijn met de praktijk?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

3

Op 20 december 2021 ontvingen ongeveer 50.500 cliënten met VV-profiel
Wlz-zorg zonder verblijf. Van deze cliënten hadden er 11.500
leveringsvorm volledig pakket thuis (vpt); 26.000 alleen mpt als
leveringsvorm; 8.000 cliënten alleen pgb als leveringsvorm en 5.000 een
combinatie pgb/mpt2. Het kan bij zorg buiten de instelling gaan om
uiteenlopende vormen van zorg zoals verpleegkundige zorg, logeeropvang of hulp bij het huishouden. Mensen met een Wlz-indicatie krijgen
hun zorg en ondersteuning vanuit de Wlz, en niet vanuit de Wet
maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo). Ook als zij thuis blijven
wonen, krijgen zij de zorg waarop zij vanwege hun beperkingen zijn
aangewezen vanuit de Wlz.
De leden van de D66-fractie vragen de regering of sprake is van een
verbreding van de aanspraak naar «andere algemeen gangbare huishoudelijk hulp dan het schoonhouden van de woonruimte» en op basis
waarvan geconcludeerd wordt dat dit budgetneutraal is?
In de Wlz is voor mensen die in een instelling verblijven of hun zorg via
een volledig pakket thuis (vpt) ontvangen als aparte aanspraak «het
schoonhouden van de woonruimte van de verzekerde» opgenomen. Voor
de leveringsvormen modulair pakket thuis (mpt) en een persoonsgebonden budget (pgb) is door een omissie in de wet de aanspraak op het
schoonhouden van de woonruimte van de verzekerde en andere
algemeen gangbare huishoudelijke hulp niet geregeld. De uitvoeringspraktijk en de financiering van de aanspraak zijn echter al conform dit
wetsvoorstel. Omdat dit wetsvoorstel de uitvoeringspraktijk codificeert,
kan worden geconcludeerd dat dit budgetneutraal is. De kosten maken
integraal onderdeel uit van het Wlz-kader.
De leden van de PVV-fractie vragen de regering naar een aantal concrete
voorbeelden van andere algemeen gangbare huishoudelijke hulp dan het
schoonhouden van de woonruimte.
Voorbeelden van «andere algemeen gangbare huishoudelijke hulp» dan
het schoonhouden van de woonruimte zijn onder andere hulp bij het doen
van boodschappen, hulp bij het bereiden van eten en drinken, het
verschonen van het bed of hulp bij het doen van de was (in de wasmachine doen, het er uithalen, drogen, opvouwen en in de kast leggen).
De regering stelt dat er met dit wetsvoorstel rekening wordt gehouden
met het onderscheid in de situatie tussen Wlz- geïndiceerde die in een
instelling verblijven of via een vpt zorg ontvangen en Wlz-verzekerden die
in de thuissituatie met een mpt of pgb zorg ontvangen. Dit klinkt logisch,
volgens de leden van de CDA-fractie. Zij vragen de regering of deze
aanpassing tot nieuwe afbakeningsproblemen kan gaan leiden. Kan de
regering hierop reflecteren?
Dit wetsvoorstel codificeert de huidige uitvoeringspraktijk welke sinds
2015 bestaat. Hiermee wijzigt dan ook de bestaande afbakening niet
tussen enerzijds de Wlz-geïndiceerden die in een Wlz-instelling verblijven
of hun zorg krijgen via een volledig pakket thuis en anderzijds de
verzekerden die hun zorg krijgen via een modulair pakket thuis of een
persoonsgebonden budget. Er zijn door dit wetsvoorstel dan ook geen
afbakeningsproblemen te verwachten.

2

Deze aantallen treft u aan op: https://www.monitorlangdurigezorg.nl/publicaties/maatwerkpublicaties/2022/01/07/wlz-gebruik-naar-leveringsvorm-in-en-uitstroom-per-week-2020-wk-22021-wk-51.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

4

Wat zou, bij inwerkingtreding van dit wetsvoorstel, bij een mpt, pgb of vpt
van een Wlz- verzekerd wel of niet onder hulp bij het huishouden kunnen
vallen?
Dit wetsvoorstel codificeert de huidige uitvoeringspraktijk welke sinds
2015 bestaat. De reikwijdte van de hulp onder de verschillende leveringsvormen wijzigt niet met dit wetsvoorstel. Ingeval van mpt en pgb vallen
onder dit wetsvoorstel naast hulp bij het schoonhouden van de
woonruimte van de verzekerde, zoal hulp bij het doen van boodschappen,
hulp bij het bereiden van de maaltijden, hulp bij het verschonen van het
bed en hulp bij het doen van de was (in de wasmachine doen, het er
uithalen, drogen, opvouwen en in de kast leggen). De leveringsvorm vpt
betreft een integraal pakket aan zorg waaronder het schoonhouden van de
woonruimte van de verzekerde en bijvoorbeeld het verstrekken van eten
en drinken door de zorgaanbieder. Hulp bij het doen van de
boodschappen en het bereiden van de maaltijden valt hiermee
logischerwijs niet onder de aanspraak. Het verschonen van het bed
behoort ingeval van vpt ook tot de integrale zorgverlening door de
zorgaanbieder. Ten aanzien van hulp bij het «doen van de was» kan in
geval van zorg in een instelling of via vpt worden gezegd dat het
verstrekken en wassen van beddengoed en keukentextiel (platgoed) tot de
Wlz-aanspraak behoort. Het volledig overnemen van het wassen- en
stomen van kleding valt niet onder de aanspraak «huishoudelijke hulp».
Kan de regering aangeven hoeveel mensen nu van deze regeling gebruik
maken?
In november 2020 ontvingen 16.200 Wlz-cliënten met een mpt huishoudelijke hulp in natura3. Het gaat dan om cliënten met een profiel behorend
bij de gehandicaptenzorg of cliënten met een VV-zorgprofiel waarvoor een
zorgaanbieder een prestatie huishoudelijke hulp bij het zorgkantoor heeft
gedeclareerd. Het is mij niet bekend hoeveel thuiswonende Wlz-cliënten
zelf huishoudelijke hulp inkopen met pgb.
3. INSCHRIJVING VERZEKERDEN
De leden van de VVD-fractie lezen dat met de voorgestelde wijziging de
positie van verzekerden wordt gelijkgesteld, omdat wordt voorkomen dat
de één zichzelf moet inschrijven voor een verpleeghuis en de ander niet.
Dit geeft administratieve lastenverlichting bij zowel burgers als
Wlz-uitvoerders. In hoeverre betekent dit een toename van administratieve lasten bij de betreffende zorgverzekeraars? Ook vragen de leden van
de VVD-fractie de regering of de (mogelijke) administratieve gevolgen
voor Wlz-uitvoerders en zorgverzekeraars budgettaire consequenties
zullen hebben.
Onder de huidige wetgeving moet een verzekerde die verzekerd is bij een
zorgverzekeraar die geen Wlz-uitvoerder in zijn groep heeft, zich zelf
aanmelden bij de Wlz-uitvoerder in de gemeente waar hij woont. De
Wlz-uitvoerder schrijft de verzekerde vervolgens in. Op basis van het
wetsvoorstel schrijft een dergelijke zorgverzekeraar de verzekerde in bij de
Wlz-uitvoerder die als zorgkantoor aangewezen is in de regio waar de
verzekerde woont of, indien de verzekerde in
het buitenland woont, bij de Wlz-uitvoerder in een bij algemene maatregel
van bestuur aangewezen regio. Daardoor behoeft de verzekerde zich niet
meer zelf in te schrijven bij een Wlz-uitvoerder.
3

Deze aantallen treft u aan op: StatLine – Personen met gebruik Wlz-zorg in natura;
leveringsvorm, zzp/zorgvorm, regio (cbs.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

5

Het gaat hier dus niet om de inschrijving van verzekerden bij een
verpleeghuis.
Er is op dit moment één zorgverzekeraar te weten EUcare die geen
Wlz-uitvoerder in zijn groep heeft. Zorgverzekeraars Nederland (ZN) heeft
namens de zorgverzekeraars aangegeven dat de administratieve lasten
voor EUcare verwaarloosbaar zijn. Er zijn hier (nagenoeg) geen budgettaire consequenties aan verbonden.
Kan de regering tevens toelichten hoe verzekerden op de hoogte worden
gebracht van de inschrijving bij een Wlz-uitvoerder door de zorgverzekeraar? Welke stappen moeten verzekerden daarna nemen?
Verzekerden worden in het algemeen via de website van de zorgverzekeraars geïnformeerd over hoe zij verzekerd zijn voor de Wlz.
De verzekerden die zich verzekerd hebben bij een zorgverzekeraar die
geen onderdeel uitmaakt van een groep waarvan ook een Wlz-uitvoerder
deel uitmaakt, hoeven zelf geen stappen meer te nemen om zich in te
schrijven bij een Wlz-uitvoerder, dat is juist het doel van de voorgestelde
wijziging. Verzekerden worden in het algemeen via de website van de
zorgverzekeraars geïnformeerd over hoe zij verzekerd zijn voor de Wlz.
De leden van de PVV-fractie vinden het een goede zaak dat verzekerden
ontlast worden van administratieve lasten. Sommige verzekerden
verdwalen nu namelijk al in alle ingewikkelde regelgeving.
De regering stelt in de memorie van toelichting dat op dit moment één
buitenlandse zorgverzekeraar is toegetreden tot de Nederlandse zorgverzekeringsmarkt, zo lezen de leden van de CDA-fractie. Het betreft
EUCARE. Deze zorgverzekeraar heeft geen Wlz-uitvoerder in zijn groep en
bij deze zorgverzekeraars zijn ongeveer 150.000 verzekerden verzekerd.
Het is bij de verzekerden die bij deze zorgverzekeraars zijn verzekerd niet
algemeen bekend dat zij zichzelf moeten inschrijven bij een
Wlz-uitvoerder. De regering gaat de wet daarom op dit punt aanpassen, zo
lezen genoemde leden. Kan de regering aangeven hoeveel personen er nu
in totaal niet zijn ingeschreven bij een Wlz uitvoerder?
Het is mij niet bekend hoeveel personen er niet zijn ingeschreven bij een
Wlz-uitvoerder.
De regering stelt ook voor de wet zo te wijzigen dat de verzekeraar die
geen Wlz-uitvoerder in de groep heeft ook een verzekerde die in het
buitenland woont in moet schrijven. Dit zal geschieden bij een
Wlz-uitvoerder van een bij algemene maatregel van bestuur (AMvB) aan
te wijzen regio. Begrijpen de leden van de CDA-fractie het goed dat er een
regionale verdeling komt om verzekerden die in het buitenland te wonen
in te schrijven? Kan de regering aangeven hoe zij deze regionale verdeling
voor zich ziet?
Er komt geen regionale verdeling. Voor de verzekeraars die geen deel
uitmaken van een groep waarvan ook een Wlz-uitvoerder deel uitmaakt,
zullen verzekerden die in Nederland wonen worden ingeschreven bij de
Wlz-uitvoerder in de regio waar de verzekerde woont. Verzekerden die in
het buitenland wonen worden ingeschreven bij een in een amvb aan te
wijzen Wlz-uitvoerder. Er wordt dus één Wlz-uitvoerder aangewezen waar
verzekerden die in het buitenland wonen en verzekerd zijn bij een
zorgverzekeraar die geen Wlz-uitvoerder in de groep heeft, worden
ingeschreven. Het inschrijven geschiedt door die verzekeraar die geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

6

deel uitmaakt van een groep waarvan ook een Wlz-uitvoerder deel
uitmaakt (dat is op dit moment alleen EUcare).
Kan de regering er zorg voor dragen dat voor de plenaire wetsbehandeling de AMvB die bij dit onderhavige wetsvoorstel hoort aan de Tweede
Kamer is voorgelegd?
De amvb waarin dit wordt uitgewerkt moet nog worden opgesteld. Op dit
moment wordt uitgezocht welke Wlz-uitvoerder aangewezen gaat worden.
Naar verwachting is de amvb nog niet gereed voor de plenaire behandeling. Ik stel daarom voor uw Kamer voor de behandeling te informeren
over wie de beoogd aan te wijzen Wlz-uitvoerder is of zo spoedig mogelijk
daarna.
De regering stelt wat betreft genoemde leden terecht vast dat het nog
steeds kan voorkomen dat een persoon niet is ingeschreven bij een
Wlz-uitvoerder, bijvoorbeeld als iemand geen zorgverzekering heeft, en
dat daarom de vangnetregeling blijft bestaan. De leden van de CDA-fractie
vermoeden dat deze groep na inwerkingtreding van onderhavig
wetsvoorstel een stuk kleiner is dan nu het geval is. Kan de regering hier
een schatting van maken?
r valt geen schatting te maken van hoeveel personen niet zijn
ingeschreven bij een Wlz-uitvoerder, omdat zij niet verzekerd zijn. Het
wetsvoorstel betreft de inschrijving van Zvw-verzekerden bij een
Wlz-uitvoerder en beoogt vooral administratief ongemak voor de
verzekerde te voorkomen. De groep onverzekerden wordt hierdoor niet
geraakt en zal dus niet groter of kleiner worden.
Genoemde leden vinden het verstandig om organisaties die met de
doelgroep onverzekerden werken, zoals daklozen, hiervan op de hoogte te
brengen. Deze organisaties kunnen checken of onverzekerden die zich in
schrijven voor de basisverzekering, zich ook ingeschreven hebben bij een
Wlz uitvoerder. Kan de regering hier invulling aan geven?
Aangezien inschrijving geschiedt door de zorgverzekeraar die onderdeel is
van een groep waar ook een Wlz-uitvoerder deel uitmaakt, is vrijwel niet
meer mogelijk dat verzekerden niet ingeschreven zijn voor de Wlz.
Daarmee is het overbodig om organisaties als bedoeld in de vraag, apart
op de hoogte te brengen.
4. RAADPLEEGFUNCTIE
Met de voorgestelde wetswijziging wordt het mogelijk een beveiligd
informatiesysteem voor gegevensuitwisseling te creëren, teneinde te
kunnen controleren of zorg valt onder de Wlz of de Zorgverzekeringswet
(Zvw). De leden van de VVD-fractie vragen de regering wanneer dit
informatiesysteem in werking zal treden. Wordt het informatiesysteem
eerst getest? Klopt het dat dit onderdeel van de wetswijziging pas in de
praktijk effect zal hebben op het moment dat dit informatiesysteem is
gecreëerd? Ook vragen zij de regering of er toestemming wordt gevraagd
aan cliënten alvorens hun gegevens worden gedeeld.
In het kader van de raadpleegfunctie worden persoonsgegevens verwerkt.
Het controleren vanuit welk domein zorg wordt betaald, is immers
onderdeel van de normale bedrijfsvoering van aanbieders van Zvw-zorg.
Het gaat daarbij uitsluitend om het gegeven dat een betrokkene een
Wlz-indicatie heeft en of de betrokkene verblijf met behandeling op grond
van de Wlz ontvangt. Er wordt geen inhoudelijke informatie over de
Wlz-indicatie verwerkt. Voornoemde verwerking van gegevens over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

7

gezondheid is – zonder toestemming van de betrokkene – mogelijk indien
de verwerking noodzakelijk is voor het beheren van gezondheidszorgstelsels (artikel 9, tweede lid, onderdeel h, van de Algemene Verordening
Gegevensbescherming; hierna: AVG). Dat artikel vereist daarvoor wel een
wettelijke grondslag in Nederlands recht. Via dit wetsvoorstel wordt
voorzien in een wettelijke grondslag (onderdeel M, eerste lid). De
wenselijkheid voor deze wettelijke grondslag is er mede in gelegen dat het
niet praktisch werkbaar en voor de cliënt zeer belastend is om in alle
gevallen waarin de zorgaanbieder wil vaststellen of de te verlenen of
verleende zorg, wel of geen Wlz-zorg betreft, toestemming van de cliënt
voor het verwerken van gegevens vereist zou zijn.
De raadpleegfunctie is geïntegreerd in het bestaande systeem dat Vecozo
biedt voor een veilige en efficiënte uitwisseling van administratieve
gegevens in de zorg. Alleen geautoriseerde Zvw-zorgaanbieders maken
hier gebruik van. Het bestaande systeem met de geïntegreerde raadpleegfunctie is technisch beproefd, verder testen is niet nodig. De raadpleegfunctie is na inwerkingtreding van artikel I, onderdeel M, eerste lid,
conform de AVG en technisch verantwoord.
Voorts lezen de leden van de VVD-fractie op pagina 5 van de memorie van
toelichting de volgende passage: «In het kader van het beginsel van de
dataminimalisatie wordt «dat»-informatie verstrekt en niet «wat»informatie.» Kan een voorbeeld worden gegeven van wat hiermee wordt
bedoeld?
Hiermee wordt bijvoorbeeld bedoeld dat de verstrekte informatie laat zien
«dat» de verzekerde beschikt over een geldig indicatiebesluit van het CIZ,
maar niet wat er in dat besluit staat. Uit de verstrekte informatie blijkt
bijvoorbeeld niet welk recht op Wlz-zorg het CIZ heeft vastgesteld.
Genoemde leden vinden belangrijk dat de privacy van burgers wordt
gewaarborgd wanneer het om het delen van bijzondere persoonsgegevens gaat. Er is in de wet geen vaste bewaartermijn voor deze
gegevens opgenomen, omdat dit per casus kan verschillen. De gegevens
zullen «zo lang als nodig» worden bewaard, aldus de regering. Deze leden
vragen de regering hoe wordt gewaarborgd dat deze gegevens niet langer
worden bewaard dan strikt noodzakelijk.
De raadpleegfunctie betekent dat Zvw-zorgaanbieders gegevens over
patiënten afkomstig van Wlz-uitvoerders of het CIZ kunnen verwerken. De
Zvw-zorgaanbieders verwerken de van Wlz-uitvoerders of het CIZ
ontvangen Wlz-gegevens in de administratie ten behoeve van – kort
gezegd – de juiste facturering. De Zvw-zorgaanbieders mogen op grond
van de AVG (artikel 5, eerste lid, onderdeel e) de gegevens niet langer
bewaren dan strikt noodzakelijk. De Autoriteit persoonsgegevens (AP)
houdt toezicht op de naleving van die verplichting. De AP kan op grond
van de AVG (artikel 83, vijfde lid), in combinatie met de Uitvoeringswet
AVG (artikel 14, eerste lid), een bestuurlijke boete opleggen aan een
Zvw-zorgaanbieder die de persoonsgegevens langer bewaart dan strikt
noodzakelijk.
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
door het ontbreken van de wettelijke grondslag van de raadpleegfunctie
er onnodige obstakels ontstaan bij declaratie van zorg. Kan er worden
toegelicht bij welke typen zorg dit probleem zich voordoet?
Deze problemen kunnen zich voordoen bij zorgvormen, die zowel
onderdeel zijn van het verzekerd pakket op grond van de Zvw als het
verzekerd pakket op grond van de Wlz. Het gaat bijvoorbeeld om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

8

farmaceutische zorg en hulpmiddelen. Een voorbeeld verduidelijkt de
werking van de raadpleegfunctie en hoe deze obstakels in de declaratie
van zorg voorkomen.
Aan een Zvw-verzekerde kan een indicatie op grond van de Wlz worden
verstrekt. De Zvw-verzekerde is daarmee ook Wlz-cliënt geworden. Aan
een Wlz-cliënt die – kort gezegd – verblijf alsmede behandeling van zijn
aandoening door dezelfde instelling ontvangt, wordt de farmaceutische
zorg geleverd op grond van de Wlz (artikel 3.1.1, eerste lid, onderdeel d,
onder 3°, van de Wlz). Aangezien de Wlz voorliggend is op de Zvw (artikel
2.1, eerste lid, van het Besluit zorgverzekering) behoort de farmaceutische
zorg in beginsel niet ten laste van de Zvw te komen. Een
Zvw-zorgaanbieder weet echter niet altijd of een betrokkene een
Wlz-indicatie heeft en dus of de geleverde zorg ten laste van de Zvw of de
Wlz moet worden gebracht. Via de raadpleegfunctie kunnen gegevens
over de betrokkene door Wlz-uitvoerders en het CIZ aan aanbieders van
Zvw-zorg worden verstrekt. De Zvw-zorgaanbieder weet vervolgens ten
laste van welk domein de farmaceutische zorg behoort te komen.
Kan worden aangegeven hoe de privacy van cliënten wordt geborgd?
Uit de AVG vloeit voort dat er voor de verwerking van bijzondere
persoonsgegevens (zoals gegevens over de gezondheid) voldoende
wettelijke grondslag moet zijn. Bovendien geldt dat de verwerking van
persoonsgegevens moet voldoen aan de algemene eisen die op grond
van de AVG gelden voor de verwerking van gegevens. Dit betekent dat de
bijzondere persoonsgegevens alleen voor een welbepaald doel verwerkt
mogen worden en slechts voor zover dat noodzakelijk is voor dat doel en
dit rechtmatig gebeurt. Daarbij moet worden voldaan aan beginselen als
proportionaliteit, subsidiariteit en dataminimalisatie.
In het kader van deze eisen is in het wetsvoorstel (onderdeel M, eerste lid)
bepaald dat de Wlz-uitvoerder en het CIZ gegevens over een Wlz-cliënt
aan een aanbieder van Zvw-zorg verstrekken slechts voor zover die
gegevens noodzakelijk zijn om vast te kunnen stellen of deze aanbieder
zorg aan de Wlz-cliënt verleent dan wel heeft verleend die tot het
verzekerde pakket op grond van de Wlz behoort. Deze raadpleegfunctie
zorgt ervoor dat uitsluitend de noodzakelijke informatie toegankelijk is
voor de geautoriseerde Zvw-zorgaanbieder. De noodzakelijke informatie
bestaat, afhankelijk waarvoor de Zvw-zorgaanbieder is geautoriseerd, uit
het gegeven of een betrokkene beschikt over een geldig indicatiebesluit
van het CIZ, al dan niet in combinatie met het gegeven of de betrokkene
verblijf met behandeling in de zin van artikel 3.1.1, eerste lid, onderdeel d,
van de Wlz, ontvangt. In het uitzonderlijke geval het verkrijgen van verblijf
met behandeling door een cliënt pas achteraf blijkt uit een door een
zorgverzekeraar afgekeurde declaratie vanwege samenloop tussen de Wlz
en de Zvw, bestaat de noodzakelijke informatie tevens uit de AGB-code
van de Wlz-instelling waar die patiënt verblijft en het tijdvak van het
verblijf.
Voornoemde gegevens zijn te raadplegen in een beveiligd informatiesysteem (via internettoegang). Het niveau van de beveiliging van de
gegevens moet hoog zijn omdat het gaat om gegevens over de
gezondheid die behoren tot de bijzondere categorieën van persoonsgegevens in de zin van de AVG. Het hoge beveiligingsniveau betekent een
ict-beveiligingsniveau vergelijkbaar met DIGD-D met sms-code.
Kan worden aangegeven of en zo ja, welke kosten zijn verbonden aan
deze raadpleegfunctie voor cliënten of zorgaanbieders? Zo nee, waarom
niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

9

De raadpleegfunctie is uitsluitend toegankelijk voor aanbieders van
Zvw-zorg. Wlz-cliënten kunnen dus geen kosten maken voor de raadpleegfunctie. Zorgaanbieders kunnen gebruik maken van de raadpleegfunctie
via de Vecozo-website. Hier zijn geen kosten aan verbonden. Ook is het
mogelijk dat zorgaanbieders via hun softwarepakket van de raadpleegfunctie gebruikmaken. Het brengt kosten met zich mee om het softwarepakket hiervoor aan te passen. Deze kosten zijn relatief beperkt omdat het
een uitbreiding van een bestaande functionaliteit betreft.
Kan worden aangegeven of een toename aan administratieve lasten kan
worden verwacht voor zorgaanbieders? Zo nee, waarom niet?
In paragraaf 7.3 van de toelichting bij het wetsvoorstel zijn de administratieve lasten van de raadpleegfunctie toegelicht. Deze toelichting wordt
verduidelijkt.
Volgens het Handboek Meting Regeldrukkosten (hierna: Handboek), dat
gebruikt wordt voor het maken van een inschatting van de administratieve
lasten, kost arbeid in Nederland gemiddeld € 33 per uur. Aanbieders van
Zvw-zorg (20.000) moeten eenmalig kennisnemen van de raadpleegfunctie. Dit betreft een eenvoudige handeling. Hiervoor rekent het
Handboek 3 minuten. De totale administratieve lasten bedragen daarom
(60/33) * 3 * 20.000 = € 30.000 (oftewel € 1,33 per aanbieder van
Zvw-zorg).
Aan de daadwerkelijke controle vanuit welk domein zorg wordt geleverd,
zijn geen extra administratieve lasten verbonden. Dit is immers reeds
onderdeel van de normale bedrijfsvoering van zorgaanbieders.
Kan worden aangegeven welke impact de raadpleegfunctie heeft op de
zorg waar cliënten gebruik van maken?
De invoering van de raadpleegfunctie heeft geen gevolgen voor het
verzekerd pakket op grond van de Wlz of de Zvw en daarmee op de zorg
waar cliënten aanspraak op kunnen maken.
Een aantal zorgaanbieders kan in het geval van zorginhoudelijke
samenloop tussen de Wlz en de Zvw niet (tijdig) vaststellen in welk van
beide domeinen de door hen te leveren respectievelijk geleverde zorg valt.
De leden van de PVV-fractie vinden dit een goed voorbeeld van waarom
de ouderenzorg in één wet geregeld zou moeten zijn. Waarom kiest de
regering hier niet voor?
De ouderenzorg in één wet regelen is een grote stelselwijziging. Dat is
met dit wetsvoorstel niet beoogd. Een stelselwijziging verhoudt zich niet
tot de relatief beperkte problematiek van de juiste facturering bij
samenloop van Wlz-zorg en Zvw-zorg. Bovendien gaat het bij de juiste
facturering niet alleen over de ouderenzorg.
De cliënt moet erop kunnen rekenen dat enkel en alleen gegevens worden
gedeeld die nodig zijn om zorgaanbieders in de gelegenheid stellen
vooraf te kunnen checken op het gaat om een Wlz-behandeling en
daarmee facturering aan het zorgkantoor. Hoe gaat de regering dit
borgen, zo vragen zij de regering.
De geautoriseerde Zvw-zorgaanbieders verwerken de van Wlz-uitvoerders
ontvangen Wlz-gegevens van hun patiënten in hun administratie ten
behoeve van de juiste facturering. De geautoriseerde Zvw-zorgaanbieders
mogen op grond van de AVG (artikel 5, eerste lid, onderdelen b en c) de
gegevens alleen voor zover dat noodzakelijk is voor de juiste facturering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

10

verwerken. De AP houdt toezicht op de naleving van deze verplichting. De
AP kan op grond van de AVG (artikel 83, vijfde lid) in combinatie met de
Uitvoeringswet AVG (artikel 14, eerste lid) een bestuurlijke boete opleggen
aan een zorgaanbieder die de persoonsgegevens langer bewaart dan
noodzakelijk.
De leden van de CDA-fractie delen het standpunt van de regering dat
zorg rechtmatig moet worden geleverd. Voorgesteld wordt om een
wettelijke grondslag te creëren in de Wlz voor de verwerking van
gegevens over gezondheid voor de vaststelling of te leveren dan wel
geleverde zorg behorende tot het verzekerde pakket van de Wlz. Kan de
regering een financiële inschatting geven over hoeveel zorg er nu niet
rechtmatig wordt geleverd?
Zorgverzekeraars controleren of declaraties voor verleende zorg op de
juiste plaats worden ingediend. Declaraties die betrekking hebben op
zorg, die geleverd is aan Wlz cliënten en daarmee ten laste van het Fonds
langdurige zorg moeten komen, worden afgewezen door zorgverzekeraars. Op basis van een uitvraag bij één van de grote zorgverzekeraars is
de inschatting dat er in 2020 landelijk voor ruim € 17 miljoen euro aan
declaraties, vanwege samenloop, is afgekeurd. Door te controleren op
samenloop wordt voorkomen dat zorg onrechtmatig wordt geleverd.
Wat betekent deze wetswijziging betreffende de raadpleegfunctie voor de
administratieve last van de zorgaanbieders?
Zorgaanbieders kunnen gebruik maken van de raadpleegfunctie via de
Vecozo-website. Hier zijn geen kosten aan verbonden. Ook is het mogelijk
dat zorgaanbieders via hun softwarepakket van de raadpleegfunctie
gebruikmaken. Het brengt kosten met zich mee om het softwarepakket
hiervoor aan te passen. Deze kosten zijn relatief beperkt omdat het een
uitbreiding van een bestaande functionaliteit betreft.
De controle vanuit welk domein zorg wordt geleverd, is reeds onderdeel
van de normale bedrijfsvoering zorgaanbieders. Aan de invoering van de
raadpleegfunctie zijn daarom geen nalevingskosten verbonden. Ook voor
het overige zijn er geen gevolgen voor de administratieve lasten. De ATR
gaat ervan uit dat er geen of nauwelijks gevolgen voor de regeldruk zijn.
Moet er een nieuw systeem worden ontwikkeld of kunnen zorgaanbieders
gebruik maken van een bestaand systeem?
Er hoeft geen nieuw systeem ontwikkeld te worden. Het betreft een
uitbreiding van het bestaande systeem van Vecozo dat het CIZ en de
Wlz-uitvoerders vullen met de informatie ten behoeve van de uitwisseling
binnen de Wlz.
5. EERDER INZETTEN VAN DE ONAFHANKELIJKE CLIËNONDERSTEUNING
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd om te lezen dat met dit
onderdeel van de wetswijziging wordt gerealiseerd dat voorafgaand aan
een Wlz-indicatie een cliëntondersteuner kan worden ingezet bij een
(toekomstig) cliënt. Cliëntondersteuners zijn zeer waardevol in het
begeleiden van patiënten en cliënten in het organiseren van hun
zorgvraag. In het wetsvoorstel lezen genoemde leden dat de gemeenten
op grond van de Wmo 2015 primair verantwoordelijk blijven voor het
organiseren van cliëntondersteuning voorafgaand aan een indicatiebesluit. Hoe kan een cliënt voorafgaand aan zijn indicatiestelling een beroep
doen op een cliëntondersteuner uit de Wlz?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

11

et is afhankelijk van de afspraken tussen Wlz-uitvoerders en gemeenten
hoe een cliënt een beroep kan doen op een cliëntondersteuner Wlz
voorafgaand aan het Wlz-indicatiebesluit. Ik heb de Vereniging voor
Nederlandse Gemeenten (VNG) en Zorgverzekeraars Nederland (ZN)
gevraagd of zij deze afspraken willen vormgeven. Zij hebben dit opgepakt
binnen hun gezamenlijke samenwerkingsagenda en zullen dat punt
daarbinnen prioriteren. Met dit wetsvoorstel wordt beoogd dat de
Wlz-uitvoerders de mogelijkheid hebben om (onafhankelijke) cliëntondersteuning Wlz al aan te bieden, voorafgaand aan het indicatiebesluit Wlz.
Nu hebben Wlz-uitvoerders die mogelijkheid niet. Het doel daarbij is om
de samenwerking tussen de uitvoerders van enerzijds de cliëntondersteuning Wmo 2015 en anderzijds de Wlz te stimuleren en te bevorderen,
zodat vaker een warme overdracht kan plaatsvinden, en de cliënt de beste
informatie en ondersteuning krijgt.
Kan de regering verder toelichten hoe de verantwoordelijkheden van de
gemeente, de toekomstige Wlz-uitvoerder en de cliënt in deze situatie zijn
verdeeld?
De gemeenten zijn en blijven primair verantwoordelijk voor de cliëntondersteuning tot het moment dat er een Wlz-indicatiebesluit aan de cliënt is
afgegeven. De Wlz-uitvoerders blijven verantwoordelijk voor de cliëntondersteuning Wlz; vanaf het moment dat er een Wlz-indicatiebesluit is
afgegeven. Met dit wetsvoorstel wordt gerealiseerd dat de zorgkantoren
de mogelijkheid hebben om cliëntondersteuning Wlz al aan te bieden
voorafgaand aan het indicatiebesluit Wlz. Het is aan de Wlz-uitvoerders en
gemeenten om in onderling overleg hierover afspraken te maken.
Vanwege het succes van de experimenten met Persoonsvolgende Zorg
(PVB) en de aangenomen motie Tellegen (Kamerstuk 35 925 XVI, nr. 43)
over het breder toepassen van persoonsvolgende bekostiging en domein
overstijgende experimenten, vragen de leden van de VVD-fractie de
regering of er geëxperimenteerd is met één cliëntondersteuner voor alle
drie de zorgwetten (Wmo 2015, Wlz en Zvw)? Ziet de regering hiertoe
mogelijkheden?
Er is niet geëxperimenteerd met het inzetten van één cliëntondersteuner
voor alle drie de zorgwetten. In de praktijk hebben individuele cliëntondersteuners niet altijd de kennis en ervaring in zich verenigd over alle
stelselwetten. Bijkomende hindernis is dat, indien de Wlz-uitvoerder en de
gemeente niet dezelfde aanbieder van cliëntondersteuning hebben
gecontracteerd, een overgang van de cliënt tussen de beide wetten met
behoud van dezelfde persoon van de cliëntondersteuner niet mogelijk is.
Om deze hindernissen acht de regering een experiment niet zinvol.
De leden van de D66-fractie verwelkomen de verbreding van cliëntondersteuning voor cliënten die de overstap maken van de Wmo 2015 naar
de Wlz. Deze leden lezen dat de Wlz-uitvoerder ook zelf mag voorzien in
het bieden van ondersteuning aan cliënten. Kan worden toegelicht welke
voordelen dit oplevert voor cliënten?
Wlz-uitvoerders leveren ook zelf informatie, advies en ondersteuning aan
cliënten. Dit was ook al zo voor deze voorgestelde wetswijziging en wijzigt
daardoor niet. De Wlz-uitvoerders hebben in beginsel meer kennis over en
ervaring met de Wlz dan bij cliëntondersteuners in dienst van of
ingehuurd door de gemeenten mag worden verondersteld.
Wlz-uitvoerders hebben veel kennis over de aanspraak van cliënten op
Wlz-zorg, op welke locatie deze geleverd kan worden en waar dat het
beste aansluit bij de wensen en behoeften van de cliënt. Ook hebben zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

12

een volledig overzicht van het zorgaanbod in de regio en het bestaan van
eventuele wachtlijsten.
Kan worden aangegeven hoe de onafhankelijkheid van cliëntondersteuners hiermee wordt gewaarborgd?
Kan worden toegelicht hoe de belangen van cliënten, naasten en
mantelzorgers hiermee onafhankelijk worden behartigd?
Wlz-uitvoerders kunnen zelf ook cliënten informeren, adviseren en
ondersteunen. Deze mogelijkheid bestaat nu ook al. Deze informatie,
advies en ondersteuning is niet onafhankelijk, omdat de Wlz-uitvoerders
immers ook de zorg inkopen. Daar staat tegenover dat de Wlz-uitvoerder
er, vanuit de op haar rustende zorgplicht, ook belang bij heeft dat de cliënt
zo goed mogelijk wordt geïnformeerd en zo snel mogelijk op de best
passende plek terecht komt en daar de juiste zorg krijgt. Naast de
informatie, advies en ondersteuning door de Wlz-uitvoerder kunnen
cliënten ook altijd een beroep doen op «onafhankelijke» cliëntondersteuning. Zowel in de Wmo 2015 als in de Wlz is er een wettelijk recht van
cliënten om een beroep te doen op onafhankelijke cliëntondersteuning.
Gemeenten en Wlz-uitvoerders dienen cliënten actief over deze
mogelijkheid te informeren en kopen de ondersteuning voor hun cliënten
in bij cliëntorganisaties. Zowel de Wlz als de Wmo 2015 schrijven voor dat
deze cliëntondersteuning onafhankelijk van de financier (gemeente of
Wlz-uitvoerder) of de zorgaanbieder dient te zijn. Aan deze eis voor
cliëntondersteuning verandert het wetsvoorstel niets.
Kan worden aangegeven hoe de toegankelijkheid en keuzevrijheid in
ondersteuners voor (potentiële) cliënten wordt gewaarborgd?
Cliënten kunnen op verschillende manieren van cliëntondersteuning
gebruik maken: via de Wlz-uitvoerder voor de Wlz en via de gemeente
voor de Wmo 2015. Wlz-uitvoerders en ook veel gemeenten sluiten
contracten af met meerdere organisaties voor cliëntondersteuning.
Daardoor is de toegankelijkheid en de keuzevrijheid in ondersteuners voor
cliënten gewaarborgd. Cliënten kunnen bij de gemeenten en
Wlz-uitvoerders informeren welke organisaties gecontracteerd zijn. Dit is
vaak ook te vinden op de websites van de Wlz-uitvoerders en gemeenten.
Cliënten die meer willen weten over cliëntondersteuning, worden door
Wlz-uitvoerders en gemeenten gewezen op de website www.regelhulp.nl/
onderwerpen/clientondersteuning.
Kan worden aangegeven hoe vindbaarheid en kwaliteit van cliëntondersteuning wordt gegarandeerd?
De hier beoogde wetswijziging ziet niet op de vindbaarheid en kwaliteit
van de cliëntondersteuning. De regering gaat – naast deze voorgestelde
wetswijziging – door met de doorontwikkeling van de functie cliëntondersteuning in brede zin. Dit is onderdeel van de «Toekomstagenda – zorg en
ondersteuning voor mensen met een beperking»4. Er zal de komende
jaren onder meer ingezet worden op het verbeteren van aansluiting
cliëntondersteuning Wmo en Wlz, het beter vindbaar en bekend maken
van cliëntondersteuning en het beter laten aansluiten van cliëntondersteuning bij de wensen van de cliënt.

4

Kamerstukken 2020–2021, 24 170, nr. 245.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

13

Met betrekking tot de bekendheid en vindbaarheid van cliëntondersteuning is uit een monitor van het RIVM5 gebleken dat de bekendheid
van de functie weliswaar enigszins is toegenomen, maar dat onder
cliënten en onder professionals die de behoefte aan cliëntondersteuning
kunnen signaleren en naar de functie kunnen doorverwijzen, de
bekendheid nog laag is. Hierover ga ik met betrokken partijen om tafel om
gezamenlijk te kijken op welke wijze daarin verbeteringen kunnen worden
aangebracht.
De Wlz-uitvoerders en gemeenten zijn verantwoordelijk voor de
(algemene) kwaliteit van de geboden cliëntondersteuning. Eén van de vier
opgaven bij de versterking van de functie cliëntondersteuning is kwaliteit
en deskundigheid bevorderen, in het bijzonder om specifieke groepen nog
beter te leren bedienen. Hiertoe heeft de Beroepsvereniging van Cliëntondersteuners voor Mensen met een Beperking (BCMB) een scholingsaanbod ontwikkeld. Gemeenten zijn aan de slag gegaan met het bedienen
van specifieke doelgroepen. Daarnaast hebben de Wlz-uitvoerders ook
kwaliteitseisen opgenomen in hun inkoopkader waar aanbieders van
cliëntondersteuning Wlz aan moeten voldoen om in aanmerking te komen
voor een contract.
Cliënten met een Wlz-indicatie hebben recht op onafhankelijke cliëntondersteuning op grond van de Wlz, zo stellen de leden van de PVV-fractie.
De onafhankelijke cliëntondersteuning voorafgaand aan het
Wlz-indicatiebesluit is belegd bij de gemeenten op grond van de Wmo
2015. Als er zicht is op een Wlz-indicatie is het wenselijk dat de (onafhankelijke) cliëntondersteuning reeds vanuit de Wlz kan worden ingezet. De
leden van de PVV-fractie merken op dat ook dit probleem niet zou bestaan
wanneer de ouderenzorg in één wet geregeld zou zijn. Zij ontvangen in dit
kader graag een reactie van de regering. Genoemde leden ondersteunen
maatregelen die ervoor zorgen dat passende cliëntondersteuning
beschikbaar is, ook voor mensen die een Wlz-indicatie willen aanvragen.
De ouderenzorg in één wet regelen is een grote stelselwijziging. Dat is
met dit wetsvoorstel niet beoogt. Een stelselwijziging verhoudt zich niet
tot de relatief beperkte problematiek van de cliëntondersteuning Wlz.
Bovendien heeft dit wetsvoorstel betrekking op de cliëntondersteuning
van alle andere sectoren die onder de Wlz vallen, zoals de gehandicaptenzorg en de langdurige GGZ.
Wel zetten deze leden hun vraagtekens bij de onafhankelijkheid van de
adviezen en ondersteuning van cliëntondersteuning vanuit de
Wlz-uitvoerders. De Wlz-uitvoerders krijgen nu immers de mogelijkheid
deze ondersteuning zelf aan te bieden. Ook in dit kader ontvangen deze
leden graag een reactie van de regering
Wlz-uitvoerders mogen ook zelf cliënten informeren, adviseren en
ondersteunen. Dat was ook het geval voor deze voorgestelde wetswijziging. Daarnaast kopen de Wlz-uitvoerders ook onafhankelijke cliëntondersteuning in. Daartoe contracteren zij met meerdere organisaties van
cliëntondersteuning waarop door de cliënt zo gewenst een beroep gedaan
kan worden voor zijn/haar ondersteuning. Wlz-uitvoerders dienen cliënten
ook actief te informeren over de mogelijkheid dat zij een beroep kunnen
doen op «onafhankelijke» cliëntondersteuning.
Voorts willen genoemde leden weten of deze wijziging juist niet voor een
nieuwe vorm van schottenproblematiek tussen de Wmo 2015 en Wlz zal
gaan zorgen. In de praktijk zullen er namelijk gevallen voorkomen waarbij
5

Kamerstukken 2020–2021, 31 476, nr. 35.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

14

het zicht op een Wlz-indicatie misschien niet geheel duidelijk is. Zijn
verzekeraars na deze wetswijziging verplicht om deze ondersteuning voor
iedereen te gaan aanbieden?
Wlz-uitvoerders worden door dit wetsvoorstel niet verplicht om de
Wlz-cliëntondersteuning aan te bieden voordat er een Wlz-indicatiebesluit
is. Het wetsvoorstel geeft wel een wettelijke grondslag voor
Wlz-uitvoerders om cliëntondersteuning Wlz rechtmatig te kunnen
aanbieden, voorafgaand aan een Wlz-indicatiebesluit. Het inzetten van een
cliëntondersteuner vanuit de Wlz, voorafgaand aan het indicatiebesluit
Wlz, is immers nu onrechtmatig. Over het inzetten van cliëntondersteuning op grond van de Wlz kunnen gemeenten en Wlz-uitvoerders met
elkaar afspraken maken. Door dit wetsvoorstel worden de wettelijke
belemmeringen daartoe opgeheven.
Cliënten met een Wlz-indicatie hebben recht op onafhankelijke cliëntondersteuning op grond van de Wlz, zo stellen de leden van de CDA-fractie
vast. De onafhankelijke cliëntondersteuning voorafgaand aan het
Wlz-indicatiebesluit is belegd bij de gemeenten op grond van de Wmo
2015. Genoemde leden lezen dat de regering stelt dat wanneer cliëntondersteuning voorafgaand aan de indicatiestelling vanuit de Wlz mogelijk
is, dit ertoe bijdraagt dat enerzijds het aanvragen van het indicatiebesluit
soepeler verloopt en dat anderzijds tijdig de juiste keuzes worden
gemaakt met betrekking tot de zorg die een cliënt nodig heeft en de plaats
waar hij die zorg wil ontvangen. Enerzijds snappen deze leden dit
standpunt van de regering. Zij begrijpen dat een «Wlz cliëntenondersteuner» specifieke informatie kan geven of ondersteuning kan bieden bij
een indicatiestelling voor de Wlz.
Anderzijds vragen zij de regering of het een duidelijke afbakening is. De
regering schrijft in de memorie van toelichting «als er zicht is op een
indicatiebesluit». Wat bedoelt de regering hier precies mee? Is de praktijk
niet een stuk weerbarstiger? Niet iedereen die een indicatie aanvraagt
voor de Wlz krijgt deze indicatie.
Gemeenten en Wlz-uitvoerders kunnen straks afspraken maken over de
overdracht van de cliëntondersteuning van de gemeente naar het
zorgkantoor, waardoor de cliëntondersteuner Wmo en die vanuit de Wlz in
onderling overleg kunnen bezien wat in het individuele geval van een
cliënt wijsheid in de ondersteuning is en dat aan hem voorleggen. Met
deze wetswijziging is dat moment bewust niet scherp omschreven om
partijen de gelegenheid te bieden daarover goede en praktische afspraken
te maken; vanzelfsprekend met het oog op de beste ondersteuning van de
cliënt.
Verder vragen genoemde leden hoe de regering de onafhankelijkheid van
de cliëntenondersteuning borgt?
Zowel de Wlz als de Wmo 2015 schrijft voor dat de cliëntondersteuning
onafhankelijk van de financier (gemeente of Wlz-uitvoerders) of de
zorgaanbieder dient te zijn. Aan deze eis aan cliëntondersteuning, en
waarop die nu al in de praktijk vorm en inhoud heeft gekregen, verandert
het wetsvoorstel niets.
6. FRAUDETOETS
De leden van de VVD-fractie constateren dat er steeds meer sprake is
van fraudepraktijken binnen de langdurige zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

15

Hoe moeten deze wetswijziging in dit kader worden beschouwd,
aangezien er hiermee nieuwe mogelijkheden voor gegevensuitwisseling
worden gecreëerd?
Via de raadpleegfunctie kunnen gegevens door Wlz-uitvoerders en het CIZ
aan aanbieders van Zvw-zorg worden verstrekt. Deze aanbieders kunnen
aan de hand van de gegevens bepalen of de zorg wordt vergoed op grond
van de Wlz of de Zvw. De raadpleegfunctie maakt het dus eenvoudiger om
vast te stellen vanuit welk domein bepaalde zorg wordt vergoed. De
raadpleegfunctie heeft hiermee een positief effect op de rechtmatigheid
van de zorg waardoor de kans op fraude wordt verminderd.
7. ADVIES EN CONSULTATIE
De leden van de VVD-fractie willen de regering op de hoogte brengen
van een reactie die zij op het voorliggende wetsvoorstel ontvingen van
een brede coalitie van zorgpartijen. Zij wijzen erop dat er op dit moment
grote knelpunten worden ervaren als het gaat om het ontvangen van een
(her)indicatie voor langdurige zorg bij wilsonbekwame cliënten. Familie
en/of naasten maken bijna altijd de zorg gerelateerde beslissingen voor
een wilsonbekwame cliënt, maar staan vaak niet officieel als wettelijke
vertegenwoordiger geregistreerd. Bij de aanvraag van een
Wlz-(her)indicatie voor een wilsonbekwame cliënt is echter de handtekening van een wettelijke vertegenwoordiger nodig. Hiervoor moet de
familie en/of naaste naar de rechter stappen, wat niet alleen een financiële
maar ook administratieve last oplevert.
Herkent de regering het probleem dat door deze veldpartijen wordt
geschetst? Zo ja, zou de regering de Wlz kunnen aanpassen, zodat een
familielid of naaste een wilsonbekwame meerderjarige cliënt kan
vertegenwoordigen bij een (her)indicatie in de Wlz?
Ja, ik ben op de hoogte van de knelpunten die zorgpartijen ervaren. De
veldpartijen hebben mij het afgelopen najaar om aandacht gevraagd voor
dit probleem en hebben daarbij voorgesteld de Wlz op dit punt aan te
passen. Op dit moment ben ik bezig met een verkenning van het juridisch
kader dat bij het aanvragen van een Wlz-indicatie van belang is. Hierbij
betrek ik de regels voor vertegenwoordiging zoals die zijn vastgelegd in
het Burgerlijk Wetboek. Een belangrijk uitgangspunt bij deze verkenning is
het zelfbeschikkingsrecht en de bescherming van de rechtspositie van de
cliënt zelf. Na deze verkenning zal ik beoordelen of een aanpassing van de
Wlz wat mij betreft noodzakelijk is.
De leden van de D66-fractie lezen in meerdere reacties op de internetconsultatie, waaronder in de reactie van Ieder(in)6, dat zij zich niet
herkennen in de suggestie van de regering dat er een duidelijk
aanwijsbaar moment is waarop cliënten ondersteuning nodig hebben.
Kan worden toegelicht hoe in de praktijk wordt gewaarborgd dat cliënten
tijdig toegang krijgen tot cliëntondersteuning?
Cliënten behouden te allen tijde toegang tot cliëntondersteuning. Een
aanvraag daarvoor kan door de cliënt zelf of zijn/haar wettelijk vertegenwoordiger gedaan worden. Gemeenten blijven verantwoordelijk voor de
cliëntondersteuning Wmo, zolang er nog geen Wlz-indicatiebesluit is
afgegeven. Wel kan door deze wetswijziging een cliëntondersteuner Wlz

6

Ieder(in), 3 september 2020, «Reactie op Verzamelwet Wlz 2020» (https://
www.internetconsultatie.nl/verzamelwetwlz/reactie/1991a59f-f125-4d3c-a2b1-0c403da1432d).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

16

eerder ingezet worden. Maar deze cliënten houden te allen tijde toegang
tot de cliëntondersteuning Wmo.
Is hier verduidelijking van de doelgroep voor nodig? Zo ja, kan een
toelichting over de duiding van de doelgroep worden gegeven? Zo nee,
waarom niet?
Er is bewust voor gekozen om de doelgroep niet af te bakenen. Het is in
beginsel aan gemeenten en Wlz-uitvoerders om de samenwerking tussen
hen vorm en inhoud te geven en om te kijken voor welke cliënten, waar
een Wlz-indicatiebesluit in het vooruitzicht ligt, deze wetswijziging van
meerwaarde kan zijn. Dit kan voor iedere doelgroep, en zelfs voor iedere
cliënt, anders zijn.
Kan worden aangegeven hoe tijdige toegankelijkheid tot cliëntondersteuning wordt gemonitord?
Twee jaar na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal wordt
gemonitord of de cliëntondersteuning toegankelijker is geworden en of
cliënten door cliëntondersteuning Wlz zich goed geholpen voelen. De
tijdige toegankelijkheid zal hierin ook worden meegenomen.
De leden van de D66-fractie vragen de regering ook hoe cliënten, naasten
en mantelzorgers worden geïnformeerd over deze wetswijzigingen. Welke
middelen worden hiervoor ingezet en wat is het bijbehorende tijdspad?
Omdat de afspraken tussen gemeenten en Wlz-uitvoerders in regio’s
verschillend kunnen zijn, zullen gemeenten en Wlz-uitvoerders hun
cliënten, naasten en mantelzorgers hierover informeren. Wlz-uitvoerders
en gemeenten zullen de vraag hoe het cliënten het beste geïnformeerd
kunnen worden, meenemen in de eventuele afspraken die zij maken over
de uitvoering. Ook bij de reeds geplande communicatie-aanpak om de
functie cliëntondersteuning breder bekend te maken bij professionals, zal
dit worden meegenomen. Hiervoor stelt de regering middelen
beschikbaar.
Kan worden aangegeven hoe de implementatie van deze wetswijzigingen
worden gemonitord en geëvalueerd?
Ten aanzien van de cliëntondersteuning zal worden gemonitord of de
cliëntondersteuning toegankelijker is geworden en of cliënten door
cliëntondersteuning Wlz zich goed geholpen voelen.
Verschillende belangenorganisaties vragen waarom er in deze onderhavige wet geen andere wijziging is meegenomen, zo lezen de leden van
de CDA-fractie. De Wlz stelt immers, ten aanzien van vertegenwoordiging bij de aanvraag voor een (her)indicatie, dat als een meerderjarige
cliënt wilsonbekwaam is en aanspraak wil maken op langdurige zorg, een
wettelijk vertegenwoordiger die aanvraag moet ondertekenen. Doorgaans
hebben cliënten in de Wlz in de periode voor hun wilsonbekwaamheid
geen familielid of naasten gemachtigd als wettelijke vertegenwoordiger,
vanuit de overtuiging dat hun naasten hen kunnen vertegenwoordigen als
zij zelf dat niet meer kunnen. Bij de Wlz-aanvraag moet dat echter eerst
wettelijk worden vastgelegd. Dit leidt voor alle betrokkenen tot
knelpunten. Bij de aanvraag van een Wlz-(her)indicatie wordt de familie
hierdoor buitenspel gezet. De enige optie voor de familie is een gang naar
de rechter om alsnog aangesteld te worden als wettelijke vertegenwoordiger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

17

De leden van de CDA-fractie vragen de regering of zij dit probleem
herkennen? Zo ja, waarom is de regering van mening dat het geschetste
probleem niet in onderhavige wetswijziging hoeft te worden opgelost? Of
is hier sprake van een omissie?
Ja, ik ben op de hoogte van de knelpunten die zorgpartijen ervaren. De
veldpartijen hebben mij het afgelopen najaar om aandacht gevraagd voor
dit probleem en hebben daarbij voorgesteld de Wlz op dit punt aan te
passen. Op dit moment ben ik bezig met een verkenning van het juridisch
kader dat bij het aanvragen van een Wlz-indicatie van belang is. Hierbij
betrek ik de regels voor vertegenwoordiging zoals die zijn vastgelegd in
het Burgerlijk Wetboek. Een belangrijk uitgangspunt bij deze verkenning is
het zelfbeschikkingsrecht en de bescherming van de rechtspositie van de
cliënt zelf. Na deze verkenning zal ik beoordelen of een aanpassing van de
Wlz wat mij betreft noodzakelijk is. Er is derhalve geen sprake van een
omissie.
II. ARTIKELSGEWIJS
Artikel II
De verschillende onderwerpen in deze onderhavige wet kunnen op
verschillende tijden in werking treden, zo lezen de leden van de
CDA-fractie. De hulp bij het huishouden bij de Wlz thuis treedt met
terugwerkende kracht in werking, terwijl dit voor andere onderwerpen
ongewenst is, bijvoorbeeld in verband met de benodigde voorbereidingstijd voor de uitvoerende partijen.
Kan de regering aangeven hoelang de voorbereidingstijd duurt bij de
cliëntenondersteuning Wlz, de inschrijving van verzekerden bij de
Wlz-uitvoerder en tenslotte ook omtrent de raadpleegfunctie?
Voor wat betreft de cliëntondersteuning Wlz: Dit hangt af van de samenwerkingsafspraken die gemaakt worden tussen de Wlz-uitvoerders en de
gemeenten. Zij bereiden zich gezamenlijk voor op de uitvoering van deze
wetswijziging. ZN en de VNG zijn in het kader van hun gezamenlijke
samenwerkingsagenda met elkaar in overleg over hoe zij in de praktijk het
beste vorm en inhoud kunnen geven aan deze wetswijziging. Daarnaast
zullen de Wlz-uitvoerders door deze cliëntondersteuning ook voldoende
inkopen en zal dit in het inkoopkader worden opgenomen.
Voor wat betreft de inschrijving van verzekerden: De regering streeft
ernaar de inschrijving van verzekerden op 1 januari 2023 in werking te
laten treden. Deze datum is in de eerste plaats gekozen omdat er in de
tussentijd software ontwikkeld kan worden op basis waarvan de zorgverzekeraar die geen Wlz-uitvoerder is zijn verzekerden kan inschrijven bij de
Wlz-uitvoerder die als zorgkantoor aangewezen is in de regio waar de
verzekerde woont. Ten tweede heeft het de voorkeur te wachten met de
inschrijving tot na het overstapseizoen.
Voor wat betreft de raadpleegfunctie: De raadpleegfunctie is geïntegreerd
in het bestaande systeem dat Vecozo biedt voor een veilige en efficiënte
uitwisseling van administratieve gegevens in de zorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

18

Het bestaande systeem met de geïntegreerde raadpleegfunctie is
technisch beproefd. De uitvoerende partijen hebben daarom geen
voorbereidingstijd nodig.
De Minister voor Langdurige Zorg en Sport,
C. Helder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 943, nr. 6

19