Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 XII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (XII)
voor het jaar 2021

Nr. 13

AMENDEMENT VAN DE LEDEN GIJS VAN DIJK C.S. TER
VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER NR. 101
Ontvangen 17 november 2020
De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:
De begrotingsstaat wordt als volgt gewijzigd:
In artikel 14 Wegen en verkeersveiligheid worden het verplichtingenbedrag en het uitgavenbedrag verhoogd met € 30.000 (x € 1.000).
Toelichting
Sinds de opening van de Westerscheldetunnel in 2003 is ZeeuwsVlaanderen daadwerkelijk met een vaste verbinding verbonden aan de
rest van Nederland. Zeeuwen en met name de inwoners van ZeeuwsVlaanderen betalen, als enige in Nederland, tol om zich van het ene deel
van Zeeland naar het andere te begeven. Er is geen kosteloze alternatieve
route over Nederlands grondgebied mogelijk. Dat geldt voor het reizen
naar de werkplek, naar (onderwijs)instellingen en voor privébezoek. In de
rest van Nederland is er altijd een alternatieve, tolvrije, route.
De coronacrisis heeft ook laten zien hoe belangrijk het is om een goede
en directe tolvrije aansluiting met de rest van Nederland te hebben. Door
het sluiten van de Belgische grens konden Zeeuws-Vlamingen ten tijde
van de lockdown in België geen kant op, tenzij de portemonnee werd
getrokken voor een tunnelpassage.
Bovendien is de tolheffing van de Westerscheldetunnel, volgens
onderzoek van de TU Delft en ZB|Planbureau, «een serieuze barrière voor
de ontwikkeling van Zeeland en met name voor Zeeuws-Vlaanderen.»2 Dit
wordt onderschreven door ZLTO, die becijferde dat het gemiddelde
Zeeuws-Vlaamse boerenbedrijf per jaar 10.000 euro kwijt is aan tolkosten.

1
2

kst-35570-XII-13
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Vervanging in verband met wijziging van de ondertekening.
TU Delft en ZB|Planbureau (2018) «Tolweg of tol weg in de Westerscheldetunnel»,
https://www.researchgate.net/publication/
322961318_TOLWEG_of_TOL_WEG_Continueren_of_afschaffen_van_de_
tolheffing_voor_de_Westerscheldetunnel_-_een_scenariostudie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XII, nr. 13

1

Een economische ontwikkeling is juist zo gewenst in Zeeland. Daarbij
speelt dat de maatschappelijke gevolgen van tolheffing over de jaren
steeds zwaarder zijn gaan wegen, dit omdat veel voorzieningen, zoals het
UWV, de rechtbank en het CBR uit Zeeuws-Vlaanderen zijn verdwenen.
Daarnaast is het havenbedrijf North Sea Port een economische motor van
nationaal belang en als grensoverschrijdende samenwerking uniek in
Europa. Een tolvrije tunnel biedt een gelijk speelveld aan alle gebruikers,
zowel privé als zakelijk.
In het rapport-Wientjes,3 over de compensatie marinierskazerne, werd
bereikbaarheid als een van de belangrijkste aandachtspunten voor de
sociale en economische ontwikkeling van Zeeland genoemd. De Zeeuwse
reactie op het compensatiepakket met betrekking tot de marinierskazerne
spitste zich dan ook sterk toe op het niet in dit pakket opnemen van de
tolvrije Westerscheldetunnel. Provinciale staten van Zeeland namen in juli
dit jaar een motie aan om gedeputeerde staten ertoe aan te sporen om
geen kans onbenut te laten om de tolvrije tunnel op de agenda van het
Rijk te houden.4 Daarbij speelt ook de ontwikkeling van de kennisinfrastructuur in Terneuzen en Vlissingen, en het belang om beide aan elkaar te
verbinden.
De indieners vinden het betalen om gebruik te maken van een openbare
weg onrechtvaardig. Je betaalt wegenbelasting, provinciale opcenten en
ziet in heel Nederland de ene na de andere verbinding aangelegd worden
zonder dat tol zelfs in overweging wordt genomen. Voor mensen in
deeltijd en met een laag salaris is het een aanslag op de portemonnee.
Tolvrij betekent ook een versterking van de onderwijsstructuur. Tolheffing
voor een openbare weg, die aangelegd is met overheidsgeld,
publieksgeld, is onrechtvaardig en niet solidair.
De indieners constateren dat de provincie Zeeland niet over de vereiste
middelen beschikt om invulling te geven aan de, door vele Zeeuwen,
gekoesterde tolvrije tunnel. Om die reden stelen de indieners voor om per
1 januari 2021 een jaar lang geen tol te heffen bij de Westerscheldetunnel.
Om dit te bewerkstelligen wordt de provincie Zeeland via een uitgavenpost «compensatie tolvrij maken Westerscheldetunnel» eenmalig
gecompenseerd voor de tijdelijk tolvrije Westerscheldetunnel. De
provincie zal de tolheffing daartoe in 2021 voor de duur van een jaar
tijdelijk op 0,– euro dienen te stellen. Tijdens deze periode kan worden
gekeken op welke manier deze essentiële verbinding structureel tolvrij
gemaakt kan worden. Dit vraagt een gedegen onderzoek en voorbereiding
waarbij gekeken wordt naar de juiste financiële en juridische constructies.
De kosten hiervoor bedragen voor 2021 circa 30 miljoen euro en kunnen
volgens de initiatiefnemers worden gedekt uit de algemene middelen, net
zoals het compensatiepakket Zeeland voor het niet doorgaan van de
marinierskazerne.
Een tolvrije Westerscheldetunnel biedt veel sociale en economische
(groei)mogelijkheden en een rechtvaardige en gelijkwaardige behandeling
van de Zeeuwse inwoners en specifiek Zeeuws-Vlaanderen.
Gijs van Dijk
Laçin
Van Otterloo

3

Advies compensatiepakket Vlissingen en Zeeland (2020) «Eindrapport Wind in de Zeilen»,
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/06/26/eindrapport-wind-in-de-zeilen.
4
Provincie Zeeland, motie «Lobby tolvrije Westerscheldetunnel», https://www.zeeland.nl/
digitaalarchief/ib2077822a6c.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 XII, nr. 13

2