Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 030

Wijziging van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 en de
Invorderingswet 1990 in verband met de
implementatie van Richtlijn (EU) 2016/1164 van
de Raad van 12 juli 2016 tot vaststelling van
regels ter bestrijding van
belastingontwijkingspraktijken welke
rechtstreeks van invloed zijn op de werking van
de interne markt (PbEU 2016, L 234/26) (Wet
implementatie eerste EU-richtlijn
antibelastingontwijking)

Nr. 9

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 september 2018
Vandaag is het wetsvoorstel Wet implementatie eerste EU-richtlijn
antibelastingontwijking ATAD1 (hierna: implementatiewetsvoorstel
ATAD1) aanhangig gemaakt bij uw Kamer (Kamerstuk 35 030). In deze
brief ga ik kort in op de totstandkoming van en de maatregelen in het
implementatiewetsvoorstel ATAD1. Tevens zal ik ingaan op de wijzigingen
die voortvloeiden uit de augustusbesluitvorming en tot slot wordt
ingegaan op de budgettaire samenhang van het pakket Belastingplan
2019 en het implementatiewetsvoorstel ATAD1.
Totstandkoming ATAD1
Onder het Nederlands voorzitterschap is de richtlijn van de Raad van
12 juli 2016 tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken, ATAD1, tot stand gekomen. ATAD1 dient per 1 januari
2019 te zijn geïmplementeerd en biedt een minimumharmonisatie ter
bescherming van de grondslagen van de lidstaten. De richtlijntekst zelf
biedt daarnaast een aantal expliciete keuzes (zogenoemde lidstaatkeuzes),
waarmee de EU-lidstaten uitdrukkelijk de mogelijkheid wordt geboden om
tevens (verdergaande) maatregelen te nemen die aansluiten bij het
betreffende nationale vennootschapsbelastingstelsel en de daarbij
geconstateerde wijze van belastingontwijking.
Maatregelen ATAD1
Over de keuzes die dit kabinet bij de implementatie van ATAD1 heeft
gemaakt is uw Kamer geïnformeerd in de brief van 23 februari jongst-

kst-35030-9
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 030, nr. 9

1

leden.1 Het zwaartepunt van de implementatie ligt bij de introductie van
een generieke renteaftrekbeperking in de vorm van een earningsstrippingmaatregel en een maatregel met betrekking tot zogenoemde Controlled
Foreign Companies (CFC). Bij de implementatie van de earningsstrippingmaatregel kiest het kabinet, door gebruikmaking van enkele zogenoemde
lidstaatkeuzes, voor een robuuste vormgeving om niet alleen op te treden
tegen grondslaguitholling, maar ook een meer gelijke fiscale behandeling
van eigen vermogen en vreemd vermogen te bewerkstelligen. Bij de
implementatie van de CFC-maatregel heeft het kabinet ook gekozen
verder te gaan dan het minimum dat ATAD1 voorschrijft. Strikt genomen
voldoet de Nederlandse Vpb naar de mening van het kabinet op het punt
van de CFC-maatregel al aan ATAD1. Het kabinet kiest er echter bewust
voor een aanvullende CFC-maatregel in te voeren in het geval belasting
wordt ontweken via een CFC in een land zonder winstbelasting of met een
statutair tarief van minder dan 7% of in een land dat is opgenomen op de
EU-lijst van niet-coöperatieve rechtsgebieden voor belastingdoeleinden.
De maatregel geldt niet als bij de CFC sprake is van een «wezenlijke
economische activiteit». Dit om impact voor Nederlandse bedrijven met
reële activiteiten in het buitenland te voorkomen en om de maatregel
uitvoerbaar te maken voor de Belastingdienst.
Ten aanzien van de overige maatregelen merk ik het navolgende op.
Nederland kent al een exitheffing. De bestaande exitheffing dient slechts
op enkele (mineure) punten te worden aangepast naar aanleiding van
ATAD1. ATAD1 legt EU-lidstaten tevens de verplichting op een algemene
antimisbruikbepaling («General Anti Abuse Rule») op te nemen.
Nederland kent met het leerstuk van fraus legis reeds een algemene
antimisbruikbepaling. Om die reden behoeft de algemene antimisbruikbepaling uit ATAD1 geen specifieke implementatie. Naast bovengenoemde
vier maatregelen bevat ATAD1 een vijfde maatregel die gericht is tegen
het gebruik van hybride entiteiten of hybride instrumenten. Deze
maatregel is aangepast bij Richtlijn van de Raad van 29 mei 2017 tot
wijziging van Richtlijn (EU) 2016/1164 wat betreft hybridemismatches met
derde landen (ATAD2)2. In ATAD2 is voor de maatregel gericht tegen het
gebruik van hybride entiteiten of hybride instrumenten uit ATAD1 tevens
een latere toepassingsdatum (1 januari 2020) overeengekomen dan de
oorspronkelijke toepassingsdatum van 1 januari 2019. Voor de hybridemismatchmaatregelen van ATAD2 volgt derhalve een separaat
implementatietraject.
Augustusbesluitvorming
In het kader van de augustusbesluitvorming heeft het kabinet besloten om
bestaande publiek-private infrastructuurprojecten uit te zonderen van de
earningsstrippingmaatregel. Dit zal in een nota van wijziging op het
implementatiewetsvoorstel ATAD1 wettelijk worden uitgewerkt. Verder is
er naar aanleiding van de augustusbesluitvorming besloten om de
verhuurderheffing met structureel € 100 miljoen te verlagen. De memorie
van toelichting van het implementatiewetsvoorstel ATAD1 is op deze
onderdelen in overeenstemming gebracht met de augustusbesluitvorming.
Budgettaire samenhang met pakket Belastingplan 2019
Het implementatiewetsvoorstel ATAD1 en het pakket Belastingplan 2019
die heden gelijktijdig bij uw Kamer aanhangig zijn gemaakt (Kamerstuk 35
1
2

Kamerstuk 25 087, nr. 188.
RICHTLIJN (EU) 2017/952 VAN DE RAAD van 29 mei 2017 tot wijziging van Richtlijn (EU)
2016/1164 wat betreft hybridemismatches met derde landen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 030, nr. 9

2

026 t/m 35 033), hebben een sterke budgettaire samenhang. De
Vpb-tariefsverlaging in het wetsvoorstel Wet bronbelasting 2020 wordt
voor een belangrijk deel gefinancierd uit grondslagverbreding. De
belangrijkste grondslagverbreding betreft de invoering van de earningsstrippingmaatregel uit ATAD1. In onderstaande tabel worden daarom
naast de budgettaire effecten van het implementatiewetsvoorstel ATAD1,
ook de budgettaire effecten van alle wetsvoorstellen uit het pakket
Belastingplan 2019 getoond.
Tabel budgettaire gevolgen voor de inkomsten per wetsvoorstel in euro miljoen (+/+ is
saldo verbeterend / lastenverzwarend)

Implementatiewetsvoorstel
ATAD1
Pakket Belastingplan 2019
Belastingplan 2019
Wet bronbelasting 2020
Fiscale vergroeningsmaatregelen 2019
Overige fiscale maatregelen
2019
Wet modernisering
kleineondernemersregeling
Wet aanpassing kansspelbelasting voor sportweddenschappen
Wet implementatie artikel 1
richtlijn elektronische
handel

2018

2019

2020

2021

structureel

0

1.343

1.392

1.525

2.061

0
– 191

– 788
– 685

– 2.215
– 2.963

– 4.429
– 4.438

– 4.334
– 3.480

0

697

711

702

729

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

6

12

12

0

0

0

0

0

De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 030, nr. 9

3