Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

29 383

Meerjarenprogramma herijking van de
VROM-regelgeving

Nr. 117

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER, EN VOOR WONEN, WIJKEN
EN INTEGRATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 november 2008
Met deze brief bieden wij uw Kamer het werkprogramma «Slimmer Beter
Minder» (SBM) aan.1 In het werkprogramma geven wij voor de domeinen
wonen, ruimte, milieu en integratie invulling aan de kabinetsambitie om
de regeldruk voor bedrijven en burgers merkbaar te verminderen.
Het ministerie van VROM/WWI werkt al geruime tijd hard aan de vermindering van de regeldruk. De lijn die onze ambtsvoorgangers hebben
ingezet met het meerjarenprogramma Modernisering VROM regelgeving
zetten wij met dit programma voort. Een lijn die, zoals verderop in deze
brief zal blijken, tot substantiële effecten leidt. Van het reeds behaalde
reductiepercentage verwachten wij dat deze, door lopende projecten en
nieuwe voorstellen tot reductie, in de huidige kabinetsperiode verder gaat
toenemen. Daarnaast gaan wij ons richten op een bredere aanpak in de
vorm van fundamentele doorlichtingen en het voorkomen van regeldruk.
Hiermee richt het programma zich ook op een heroverweging van de rol
van de overheid bij de verschillende maatschappelijke opgaven.
In deze brief werken wij de hiervoor gegeven samenvatting van het werkprogramma uit. Achtereenvolgens komen aan de orde onze ambitie met
betrekking tot regeldruk, de concrete doelen die wij ons stellen, de aanpak
voor de komende jaren, de stand van zaken alsmede een selectie van de
concrete acties die worden opgepakt. Het complete overzicht van
projecten, die onder de paraplu van het werkprogramma vallen, is opgenomen in de bijlage «SBM-reductieprogramma 2007–2011».
Ambitie van het programma Slimmer, beter, minder

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Het ministerie van VROM/WWI staat voor uitdagende en lastige opgaven.
Wij streven naar een schoon, zuinig, duurzaam, gezond en veilig Nederland (prioriteiten VROM, Kamerstukken II, 2006–2007, 30 800 XI, nr. 88).
Onze ambitie is deze opgaven te realiseren met zo min mogelijk regeldruk.

KST124300
0809tkkst29383-117
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

1

1

Het gaat daarbij niet alleen om het stroomlijnen, harmoniseren en vereenvoudigen van regelgeving, en het beperken van de feitelijk administratieve lasten, bestuurlijke lasten, toezichtlasten en uitvoeringskosten. In het
werkprogramma SBM stellen wij, naast het beperken van de merkbare
regeldruk die bedrijven en burgers ervaren, het voorkomen van regeldruk
centraal.
Wij gaan inzetten op een fundamentelere insteek. We moeten onszelf
dwingen om aan de voorkant van het beleidsproces de vraag te stellen:
welk instrument zetten we in om ons beleidsdoel te realiseren? Voorgenomen en huidig nationaal beleid wordt fundamenteel doorgelicht om te
komen tot een efficiëntere inzet van andere beleidsinstrumenten, naast of
in plaats van wet- en regelgeving, en om te komen tot een goede beleidsafweging. Hierbij wordt ook ingezet op een heroverweging van de rol van
de overheid bij de verschillende maatschappelijke opgaven. Bij de aanpak
van bovenstaande worden belanghebbenden uit het maatschappelijk
middenveld betrokken. Hieruit volgen nieuwe voorstellen en initiatieven
om de merkbare regeldruk en lasten te verminderen.
De huidige knelpunten en irritaties die burgers en bedrijven ervaren
worden actief opgepakt. VROM/WWI investeert in betere dienstverlening
van de overheid aan burgers en bedrijven. Daarbij wordt onder andere ICT
ingezet om burgers en bedrijven het zo gemakkelijk mogelijk te maken. De
kwaliteit van vergunningverlening en toezicht wordt verbeterd. De reeds
ingezette lijn om regelgeving te vereenvoudigen en te harmoniseren
wordt voortgezet. Er worden nog meer vergunningen vervangen door
algemene regels. Daar regeldruk voor een belangrijk deel voortkomt uit
Europese regelgeving, wordt nieuwe en bestaande Europese regelgeving
kritisch bekeken op administratieve lasten en uitvoerbaarheid. Ook wil
VROM/WWI meewerken aan de verdere invoering van vaste verandermomenten.
Met deze aanpak beogen wij het wederzijdse vertrouwen, tussen het
maatschappelijk middenveld, inclusief burgers, en de (Rijks-)overheid, te
versterken en de bestaande kloof tussen deze te verkleinen. Het moet
bijdragen tot een breder draagvlak voor het overheidsbeleid en acceptatie
van de beleidsmaatregelen waarmee burgers en bedrijven te maken
hebben.

1

«Pilot – Monitor EU invloed, een onderzoek
naar de realiseerbaarheid van een Permanente
Monitor voor het meten van de invloed van
Europese regelgeving op in Nederland
geldende weten regelgeving», T.M.C. Asser
Instituut in opdracht van het ministerie van
Buitenlandse Zaken en het ministerie van
Justitie, 2006.

Bovenstaande laat onverlet dat wij merkendat we tegen de grenzen van
de mogelijkheden aanlopen. In de voortgangsrapportage «Merkbaar
Minder» van onze collega’s, de staatssecretarissen van Financiën en van
Economische Zaken, aan de Tweede Kamer van 20 mei 2008 wordt hierop,
in algemene zin, ingegaan (Kamerstukken II, 2007–2008, 29 515, nr. 244,
blz. 2). Ingekleurd voor het ministerie van VROM/WWI zijn de volgende
grenzen van belang:
– Europese Unie: veel regelgeving op het VROM/WWI-domein vloeit
direct of indirect voort uit Europese regelgeving, zoals bijvoorbeeld de
EU-richtlijn Ecodesign en de Kaderrichtlijn Afval. Uit het door het Asser
Instituut uitgevoerde onderzoek is gebleken dat Nederlandse milieuregelgeving voor ten minste 66% door Europese regelgeving is beïnvloed1.
– Tweeslachtigheid: of het nou overheden, bedrijven of burgers betreft,
de roep om vermindering van de regeldruk verandert nog wel eens in
bezwaren tegen het daadwerkelijk schrappen of aanpassen van de
regelgeving als de consequenties er van duidelijk worden.
– Regelreflex: er is, en blijft, een neiging binnen de politieke arena om
problemen te lijf te gaan met wet- en regelgeving, omdat regelgeving
nou eenmaal, ogenschijnlijk, een vrij direct sturingsinstrument is.
Voorbeelden hiervan zijn onder andere regelgeving omtrent legionella

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

2

en vuurwerk. Onzekerheid over de effectiviteit van andere instrumenten (zoals voorlichting, financiële prikkels en convenanten) en het
streven naar gelijke behandeling (voorkomen «freerider»-gedrag)
spelen daarbij een belangrijke rol.
Concrete doelen van het programma
Om de hiervoor beschreven ambitie waar te maken, stellen wij de
volgende doelen vast.

Instrumentkeuze
1. Beslissingen om tot wetgeving over te gaan worden niet genomen dan
nadat alternatieve mogelijkheden tot, of in plaats van, regulering zijn
onderzocht en de effecten op de regeldruk expliciet zijn afgewogen.
Slimmere regels, merkbaar minder regeldruk
2. Voor 2 thema’s vindt in 2009–2010 een fundamentele doorlichting
plaats naar nut & noodzaak van regelgeving, de mogelijkheden tot
andere lastenarme beleidskeuzes en de inzet van andere beleidsinstrumenten. Bij de selectie van de betreffende beleidsgebieden is de
Gemengde Commissie Regeldruk VROM1 geconsulteerd.
3. De door overheden, burgers en bedrijven aangedragen knelpunten en
irritaties worden beoordeeld en van een adequate reactie of actie voorzien. De Gemengde Commissie Regeldruk VROM vervult hierin een
adviserende rol. De doelstelling van VROM/WWI is om 50% van de
irritaties/knelpunten binnen 6 maanden, 90% binnen 12 maanden en
100% binnen 18 maanden aan te pakken, en zo mogelijk op te lossen.
Betere dienstverlening
4. ICT-projecten
a. Medio 2009 is de Basisregistratie van Adressen en Gebouwen
operationeel
b. Begin 2009 vindt besluitvorming plaats over de realisatie van de
ICT-Atlas Leefomgeving
c. In 2009 is de Landelijke Voorziening Omgevingsloket operationeel
5. In 2009 worden de randvoorwaarden en criteria vastgesteld en vastgelegd, waaraan organisaties die zijn belast met vergunningverlening en
toezicht op het vlak van het omgevingsrecht moeten voldoen.
6. In 2011 wordt, bij vergunningverlening en toezicht, conform deze randvoorwaarden en criteria gewerkt.
Minder lasten
7. In 2011 zijn de administratieve lasten voor bedrijven minimaal 25%
lager t.o.v. 1 maart 2007.
8. In 2011 zijn de administratieve lasten voor burgers met 38% in uren en
32% in euro gereduceerd t.o.v. eind 20022.
9. In 2011 is t.o.v. 2007 het aantal vergunningen voor bedrijven en
burgers met 30 % (75 000 per jaar) verminderd.
10. In 2011 is t.o.v. 2007 bij 3 vergunningstelsels het systeem van Lex
Silencio ingevoerd.
1

De Gemengde Commissie «Regeldruk
VROM» bestaat mede uit vertegenwoordigers
uit het maatschappelijk middenveld (VNONCW, MKB Nederland, VNG, IPO en Stichting
Natuur & Milieu). De commissie adviseert het
ministerie van VROM omtrent de regeldrukvermindering.
2
Officiële ijkpunt voor administratieve lastenvermindering burgers blijft 2002. Doelstelling
is een reductie van 25% in 2011 t.o.v. 2002.

Europa
11. Bij nieuwe Europese richtlijnen waarvan te verwachten is dat zij tot een
substantiële regeldruk zullen leiden wordt standaard een impact assessment uitgevoerd gericht op het in kaart brengen van de door de ontwerp richtlijn veroorzaakte regeldruk, en deze in de implementatie en
uitvoering van de richtlijn meenemen.
12. In 2008 wordt de Europese Commissie geïnformeerd door Nederland –
VROM/WWI over de Europese regels die tot de hoogste administratieve lasten leiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

3

Waar staan we nu?
De bouwregelgeving is sterk vereenvoudigd. Veel vergunningen zijn
vervangen door algemene regels. De regels bij toepassing van bouwstoffen zijn sterk versimpeld. Het is maar een kleine greep uit de projecten
die de afgelopen jaren zijn uitgevoerd. Voor een compleet overzicht van
alle acties die de afgelopen jaren onder de noemer Meerjarenprogramma
Modernisering VROM regelgeving zijn uitgevoerd, verwijzen wij naar de
afsluitende rapportage over dit programma (Kamerstukken II, 2007–2008,
29 383, nr. 102).
Bovengenoemde projecten leiden tot een forse reductie van de administratieve lasten. Per eind september 2008 staat de teller op ongeveer 18%
reductie van de administratieve lasten voor bedrijven ten opzichte van de
peildatum 1 maart 2007. De effecten van de verschillende projecten zijn
echter niet alleen boekhoudkundig van aard. Ook belangrijke irritaties en
knelpunten zijn weggenomen. Voorbeelden zijn het wegwerken van lokale
regelgeving op het gebied van milieu door de introductie van landelijk
geldende regels, het terugbrengen van de keuringsfrequentie van
vloeistofdichte vloeren, brandblusmiddelen en stookinstallaties, de versobering van rapportage- en onderzoeksverplichtingen en een efficiëntere
besluitvorming en verkorting van de procedures voor het bestemmingsplan met de komst van de nieuwe Wro. Ontwikkelingen zoals algemene
regels in plaats van milieuvergunningen in het Activiteitenbesluit en
uniformering van brandveiligheidsvoorschriften in het Gebruiksbesluit
vinden bij het bedrijfsleven en de mede-overheden brede steun en waardering.
Wat gaan we doen?
In dit onderdeel van het werkprogramma werken wij de eerder beschreven doelen verder uit en beschrijven wij langs welke route wij ze realiseren.

Instrumentkeuze (1)
Regelgeving is er niet voor niets. Het dient om maatschappelijke
problemen op te lossen. Er zijn echter veel meer mogelijkheden en instrumenten om maatschappelijke problemen op te lossen. Het is van belang
dat in het beleidsproces een goede afweging wordt gemaakt welk instrument het meest geschikt is om het probleem op te lossen. Om te borgen
dat een dergelijke afweging goed wordt gemaakt, wordt binnen het ministerie van VROM/WWI geen beslissing genomen tot het inzetten van het
wettelijk instrumentarium als er geen gedegen afweging van de mogelijke
instrumenten heeft plaatsgevonden (door middel van het opstellen van
een startnota). Interdepartementaal wordt gewerkt aan de vormgeving
van het Integraal Afwegingskader (IAK), onder verantwoordelijkheid van
het ministerie van Justitie. Deze zal bij het maken van de afweging een
goed hulpmiddel vormen om te komen tot een weloverwogen keuze voor
het in te zetten instrumentarium. In dit kader gaat VROM/WWI de mogelijkheden verkennen om zo vroeg mogelijk in het beleidsproces stappen te
zetten ter voorkoming van regeldruk.

Slimmere regels, merkbaar minder regeldruk
Fundamentele doorlichting (2)
Voor 2 thema’s vindt in 2009–2010 een fundamentele doorlichting plaats
naar nut en noodzaak van regelgeving, en de mogelijkheden tot andere
beleidskeuzes. De selectie van de thema’s heeft plaatsgevonden op basis
van het eerdergenoemde overzicht van knelpunten en irritaties (bundeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

4

van klachten) en/of aspecten zoals bijvoorbeeld hoge administratieve
lasten en complexiteit van de regelgeving. Bij de selectie van de thema’s
is de Gemengde Commissie Regeldruk VROM geconsulteerd. Bij de doorlichtingen wordt gebruik gemaakt van de expertise van de leden van deze
commissie. Wij hebben besloten fundamentele doorlichtingen uit te
voeren naar de keurings- en naar de registratie- en rapportageverplichtingen als gevolg van VROM/WWI-regelgeving. Dit neemt niet weg dat ook
andere onderwerpen onze aandacht hebben, maar zich nu (nog) niet lenen
voor een fundamentele doorlichting. De in het overleg met de Gemengde
Commissie genoemde wetgevingscomplexen willen we de komende tijd
verder met hen bespreken.

1. Fundamentele verkenning verdergaande vereenvoudiging
registratiesystematiek
Uit de nieuwe nulmeting (2008) blijkt dat VROM/WWI voor 230 miljoen
euro registratie- en rapportageverplichtingen aan bedrijven oplegt (inclusief registratieverplichtingen voor alle ontdoeners van bedrijfsafval en
gevaarlijk afval). Doel is het voldoen aan de informatiebehoefte van de
overheid t.b.v. monitoring, handhavingdoeleinden, beleidsontwikkeling en
internationale verplichtingen. Met de komst van het Activiteitenbesluit en
de circulaire exploitiatievergunning is al een stap gezet de registratieverplichtingen te versoberen. Daar alsnog een behoorlijk bedrag aan
registratie- en rapportageverplichtingen overblijft, zal een fundamentele
verkenning naar het nut en de noodzaak van deze verplichtingen en de
mogelijkheden tot vereenvoudiging worden uitgevoerd. Daarbij zijn wij
voornemens inzicht te geven in de aard en omvang van de huidige
registratie- en rapportageverplichtingen en de mate waarin dit tot ergernissen bij bedrijven leidt. Dan zal de verkenning de reden tot het opleggen
van de verplichtingen moeten achterhalen en meer inzicht geven in het
gebruik van de beschikbaar gekomen gegevens. Het eindresultaat zijn
aanbevelingen voor het vereenvoudigen van registratie- en rapportageverplichtingen op basis van wet- en regelgeving en afspraken. Ons
uitgangspunt hierbij is minimaal een gelijkblijvend milieubeschermingsniveau en voldoen aan internationale verplichtingen. Daar waar mogelijk
zal input worden geleverd in EU-verband m.b.t. het verder stroomlijnen
van meet- en registratieverplichtingen.
2. Fundamentele verkenning verdergaande vereenvoudiging
keuringsystematiek
Uit de nieuwe nulmeting (2008) blijkt dat VROM/WWI voor 117 miljoen
euro keuringverplichtingen aan bedrijven oplegt. Hiervan is een deel in
het kader van de realisatie van het Activiteitenbesluit per 1 janauri 2008 al
gesaneerd (o.a. de keuring van vloeistofdichte vloeren van 1 keer per jaar
naar 1 keer per 6 jaar). Met de komst van het Gebruiksbesluit zal tevens de
keuringsfrequentie van brandblussers worden verlaagd. Daar alsnog een
behoorlijk bedrag aan keuringverplichtingen overblijft, zijn wij voornemens een fundamentele verkenning naar het nut en de noodzaak van
keuringen en vereenvoudigingmogelijkheden uit te voeren. Ook hier is
ons uitgangspunt een minimaal gelijkblijvend milieubeschermingsniveau,
voldoen aan internationale verplichtingen en het adagium «uitgaan van
vertrouwen» daar waar mogelijk en mogelijkheden van meer marktwerking door certificering.
Wij zijn voornemens een commissie in te stellen (onder onafhankelijk
voorzitterschap) die de doorlichting uitvoert, en zelf haar methode bepaalt
die bij de doorlichting wordt gehanteerd. De vragen die aan de orde
kunnen komen betreffen in het algemeen:
– Probleemdefinitie: is er een probleem/wat is het probleem?
– Wat was destijds het beoogde doel om als overheid in te grijpen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

5

–
–
–
–

Is de mate van overheidsingrijpen om het beoogde doel te bereiken
nuttig en noodzakelijk: wat is het te beschermen risico?
Waaruit bestaat het overheidsingrijpen (instrumentkeuze)?
Is de bestaande mate van ingrijpen met wet- en regelgeving noodzakelijk en proportioneel?
Wordt de regeldruk mede veroorzaakt door EU-voorschriften?

Knelpunten en irritaties (3)
Basis voor de activiteiten die onder deze noemer worden uitgevoerd, zijn
de volgende overzichten van knelpunten en irritaties:
– bijlage 1 van het Kabinetsplan aanpak administratieve lasten (Kamerstukken II, 19 juli 2007, 29 515, nr. 202)
– de nulmeting administratieve lasten bedrijven (2008)
– de quickscan nalevingkosten
– de fundamentele verkenningen Commissie Dekker en Commissie
Noordzij
– inventarisatie van het Meldpunt regeldruk
Voor elk van de knelpunten wordt vastgesteld of en op welke wijze het
wordt opgepakt. Het resultaat van de beoordeling wordt besproken met
de Gemengde Commissie Regeldruk VROM. Afhankelijk van de concreetheid en de mogelijkheid om er oplossingen voor te vinden, binnen de
grenzen die in het werkprogramma worden genoemd, zullen deze knelpunten worden aangepakt. Over de voortgang wordt u nader geïnformeerd.
Wij bezien ook in hoeverre op rijksniveau belemmeringen bestaan die
deregulering op gemeentelijk niveau bemoeilijken. In dit kader verwijzen
wij u naar de zogenaamde «roadblocks», zoals opgesteld door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Taskforce Vermindering
Regeldruk Gemeenten onder voorzitterschap van de heer Wallage. De
taskforce is schriftelijk op de hoogte gesteld welke oplossingsrichtingen
en bijpassende acties VROM/WWI heeft geformuleerd op 11, voor
VROM/WWI relevante, «roadblocks».
Binnen het werkprogramma «Schoon en Zuinig», waarin het Kabinet haar
ambities voor het klimaatbeleid heeft neergelegd, gaat VROM/WWI
belemmeringen inventariseren en vervolgens met medeoverheden
aanpakken. Over de voortgang van deze actie wordt u seperaat geïnformeerd via de jaarlijkse voortgangsrapportage van het werkprogramma
«Schoon en Zuinig», waarvan de eerste voor oktober 2008 gepland staat.
Concrete voorbeelden van activiteiten op het terrein van «Schoon en
Zuinig» waar regelgeving belemmerend werkt zijn: benutting van aardwarmte, warmte/koudeopslag, co-vergisting van mest en biomassa ten
behoeve van duurzame electriciteitsopwekking, de bouw van windmolens
op land of zee en het bevorderen van energiebesparende maatregelen in
de woningbouw.

Betere dienstverlening
ICT-projecten (4)
Het ministerie van VROM/WWI gebruikt de mogelijkheden van ICT om de
dienstverlening aan burgers en ondernemers te verbeteren. Verschillende
ICT-projecten, zoals Basisregistraties van Adressen en Gebouwen en
Landelijke Voorziening Omgevingsloket worden het komende jaar geïmplementeerd.
Randvoorwaarden en criteria (5 en 6)
De versnipperde organisatie van de vergunningverlening en het toezicht
op het gebied van het omgevingsrecht, met als gevolg kwaliteitstekort, is
een belangrijke bron van «ervaren regeldruk». Dit blijkt onder meer uit de
regelmatig gehoorde klacht van het bedrijfsleven over een ongelijk speel-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

6

veld, doordat de milieuregelgeving in verschillende delen van het land
soms op verschillende wijze wordt toegepast. De oplossing ligt in een
professionelere overheidsorganisatie die in staat is sneller over te gaan
tot instrumenten die de ervaren regeldruk verminderen, zoals minder
gedetailleerde voorschriften en het differentiëren in de toezichtstrategie
tussen koplopers en achterblijvers.
In het kader van het Transitieprogramma werk in uitvoering (onderdeel
van het programma SBM, maar met een eigen traject) wordt momenteel
gewerkt aan een kabinetsreactie op het advies van de commissie Mans.
Ook de adviezen van een aantal andere commissies (Oosting, Lodders,
d’Hondt, Dekker) worden in dit programma betrokken. Ambitie hierbij is
uw Kamer een eindbeeld te presenteren dat onder meer duidelijkheid
geeft over de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende overheden, de organisatie van de uitvoering, de borging van de kwaliteit en de
uitwisseling van informatie (Kamerstukken II, 2007–2008, 29 383, nr. 107).
Het eindbeeld moet recht doen aan de ambities van het kabinet ten
aanzien van de vermindering van de bestuurlijke drukte en decentralisatie,
en moet het een oplossing bieden voor de knelpunten, zoals de
Commissie Mans die heeft gesignaleerd. Hieronder valt ook de ontwikkeling van het interbestuurlijk toezicht en de daarmee gepaarde toezichtslasten. De planning is er op gericht het eindbeeld in november 2008 naar de
Tweede Kamer te sturen.

Minder lasten (7 t/m 10)
In de bijlage bij deze brief treft u een compleet overzicht aan van projecten
en maatregelen die bijdragen aan het realiseren van onze ambities
Slimmer, Beter, Minder. Een aantal belangrijke daarvan worden in de
volgende paragraaf toegelicht. De in de bijlage opgenomen maatregelen
ter vermindering van de regeldruk leveren, voor zover nu kan worden
ingeschat, het onderstaande beeld voor bedrijven op. De gerealiseerde
reductie tot eind september 2008 bedraagt 18,3%, en de verwachting is
dat deze, met de afronding van lopende projecten, stijgt tot 29,1% in 2011.
Nieuwe voorstellen en initiatieven om de merkbare regeldruk en lasten te
verminderen zijn niet meegenomen. Met de, in onze ambitie, geformuleerde fundamentele doorlichting en de aanpak van knelpunten en irritaties beogen wij het percentage verder te verhogen.
Administratieve lasten bedrijven:
Periode

03/2007 t/m 09/2008
10/2008 t/m 2011
Totaal 2007 tot 2011
Totale reductie

Reductie

Toename

Reductie in
%

€ 243 474 855
€ 21 656 310
€ 155 142 453
€ 23 053 169
€ 398 617 308
€ 44 709 480
€ 353 907 828

Toename in %

20,0%
12,8%
32,8%
29,1%

1,8%
1,9%
3,7%

Voor zover nu kan worden ingeschat leveren de in de bijlage opgenomen
maatregelen het volgende beeld voor burgers op:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

7

Administratieve lasten burgers:
Reductie

Reductie in %

Periode

In uren *
1 000

In € *
1 000

Nulmeting 31/12/2002
12/2002 tot 07/2008
07/2008 tot 01/2011
Totale reductie

2 622
– 114 833
– 11
– 1 159,33

113 889
– 24 877
– 11 700
– 36 577

uren

€

43,8%
0,4%
44,2%

21,8%
10,3%
32,1%

Wij zijn druk doende het instrument mediation als alternatieve vorm van
geschillenbeslechting daar waar mogelijk toe te passen. Bovendien wordt
onderzocht in hoeverre mediation meer planmatig binnen VROM/WWI kan
worden vormgegeven. Zo is er bijvoorbeeld een Handleiding Mediation
als vorm van geschillenbeslechting in ontwikkeling, ter voorkoming van
bezwaar- en beroepsprocedures.
Voor het onderdeel Lex silencio positivo is interdepartementaal een
verdere doorlichting van de rijksvergunningstelsels gehouden. Hierover
wordt u binnenkort separaat geïnformeerd. De lex silencio is de rechtsfiguur die inhoudt dat de overschrijding van een beslistermijn door het
bevoegde bestuursorgaan van rechtswege leidt tot een (fictieve) positieve
beslissing op de vergunningaanvraag. Vergunningen op de terreinen van
VROM/WWI, waarvan lex silencio reeds eerder is geregeld dan wel
waarvan al eerder is besloten onder bepaalde voorwaarden tot invoering
van lex silencio over te gaan, zijn: de toestemming tot het onttrekken van
woningen aan het bestand sociale huursector; de melding van een
bodemsanering die valt onder de regeling uniforme bodemsaneringen; de
omgevingsvergunning (reguliere procedure); wijziging van de woonfunctie van gebouwen bij splitsen van woningen in appartementsrechten.
Als gevolg van de recente interdepartementale doorlichting van rijksvergunningsstelsels is het kabinet bovendien voornemens nog deze
kabinetsperiode bij de volgende stelsels de lex silencio in te voeren: registratie lijst vervoerders, inzamelaars, handelaars en bemiddelaars van
afval; ontheffing verbrandingsverbod afvalstoffen buiten inrichtingen;
vergunning tot het aangaan van overeenkomsten van huur en verhuur
van woonruimte op grond van de Leegstandswet.

Europa (11 en 12)
Niet alleen voor het omgevingsbeleid in Nederland, maar ook voor de
regeldruk in ons land is de Europese regelgeving een factor van betekenis.
Bij elk voorstel van de Europese Commissie wordt kritisch bezien in
hoeverre het voorstel tot verdere administratieve lasten of merkbare
regeldruk leidt. Er wordt standaard een BNC-fiche (Beoordeling Nieuwe
Commissievoorstellen) opgesteld, en besproken in de Tweede Kamer. Als
een fiche duidelijk substantiële effecten, op onder andere de administratieve lasten, laat zien, wordt een diepgaande analyse gemaakt van de
effecten. Recent is dit gebeurd met het voorstel van de Commissie voor
aanpassing van de IPPC-richtlijn. Mede op basis van deze analyse heeft
Nederland, samen met een aantal andere lidstaten, sterk ingezet op
vermindering van de rapportageverplichtingen en terughoudendheid bij
de uitbreiding van de reikwijdte van de IPPC richtlijn (Kamerstukken II,
2007–2008, 22 112, nr. 608).
In het kader van het Europese programma Better Regulation is VROMWWI
vooral gebrand op modernisering van die Europese regels, waar aanzienlijke administratieve verplichtingen en bestuurlijke taken aan verbonden
zijn of die (milieu)innovatie in de weg staan. Verder wordt vanuit VROM/
WWI, door het dossierteam Betere Regelgeving, gestreefd naar verbete-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

8

ring van de onderbouwing en intersectorale afstemming van Europese
regels, zowel op Europees als op nationaal niveau. Daarnaast wordt
ingezet op verbetering van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van
regels, en op bewustwording van consequenties van Europese regels
voor de ruimtelijke ordening. Verder verwijzen wij u hierbij naar de
kabinetsreactie op het rapport «Brussels Lof» van de VROM-raad (Kamerstukken II, 2007–2008, 21 109, nr. 186).
Daarnaast is nog een extra inventarisatie gehouden welke voorstellen
reeds in gang zijn gezet of kunnen worden gestart om regeldruk als
gevolg van EU-regelgeving te verminderen of te voorkomen. Deze voorstellen worden bij de Europese Commissie en andere lidstaten aangekaart, zowel op het niveau van formele bijeenkomsten zoals bijvoorbeeld
raadswerkgroepen over individuele richtlijnen, als op het niveau van
uitvoering van het EU-actieprogramma en de derde strategische herziening van Betere Regelgeving, die in januari 2009 van de Europese
Commissie wordt verwacht.
Korte schets van maatregelen
Zoals blijkt uit het bijgevoegde overzicht van projecten (zie bijlage) is er
sinds het aantreden van dit kabinet een groot aantal projecten afgerond.
Qua merkbaar minder regeldruk en administratieve lasten zijn de smaakmakers het project Uniformering Saneringen, dat geleid heeft tot een
meldingsregime, minder onderzoekskosten en minder saneringsplannen,
en het Besluit Bodemkwaliteit waarmee (onder meer) het Bouwstoffenbesluit wordt vervangen en vereenvoudigd. Ook het Activiteitenbesluit
mag in deze rij niet ontbreken. Hiermee zijn twaalf bedrijfstakken onder
algemene regels gebracht en een reductie van administratieve lasten van
198 mln. euro (VROM/WWI-gedeelte) gerealiseerd. Om u inzicht te geven
in de nieuwe projecten die opgestart zijn of de komende tijd starten treft u
hieronder een (niet uitputtend) overzicht aan van:
1. Projecten en maatregelen die zijn gericht op merkbaar minder regeldruk en/of een daling van administratieve lasten;
2. Projecten waarbij onderzoek wordt uitgevoerd naar de mogelijkheden
om de regeldruk te verminderen;
3. Projecten en maatregelen die leiden tot een stijging van de administratieve lasten.

Ad 1. Projecten en maatregelen gericht op merkbaar minder regeldruk
en/of een daling van administratieve lasten
• Activiteitenbesluit 2e fase
In het kader van het project «Tweede fase van de modernisering van de
algemene regels» is het de bedoeling om meer vergunningplichtige activiteiten onder algemene regels te brengen. Op basis van een eerste inschatting betreft dit 7000 vergunningplichtige inrichtingen. Dit leidt tot een
geschatte administratieve lastenverlichting van enkele tientallen miljoenen euro’s per jaar.
• Exploitatiefase milieuvergunning
Begin januari 2008 is een circulaire gestuurd aan B&W van gemeenten en
Gedeputeerde Staten van de provincies. In de circulaire zijn 10 onderwerpen aangereikt waarbij het bevoegd gezag bij nieuwe vergunningen of
een voorgenomen wijziging kan bijdragen aan de realisatie van een
lastenreductie voor vergunningplichtige ondernemers. Tot 1 juli 2008 is
een administratieve lastenreductie gerealiseerd van 5 miljoen euro, en
loopt de komende jaren op tot 35 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

9

• Programma Modernisering Bodemwetgeving (voorheen inbouw van de
Wbb in de Wm)
In de brief van 4 januari 2008 aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II,
2007–20 008, 30 015, nr. 20) blijkt dat diverse ontwikkelingen in het bodemsaneringsbeleid noodzaken tot wijziging van wetgeving. Bij het effectueren van deze wijziging zal aandacht worden gegeven aan verdere
vereenvoudiging en stroomlijning van verplichtingen en procedures, het
maken van een goede regeling voor de opslag van warmte en koude in de
ondergrond en het wettelijk regelen van de gebiedsgerichte aanpak en
beheer van (grootschalig) ernstig verontreinigd grondwater. Van de
verwachte lastenreductie is nog geen inschatting te maken.
• Het Besluit Glastuinbouw
De verbruiksdoelstellingen voor bestrijdingsmiddelen en meststoffen in
substraatteelt worden geschrapt. Voorschriften met betrekking tot het
gebruik van assimilatiebelichting worden aangepast. Verder zullen voorschriften m.b.t het registreren van bestrijdingsmiddelen, rapportageonderdelen uit de jaarrapportage en analyse grondmonster komen te
vervallen. In totaal leidt de wijziging van het Besluit Glastuinbouw tot een
lastenreductie van 5,5 mln. euro per jaar en wordt beoogd in april 2009 in
werking te laten treden
• 3e wijzigingspakket Bouwbesluit 2003
Op dit moment wordt gewerkt aan het dereguleren en vereenvoudigen
van het Bouwbesluit 2003 (wijzigingspakket 3), hetgeen leidt tot een
ontwerptekst met als doel het Bouwbesluit 2003 te wijzigen. De verwachte
administratieve lastenreductie wordt in het najaar 2009 aan Actal voorgelegd.
• Gebruiksbesluit
Met fase 1 van het Gebruiksbesluit (1 november 2008) zijn de voorschriften brandveilig gebruik uit de model bouwverordening van de VNG overgeheveld naar landelijke regelgeving. Daarmee komt er een eind aan
onnodig lokale verschillen en besparen bedrijven € 26,3 miljoen administratieve lasten en € 6.4 miljoen aan verschuldigde leges.
Met fase 2 wordt de afstemming tussen de bouwtechnische, de installatieen de gebruikstechnische eisen geoptimaliseerd en het Bouwbesluit 2003
met het Gebruiksbesluit geïntegreerd in één AMvB. Van de verwachte
administratieve lastenreductie is nog geen inschatting te maken (verwacht
najaar 2009).
• Verruiming vergunningsvrij bouwen
VROM/WWI werkt aan substantiële verruiming in, en vereenvoudiging
van, de regeling voor vergunningsvrij bouwen, die gelijk met de Wabo in
werking treedt. Dit leidt tot een lastenverlichting (vermindering vergunningplicht) en aanscherping eigen verantwoordelijkheid. De lastenverlichting
wordt momenteel onderzocht (opdracht BZK).
• Vereenvoudiging van de toepassing van de huurtoeslag
Ten einde zowel de uitvoering door de Belastingdienst (BD) te vergemakkelijken, als de transparantie voor de burger te vergroten, krijgen huurders
een eenvoudiger formulier in te vullen. Verder hoeven verhuurders
minder gespecificeerde gegevens op te leveren bij de jaarlijkse huuruitwisseling met de BD. Voor een deel is dit reeds doorgevoerd, en de 2e
fase van de vereenvoudiging is in gang gezet.
• Voorgenomen wijziging melden
In 2007 heeft een evaluatie plaatsgevonden van het Besluit melden. Zowel
vanuit handhaving als vanuit het bedrijfsleven bestaat thans – over het
algemeen – consensus over de voorgenomen wijzigingen die het Besluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

10

melden beter uitvoerbaar maken. Alle wijzigingen tezamen hebben nagenoeg geen effect op de administratieve lasten maar lossen wel belangrijke
irritaties op. Lastenverlagend is bijvoorbeeld het uitzonderen van de meldplicht voor kunststoffen, banden en dierlijke bijproducten die onder de
Europese Verordening 1774/2002 vallen en het vereenvoudigen van de
meldplicht voor afvalstoffen uit het publieke domein. Lastenverhogend
zullen onder meer zijn het onder meldplicht laten vallen van exploitanten
van mobiele puinbrekers, kleine sorteerinrichtingen voor bouw- en sloopafval en kleine composteerderijen, waarvoor het bedrijfsleven, met het
oog op een gelijk speelveld binnen de branches, zelf heeft verzocht.

• Grotestedenbeleid
Ook wordt uitvoering gegeven aan de decentralisatie van het huidige
Grotestedenbeleid (GSB) III en het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV). Gemeenten krijgen een grotere beleidsvrijheid, en gaan
minder verantwoorden aan het Rijk. Dit houdt onder andere in het gebruik
van algemene regels in plaats van regels op detail en de vermindering
van de bestuurlijke drukte. Daarnaast worden (wettelijke) belemmeringen
die een effectieve oplossing van lokale problemen in de weg staan of bij
het uitvoeren van experimenten weggenomen. Ten aanzien van het ISV
worden er met de betrokken gemeenten afspraken op hoofdlijnen gemaakt met als gevolg vermindering van bestuurlijke drukte.
Ad 2. Projecten waarbij onderzoek wordt uitgevoerd naar reductiemogelijkheden
• Drinkwaterbesluit in ontwikkeling op onderdeel legionella
Overwogen wordt de normstelling op legionella (verschillende soorten)
toe te spitsen op 1 soort, de Legionella pneumophila. Deze soort geeft het
grootste effect op de volksgezondheid en komt in ca. 20% van de gevallen
voor. De andere soorten komen in 80% van de gevallen voor maar leveren
weinig risico’s voor de volksgezondheid op. Als uit het nog uit te voeren
RIVM onderzoek blijkt dat het idee om de normen van de overige soorten
te laten vervallen niet tot onaanvaardbare risico’s voor de volksgezondheid leidt, kan het aanpassen van de normstelling leiden tot een aanzienlijke reductie van nalevingkosten en administratieve lasten (mogelijk 80%
minder).
• Commissie Dekker
Op basis van de conclusies van de Commissie Dekker (fundamentele
doorlichting bouw) wordt aan een plan van aanpak gewerkt. Hierin komen
in elk geval het afschaffen van de «preventieve toets», onderzoek naar
wettelijke verankering gecertificeerde Bouwbesluittoets en vereenvoudiging bestemmingsplannen aan de orde. Daarnaast wordt een experiment
met gebiedsconcessies voorgesteld: een initiatief voor gebiedsontwikkeling door de overheid waarbij een aantal randvoorwaarden worden
gesteld om daarna het gebied in concessie uit te geven aan een marktpartij, die binnen die randvoorwaarden het gehele gebied kan ontwikkelen. Doel hiervan is om de regeldruk en lasten te verminderen, en het
uitvoeringsproces te versnellen. Vóór het eind van 2008 wordt u over het
plan van aanpak nader geïnformeerd.
• Wijziging Woningwet voor het schrappen van de «wettelijke adviesverplichting door een onafhankelijke welstandscommissie of
stadsbouwmeester»
Het kabinet heeft overeenstemming bereikt over het voornemen de wettelijke adviesverplichting door een onafhankelijke welstandscommissie uit
de Woningwet te schrappen.
Gemeenten krijgen hiermee in de toekomst meer flexibiliteit bij het
inrichten van de wijze waarop toetsing van bouwplannen aan welstands-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

11

beleid plaatsvindt. Hierdoor kunnen vergunningen voor bouwplannen
klantvriendelijker en sneller worden verstrekt. Het kabinetsvoornemen
wordt binnenkort aan het parlement aangeboden.

Ad 3. Projecten en/of maatregelen met een stijging van administratieve
lasten
• Implementatie van de EU-richtljn Ecodesign en bijbehorende
uitvoeringsmaatregelen
Op basis van de richtlijn worden eisen gesteld ten aanzien van energieverbruik en andere milieuaspecten bij het ontwerp van energieverbruikende producten, en in voorlopig 20 uitvoeringsmaatregelen (UM) geïmplementeerd. Op basis van 14 UM wordt een administratieve
lastentoename van € 8,8 miljoen per jaar geschat.
Voor het vaststellen van normen in het kader van de Richtlijn Ecodesign
vormt het beperken van de administratieve lasten een continu punt van
aandacht. Voor deze uitvoeringsmaatregelen wordt door de Europese
Commissie een Impact Assessment uitgevoerd, zoals zij voor al haar
wetgevingsvoorstellen uitvoert en vanuit NL is het beperken van lasten
structureel opgenomen in onze instructies voor alle formele bijeenkomsten in dit kader.
Voorgenomen regelreductie & – toename VROM in 2009
Naam

Reductie
Besluit Detectie radioactief besmet schroot
(Bdrs)
Intrekking Besluit Typekeuring verwarmingstoestellen luchtverontreiniging stikstofoxiden
en bijbehorende typekeuringsregeling
Wijziging hoofdstuk Afvalstoffen van de Wm
m.b.t. diverse onderwerpen
Vrijstelling Meldings- en verslagleggingsplicht
verpakkingsmateriaal detailhandel
Voorgenomen wijzigingen Besluit Melden
Inzamelvergunning omzetten naar algemene
regels + melding
Wijziging Regeling EVOA over borgstelling
Besluit en regeling acceptatie afvalstoffen op
stortplaatsen
Inzamelvergunning omzetten naar algemene
regels + melding
Vereenvoudiging Milieujaarverslag (MJV) met
de E-PRTR.
Intrekken van Besluit emissie-eisen NOx
salpeterzuurfabrieken
Besluit emissie-eisen middelgrote stookinstallatie
Besluit externe veiligheid transportroutes
Verbeteren vuurwerkbesluit n.a.v. evaluatie en
vergroten handhaafbaarheid
Verdergaande vereenvoudiging formulieren
en procedures bouwstofproducenten en
bodemintermediairs
Wijziging Besluit Glastuinbouw
Herziening MER (fase 2)
Gebruiksbesluit (2e fase)
Vereenvoudiging huurtoeslagregelgeving
Vereenvoudiging Wet voorkeursrecht
gemeenten (2e wijziging)
Vereenvoudiging Wet Inburgering met één
handhavingstermijn
Oprichting van het Participatiefonds

Domein

Inwerkingtreding
(onder voorbehoud)

Stoffen en
producten
Stoffen en
producten

jul-09

Afval

1-jan-09

Afval

1-jan-09

Afval
Afval

1-jul-09
2e helft 2009

Afval
Afval

2009
1-apr-2009

Afval

1-okt-2009

Inrichtingen

1-jan-09

Inrichtingen

juni-09

Inrichtingen

1-apr-09

Externe veiligheid
Externe veiligheid

1-sept-09
1-sept-09

Bodem

1-jan-09

Landbouw
Plannen
Bouwen
Huurwetgeving en
corporaties
Ruimtelijke
Ordening
Inburgering en
integratie
Inburgering en
integratie

apr-09
31-dec-09
31-dec-09
1-jan-09

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

1-okt-09

2009
1-mrt-09
1-jan-09

12

Naam

Domein

Inwerkingtreding
(onder voorbehoud)

Durp (digitale uitwisseling in ruimtelijke
processen)
Basisregistratie van Adressen en Gebouwen
(BAG)
LVO (Landelijke Voorziening Omgevingsloket)

ICT

1-jul-09

ICT

Medio 2009

ICT

In delen op 1-jan-09

Huurwetgeving en
corporaties
Afval

1-jan-09

Inrichtingen

1-apr-09

Externe veiligheid
Water
Water

medio 2009
1-jan-09
Begin 2009 (nationaal)
en 2012 (Europees)

Toename
Wet op het overleg huurder verhuurder
Besluit en Regeling acceptatie afvalstoffen op
stortplaatsen
Besluit emissie-eisen middelgrote stookinstallaties
Besluit externe veiligheid buisleidingen
Drinkwaterwet
Uitbreiding ministeriële regeling chemicaliën
en materialen

1-apr-09

Conclusie
Het ministerie van VROM/WWI heeft al veel bereikt. Toch is het niet
genoeg, zoals wij hebben aangegeven in het werkprogramma. De
komende jaren blijven wij actief op het terrein van regeldrukreductie.
Daarvoor gaan wij de bredere aanpak in de vorm van fundamentele doorlichtingen en het voorkomen van regeldruk realiseren.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer
De minister voor Wonen, Wijken en Integratie,
C. P. Vogelaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 29 383, nr. 117

13