Rapportenbundel behorend bij
Staat van de Veiligheid
Majeure risicobedrijven 2013

Datum
Status

10 juni 2014
Definitief

BIJLAGEN STAAT VAN DE VEILIGHEID MAJEURE RISICOBEDRIJVEN
(Onderliggende rapporten)

•

Stand van zaken voortgang Bevi-sanering industrie (15 april 2014)

•

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks

•

Onderzoek inspectierapporten naleving brandbeveiligingsinstallaties PGS 15 BN1

•

Brief IPO/VNG aan Staatssecretaris Mansveld met Brzo-rapportages

•

Brief IPO/VNG aan Minister Asscher met Brzo-rapportages

•

Brief IPO/VNG aan Minister Opstelten met Brzo-rapportages

•

Monitor Naleving en Handhaving Brzo-bedrijven 2013 BRZO+

•

Eindrapport Tankopslag BRZO+

•

Eindrapport Inspectieproject Onderhoudsstops Brzo/ARIE 2010-2012

•

Brief VNO-NCW Rapportages Veiligheid Voorop

•

Veiligheid Voorop Rapportage eerste periode

•

Veiligheid Voorop Rapportage 2012-2013

•

Verslag van de toepassing in de lidstaten van Richtlijn 96/82/EG betreffende de beheersing van
de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken in de periode
2009-2011

2

3

Inspectie Leefomgeving en Transport
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

Nazorg Bevi-sanering Industrie 2014

Datum

15 april 2014

Nazorg Bevi-sanering Industrie

Colofon

Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/Risicovolle bedrijven
Nieuwe Uitleg 1
Postbus 16191
2500 BD Den Haag
088-4890000
www.ilent.nl
@Inspectie LenT

Pagina 2 van 9

Nazorg Bevi-sanering Industrie

Samenvatting

4

1

Inleiding

5

1.1
1.2

Aanleiding
Het Bevi

S
S

2

Werkwijze

6

2.1
2.2

Doelgroep
Werkwijze

6
6

3

Conclusie

7

Bijlage

Pagina 3 van 9

Nazorg Bevi-sanering Industrie

Samenvatting

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft in 2014 in een landelijk
onderzoek vastgesteld dat bij 12 bedrijven niet voldaan wordt aan de verplichte
grenswaarde uit het Bevi. Overigens is in 6 van de 12 gevallen geen feitelijk
kwetsbaar object binnen de veiligheidscontouren van het bedrijf aanwezig, maar
gaat het om gevallen waarin de bestemmingsplannen van de betreffende
gemeenten nog toestaan dat er bouw binnen de veiligheidscontouren van het bedrijf
plaatsvindt. ILT heeft recent (april 2014) deze 12 situaties opnieuw onderzocht en
de resultaten in deze rapportage vastgelegd. Voor alle situaties geldt inmiddels dat
door het Wabo-bevoegd gezag of door het bedrijf formele stappen zijn gezet om de
verplichte risicocontour tussen het bedrijf en het kwetsbaar object te realiseren.
Bij de inwerkingtreding van het Bevi in 2004, was er sprake van ongeveer 65
saneringssituaties. De huidige stand van zaken is dat er in 12 gevallen nog steeds
sprake is van een achterstand bij de sanering, maar dat er procedures in gang zijn
gezet om te komen tot een sanering van alle situaties.

Pagina 4 van 9

Nazorg Bevi-sanering Industrie

1 Inleiding

1.1

Aanleiding

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft in 2012 een landelijk onderzoek uitgevoerd naar
bedrijven waarop het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi) van toepassing is. In dit besluit en de
onderliggende regelingen is voor verschillende categorieën bedrijven een saneringstermijn vastgesteld
waarop de situatie dient te voldoen aan de veiligheidseisen. Voor alle categorieën is deze saneringstermijn
(1 januari 2010 of 1juli 2013) inmiddels verstreken.
Deze rapportage geeft inzicht in de voortgang van sanering per 15 april 2014. Meer in bijzonder een
actualisering van de ILT-rapportage “Stand van zaken Bevi-sanering Industrie” van februari 2013. Een en
ander conform de toezegging door de Staatssecretaris I&M aan de Tweede Kamer in haar brief van 9 april
2013 (TK 2012-2013, 26 956, nr. 154).

1.2

Het Bevi

In 2004 is het Bevi in werking getreden. Het besluit heeft tot doel de risico’s waaraan burgers worden
blootgesteld door activiteiten met gevaarlijke stoffen in inrichtingen tot een aanvaardbaar minimum te
beperken. Het besluit verplicht het Wabo-bevoegd gezag bij het verlenen van omgevingsvergunningen en
het maken van bestemmingsplannen deze veiligheidsnormen toe te passen. Er wordt daarbij onderscheid
gemaakt tussen kwetsbare objecten (zoals onder andere scholen, ziekenhuizen en woonwijken) en
beperkt kwetsbare objecten (zoals onder andere bedrijfsgebouwen, kantoren en sporthallen).
Op basis van het Bevi zijn saneringstermijnen vastgesteld, waarop de situatie dient te voldoen aan de
grenswaarde voor plaatsgebonden risico (PR) van 106. In sommige gevallen kan sprake zijn van een ‘la
tente saneringsituatie’. Dit is het geval wanneer zich feitelijk geen kwetsbaar object bevindt in de risico
contour maar dit door het bestemmingsplan wel wordt toegestaan. Om te voorkomen dat nieuwe sane
ringsituaties kunnen ontstaan, is het nodig dat de bestemmingsplannen de vestiging van een nieuw
kwetsbaar object binnen een bestaande risicocontour niet toestaan. Ook een situatie waarbij geen kwets
baar object binnen de risicocontour aanwezig is, maar het bestemmingsplan die mogelijkheid wel biedt,
voldoet niet aan het Bevi.
In artikel 14 van het Bevi wordt een bijzondere mogelijkheid geboden. Dit artikel biedt de mogelijkheid
voor het vaststellen van een ‘veiligheidscontour’ door het Wabo bevoegd gezag. Met het vaststellen van
de veiligheidscontour wordt een duidelijke grens gelegd tussen de industrie en stedelijke ontwikkelingen.
Daarnaast wordt het mogelijk om binnen die contour kwetsbare objecten zoals kantoren te realiseren,
mits die objecten functioneel gebonden zijn. Zonder een vastgestelde veiligheidscontour is het op grond
van het Bevi niet toegestaan om kwetsbare objecten te bouwen of in gebruik te hebben binnen de 106
risicocontour van een Bevi-bedrijf. Na vaststelling van de veiligheidscontour rond het gehele gebied is dat
wel toegestaan.

Pagina 5 van 9

Nazorg Bevi-sanering Industrie

2 Werkwijze

2.1

Doelgroep

Dit voortgangsonderzoek was gericht op de volgende categorieën:
Bedrijfscategorie

bedrijven die vallen onder het Besluit risico’s
zware ongevallen (Brzo)
bedrijven met een ammoniakkoelinstallatie
(1.500-10.000 kg)
bedrijven met een opslag van verpakte gevaarlijke stoffen (CPR 15/PGS 15)
bedrijven met overslag van gevaarlijke
stoffen (stuwadoors)

Saneringstermijn 10
1 januari 2010
1 januari 2010
1 januari 2010
1 juli 2013
1 juli 2013

Bedrijven met licht- of zeer licht ontvlambare
vloeistoffen in een insluitsysteem (tanks)

2.2
Werkwijze
Het voortgangsonderzoek heeft de ILT uitgevoerd in de periode september 2013 tot
april 2014. Hiervoor heeft de ILT bij het Wabo-bevoegd gezag informatie opgevraagd over de stand van
zaken van 23 bedrijven die 1 januari 2010 respectievelijk 1 juli 2013 aan het Bevi moesten voldoen.
Daarbij is gevraagd naar de meest relevante documenten, zoals een vergunningaanvraag, de omgevings
vergunning en/of de Kwantitatieve Risico Analyse (QRA). Deze documenten zijn getoetst aan het Bevi.
Vervolgens is bij ieder bevoegd gezag nagegaan welke acties waren ondernomen of nog ondernomen
zouden worden. Dat leverde uiteindelijk een eindbeeld van de situatie op de peildatum 15 april 2014.

Pagina 6 van 9

Nazorg Bevi-sanering Industrie

3 Conclusie

Conclusie

Voor alle situaties die op 1 oktober 2012 nog niet waren gesaneerd is inmiddels sprake van een lopende
procedure. Dat betekent dat door het Wabo-bevoegd gezag of door het bedrijf formele stappen zijn gezet
om tot een sanering te komen. Daarbij kan worden gedacht aan een ontvankelijke aanvraag voor een
omgevingsvergunning, een voorbereidingsbesluit of een (ontwerp-) beschikking of (ontwerp-) bestem
mingsplan. Per saldo toont de voortgang dat er op 15 april 2014 nog 12 situaties zijn die niet voldoen aan
de veiligheidseisen van het Bevi. Uitgaande van ongeveer 65 saneringssituatie bij de start van Bevi
saneringen in 2004, geldt meer in detail dat:
-

-

-

-

er 11 situaties zijn die, ten opzichte van de status van 1 oktober 2012, inmiddels zijn gesaneerd;
er 6 situaties (ca. 9%) zijn die per 1 januari 2010 gesaneerd hadden moeten zijn, maar die dat
per 15 april 2014 niet waren;
er 6 (ca. 9%) situaties zijn die per 1 juli 2013 gesaneerd hadden moeten zijn, maar die dat per
15 april 2014 niet waren;
er in 12 gevallen (ca. 18 °k) nog steeds sprake is van een achterstand bij de sanering.

Pagina 7 van 9

Datum
sanering

(‘: tevens Brzo)

verzoek aanpassing Wabo vergunning
verzoek aanpassing Wabo vergunning
verzoek aanpassing Wabo vergunning
verzoek aanpassing Wabo vergunning

voldoet niet, lopend
voldoet niet, lopend (VC
)
2
voldoet niet, lopend (VC’)
)
2
voldoet niet, lopend (VC
voldoet niet, lopend (VC’)

voldoet
voldoet, VC
2

inrichting

latent
latent
latent
latent
kantoor
inrichting

inrichting
inrichting

01-01-2010

01-07-2013
01-07-2013
01-07-2013
01-07-2013
01-07-2013
01-07-2013

01-07-2013
01-07-2013

1
Ontvlamb. vloeistof
1
Ontvlamb. vloeistof
Ontvlamb. vloeistof’
1
Ontvlamb. vloeistof
Ontvlamb. vloeistof’
1
Overslag
Overslag
Overslag

Chemicalïenhandel HbV

Nustar

BP

Vopak

Eurotank

OTA

Steinweg (Theemsweg 26)

Steinweg (Gerbrandyweg)

Rail Service Center

Vlaardingen/ DCMR

Vlaardingen/ DCMR

Provincie N-Holland

Provincie N-Holland

Provincie N-Holland

Provincie N-Holland

Provincie N-Holland

Rotterdam! DCMR

Rotterdam? DCMR

Rotterdam! DCMR

verzoek aanpassing Wabo vergunning

verzoek aanpassing Wabo vergunning

voldoet niet; lopend

kantoor

01-01-2010

Opslag
Opslag

Cimcool

Terneuzen

lopend

verzoek aanpassing Wabo vergunning

voldoet niet; lopend

inrichting

voldoet niet;

verzoek aanpassing Wabo vergunning

voldoet
voldoet

werkplaats

01-01-2010
01-01-2010

Brzo
Opslag’

verzoek aanpassing Wabo vergunning

De Rijke

01-01-2010

Opslag

Pakor

Ridderkerk/ DCMR

De Rijke

voldoet

inrichting

01-01-2010

Opslag

Spijkenisse/ DCMR

voldoet
voldoet niet; lopend

kantoor
woningen

01-01-2010

Opslag

Kroonint

Ziegler

Rotterdam! DCMR

inrichting

Brzo

Albrandswaard/ DCMR

voldoet, VC
2
voldoet, VC
2

kantoor

01-01-2010
01-01-2010

Brzo

Lyondell

Provincie Z-Holland/ DCMR

Cerexagri

Provincie Z-Holland/ DCMR

verzoek aanpassing Wabo vergunning

voldoet

latent

01-01-2010

Brzo

Albemarle

Provincie N-Holland

verzoek integrale aanpak en handhaving

voldoet niet, lopend

latent

01-01-2010

Brzo

Norit

Provincie N-Holland

voldoet
voldoet niet, lopend

latent
woning/kantoor

01-01-2010

Brzo

Amsteldijk (Cindu)

Provincie N-Holland

01-01-2010

Brzo

Al’S

Provincie N-Holland

augustus 2012)

verzoek aanpassing Wabo vergunning

Interventie ILT

voldoet

Veiligheidscontour)

voldoet niet, lopend

(2

Status 15 april 2014

latent

01-01-2010

Brzo

Kwetsbaar
object 106
woning/woonboot

01-01-2010

Brzo

Sachem Europa B.V.

A. Smit en Zoon B.V.

Provincie Utrecht

Categorie

Provincie Gelderland

Bedrijf

Wabo bevoegd gezag

Stand van zaken voortgang Bevi-sanering Industrie

Bijlage

Nazorg Bevi-sanering Industrie

Opslag brandbare vloeistoffen
in bovengrondse tanks
Resultaten plan van aanpak implementatie PGS 29

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks
Resultaten landelijke afspraken implementatie PGS 29

Datum

19 juli 2013

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

Colofon
Inspectie Leefomgeving en Transport
ILT/Risicovolle Bedrijven
Nieuwe Uitleg 1, Den Haag
Postbus 16191, 2500 BD Den Haag
T: 088 489 00 00
www.ILenT.nl
@InspectieLenT
Projectnummer 107004200

2

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

Inhoud

Samenvatting ................................................................................................................ 4
1

Inleiding ........................................................................................................... 6

1.1

Aanleiding .......................................................................................................................... 6

1.2

Doel .................................................................................................................................. 6

1.3

Leeswijzer .......................................................................................................................... 6

2

Aanpak ............................................................................................................. 7

2.1

Werkwijze .......................................................................................................................... 7

2.2

Onderzoeksgroep ................................................................................................................ 7

2.3

Toetsingskader ................................................................................................................... 7

2.4

Relatie landelijk inspectieproject Brzo-bedrijven...................................................................... 9

2.5

Afbakening onderzoek ......................................................................................................... 9

3

Resultaten Plan van Aanpak Taskforce ................................................................ 10

3.1

Bedrijven: afspraken gap-analyse en implementatieplan ........................................................ 10

3.2

Inhoudelijke beschouwing gap-analyse en implementatieplan ................................................. 11

3.3

Wabo bevoegd gezag: afspraken vergunningen .................................................................... 11

4

Conclusie ........................................................................................................ 12

Bijlage A.

Voorschriften PGS 29 ................................................................................. 13

3

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

Samenvatting

Inleiding
Naar aanleiding van een grote brand eind 2005 op de Buncefield olieterminal in
Engeland zijn de veiligheidsmaatregelen in Nederland voor opslagtanks in 2008
aangescherpt. Deze maatregelen zijn vastgelegd in de ‘Richtlijn voor bovengrondse
opslag van brandbare vloeistoffen in verticale cilindrische tanks’, de PGS 29 versie
2008.
Begin 2010 hebben overheid en bedrijfsleven de Taskforce Implementatie
Buncefieldmaatregelen ingesteld onder voorzitterschap van het toenmalige
ministerie van VROM. Deze Taskforce heeft een Plan van Aanpak vastgesteld om de
maatregelen uit de PGS 29 bij de bedrijven door te voeren en te borgen in de
omgevingsvergunning. De afspraken uit dat Plan van Aanpak liepen tot 1 januari
2012 en betreffen drie achtereenvolgende stappen. Eerst gaan de bedrijven na of de
feitelijke situatie bij het bedrijf overeenkomt met de PGS 29 versie 2008. Dit wordt
een gap-analyse genoemd. Indien uit deze gap-analyse tekortkomingen blijken, stelt
het bedrijf vervolgens een implementatieplan op met concrete maatregelen en
termijnen waarbinnen deze tekortkomingen worden opgelost. Het Wabo bevoegd
gezag, de provincies en gemeenten, actualiseert tenslotte de omgevingsvergunning
van de bedrijven op basis van de PGS 29 versie 2008 en het implementatieplan.
In opdracht van de Taskforce heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) het
eindresultaat van het Plan van Aanpak in kaart gebracht. Daarbij zijn de gapanalyses en implementatieplannen ook inhoudelijk beoordeeld. De naleving en de
actuele veiligheidssituatie bij de bedrijven zijn in dit onderzoek niet beoordeeld. Dat
is onderzocht in een afzonderlijk inspectieproject van de toezichthouders van de
bedrijven waarop het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) van toepassing is.

Conclusie
De ILT concludeert dat de afspraken uit het Plan van Aanpak van de Taskforce
Implementatie Buncefieldmaatregelen niet hebben geleid tot het volledig doorvoeren
en borgen van de maatregelen uit de PGS 29. Meer dan de helft van de 162
bedrijven moet de afspraken nog nakomen en twee derde van de vergunningen
moet nog door het Wabo bevoegd gezag worden geactualiseerd.

Resultaten bedrijven
40% van de bedrijven voldoet aan de afspraken.
Bedrijven voldoen aan de afspraken wanneer ze een gap-analyse hebben uitgevoerd
en een volledig en concreet implementatieplan hebben opgesteld. Ze voldoen ook
aan de afspraken als het bevoegd gezag heeft aangegeven dat deze stappen niet
van toepassing zijn omdat het bedrijf een recent gepubliceerde (ontwerp)vergunning
heeft op basis van de PGS 29 versie 2008. De stappen uit het Plan van Aanpak
maken dan deel uit van de vergunningprocedure.
25% van de bedrijven heeft de stappen wel gezet, maar onvolledig of
onvoldoende concreet.
Deze bedrijven hebben wel een gap-analyse en implementatieplan opgesteld, maar
het resultaat is door het bevoegd gezag en/of de ILT beoordeeld als onvolledig of
onvoldoende concreet. Hier ontbreekt informatie in de gap-analyse of zijn geen
concrete termijnen in het implementatieplan opgenomen.
4

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

35% van de bedrijven heeft een achterstand bij het uitvoeren van het
Plan van Aanpak.
Deze bedrijven hebben geen gap-analyse uitgevoerd of hebben ondanks
vastgestelde gaps geen implementatieplan opgesteld.
Bedrijven signaleren zelf de meeste tekortkomingen bij tankputten en de
overvul-beveiligingen.
Uit de inhoudelijke beoordeling van 118 uitgevoerde gap-analyses blijkt dat in 35%
van de analyses door de bedrijven zelf tekortkomingen zijn geconstateerd bij de
tankput en in 40% van de analyses bij de overvulbeveiliging. Bij 10% van de
analyses zijn tekortkomingen geconstateerd bij de koel- en blusvoorzieningen en bij
ruim 25% van de analyses bij de inspectieprogramma’s.

Resultaten Wabo bevoegd gezag
35% van de omgevingsvergunningen is geactualiseerd op basis van de
meest recente versie van de PGS 29.
Als laatste stap in het Plan van Aanpak actualiseert het Wabo bevoegd gezag de
vergunning op basis van de PGS 29 versie 2008 en het implementatieplan. In 35%
van de vergunningen zijn maatregelen uit de meest recente PGS 29 versie 2008
voorgeschreven. Bij de overige 65% is de vergunning nog niet geactualiseerd op
basis van deze richtlijn.

5

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

1

Inleiding

1.1

Aanleiding
Na een grote brand op de Buncefield olieterminal in Engeland in december 2005
hebben diverse Europese landen de veiligheidseisen voor tankopslagbedrijven
herzien. In Nederland was net daarvoor in maart 2005 nummer 29 van de
Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS 29) uitgebracht, de ‘Richtlijn voor
bovengrondse opslag van brandbare vloeistoffen in verticale cilindrische tanks’. De
brand in Engeland heeft in 2008 geleid tot een aanscherping van deze richtlijn: de
PGS 29 versie 2008.
In 2009 onderzocht de toenmalige VROM-Inspectie de vergunningen van 20 grote
tankopslagbedrijven om na te gaan in welke mate voorschriften uit de PGS 29
(versie 2005 of 2008) waren opgenomen. Op dat moment was dat in zeer beperkte
mate het geval. In de meeste gevallen was de inmiddels verouderde richtlijn CPR
9.2 of 9.3 voorgeschreven.
Daarop is begin 2010 door overheid en bedrijfsleven de Taskforce Implementatie
Buncefieldmaatregelen1 ingesteld onder voorzitterschap van het toenmalige
ministerie van VROM. Deze Taskforce heeft een Plan van Aanpak vastgesteld om de
maatregelen uit de PGS 29 bij de bedrijven door te voeren en te borgen in de
omgevingsvergunning. In dat Plan van Aanpak is opgenomen dat de VROM-Inspectie
de voortgang van de afspraken zal monitoren en de Taskforce daarover zal
informeren. De VROM-Inspectie heeft jaarlijks op basis van informatie van het
bevoegd gezag voor de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo bevoegd
gezag) een overzicht van de bedrijven en de stand van zaken opgesteld.

1.2

Doel
Tijdens haar afsluitende vergadering in januari 2012 heeft de Taskforce de Inspectie
Leefomgeving en Transport (ILT) verzocht om de lijst van bedrijven waarop de PGS
29 van toepassing is te completeren en de resultaten van de afspraken uit het Plan
van Aanpak in beeld te brengen. In dit landelijk monitoringsonderzoek wordt
gerapporteerd over de PGS 29-bedrijven waarvoor een provincie of gemeente het
Wabo bevoegd gezag is.

1.3

Leeswijzer
In hoofdstuk 2 worden de onderzoeksgroep, de werkwijze en het toetsingskader
van het monitoringsonderzoek beschreven. In hoofdstuk 3 worden de resultaten van
de afspraken uit het Plan van Aanpak van de Taskforce gepresenteerd. Daarbij
wordt een onderscheid gemaakt tussen de acties van de bedrijven en van het
bevoegd gezag. In hoofdstuk 4 wordt de conclusie van het onderzoek getrokken. In
bijlage A worden de relevante voorschriften uit de PGS 29 kort toegelicht.

1

De Taskforce Implementatie Buncefieldmaatregelen bestond uit vertegenwoordigers van het ministerie van VROM
(nu I&M), VROM-Inspectie (nu ILT), Arbeidsinspectie (nu I-SZW), NVBR (nu Brandweer Nederland), provincies,
VNPI, VOTOB, VNCI en Nove.

6

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

2

Aanpak

2.1

Werkwijze
Het onderzoek is uitgevoerd in de periode van 1 oktober 2012 tot 1 juli 2013. Het
bevoegd gezag is in oktober 2012 per brief verzocht om per bedrijf informatie aan te
leveren over de gap-analyse, de implementatieplannen en de vergunningsituatie. Bij
het bevoegd gezag met veel PGS 29-bedrijven is dit tijdens een gesprek door de ILT
nader toegelicht. De informatie is vervolgens verwerkt in een overzicht dat in april
2013 aan ieder bevoegd gezag is voorgelegd voor wederhoor. Bij een aantoonbaar
foutieve verwerking van de informatie is dit gecorrigeerd. Ten slotte is de informatie
in juni 2013 ook voor wederhoor voorgelegd aan alle betreffende bedrijven. Naar
aanleiding van de reacties zijn nog enkele wijzigingen doorgevoerd.

2.2

Onderzoeksgroep
Het bedrijvenbestand van de Taskforce bevatte 202 bedrijven met één of meerdere
PGS 29-opslagtanks. Van 40 bedrijven werd door het bevoegd gezag aangegeven
dat deze niet tot de onderzoeksgroep behoorden. Daarvoor werden verschillende
redenen vermeld: het bedrijf is gestopt, er vindt opslag plaats van product klasse 4
of de tanks waren kleiner dan 150 m3. Voor 21 bedrijven werd geen nadere reden
opgegeven. Deze uitsluitingen door het bevoegd gezag heeft de ILT niet nader
beoordeeld.
Daarmee resteren 162 bedrijven in de onderzoeksgroep. Deze bedrijven hebben
samen ruim 4500 tanks waarin brandbare vloeistoffen worden opgeslagen.
Ongeveer 70% van deze bedrijven valt ook onder de werking van het Besluit risico’s
zware ongevallen (Brzo).

2.3

Toetsingskader
De afspraken uit het Plan van Aanpak implementatie Buncefieldmaatregelen en de
maatregelen uit de meest actuele PGS 29 richtlijn versie 2008 vormen tezamen het
toetsingskader voor dit onderzoek.
Plan van Aanpak
In het Plan van Aanpak zijn de afspraken van de deelnemers aan de Taskforce
vastgelegd. Voor de uitvoering van het plan werd uitgegaan van een periode van
ongeveer een jaar. Al snel bleek echter dat er aanzienlijk meer tijd nodig was. De
termijnen zijn daarop door de Taskforce verlengd en de beoogde afronding werd
verschoven naar 1 januari 2012. Het moment van dit onderzoek ligt daarmee ruim
een jaar na het verstrijken van de looptijd van het Plan van Aanpak. Daarbij is 1
april 2013 als peildatum gehanteerd.
Als eerste stap dienen de bedrijven een zogenoemde gap-analyse uit te voeren
indien ze nog niet beschikken over een vergunning die is gebaseerd op de PGS 29
versie 2008. Daarmee worden verschillen tussen de feitelijke situatie bij het bedrijf
en de best beschikbare techniek uit de PGS 29 in beeld gebracht. Vervolgens stellen
de bedrijven een implementatieplan op om de tekortkomingen te herstellen. Het
implementatieplan bestaat uit de lijst van maatregelen waarbij per maatregel is
7

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

aangegeven op welke datum de maatregel wordt uitgevoerd. Tenslotte actualiseert
het Wabo bevoegd gezag de vergunning van het bedrijf op basis van de PGS 29
versie 2008 en het implementatieplan.
In het onderzoek is in beeld gebracht:
het aantal bedrijven dat indien nodig een gap-analyse heeft uitgevoerd;
het aantal bedrijven dat op basis van een gap-analyse een implementatieplan
heeft opgesteld met concrete maatregelen en termijnen;
het aantal bedrijven waar de omgevingsvergunning is gebaseerd op de PGS 29
versie 2008, de PGS 29 versie 2005, de CPR 9.2 (voor kleine tanks) of CPR 9.3
(voor grote tanks).
Wanneer het bevoegd gezag aangaf dat de stappen niet van toepassing zijn omdat
het bedrijf reeds beschikte over een gepubliceerde (ontwerp)vergunning op basis
van de PGS 29 versie 2008 is dit door de ILT beoordeeld als een situatie die
overeenkomt met de afspraken. De stappen uit het Plan van Aanpak zijn dan
namelijk doorlopen als onderdeel van de vergunningprocedure.
Het komt ook voor dat bij een bedrijf meerdere vergunningen van kracht zijn,
waardoor bijvoorbeeld op oude tanks de CPR 9.2 van toepassing is en op de nieuwe
tanks de PGS 29 versie 2008. Voor de beoordeling van de vergunning is de oudste
richtlijn doorslaggevend.
Als het bevoegd gezag vermeldde dat er een gap-analyse of een implementatieplan
aanwezig was, is verzocht om toezending van de documenten ter verificatie. Zonder
schriftelijk bewijs is de aanwezigheid van gap-analyse of implementatieplan niet
overgenomen.
Indien er termijnen in het implementatieplan of in de vergunning zijn opgenomen
wordt ervan uitgegaan dat het bevoegd gezag deze termijnen bewaakt en indien
nodig handhavend zal optreden.
Maatregelen PGS 29 versie 2008
De gap-analyses en implementatieplannen zijn door de ILT ook inhoudelijk
onderzocht. Daarvoor zijn vier onderwerpen uit de PGS 29 geselecteerd die verband
hielden met het Buncefield-ongeval. Het betreft voorschriften voor de tankput, de
overvulbeveiliging, koel- en blusvoorzieningen en de aanwezigheid van een
inspectieprogramma dat bedrijven zelf moeten uitvoeren. Voor negen voorschriften
(zie bijlage A) die daarop betrekking hebben is nagegaan hoe vaak door de
bedrijven tekortkomingen zijn geconstateerd. Vervolgens is nagegaan of bij een
geconstateerde gap ook een concrete maatregel in het implementatieplan was
opgenomen om de tekortkoming te herstellen. Tenslotte is gekeken welke termijn in
het implementatieplan is opgegeven voor het herstellen van de tekortkoming.
Een maatregel in het implementatieplan is in dit onderzoek gedefinieerd als een
concrete maatregel conform de PSG 29 versie 2008. Indien geen maatregel maar
bijvoorbeeld een studievoorschrift zonder nadere termijn was opgenomen is dit door
de ILT niet als een concrete maatregel beschouwd.

8

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

2.4

Relatie landelijk inspectieproject Brzo-bedrijven
Tijdens de looptijd van het onderzoek is onder aansturing van het LAT-RB2 een
landelijk inspectieproject uitgevoerd waarbij een groot aantal Brzo-bedrijven met
PGS 29-tanks is geïnspecteerd. Dat project is uitsluitend gericht op de Brzobedrijven met PGS 29-tanks. Gezien de raakvlakken en gedeeltelijke overlap van
beide trajecten heeft steeds afstemming plaatsgevonden over de planning, de
werkzaamheden en de informatievoorziening naar de bedrijven. De resultaten van
dat inspectieproject zullen afzonderlijk door LAT-RB worden gerapporteerd.

2.5

Afbakening onderzoek
De cijfers in dit rapport geven de stand van zaken weer bij de bedrijven en het
bevoegd gezag per 1 april 2013. Er zijn geen bedrijfsbezoeken uitgevoerd om na te
gaan of de informatie die van het bevoegd gezag of de bedrijven is ontvangen juist
is.
In het rapport wordt een beeld gegeven van de uitvoering van de stappen uit het
Plan van Aanpak dat is vastgesteld door de Taskforce. Dat betekent dat de
geactualiseerde vergunningen van de bedrijven niet zijn beoordeeld. Ook de
naleving en de actuele veiligheidssituatie bij de bedrijven zijn in dit onderzoek niet
beoordeeld. De naleving door de bedrijven is wel onderzocht in het inspectieproject
van LAT-RB dat is beschreven in paragraaf 2.4.

2

LAT-RB: Landelijke Aanpak Toezicht Risicobeheersing Bedrijven is een programma van de beleidsdepartementen
I&M, SZW en V&J, de rijksinspecties en de uitvoerende overheden in samenwerking met het bedrijfsleven om te
komen tot een optimale risicobeheersing op het gebied van veiligheid, arbeidsomstandigheden, milieu en water.

9

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

3

Resultaten Plan van Aanpak Taskforce

3.1

Bedrijven: afspraken gap-analyse en implementatieplan
Voor de afspraken uit het Plan van Aanpak is gekeken naar het aantal bedrijven
waarvan een gap-analyse (GA) en een implementatieplan (IP) beschikbaar was. Als
dat ontbrak is beoordeeld of daarvoor door het bevoegd gezag of het bedrijf een
reden werd opgegeven.
40% van de 162 bedrijven voldoet aan de afspraken uit het Plan van Aanpak.
Er zijn 34 bedrijven die een volledige GA hebben uitgevoerd en een volledig en
concreet IP hebben opgesteld.
Er zijn 33 bedrijven zonder GA en/of IP waarbij het bevoegd gezag heeft
aangeven dat deze stappen niet van toepassing zijn omdat er sprake is van een
recent gepubliceerde (ontwerp)vergunning die is gebaseerd op de PGS 29 versie
2008. Daarvan hebben 18 bedrijven geen GA en hebben 15 bedrijven wel een
GA maar geen IP.
25% van de 162 bedrijven heeft wel een GA en een IP opgesteld, maar daarbij is
het Wabo bevoegd gezag en/of de ILT van mening dat één of beide documenten
onvolledig zijn of onvoldoende concreet.
Er zijn 10 bedrijven waarbij het Wabo bevoegd gezag het resultaat heeft
afgekeurd.
Er zijn 30 bedrijven waarbij ILT van mening is dat GA en/of IP niet voldoet.
35 % van de 162 bedrijven loopt achter met het uitvoeren van de afspraken.
Er zijn 55 bedrijven zonder GA en/of IP en waarbij het bevoegd gezag van
mening was dat deze opgeleverd moesten worden. In enkele gevallen beschikte
het bedrijf desondanks over een vergunning op basis van PGS 29 versie 2008.
Daarvan hebben 25 bedrijven geen GA en hebben 30 bedrijven wel een GA,
maar is geen IP beschikbaar.

Gap-analyses en implementatieplannen
volledig GA en IP
33

30

geen GA en/of IP, maar
situatie voldoet
10

34

GA en IP, onvoldoende (ILT)
GA en IP, onvoldoende (BG)

55

geen GA en/of geen IP

Figuur 1: aantal bedrijven dat beschikt over een gap-analyse en implementatieplan.

10

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

In enkele gevallen heeft het bevoegd gezag ambtshalve voorschriften in de
vergunning opgenomen om het bedrijf te verplichten een GA of IP op te stellen.
De cijfers voor de Brzo-bedrijven zijn vrijwel gelijk aan de cijfers voor bedrijven die
niet onder het Brzo vallen. Van de Brzo-bedrijven voldoet 40% aan het Plan van
Aanpak, bij 30% is het GA of IP onvolledig of onvoldoende concreet en bij 30% is
een achterstand geconstateerd.

3.2

Inhoudelijke beschouwing gap-analyse en implementatieplan
De ILT heeft in de gap-analyses en de implementatieplannen van de bedrijven vier
onderwerpen uit de PGS 29 nader bekeken. Het betreft voorschriften voor de
tankput, de overvulbeveiliging, de blus- en koelvoorzieningen en het
inspectieprogramma dat de bedrijven zelf moeten uitvoeren (bijlage A).
Uit de inhoudelijke beschouwing van 118 uitgevoerde gap-analyses blijkt dat door
de bedrijven zelf in ca. 35% van de analyses tekorten zijn geconstateerd bij de
tankput en in ca. 40% van de analyses bij de overvulbeveiliging. Bij ca. 10% van de
analyses zijn tekorten geconstateerd bij de koel- en blusvoorzieningen en bij ruim
25% van de analyses bij de inspectieprogramma’s.
De termijnen die worden gehanteerd in de implementatieplannen variëren per
maatregel en per bedrijf. Voor het verbeteren van de hoogte van de putdijken wordt
bijvoorbeeld een termijn gehanteerd van 5 tot 8 maanden maar ook van meer dan
24 maanden. Deze grote range is eveneens aangetroffen bij het verbeteren van de
hoogniveau-alarmering, het verbeteren van de opvangcapaciteit van de tankput of
het aanbrengen van de overvulbeveiliging.

3.3

Wabo bevoegd gezag: afspraken vergunningen
Als laatste stap uit het Plan van Aanpak actualiseert het bevoegd gezag de
omgevingsvergunning van de bedrijven op basis van de PGS 29 versie 2008. Uit de
ontvangen informatie blijkt dat 35% van de bedrijven een vergunning heeft die voor
alle tanks is geactualiseerd op basis van de meest recente PGS 29 versie 2008.
Voor 25% van de bedrijven is de PGS 29 versie 2005 voorgeschreven en voor 35%
is in de vergunning de CPR 9.2 of 9.3 voorgeschreven. In 5% van de gevallen was
geen richtlijn voor tankopslag in de vergunning opgenomen.

Actualiteit vergunningen
5%

35%
35%

PGS 29-2008
PGS 29-2005
CPR 9.2 of 9.3
Geen
25%

Figuur 2: percentage vergunningen waarin de betreffende richtlijn is opgenomen.
11

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

4

Conclusie

De ILT concludeert dat de afspraken uit het Plan van Aanpak van de Taskforce
Implementatie Buncefieldmaatregelen niet hebben geleid tot het volledig doorvoeren
en borgen van de maatregelen uit de PGS 29. Meer dan de helft van de 162
bedrijven moet de afspraken nog nakomen en twee derde van de vergunningen
moet nog door het Wabo bevoegd gezag worden geactualiseerd.
Deze conclusie is gebaseerd op de volgende resultaten van het onderzoek:
Ruim een jaar na het verstrijken van de looptijd van het Plan van Aanpak heeft
40% van de 162 bedrijven voldaan aan de afspraken om waar nodig een gapanalyse uit te voeren en een concreet implementatieplan op te stellen. Bij de
overige 60% is deze planning niet gehaald. Daar is het implementatieplan
onvolledig of onvoldoende concreet (25% van de bedrijven) of is geen gapanalyse en/of geen implementatieplan opgesteld (35% van de bedrijven).
Bij 35% van de 162 bedrijven is de vergunning geactualiseerd op basis van de
meest recente PGS 29 versie 2008. Bij 25% van de bedrijven is de vergunning
gebaseerd op de PGS 29 versie 2005 en bij 35% van bedrijven op de voorloper
van de PGS 29, de CPR 9.2 of de CPR 9.3. Bij 5% van de bedrijven is door het
bevoegd gezag geen richtlijn voor tankopslag in de vergunning opgenomen.

12

Opslag brandbare vloeistoffen in bovengrondse tanks | 19 juli 2013

Bijlage A. Voorschriften PGS 29

Voor de inhoudelijke beoordeling van de gap-analyses en de implementatieplannen
zijn negen voorschriften uit de PGS 29 geselecteerd die een beeld geven van de
voorschriften voor de productopvang, de overvulbeveiliging, de blus- en
koelvoorzieningen op de tanks en de aanwezigheid van een inspectieprogramma. De
keuze voor deze voorschriften is gebaseerd op een eerdere selectie van Buncefieldrelevante voorschriften die in juli 2011 is gemaakt door een landelijke werkgroep.
Het betreft de volgende negen voorschriften waarbij de nummering wordt
gehanteerd van de artikelen uit de PGS 29 versie 2008.

5.3: Opvangcapaciteit van de tankput
38: De hoogte van de putdijk
87a: Hoogniveau-alarm van tanks
87b: Overvulbeveiliging van tanks
155: Stationaire blusvoorziening voor tanks met een vast dak
158: Stationaire blusinstallatie voor tanks met extern drijvend dak
177: Stationaire koelvoorziening tegen opwarming door een externe brand
187: Aanwezigheid van een branddetectiesysteem
248: Inspectieprogramma

13

Juli 2013

Bijlage bij ILT-rapport ‘Opslag brandbare vloeistoffen in
bovengrondse tanks’ d.d. 19 juli 2013.

De tabellen geven een overzicht van de gap-analyses (GA), implementatieplannen
(IP) en de vergunning per bedrijf met het bijbehorende Wabo bevoegd gezag (BG).
Tabel 1: Het bedrijf heeft voldaan aan de afspraken (67 bedrijven):

het bedrijf heeft een GA en een volledig en concreet IP opgesteld;

het bedrijf heeft een GA opgesteld maar geen IP, omdat er geen gaps zijn
geconstateerd;

het bedrijf heeft geen GA en geen IP opgesteld. Het BG geeft aan dat dit
niet van toepassing is omdat PGS 29 versie 2008 recent in de vergunning is
opgenomen;

het bedrijf heeft geen GA en geen IP opgesteld, maar er loopt wel een
vergunningprocedure en voor de peildatum van 1 april 2013 is een
ontwerpbeschikking gepubliceerd.
Tabel 2: Het bedrijf heeft niet volledig voldaan aan de afspraken (40 bedrijven):

het bedrijf heeft wel een GA en/of een IP opgesteld, maar het BG en/of de
ILT is van mening is dat één of beide documenten onvolledig of onvoldoende
concreet zijn.
Tabel 3: Het bedrijf heeft niet voldaan aan de afspraken (55 bedrijven):

het bedrijf heeft geen GA en/of IP opgesteld en het BG heeft hier wel om
verzocht of de vergunning is niet gebaseerd op de PGS 29 versie 2008.

In de kolommen is achtereenvolgens weergegeven:










De naam van het bedrijf
Het adres van het bedrijf
Bedrijf valt onder de werking van het Brzo: het moet een Preventiebeleid zware
ongevallen hebben (Pbzo; lichte categorie) of ook een Veiligheidsrapport
opstellen (VR; zware categorie)
Het Wabo bevoegd gezag (BG): provincie (P) of gemeente (G)
De richtlijn(en) die in de vergunning is (zijn) opgenomen:
o CPR 9.2 of 9.3
o PGS 29 versie 2005
o PGS 29 versie 2008
De aanwezigheid van een gap-analyse (GA)
De aanwezigheid van een implementatieplan (IP)
Een toelichting

1

Tabel 1: Het bedrijf heeft op 1 april 2013 voldaan aan de afspraken (67)

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

Abengoa Bioenergy Netherlands
BV

Merwedeweg 10, 3198 LH, ROTTERDAM

pbzo

P: Zuid-Holland

Gelderlantlaan 9, 3526 KZ, UTRECHT
Centraleweg 42, 4931 NB,
GEERTRUIDENBERG
Admiraal de Ruyterstraat 33, 3115 HA,
SCHIEDAM

pbzo

G: Utrecht

vr

P: Noord-Brabant

pbzo

G: Schiedam

Aardoliestraat 5, 7553 GT, HENGELO
Grebbedijk 19 -21, 6702 DS,
WAGENINGEN
Innovatielaan 1, 8466 SN,
SKARSTERLAN

vr

B: Hengelo

pbzo
vr

Argos Storage BV
Argos Storage BV
Argos Storage BV
Argos Storage BV
Argos Storage BV
BASF Nederland BV
BioPetrol Rotterdam BV Botlek
Botlek Tank Terminal BV

Welplaatweg 108, 3197 KS, ROTTERDAM
Montrealweg 151, 3197 KH,
ROTTERDAM

BP Raffinaderij Rotterdam BV
BP Raffinaderij Rotterdam BV
(Pernis)
Bunkerservice Harlingen
(Lauwersoog)
Bunkerservice Harlingen
(Eemshaven)

d'Arcyweg 76, 3198 NA, ROTTERDAM
Petroleumweg 30, 3196 KD,
ROTTERDAM

CPR 9
2 of 3

vr

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

ja

nee

geen gaps

ja

ja

x

ja

ja

x

nee

nee

x; proc

ja

nee

BG: GA/IP niet van toepassing
procedure; ontwerpbeschikking PGS 292008

G: Wageningen

x

ja

nee*

*onderdeel van vergunning

P: Friesland

x

ja

nee

geen gaps

ja

ja

vergunning 2012 met voorschrift GA

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

x
x

x

P: Zuid-Holland
vr

PGS 29
2005

x

P: Zuid-Holland

x

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

Haven 47, 9976 VN, DE MARNE

G: De Marne

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

Borkumweg 25, 9979 XJ, EEMSMOND

G: Eemsmond

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

Cabot

Botlekstraat 2, 3197 KA, ROTTERDAM

P: Zuid-Holland

ja

nee

geen gaps

Caldic Chemie Productie
Calpam SMD Handel & Distributie
BV

Schansdijk 1, 4761 RH, MOERDIJK

P: Noord-Brabant

ja

ja

opslag PGS 29 wordt beëindigd

ja

ja

Cargill
Cargill Sas van Gent

Handelskade 3, 4205 AC, GORINCHEM
Lelyweg 29 -31, 4612 PS, BERGEN OP
ZOOM
Nijverheidsstraat 1, 4551 LA,
TERNEUZEN

pbzo

pbzo

G: Gorinchem

x
x
x

P: Noord-Brabant

x

ja

nee

P: Zeeland

x

ja

ja

geen gaps

2

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

Chemtura Netherlands BV

Ankerweg 18, 1041 AT, AMSTERDAM

vr

Coatex Netherlands BV

pbzo

DSM NeoResins BV

Middenweg 47 A, 4782 PM, MOERDIJK
Eerste Bokslootweg 17, 7821 AT,
EMMEN
Slachthuisweg 30, 3151 XN,
ROTTERDAM

E.ON Blekerhof

2e Blekerhof 9, 3011 CK, ROTTERDAM

E.ON Maasvlakte

Coloradoweg 10, 3199 LA, ROTTERDAM
Montrealweg 15, H-nr 4322, 3197 KH,
ROTTERDAM
Westelijke Randweg 0, 4791 RT,
MOERDIJK

vr

P: Zuid-Holland

vr

P: Zuid-Holland

Euro Tank Terminal BV
GDF Suez Energie Nederland NV
(vh Electrabel Maasvlakte)

Moezelweg 151, 3198 LS, ROTTERDAM

vr

Gulf Oil Nederland BV
Haan Oliestorage

Ambachtsweg 31, 1785 AJ, DEN HELDER
Wieldrechtseweg 35, 3316 BG,
DORDRECHT

Handelsmaatschappij Oliko

DSM Advanced Polyesters

Emerald Kalama Chemical BV
Erca Emery Surfactant BV

CPR 9
2 of 3

PGS 29
2005

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

P: Noord-Holland

x

x **

ja

ja

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

P: Noord-Brabant

x

ja

nee

geen gaps

ja

ja

P: Drenthe
vr

x

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

vergunning 2012 met voorschrift voor IP

P: Zuid-Holland

x

ja

nee

geen gaps

ja

ja

ja

ja

nee*

nee*

*nieuwe tanks conform PGS 29-2008

ja

nee

geen gaps

x
x

P: Noord-Brabant

Missouriweg 69, 3199 LB, ROTTERDAM

P: Zuid-Holland

x
x

P: Zuid-Holland

x

ja

nee

geen gaps

pbzo

G: Den Helder

x

ja

nee

geen gaps

vr

G: Dordrecht

ja

ja

Kanaalstraat 335, 7547 AT, ENSCHEDE

pbzo

G: Enschede

ja

ja

Huntsman Holland BV

Merseyweg 10, 3197 KG, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

nee*

*onderdeel van vergunning

Hydrocarbon Hotel

vr

P: Noord-Holland

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

IFF Nederland BV

Oceanenweg 22, 1047 BB, AMSTERDAM
Zevenheuvelenweg 60, 5048 AN,
TILBURG

vr

P: Noord-Brabant

x

ja

ja

INEOS Styrenics Netherlands BV

Lijndonk 25, 4825 BG, BREDA

vr

P: Noord-Brabant

ja

ja

JPB

Oosterhorn 12 w, 9936 HD, DELFZIJL

JPB logistics BV

Warvenweg 20 -22, 9936 TG, DELFZIJL

Lucite International Holland BV

Merseyweg 16, 3197 KG, ROTTERDAM

Lyondell Chemie Nederland BV

Australieweg 7, 3199 KB, ROTTERDAM

vr

vr

x

x

P: Groningen

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

P: Groningen

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

3

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

vr

P: Zuid-Holland

vr

G: Rotterdam

Einsteinstraat 15, 8606 JR, SNEEK

pbzo
pbzo

Nuon Power Generation BV

Oosterwierum 25, 9936 HJ, DELFZIJL
Petroleumhaven 1, 1041 AB,
AMSTERDAM

Nyrstar Budel BV

Hoofdstraat 1, 6024 AA, CRANENDONCK

Oiltanking Terneuzen BV
Oilwas Terminal Cuijk (OWTC)

Naam bedrijf
Momentive Specialty Chemicals BV
Neste Oil Netherlands BV
Noord Nederlandse Tankopslag (vh
Ucon)
North Refinery

Oliecentrale Nederland Zuid
Oxea Nederland BV
Rendac
Rubis Terminal BV
Sakko-OBOT BV
Sargeant Terminals BV
SC Johnson Europlant BV
Selco BV
Shell Nederland Chemie BV
(Moerdijk)
Shell Nederland Raffinaderij BV
(vh SNC)
Shell Nederland
Verkoopmaatschappij

PGS 29
2008

GA

IP

x

ja

ja

x; proc

nee

nee

procedure; ontwerpbeschikking PGS 292008

G: Sudwest Fryslan

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

P: Groningen

x

ja

ja

P: Noord-Holland

x **

ja

ja

vr

P: Noord-Brabant

x

ja

ja

Elementenweg 1, 4542 SM, TERNEUZEN

vr

P: Zeeland

x

nee

nee

geen gaps

Lange Linden 24, 5433 NC, CUIJK
Veemarktkade 12, 5222 AE, S
HERTOGENBOSCH

pbzo

G: Cuijk

x

ja

nee

geen gaps

pbzo

G: Den Bosch

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

P: Noord-Holland

x

ja

ja

P: Noord-Brabant

x

nee*

nee*

*nieuwe tanks conform PGS 29-2008

ja

nee

geen gaps
* deels in brandveiligheidsplan
procedure; intrekking vergunning voor PGS
29

Adres bedrijf
Vondelingenweg 601, 3196 KK,
ROTTERDAM
Antarcticaweg 185, 3199 KA,
ROTTERDAM

Hornweg 10, 1045 AR, AMSTERDAM
Kanaaldijk Noord 20-21, 5691 NM, SON
EN BREUGEL

CPR 9
2 of 3

PGS 29
2005

x

Welplaatweg 26, 3197 KS, ROTTERDAM
Van Konijnenburgweg 40, 4612 PL,
BERGEN OP ZOOM

vr

P: Zuid-Holland

pbzo

G: Bergen op Zoom

x

ja

nee*

Botlekstraat 15, 3197 KA, ROTTERDAM
Groot Mijdrechtstraat 81, 3641 RV, DE
RONDE VENEN

vr

G: Rotterdam

x; proc

nee

nee

vr

P: Utrecht

x

ja

ja

G: Tilburg

x

nee

nee

Jellinghausstraat 22, 5048 AZ, TILBURG

x

Chemieweg 25, 4782 SJ, MOERDIJK
Vondelingenweg 601, 3196 KK,
ROTTERDAM

vr

P: Noord-Brabant

x

ja

ja

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

pbzo

G: Rotterdam

ja

ja

Standic BV

Propaanweg 18, 3196 KH, ROTTERDAM
Wieldrechtseweg 48, 3316 BG,
DORDRECHT

vr

P: Zuid-Holland

ja

ja

TPT Holding BV

Finlandweg 21, 4538 BL, TERNEUZEN

ja

ja

G: Terneuzen

x
x
x

Toelichting

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

BG: GA/IP niet van toepassing

4

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

VESTA Terminals Flushing BV

Oosterhavenweg 14, 4382 NL,
VLISSINGEN

vr

Vopak Eemshaven

Ranzelgatweg 2, 9979 XE, EEMSHAVEN

Vopak Terminal Botlek Noord BV
Vopak Terminal Europoort BV
Vopak Terminal Laurenshaven BV

CPR 9
2 of 3

PGS 29
2005

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

P: Zeeland

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

vr

P: Groningen

x

nee*

nee*

*nieuwe terminal conform PGS 29-2008

Welplaatweg 110, 3197 KS, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

x

ja

ja

Moezelweg 75, 3198 LS, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

x

ja

ja

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

Wubben Oliebewerking BV

Montrealweg 25, 3197 KH, ROTTERDAM
Oostelijke Havendijk 13 A, 4704 AD,
ROOSENDAAL

P: Noord-Brabant

x

ja

ja

bedrijf stopt opslag PGS 29

Wilmar Oleochemicals

Merseyweg 10, 3197 KG, ROTTERDAM

vr

x

nee

nee

BG: GA/IP niet van toepassing

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

ja

ja

ILT onvolledig IP; **voorschrift: bedrijf cf
goedgekeurd PvA in werking

G: Rotterdam

Tabel 2: Het bedrijf heeft op 1 april 2013 niet volledig voldaan aan de afspraken (40)
CPR 9
2 of 3

PGS 29
2005

Adres bedrijf

Amsteldijk BV (splitsing in Rütgers
Resins - Koppers Netherlands BV)

Amsteldijk-Noord 35, 1422 XX,
UITHOORN

vr

P: Noord-Holland

Argos Terminal BV (vh Dutch
Biodiesel)

Petroleumweg 56, 3196 KD,
ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

ja

ja

ILT onvolledig IP

Argos Tankopslag Roermond

Schipperswal 31, 6041 TC, ROERMOND

vr

B: Roermond

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Ashland Industries Nederland BV

Noordweg 9, 3336 LH, ZWIJNDRECHT

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

ATM Moerdijk
BP Europe SE (Amsterdam
Terminal)

Vlasweg 12, 4782 PW, MOERDIJK

P: Noord-Brabant

ja

ja

Hornweg 10, 1045 AR, AMSTERDAM

P: Noord-Holland

x **

ja

ja*

ILT onvolledig IP
*BG onvolledig IP; **voorschrift: bedrijf cf
goedgekeurd PvA in werking

Croda Uniqema

Buurtje 1, 2802 BE, GOUDA

P: Zuid-Holland

x

ja

ja*

*BG onvolledig IP

Delamine BV

Oosterhorn 8, 9936 HD, DELFZIJL

vr

P: Groningen

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Den Hartogh

Middenweg 30, 4782 PM, MOERDIJK
Herbert H. Dowweg 5, 4542 NM,
TERNEUZEN

vr

G: Moerdijk

x

ja

ja

vr

P: Zeeland

ja

ja*

ILT onvolledig IP
*bedrijf heeft IP ingetrokken:
ontwerpbeschikking PGS 29-2008

Dow Benelux

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

Naam bedrijf

x

x **

x

x
x

x; proc

5

Naam bedrijf
Esso Nederland BV (Raffinaderij
Rotterdam)
Exxonmobil Chemical Holland BV
Rap
ExxonMobil Chemical Holland BV
Rpp
Exxonmobil Chemical Holland BV
Rop

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

CPR 9
2 of 3

Botlekweg 121, 3197 KA, ROTTERDAM
Botlekweg 121, H-nr 4060, 3197 KA,
ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

vr

Welplaatweg 2, 3197 KS, ROTTERDAM
Merwedeweg 21, 3198 LH, ROTTERDAM

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

x

x

ja

ja*

*BG onvolledig IP

P: Zuid-Holland

x

x

ja

ja*

*BG onvolledig IP

pbzo

P: Zuid-Holland

x

ja

ja*

*BG onvolledig IP

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

ja

ja

ILT onvolledig IP

ja

ja

ILT onvolledig IP

Greif Netherlands BV

Bergseweg 6, 3633 AK, LOENEN

ICL IP

Frankrijkweg 6, 4538 BJ, TERNEUZEN

vr

P: Zeeland

Kemira Rotterdam BV (Botlek)

Botlekweg 175, 3197 KA, ROTTERDAM
P. Guilonardweg, 1117 EE,
HAARLEMMERMEER
Petroleumhavenweg 20, 1041 AC,
AMSTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

vr

P: Noord-Holland

x

ja

ja*

*BG onvolledig IP

G: Amsterdam

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Theemsweg 14, 3197 KM, ROTTERDAM
Maasvlakteweg 975, 3199 LZ,
ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja*

*BG onvolledig IP

G: Hollands Kroon

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

ja

ja

ja

ja

ILT onvolledig IP
ILT onvolledig IP; wordt in ontwerpbeschikking meegenomen

ja

ja

ja

ja

ILT onvolledig IP
ILT onvolledig IP; **voorschrift: bedrijf cf
goedgekeurd PvA in werking

KLM Engineering and Maintenance
Koppers Nederland BV
Lyondell Chemie Nederland BV
Maasvlakte Olie Terminal NV

G: Stichtse Vecht

PGS 29
2005

x
x

x

Marees en Kistenmaker
Noord-Europees Wijnopslagbedrijf
BV (NWB)
NV Rotterdam-Rijn Pijpleiding
Maatschappij

Havenweg 14, 1767 EC, NIEDORP
Moezelhavenweg 10, 1043 AM,
AMSTERDAM

pbzo

G: Amsterdam

Manegeweg 9, 5916 NB, VENLO

vr

P: Limburg

Odfjell Terminals Rotterdam BV

Oude Maasweg 6, 3197 KJ, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

Oiltanking Amsterdam

Heining 100, 1047 AH, AMSTERDAM
Plasticslaan 1, 4612 PX, BERGEN OP
ZOOM

vr

P: Noord-Holland

x

vr

P: Noord-Brabant

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Torontostraat 20, 3197 KN, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

ja

Sonneborn Refined Products BV

Mainhavenweg 6, 1043 AL, AMSTERDAM

vr

P: Noord-Holland

ja*

ja*

ILT onvolledig IP
*BG onvolledig GA en IP; **voorschrift
bedrijf cf goedgekeurd PvA in werking

Shell Europoort
Shell Nederland Raffinaderij BV
(Pernis)

Rijndwarsweg 21, 3198 LK, ROTTERDAM
Vondelingenweg 601, 3196 KK,
ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

ja

ja

ILT onvolledig IP

vr

P: Zuid-Holland

ja

ja

ILT onvolledig IP

SABIC Innovative Plastics BV
Service Terminal Rotterdam
(Burando)

x

x

x
x
x

x **

x **

6

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

CPR 9
2 of 3

TEAM Terminal BV

Rijndwarsweg 3, 3198 LK, Europoort
ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

Teijin Aramid BV

Oosterhorn 4, 9936 HD, DELFZIJL

vr

P: Groningen

Univar

Noordweg 3, 3336 LH, ZWIJNDRECHT

vr

G: Zwijndrecht

Van Gansewinkel Ccd Moerdijk
Vollenhoven Olie BV

Middenweg 24, 4782 PM, MOERDIJK
Goirkekanaaldijk 221, 5048 AA,
TILBURG

Vopak Terminal Botlek BV (Zuid)

PGS 29
2005

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

ja

ja*

*BG onvolledig IP aug 2010

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

P: Noord-Brabant

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

pbzo

G: Tilburg

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Welplaatweg 115, 3197 KS, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Vopak Terminal Chemiehaven BV

Chemiestraat 10, 3197 KB, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

x

ja

ja

ILT onvolledig IP

Vopak Terminal TTr BV
Zeeland Refinery NV (vh Total
Raffinaderij Nederland)

Torontostraat 19, 3197 KN, ROTTERDAM
Luxemburgweg 1, 4455 TM,
NIEUWDORP

vr

P: Zuid-Holland

ja

ja

ILT onvolledig IP

vr

P: Zeeland

ja

ja

ILT onvolledig IP

GA

IP

Toelichting

ja

nee

x **

ja

**

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

x

ja

nee

gaps geconstateerd

nee

nee

ja

nee*

ja

nee

nee

nee

nee

nee

x
x

Tabel 3: Het bedrijf heeft op 1 april 2013 niet aan de afspraken voldaan (55)
Naam bedrijf

Adres bedrijf

Aircraft Fuel Supply BV

Van der Hoopstraat 15, 9716 JL,
GRONINGEN
Oude Vijfhuizerweg 6, 1118 LV,
HAARLEMMERMEER

Akzo Nobel Chemicals BV

Oosterhorn 4, 9936 HD, DELFZIJL

Akzo Nobel Functional Chemicals
Akzo Nobel Industrial Chemicals
BV Europoort (vh Dynea Resins )

Lispinweg 6, 6075 CE, ROERDALEN

Argos Storage BV

Katwolderweg 10, 8041 AD, ZWOLLE
Professor Gerbrandyweg 10, 3197 KK,
ROTTERDAM
Jan van Riebeeckhavenweg 1 -3, 1041
AD, AMSTERDAM

Aardolie Opslag Groningen BV

AVR Afvalverwerking BV
AVR Industrial Waste BV locatie
OVA

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

CPR 9
2 of 3

pbzo

G: Groningen

x

vr

P: Noord-Holland

x

PGS 29
2005

P: Groningen
vr

Merwedeweg 21, 3198 LH, ROTTERDAM

G: Roerdalen
P: Zuid-Holland

vr

G: Zwolle
P: Zuid-Holland

pbzo

x

P: Noord-Holland

x
x
x

PGS 29
2008

*opslag PGS 29 wordt per 1 jan 2014
beëindigd

7

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

Bio-Methanol Chemie Nederland
BV

Oosterhorn 10, 9936 HD, DELFZIJL

vr

P: Groningen

Campina Holland Cheese BV

Merwedeweg 20, 3198 LH, ROTTERDAM
Hoogeindsestraat 31, 5447 PE,
BOXMEER

CHEMELOT ACN-complex

CPR 9
2 of 3

PGS 29
2005

PGS 29
2008

GA

IP

x

ja

nee

P: Zuid-Holland

x

nee

nee

vergunning 2012 met voorschrift voor GA

P: Noord-Brabant

x

ja

nee

situatie wijkt af van PGS 29

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

x

nee

nee

CHEMELOT EPT

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

x

nee

nee

CHEMELOT SMA

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

x

nee

nee

CHEMELOT LDPEF-2 DEX
CHEMELOT LOGISTIEK (haven
Stein)
CHEMELOT LOGISTIEK (TP 2 t/m
6)

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

x

nee

nee

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

x

nee

nee

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

x

nee

nee

CHEMELOT CAPROLACTAM

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

nee

nee

CHEMELOT HDPE (LD 3 en 4)

Koestraat 1, 6167 RA, SITTARD-GELEEN

P: Limburg

nee

nee

C.I.V. Texel

Haven 15, 1792 AE, TEXEL
Oostelijke Kanaalweg 5, 4424 NC,
KAPELLE

pbzo

ja

**

pbzo

DSM Resins

Wilgenweg 4, 2964 AM, LIESVELD
Nieuw Amsterdamseweg 31, 7764 AN,
EMMEN

Du Pont de Nemours Nederland BV

Baanhoekweg 22, 3313 LA, DORDRECHT

vr

P: Zuid-Holland

Eastman Chemical

Herculesweg 35, 4338 PL, MIDDELBURG

vr

P: Zeeland

E.ON RoCa

Capelseweg 400, 3068 AX, ROTTERDAM

Elektrawinds Greenfuel BV

Oostkade 4, 4541 HH, SLUISKIL
Jan van Riebeeckhavenweg 9, 1041 AD,
AMSTERDAM
Petroleumhavenweg 42, 1041 AC,
AMSTERDAM

Caldic Chemie BV

CZAV
Den Hartog BV

Eurotank Amsterdam
Finco Terminal Amsterdam BV

P: Noord-Holland

x

G: Kapelle

x

ja

nee

G: Molenwaard

x

ja

nee

P: Drenthe

x

ja

nee

nee

nee

ja

nee

nee

nee

nee

nee

ja

**

ja

nee

x

x **

x

P: Zuid-Holland
pbzo

P: Zeeland

x

P: Noord-Holland
vr

G: Amsterdam

x **
x

Toelichting

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

opslag methanol en formaldehyde

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

8

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

CPR 9
2 of 3

Givaudan

Huizerstraatweg 28, 1411 GP, NAARDEN

pbzo

P: Noord-Holland

x

Gulf Oil Nederland BV
Gulf Oil Nederland BV Depot
Nigtevegt

Koperweg 16, 9936 BS, DELFZIJL
Kanaaldijk Oost 11, 1393 PA, STICHTSE
VECHT

pbzo

G: Delfzijl

vr

G: Stichtse Vecht

Indorama Holdings Rotterdam BV

Markweg 201, 3198 NB, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

Kuwait Petroleum Europoort BV

Moezelweg 255, 3198 LS, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

LBC Rotterdam BV

Oude Maasweg 4, 3197 KJ, ROTTERDAM

vr

Maatschap Europoort Terminal

Moezelweg 101, 3198 LS, ROTTERDAM
Petroleumhavenweg 48, 1041 AC,
AMSTERDAM

Main BV
Nuon Power Generation
Kanaleneiland BV

PGS 29
2005

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

x **

nee

**

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

x

nee

nee

x

ja

nee

ja

nee

vergunning 2012 met voorschrift voor IP

x

ja

nee

vergunning 2012 met voorschrift voor IP

P: Zuid-Holland

x

ja

nee

vergunning 2012 met voorschrift voor IP

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

nee

vergunning 2012 met voorschrift voor IP

vr

P: Noord-Holland

x

nee

nee

x

x

Kanaalweg 60 a, 3527 KX, UTRECHT

P: Utrecht

x

ja

nee

gaps geconstateerd

P: Utrecht

x

ja

nee

gaps geconstateerd

ja

nee

ja

**

ja

nee

Oliehandel Klaas de Boer

Doorslag 3, 3435 DG, NIEUWEGEIN
Synthesebaan 1, 4612 RB, BERGEN OP
ZOOM
Sextantweg 10 -12, 1042 AH,
AMSTERDAM
Pieter Mastebroekweg 20, 7942 JZ,
MEPPEL
Korte Lijnbaan 9 -11, 8861 NS,
HARLINGEN

nee

nee

PPG Coatings

Papesteeg 95, 4006 WC, TIEL

P: Gelderland

nee

nee

Salland Olie Zuiderzeehaven

G: Kampen

nee

nee

Schouten Olie BV
Shell Nederland
Verkoopmaatschappij

Genuakade 4, 8263 CG, KAMPEN
Gnephoek 4, 2401 LP, ALPHEN AAN DEN
RIJN
Driepoortenweg 50-52, 6827 BR,
ARNHEM

pbzo

G: Alphen a/d Rijn

x

ja

nee

vr

G: Arnhem

x

nee

nee

Shin-Etsu PVC BV locatie Botlek

Welplaatweg 12, 3197 KS, ROTTERDAM

vr

P: Zuid-Holland

x

ja

nee

Simadan (Greenmills)

Kretaweg 2, 1044 AS, AMSTERDAM

pbzo

P: Noord-Holland

x

nee

nee

Synbra Technology BV

Zeedijk 25, 4871 NM, ETTEN-LEUR

vr

P: Noord-Brabant

x

ja

nee

Nuon Power Generation
Nieuwegein BV
Nuplex Resins BV
NuStar Terminals
Oliehandel Joontjes BV

vr

P: Noord-Brabant

vr

P: Noord-Holland

pbzo

G: Meppel

x
x
x

P: Friesland

x
x
x

x

x **

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

vergunning 2012 met voorschrift voor IP

9

Naam bedrijf

Adres bedrijf

Brzo

Wabo bevoegd
gezag

Tata Steel

Wenckebachstraat 1, 1951 JZ, VELSEN

vr

P: Noord-Holland

Verolma Beheer
Vopak Terminal Westpoort
(Afrikahaven)

pbzo

G: Maastricht

vr

P: Noord-Holland

x

Wubben Handelsmaatschappij BV

Ankerkade 10, 6222 NM, MAASTRICHT
Westpoortweg 480, 1047 HB,
AMSTERDAM
Nijverheidsweg 9-11, 6662 NG,
OVERBETUWE

P: Gelderland

x

Waterbedrijf Evides

Berenplaat 10, 3207 LB, SPIJKENISSE

G: Spijkenisse

CPR 9
2 of 3

PGS 29
2005

PGS 29
2008

GA

IP

Toelichting

x

x **

ja

**

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

nee

nee

ja

**

nee

nee

nee

nee

x
x **

**voorschrift: bedrijf cf goedgekeurd PvA in
werking

10

Stand van zaken voortgang borging en
naleving PGS 15 – Update 2014

Datum
Status

9 mei 2014
Definitief

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Aanleiding

De Inspectie Leefomgeving en Transport onderzoekt sinds 2010 jaarlijks de borging
en naleving van de brandveiligheidseisen voor opslaglocaties met meer dan 10 ton
verpakte gevaarlijke stoffen en het hoogste beschermingsniveau 1 (BN1). Voor deze
opslaglocaties dient de omgevingsvergunning te verwijzen naar de best beschikbare
technieken, zoals omschreven in de richtlijn PGS 151. Deze rapportage is de vierde
achtereenvolgende rapportage over dit onderwerp.
De bijlage geeft inzicht in de voortgang van de borging en naleving per 8 mei 2014.
Daarmee is dit een actualisering van de rapportage “Stand van zaken naleving
brandveiligheidseisen bij opslag van gevaarlijke stoffen” van 15 mei 2013, die door
de Staatssecretaris van I&M is aangeboden aan de Tweede Kamer (TK 2012-2013,
26 956, nr. 157).

1

voor dit onderzoek is voor een actuele Omgevingsvergunning de minimale eis:
PGS 15: 2005 inclusief erratum 11 december 2008

Pagina 2 van 13

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

1

Het onderzoek

1.1

PGS 15 hoofdstuk 4
In Nederland beschikken circa 350 bedrijven over een opslag van meer dan 10 ton
verpakte gevaarlijke stoffen. Voor dergelijke opslaglocaties beschrijft de PGS 15 de
stand der techniek op het gebied van de brandveiligheidseisen. In de opslagruimten
met het hoogste beschermingsniveau BN1 is in verreweg de meeste gevallen in de
vergunning een stationaire brandbeveiligingsinstallatie voorgeschreven. De eisen
waaraan deze brandbeveiligingsinstallatie dient te voldoen worden door het bedrijf
in overleg met het Wabo bevoegd gezag vastgelegd in het uitgangspuntendocument
(UPD). Dit document beschrijft het ontwerp en/of de goede werking voor die
installatie op die locatie en dient goedgekeurd te worden door het Wabo bevoegd
gezag (gemeente of provincie). Periodiek (meestal jaarlijks) keurt een
geaccrediteerde inspectie-instelling de brandbeveiligingsinstallatie tegen de in het
UPD vastgelegde eisen (zie hoofdstuk 4.8 van PGS 15). Deze keuring dient dan een
goedkeurend inspectierapport (IR) op te leveren.
De ILT beschouwt een casus als afgerond wanneer voor het opslagbedrijf een
actuele omgevingsvergunning, een goedgekeurd UPD en tenslotte een recent en
goedkeurend IR beschikbaar zijn.

1.2

De bedrijven
Van de totaal 350 bedrijven is het aantal waarbij de vergunning of de naleving niet
op orde was in de loop der jaren steeds kleiner geworden: in 2010 had 58% van
bedrijven de borging en naleving niet op orde; vier jaar later, in 2014, is dit
afgenomen tot 11%. Dat wil zeggen dat bij deze bedrijven de omgevingsvergunning
was geactualiseerd, er een uitgangspuntendocument was en een actueel en
goedkeurend IR kon worden overlegd.

1.3

Werkwijze
Het onderzoek is uitgevoerd in de periode november 2013 – 2 mei 2014.
De ILT heeft in november / december 2013 in totaal 62 bedrijven geïnformeerd dat
een (vervolg)onderzoek ging lopen en heeft verzocht recente informatie over de
voortgang aan de ILT aan te bieden.
Op 25 april 2013 beschikten 32 bedrijven over een IR met een ja en een neeconclusie. Over deze 32 bedrijven wordt door de LT in een separaat rapport
gerapporteerd over naleving. Van deze 32 bedrijven hebben inmiddels 14 bedrijven
een goedkeurend IR overlegd en zijn 18 situaties nog in onderzoek bij de ILT.
De andere 30 bedrijven maken voor borging en naleving onderdeel uit van deze
rapportage.
Waar nodig heeft de ILT overleg gevoerd met bedrijf, bevoegd gezag en/of
inspectie-instelling over de voortgang. Ten slotte is in april 2014 de voorlopige stand
van zaken in een hoor- en wederhoortraject aan de bedrijven (en in voorkomende
gevallen aan het bevoegd gezag) voorgelegd.

Pagina 3 van 13

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

2

Conclusies

Sinds de start (2010) van het onderzoek is het naleefpercentage van het totaal
aantal onderzochte bedrijven gestegen van 42% in 2010 via 57% in 2011, 64% in
2012, 80% in 2013 tot 89% in 2014. Deze 89% is inclusief 14 situaties die separaat
onderzocht en afgerond zijn.
Om uiteenlopende redenen lukt het een aantal van deze bedrijven niet om op
adequaat niveau te komen: een actuele vergunning voor PGS 15 BN1, een
goedgekeurd UPD en een recent IR.
Dit kan liggen aan:
•
de bedrijven zelf (afwachtende houding, niet pro-actief handelen),
•
de adviseurs van de bedrijven die verkeerde of tegengestelde adviezen
geven,
•
de ingewikkelde materie die het betreft voor deze bedrijven,
•
lange besluitvormingsprocessen bij het bevoegd gezag,
•
onduidelijke of onjuiste werkwijze van de inspectie-instellingen.
In de nog niet afgeronde casussen spelen een of meer van deze factoren een rol.
Voor de 30 bedrijven is de situatie als volgt:
Borging en naleving
•
10 bedrijven van de 30 zijn op dit moment adequaat voor borging en
naleving.
o Voor 2 van deze bedrijven is geen omgevingsvergunning meer van
kracht die PGS 15 BN1 voorschrijft.
Voor de overige 20 bedrijven is de situatie als volgt:
Borging
Omgevingsvergunning
•
16 bedrijven hebben de PGS 15 in de omgevingsvergunning adequaat
geborgd;
•
4 bedrijven hebben de PGS 15, nog niet adequaat geborgd in de
omgevingsvergunning. Deze bedrijven beschikken echter wel over een
actueel en goedgekeurd UPD (niet ouder dan 5 jaar).
Naleving
Uitgangspuntendocument
•
15 bedrijven beschikken over een actueel UPD;
•
Van 2 bedrijven is de actuele status van het UPD niet bekend bij de ILT;
•
Voor 2 bedrijven is een UPD op dit moment niet noodzakelijk omdat het
bedrijf geen opslaglocatie PGS 15 BN1 in werking heeft, terwijl PGS 15 BN1
wel vergund is;
•
1 bedrijf werkt nog met een deels verouderd UPD voor de opslaglocaties. De
actualisering is in procedure bij dit bedrijf en het bevoegd gezag.

•

Inspectierapporten
De 20 bedrijven kunnen nog niet beschikken over een actueel en
goedkeurend inspectierapport;
o bij 4 bedrijven van deze 20 bedrijven vindt op korte termijn de
keuring plaats / heeft de keuring van de brandbeveiligingsinstallatie
recent plaats gevonden, maar is het resultaat nog niet bekend.
o 4 inspectierapporten van deze 20 bedrijven geven niet aan of de

Pagina 4 van 13

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

situatie voldoet aan het UPD. Deze zijn gebaseerd op het nieuwe
CCV (Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid)
inspectieschema met een conclusie ‘voldoet aan de afgeleide
doelstelling’.

NB: Gedurende het onderzoek heeft de ILT 15 signalen ontvangen over voor de ILT
onbekende bedrijven met een PGS 15 opslag met BN1. Deze nieuwe casussen zijn
onderzocht op borging en naleving van de brandveiligheidseisen maar zijn niet in dit
onderzoekresultaat betrokken. Bij slechts 2 bedrijven is de borging en naleving op
orde, bij 13 bedrijven is dat niet het geval. Van 1 opslagbedrijf is, na herhaaldelijk
verzoek van de ILT, geen informatie ontvangen.

Bijlage
Update 8 mei 2014: casussen met vergunning niet adequaat en/of geen recent
goedkeurend IR

Pagina 5 van 13

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Resultaten onderzoek ILT borging en naleving PGS 15 BN1 per 8 mei 2014
Update van tabel 4 van rapportage PGS 15 uit 2013: casussen met vergunning niet adequaat en/of geen recent goedkeurend IR
Nr

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brzo

Status 8 mei 2014
Wm 8-11-13 in werking;

79

AKZO Nobel Decorative
Coatings B.V.

Zevenakkersweg 4,
8191 AA Wapenveld

Gemeente
Heerde

80

Amsteldijk Beheer B.V.

Amsteldijk-Noord 35,
1422 XX Uithoorn

Provincie
Noord-Holland

afgerond
ja

afgerond

traject UPD en IR in 2013 door ILT afgerond
(UPD 31-01-2012; goedkeurend IR 04-07-2012)
wijziging Wm november 2013: BN1 vervalt
vergunning (incl. goedgekeurd UPD; 17-3-2013);

81

Avery Dennison Materials
B.V.

H. A. Lorentzweg 2,
2408 AT Alphen aan
den Rijn

Gemeente
Alphen aan
den Rijn

lopend

IR 10-01-2014 met ja/nee-conclusie;
vervolgkeuring 30-04-2014, IR nog niet beschikbaar
Wm 5-12-12;
UPD 22-8-13;

82

BASF B.V.

Strijkviertel 67,
3454 PK De Meern

Gemeente
Utrecht

ja

afgerond

goedkeurend IR 27-8-13
Wm 7-10-2011;

83

Bolidt
Kunststoftoepassing B.V.

Nijverheidsweg 37,
3341 LJ Hendrik-IdoAmbacht

Gemeente
Hendrik-IdoAmbacht

UPD 08-05-2012;
voorlopig
afgerond*

IR 14-02-2014: ja-conclusie ‘voldoet aan de afgeleide doelstelling’*
Wm 3-5-2011; ‘
UPD 7-1-2013;

84

Boom B.V.

Rabroekenweg 20,
7942 JE Meppel

Gemeente
Meppel

afgerond

IR 21-5-13 met ja/ja-conclusie

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Nr

85

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brinkman Agro B.V.

Woutersweg 10,
2691 PR
's-Gravenzande

Gemeente
Westland

Brzo

Status 8 mei 2014

afgerond

Wm 11-9-13 schrijft maximaal PGS 15 BN3 voor
Wm 27-9-11;
Loods is leeg, bevestigd door bedrijf;
Arkema verwacht BN1 situatie voorjaar 2015
UPD in de maak;

86

Cerexagri B.V. / Arkema
Rotterdam B.V.

Tankhoofd 10,
3196 KE Rotterdam

Provincie
Zuid-Holland

ja

lopend

IR nog niet beschikbaar
Wm 2-4-2007;
aanvraag Wm 26-7-13 voor opslag BN3; DCMR (27-4-2014) bevestigt
PGS 15-opslag volgens BN3 en herziene aanvraag voor nieuwbouw
PGS 15 BN1 en aanvraag voor bestaande opslag BN3;
Ontwerp-beschikking 20-5-2014
geen UPD;

87

Cimcool Industrial
Products BV

Schiedamsedijk 20,
3134 KK Vlaardingen

Gemeente
Vlaardingen

lopend

geen IR
ontwerpvergunning Wm 8-10-13,
procedure tot definitieve beschikking loopt;
geen UPD bekend bij ILT;

88

DL Freight Management
Rotterdam B.V.

Trawlerweg 22,
3133 KS Vlaardingen

Gemeente
Vlaardingen

ja

lopend

IR 11-6-2013 met conclusie ja-nee,
herkeuring 7 en 8 mei 2014

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Nr

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brzo

Status 8 mei 2014
Wm 7-5-2008;
UPD 15-10-2012;

89

Eastman Chemical
Middelburg B.V.

Herculesweg 35,
4338 PL Middelburg

Provincie
Zeeland

ja

afgerond

IR 10-2-14 met ja/ja-conclusie
vergunning 12-2-13;
goedgekeurd UPD niet bekend bij ILT;

90

Firma J. van der Graaf &
Zn.

Patrijsweg 1,
4791 RV Klundert

Gemeente
Moerdijk

lopend

geen recent IR beschikbaar bij de ILT
Wm 18-8-2011;
UPD 26-02-2014 goedgekeurd;

91

Givaudan B.V.

Huizerstraatweg 28,
1411 GP Naarden

Provincie
Noord-Holland

ja

lopend

Nog geen IR beschikbaar
Wm 24-5-13;
UPD 30-10-2013;

92

Handelsonderneming
Vlamings B.V.

Nachtegaallaan 29,
5425 RT De Mortel

Gemeente
Gemert-Bakel

voorlopig
afgerond*

IR 04-03-2014: ja-conclusie ‘voldoet aan de afgeleide doelstelling’*
Ontwerp-besluit Wm 28-04-2014 (tot 9 mei 2014 ter inzage);

93

Kluthe Benelux B.V

Produktieweg 8,
2404 CC Alphen aan
den Rijn

Gemeente
Alphen aan
den Rijn

UPD 18-02-2014 is goedgekeurd;
lopend

geen recent IR beschikbaar

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Nr

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brzo

Status 8 mei 2014
Wm 31-10-12;
UPD 21-4-13;

94

Koninklijke Ten Cate N.V.

Campbellweg 30,
7443 PV Nijverdal

Provincie
Overijssel

afgerond

IR 29-4-2014 met ja-conclusie
Wm 29-9-2011;
UPD 28-6-2013;

95

Lancelot Land (vh
Ridderhaven Property II
B.V.)

Ridderhaven 7,
2984 BT Ridderkerk

Gemeente
Ridderkerk

lopend

IR 31-1-2014 met conclusie ja/nee,
IR is gekeurd tegen oud UPD uit 2006; voorgenomen besluit DCMR
(31-3-2014) voor implementeren plan van aanpak nieuw UPD uiterlijk
per 25-9-2014
Wm 1997,
procedure tot actuele vergunning loopt sinds 2011,
ontwerpbeschikking 2013;
UPD 14-10-2010;

96

Maiburg Lijmen

Schutweg 6,
5145 NP Waalwijk

Gemeente
Waalwijk

lopend

IR 28-3-2014: ja-conclusie ‘voldoet aan de afgeleide doelstelling’*
Wm 24-8-11;
UPD 01-10-13;

97

Mavom B.V.

Handelsweg 6,
2404 CD Alphen aan
den Rijn

Provincie
Zuid-Holland

lopend

Keuring 09-04-2014;
Bedrijf lost op dit moment tekortkomingen op,
IR in juni 2014 beschikbaar

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Nr

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brzo

Status 8 mei 2014
Wm 25-06-2013;
UPD 13-11-13;

98

Mepavex Logistics B.V.

Blankenweg 11,
4612 RC Bergen op
Zoom

Gemeente
Bergen op
Zoom

ja

lopend

IR 12-4-2014 met nee-conclusie,
diverse herkeuringen, eind juni 2014 komt IR beschikbaar
Wm mei 2000; aanvraag Wm 13-7-12;
UPD 24-3-14 goedgekeurd door BG;

99

P.K. Koopmans
Lakfabrieken B.V.

Nieuweweg 5,
9073 GN Marrum

Gemeente
Ferwerderadiel

lopend

geen recent en goedkeurend IR beschikbaar,
per 7-11-11 tijdelijke maatregel opgelegd en op 24-3-14 verlengd
vergunning 30-10-2012;
UPD 4-10-2013;

100

S.C. Johnson Europlant
B.V.

Groot Mijdrechtstraat
81,
3641 RV Mijdrecht

Provincie
Utrecht

ja

lopend

keuring blusinstallatie 31-3-14 en 1-4-14,
IR nog niet beschikbaar
Wm 08-07-2013;
UPD 19-12-13;

101

Sachem Europe B.V.

Van Voordenpark 15,
5301 KP Zaltbommel

Provincie
Gelderland

ja

afgerond

goedkeurend IR 24-04-14
Wm 09-11-2010;
UPD 07-03-2013, aanvulling UPD in procedure;

102

Tata Steel (vh Corus
Staal)

Wenckebachstraat 1,
1951 JZ Velsen

Provincie
Noord-Holland

ja

lopend

geen recent IR beschikbaar bij ILT

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Nr

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brzo

Status 8 mei 2014
gedoogbeschikking 30-4-2014 tot werken volgens Wm 1-9-2009
(zonder goedkeurend IR);
procedure tot nieuwe Wm loopt met ingang van uiterlijk 17-4-14;

103

Theunisse B.V.
Gewasbeschermingsmiddelen

UPD 28-2-13; advisering over goedkeuring UPD loopt;
Gibsonstraat 11,
4651 SW Steenbergen

Gemeente
Steenbergen

lopend

geen recent IR beschikbaar
vergunning 23-8-12;

104

Broekman Warehousing
Maastricht B.V. (vh TWO
Chemical Logistics B.V.)

UPD 24-5-13;
Ankerkade 31,
6222 NL Maastricht

Provincie
Limburg

ja

afgerond

IR 21-1-14 met goedkeur
Wm 25-6-2013;

105

Broekman Logistics
Nijmegen B.V. (vh TWO
Chemical Logistics B.V.)

UPD's met verschillende jaartallen,
nieuw UPD in proces tot goedkeuring;
De Vlotkampweg 67,
6545 AE Nijmegen

Gemeente
Nijmegen

ja

lopend

IR 20-1-2014 met lichte gebreken, maar gebruik toegestaan
Wm 4-12-2001,
verandering Wm 23-10-2007,
wijziging Wm 23-4-2013;
UPD 9-12-2013;

106

Van den Anker Beheer
B.V.

Tussenriemer 7,
4704 RT Roosendaal

Gemeente
Roosendaal

ja

afgerond

IR 19-8-13 met ja/ja-conclusie

Stand van zaken voortgang borging en naleving PGS 15 – Update 2014

Nr

Bedrijf

Adres

Bevoegd
gezag

Brzo

Status 8 mei 2014
Wm 25-2-2009,
nieuwe Wm in procedure;
UPD 4-10-2011, nieuw UPD in procedure bij I-I en BG;

107

Wesseling Transport B.V.

Anton Philipsweg 20,
2171 KX Sassenheim

Gemeente
Teylingen

lopend

IR 27-12-2013 met ja/nee-conclusie
Wm 25-04-2007;
UPD 30 november 2010;

108

Willems Balgoij

Houtsestraat 11,
6613 AC Balgoij

Gemeente
Wijchen

voorlopig
afgerond*

IR 25-03-2014: ja-conclusie ‘voldoet aan de afgeleide doelstelling’*

Nr: nummer casus komt overeen met nummer in bijlage bij brief Tweede Kamer 26956, nr. 157 d.d. 15 mei 2013
Wm: Omgevingsvergunning milieu
UPD: Uitgangspuntendocument; beschrijft alle van belang zijnde uitgangspunten ten behoeve van een goed ontwerp en/of een goede werking van de
brandbeveiligingsinstallatie
IR: inspectierapport voor de brandbeveiligingsinstallatie
Voorlopig afgerond*: inspectierapport met conclusie "situatie voldoet aan de afgeleide doelstelling". Deze formulering voldoet niet aan de PGS 15; het is niet duidelijk of de situatie voldoet aan het UPD. Deze inspectierapporten dienen door de betreffende inspectie-instelling aangepast te worden.

BRZO+
13 mei 2014

Monitor
Naleving en handhaving
BRZO-bedrijven 2013

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Colofon
Bureau BRZO+
postbus 93144
2509 AC Den Haag
www.brzoplus.nl
BureauBRZO@rws.nl

Status: definitief
Den Haag, 13 mei 2014

2

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Samenvatting
Aanleiding
Nederland heeft bedrijven met majeure veiligheidsrisico's voor werknemers en omgeving. Er is een
toenemende belangstelling voor de prestaties van deze bedrijven en de taakuitvoering van de
overheden bij deze bedrijven. De aandacht richt zich vooral op bedrijven met grote hoeveelheden
gevaarlijke stoffen die op grond hiervan onder de werkingssfeer van het Besluit risico’s zware
ongevallen 1999 (BRZO’99) vallen. Dit besluit verplicht bedrijven om de juiste veiligheidsmaatregelen
te treffen en te zorgen dat deze maatregelen betrouwbaar blijven. Gespecialiseerde inspectieteams
controleren de bedrijven op naleving van het besluit.
Voormalig staatssecretaris Atsma heeft, mede namens de bewindspersonen De Krom en Opstelten,
het programma LAT Risicobeheersing Bedrijven gevraagd om de verantwoordelijke ministeries
jaarlijks te rapporteren over de naleving door en handhaving bij alle BRZO-bedrijven. Per 1 januari
2014 is LAT Risicobeheersing Bedrijven overgegaan in BRZO+. BRZO+ geeft met onderliggend rapport
over het jaar 2013 invulling aan dit verzoek. Deze rapportage zal als bijlage bij de Staat van de
Veiligheid aan de Tweede Kamer worden aangeboden.
Scope
Het monitoringsonderzoek betreft alle bedrijven die in 2013 op naleving van het BRZO’99 zijn
geïnspecteerd. Een deel van de BRZO-inspecties is gecombineerd uitgevoerd met inspecties in het
kader van overige wetgeving. Van de uitgevoerde inspecties zijn de bevindingen en hierop ingezette
handhavingsacties op landelijke schaal bijeen gebracht. Aan de hand van deze informatie is een
actueel beeld van de naleving en handhaving gegeven. Het jaar van monitoring is niet gelijk aan het
kalenderjaar. Om een eenduidig vergelijk te maken over een twaalfmaandsperiode met voorgaande
jaren (start monitoring op 1 maart) is als peildatum 1 maart 2014 gehanteerd.
Conclusies
De monitor 2013 laat, in vergelijking met de monitor van 2012, meer overtredingen zien. Een paar
significante verschillen die hierin opvallen zijn:
1.
De themagerichte inspectie op de PGS 29 (opslag brandbare vloeistoffen in verticale tanks)
komt duidelijk tot uiting in de cijfers. Van de in totaal 1880 beoordelingen waren er 522
(27%) gericht op PGS 29. In 2012 waren dit er nog 134 (8%).
2.
De naleving van de in totaal 363 geïnspecteerde bedrijven scoort slechter dan in 2012. Bij
36% van de geïnspecteerde bedrijven zijn geen overtredingen geconstateerd tegenover 43%
in 2012.
Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door:
•
Meer geconstateerde overtredingen op PGS29 (25% ten opzichte van het totaal
aantal overtredingen, terwijl dit in 2012 nog 16% was), dit is terug te voeren op het
inspectieproject tankopslag.
•
Meer geconstateerde overtredingen op Wabo/milieu (8% ten opzichte van het totaal
aantal overtredingen, terwijl dit in 2012 nog 3% was).
Bij 177 bedrijven (49%) zijn de overtredingen op 1 maart 2014 nog niet geheel opgeheven.
3.
Het totaal aantal geconstateerde overtredingen is ten opzichte van 2012 toegenomen (1097
in 2013 tegenover 871 in 2012). Deze overtredingen zijn geconstateerd bij een groter
percentage van de bedrijven dan in 2012. Dat betekent dat in totaal 65% van de bedrijven in
meer of mindere mate de artikelen van de BRZO heeft overtreden in 2013, ten opzichte van
57% in 2012. Een mogelijke reden hiervoor is dat door de themagerichte inspecties op PGS
29 er meer overtredingen op dit aspect zijn geconstateerd in vergelijking met reguliere
inspecties. Inspectiediensten zijn strikter gaan controleren en constateren daardoor meer
overtredingen.

3

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

4.

13 mei 2014

Het aantal overtredingen waartegen op 1 maart 2014 nog niet is opgetreden is 16%. Dat is
een groter aandeel dan de 8% op 1 maart 2013.

In deze monitoringsrapportage is een aanzet gemaakt om ook de ernst van de overtreding in te
schatten. Een voorzichtige duiding laat zien dat minder dan 1% van de 1097 vastgestelde
overtredingen (bron: tabel 7) als zeer ernstig is aangemerkt (categorie 1), 44% van de overtredingen
viel in categorie 2 (verhoogde dreiging zwaar ongeval, maar niet onmiddellijk) en 55% van de
overtredingen is aan te merken als categorie 3 (zeer geringe dreiging zwaar ongeval).
Tegen alle overtredingen in categorie 1 is adequaat opgetreden waardoor de onmiddellijke dreiging
van een zwaar ongeval is weggenomen. In geval van een verhoogde dreiging, niet zijnde onmiddellijk
(categorie 2), is in 44% van de gevallen de overtreding opgeheven. In 4% van de overtredingen
categorie 2 (dit betreft 19 overtredingen) zijn verzwaarde handhavingsancties ingezet omdat de
overtreding niet tijdig was opgeheven.
Bij de categorie 3 overtredingen bleken verzwaarde handhavingsacties nodig bij 0,4% (2
overtredingen).
Het naleefgedrag op zich is niet maatgevend voor de veiligheid van het bedrijf. Desondanks duiden
overtredingen op onvoldoende borging van het beheersen van de risico’s. Van de betrokken
bedrijven en overheden worden de nodige inspanningen verlangd om de prestaties te verbeteren.
De conclusies zijn gebaseerd op de in de Gemeenschappelijke Inspectieruimte (GIR) gerapporteerde
inspectieresultaten. De resultaten van de monitoringsrapportage 2012 zijn ter vergelijking in het
rapport ernaast gezet.

4

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Inhoudsopgave
1. Inleiding ...................................................................................................................................... 6
1.1

Aanleiding ....................................................................................................................................6

1.2

Van Landelijke Aanpak Toezicht Risicobeheersing Bedrijven naar BRZO+ ..................................6

1.3

Besluit risico’s zware ongevallen 1999 ........................................................................................7

1.4

Landelijke afspraken toezicht op BRZO-bedrijven .......................................................................7

1.5

Leeswijzer.....................................................................................................................................8

2. Aanpak........................................................................................................................................ 9
2.1

Reikwijdte ....................................................................................................................................9

2.2

Werkwijze ....................................................................................................................................9

2.3

Beperkingen .................................................................................................................................9

3. Gegevens algemeen .................................................................................................................. 11
3.1

Aantal BRZO-bedrijven: typering bedrijvigheid .........................................................................11

3.2

VR- en PBZO-bedrijven...............................................................................................................12

3.3

Aantal inspecties ........................................................................................................................12

3.4

Beoordelingen van het veiligheidsbeheerssysteem (VBS).........................................................13

4. Naleving van het BRZO’99 ......................................................................................................... 16
4.1

Inleiding......................................................................................................................................16

4.2

Naleving door de bedrijven in 2013...........................................................................................16

4.3

Onderwerpen waarop overtredingen zijn vastgesteld ..............................................................17

4.4

Openstaande overtredingen uit 2012........................................................................................18

5. Handhaving door het bevoegd gezag ......................................................................................... 20
5.1

Inleiding......................................................................................................................................20

5.2

Aanschrijven van het bedrijf ......................................................................................................20

5.3

Ernst van de overtredingen........................................................................................................21

5.4

Hersteltermijnen ........................................................................................................................22

5.5

Status overtredingen op 1 maart 2014......................................................................................23

5.6

Opvolging niet opgeheven overtredingen .................................................................................25

6. Resultaten op bedrijfsniveau ..................................................................................................... 26
7. Conclusies ................................................................................................................................. 27

5

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

1. Inleiding
1.1

Aanleiding

De afgelopen jaren is de samenwerking tussen de BRZO-toezichthouders vooral gericht geweest op
landelijke programmering, het één loketmodel en het uitvoeren van gezamenlijke inspecties op basis
van de landelijke uniforme inspectiemethodiek”.
Mede door de gebeurtenissen bij Chemie-Pack en Odfjell is het hervormingsproces van het toezicht
versneld op gang gekomen.
Voormalig staatssecretaris Atsma heeft in 2011, mede namens de bewindspersonen De Krom en
Opstelten, het programma Landelijke Aanpak Toezicht Risicobeheersing Bedrijven (LAT-RB) gevraagd
om jaarlijks te rapporteren aan de verantwoordelijke ministeries over de naleving door en
handhaving bij alle BRZO-bedrijven. Deze taak is in 2014 overgenomen door BRZO+. Op basis van de
jaarlijkse rapportage moet een actueel beeld ontstaan van de naleving van het BRZO’99 bij alle BRZObedrijven en het hieraan verbonden overheidsoptreden. BRZO+ geeft met onderliggend rapport over
het jaar 2013 invulling aan dit verzoek. Deze rapportage zal als bijlage bij de Staat van de Veiligheid
aan de Tweede Kamer worden aangeboden.

1.2 Van Landelijke Aanpak Toezicht Risicobeheersing Bedrijven naar
BRZO+
Een belangrijke fase in de organisatorische ontwikkeling van de BRZO-inspecties is de overgang per 1
januari 2014 van het LAT-RB naar BRZO+.
Met BRZO+ wordt een belangrijke impuls gegeven aan de verdere kwaliteitsverbetering van het
toezicht op risicovolle bedrijven. De scope van de samenwerking in het programma BRZO+ is
nadrukkelijk breder dan alleen de uitvoering van het BRZO’99. De samenwerking en de landelijke
afstemming omvat: het volledige pakket van de Wabo Vergunningverlening-, Toezicht-, en
handhavingstaken (VTH-taken) en taken op het gebied van arbeidsomstandigheden bij BRZObedrijven en bedrijven die behoren tot categorie 4 van de Richtlijn industriële emissies (Rie). Dit voor
zover partijen daar direct of indirect een wettelijke c.q. gemandateerde taak in hebben.
Waar het voorheen binnen LAT-RB draaide om afstemming tussen de uitvoerende instanties, zal het
nu gaan om aansturen en programmeren van de BRZO-inspecties. Dit leidt tot intensievere
samenwerking doordat de toezichthouders in het kader van BRZO+ met elkaar en in afstemming met
de overige relevante partijen de samenwerking in het toezicht en de handhaving verder zullen
verbeteren en uitwerken. Ook nieuw is dat BRZO+ niet alleen gaat over uniformiteit voor BRZOtoezicht, maar ook voor vergunningverlening aan bedrijven. Dit moet medio 2014 resulteren in
slagvaardig, samenwerkend en transparant toezicht. Aspecten als onaangekondigde inspecties en
onderscheid in ernst van overtredingen zullen in 2014 nadere aandacht krijgen.
De integraliteit van het toezicht op de BRZO-bedrijven vormt op het bovenstaande een substantiële
bijdrage. Hiervan is het grote doel om de veiligheid voor personeel en omgeving te vergroten. Dit is
vormgegeven via gezamenlijke:
• inspectieplanningen;
• inspecties;
• handhavingsstrategie;
• inspectieruimte.
De toezichthouders leggen de bevindingen uit inspecties vast in een hiervoor specifiek ontwikkelde
online inspectiedatabase, de "Gemeenschappelijke Inspectie Ruimte" (GIR).

6

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Daarnaast is er een nieuwe BRZO+ overlegstructuur ingericht waarin alle toezichthouders, het OM,
de bestuurders en de betrokken bewindspersonen participeren.
In 2014 krijgt de veranderende organisatiestructuur vorm. Het jaarlijks monitoren van de uitvoering
wordt voortgezet binnen het programma BRZO+.
De BRZO+partners hebben een notitie opgesteld waarin ze hun samenwerking beschrijven:
“Landelijke uitvoering van VTH taken bij BRZO-bedrijven, van afstemming naar aansturing” (ambtelijk
voorstel van 19 november 2013).

1.3

Besluit risico’s zware ongevallen 1999

Bedrijven die werken met grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen en deze in opslag hebben vallen
onder de werking van het BRZO'99. Het BRZO'99 vloeit voort uit de implementatie van de Europese
Seveso II-richtlijn gericht op het voorkomen en beheersen van zware ongevallen waarbij gevaarlijke
stoffen zijn betrokken. Het BRZO’99 stelt strenge veiligheidseisen aan de meest risicovolle bedrijven
van Nederland.
De hoeveelheid en aard van gevaarlijke stoffen bepalen de verplichtingen waar bedrijven volgens het
BRZO‘99 aan moeten voldoen. Het besluit kent twee categorieën.
1. Bedrijven die alleen de lage drempelwaarde overschrijden worden als Pbzo-bedrijf
aangemerkt.
Deze bedrijven moeten alle maatregelen treffen die nodig zijn om zware ongevallen
te voorkomen en de gevolgen daarvan voor mens en milieu te beperken, een
Preventiebeleid Zware Ongevallen (PBZO) opstellen en voor de uitvoering en
bepaling daarvan een veiligheidsbeheerssysteem (VBS) implementeren.
2. Bedrijven die tevens de hoge drempelwaarde overschrijden worden aangemerkt als VRbedrijf
Deze bedrijven moeten, naast de hierboven genoemde verplichtingen, een
veiligheidsrapport (VR) indienen waarmee wordt aangetoond dat de preventie en de
beheersing van de gevaren van zware ongevallen in orde zijn.

1.4

Landelijke afspraken toezicht op BRZO-bedrijven

Bij het toezicht op het BRZO’99 zijn specialistische inspecteurs van vier overheden betrokken: het
bevoegd gezag Wet veiligheidregio’s (Wvr), de Inspectie SZW directie Major Hazard Control, het
bevoegd gezag Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de Waterkwaliteitsbeheerders
(Rijkswaterstaat en Waterschappen). In dit rapport worden de betreffende instanties aangeduid als
‘het bevoegd gezag’. Het bevoegd gezag Wabo kan bij een gemeente of een provincie zijn belegd. De
uitvoering van de Wabo taken voor het BRZO’99 (zowel van gemeente als van provincie) gebeurt
door de omgevingsdiensten. Deze omgevingsdiensten laten zich ten aanzien van de milieurisico’s van
onvoorziene lozingen, adviseren door de waterkwaliteitsbeheerder (Rijkswaterstaat), zoals dit is
vastgesteld in artikel 15, lid 4 van het BRZO’99. In 2014 zal hier voor de indirecte lozingen ook het
Waterschap in worden betrokken welke nauw samenwerkt met Rijkswaterstaat. Beide
adviesorganen maken onderdeel uit van het inspectieteam.
Gezamenlijk vormen de inspecteurs één inspectieteam. Het team werkt samen in de voorbereiding,
uitvoering en afronding van de inspectie volgens een landelijke uniforme inspectiemethodiek. De
afspraken en werkprocessen zijn vastgelegd in de Werkwijzer BRZO II van LAT RB. Deze werkwijzer
betreft een uitwerking van de wettelijke taken. Alle betrokken uitvoerende overheden hebben zich
gecommitteerd aan de Werkwijzer BRZO II.
Er is sprake van een vergaande samenwerking tussen de verschillende overheden in de BRZOuitvoering. Tot voor kort richtte deze samenwerking zich alleen op het toezicht. Afgelopen jaren is
7

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

gewerkt aan een landelijke handhavingstrategie voor het BRZO’99. Deze handhavingstrategie is eind
2013 vastgesteld en wordt nu in de werkwijze van de uitvoerende overheden geïmplementeerd.
Hiermee wordt een landelijk kader geboden om uniform en adequaat sanctionerend op te treden
tegen overtredingen van het BRZO’99.
De uitvoerende overheden registreren de inspectie-informatie in een gezamenlijke online
inspectiedatabase: de Gemeenschappelijke InspectieRuimte (GIR). Doordat de GIR de gegevens van
de inspecties op alle BRZO -bedrijven en de hieruit voortkomende opvolgingsacties door het bevoegd
gezag bevat, vormt deze database een belangrijke landelijke bron van informatie over de naleving
door en handhaving bij BRZO-bedrijven.

1.5

Themagerichte verdiepingsinspectie PGS 29

In 2013 is een verdiepingsgericht inspectieproject PGS 29 uitgevoerd. PGS 29 gaat over de
grootschalige opslag van brandbare vloeistoffen in verticale atmosferische tanks. De verwachting is
dat door deze themagerichte inspecties meer overtredingen worden geconstateerd op dit aspect. In
deze monitor zijn deze themagerichte inspecties duidelijk terug te vinden. Over het inspectieproject
PGS 29 is daarnaast een apart rapport verschenen wat als bijlage bij de Staat van de Veiligheid zal
worden gepubliceerd.

1.6

Leeswijzer

Hoofdstuk 2 beschrijft de reikwijdte en de aanpak van de monitor. De resultaten van deze monitoring
zijn weergegeven in de hoofdstukken 3 (algemene gegevens), 4 (naleving van het BRZO’99) en 5
(handhaving door het bevoegd gezag). Hoofdstuk 6 geeft een overzicht van de resultaten op
bedrijfsniveau. Het rapport eindigt met conclusies in hoofdstuk 7. Begrippen en afkortingen zijn te
vinden in de bijlage bij dit rapport.

8

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

2.

Aanpak

2.1

Reikwijdte

13 mei 2014

De monitor van BRZO+ richt zich op alle BRZO-bedrijven die in 2013 op naleving van het BRZO’99 zijn
geïnspecteerd. Dit betreft de inspecties waarvan het inspectiebezoek in het kalenderjaar van 2013
heeft plaatsgevonden. Sommige bedrijven zijn meerdere malen geïnspecteerd als eerdere
bevindingen daar aanleiding toe gaven of als dit vanwege een thematische aanpak gepland was
(zoals de BRZO-inspecties in het kader van PGS29). Bij een deel van de BRZO-inspecties is
tegelijkertijd met de BRZO-inspectie ook gecontroleerd op andere wetgeving. Dit betreft in de
meeste gevallen het toezicht vanuit dezelfde werkvelden , namelijk milieu, arbeidsomstandigheden,
waterkwaliteit en rampenbestrijding. Van de resultaten van zo’n gecombineerde inspectie wordt één
integraal inspectierapport opgesteld en in GIR vastgelegd. Om de naleving van het BRZO’99 in beeld
te kunnen brengen zijn alle in de inspecties geconstateerde overtredingen geïnventariseerd. Daarin is
een selectie gemaakt van de overtredingen op het BRZO’99 inclusief de overtredingen die juridisch
zijn opgehangen aan de onderliggende wetten maar aan het BRZO’99 zijn gerelateerd of direct
verband houden met het werken met gevaarlijke stoffen in het bedrijf. De overtredingen die geen
relatie hebben met het veiligheidshandelen van het bedrijf, zijn niet opgenomen.

2.2

Werkwijze

Deze rapportage is gebaseerd op gegevens zoals die in de GIR zijn geregistreerd. Daarnaast is gebruik
gemaakt van de informatie die beschikbaar is bij de bevoegde gezagen. Aan de hand van de
inspectierapporten zoals deze op 1 maart 2014 beschikbaar waren in de GIR zijn de overtredingen en
de hierop ingezette handhaving in kaart gebracht. Per overtreding is beoordeeld of deze op 1 maart
2014 was opgeheven of niet. Hiervoor is het oordeel van de uitvoerende overheden gevolgd.
Overtredingen die vanwege een ingebrachte zienswijze van het bedrijf of op grond van een andere
reden zijn ingetrokken, zijn niet als overtreding meegeteld.
Voor de totstandkoming van dit rapport zijn geen aanvullende checks uitgevoerd bij de bedrijven
zelf. Het is het derde jaar dat de naleving en handhaving op landelijke schaal in beeld wordt
gebracht. De resultaten van 2013 zijn waar mogelijk gespiegeld aan de resultaten uit de monitor van
2012 en 2011. In het rapport is dit zichtbaar gemaakt door de tabellen met gegevens uit 2012 en
2011 een grijze arcering te geven. Deze vergelijking voorziet niet in het voorspellen van een
trendanalyse. Hiervoor zijn over een langere en vergelijkbare periode gegevens nodig, waarmee
statistisch betrouwbare trends kunnen worden geanalyseerd.
De monitor is uitgevoerd door het Bureau BRZO+ met medewerking van de werkgroep monitoring en
onder verantwoordelijkheid van BRZO+. De inventarisatie is uitgevoerd in de periode maart en april
2014, met als peildatum 1 maart 2014.

2.3

Beperkingen

Tijdens een BRZO-inspectie, al dan niet gecombineerd met een inspectie op overige wetgeving,
wordt een bedrijf op specifieke onderdelen doorgelicht.
De inspectierapporten geven de situatie weer van het moment tijdens de inspectie op dat
betreffende onderdeel en reiken niet verder dan dat. De hieruit volgende resultaten geven dus geen
volledig beeld weer van het veiligheidshandelen van het bedrijf.
Handhavingstrajecten kennen een gefaseerde opbouw, waar een zekere doorlooptijd aan verbonden
is. Deze trajecten kunnen zich op het moment van de peildatum in verschillende fasen bevinden.

9

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Zeker voor de inspecties die aan het eind van 2013 zijn uitgevoerd kan dit betekenen dat het
handhavingstraject op de peildatum 1 maart 2014 net of zelfs nog niet is opgestart. In de monitor
van 2013 is de peildatum van 1 maart 2014 gehanteerd, dit maakt het vergelijken van de
handhavingsgegevens mogelijk.

10

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

3. Gegevens algemeen
3.1

Aantal BRZO-bedrijven: typering bedrijvigheid

In tabel 1 is het totaal aantal actieve BRZO-bedrijven weergegeven, met een verdeling naar de aard
van de bedrijvigheid. Het aantal actieve BRZO-bedrijven, gepeild op 1 maart 2014, is 4051.
Tabel 1: Aantal BRZO-bedrijven gepeild in 2013 en 2014 met indeling naar bedrijvigheid
Bedrijvigheid (Mars codering)

01 General Chemicals manufacture
(Bulkchemie)
02 Petrochemical, refining and processing
(Petrochemie)
03 Plastics and rubber manufacture (Rubber en
kunststof)
04 Pesticides, pharmaceuticals and other fine
chemicals (Fijnchemie)
05 Power supply and distribution (Energie)
07 Waste treatment and disposal (Afval)
08 Wholesale and retail storage and distribution
(Handel en distributie)
09 Handling and transportation centers
(Overslag en transport)
11 Metal refining and processing (Metaal)
Other (Overig)
Ongecodeerd
Totaal

Aantal BRZObedrijven gepeild op
1 maart 2014
93

Aantal BRZObedrijven gepeild op
1 maart 2013
91

18

15

15

15

19

16

16
16
87

16
12
79

67

63

16
58
0
405

9
50
45
411

Figuur 1: Aantal BRZO-bedrijven met indeling naar bedrijvigheid in 2013.

Bulkchemie; 93
Petrochemie; 18
Rubber en
kunststof; 15

Overige categorieën;
58

Fijnchemie; 19

Energie; 16
Metaal; 16
Afval; 16

Overslag en
transport; 67

Handel en
distributie; 87

Het beeld in figuur 1 komt redelijk overeen met het beeld van het bedrijvenbestand zoals dat in het
voorgaande jaar is gepeild (2012: 411 BRZO-bedrijven). Inmiddels zijn alle bedrijven ingedeeld naar
de aard van de bedrijvigheid waar dat vorig jaar nog niet het geval was.
Het aantal actieve BRZO-bedrijven kan in de loop der tijd enigszins fluctueren. De hoeveelheid
gevaarlijke stoffen bepaalt of een bedrijf al dan niet onder de werkingssfeer van het BRZO’99 valt. De
1

Dit is exclusief enkele ondergrondse gasopslaglocaties die per maart 2012 onder de werking van het BRZO zijn komen te vallen.

11

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

vergunde capaciteit is daarbij doorslaggevend. Door wijzigingen in de bedrijfsvoering kan de
capaciteit onder of boven de drempelwaarde(n) komen te vallen. Ook de oprichting van bedrijven
het bedrijven die stoppen draagt bij aan fluctuaties in de aantallen. Dit verklaart de verandering in
het aantal BRZO bedrijven. De bandbreedte waarbinnen het totaal aantal BRZO-bedrijven fluctueert
is beperkt (minder dan 10 bedrijven).

3.2

VR- en PBZO-bedrijven

BRZO-bedrijven worden in twee categorieën ingedeeld. Dit zijn PBZO-bedrijven (bedrijven die alleen
de lage drempelwaarde van het BRZO ’99 overschrijden) en VR-bedrijven (bedrijven die de hoge
drempelwaarde van het BRZO ’99 overschrijden).
Van de 405 BRZO-bedrijven, gepeild op 1 maart 2014, vallen 151 bedrijven (37%) in de categorie
PBZO-bedrijf en 254 (63%) in de categorie VR-bedrijf. Zie figuur 2.
Figuur 2: Aantal PBZO-bedrijven en VR-bedrijven

PBZO; 151

VR; 254

3.3

Aantal inspecties

Jaarlijks stellen de inspectiepartners in regionaal verband een gezamenlijke inspectieplanning op. De
betreffende bedrijven worden doorgaans vooraf op de hoogte gesteld van de inspectie, tenzij er
sprake is van een onaangekondigde inspectie. In 2013 zijn bij 363 van de in totaal 405 BRZObedrijven inspecties uitgevoerd. Van de VR-plichtige bedrijven is 90% geïnspecteerd, van de PBZObedrijven is 89% geïnspecteerd. Dit is ongeveer gelijk aan 2012. In onderstaande tabel 2 en figuur 3 is
dat weergegeven.
Tabel 2: Aantal en percentage geïnspecteerde bedrijven in 2013
Type
bedrijf

Aantal
bedrijven

VR
PBZO
Totaal

254
151
405

Aantal bedrijven
geïnspecteerd in
2013
229
134
363

Percentage bedrijven
geïnspecteerd in
2013
90%
89%
90%

12

Percentage bedrijven
geïnspecteerd in
2012
90%
88%
89%

Percentage bedrijven
geïnspecteerd in
2011
82%
86%
84%

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Figuur 3: Aantal VR-bedrijven en PBZO-bedrijven in 2013 geïnspecteerd (procentuele verdeling) vergeleken met 2012

PBZO
geïnspecteerd;
89%

VR
geïnspecteerd;
90%

PBZO niet
geïnspecteerd;
11%

VR niet
geïnspecteerd;
10%

Het BRZO’99 geeft aan dat VR-bedrijven tenminste eenmaal per jaar worden geïnspecteerd tenzij
een afwijkend inspectieprogramma is vastgesteld op grond van een systematische evaluatie van de
risico’s. Het besluit stelt geen eisen ten aanzien van de inspectiefrequentie van PBZO-bedrijven.
Landelijk is afgesproken om deze lijn zowel voor de VR-plichtige bedrijven als PBZO-bedrijven te
hanteren. Een landelijk hulpmiddel, het toezichtmodel BRZO, wordt gebruikt om de inspectie-inzet
per bedrijf vast te stellen. De keuze om wel of niet te inspecteren wordt door de inspectieteams
gebaseerd op de evaluatie van de risico’s van het bedrijf en het naleefgedrag van voorgaande jaren.
BRZO-inspecties vinden zowel aangekondigd als niet aangekondigd plaats. Een groot deel is
aangekondigde inspecties zodat het bedrijf de voor de controle benodigde administratie kan
voorbereiden en de inspectie efficiënter kan verlopen. Inspectieteams plannen voor zichzelf ook
altijd een aantal onaangekondigde inspecties in. Dit kan zijn dat ze zonder aankondiging bij het
bedrijf langs gaan, maar het kan ook gebeuren dat ze tijdens een aangekondigde inspectie op andere
onderdelen in het bedrijf gaan controleren of nog een extra dag komen inspecteren.
Onaangekondigde inspecties kunnen ook buiten kantoortijden plaatsvinden als dat bijvoorbeeld op
grond van klachten, herhaaldelijke nalatigheid of specifieke handhavingszaken noodzakelijk wordt
geacht. Ook hercontroles worden vaker onaangekondigd uitgevoerd. In de GIR wordt niet
geregistreerd of een inspectie (gedeeltelijk) onaangekondigd was, daarom zijn er geen aantallen
opgenomen.
Daarnaast zijn meer inspecties themagericht (in het bijzonder de milieurisicoanalyse "MRA") en
verdiepingsgericht (PGS29) opgezet. De verdiepingsgerichte inspectie betreft onder meer de
inspecties gericht op de opslag van vloeibare brandstoffen in cilindrische bovengrondse tanks.
Dergelijke tanks vallen onder de PGS29-richtlijn, die veiligheidseisen stelt aan het veilig gebruik
ervan. In april 2014 is een inspectieproject bij BRZO-bedrijven met opslagtanks, die vallen onder de
PGS29-richtlijn, afgerond. Binnen dit project werd specifiek gekeken naar de mate waarin bedrijven
voldoen aan de veiligheidseisen die aan dergelijke tanks worden gesteld. De resultaten van dat
onderzoek zijn voorzien als bijlage bij de Staat van de Veiligheid. De themagerichte inspecties op de
MRA bestaan uit inspecties op de compartimenten water, bodem, lucht, en geluid. Voor de directe
en indirecte lozingen zijn de waterkwaliteitsbeheerders aangewezen als wettelijk adviseur voor het
Wabo bevoegd gezag en maken om die reden deel uit van het inspectieteam.

3.4

Beoordelingen van het veiligheidsbeheerssysteem (VBS)

Alle BRZO-bedrijven zijn verplicht een goed functionerend veiligheidsbeheerssysteem te hebben. Het
systeem moet borgen dat de kans op een ongeval, als gevolg van de aanwezigheid van gevaarlijke
stoffen, en de mogelijke gevolgen daarvan zoveel mogelijk worden beperkt. Naast de fysieke

13

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

inspecties aan installaties bij de bedrijven is het inspecteren van het functioneren van het
veiligheidsbeheerssysteem (VBS) een essentieel onderdeel van BRZO-inspecties. Het VBS bestaat uit
acht vaste elementen van a t/m h. Naast het VBS, kan op andere thema’s worden geïnspecteerd,
zoals MRA (milieurisicoanalyse), ATEX (bescherming voor explosiegevaar), stoffenlijst, brandveiligheid, tankopslag, etcetera. In 2013 zijn 1880 beoordelingen op VBS-elementen en andere thema's
uitgevoerd. In tabel 3 is te zien hoe de verdeling is over de VBS-elementen en de andere thema’s.
Tabel 3: Aantal beoordelingen op VBS-elementen en overige thema’s in 2013 (2012 en 2011)

4%

Aantal beoordelingen
2011
84

5%

31

2%

45

3%

6%

116

7%

137

8%

152

8%

168

10%

198

12%

VBS-d: Beheersing van de uitvoering

242

13%

240

14%

262

15%

VBS-e: Wijze waarop wordt gehandeld
bij wijzigingen

108

6%

139

8%

178

10%

VBS-f: Planning voor noodsituaties

125

7%

137

8%

176

10%

VBS-g: Toezicht op de prestaties

134

7%

129

8%

183

11%

VBS-h: Audits en beoordeling

109

6%

155

9%

144

8%

Opslag PGS29 (brandstoffen in tanks)

522

27%

134

8%

-

-

41

2%

38

2%

33

2%

15

1%

42

3%

-

-

Maatregelen

23

1%

39

2%

61

4%

Wabo/milieu

17

1%

15

1%

19

1%

Scenario

67

4%

76

5%

82

5%

Overig:
- bedrijfsbrandweer
- QRA en MRA
- Stoffenlijst
- PDCA
- restcategorie, divers
(o.a. arbeidsomstandigheden,
veiligheidsrapport, opslag)

140

7%

137

8%

101

6%

Totaal

1880

100%

1658

100%

1703

100%

VBS-element
PBZO (preventiebeleid)
VBS-a: Preventiebeleid en
het algemene beheerssysteem
VBS-b: Organisatie en
de werknemers
VBS-c: Identificatie van de gevaren en
de beoordeling van de risico’s van
zware ongevallen

ATEX (explosieveiligheid)
Brandbeveiliging

2

3

Aantal beoordelingen
2013
49

3%

Aantal beoordelingen
2012
62

20

1%

116

%

%

%

In de programmatische opzet van de BRZO-inspecties wordt per bedrijf bepaald welke onderdelen in
het betreffende jaar worden geïnspecteerd. Voor elk bedrijf wordt een meerjaren-inspectieplan
opgesteld. Dit plan bevat de inspectiethema’s voor het betreffende bedrijf over een periode van vijf
jaar. Binnen de vijfjaarscyclus moeten alle VBS-elementen tenminste eenmaal zijn beoordeeld. Deze
programmatische aanpak is terug te zien in onderstaande figuur 4.

2

Explosieveiligheid is daarnaast opgenomen in andere VBS-elementen zoals VBS-c en d en in Tankopslag PGS29.
In voorgaande jaren is brandbeveiliging meegenomen als onderdeel van element VBS-f. Dit verklaart het verschil tussen
2012 en 2011 voor wat betreft de beoordelingen op brandbeveiliging.
3

14

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Figuur 4: Beoordelingen op de VBS-elementen en de overige thema’s in 2013 (procentuele verdeling).

Maatregelen
Scenario
1%
4%
Wabo
Brand1%
beveiliging
1%

ATEX
2%

Overig
7%

PBZO
3%

VBS A
1% VBS B
6%
VBS C
8%

VBS D
13%

PGS29
27%

VBS H
6%

VBS G
7%

VBS E
6%

VBS F
7%

In 2013 is veelvuldig geïnspecteerd op de opslag van brandstoffen in tanks. De beoordelingen van
PGS29 opslagtanks komen voort uit het eerder genoemde inspectieproject tankopslag. Daarna komt
het VBS-element c (identificatie van gevaren en beoordelen van risico’s) het meest naar voren. Dit
komt overeen met de bevindingen uit 2011 en 2012.

15

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

4. Naleving van het BRZO’99
4.1

Inleiding

Tijdens een inspectie licht het inspectieteam specifieke onderdelen van het BRZO’99 door met focus
op het functioneren van het VBS. De insteek is zowel systeemgericht als maatregelgericht waarin de
aanwezigheid en betrouwbaarheid van voorzieningen wordt getoetst. Voor de oordeelsvorming
maakt het inspectieteam gebruik van een waarderingsschaal, zodat bevindingen zoveel mogelijk
gelijkwaardig worden beoordeeld. Het eindoordeel blijft maatwerk van het inspectieteam. De
inspectiebevindingen worden in de gemeenschappelijke inspectieruimte (GIR) uitgewerkt en naar het
bedrijf toe gerapporteerd in de vorm van één gezamenlijk inspectierapport, waarin ook de eventueel
geconstateerde overtredingen zijn weergegeven. Het inspectierapport wordt conform een landelijk
format opgeleverd. Volgens de landelijke afspraak dient het inspectierapport uiterlijk 8 weken na de
zogenaamde close out - het afsluitend overleg aan het einde van de inspectie – te worden
verzonden.

4.2

Naleving door de bedrijven in 2013

Van de 363 BRZO-bedrijven die in 2013 zijn geïnspecteerd zijn bij 129 bedrijven (36%) geen
overtredingen zijn geconstateerd. Van deze bedrijven is vastgesteld dat zij de regelgeving naleven op
die onderdelen die in de inspectie zijn gecontroleerd. Over de onderdelen die in 2013 niet in de
inspectie aan bod zijn gekomen kan geen uitspraak worden gedaan.
In 2013 zijn bij 234 bedrijven overtredingen vastgesteld. Uit de beschikbare informatie is een totaal
van 1097 veiligheidsgerelateerde overtredingen geteld. Het gaat om een totaalsom van
overtredingen van verschillende aard en uiteenlopende ernst: van lichte administratieve
tekortkomingen tot tekortkomingen die mogelijk kunnen leiden tot onveilige situaties. De ernst van
overtreding is over 2013 achteraf beoordeeld. Zie hiervoor paragraaf 5.3 van deze rapportage. Het
aantal overtredingen per bedrijf loopt uiteen, zoals in tabel 4 is te zien. In de tabel is tevens een
vergelijking met 2012 gemaakt. Er zijn minder bedrijven zonder overtredingen dan in 2012, en meer
bedrijven met meer dan 7 overtredingen dan in 2012.
Tabel 4: Aantal overtredingen per bedrijf, uitgesplitst in VR-plichtige en PBZO-plichtige bedrijven in 2013 en 2012.
Aantal
overtredingen

Aantal VRbedrijven
(2013)

Aantal PBZObedrijven
(2013)

Aantal
bedrijven
(2013)

Geen
1 t/m 3
4 t/m 6
7 t/m 9
10 t/m 12
meer dan 12
Totaal

65
85
37
24
8
9
228

64
34
17
13
7
0
135

129
119
54
37
15
9
363

16

Percentage van het
totaal aantal
geïnspecteerde
bedrijven
36%
33%
15%
10%
4%
2%
100%

Aantal
bedrijven
(2012)
158
120
50
22
6
9
365

Percentage van
het totaal aantal
geïnspecteerde
bedrijven (2012)
43%
33%
14%
6%
2%
2%
100%

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Figuur 5: Bedrijven met een bepaald aantal overtredingen (procentuele verdeling)in 2013
10 t/m 12 overtredingen
4%

> 12
overtredingen
2%

Geen overtredingen
36%

7 t/m 9 overtredingen
10%

4 t/m 6 overtredingen
15%

1 t/m 3 overtredingen
33%

4.3

Onderwerpen waarop overtredingen zijn vastgesteld

In tabel 5 wordt het aantal overtredingen per inspectieonderwerp in 2013 vergeleken met 2012. De
procentuele resultaten in 2013 staan grafisch weergegeven in figuur 6. Van de VBS-elementen
worden de meeste overtredingen vastgesteld op PGS29. Dat is niet verwonderlijk, omdat hierop
extra is gecontroleerd in 2013. Daarna worden op VBS-element d (beheersing van de uitvoering) de
meeste overtredingen vastgesteld (16%).
Tabel 5: Overtredingen op de beoordeelde VBS-elementen en overige thema’s.
Aantal overtredingen
2013

Percentage
2013

Aantal overtredingen
2012

Percentage
2012

PBZO (preventiebeleid)

11

1%

24

3%

VBS-a: Preventiebeleid en het algemene beheerssysteem

2

0,2%

8

1%

VBS-b: Organisatie en de werknemers

25

2%

18

2%

VBS-c: Identificatie van de gevaren en beoordeling van
risico’s zware ongevallen

120

11%

110

13%

VBS-d: Beheersing van de uitvoering

178

16%

157

18%

VBS-e: Wijze waarop wordt gehandeld bij wijzigingen

43

4%

45

5%

VBS-f: Planning voor noodsituaties

33

3%

30

3%

VBS-g: Toezicht op de prestaties

55

5%

28

3%

VBS-h: Audits en beoordeling

38

3%

40

5%

Opslag PGS29 (brandstoffen in tanks)

274

25%

143

16%

ATEX (explosieveiligheid)

48

4%

44

5%

Brandbeveiliging

6

1%

36

4%

Maatregelen

12

1%

47

5%

Wabo/milieu

86

8%

25

3%

Scenario

30

3%

22

3%

Onderwerp

17

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

Overig:
-

13 mei 2014

bedrijfsbrandweer 17
QRA en MRA 15
Stoffenlijst 7
PDCA 3
Restcategorie, divers 94

136
1097

Totaal

94
871

12%
4
100%

11%
5
100%

Figuur 6: Overtredingen op de VBS-elementen en overige thema’s (procentuele verdeling).

Wabo/milieu
8%
Maatregelen
1%

PBZO
1%

Scenario
3%
Overig
12%

VBS-a
0%

VBS-b
2%

VBS-c
11%

VBS-d
16%
Brandbeveiliging
1%

ATEX
4%
PGS29
26%

4.4

VBS-h
3%

VBS-g
5%

VBS-f
3%

VBS-e
4%

Openstaande overtredingen uit 2012

Voorafgaand aan deze monitor is geïnventariseerd of de openstaande overtredingen uit 2012
ongedaan waren gemaakt. De monitor 2012 liet zien dat op het moment van peilen, namelijk 1 maart
2013, nog 487 overtredingen uit 2012 (verdeeld over 135 bedrijven) niet aantoonbaar waren
opgeheven. De status van deze overtredingen is wederom gepeild op 1 maart 2014. Dit levert de
volgende gegevens op:
Tabel 6: Openstaande overtredingen uit 2012, status op 1 maart 2014
Status van openstaande overtredingen 2012 op 1 maart 2014
Opgeheven
Niet opgeheven, vervolg handhaving ingezet/hersteltermijn op 1 maart 2014
niet verstreken
Hersteltermijn verstreken, hercontrole moet nog plaatsvinden
Anders (beroepsprocedure, handhaving opgeschort i.v.m. stillegging, geen
BRZO overtreding)
Totaal

Aantal
overtredingen
397
31

Percentage

18
41

4%
8%

487

100%

82%
6%

Uit de tabel is af te leiden dat 397 overtredingen (82%) van de op 1 maart 2013 nog openstaande
overtredingen over 2012, op 1 maart 2014 waren opgelost. Er waren 31 overtredingen niet
4
5

Door afronding kan dit 1% verschil geven.
Door afronding kan dit 1% verschil geven.

18

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

opgeheven (6%). Op deze overtredingen is een vervolg aan de handhaving gegeven, bijvoorbeeld
door het opleggen van een eis, het innen van de dwangsom, het opleggen van een proces verbaal of
het toepassen van bestuursdwang. Over de rest van de overtredingen kon nog geen uitsluitsel
worden gegeven omdat de hersteltermijn verstreken is en hercontrole nog moet plaatsvinden (4%)
of vanwege andere redenen (8%).
De monitor 2013 beschrijft de overtredingen die in het kalenderjaar 2013 zijn geconstateerd. De nog
openstaande overtredingen uit 2012, zoals weergegeven in tabel 6, worden in dit rapport verder
buiten beschouwing gelaten.

19

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

5.

Handhaving door het bevoegd gezag

5.1

Inleiding

Bij overtredingen is het de taak van het bevoegd gezag om richting het bedrijf passende handhaving
in te zetten met als doel de overtredingen op te heffen. De bevoegdheid om te handhaven op het
besluit beperkt zich tot die bepalingen die zijn gebaseerd op de onderliggende wet waarin de
bevoegdheid is geregeld. In de praktijk handhaven bevoegde instanties direct op het besluit of op de
onderliggende wet dan wel op de vergunning.

5.2

Aanschrijven van het bedrijf

Het handhavingstraject start doorgaans met het verzenden van een brief waarmee het bevoegd
gezag het bedrijf sommeert om een overtreding binnen een bepaalde termijn ongedaan te maken. In
de praktijk zal de handhaving na het verzenden van het inspectierapport in gang worden gezet, tenzij
direct ingrijpen vanuit het oogpunt van risico’s noodzakelijk is. Een waarschuwing valt juridisch
gezien niet onder het begrip ‘handhaving’. Een ambtelijke waarschuwing werkt vaak effectief,
waardoor het niet nodig is om over te gaan op bestuursrechtelijke of strafrechtelijke middelen. In
deze monitor maakt de waarschuwing aan het bedrijf onderdeel uit van het handhavingstraject.
Figuur 7 geeft een beeld van de termijnen waarop bedrijven, berekend vanaf de datum van de close
out, zijn aangeschreven met een brief.
Figuur 7: Verzendtermijnen voor de handhavingsbrief, berekend vanaf de datum van de close out (procentuele verdeling).

0 t/m 4 weken
23%

> 12 weken
30%

5 t/m 8 weken
25%

9 t/m 12 weken
22%

Uit figuur 7 is af te leiden dat 48% van de handhavingsbrieven binnen 8 weken na de close out is
verstuurd. Deze termijn komt overeen met de landelijk afgesproken termijn voor het verzenden van
het inspectierapport. In de praktijk kan de handhavingsbrief langer op zich laten wachten als een
extra stap in de behandeling nodig is. Te denken valt aan het inwinnen van advies van een ander
bestuursorgaan of de situatie waarin de bevoegdheid tot handhaving bij een andere dan de
uitvoerende dienst is belegd. Ook kan de handhaving vertraging oplopen door wettelijke zienswijzen
of bezwaar-/beroepsprocedures. Er bestaat geen inzicht in hoeverre voornoemde redenen hebben
bijgedragen aan de termijnoverschrijdingen. Bedrijven worden overigens al eerder op de hoogte
gesteld van de tekortkomingen. In de close out worden de bevindingen op hoofdlijnen
20

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

teruggekoppeld en wordt, voor zover op dat moment mogelijk, aangegeven wat de vervolgacties
vanuit de afzonderlijke toezichthouders zullen zijn. Hierbij komen op zijn minst mogelijke
handhavingszaken aan de orde.
Van de eventuele handhavingsacties wordt daarbij gecommuniceerd dat de terugkoppeling in de fase
van de close out nog niet volledig kan zijn.

5.3

Ernst van de overtredingen

De landelijke handhavingstrategie BRZO is eind 2013 vastgesteld. Deze handhavingstrategie kent drie
categorieën waarmee onderscheid wordt gemaakt naar ernst van de overtredingen. De
overtredingen worden daarbij ingedeeld in relatie tot de risico’s op een zwaar ongeval en/of de
escalatie van scenario’s. Vanaf 1 januari 2014 passen de inspectieteams deze strategie toe.
In 2013 hebben de inspectieteams al zoveel mogelijk geanticipeerd op de landelijke
handhavingstrategie BRZO en de handhavinginzet hierop afgestemd in afwachting van (bestuurlijke)
vaststelling van de strategie en de benodigde aanpassingen in de gemeenschappelijke
inspectieruimte. Die aanpassingen in de inspectieruime zijn in januari 2014 gerealiseerd, waardoor
pas vanaf januari 2014 de categorie van de overtreding kan worden geregistreerd. Er is daarom
gekozen om alle 2013 overtredingen voor zover mogelijk achteraf in te delen in één van de drie
categorieën van de handhavingstrategie. De verdeling naar ernst van de overtredingen is gebaseerd
op de verschillende handhavinginstrumenten die zijn ingezet in de eerste handhavingsactie door de
toezichthouders. Deze is te vinden in tabel 7 en figuur 8.
Tabel 7: Ingeschatte ernst van de overtredingen in 2013
Categorie
1: Onmiddellijke dreiging
zwaar ongeval

Soort handhaving
Stillegging + proces
verbaal, of
Bestuursdwang +
aangifte

%
<1%

2: Verhoogde dreiging zwaar
ongeval, maar niet
onmiddellijk

Exploitatieverbod
+proces verbaal,
bestuurlijke boete +
dwangsom,
eis ter naleving, of
dwangsom
Waarschuwingsbrief of
eis ter naleving

44%

3: Zeer geringe dreiging zwaar
ongeval

55%

21

Status overtreding
• Dreiging weggenomen: 100%
• Overtreding opgeheven: 91%
• Overtreding nog niet structureel
opgeheven, wel afdoende tijdelijke
maatregelen: 9%
• Overtreding opgeheven: 43%
• Hersteltermijn nog niet verstreken: 22%
• Termijn verstreken, hercontrole moet
nog plaatsvinden: 31%
• Niet tijdig opgeheven, vervolg
(verzwaarde) handhaving: 4%
• Overtreding opgeheven: 43%
• Hersteltermijn nog niet verstreken: 28%
• Termijn verstreken, hercontrole moet
nog plaatsvinden: 29%
• Niet tijdig opgeheven, vervolg
(verzwaarde) handhaving: 0,4%

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Figuur 8: Ernst van de overtredingen.

5.4

Hersteltermijnen

In het bestuursrechtelijk spoor worden termijnen gesteld voor het opheffen van de overtreding. De
gestelde termijn is mede afhankelijk van de tijd die redelijkerwijs nodig is voor het ontwikkelen en
implementeren van de herstelmaatregel(en). Het bevoegd gezag zal met in achtneming van de
handhavingsstrategie en de risicocategorie van de overtreding, een passende termijn kiezen. Figuur 9
laat zien, voor de situaties waarin het herstel van de overtreding is gekoppeld aan een termijn, welke
termijnen in eerste instantie zijn opgelegd. De termijn is berekend vanaf de verzenddatum van de
handhavingsbrief.
Figuur 9: Gehanteerde hersteltermijnen (procentuele verdeling).

>24 weken
16%
0 t/m 12 weken
54%

13 t/m 24 weken
30%

Van de opgelegde hersteltermijnen is 83% korter dan 24 weken. In geval van een hersteltermijn
langer dan 24 weken worden verplichtingen/nadere eisen opgelegd in samenhang met een
voortgangsrapportage van de getroffen maatregelen door het bedrijf. Op het moment dat het
bevoegd gezag constateert dat herstel binnen de termijn onvoldoende is gerealiseerd, kan deze

22

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

besluiten de termijn te verlengen of nadere eisen stellen indien de staat van veiligheid dit vereist. In
een aantal gevallen is geen hersteltermijn gegeven, omdat de overtreding al eerder was opgeheven
of omdat er sprake was van een stillegging of exploitatieverbod. Deze zijn niet opgenomen in figuur 9
(waarbij ook de onbekende hersteltermijnen en “niet opgestarte trajecten” niet zijn opgenomen).

5.5

Status overtredingen op 1 maart 2014

Met behulp van de informatie uit de GIR en de informatie opgevraagd bij de bevoegde instanties, is
bepaald of de overtredingen op 1 maart 2014 waren opgeheven of niet.
Van de 1097 overtredingen die in 2013 zijn vastgesteld waren er op de peildatum 413 (38%)
opgeheven. Na beoordeling door het bevoegd gezag bleken er 33 overtredingen (3%) niet of niet
volledig te zijn opgeheven. Van de overige 651 overtredingen (59%) kon op de peildatum geen
uitsluitsel worden gegeven over de situatie. Dit komt onder meer doordat de hersteltermijn niet was
verlopen (18 %) of omdat er nog een beoordeling van de herstelactie van het bedrijf door het
bevoegd gezag moest plaats vinden (22%). Niet uitgesloten is dat het ook kan zijn dat de gegevens
van de nacontrole nog niet beschikbaar waren op de peildatum.
Voor 16% van de overtredingen was de handhaving nog niet gestart of is van handhaving afgezien.
Dit betekent dat bedrijven met het inspectierapport wel op de hoogte zijn gesteld van de
overtredingen, maar dat ze nog niet zijn aangeschreven met een handhavingsbrief. Het kan dus zijn
dat overtredingen in de praktijk wel zijn beëindigd, maar dat dit op 1 maart 2014 nog niet met een
beoordeling door het bevoegd gezag kon worden bevestigd. Dit geldt voor meer dan de helft van alle
overtredingen.
Tabel 8: Status van alle overtredingen op 1 maart 2014
Status
Opgeheven
Niet opgeheven
Hersteltermijn is nog niet verstreken
Hersteltermijn is verstreken, maar beoordeling
door het bevoegd gezag moet nog plaatsvinden
Handhaving is niet gestart
Anders
Totaal

6

Aantal
overtredingen
413
33
202
245
172
32
1097

Door afronding kan dit 1% verschil geven

23

Percentage
2013
38%
3%
18%
22%
16%
3%
6
100%

Percentage
2012
44%
4%
26%
18%
8%
100%

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Figuur 10: Status van alle overtredingen op 1 maart 2014

Anders
3%
Niet opgeheven
3%
Handhaving niet opgestart
16%

Controle moet nog
plaatsvinden
22%

Opgeheven
38%

Hersteltermijn nog niet
verstreken
18%

Uit tabel 8 is af te leiden dat 6% minder overtredingen op de peildatum waren opgeheven dan in
2012 het geval was.
Tabel 8 en figuur 10 geven een totaalbeeld van alle overtredingen weer. In de tabellen 9 en 10 is een
onderverdeling gemaakt in overtredingen die op 1 maart 2014 al waren beoordeeld door het
bevoegd gezag en overtredingen waarbij dit nog niet was gebeurd. Daarmee wordt de invloed van de
verschillende meetmomenten geëlimineerd.
Tabel 9: Status op 1 maart 2014 van overtredingen die zijn beoordeeld door het bevoegd gezag
Overtredingen beoordeeld door het bevoegd gezag
Opgeheven
Niet opgeheven
Totaal

Aantal overtredingen
2013
413
33
446

Percentage
2013
93%
7%
100%

Percentage
2012
92%
8%
100%

Tabel 10: Status op 1 maart 2014 van overtredingen die niet zijn beoordeeld door het bevoegd gezag
Overtredingen nog niet beoordeeld door het
bevoegd gezag
Hersteltermijn is nog niet verstreken
Hersteltermijn is verstreken, maar controle door het
bevoegd gezag moet nog plaatsvinden
Handhaving is niet gestart
Anders
Totaal

Aantal overtredingen
2013
202
245

Percentage
2013
31%
37%

172
32
651

27%
5%
100%

Percentage
2012
49%
35%
16%
100%

Uit tabel 9 volgt, dat van de overtredingen die zijn beoordeeld door het bevoegd gezag , 93% was
opgeheven. Tabel 10 laat ten opzichte van 2012 een toename zien in het percentage overtredingen
van de categorie "handhaving niet gestart".

24

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

5.6

13 mei 2014

Opvolging niet opgeheven overtredingen

Er zijn 33 niet opgeheven overtredingen geconstateerd verdeeld over 11 bedrijven. Hiervan vallen 3
bedrijven onder de PBZO-categorie en 8 onder de VR-categorie. Tegen de overtredingen lopen
verschillende handhavingprocedures.
Dit bestaat enerzijds uit een inzet tot handhaving waarbij:
• 1 dwangsomprocedure is afgerond en de dwangsom is gevorderd (indien de overtreding nog
steeds niet is hersteld zal de handhaving worden voortgezet);
• tegen 3 overtredingen vervolg handhaving is ingezet en anderzijds een procedureel traject
waarbij:
- een bezwaarprocedure loopt tegen 10 overtredingen;
- een nieuw hersteltermijn is gegeven voor 7 overtredingen;
- een advies aan het Wabo bevoegd gezag is gegeven inzake 10 overtredingen;
- in overleg met het betreffende bedrijf 2 overtredingen zijn vastgesteld.
De resultaten zijn weergegeven in tabel 11.
Tabel 11: Vervolgacties bevoegd gezag op niet opgeheven overtredingen in 2013 (peildatum 1 maart 2014)
Vervolg op niet opgeheven overtredingen

Instrument/actie

Vervolg of voortzetting handhaving 4

3 overtredingen vervolg handhaving
1 inning last onder dwangsom of ander sanctiemiddel
10 bezwaarprocedure loopt
7 nieuwe hersteltermijn gegeven
10 overtredingen advies naar gemeente
2 overtredingen in overleg met bedrijf

Ander traject 29

25

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

6.

13 mei 2014

Resultaten op bedrijfsniveau

Uit een totaal van 405 bedrijven zijn 363 bedrijven geïnspecteerd (90%). Van de 363 geïnspecteerde
bedrijven zijn bij 234 bedrijven overtredingen geconstateerd (64%). Hiervan hebben 165 bedrijven
(45%) de overtreding deels ongedaan gemaakt of de hersteltermijnen zijn nog niet verstreken. Bij 11
bedrijven (3%) is vastgesteld dat de overtredingen allemaal nog niet zijn opgeheven.
Bij 58 bedrijven (16%) zijn alle overtredingen opgeheven. Dit resulteert, samen met de 129 bedrijven
(36%) waarbij geen overtredingen zijn geconstateerd, dat er bij 186 bedrijven (51%) geen
overtredingen (meer) zijn.
Figuur 11: Resultaten op bedrijfsniveau

Bedrijven geïnspecteerd
363

Bedrijven zonder overtredingen
129

Bedrijven met overtredingen
234

Alles opgeheven
58
0

50

Deels opgeheven en
lopende trajecten: 165
100

150

200

26

Op peildatum
1 maart 2014

<- Niet opgeheven
11
250

300

350

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

7.

13 mei 2014

Conclusies

De monitor 2013 laat, in vergelijking met de monitor van 2012, meer overtredingen zien. Een paar
significante verschillen die hierin opvallen zijn:
1.
De themagerichte inspectie op de PGS 29 (opslag brandbare vloeistoffen in verticale tanks)
komt duidelijk tot uiting in de cijfers. Van de in totaal 1880 beoordelingen waren er 522
(27%) gericht op PGS 29. In 2012 waren dit er nog 134 (8%).
2.
De naleving van de in totaal 363 geïnspecteerde bedrijven scoort slechter dan in 2012. Bij
36% van de geïnspecteerde bedrijven zijn geen overtredingen geconstateerd tegenover 43%
in 2012.
Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt door:
•
Meer geconstateerde overtredingen op PGS29 (25% ten opzichte van het totaal
aantal overtredingen, terwijl dit in 2012 nog 16% was), dit is terug te voeren op het
inspectieproject tankopslag.
•
Meer geconstateerde overtredingen op Wabo/milieu (8% ten opzichte van het totaal
aantal overtredingen, terwijl dit in 2012 nog 3% was).
Bij 177 bedrijven (49%) zijn de overtredingen op 1 maart 2014 nog niet geheel opgeheven.
3.
Het totaal aantal geconstateerde overtredingen is ten opzichte van 2012 toegenomen (1097
in 2013 tegenover 871 in 2012). Deze overtredingen zijn geconstateerd bij een groter
percentage van de bedrijven dan in 2012. Dat betekent dat in totaal 65% van de bedrijven in
meer of mindere mate de artikelen van de BRZO heeft overtreden in 2013, ten opzichte van
57% in 2012. Een mogelijke reden hiervoor is dat door de themagerichte inspecties op PGS
29 er meer overtredingen op dit aspect zijn geconstateerd in vergelijking met reguliere
inspecties. Inspectiediensten zijn strikter gaan controleren en constateren daardoor meer
overtredingen.
4.
Het aantal overtredingen waartegen op 1 maart 2014 nog niet is opgetreden is 16%. Dat is
een groter aandeel dan de 8% op 1 maart 2013.
In deze monitoringsrapportage is een aanzet gemaakt om ook de ernst van de overtreding in te
schatten. Een voorzichtige duiding laat zien dat minder dan 1% van de 1097 vastgestelde
overtredingen (bron: tabel 7) als zeer ernstig is aangemerkt (categorie 1), 44% van de overtredingen
viel in categorie 2 (verhoogde dreiging zwaar ongeval, maar niet onmiddellijk) en 55% van de
overtredingen is aan te merken als categorie 3 (zeer geringe dreiging zwaar ongeval).
Tegen alle overtredingen in categorie 1 is adequaat opgetreden waardoor de onmiddellijke dreiging
van een zwaar ongeval is weggenomen. In geval van een verhoogde dreiging, niet zijnde onmiddellijk
(categorie 2), is in 44% van de gevallen de overtreding opgeheven. In 4% van de overtredingen
categorie 2 (dit betreft 19 overtredingen) zijn verzwaarde handhavingsancties ingezet omdat de
overtreding niet tijdig was opgeheven. Bij de categorie 3 overtredingen bleken verzwaarde
handhavingsacties nodig bij 0,4% (2 overtredingen).
Het naleefgedrag op zich is niet maatgevend voor de veiligheid van het bedrijf. Desondanks duiden
overtredingen op onvoldoende borging van het beheersen van de risico’s. Van de betrokken
bedrijven en overheden worden de nodige inspanningen verlangd om de prestaties te verbeteren.
De conclusies zijn gebaseerd op de in de Gemeenschappelijke Inspectieruimte (GIR) gerapporteerde
inspectieresultaten. De resultaten van de monitoringsrapportage 2012 zijn ter vergelijking in het
rapport ernaast gezet.

27

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

Bijlage 1: Begrippen en afkortingen
Beoordeling
(in het kader van de
inspectie)

Bevindingen worden beoordeeld. Bij de beoordeling kunnen naar keuze
van het kernteam de drie beoordelingsgrondslagen (gedocu-menteerd,
geschikt en geïmplementeerd) worden gehanteerd. Op elke grondslag
wordt de waardering met de vierpuntsschaal toegepast. De uitkomst
van de beoordeling kan leiden tot het kenmerken van de bevinding als
een overtreding of niet.

Beoordelingsgrondslagen In de inspectiemethode worden drie beoordelingsgrondslagen
onderscheiden:
• gedocumenteerd; er is sprake van een deugdelijke en volledige
beschrijving:
- deugdelijk: helder, inzichtelijk, goed leesbaar, actueel;
- volledig: alle relevante aspecten zijn benoemd.
• geschikt (passend); technische onderdelen voldoen aan de stand
van de veiligheidstechniek (voor zover dat redelijkerwijze
verlangd kan worden) en zijn passend voor de aangetroffen
situatie;
• geïmplementeerd; er wordt gewerkt zoals beschreven is. Er is
sprake van een goed functionerende managementloop en
verbeteractiviteiten op alle onderdelen zijn structureel en
onlosmakelijk met de bedrijfsvoering verbonden.
E.e.a. gebaseerd op toelichting T12 ‘Uitwerking waarderingsschaal’ van
LAT RB.
BRZO‘99

Besluit risico’s zware ongevallen 1999
Dit besluit is de Nederlandse implementatie van de Europese Seveso IIrichtlijn. Het BRZO ‘99 integreert wet- en regelgeving op het gebied van
arbeidsveiligheid, externe veiligheid en rampenbestrijding in één
juridisch kader. Doelstelling is het voorkomen en beheersen van zware
ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen betrokken zijn. Het besluit stelt
hiertoe eisen aan de meest risicovolle bedrijven in Nederland. Daarnaast
wordt in het besluit de wijze geregeld waarop de overheid daarop moet
toezien.

BRZO-bedrijf

Bedrijf dat onder de werkingssfeer van het BRZO ’99 valt.

Close out meeting

Afsluitend overleg aan het einde van de inspectie waarin het kernteam
aan het bedrijf verslag doet van de uitgevoerde inspectie. Bij dit overleg
komt het verloop van de inspectie aan de orde, worden op hoofdlijnen
de bevindingen teruggekoppeld en wordt, voor zover dat op dat
moment al mogelijk is, al aangegeven wat de vervolgacties vanuit de
afzonderlijke toezichthouders zullen zijn. Hierbij komen op zijn minst
mogelijke handhavingszaken aan de orde. Van de eventuele
handhavingszaken wordt daarbij aangegeven dat de terugkoppeling in
deze fase nog niet volledig kan zijn.

Gevaarlijke stoffen

Stoffen, mengsels of preparaten, genoemd in bijlage I, deel 1, of
behorend tot een categorie als genoemd in bijlage I, deel 2, en aanwezig
als grondstof, product, bijproduct, residu of tussenproduct, met inbegrip
van stoffen, mengsels of preparaten waarvan redelijkerwijs kan worden

28

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

verwacht dat zij door het onbeheersbaar worden van een industrieel
chemisch proces ontstaan (Bron: art 1, sub b BRZO ‘99).
Inspectierapport

Rapport van een inspectie waarin de informatie tot op een zodanig
niveau is opgenomen dat het kan dienen als verslag van de inspectie
onder andere ten behoeve van komende vervolg- en initiële inspecties
bij het bedrijf. Het rapport dient tevens om het bedrijf te voorzien van
informatie over het verloop van de inspectie en over de resultaten ervan
in de zin van bevindingen en overtredingen en dient om aan te geven
wat de voor het bedrijf eventuele vervolgprocessen (zoals handhaving)
zullen zijn.

Gemeenschappelijke
InspectieRuimte (GIR)

De Gemeenschappelijke InspectieRuimte (GIR) is een online
inspectiedatabase waarmee kernteams gezamenlijk een inspectie
kunnen voorbereiden, inspectieresultaten kunnen vastleggen en
afronden met een gezamenlijk inspectierapport.

Inspectieteam

De inspecties worden uitgevoerd door een kernteam van inspecteurs,
overwegend bestaande uit 3 of 4 inspecteurs afkomstig van het bevoegd
gezag Wabo, de Inspectie SZW en het bevoegd gezag Wet
veiligheidsregio’s.

Maatlat

De Maatlat bestaat uit de criteria voor de kwaliteit van inspecteurs en
van organisaties waaraan ten minste voldaan moet zijn om de BRZOtaken adequaat te kunnen uitvoeren.

Meerjaren-inspectieplan Een ambtelijk op te stellen plan waaruit blijkt hoe de inspecties in het
(MIP)
kader van het BRZO ‘99 voor een bepaald bedrijf gedurende een periode
van vijf jaar worden ingericht. Het plan bevat informatie over zowel de
inspectiefrequentie als de inhoud van de verschillende inspecties.
PBZO-bedrijf

Een BRZO-bedrijf dat tussen de lage en hoge drempelwaarde van het
BRZO ’99 zit en niet verplicht is een VR op te stellen.

PGS-richtlijn

Richtlijn voor de opslag van gevaarlijke stoffen. Er zijn verschillende
richtlijnen. PGS29 richt zich op de opslag van brandstoffen in
bovengrondse verticale cilindrische tanks.

VBS

Veiligheidsbeheerssysteem dat dient ter uitvoering en ter vaststelling
van het PreventieBeleid Zware Ongevallen

VBS-elementen

Het VBS bestaat uit zeven elementen (b t/ h) en een onderdeel waarin
de koppeling wordt beschreven tussen het algemene beheerssysteem,
het VBS en het preventiebeleid (a).

VBS-a

Die onderdelen van het algemene beheerssysteem waartoe de
organisatorische structuur, de verantwoordelijkheden, de gebruiken, de
procedures, de procédés en de hulpmiddelen behoren welke het
mogelijk maken het beleid ter voorkoming van zware ongevallen te
bepalen en uit te voeren.

VBS-b

De organisatie en de werknemers: de taken en verantwoordelijkheden
van de werknemers die op alle organisatorische niveaus bij het
beheersen van de risico’s van zware ongevallen zijn betrokken, het
onderkennen van de behoeften aan opleiding van die werknemers, de
organisatie van die opleiding en de deelname daaraan door de
werknemers en de in de inrichting werkzame werknemers van
aannemers en onderaannemers.

29

Monitor naleving en handhaving BRZO 2013

13 mei 2014

VBS-c

De identificatie van de gevaren en de beoordeling van de risico's van
zware ongevallen: de vaststelling en de toepassing van procedures voor
de systematische identificatie van de ongewenste gebeurtenissen die tot
zware ongevallen kunnen leiden die zich bij normale en abnormale
werking kunnen voordoen en de beoordeling van de kans op en de
omvang van die ongevallen.

VBS-d

De beheersing van de uitvoering: de vaststelling en de toepassing van
procedures en instructies voor de beheersing van de veiligheid van de
bedrijfsvoering, met inbegrip van het onderhoud van de installaties en
de tijdelijke onderbrekingen.

VBS-e

De wijze waarop wordt gehandeld bij wijzigingen: de vaststelling en de
toepassing van procedures voor de planning van wijzigingen met
betrekking tot de inrichting of onderdelen daarvan dan wel met
betrekking tot het ontwerpen van een nieuw procédé.

VBS-f

De planning voor noodsituaties: de vaststelling en de toepassing van
procedures voor de systematische identificatie van noodsituaties
alsmede voor het uitvoeren, beoefenen en toetsen van de noodplannen
en de daartoe strekkende opleiding van de betrokken werknemers. De
opleiding geldt voor de werknemers van de inrichting, met inbegrip van
de in de inrichting werkzame werknemers van aannemers en
onderaannemers.

VBS-g

Het toezicht op de prestaties: de vaststelling en de toepassing van
procedures voor de permanente beoordeling van de inachtneming van
de doelstellingen van het beleid ter voorkoming van zware ongevallen
en van het veiligheidsbeheerssysteem, alsmede de invoering van
regelingen voor onderzoek en correctie bij het niet in acht nemen
daarvan. Tot deze procedures behoren het systeem voor de melding van
zware ongevallen en bijna-ongevallen, met name die waarbij de
beschermende maatregelen hebben gefaald, het onderzoek daarnaar en
de nazorg, een en ander op grond van de ervaringen uit het verleden.

VBS-h

Audits en beoordeling: de vaststelling en de toepassing van procedures
voor de systematische periodieke evaluatie van het beleid ter
voorkoming van zware ongevallen en van de doel-treffendheid en de
deugdelijkheid van het veiligheidsbeheers-systeem alsmede voor de met
documenten gestaafde analyse door de directie van de resultaten van
het gevoerde beleid, van het veiligheidsbeheerssysteem en van de
actualisering daarvan

VR-bedrijf

Een VR-bedrijf is een BRZO-bedrijf dat boven de hoge drempelwaarde
van het BRZO ‘99 komt en is verplicht een veiligheidsrapport op te
stellen.

Waarderingsschaal

De waarderingsschaal verbindt het oordeel goed, redelijk, matig of
slecht aan de beoordelingsgrondslagen gedocumenteerd, geschikt en
geïmplementeerd. Voor technische zaken is er een andere
waarderingsschaal dan voor organisatorische zaken.

30

BEVOEGD GEZAG
WET MILIEUBEHEER

Eindrapport
Inspectieproject Onderhoudsstops
Brzo/ARIE 2010-2012

Pagina 1

Inhoudsopgave
paginanummer
0.

Managementsamenvatting

2

1. Inleiding

5

1.1. Aanleiding van het project

5

2. Risico’s van onderhoudsstops

6

3. Inspectieaanpak
3.1. Doel van het project
3.2. Inspectiepunten
3.3. Communicatie over de inspecties

6
6
7
7

4. Uitvoering en resultaten
4.1. Aantal inspecties
4.2. Overtredingen
4.2.1. Soort overtredingen en handhavingsinstrumenten

8
8
8
9

5. Conclusies

13

Bijlage 1: Overzicht inspectiepunten

Pagina 2

Managementsamenvatting
Inleiding
Onderhoud van installaties is een belangrijk element in het voorkomen van zware
ongevallen. De Inspectie SZW heeft in samenwerking met de Veiligheidsregio’s en
het Bevoegd gezag Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Bevoegd gezag
Wabo) van oktober 2010 tot december 2012 inspecties verricht bij Brzo- en ARIEbedrijven waarbij sprake was van onderhoudsstops. Hierbij is gecontroleerd of er
sprake was van gezond, veilig en eerlijk werk (Inspectie SZW), brandveiligheid
(Veiligheidsregio) en omgevingsveiligheid (Bevoegd gezag Wabo).
In dit verslag worden de resultaten van de inspecties beschreven.
Uitvoering en resultaten
Er zijn 46 Brzo/ARIE-bedrijven verspreid over Nederland geïnspecteerd. De
selectie van de bedrijven is tot stand gekomen op basis van een inventarisatie
wanneer bij welk bedrijf een onderhoudsstop plaats zou vinden. Er zijn 28
bedrijven in het samenwerkingsverband van de Inspectie SZW, Bevoegd gezag
Wabo en de Veiligheidsregio gecontroleerd. Negen bedrijven zijn door alle drie de
diensten gecontroleerd. Bevoegd gezag Wabo heeft tezamen met de Inspectie
SZW 14 bedrijven gecontroleerd, de Veiligheidsregio 5.
De Inspectie SZW heeft bij 11 van de gecontroleerde Brzo/ARIE-bedrijven geen
overtredingen geconstateerd waarop direct gehandhaafd moest worden. Eventuele
geconstateerde aandachtspunten bij deze bedrijven zijn met de betreffende
onderneming besproken.
Bij 35 bedrijven (76%) zijn door de Inspectie SZW een of meerdere overtredingen
geconstateerd van de Brzo-regelgeving, de Arbeidsomstandighedenwet en/of van
de Wet arbeid vreemdelingen. Op alle vastgestelde overtredingen is handhaving
ingezet, variërend van een waarschuwing, het stellen van een eis, (preventieve)
stillegging tot het opmaken van een boeterapport.
De Veiligheidsregio heeft geen overtredingen geconstateerd. Eventuele
aandachtspunten zijn aan de desbetreffende bedrijven medegedeeld.
Bevoegd gezag Wabo heeft bij 1 bedrijf overtredingen van de vigerende
omgevingsvergunning vastgesteld. Hierop zijn handhavingsinstrumenten ingezet.
Daarnaast zijn bij diverse bedrijven verbeterpunten geconstateerd. Bij
hercontroles dan wel bij reguliere inspecties wordt de opvolging hiervan
gecontroleerd.
Conclusies
De Inspectie SZW heeft relatief veel overtredingen geconstateerd. Hoewel de
overtredingen variëren in mate van ernst kan alleen al uit de hoeveelheid
overtredingen worden geconcludeerd dat bepaalde Brzo/Arie bedrijven meer
verantwoordelijkheid moeten voelen en nemen voor de uitvoering van de
werkzaamheden tijdens een onderhoudsstop. Juist in minder stabiele situaties is
het van belang dat het veiligheidsbeheerssysteem op alle punten in orde is.

Pagina 3

Bij de meeste overtredingen was geen sprake van onmiddellijke dreiging voor de
veiligheid van personen. In die situaties waarbij dat wel zo was heeft de Inspectie
SZW het betreffende onderdeel van het werk stilgelegd tot de onveilige situatie
werd opgeheven. Dat is het geval geweest in 3 situaties waarbij Brzo-regelgeving
niet werd nageleefd, en bij 20 situaties waarin in strijd met de Arbowet werd
gehandeld.
Een positieve constatering is dat nagenoeg alle bedrijven na de controle, en soms
zelfs al tijdens de controle, hun procedures en wijze van uitvoering hebben
aangepast om de geconstateerde overtredingen op te heffen.
De Inspectie SZW concludeert verder dat bedrijven meer aandacht moeten
hebben voor de verantwoordelijkheid die in de keten bestaat voor de naleving van
de Wav. Uit de controles is gebleken dat BRZO/Arie-bedrijven zich hier niet van
bewust waren.
Gelet op de uitkomsten van het inspectieproject zal de Inspectie SZW, zoveel
mogelijk in samenwerking met Bevoegd gezag Wabo en de Veiligheidsregio, ook
in de toekomst de vinger aan de pols houden bij de uitvoering van
onderhoudsstops. Door het houden van inspectiedruk enerzijds en het inzetten
van communcatiemiddelen anderzijds wil de inspectie bedrijven meer bewust
maken van hun verantwoordelijkheden.

Pagina 4

1. Inleiding
De Inspectie SZW houdt onder meer toezicht op de naleving van de specifieke
regelgeving betreffende het voorkomen van zware ongevallen met gevaarlijke
stoffen. Afhankelijk van de hoeveelheid gevaarlijke stoffen binnen een bedrijf, zijn
hierbij het Besluit risico’s zware ongevallen 1999 (Brzo 1999) of de Aanvullende
risico-inventarisatie- en evaluatie (ARIE) van toepassing. Bedrijven moeten een
extra inspanning plegen om te voldoen aan deze wetgeving. Zo moeten zij gericht
preventiebeleid ter voorkoming van zware ongevallen voeren en daartoe een VBS
(Veiligheids-BeheersSysteem) hebben. Naast de Brzo-verplichtingen moeten deze
bedrijven uiteraard ook voldoen aan de verplichtingen van de
Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet), de Wet arbeid vreemdelingen (Wav) en de
Wet op het minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML) – andere wetten op
de naleving waarvan de Inspectie SZW ook toezicht houdt.
Onderhoud van installaties is een belangrijk element in het voorkomen van zware
ongevallen. De Inspectie SZW heeft in samenwerking met de Veiligheidsregio’s en
het Bevoegd gezag Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Bevoegd gezag
Wabo) van oktober 2010 tot december 2012 inspecties verricht bij Brzo- en ARIEbedrijven waarbij sprake was van onderhoudsstops. Hierbij is gecontroleerd of er
sprake was van gezond, veilig en eerlijk werk (Inspectie SZW), brandveiligheid
(Veiligheidsregio) en omgevingsveiligheid (Bevoegd gezag Wabo).
In dit verslag worden de resultaten van de inspecties beschreven.

1.1 Aanleiding
De aanleiding voor dit inspectieproject was:
a. Uit incidentenanalyses over de periode 2003-2010 van de Inspectie SZW bleek
dat gebreken in onderhoud een belangrijke oorzaak van zware ongevallen zijn.
Het gaat daarbij om tekortkomingen in het onderhoudsmanagement en om
onjuiste en onveilige uitvoering van het onderhoud.
b. Onderhoudsstops zijn een bijzonder deel van het onderhoud. Tijdens stops is
sprake van een verhoogd risico betreffende de veiligheid en gezondheid van het
onderhoudspersoneel. Dit komt door de omvang en complexiteit van het werk en
de mindere bekendheid van het (ingehuurde) personeel met de specifieke gevaren
van installaties en installatieonderdelen. Hun activiteiten kunnen de kans op een
zwaar ongeval verhogen.
c. In 2008-2010 is het project “Chemie in beeld” uitgevoerd. Een specifieke
doelgroep hierin waren de Brzo-bedrijven. Uit het project bleek dat bij 53% van
de gecontroleerde 62 bedrijven tekortkomingen werden geconstateerd, die vooral
betrekking hadden op het risico op (langdurige) blootstelling aan gevaarlijke
stoffen. Ook kwam uit het project het beeld naar voren dat bij Brzo-bedrijven de
naleving betreffende arbeidsomstandighedenwetgeving niet hoger was dan bij
andere bedrijven, terwijl dat gelet op de aard van het werk wel de verwachting
was.

Pagina 5

d. In 2010 is het Europese Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk
een op bedrijven gerichte campagne gestart betreffende het veilig uitvoeren van
onderhoudswerk. Deze campagne liep door tot einde 2011.

2. Risico’s van onderhoudsstops
Installaties van Brzo- en ARIE-plichtige bedrijven worden op gezette momenten uit
bedrijf genomen om groot onderhoud te plegen. Bij het in en uit bedrijf nemen
kunnen gevaarlijke situaties ontstaan door de onbedoelde aanwezigheid van
gevaarlijke stoffen. Ook tijdens het onderhoud treden extra risico’s op op het
gebied van milieu, brandveiligheid en de gezondheid en veiligheid van de
werknemers. In korte tijd moet veel werk verricht worden. Het gelijktijdig aan en
in installaties werken kan gevaar opleveren. Te denken valt aan lassen, slijpen,
monteren, reinigen, hijsen en dergelijke in een werkomgeving op verschillende
niveaus ten opzichte van het maaiveld. Hierbij kan zich tevens gevaar voor
verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand en explosie (VBVBE) voordoen.
Gevaarlijke situaties kunnen ook ontstaan door onveilige hulpconstructies zoals
steigers, door de betrokkenheid van vele (onder)aannemers die de situatie ter
plaatse minder goed kennen, door het onvoldoende eenduidig invullen van de
werkvergunningen en door het inzetten van buitenlandse werkkrachten met wie
communicatie-problemen kunnen ontstaan.

3. Inspectieaanpak
3.1 Doel van het project
Het project Onderhoudsstops Brzo/ARIE 2010-2012 kende de volgende
doelstellingen op verschillende domeinen:
 Het controleren op en stimuleren van de naleving bij bedrijven ten aanzien
van het schoon en droog opleveren van installaties bij onderhoudsstops en
het weer veilig in gebruik nemen daarvan.
 Het controleren op en stimuleren van de naleving bij bedrijven ten aanzien
van arbeidsomstandighedenrisico’s zoals de blootstelling aan gevaarlijke
stoffen, werken op hoogte en werken in besloten ruimten tijdens het
plegen van onderhoud.
 Het bestrijden van illegale tewerkstelling en onderbetaling.
 Het bestrijden van identiteitsfraude.
 Het stimuleren van de bewustwording bij bedrijven met betrekking tot de
noodzaak tot het opstellen van beleid met betrekking tot noodsituaties
tijdens (de voorbereiding van) onderhoudsstops.
 Het verkrijgen van inzicht in de kwaliteit van de onderhoudswerkzaamheden tijdens de stop door zich te richten op de belangrijkste
stoppunten/beveiligingen ter voorkoming van ongewenste emissie naar de
omgeving.
 Door middel van communicatieactiviteiten bekendheid geven aan de
verplichtingen van alle betrokken bedrijven bij een onderhoudsstop en
zodoende het bevorderen van de naleving van wet- en regelgeving.

Pagina 6

3.2 Inspectiepunten1
Tijdens de onderhoudsstops hebben de inspecteurs op de volgende
inspectieonderwerpen gecontroleerd:


Is er sprake van inbedding en borging van procedures met betrekking tot het
veilig opleveren van installaties met gevaarlijke stoffen voor onderhoud, en
voor het weer op een veilige wijze in gebruik nemen ervan?



Is er sprake van blootstellingsgevaar aan gevaarlijke stoffen, in relatie tot
gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand en explosie
(VBVBE)? Zijn er procedures gericht op het voorkomen van gevaar voor
VBVBE?



Werken de werknemers veilig op hoogte?



Is er sprake van illegale tewerkstelling?



Is er sprake van onderbetaling?



Is er sprake van identiteitsfraude?



Heeft de onderneming beleid ontwikkeld en uitgevoerd met betrekking tot
noodsituaties tijdens (de voorbereiding van) onderhoudsstops?



Worden de onderhoudswerkzaamheden bij de belangrijkste
stoppunten/beveiligingen, die relevant zijn voor externe veiligheid en milieu,
goed uitgevoerd?

3.3 Communicatie over de inspecties
In juni 2010 hebben Brzo-/ARIE-bedrijven een brief ontvangen van de Inspectie
SZW waarin de inspecties in het kader van het project Onderhoudsstops werden
aangekondigd. Tevens werd hen in deze brief gevraagd aan te geven wanneer bij
hen een onderhoudsstop plaats zou vinden.
Eind 2010 en begin 2011 zijn presentaties gegeven over het project tijdens
bijeenkomsten met Brzo-/ARIE bedrijven.
In het maandelijkse magazine van de VNCI, Chemie Magazine, is zowel in 2011
als in 2012 een artikel opgenomen over het project Onderhoudsstops.

4. Uitvoering en resultaten
4.1 Aantal inspecties
1

In bijlage 1 zijn deze inspectiepunten nader beschreven.

Pagina 7

In het inspectieproject Onderhoudsstops zijn 46 Brzo/ARIE-bedrijven verspreid
over Nederland geïnspecteerd. De selectie van de bedrijven is tot stand gekomen
op basis van een inventarisatie wanneer bij welk bedrijf een onderhoudsstop
plaats zou vinden. Er zijn 28 bedrijven in het samenwerkingsverband van de
Inspectie SZW, Bevoegd gezag Wabo en de Veiligheidsregio gecontroleerd. Negen
hiervan zijn door de drie genoemde diensten gezamenlijk gecontroleerd.
Daarnaast heeft Bevoegd gezag Wabo tezamen met de Inspectie SZW 14
bedrijven gecontroleerd, de Veiligheidsregio 5.
4.2 Overtredingen
De Inspectie SZW heeft bij 11 van de gecontroleerde Brzo/ARIE-bedrijven geen
overtredingen geconstateerd waarop direct gehandhaafd moest worden. Eventuele
geconstateerde aandachtspunten zijn met de onderneming besproken.
Bij 35 bedrijven (76%) zijn door de Inspectie SZW een of meerdere overtredingen
geconstateerd van de Brzo-regelgeving, de Arbeidsomstandighedenwet en/of van
de Wet arbeid vreemdelingen. Op alle vastgestelde overtredingen is handhaving
ingezet.
Zes van deze bedrijven zijn 2 keer gecontroleerd omdat bij de eerste inspectie
meerdere overtredingen zijn geconstateerd waarop direct gehandhaafd is door het
stellen van eis dan wel door een stillegging (al dan niet met boete).
Bij de tweede inspectie heeft de Inspectie SZW bij 4 van de 6 bedrijven wederom
handhavingsinstrumenten ingezet. Die varieerden van een waarschuwing tot het
opmaken van een boeterapport voor illegale tewerkstelling.
De Veiligheidsregio heeft geen overtredingen geconstateerd. Eventuele
aandachtspunten zijn aan de desbetreffende bedrijven medegedeeld.
Bevoegd gezag Wabo heeft bij 1 bedrijf overtredingen van de vigerende
omgevingsvergunning vastgesteld. Hierop zijn handhavingsinstrumenten ingezet.
Bij meerdere bedrijven zijn verbeterpunten geconstateerd. Deze zijn medegedeeld
aan de betreffende bedrijven.
De Inspectie SZW heeft elk gecontroleerd bedrijf enige weken na de inspectie een
rapport gezonden waarin de bevindingen van elke dienst, aanwezig bij de
inspectie, zijn opgenomen. In het geval handhavingsinstrumenten zijn ingezet,
vond hierover afzonderlijk communicatie plaats met het betreffende bedrijf.

Voorbeeld geconstateerde overtredingen
Bij één bedrijf was de installatie nog niet geheel schoon en droog en gereed voor onderhoud
tijdens de stop. Er waren onvoldoende beheersmaatregelen getroffen bij het aftappen van
een bepaalde stof. Bij het aftappen kwam de stof vrij en bij de reactie die daarbji plaatsvond
werden zoutzuurdampen gevormd. Deze dampen verspreidden zich over het werkgebied.
Omdat een waterscherm ontbrak waarmee de ontstane damp kon worden neergeslagen,
vond geen beperking van de verspreiding plaats. De afzetting van het werkgebied was

Pagina 8

onvoldoende, waardoor werknemers in de gevarenzone kwamen. Maatregelen om de
emissie te beperken waren niet beschreven in de Taak Risico Analyse.

4.2.1 Soort overtredingen en handhavingsinstrumenten
Overtreding Brzo
De Inspectie SZW heeft bij 43% van de gecontroleerde bedrijven (20 van de 46)
overtredingen van de Brzo-regelgeving vastgesteld die onder meer betrekking
hadden op:

het onvoldoende treffen van maatregelen om zware ongevallen te voorkomen
en mogelijk optredende gevolgen te beperken.

Onvoldoende beheersing van de uitvoering.
De Inspectie SZW heeft 3 keer een stillegging zonder proces-verbaal opgelegd. In
deze gevallen was sprake van dreiging voor de veiligheid van personen. Twee van
deze 3 stilleggingen zijn opgelegd aan hetzelfde bedrijf. Het bedrijf had
onvoldoende veiligheidsbeheersmaatregelen getroffen voor het betreden en
schoonmaken van een bepaalde ruimte. Er was bovendien geen werkvergunning
verleend voor de betreffende werkzaamheden, terwijl de interne procedures dat
wel vereisten. De werkzaamheden zijn stilgelegd totdat het bedrijf een uitgebreide
Taak Risico Analyse had opgemaakt en voldoende beheersmaatregelen had
getroffen opdat werknemers op een veilige manier de betreffende ruimte konden
betreden. De 3e stillegging had betrekking op het onvoldoende onderkennen van
mogelijke explosiegevaren en van de geschikte wijze van beheersing van deze
gevaren.
Daarnaast is 29 keer een eis als instrument ingezet waarbij 23 keer daadwerkelijk
een eis opgelegd is. Hierbij was geen onmiddellijke dreiging voor de veiligheid
voor personen, maar was er wel aanleiding om eisen te stellen aan het bedrijf om
de nodige technische dan wel organisatorische maatregelen te treffen. Verder
heeft de Inspectie SZW 4 keer een waarschuwing uitgedeeld.

Pagina 9

Grafiek 1 Ingezette handhavingsinstrumenten per soort overtreding

14
14
12
10
8
6
4
2
0

Identificatie gevaren en
beoordeling risico zware
en
ongevallen
zware
Onderzoek gevaar voor vbvbe
n

7
5
3
1

2

3
1

Treffen van maatregelen om
zware ongevallen te
om
voorkomen
en gevolgen te
beperken
Beheersing van de uitvoering

Toezicht

Overtreding Arbeidsomstandigheden
De Inspectie SZW heeft bij 34 bedrijven gecontroleerd op naleving van de
Arbeidsomstandighedenwet. Bij 26 van de 34 bedrijven (76%) zijn een of
meerdere overtredingen geconstateerd. Deze overtredingen hadden betrekking
op:

De inrichting van de arbeidsplaats. Hieronder wordt onder meer begrepen het
aanbrengen van veilige voorzieningen bij valgevaar zoals bij het gebruik van
steigers, het zorgen voor een veilige en ordelijke inrichting van de
arbeidsplaats, het waarborgen dat elektrische installaties veilig gebruikt
kunnen worden. In dit kader zijn 35 handhavingsinstrumenten ingezet,
waarvan 18 waarschuwingen en 17 stilleggingen zonder boete. Vijftien
stilleggingen hadden betrekking op valgevaar vooral gerelateerd aan de in
gebruik zijnde steigers.

Mogelijke blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Hieronder wordt onder meer
begrepen het opstellen van een adequate blootstellingsbeoordeling en het
zorgen voor doeltreffende bescherming voor de veiligheid en gezondheid van
de werknemers bij eventuele blootstelling. In dit kader zijn 18
handhavingsinstrumenten ingezet, variërend van stilleggingen (1 zonder boete
en 2 met boete), eisen (2) , waarschuwingen (12) tot stimulering (1).


Gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen. Hiervoor zijn 3 waarschuwingen
gegeven en is een keer een stimulering ingezet.

Pagina 10





Voorlichting en onderricht. Hierbij gaat het onder meer of werknemers
doeltreffende informatie hebben ontvangen over werkzaamheden, risico’s en
maatregelen. In dit kader is 1 waarschuwing gegeven en is 3 keer een
stimulering ingezet.
Arbeidsmiddelen. Hiervoor is 1 maal een eis gesteld, 2 waarschuwingen
gegeven en een stimulering ingezet.

Grafiek 2 Aantal overtredingen Arbeidsomstandighedenwet

40
35
30
25
20
15
10
5
0

35

18

4

4

4

Overtreding Arbeidsmarktwetgeving
Bij 17 van de 46 bedrijven heeft de Inspectie SZW ook gecontroleerd op naleving
van de Wet arbeid vreemdelingen en de Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag. Hierbij zijn zowel de Brzo/ARIE bedrijven gecontroleerd
als de andere bij de onderhoudsstop betrokken bedrijven. Doordat de hele keten
van opdrachtgever tot onderaannemer verantwoordelijkheid draagt voor het
beschikken over een tewerkstellingsvergunning, wordt de hele keten beboet bij
het ontbreken ervan. Dat is de reden dat er meer bedrijven beboet zijn dan het
aantal bedrijven waardoor de betreffende vreemdelingen feitelijk tewerkgesteld
werden:


bij 8 Brzo/Arie-bedrijven en bij 22 aannemers/contractors is (keten-)
verantwoordelijkheid voor illegale arbeid vastgesteld. Hierbij ging het om
tewerkstelling van 9 personen afkomstig uit diverse landen.

Overtreding omgevingsvergunning

Pagina 11

Bij 1 van de 23 bedrijven die door Bevoegd gezag Wabo zijn gecontroleerd zijn
drie overtredingen van de omgevingsvergunning geconstateerd. Deze hadden
betrekking op het zorgsysteem (werken van en met derden), de correcte opslag
van gevaarlijke stoffen en de getroffen voorzieningen ter bescherming van de
bodemkwaliteit. Het bedrijf heeft verschillende hersteltermijnen gekregen
waarbinnen de overtredingen moesten worden opgeheven (respectievelijk 6
maanden, onmiddellijk en twee weken) .
Bij diverse bedrijven zijn aanbevelingen gedaan die het bedrijf in het kader van
zelfwerkzaamheid en het continu verbeteren van het Veiligheidsbeheerssysteem
verder zelf moet oppakken. Of deze aanbevelingen daadwerkelijk zijn opgevolgd is
of wordt bij volgende inspecties gecontroleerd.
Voorbeeld van een best practise
Bij een bepaald Brzo-bedrijf vindt elke morgen een toolboxmeeting plaats. Zowel het eigen
personeel als contractors moeten deze bijeenkomst verplicht bijwonen. Tijdens de meeting
wordt onder meer aandacht besteed aan:
*uitleg van de op plant aanwezige systemen (zoals werklucht- en stikstofsysteem)
*de bevindingen van de 2 observatieronden die dagelijks plaatsvinden door
veiligheidskundigen van het bedrijf samen met contractors (voorbeelden hiervan zijn hoe te
handelen bij afwijkende steigers en stellingen; modificaties aan slangen; aandacht voor
gebruik persoonlijke beschermingsmiddelen en wijze van opbergen van materiaal).

Pagina 12

5. Conclusies
De Inspectie SZW heeft bij 46 Brzo/Arie-bedrijven gecontroleerd tijdens een
onderhoudsstop. Bevoegd gezag Wabo heeft aan 23 van deze controles
deelgenomen, de Veiligheidsregio aan 14. Door het gezamenlijk optreden van
deze diensten is beoogd de inspectiedruk op de gecontroleerde bedrijven te
verminderen. In plaats van drie keer achtereen een inspectiedienst op bezoek,
werd een aantal bedrijven nu op één dag door twee of drie (inspectie)diensten
gelijktijdig op meerdere inspectiepunten gecontroleerd.
Bij 76% van de gecontroleerde bedrijven zijn overtredingen van de Brzoregelgeving en/of de Arbowet en/of de Wav vastgesteld. In totaal ging het hierbij
om 35 verschillende bedrijven. Gelukkig was veelal geen sprake van onmiddellijke
dreiging voor de veiligheid van personen. In die situaties waarbij dat wel zo was
heeft de Inspectie SZW het betreffende onderdeel van het werk stilgelegd tot de
onveilige situatie werd opgeheven. Dat is het geval geweest in 3 situaties waarbij
Brzo-regelgeving niet werd nageleefd, en bij 20 situaties waarin in strijd met de
Arbowet werd gehandeld.
Ten aanzien van milieu- en externe veiligheidsaspecten geldt dat bij 1 bedrijf
direct gehandhaafd is. Andere bedrijven hebben verbeterpunten aangereikt
gekregen die bij een volgende inspectie punt van aandacht zullen zijn.
Een positieve constatering is dat nagenoeg alle bedrijven na de controle, en soms
zelfs al tijdens de controle, hun procedures en wijze van uitvoering hebben
aangepast om de geconstateerde overtredingen op te heffen.
Hoewel de overtredingen variëren in mate van ernst kan alleen al uit de
hoeveelheid overtredingen worden geconcludeerd dat bepaalde Brzo/Arie
bedrijven meer verantwoordelijkheid moeten voelen en nemen voor de uitvoering
van de werkzaamheden tijdens een onderhoudsstop. Juist in minder stabiele
situaties is het van belang dat het veiligheidsbeheerssysteem op alle punten in
orde is. Het zich verantwoordelijk voelen geldt des te meer voor dat deel van de
uitvoering dat plaatsvindt door werknemers van andere bedrijven zoals
steigerbouwers. Opvallend was dat een relatief groot deel van de Arboovertredingen betrekking heeft op het gebruik van steigers. Ook al staat er veel
druk op werk doordat een onderhoudsstop zo snel mogelijk moet worden
uitgevoerd, dat neemt niet weg dat de veiligheid van een ieder op de werkplek
voorop moet staan. Bedrijven in de hele onderhoudsketen moeten zich hiervoor
verantwoordelijk voelen, van de onderaannemer tot de opdrachtgever. Want ook
al heeft een bedrijf de stop nog zo goed en zorgvuldig voorbereid, het blijft
belangrijk in de uitvoeringsfase continue toezicht te houden, instructie te geven
en bij te sturen waar nodig. Het uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden is en
blijft per slot van rekening mensenwerk.
De Inspectie SZW concludeert verder dat bedrijven meer aandacht moeten
hebben voor de verantwoordelijkheid die in de keten bestaat voor de naleving van

Pagina 13

de Wav. Uit de controles is gebleken dat de BRZO/Arie-bedrijven zich hier niet van
bewust waren.
Gelet op de uitkomsten van het inspectieproject zal de Inspectie SZW, zoveel
mogelijk in samenwerking met Bevoegd gezag Wabo ende Veiligheidsregio, ook in
de toekomst de vinger aan de pols houden bij de uitvoering van onderhoudsstops.
Door het houden van inspectiedruk enerzijds en het inzetten van
communcatiemiddelen anderzijds wil de inspectie bedrijven meer bewust maken
van hun verantwoordelijkheden.

Pagina 14

Bijlage 1
Inspectiepunten
Tijdens de onderhoudsstops hebben de inspecteurs het volgende gecontroleerd:


Is er sprake van inbedding en borging van procedures met betrekking tot het
veilig opleveren van de installatie en het werken in besloten ruimtes? Meer
specifiek: zijn er procedures gericht op het voorkomen van gevaar voor
gevaar van verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand en explosie (VBVBE)?



Is er sprak van gevaar voor blootstelling aan gevaarlijke stoffen, in relatie tot
VBVBE?
Hoewel bij een onderhoudsstop de installatie schoon en droog dient te zijn
opgeleverd is dan niet altijd het geval. Daarnaast worden er bij
onderhoudsstops ook gevaarlijke (chemische) stoffen gebruikt die een gevaar
kunnen opleveren voor de gezondheid van de werknemers
Tijdens een onderhoudsstop kunnen werknemers blootgesteld worden aan
gevaarlijke stoffen. Dit kan zijn dooordat leidingen en vaten niet schoon en
droog zijn opgeleverd, maar het kan ook zijn doordat er gevaarlijke stoffen
worden gebruikt bij de onderhoudsstop. Om gezondheidsschade bij
werknemers te voorkomen moeten beschermingsmaatregelen genomen
worden. Een controle op deze maatregelen zijn onderdeel geweest van de
inspectie.



Werken de werknemers veilig op hoogte? Tijdens een onderhoudsstop zijn
vele steigers in gebruik. De inspectievraag richtte zich op het steigerontwerp,
de steigeropbouw en het gebruik ervan.



Is er sprake van illegale tewerkstelling? Voor werknemers van buiten de EER2
en Zwitserland heeft de werkgever een tewerkstellingsvergunning nodig. Bij
het ontbreken ervan wordt de hele keten van opdrachtgever, aannemer,
onderaannemer hiervoor verantwoordelijk gesteld.



Is er sprake van onderbetaling? Werknemers moeten tenminste het wettelijk
minimumloon ontvangen. Hiervoor is de formele werkgever verantwoordelijk.



Is er sprake van identiteitsfraude? Hierbij kan het gaan om mensen die
werken op de identiteitspapieren van een ander of mensen die werken met
valse of vervalste identiteitsdocumenten. Deze controle vindt plaats bij de
werknemers.
De inspectiefocus van Bevoegd Gezag Wabo lag met name op stoppunten die
naar aanleiding van eerdere incidenten zijn opgevoerd, of die relevant zijn
voor externe veiligheid en milieu:



2

De EER wordt gevormd door de landen van de EU en IJsland, Liechtenstein en Noorwegen. Bulgarije
en Roemenië behoren wel tot de EU, maar voor werknemers uit deze landen geldt nog geen vrij verkeer.

Pagina 15



o

Worden de relevante voorschriften uit de milieuvergunning goed
nageleefd?

o

In welke mate is de door het bedrijf gehanteerde werkwijze
herleidbaar naar voorschriften om externe veiligheid afdoende te
borgen?

Heeft de Brzo/Arie onderneming beleid ontwikkeld met betrekking tot
noodsituaties tijdens (de voorbereiding van) onderhoudsstops? Indien
incidenten optreden moeten deze kunnen worden beheerst door hulpdiensten.
De toegankelijkheid van de plaats van het incident en de aanwezigheid van
voorzieningen als bluswater, opvang en afscherming zijn hierbij punt van
aandacht. De inspectievraag heeft zich gericht op de identificatie van gevaren
tijdens stop en startactiviteiten en de mogelijkheden voor beheersing ervan.

Pagina 16

Hare Excellentie
W.J. Mansveld
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
Plesmanweg 1-6
2597 JG DEN HAAG

Br ie fnu mmer

14/10.917/FG/YBo

Den Haag

10 juni 2014

Onderwerp

Te le fo o nnu mmer

Rapportages Veiligheid Voorop

070-3490326
E-ma il

groot@vnoncw-mkb.nl

Excellentie,
Met genoegen hebben wij geconstateerd dat onder uw coördinatie de laatste hand wordt
gelegd aan de eerste rapportage “de Staat van Veiligheid”, die binnenkort aan de
Tweede Kamer wordt aangeboden.
In de Staat van Veiligheid wordt onder meer ook gerefereerd aan de resultaten van het
programma Veiligheid Voorop van de periode 2011-2013. In goed overleg heeft uw
ministerie daarbij gebruik gemaakt van de eerste twee voortgangsrapportages van het
programma Veiligheid Voorop die wij eerder aan u en aan uw ambtsvoorganger hebben
toegezonden. Daarnaast hebben wij ter informatie een conceptrapport met voorlopige
resultaten van het programma Veiligheid Voorop periode 2013-2014 aan uw ministerie
toegezonden. Wij verwachten op korte termijn u de definitieve versie van deze 3e
voortgangsrapportage Veiligheid Voorop aan te bieden.
Veiligheid Voorop is een initiatief van de industrie om de veiligheidscultuur binnen de
petrochemie (de Brzo-bedrijven) te verbeteren. Hiertoe hebben de brancheorganisaties
VNCI, VNPI, VOTOB en VHCP samen met VNO-NCW bij de start van Veiligheid
Voorop een actieplan opgesteld. Dit actieprogramma kent vier pijlers die tot een betere
veiligheidscultuur en daarmee ook tot betere veiligheidsprestaties leiden: betrokken
leiderschap, excellente managementsystemen, actieve deelname aan
veiligheidsnetwerken en het bevorderen van het zaken doen met veilige bedrijven.
Sinds eind 2011 is er hard gewerkt aan de implementatie van Veiligheid Voorop.
Daarbij is in de afgelopen periode ook de basis gelegd voor het meten van kwalitatieve
en kwantitatieve elementen die een weerspiegeling zijn van de veiligheidscultuur binnen
bedrijven.
Malietoren / Bezuidenhoutseweg 12 / Postbus 93002 / 2509 AA Den Haag
www.vno-ncw.nl / 070349 03 49 / www.mkb.nl / 070 349 09 09

B lad

2

Uit de (bijgevoegde) rapportages over 2011-2013 en de eerder toegezonden voorlopige
resultaten 2013-2014 blijkt het volgende. In eerste instantie is door branches en
bedrijven veel aandacht besteed aan toolontwikkeling door branches en bedrijven om de
veiligheidsprestaties te verbeteren. Een voorbeeld is het ontwikkelen van Self
Assessment Questionnaires (SAQ’s) voor de drie met elkaar samenhangende elementen
‘managementsysteem’, ‘technische integriteit’ en ‘cultuur’.
Tevens zien wij dat het aantal deelnemers aan de regionale veiligheidsnetwerken onder
invloed van Veiligheid Voorop sterk is toe genomen evenals het aantal activiteiten om
gezamenlijk ervaringen op het terrein van veiligheid en best practices uit te wisselen. De
veiligheidsnetwerken zullen dit jaar landsdekkend worden zodat elk Brzo-bedrijf op
redelijk korte afstand van collega’s kan leren over veiligheid.
Het aantal branches dat aangesloten is bij Veiligheid Voorop is toegenomen met de
brancheorganisaties van de (onderhouds)contractors VOMI en Profion, de VVVF (de
verfproducenten) en de beroepsvereniging van veiligheidsdeskundigen (NVVK); andere
branches zijn geïnteresseerd.
De landelijke Veiligheid Voorop dagen in 2012 en 2013 zijn goed bezocht door BRZO
bedrijven. De voorbereiding voor de landelijke Veiligheidsdag 2014 is in volle gang.
Het komend jaar zullen we de vier pijlers van Veiligheid Voorop verder versterken
onder meer met ondersteuning van ‘safety deals’, een instrument dat door uw ministerie
momenteel nader wordt uitgewerkt.
Tot slot verzoeken wij u deze brief en de bijbehorende definitieve rapportages 20112013 aan de Tweede Kamer aan te bieden. Binnenkort bieden wij u de definitieve
rapportage 2013-2014 aan.
Deze brief stuur ik u mede namens de branches en andere organisaties participerend in
Veiligheid Voorop.
Hoogachtend,

Ing. F.J. de Groot
Teammanager Milieu, Energie, Ruimtelijke Ordening, Transport en Infrastructuur
VNO-NCW/MKB-Nederland

Bijlagen: 2

Veiligheid Voorop
Rapportage eerste periode

Een initiatief van:
VNO-NCW
VHCP
VNCI
VNPI
VOTOB

Inhoudsopgave
Veiligheid Voorop ................................................................................................................................... 0
Rapportage eerste periode..................................................................................................................... 0
1.

Samenvatting................................................................................................................................... 2

2.

Actieplan Veiligheid Voorop............................................................................................................ 2

3.

Hoe werkt veiligheidsbeheersing in de industrie? .......................................................................... 3

4.

Resultaten 2011............................................................................................................................... 3
4.1

5.

Resutaten metrics.................................................................................................................... 4

4.1.1

De gekozen metrics ......................................................................................................... 4

4.1.2

Betrokken leiderschap..................................................................................................... 4

4.1.3

Borging kwaliteit veiligheidsbeheerssysteem ................................................................. 5

4.1.4

Ontwikkeling veiligheidsprestaties.................................................................................. 5

4.1.5

Meedoen met veiligheidsnetwerken .............................................................................. 5

4.1.6

Zaken doen met veilige bedrijven ................................................................................... 6

4.2

De onderhoudssector.............................................................................................................. 6

4.3

Veiligheidsnetwerken.............................................................................................................. 7

4.4

Veiligheidsdag 2012................................................................................................................. 7

Plan Veiligheid Voorop 2013 ........................................................................................................... 7
5.1

Verbetering van de gebruikte veiligheidsindicatoren ............................................................. 7

5.2

Samenwerking met de overheid ............................................................................................. 8

5.3

Versterking ketenverantwoordelijkheid ................................................................................. 8

5.4

Veiligheid Voorop bij andere Brzo-inrichtingen ...................................................................... 9

6.

Conclusie ....................................................................................................................................... 10

7.

Nadere informatie ......................................................................................................................... 10

1

Pilot rapportage
Veiligheid Voorop eerste periode

1. Samenvatting
In september 2011 heeft VNO-NCW samen met VNCI, VNPI, VOTOB en VHCP haar actieplan
Veiligheid Voorop (VV) aan de Staatsecretaris van IenM aangeboden. Deze rapportage is een verslag
van de activiteiten van de uitvoering van Veiligheid Voorop in de periode 2011 en gedeeltelijk 2012.
Deze eerste rapportage geeft vooral een basis voor het meten van kwalitatieve en kwantitatieve
elementen die bepalend zijn voor een goede veiligheidscultuur binnen bedrijven. De meetresultaten
zijn echter al wel geschikt als benchmark om de veiligheidscultuur op bedrijven te verbeteren onder
andere door er intern en onderling over te spreken. Dit gesprek wordt de komende tijd volop
gestimuleerd door de partijen van Veiligheid Voorop.
Veiligheid Voorop zal de verbetering van de veiligheidscultuur binnen bedrijven flink blijven
stimuleren en ondersteunen en wil een opgaande lijn in de veiligheidscultuur bij Brzo-bedrijven
bewerkstelligen. Voor het komende jaar zullen wij de indicatoren verder ontwikkelen en met name
ook het aspect van ketenverantwoordelijkheid verder binnen de petrochemie vesterken.

2. Actieplan Veiligheid Voorop
Met Veiligheid Voorop heeft het bedrijfsleven een actieplan in werking gezet om de
veiligheidscultuur en daarmee de veiligheid in de (petro)chemie te verbeteren.
Met het begrip ‘veiligheidscultuur’ bedoelen wij de houding van directie en werknemers ten opzichte
van de veiligheid. Vindt het bedrijf het belangrijk dat er geen ongelukken gebeuren en wordt er alles
aan gedaan om incidenten te voorkomen? Een veiligheidscultuur laat zich niet door wetten en regels
afdwingen, maar is vooral een zaak van ‘hearts and minds’ van de betrokkenen.
Het vaststellen van een goede veiligheidscultuur en het meten daarvan is niet gemakkelijk. De
brancheverenigingen hebben er voor gekozen om met een aantal parameters te beginnen. Het
monitoren en het rapporteren van deze parameters door bedrijven aan brancheorganisaties heeft
tot doel het leren over veiligheid te bevorderen en tevens het proces tot verhoging van de veiligheid
binnen bedrijven te ondersteunen. De branches zien dit als het primaire doel van het Actieplan
Veiligheid Voorop.
2

3. Hoe werkt veiligheidsbeheersing in de industrie?
Het actieplan VV richt zich op de Brzo-bedrijven binnen de (petro)chemie. Dat wil zeggen op
bedrijven in de (petro)chemie die onder de definitie van de Europese Seveso II-richtlijn (hierna: de
Richtlijn) vallen. Het belangrijkste kenmerk is dat deze bedrijven een zekere schaalgrootte hebben en
met zekere hoeveelheden gevaarlijke stoffen werken die soms giftig zijn en/of die gemakkelijk
ontvlambaar zijn of explosies kunnen veroorzaken.
Het is voor de overheid ondoenlijk om precies voor te schrijven wat deze bedrijven moeten doen om
hun veiligheid goed op orde te hebben. Daarom is in de Richtlijn afgesproken dat dit primair de
verantwoordelijkheid van het bedrijf zelf is. Het bedrijf kent zijn eigen processen en installaties
immers het beste en weet daarom ook hoe veilig gewerkt kan worden.
Daarnaast is elk Brzo-bedrijf is verplicht een veiligheidsbeheerssysteem (VBS) te hebben. De Richtlijn
schrijft voor welke elementen onderdeel moeten zijn van het VBS. Het bedrijf legt met het VBS onder
andere vast hoe de risico’s worden beheerst, op welke manier werknemers worden geschoold en
getraind en hoe er bij incidenten gehandeld wordt. Dit wordt beschreven in het Veiligheidsrapport
(VR) of het PBZO-document (voor kleinere bedrijven). De overheid toetst aan de hand van het VR en
inspecteert op de werkvloer of het bedrijf voldoet aan de kwaliteitscriteria van de wetgever.
Voor de meeste bedrijven geldt dat volledige beheersing van de risico’s en zo veilig mogelijk werken
topprioriteit heeft. Het voorkomen van incidenten en ongelukken is van groot belang, allereerst om
het menselijk leed en daarnaast om imagoschade en hoge onkosten. Daarom worden door deze
bedrijven zelf vaak nog verder gaande operationele eisen gesteld aan hun handelen dan wat wettelijk
is voorgeschreven en richt men zich daarbij ook op de veiligheidscultuur binnen het eigen bedrijf.
In het kader van Veiligheid Voorop wordt van de volgende verdeling van verantwoordelijkheden
uitgegaan als het om de uitvoering van het veiligheidsbeleid gaat.
-

De bedrijven zijn volledig verantwoordelijk voor de organisatie en invulling van de veiligheid
op het bedrijf.
De branches vertegenwoordigen in collectief verband een sector in het overleg met
overheden en stakeholders.
De overheid is verantwoordelijk voor vergunningverlening, toezicht en handhaving en
ondersteunt de uitvoering van het veiligheidsbeleid met handreikingen en wetenschappelijke
kennisontwikkeling.

4. Resultaten 2011
De partijen van Veiligheid Voorop hebben in eerste instantie een vijftal indicatoren gekozen om
veiligheid en veiligheidscultuur ‘te meten’. Afgelopen jaar is gestart met het verder ontwikkelen van
de veiligheidsindicatoren van Veiligheid Voorop en zijn onderling nadere afspraken gemaakt over
meting en rapportage. Dit heeft tot een aantal ‘metrics’ geleid. Aangezien dit de eerste rapportage
is, kunnen er nog geen uitspraken worden gedaan over zichtbare trends. Er is bovendien gebleken
dat een aantal metrics nog niet voldoende is doorontwikkeld, wat geleid heeft tot
interpretatieverschillen. Deze pilot rapportage draagt wel al bij aan gesprekken op de werkvloer en
aan de directietafel over de veiligheidscultuur. Daarnaast wordt de monitoring en de interpretatie
van de metrics het komend jaar verbeterd.
3

4.1

Resutaten metrics

4.1.1 De gekozen metrics

Tabel. Overzicht van de in Veiligheid Voorop afgesproken indicatoren, metrics en bepalingsmethode.
Indicator
Betrokken leiderschap

Metric
Aantal inspecties door de hoogste
leidinggevenden op de site per 100 fte.

Formule/berekening

# inspecties per jaar

* 200000

# fte * 2000
Borging kwaliteit
veiligheidsbeheerssysteem

Percentage (%) leden die gecertificeerd
zijn t.o.v. totaal Brzo leden VV-branches.

Ontwikkeling veiligheidsprestaties

LoPC’s , Europese CEFIC definitie, aantal
lekkages per 100 fte.

# gecertificeerde leden per jaar
totaal # Brzo - leden per jaar

1

2

Meedoen in de
veiligheidsnetwerken

Zaken doen met veilige bedrijven

LTI’s , ongeval met verzuim op de dag
volgend op de dag van het ongeval per
100 fte.
Percentage van de leden die actief
deelnemen aan één van de regionale
veiligheidsnetwerken t.o.v. totaal Brzoleden VV-branches.
Percentage leden met leveranciers of
klanten beoordelingssysteem (lbs of kbs)
t.o.v. totaal Brzo leden VV-branches.

# LoPC' s per jaar

* 200000

# fte * 2000
# LTI per jaar

* 200000

# fte * 2000
# Brzoleden bij RVN aangesloten
totaal # Brzo - leden
# Brzo - leden met lbs of kbs
totaal # Brzo - leden

Het aantal Brzo-inrichtingen dat onder het actieplan Veiligheid Voorop valt, bedraagt 138. Zeventien
bedrijven (een bedrijf kan meerdere inrichtingen hebben) hebben nog niet gerapporteerd. In de
rapportage zijn dus de gegevens van 121 bedrijven verwerkt met in totaal 40.306 fte aan
arbeidscapaciteit, inclusief contractors. In totaal zijn er 416 Brzo-inrichtingen in Nederland.
Hieronder wordt per indicator een korte omschrijving gegeven van de indicator zelf, de bijbehorende
metric en een eerste kwantitatief resultaat van het monitoringsjaar 2011.

4.1.2 Betrokken leiderschap
Een goede veiligheidscultuur staat met betrokken leiderschap. Betrokken leiderschap betekent dat
directie en management bewust kiezen voor veiligheid als topprioriteit in alle bedrijfsactiviteiten en
dit zelf consequent tonen in hun eigen handelen. Directie en management borgen dat veiligheid voor
alle werknemers en de omgeving leidend is in de activiteiten van het bedrijf.
Dit doet de directie onder andere door persoonlijk naar de werkvloer te gaan en regelmatig op een
aantal kritische punten doelbewust te inspecteren en observeren hoe werknemers de gewenste
veiligheidscultuur in hun handelen hebben verankerd.

1

LoPC = Loss of primary containment, groter dan een gedefinieerde ondergrens volgens CEFIC
definitie.
2
LTI = Lost time injury.
4

In 2011 hebben in de petrochemie gemiddeld 16 senior leaderschip inspecties per 100 fte
plaatsgevonden. Anders gezegd, dit zijn gemiddeld 52 inspecties per bedrijf op jaarbasis door senior
leidinggevenden. Dit is echter een gemiddelde. Naar aanleiding van de verschillen tussen de
bedrijven organiseren branches gesprekken met de leden over wat betrokken leiderschap inhoudt en
hoe dit waar nodig kan worden verbeterd.

4.1.3 Borging kwaliteit veiligheidsbeheerssysteem
Een veiligheidsbeheersysteem bevat afspraken (onder meer over taken, bevoegdheden,
verantwoordelijkheden en competenties) die een maximale veiligheidsprestatie waarborgen. In
Nederland worden ISO 14001 en OSHAS 18001 gebruikt om de kwaliteit van het VBS te borgen.
Certificering van een VBS is een extra stap om te laten zien dat de kwaliteit volgens internationale
standaarden geborgd is. Een volledige certificering van alle onderdelen van het VBS is nog niet
mogelijk, wel kunnen de verschillende elementen ondergebracht worden in het
kwaliteitsmanagement. Dit is een nieuwe ontwikkeling waar bedrijven mee aan de slag gaan. Het
aantal bedrijven in de petrochemie dat in 2011 een deel van het VBS heeft gecertificeerd is 16%.

4.1.4 Ontwikkeling veiligheidsprestaties
De kwaliteit van een veiligheidsbeheersysteem, in combinatie met een goede veiligheidscultuur,
komt tot uiting in de uiteindelijke veiligheidsprestatie van het bedrijf. Om dit zichtbaar te maken is
gekozen voor een internationaal veel toegepaste parameter die de procesveiligheid laat zien,
namelijk de LoPC (Loss of Primary Containment) en voor een parameter die het verzuim na een
ongeval meet, de LTI (Lost Time Injuries).
De LoPC bedroeg in 2011 inclusief contractors 1,30, wat betekent dat er 1,30 lekkages zijn per 100
fte.
De LTI bedroeg 0,31, wat betekent dat er 0,31 ongevallen met verzuim per 100 fte zijn, inclusief
contractors. Het aantal ongevallen in de (petro)chemie is ten opzichte van andere sectoren laag te
noemen.
Voor beide indicatoren geldt dat er binnen de sector verschillen zijn. Dit geeft aanleiding voor
branches en veiligheidsnetwerken om met leden de verschillen te bespreken met als doel om van
elkaar leren en verzuim en lekkages verder terug te dringen.

4.1.5 Meedoen met veiligheidsnetwerken
In Nederland heeft het bedrijfsleven voor de regio’s Rijnmond, Zuidwest Nederland , Amsterdam,
Limburg en Eemshaven/Delfzijl veiligheidsnetwerken opgezet met het doel de veiligheid binnen
bedrijven te vergroten door onderlinge kennisuitwisseling en gerichte opleiding. In deze
veiligheidsnetwerken brengen bedrijven ook de leerpunten van incidenten in, zodat andere bedrijven
hiervan kunnen leren. Daarnaast leren bedrijven van elkaar hoe men het veiligheidsbeheersysteem
heeft ingericht en hoe men de veiligheidscultuur kan bevorderen. De partijen van Veiligheid Voorop

5

vinden het van wezenlijk belang dat alle bedrijven in de petrochemieketen, ongeacht hoe goed zij het
doen, actief meedraaien in de Veiligheidsnetwerken om blijvend van elkaar te leren.
Het percentage bedrijven dat in 2011 meedoet aan de veiligheidsnetwerken bedraagt 72%.

4.1.6 Zaken doen met veilige bedrijven
Goed veiligheidsmanagement betekent dat bedrijven die grootschalig omgaan met gevaarlijke
stoffen niet alleen zelf bezig zijn met veiligheid, maar dit ook moeten vragen van bedrijven waarmee
zij in de ‘Brzo-keten’ zaken doen, zoals klanten en toeleveranciers. Het ligt immers voor de hand dat
een bedrijf dat veiligheid belangrijk vindt, deze houding ook wenst van bedrijven waarmee het zaken
doet. Grote bedrijven zullen hun zakenpartners daarbij veelal moeten ondersteunen. Als indicator
wordt genomen het percentage leden dat een klant- of leveranciersbeoordelingssysteem gehanteerd
heeft. Hieronder wordt het volgende verstaan:
•
•
•

Analyse welke leveranciers voor de continuïteit van het bedrijf kritisch zijn;
Voor de kritische leveranciers wordt een auditschema gehanteerd waarin risicobeheersing
belangrijk onderdeel is;
Voor de niet-kritische leveranciers wordt één of meerdere van de volgende instrumenten
gehanteerd:
o Clausule in het inkoopcontract waarin wordt vereist dat de leverancier zich houdt aan de
Nederlandse wet;
o Schriftelijke check-/vragenlijst die de leverancier of klant moet retourneren;
o Veiligheid op de agenda bij (commercieel) bedrijfsbezoek;
o Leverancier of klant voert zelfinspecties uit en rapporteert daarover;
o Gelijkwaardige andere instrumenten.

Het percentage leden dat een klant- of leveranciersbeoordelingssysteem hanteerde bedroeg in 2011
75%. De betekenis van deze klant- of beoordelingssystemen is onderwerp van gesprek het komend
jaar.

4.2

De onderhoudssector

De fysieke onderhoudstoestand van een installatie bepaalt in belangrijke mate de procesveiligheid
van een installatie. Te denken valt aan corrosieproblematiek en onderhoudsstatus van
veiligheidssystemen. Goede beheersing van onderhoud aan kritische installatiedelen en het up-todate houden van deze installatiedelen is belangrijk om de veiligheid op een hoog niveau te houden.
In dat kader is aandacht voor oudere installaties van belang. Evengoed is aandacht nodig voor
moderne maar tevens complexe systemen die in toenemende mate hoogopgeleid personeel vereisen
ten behoeve van professioneel onderhoud.
Veel onderhoud wordt uitbesteed aan contractors. Het is daarom belangrijk dat naast eigen
medewerkers ook contractors volledig op de hoogte zijn van het veiligheidsprocedures van een
bedrijf en dat werknemers goed geïnstrueerd zijn. Het gaat hierbij om opleiding, werkvergunningen
en – procedures. Om deze redenen hebben Profion (Branchevereniging voor Professioneel
6

Industrieel Onderhoud), VOMI (Branchevereniging van dienstverlenende ondernemers in de
procesindustrie) en de NDVO (Nederlandse Vereniging voor doelmatig onderhoud) zich bij Veiligheid
Voorop aangesloten.
Aandachtspunten vanuit de onderhoudssector zijn harmonisatie en uniformering van belangrijke
veiligheidsprocedures bij Brzo-bedrijven, verdergaande uniformering van veiligheid- en
poortinstructies en beschikbaarheid van goed opgeleide onderhoudsmedewerkers.

4.3

Veiligheidsnetwerken

Niet alleen worden bedrijven gestimuleerd om mee te doen in een veiligheidsnetwerk in het
Veiligheid Voorop Programma, ook is succesvol gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van de
netwerken zelf. De 5 regionale veiligheidsnetwerken hebben hun onderlinge samenwerking
geïntensiveerd door programma’s uit te wisselen en voortaan onderling af te stemmen. De
coördinatoren van de netwerken bezoeken elkaars bijeenkomsten en zijn direct betrokken bij de
Veiligheidsdag van Veiligheid Voorop.

4.4

Veiligheidsdag 2012

Op 27 september 2012 heeft voor het eerst de nationale dag Veiligheid Voorop plaatsgevonden.
Deze conferentie had tot doel om alle Brzo-bedrijven te informeren over de ontwikkeling en
voortgang van Veiligheid Voorop. Daarnaast werden ervaringen uit de praktijk uitgewisseld en
vonden bedrijven inspiratie om aan de slag te gaan met verbetering van de veiligheidscultuur. Op de
dag zijn bezoekers van 100 bedrijven geweest. Volgend jaar wordt opnieuw een Veiligheidsdag
georganiseerd.

5. Plan Veiligheid Voorop 2013
In 2013 wordt een voortvarende uitvoering van Veiligheid Voorop voortgezet en zullen aanvullend de
volgende onderwerpen extra aandacht krijgen.
-

5.1

Verbeteren van de veiligheidsindicatoren.
Samenwerking met de overheid in verband met ontwikkeling indicatoren.
Versterking van de ketenverantwoordelijkheid.
Betrekken van Brzo-bedrijven bij dit actieplan die niet onder Veiligheid Voorop vallen.

Verbetering van de gebruikte veiligheidsindicatoren

Het verzamelen van gegevens voor veiligheidsindicatoren bij bedrijven laat zien dat verdere
afspraken noodzakelijk zijn om tot verbetering en harmonisatie van definities en rapportages te
komen.

Het komend jaar zullen specifiek de volgende punten extra aandacht krijgen:
7

-

Nader specificeren wat inspectie van leidinggevenden op de werkvloer inhoudt.
Nader specificeren wat verstaan moet worden onder borging kwaliteit VBS.

Een belangrijke ontwikkeling is dat er ook in internationaal verband indicatoren worden ontwikkeld
over de veiligheidscultuur. Veiligheid Voorop sluit daar op aan. Internationale bedrijven hanteren
voor de LoPC’s óf de ‘Europese definitie’ óf de ‘Angelsaksische definitie’. Er lopen momenteel
besprekingen om de definities te harmoniseren. Veiligheid Voorop neemt de uitkomst van deze
besprekingen over.
Op deze wijze zullen de veiligheidsindicatoren betrouwbaarder worden om trends in de
veiligheidscultuur te duiden.
Bedrijven zijn overigens van oordeel dat de verbetering van het VBS en dus de gebruikte indicatoren
om veiligheid te meten een continue proces is. Dit komt door voortschrijdend inzicht in
veiligheidsaanpak op bedrijven en internationale discussies over veiligheidsmanagement, onder
andere door evaluaties van incidenten.

5.2

Samenwerking met de overheid

Verschillende overheden zijn ook bezig met het ontwikkelen van indicatoren om de veiligheid en de
veiligheidscultuur te meten. Dit is onder andere nodig voor de jaarlijkse rapportage ‘Staat van de
Veiligheid’. Daarnaast is onlangs in Europa de SEVESO III richtlijn vastgesteld. Deze aangepaste
richtlijn spreekt ook over veiligheidscultuur en zal tot aanpassing van het veiligheidsbeleid van de
overheid leiden.
Het bedrijfsleven wil graag verder samenwerken met de overheid om zinvolle indicatoren verder te
ontwikkelen en een bijdrage te leveren in de Staat van de Veiligheid en de uitwerking van de SEVESO
III richtlijn. Belangrijk uitgangspunt voor het bedrijfsleven is dat de Nederlandse overheid aansluit bij
de internationale ontwikkelingen en niet eigenstandig indicatoren ontwikkelt.
Daarnaast is het van belang dat bedrijven geen onnodige nieuwe administratieve lasten opgelegd
krijgen, maar dat de overheidsactiviteit zich richt op ‘functionele’ activiteiten die daadwerkelijk de
veiligheid verbeteren. Door goede samenwerking en afstemming bij het ontwikkelen van indicatoren
om de veiligheid in de (petro)chemie in kaart te brengen kan de overheid meehelpen om de
veiligheid binnen bedrijven te verbeteren.

5.3

Versterking ketenverantwoordelijkheid

De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft er onlangs op gewezen dat de risicobedrijven (veelal nietleden van branche) juist niet of weinig betrokken zijn bij Veiligheid Voorop. De Raad vindt dat het
actiepunt ‘alleen zaken doen met veilige bedrijven’ nadere uitwerking verdient. Dit heeft er toe
geleid dat de Veiligheid Voorop partijen nader overlegd hebben hoe ketensamenwerking en –
verantwoordelijkheid kan worden verbeterd en versterkt.

8

De basis blijft dat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor veiligheid op de inrichting en ook een
klant- of leveranciersbeoordelingssysteem gebruiken, zoals in het actieplan is opgenomen. Daarnaast
zullen de volgende voorstellen het komend jaar worden besproken en uitgewerkt:
-

5.4

Evaluatie van de kwaliteit en het functioneren van het klant- en
leveranciersbeoordelingssysteem en mogelijke aanpassing daarvan.
Uitwerken van nadere acties om de ketenverantwoordelijkheid te versterken (door
bijvoorbeeld het versterken van de peer review of veiligheid onderdeel maken van het
verkoop/inkoopbeleid etc.).

Veiligheid Voorop bij andere Brzo-inrichtingen

Veiligheid Voorop richt zich in eerste instantie op de keten van de (petro)chemie. Van de 416 Brzoinrichtingen zitten 340 inrichtingen in de (petro)chemieketen (dat is 81%). Hierin zijn ook inrichtingen
meegerekend die aan het ‘einde van de keten’ zitten, dus bijvoorbeeld verfproducenten,
producenten van cosmetica en farmaceutische producten en
gewasbeschermingsmiddelenhandelaren.
Er zijn 138 inrichtingen van de totale (petro)chemieketen aangesloten bij de 4 branches van
Veiligheid Voorop. Veiligheid Voorop dekt met name de upstream van de keten: de producenten en
bulkopslag. In kwantitatieve termen zit het overgrote deel van de gevaarlijke stoffen bij de partijen
van Veiligheid Voorop. Brzo-bedrijven die gevaarlijke stoffen toepassen of hiermee eindproducten
maken, vormen op dit moment geen onderdeel van Veiligheid Voorop. Deze zijn ook bij andere
branches georganiseerd.
Onderstaande tabel bevat een overzicht van de verdeling van de 416 Brzo-inrichtingen over enkele
sectoren.

Afgelopen jaar zijn de regionale netwerken opengesteld voor alle Brzo-bedrijven en zijn alle Brzobedrijven uitgenodigd voor de landelijke netwerkdag Veiligheid Voorop.

9

Voor het komend jaar is het plan om alle Brzo-bedrijven te informeren over het initiatief en te wijzen
op de praktische mogelijkheden om aan te sluiten bij regionale netwerken.

6. Conclusie
Deze eerste rapportage geeft vooral een basis voor het meten van kwalitatieve- en kwantitatieve
veranderingen ten aanzien van elementen die bepalend zijn voor de veiligheidscultuur op bedrijven.
Wel is bij het vergaren van de eerste meetresultaten en het bespreken daarvan met bedrijven
duidelijk geworden dat een (aantoonbare) verdere verbetering van de veiligheid(scultuur) op
bedrijven vooral stoelt op ‘learning by doing’. De uitkomsten van metrics zijn ‘food for thought’ over
veiligheid binnen het bedrijf en tussen bedrijven onderling. Men gaat zich aan elkaar spiegelen
waardoor er een leereffect ontstaat wat bedrijven inspireert en aanmoedigt om nog veiliger te gaan
werken. Veiligheid Voorop zal deze vruchtbare processen binnen bedrijven en bedrijfsleven met haar
activiteiten ook het komende jaar stimuleren en ondersteunen, en proberen een opgaande lijn in de
veiligheidscultuur bij Brzo-bedrijven te bewerkstelligen.

7. Nadere informatie
Voor specifieke activiteiten per branche wordt verwezen naar de websites van betrokken
verenigingen.
www.vnpi.nl
www.votob.nl
www.vhcp.nl
www.vnci.nl
www.profion.nl
www.nvdo.nl
www.vomi.nl

10

Veiligheid Voorop
Rapportage tweede periode
(2012/2013)

Een initiatief van:
VNO-NCW
VHCP
VNCI
VNPI
VOTOB

Inhoudsopgave
1.

Samenvatting................................................................................................................................... 2

2.

Actieplan Veiligheid Voorop ............................................................................................................ 3

3.

Hoe werkt veiligheidsbeheersing in de industrie? .......................................................................... 3

4.

Resultaten ....................................................................................................................................... 4
4.1

5.

Resultaten metrics................................................................................................................... 4

4.1.1

De gekozen metrics ......................................................................................................... 4

4.1.2

Betrokken leiderschap ..................................................................................................... 5

4.1.3

Borging kwaliteit veiligheidsbeheerssysteem ................................................................. 5

4.1.4

Ontwikkeling veiligheidsprestaties .................................................................................. 6

4.1.5

Meedoen met veiligheidsnetwerken .............................................................................. 7

4.1.6

Zaken doen met veilige bedrijven ................................................................................... 7

4.2

De onderhoudssector .............................................................................................................. 8

4.3

Veiligheidsnetwerken .............................................................................................................. 9

4.4

Veiligheidsdag 2013 ................................................................................................................ 9

Verbetering van Veiligheid Voorop ................................................................................................. 9
5.1

Betrokken leiderschap en versterking hiervan........................................................................ 9

5.2

Continue verbeteren van het veiligheidsbeheerssysteem .................................................... 10

5.3

Actieve deelname aan Regionale veiligheidsnetwerken ....................................................... 10

5.4

Ketenverantwoordelijkheid bevorderen ............................................................................... 11

6.

Leren van incidenten ..................................................................................................................... 11

7.

Deelname aan Veiligheid Voorop .................................................................................................. 11

8.

Conclusie ....................................................................................................................................... 12

9.

Nadere informatie ......................................................................................................................... 12

1

1. Samenvatting
In september 2011 hebben VNCI, VNPI, VOTOB, VHCP samen met VNO-NCW hun actieplan Veiligheid
Voorop (VV) aan de Staatsecretaris van IenM aangeboden. Deze 2e rapportage is een verslag van de
veiligheidsindicatoren over het jaar 2012 van Brzo-bedrijven die lid zijn van de genoemde branches.
Daarnaast noemt dit verslag enkele activiteiten die lopen of voorgenomen zijn om Veiligheid Voorop
te verbeteren. Tegelijkertijd lopen er veel activiteiten in de regio en bij branches die niét in dit
verslag opgenomen zijn. Hiervoor wordt verwezen naar de websites van de betrokken organisaties
(achter in dit verslag genoemd).
In de 2e rapportage wordt de uitkomst van de tweede meetperiode naast die van de eerste (pilot)
neergezet. We benadrukken dat het te vroeg is om op basis van een periode van twee jaar
trendmatige ontwikkelingen af te leiden. Maar deze resultaten zijn wel geschikt voor bedrijven om
intern te bespreken waar men staat ten opzichte van de gerapporteerde metric en zijn gespreksstof
bij regionale veiligheidsnetwerken en branches.
Hoewel statistisch gezien nog geen trendmatige uitspraken zijn te doen, is het aantal activiteiten van
bedrijven om de veiligheidsprestaties te verbeteren toegenomen. De veiligheidsnetwerken worden
goed bezocht, het initiatief van de VOTOB om een Self Assessment Tool te ontwikkelen voor
verbetering van de veiligheidsprestaties bij de tankopslagbedrijven naar aanleiding van de Odfjellzaak is gunstig bij bedrijven en toezichthouders ontvangen, de interesses van andere branches om
mee te doen aan Veiligheid Voorop is toegenomen en de VVVF (verfproducenten) heeft zich
inmiddels aangesloten.
De conclusie is dan ook dat het actief bezig zijn om de veiligheidscultuur te verbeteren bij bedrijven is
toegenomen en dat het doel van Veiligheid Voorop aan draagvlak heeft gewonnen.
Veiligheid Voorop zal de verbetering van de veiligheidscultuur binnen bedrijven flink blijven
stimuleren en zet actief in op de ontwikkeling van instrumenten voor bedrijven om de
veiligheidsprestaties te verbeteren. Voor het komend jaar zal onder meer een nadere uitwerking van
de veiligheidsindicatoren centraal staan en zullen self assessment tools op het gebied van integriteit
van de installaties, veiligheidscultuur en veiligheidsbeheerssysteem worden uitgewerkt.

2

2. Actieplan Veiligheid Voorop
Met Veiligheid Voorop heeft het bedrijfsleven eind 2011 een plan in werking gezet om de
veiligheidscultuur en daarmee de veiligheid van Brzo-bedrijven in de (petro)chemie te verbeteren.
Veiligheid Voorop steunt op vier inhoudelijke pijlers om de veiligheidscultuur te verbeteren:
-

Betrokken leiderschap en versterking daarvan
Continue verbeteren van het veiligheidsbeheerssysteem
Actieve deelname aan kennisnetwerken
Nemen van ketenverantwoordelijkheid.

De houding en het gedrag van de directie en werknemers zijn van wezenlijk belang voor het
minimaliseren van veiligheidsrisico’s (veiligheidscultuur). Een solide veiligheidscultuur betekent dat
de bedrijven niet alleen zelf continu de veiligheid willen verbeteren, maar dit ook eisen van de
bedrijven waarmee zij zaken doen in de keten, zoals toeleveranciers en aannemers. Kenmerkend
voor de veiligheidscultuur is dat het zich niet door wetten en regels laat afdwingen, maar dat het
vooral een zaak is van ‘hearts and minds’ van de betrokkenen.
Door middel van deze rapportage willen de branches de voortgang van het programma Veiligheid
Voorop verantwoorden. Tevens worden de (tussentijdse) gerapporteerde uitkomsten besproken met
de betrokken bedrijven en stakeholders (overheid, omgeving) om het leren over veiligheid te
bevorderen en het proces tot verhoging van de veiligheid binnen bedrijven te ondersteunen.

3. Hoe werkt veiligheidsbeheersing in de industrie?
Het actieplan Veiligheid Voorop richt zich op de Brzo-bedrijven binnen de (petro)chemie. Dat wil
zeggen op bedrijven in de (petro)chemie die onder de definitie van de Europese Seveso-richtlijn
(hierna: de Richtlijn) vallen. Het belangrijkste kenmerk is dat deze bedrijven een zekere schaalgrootte
hebben en met zekere hoeveelheden gevaarlijke stoffen werken die soms giftig zijn en/of die
gemakkelijk ontvlambaar zijn of explosies kunnen veroorzaken.
Het is voor de overheid ondoenlijk om precies voor te schrijven wat deze bedrijven moeten doen om
hun veiligheid goed op orde te hebben. Daarom is in de Richtlijn afgesproken dat dit primair de
verantwoordelijkheid van het bedrijf zelf is. Het bedrijf kent zijn eigen processen en installaties
immers het beste en weet daarom hoe deze installatie veilig kan functioneren.
Daarnaast is elk Brzo-bedrijf verplicht een veiligheidsbeheerssysteem (VBS) te hebben. De Richtlijn
schrijft voor welke elementen onderdeel moeten zijn van het VBS. Het bedrijf legt met het VBS onder
andere vast hoe de risico’s worden beheerst, op welke manier werknemers worden geschoold en
getraind en hoe er bij incidenten gehandeld wordt. Dit wordt beschreven in het Veiligheidsrapport
(VR) of het PBZO-document (voor kleinere bedrijven). De overheid toetst aan de hand van het VR en
inspecteert op de werkvloer of het bedrijf voldoet aan de kwaliteitscriteria van de wetgever.
Voor alle Brzo-bedrijven geldt dat volledige beheersing van de risico’s en zo veilig mogelijk werken
topprioriteit heeft. Het voorkomen van incidenten en ongelukken is van groot belang, allereerst om
menselijk leed te voorkomen en daarnaast om imagoschade en hoge kosten. Daarom worden door
deze bedrijven vaak nog verder gaande operationele eisen gesteld aan hun handelen dan wat
wettelijk is voorgeschreven en richt men zich daarbij ook op de veiligheidscultuur binnen het eigen
bedrijf.
3

In het kader van Veiligheid Voorop wordt van de volgende verdeling van verantwoordelijkheden
uitgegaan als het om de uitvoering van het veiligheidsbeleid gaat:
-

De bedrijven zijn volledig verantwoordelijk voor de organisatie en invulling van de veiligheid
van het bedrijf inclusief de uitvoering en naleving van de wettelijke veiligheidseisen
De overheid is verantwoordelijk voor vergunningverlening, toezicht en handhaving
De branches vertegenwoordigen in collectief verband een sector in het overleg met
overheden en stakeholders en bevorderen goede veiligheidsprestaties bij de leden o.a. door
uitwisseling van best practices en het leren van incidenten.

4. Resultaten
In deze rapportage wordt op dezelfde wijze als vorig jaar over vijf indicatoren gerapporteerd aan de
hand van een aantal metrics. De resultaten van 2011 en 2012 worden naast elkaar gezet.
Nadrukkelijk zij er op gewezen dat nog geen uitspraken over trends kunnen worden gedaan over
trends. De reden hiervoor is dat het proces van eenduidig rapporteren nog niet bij alle deelnemers
is doorgevoerd. Verder is voor het vaststellen van een trendmatige ontwikkeling een langere reeks
van jaren nodig is. Daarmee is ook gezegd dat het programma Veiligheid Voorop een kwestie is van
continue aandacht en lange adem. Deze rapportage heeft primair tot doel om gesprekken op de
werkvloer en aan de directietafel over de veiligheidscultuur op gang te brengen.

4.1

Resultaten metrics

4.1.1 De gekozen metrics
Tabel. Overzicht van de in Veiligheid Voorop afgesproken indicatoren, metrics en bepalingsmethode.
Indicator
Betrokken leiderschap

Metric
Aantal inspecties door de hoogste
leidinggevenden op de site per 100 fte.

# inspecties per jaar

Borging kwaliteit
veiligheidsbeheerssysteem

Percentage (%) leden die gecertificeerd
zijn t.o.v. totaal Brzo leden VV-branches.

# gecertific eerde leden per jaar

Ontwikkeling veiligheidsprestaties

LoPC’s , Europese CEFIC definitie, aantal
lekkages per 100 fte.

1

2

Meedoen in de
veiligheidsnetwerken

Zaken doen met veilige bedrijven

1
2

LTI’s , ongeval met verzuim op de dag
volgend op de dag van het ongeval per
100 fte.
Percentage van de leden die actief
deelnemen aan één van de regionale
veiligheidsnetwerken t.o.v. totaal Brzoleden VV-branches.
Percentage leden met leveranciers of
klanten beoordelingssysteem (lbs of kbs)
t.o.v. totaal Brzo leden VV-branches.

Formule/berekening

* 200000

# fte * 2000

totaal # Brzo - leden per jaar
# LoPC' s per jaar

* 200000

# fte * 2000
# LTI per jaar

* 200000

# fte * 2000

# Brzoleden bij RVN aangeslote n
totaal # Brzo - leden
# Brzo - leden met lbs of kbs
totaal # Brzo - leden

LoPC = Loss of primary containment, groter dan een gedefinieerde ondergrens volgens CEFIC definitie.
LTI = Lost time injury.

4

In de rapportage zijn de gegevens van 117 (2011:121) bedrijven verwerkt met in totaal 42.483 fte
(2011:40.306 fte) aan arbeidscapaciteit, inclusief contractors. In totaal zijn er 413 (2011:416) Brzoinrichtingen in Nederland.
Hieronder wordt per indicator een korte omschrijving gegeven van de indicator zelf, de bijbehorende
metric en het resultaat van het monitoringsjaar 2011 en 2012.

4.1.2 Betrokken leiderschap
Een goede veiligheidscultuur staat met betrokken leiderschap. Betrokken leiderschap betekent dat
directie en management bewust kiezen voor veiligheid als topprioriteit in alle bedrijfsactiviteiten en
dit zelf consequent tonen in hun eigen handelen. Directie en management borgen dat veiligheid voor
alle werknemers en de omgeving leidend is in de activiteiten van het bedrijf.
Dit doet de directie onder andere door persoonlijk naar de werkvloer te gaan en regelmatig op een
aantal kritische punten doelbewust te inspecteren en te observeren hoe werknemers de gewenste
veiligheidscultuur in hun handelen hebben verankerd.
In 2012 hebben in de petrochemie gemiddeld 19 (2011: 16) senior leaderschip inspecties per 100 fte
plaatsgevonden. Anders gezegd, dit zijn gemiddeld 70 (2011:52) inspecties per bedrijf op jaarbasis
door senior leidinggevenden.
Veel bedrijven beschouwen veiligheid, de zorg voor mens en milieu als een kernwaarde. Dit blijkt
onder meer uit het feit dat veiligheid op het hoogste managementniveau een vast agendapunt is.
Onder meer worden periodiek alle belangrijke veiligheidsincidenten binnen een managementteam
besproken, inclusief de corrigerende acties. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar technisch falen,
maar ook naar de cultuur op het bedrijf, zoals de wijze waarop bepaalde procedures worden
geïnterpreteerd en nageleefd en hoe het staat met de competenties en geoefendheid van de
medewerkers.
Iedereen moet daarbij het goede voorbeeld geven: sitemanagers, HSE-managers, productiemanagers, shift supervisors.

4.1.3 Borging kwaliteit veiligheidsbeheerssysteem
Een veiligheidsbeheersysteem (VBS) bevat afspraken (onder meer over taken, bevoegdheden,
verantwoordelijkheden en competenties) die een maximale veiligheidsprestatie waarborgen. In
Nederland kan onder meer ISO 14001 en OSHAS 18001 gebruikt worden om onderdelen van het VBS
te borgen.
Certificering van een VBS is een extra stap om te laten zien dat de kwaliteit volgens internationale
standaarden geborgd is. Een volledige certificering van alle onderdelen van het VBS is nog niet
mogelijk, wel kunnen de verschillende elementen ondergebracht worden in het
kwaliteitsmanagementsysteem. Het aantal bedrijven in de petrochemie dat in 2011 een deel van het
VBS heeft gecertificeerd is 36% (2011:16%).

5

In het VBS is in detail omschreven hoe de verschillende onderdelen moeten worden ingevuld. Voor
bijvoorbeeld het element ‘identificatie van gevaren en beoordeling van risico’s’ worden door de
bedrijven scenario’s voor het vrijkomen van gevaarlijke stoffen en de gevolgen daarvan (loss of
containment) opgesteld. Door verschillende technieken te gebruiken, zoals HAZOP (hazard and
operability study) en risico-inschatting, wordt door de bedrijven op verschillende momenten in het
proces nagegaan wat de kans hierop is.
Naast de overheidsinspecties gericht op het VBS worden interne audits uitgevoerd veelal samen
met externe auditors. Bij dergelijke audits vindt ook een inspectie plaats van de installaties.
Het grote voordeel van een audit door derden is dat het VBS kritisch onder de loep wordt genomen.
Daardoor komen niet alleen de verbeterpunten aan het licht, maar wordt ook het belang van
veiligheid nog eens extra benadrukt. Bovendien hebben de branches en regionale
veiligheidsnetwerken opleidingen en workshops geïnitieerd om de kwaliteit van het VBS en de
uitvoering daarvan continue te verbeteren.

4.1.4 Ontwikkeling veiligheidsprestaties
De kwaliteit van een veiligheidsbeheersysteem, in combinatie met een goede veiligheidscultuur,
komt tot uiting in de uiteindelijke veiligheidsprestatie van het bedrijf. Om dit zichtbaar te maken is
gekozen voor een internationaal veel toegepaste parameter die de mate van procesveiligheid laat
zien, namelijk de LoPC (Loss of Primary Containment) en voor een parameter die het aantal
ongevallen met verzuim op de dag volgend op de dag van het ongeval meet, de LTI (Lost Time Injury).
De LoPC index bedroeg in 2011 1,46 (2011:1,30), wat betekent dat er 1,46 lekkages zijn per 100 fte,
inclusief contractors.
De LTI index bedroeg 0,29 (2011:0,31), wat betekent dat er 0,29 ongevallen met verzuim per 100 fte
zijn, inclusief contractors. Het aantal ongevallen in de (petro)chemie is ten opzichte van andere
sectoren laag.
Voor beide indicatoren geldt dat er binnen de sector(en) verschillen zijn. Bovendien worden beide
indicatoren door de individuele bedrijven gebruikt om eventuele incidenten verder te analyseren en
te komen met verbeterstappen. Daarnaast geven deze indicatoren aanleiding voor branches en
veiligheidsnetwerken om met leden de verschillen te bespreken met als doel om van elkaar te leren
en verzuim en lekkages verder terug te dringen. Zo wordt al enkele jaren bij enkele branches jaarlijks
een analyse uitgevoerd van de arbeidsongevallen om de achterliggende oorzaken van die ongevallen
te achterhalen.
Naast deze veiligheidsprestatie-indicatoren hebben steeds meer bedrijven ook andere
veiligheidsprestatie-indicatoren ontwikkeld, zogenaamde key performance indicators (KPI’s). Die
kunnen per afdeling van een bedrijf verschillend zijn. Hierover wordt periodiek gerapporteerd
en de resultaten worden besproken met het managementteam teneinde de
veiligheidsprestaties van het bedrijf continue te verbeteren.

6

4.1.5 Meedoen met veiligheidsnetwerken
In Nederland heeft het bedrijfsleven voor de regio’s Rijnmond, Zuidwest Nederland , Amsterdam,
Limburg en Eemshaven/Delfzijl veiligheidsnetwerken opgezet met het doel de veiligheid binnen
bedrijven te vergroten door onderlinge kennisuitwisseling en gerichte opleiding. In deze
veiligheidsnetwerken brengen bedrijven ook de leerpunten van incidenten in, zodat andere bedrijven
hiervan kunnen leren. Daarnaast leren bedrijven van elkaar hoe men het veiligheidsbeheersysteem
heeft ingericht en hoe men de veiligheidscultuur kan bevorderen. De partijen van Veiligheid Voorop
vinden het van wezenlijk belang dat alle bedrijven in de petrochemieketen, ongeacht hoe goed zij het
doen, actief meedraaien in de Veiligheidsnetwerken om blijvend van elkaar te leren.
Het percentage bedrijven dat in 2012 meedoet aan de veiligheidsnetwerken bedraagt 83% (2011:
72%).
In de vijf veiligheidsnetwerken heeft in de afgelopen periode een groot aantal activiteiten
plaatsgevonden. Er zijn onder andere workshops georganiseerd voor managers en medewerkers op
het gebied van leiderschap, leren van incidenten, crisiscommunicatie en gedragsbeïnvloeding van
medewerkers binnen de industrie om de veiligheid te borgen. Daarnaast zijn inhoudelijke cursussen
en instructies ontwikkeld en verzorgd onder andere op het gebied van steigerveiligheid. Ook
worden best practices uitgewisseld op het gebied van uitvoering van veiligheidsbeheersysteem.
Tenslotte worden de ervaringen van de regionale veiligheidsnetwerken ook met elkaar landelijk
gedeeld.

4.1.6 Zaken doen met veilige bedrijven
Goed veiligheidsmanagement betekent dat bedrijven die grootschalig omgaan met gevaarlijke
stoffen niet alleen zélf bezig zijn met veiligheid, maar als onderdeel van maatschappelijk
verantwoord ondernemen dit ook vragen van bedrijven waarmee zij in de ‘keten’ zaken doen, zoals
klanten en toeleveranciers. Het ligt immers voor de hand dat een bedrijf dat veiligheid belangrijk
vindt, deze houding ook wenst van bedrijven waarmee het zaken doet. Grote bedrijven zullen hun
zakenpartners daarbij veelal moeten ondersteunen. Om deze verantwoordelijkheid te nemen, is het
nodig om inzicht te verkrijgen in elkaars veiligheidsniveau. Als indicator wordt genomen het
percentage leden dat een klant- of leveranciersbeoordelingssysteem gehanteerd heeft.
Het percentage leden dat een klant- of leveranciersbeoordelingssysteem hanteerde bedroeg in 2012
64% (2011:75%).

7

Bedrijven hebben interne procedures ontwikkeld op het gebied van ketenverantwoordelijkheid. In
deze procedures wordt een leverancier of een afnemer beoordeeld op bijvoorbeeld of producten
voldoen aan interne eisen voor de verpakking, veiligheid en logistieke aanlevering, en of het aan de
wettelijke eisen voldoet, zoals de registratie van het product volgens de Europese stoffenwet
Reach.
Ook kunnen bij leveranciers en/of afnemers ter plekke audits uitgevoerd worden. Binnen de
chemische industrie zijn hiervoor ook instrumenten ontwikkeld zoals een beoordelingsinstrument
voor logistieke dienstverleners. In Europees verband is door Cefic een zogenaamd safety, quality
assessment system (SQAS) opgezet en beschikbaar, waarmee transport- en opslagbedrijven op
veiligheid en kwaliteit worden beoordeeld. De resultaten hiervan komen in een database, waarbij
potentiele opdrachtgevers deze informatie kunnen bekijken. Inmiddels zijn er in Europa meer dan
3.000 SQAS beoordelingen uitgevoerd. Vergelijkbare systemen zijn ook voor andere onderdelen
van de logistieke keten beschikbaar, zoals het zogenaamde Chemical Distribution Institute (CDI),
voor de beoordeling van tankterminals en schepen.

4.2

De onderhoudssector

De fysieke onderhoudstoestand van een installatie bepaalt in belangrijke mate de procesveiligheid
van een installatie. Toereikende kennis van equipment degradatie mechanismen, zoals verschillende
vormen van corrosie, is essentieel voor een goede beheersing van het onderhoud van kritische
installatieonderdelen. Het up-to-date houden van deze installatieonderdelen is belangrijk om de
veiligheid op een hoog niveau te houden. Risico gebaseerd onderhoud van de technische installaties
is relevant voor alle Brzo-bedrijven die bij afbreuk een veiligheidsrisico met zich meebrengen. Een
complete lijst daarvan is niet voor te schrijven en zal van bedrijf tot bedrijf moeten worden beheerst.
Daarbij is niet alleen aandacht nodig voor de installaties zelf, maar evengoed is aandacht nodig voor
moderne, maar tevens complexe systemen die deze installaties besturen. In toenemende mate is
daarom hoogopgeleid personeel vereist ten behoeve van professioneel onderhoud.
De uitvoering van onderhoud wordt veelal uitbesteed aan contractors. Het is daarom belangrijk dat
naast eigen aannemers ook subcontractors volledig op de hoogte zijn van de veiligheidsprocedures
van een bedrijf en dat al deze werknemers goed geïnstrueerd zijn (ketenverantwoordelijkheid). Het
gaat hierbij om zowel de technische opleiding en vaardigheden als om kennis en vaardigheden ten
behoeve van het veilig uitvoeren zoals bijvoorbeeld werkvergunningen en specifieke
veiligheidsprocedures. Om deze redenen hebben Profion (Branchevereniging voor Professioneel
Industrieel Onderhoud), VOMI (Branchevereniging van dienstverlenende ondernemers in de
procesindustrie) en de NDVO (Nederlandse Vereniging voor doelmatig onderhoud) zich bij Veiligheid
Voorop aangesloten.
Aandachtspunten vanuit de onderhoudssector zijn harmonisatie en uniformering van risico
evaluaties en belangrijke veiligheidsprocedures bij Brzo-bedrijven en verdergaande uniformering van
veiligheids- en poortinstructies. Dat steunt op beschikbaarheid van goed opgeleide
onderhoudsmedewerkers, het organiseren van transparantie in de keten over de veiligheidssituatie
en een adequaat en efficiënt vormgegeven toezicht.

8

4.3

Veiligheidsnetwerken

Omdat de huidige veiligheidsnetwerken niet landelijk dekkend zijn, wordt momenteel door VNONCW Midden gewerkt aan de oprichting van een veiligheidsnetwerk voor de provincies Flevoland,
Utrecht, Gelderland en Overijssel. Afgelopen jaar hebben de andere vijf regionale
veiligheidsnetwerken hun onderlinge samenwerking geïntensiveerd en zijn de programma’s op
elkaar afgestemd en gericht op Brzo-onderwerpen. De coördinatoren van de netwerken stemmen op
landelijk niveau de activiteiten en jaarprogramma’s af en zijn actief betrokken bij de Veiligheidsdag
van Veiligheid Voorop.

4.4

Veiligheidsdag 2013

Op 21 november 2013 is voor de tweede keer een nationale dag Veiligheid Voorop georganiseerd.
Meer dan 200 bedrijven (van de 414 Brzo-bedrijven) bezochten deze conferentie. De opkomst was
verrassend hoog. Blijkbaar is veiligheid toenemend een issue waar bedrijven actief mee aan de slag
willen om het te verbeteren.
Het doel van de conferentie is om alle Brzo-bedrijven te informeren over de ontwikkeling en
voortgang van Veiligheid Voorop en worden praktische workshops gehouden over de
veiligheidscultuur.

5. Verbetering van Veiligheid Voorop
In 2013 zijn voorstellen ontwikkeld om de vier pilaren van Veiligheid Voorop verder te verbeteren:
-

5.1

Betrokken leiderschap en versterking daarvan
Continue verbeteren van het veiligheidsbeheerssysteem
Actieve deelname aan kennisnetwerken
Nemen van ketenverantwoordelijkheid.

Betrokken leiderschap en versterking hiervan

De huidige metric (aantal inspecties van de hoogst leidinggevende op een inrichting per jaar per 100
fte) wordt verbeterd door duidelijk te maken wat deze inspectie inhoudt. Hierbij gaat het erom dat
een leidinggevende actief op de werkvloer betrokkenheid toont met betrekking tot veilig werken.
Daarnaast zal de rol van de leidinggevende bij de houding van de werknemers ten opzichte van veilig
werken in de veiligheidsnetwerken aan de orde komen. Voorstel is om hiervoor specifieke cursussen
te ontwikkelen.
Ook zal er een feedback systeem voor leiderschap beschikbaar komen, om de eigen rol te toetsen.
Tot slot zal leiders gevraagd worden elkaar te stimuleren om veilig te werken.

9

5.2

Continue verbeteren van het veiligheidsbeheerssysteem

De verbetering van het veiligheidsbeheerssysteem is uitgebreid met de basisgedachte dat een goede
veiligheidsprestatie wordt bereikt als een bedrijf het goed doet op de punten (zie ook figuur):
-

Technische integriteit
Veiligheidsbeheerssysteem
Veiligheidscultuur.

Vanuit dit uitgangspunt is het van belang om ondernemingen in staat te stellen dat voor zichzelf te
meten en verbeterprogramma’s te ontwikkelen. Om deze reden wil Veiligheid Voorop een basis-Self
Assessment Questionnaire (SAQ) ontwikkelen inclusief een gebruikershandleiding en die
beschikbaar te stellen voor bedrijven en branches. Het gebruik van SAQ’s zal door de Veiligheid
Voorop branches onder de aandacht van de bedrijven worden gebracht. Het is aan de bedrijven op
welke manier men over de resultaten van de SAQ’s wil communiceren, bijvoorbeeld naar elkaar als
benchmark mechanisme of naar het bevoegd gezag en met niet aangesloten bedrijven.

5.3

Actieve deelname aan Regionale veiligheidsnetwerken

De deelname, het functioneren en de status van de Regionale Veiligheidsnetwerken (RVN) wordt met
het volgende plan van aanpak verbeterd:
-

Andere sectoren dan de Veiligheid Voorop partijen worden uitgenodigd om mee te doen,
zodat op termijn alle Brzo-bedrijven zijn aangesloten bij een veiligheidsnetwerk
Het programma meer toespitsen op VV-elementen zoals technische integriteit
veiligheidsbeheerssysteem en veiligheidscultuur
Voormannen binnen de industrie wordt gevraagd netwerken expliciet te steunen
Bestuurders van de branches worden gevraagd om leden te stimuleren lid te worden RVN’s
10

-

Koppeling leggen met BRZO-RUD’s met als doel bekendheid van de RVN’s bij bevoegd gezag
te vergroten en toezichthouders te stimuleren om deelname aan RVN positief te waarderen

-

Samenwerking zoeken van de RVN met andere kennisnetwerken, zoals de Nederlandse
Vereniging voor Veiligheidskunde (NVVK)
Uniformering aanpak en programmering RVN’s.

-

5.4

Ketenverantwoordelijkheid bevorderen

Klant- en leveranciersbeoordelingssystemen zijn een middel om ketenverantwoordelijkheid in te
vullen. Een beoordelingssysteem houdt in het kader van Veiligheid Voorop het volgende in:
Analyse van welke leveranciers bepalend zijn voor de veiligheid in de keten
Deze leveranciers kunnen aan de hand van één of meer van de onderstaande instrumenten
worden getoetst.
o Clausule in het inkoopcontract waarin wordt vereist dat de leverancier zich houdt aan de
Nederlandse wet
o Het gebruik van bestaande systemen, zoals SQAS en CDI
o Schriftelijke check-/vragenlijst die de leverancier moet retourneren
o Veiligheid op de agenda bij (commercieel) bedrijfsbezoek
o Leverancier voert zelfinspecties uit en rapporteert daarover
o Gelijkwaardige andere instrumenten.

6. Leren van incidenten
Leren van incidenten en bijna incidenten blijkt waardevol. Binnen de brancheorganisaties worden
trendanalyses uitgevoerd, waarbij de basisoorzaken en leerervaringen met de leden worden gedeeld.
Voorstel is om deze uitwisseling van leerervaringen ook tussen de branches onderling te laten
plaatsvinden. Hierbij worden ook leerpunten van (bijna) incidenten meegenomen. Ondernemingen
kunnen deze trendanalyses raadplegen en eventueel hierover met elkaar in gesprek gaan.

7. Deelname aan Veiligheid Voorop
Er zijn 138 inrichtingen van de totale (petro)chemieketen aangesloten bij de 4 branches van
Veiligheid Voorop. Veiligheid Voorop dekt met name de upstream van de keten: de producenten en
de bulkopslag. In kwantitatieve termen zit het overgrote deel van de gevaarlijke stoffen bij deze
partijen van Veiligheid Voorop. De VVVF heeft besloten zich aan te sluiten bij Veiligheid Voorop. Er
zijn lezingen gehouden bij de NVVK (de Nederlandse Vereniging van Veiligheidskundigen), Agrodis en
Nederlandse Vereniging van Chemische Warehousingbedrijven (VNCW). Dit kan leiden tot uitbreiding
van deelname aan Veiligheid Voorop.

11

8. Conclusie
Het 2e rapportagejaar heeft het draagvlak voor Veiligheid Voorop bij bedrijven in de chemieketen
vergroot. Bedrijven hebben bovendien meer ervaring gekregen bij het meten van kwalitatieve- en
kwantitatieve veranderingen die bepalend zijn voor de veiligheidscultuur op bedrijven.
Bij bedrijven is het bewustzijn dat veiligheid belangrijk is en een actieve houding vraagt flink
toegenomen.
Basis blijft dat meetresultaten vooral bijdragen aan het proces van ‘learning by doing’ en dat
daardoor de veiligheidsprestaties verbeterd worden. Er is nog niets te zeggen over een trendmatige
ontwikkeling. Daar zal een reeks van jaren voor nodig zijn.
In 2013 zijn voorstellen gedaan om de vier pilaren van Veiligheid Voorop te verbeteren en
instrumentarium voor de basiselementen van een goede veiligheidsprestatie te ontwikkelen.
Hiermee levert Veiligheid Voorop ook een bijdrage aan een gemeenschappelijke veiligheidstaal,
waardoor onderlinge vergelijking wordt vergemakkelijkt en de communicatie met de overheid kan
worden verbeterd.

9. Nadere informatie
Voor specifieke activiteiten per branche wordt verwezen naar de websites van betrokken
verenigingen.
www.vnpi.nl
www.votob.nl
www.vhcp.nl
www.vnci.nl
www.profion.nl
www.nvdo.nl
www.vomi.nl
http://www.vnci.nl/veiligheidsnetwerken

12

EUROPESE
COMMISSIE

Brussel, 28.6.2013
C(2013) 4035 final

VERSLAG VAN DE COMMISSIE
Verslag over de toepassing in de lidstaten van Richtlijn 96/82/EG betreffende de
beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn
betrokken in de periode 2009-2011

NL

NL

VERSLAG VAN DE COMMISSIE
Verslag over de toepassing in de lidstaten van Richtlijn 96/82/EG betreffende de
beheersing van de gevaren van zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn
betrokken in de periode 2009-2011

(Voor de EER relevante tekst)
1.

INLEIDING

Richtlijn 96/82/EG van de Raad1 betreffende de beheersing van de gevaren van zware
ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken, de zogeheten Seveso II-richtlijn,
beoogt zware ongevallen waarbij gevaarlijke stoffen zijn betrokken te voorkomen en de
gevolgen van dergelijke ongevallen voor mens en milieu te beperken. De Seveso II-richtlijn
is van toepassing op ongeveer tienduizend industriële inrichtingen waar gevaarlijke stoffen
aanwezig zijn.
Dit verslag heeft betrekking op de toepassing van de richtlijn gedurende de periode 20092011. Artikel 19, lid 4, van de richtlijn verplicht de lidstaten om de Commissie iedere drie
jaar een uitvoeringsverslag te verstrekken volgens de procedure van de richtlijn tot
standaardisering van de verslagen.2 In lijn met de eerdere aanpak beperken deze verslagen
zich tot informatie betreffende hogedrempelinrichtingen zoals voorzien in artikel 6 en 9.
Hoofdstuk 2 van het verslag bevat een samenvatting van de informatie die door de lidstaten is
verstrekt op basis van een vragenlijst3. Het doel van de samenvatting is de uitvoeringsgraad te
beoordelen en eventuele tekortkomingen vast te stellen die aandacht verdienen. In hoofdstuk
3 wordt deze samenvatting aangevuld met cijfers over ongevallen gebaseerd op een analyse
van gegevens uit de databanken eMARS,4 en SPIRS5, die worden beheerd door het
Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Europese Commissie, naar aanleiding
van door de lidstaten verstrekte informatie. De conclusies en de toekomstige aanpak volgen
in hoofdstuk 4. Bijlage 1 bevat een uittreksel van de verstrekte cijfers. De volledige bijdragen
van de 27 lidstaten en de vrijwillige bijdragen van Noorwegen, IJsland en Macedonië, alsook
de vragenlijst, de voorgaande verslagen over de periode 2000-20026, 2003-20057, en 200620088 en aanvullende informatie is beschikbaar op de Seveso-website van de Commissie9.

1

2
3

4
5
6
7
8
9

NL

Richtlijn 96/82/EG, PB L 10 van 14.1.1997, blz. 13; gewijzigd bij Richtlijn 2003/105/EG, PB L 345
van 31.12.2003, p. 97.
Richtlijn 91/692/EEG van 23 december 1991, PB L 377 van 31.12.1991, blz. 48.
Document C(2008) 5088 definitief, Besluit van de Commissie van 19/09/2008. Verschijnt niet in het
Publicatieblad van de European Unie.
Online rapporteringssysteem voor zware ongevallen https://emars.jrc.ec.europa.eu
"Seveso Plants Information Retrieval System".
Document C(2004)3335.
Document C(2007)3842
Document C(2010)5422 definitief.
http://ec.europa.eu/environment/seveso/implementation.htm

2

NL

2.

SAMENVATTING VAN DE VERSLAGEN VAN DE LIDSTATEN

Alle 27 lidstaten hebben hun driejaarlijkse verslagen bij de Commissie ingediend. Tweederde
van hen verstrekte de informatie voor de uiterste inleverdatum van 1 oktober 2012.
2.1.

Aantal inrichtingen

In december 2011 werden gegevens gerapporteerd over 10 314 inrichtingen, een toename
over de verslagperiode van 3 %. 5 523 hiervan (54 %) waren lagedrempelinrichtingen en 4
791 (46 %) hogedrempelinrichtingen. Met betrekking tot de hogedrempelinrichtingen
vertegenwoordigt dit een stijging met 6 % ten opzichte van de vorige drie jaar (4 528 in
2008). Deze stijging kan het gevolg zijn van economische expansie, maar ook van een betere
naleving van het kennisgevingsvereiste. Op het niveau van de lidstaten is het beeld gemengd:
sommige laten stijgingen zien, andere dalingen.
Grafiek 1: Totaal aantal Seveso-inrichtingen in de hele EU in de periode 2009-2011

Total number of Seveso establishments in years 2009 to 2011
12.000

10.314

10.086

10.014

2011
4.791
5.523

2010
4.668
5.418

2009
4.649
5.365

10.000
8.000
6.000
4.000
2.000
0
Upper-tier
Lower-tier

2008
4.528

2005
3.949

Grafiek 2: Totaal aantal Seveso-inrichtingen per lidstaat in 2011

Total number of Seveso establishments in 2011
3000

2405
2000

1196 1101
1000

1086
767
416 381 381 360

295 276 223

197 189 169 164 158 122

0

85 80 63 61 51 41 20 16 11

DE FR IT UK ES NL BE SE PL RO FI EL CZ PT HU BG AT DK IE
Upper 1104 622 533 388 332 249 192 206 166 113 129 83 116 66 78 72 84 54 36
Lower 1301 574 568 698 435 167 189 175 194 182 147 140 81 123 91 92 74 68 49

SK LV
41 30
39 33

SI
27
34

EE LT
28 18
23 23

LU CY MT
8 10 6
12 6
5

Duitsland is het land met het grootste aantal Seveso-inrichtingen, gevolgd door Frankrijk,
Italië en het Verenigd Koninkrijk, die elk over ongeveer 1 100 inrichtingen beschikken.

NL

3

NL

Analyse van statistieken uit de SPIRS-databank wijst uit dat Finland de meeste inrichtingen
per miljoen inwoners heeft, te weten 49 Seveso-inrichtingen per miljoen inwoners, gevolgd
door Luxemburg en Zweden. Malta heeft de hoogste concentratie aan Seveso-inrichtingen,
met 34 inrichtingen per 1 000 km2, gevolgd door België, Nederland, Luxemburg en
Duitsland. 19 hebben minder dan 3 Seveso-inrichtingen per 1 000 km2.
In termen van het aantal Seveso-inrichtingen per eenheid BBP, gaan Estland en Letland aan
kop met circa 3 Seveso-inrichtingen per miljard € BBP. Duitsland neemt hier de 17e plaats in.
Van de 49 activiteiten die worden gebruikt om de Seveso-inrichtingen in te delen, zijn zeven
activiteiten goed voor 50 % van de inrichtingen:
–

brandstofopslag (inclusief verwarming, detailhandel, enz.);

–

opslag en distributie voor groot- en detailhandel (exclusief LPG);

–

LPG-opslag;

–

algemene productie van chemicaliën;

–

productie van organische basischemicaliën;

–

opwekking, levering en distributie van elektriciteit;

–

productie, afvullen van gasflessen en bulkdistributie van LPG.

2.2.

Exploitanten

De voornaamste verplichtingen voor exploitanten van hogedrempelinrichtingen betreffen het
opstellen van veiligheidsrapporten en interne noodplannen.
Uit de antwoorden van de lidstaten blijkt dat in 2011 ongeveer 2 % van de exploitanten nog
geen veiligheidsrapport bij de bevoegde autoriteiten had ingediend. Dit percentage is de
afgelopen jaren relatief stabiel gebleven: 2 % in 2008 en 2009, en 1 % in 2010.
De cijfers betreffende de interne noodplannen zijn vergelijkbaar, aangezien de bevoegde
autoriteiten hoofdzakelijk over deze plannen worden geïnformeerd door middel van de
veiligheidsrapporten. Tegen het einde van 2011 beschikte circa 1 % (67) van de
hogedrempelinrichtingen niet over een intern noodplan (vergeleken met 1 % in 2009).
Diverse lidstaten (Bulgarije, Hongarije en Letland) meldden bovendien dat deze verplichting
krachtens hun nationale wetgeving ook was opgelegd aan de exploitanten van
lagedrempelinrichtingen.
Het kan derhalve worden geconcludeerd dat de verplichting om veiligheidsrapporten en
interne noodplannen op te stellen goed wordt nageleefd. Een beperkt aantal lidstaten moet
echter maatregelen treffen om de naleving van deze verplichting te verbeteren, waaronder
Malta en Portugal, waar minder dan 90 % van de hogedrempelinrichtingen in de afgelopen
drie jaar veiligheidsrapporten hebben ingediend.
Grafiek 3: Veiligheidsrapporten ingediend in 2005, 2008 en 2011

NL

4

NL

Safety Reports submitted (% of upper-tier
establishments)
%

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

AT BE BG CY CZ DE DK EE EL ES

FI

FR HU

IE

IT

LT

2005 89
2008 91

99

94 100 100 98

98 100 100 100 98 100 100 100 97 100 71

2011 96

99 100 100 97

99 100 100 100 97 100 100 100 97

2.3.

100 96

90 100 100 98

LU

LV MT NL

PL

PT RO SE

SI

99

95

96 100 93

88 100 83 100 98

95

97

88

99 100 100 100 97

92 100 98 100 100 100 62 100 100 83
98

94 100 100 83

89
92

98

74

SK UK

99 100 98

95

Bevoegde autoriteiten

De Seveso II-richtlijn legt de bevoegde autoriteiten diverse verplichtingen op. De
belangrijkste daarvan zijn de bestudering van het veiligheidsrapport en de mededeling van de
conclusies aan de exploitant, het opstellen van externe noodplannen, ervoor zorg dragen dat
burgers die mogelijk risico’s lopen worden geïnformeerd over de veiligheidsmaatregelen, het
uitvoeren van inspecties, het vaststellen van groepen inrichtingen waarbij “domino-effecten”
kunnen optreden, en de inachtneming van de gevaren van zware ongevallen bij de ruimtelijke
ordening. In hun antwoorden hebben de lidstaten een grote hoeveelheid specifieke informatie
verschaft. Deze samenvatting concentreert zich op de aspecten waarvoor statistisch zinvolle
analyses kunnen worden uitgevoerd of waarbij de beschikbare informatie kan worden
vergeleken: de externe noodplannen, inspecties, publieksinformatie en het gebruik van
dwangmaatregelen.
2.3.1.

Opstellen van externe noodplannen

De voor dit doel aangewezen autoriteiten stellen een extern noodplan op voor de buiten de
inrichting te nemen maatregelen. Deze plannen zijn belangrijk om voorvallen in te dammen
en te beheersen teneinde de gevolgen tot een minimum te beperken, evenals de schade voor
de menselijke gezondheid, het milieu en goederen.
Uit de verstrekte gegevens blijkt dat 90 % van de hogedrempelinrichtingen in 2011 een
extern noodplan had laten opstellen door de bevoegde autoriteiten; 6 % beschikte niet over
een dergelijk plan en 4 % was van deze verplichting vrijgesteld op grond van artikel 11, lid 6.
Bijgevolg had 93 % van de hogedrempelinrichtingen eind 2011 voldaan aan dit vereiste. Dit
betekent een verdere toename ten opzichte van de voorgaande verslagperiodes
(respectievelijk 91 % in 2008 en 68 % in 2005). Desalniettemin dient de situatie verder
verbeterd te worden, met name in de Tsjechische Republiek, Nederland en Portugal, waar
voor minder dan 80 % van de hogedrempelinrichtingen externe noodplannen werden
opgesteld.
Grafiek 4: Externe noodplannen opgesteld in 2005, 2008 en 2011

NL

5

NL

External Emergency Plans drawn up (% )
%

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

AT BE BG CY CZ DE DK EE EL ES

FI

FR HU

IE

IT

LT

LU

LV MT NL PL

PT RO SE

SI

62 100 100 100 74

96

68

87

68 100

0

76

94

37

73 100 89

50 100 100 95

94 100 100 88

71

80 100 100 97

98 100 88 100 100 100 94

37

94

94 100 95

95

95

92

88

93

94 100 88 100 100 80

70

89

90 100 93

91

2005 57
2008 87

57

2011 93

2.3.2.

0

73

99 100 79

93 100 83

83

89
92

97

17

98

77

55

SK UK

Testen en beoordelen van externe noodplannen

De noodplannen dienen met tussenpozen van hooguit drie jaar te worden beoordeeld en
getest. Hoewel een exacte statistische evaluatie niet mogelijk is omdat bepaalde plannen in
deze periode meerdere keren zijn getest en andere helemaal niet, kan uit de antwoorden van
de lidstaten worden opgemaakt dat circa 73 % van de bestaande externe noodplannen in de
EU-27 tussen 2009 en 2011 is getest. Dit is 13 % meer dan de 60 % die naar opgave in de
periode 2006-2008 werd getest en aanzienlijk hoger dan de 40% van de plannen die werd
getest in de periode 2003-2005. Ondanks deze stijging is er sprake van belangrijke
verschillen tussen de lidstaten (het percentage geteste noodplannen varieert van 100 % tot
slechts 14 %). Verbetering is met name nodig in België, de Tsjechische Republiek,
Griekenland, Italië, Portugal en Zweden, waar minder dan 50 % van de externe noodplannen
in de afgelopen drie jaar werd getest.
Grafiek 5: Externe noodplannen die in de afgelopen drie verslagperioden werden getest10

10

NL

Aantallen > 100% omdat sommige lidstaten meenden dat gevraagd werd naar het aantal inrichtingen
waar de noodplannen ieder jaar worden getest.

6

NL

%

Tested External Emergency Plans 2005 - 2011 (%)

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

AT BE BG CY CZ DE DK EE EL ES

2003-2005 96 0
0
5
2006-2008 83 114 77 0 21
2009-2011 100 41 66 270 30

2.3.3.

FI

FR HU

LU LV MT NL PL

PT RO SE

SI

SK UK

0

28 202 55

22 210

0

100

39

19

0

64

24

112 74

41 100 66

56 306

0

103 33

89

35

81

27 100 150 65

36

111 78 114 168 69

105 22

97

14

52

55

0

70

50

75

58

0

56

IE

IT

LT

0

35 300 86 100 100

0

38

93

97

63
92

Publieksinformatie

Informatie over veiligheidsmaatregelen en de te volgen gedragslijn dient regelmatig, en
zonder dat zij daarom hoeven vragen, te worden verstrekt aan de personen die door een zwaar
ongeval kunnen worden getroffen. De richtlijn laat open wie hier verantwoordelijk voor is.
Deze publieksinformatie wordt maximaal om de vijf jaar verstrekt (twee jaar meer dan de
verslagperiode). De vragenlijst vroeg daarom met betrekking tot hoeveel inrichtingen
informatie was verstrekt gedurende de periode 2007-2012. Niet alle antwoorden van de
lidstaten hebben betrekking op deze periode.
In totaal kregen burgers tussen 2007 en 2012 informatie over 4 171 inrichtingen, die circa 87
% vertegenwoordigden van de Seveso-hogedrempelinrichtingen, een stijging van 80 % ten
opzichte van 2008 en van 72 % ten opzichte van 2005. In diverse lidstaten, waaronder
Griekenland, Spanje, Luxemburg en Nederland werd de informatie echter niet of slechts in
een zeer beperkt aantal gevallen verstrekt. De cijfers bieden bovendien geen informatie over
de kwaliteit en de doeltreffendheid van de verstrekte informatie.
Grafiek 6: Inrichtingen waarover publieksinformatie wordt verstrekt

NL

7

NL

%

Upper-tier establishments for which info is given to the
public (%)

100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

AT BE BG CY CZ DE DK EE EL ES

2001-2005 80 100
0
2004-2008 86 100 90 0
2007-2011 92 100 100 90

FI

FR HU

IE

LT

LU

LV MT NL

65

58

75

0

49

13

68

98

57 100 100

0

86

0

100 82

81

89

25

90

0

45

91 100 100 61 100 88

0

100

0

100

79

98

93

36

0

55

93 100 137 186 100 111

0

100 100

98

IT

0

PL

PT RO SE

SI

SK UK

7

0

90

73

62

100 59 100 100 85

108 73 107 84

93 110 80

De vragenlijst informeerde verder naar wie verantwoordelijk is voor de verstrekking van deze
publieksinformatie. Uit de verstrekte gegevens blijkt dat in 10 lidstaten de verantwoordelijk
bij de autoriteiten ligt en in 14 lidstaten bij de exploitanten. Twee lidstaten gaven aan dat dit
een gedeelde verantwoordelijkheid is van de exploitanten en de autoriteiten. Over het
algemeen nemen de organen die verantwoordelijk zijn voor de verstrekking van
publieksinformatie ook de bijbehorende kosten voor hun rekening.
Grafiek 7: Organen verantwoordelijk voor de verstrekking van publieksinformatie (aantal
lidstaten)

NL

8

NL

2.3.4.

Inspecties

Gemiddeld werden in 2009 en 2010 bij 65 % van de hogedrempelinrichtingen inspecties
uitgevoerd; in 2011 was dit 66 %. Dit percentage is vrijwel gelijk aan dat in 2008 en 2005,
toen dit percentage respectievelijk 66 % en 69 % bedroeg. Lagedrempelinrichtingen werden
minder vaak geïnspecteerd: gemiddeld werd 42 % hiervan geïnspecteerd in 2009, 41 % in
2010 en 43 % in 2011. Dit hangt samen met het feit dat de verplichting om jaarlijkse
inspecties uit te voeren alleen geldt voor hogedrempelinrichtingen, tenzij er een
inspectieprogramma is afgesproken voor een specifieke inrichting naar aanleiding van de
systematische beoordeling van het risico op zware ongevallen bij de betreffende inrichting.
Er zijn geen gegevens beschikbaar betreffende lagedrempelinrichtingen voor de voorgaande
verslagperioden.
Op grond van de jaarlijkse cijfers kunnen geen duidelijke conclusies worden getrokken,
aangezien de regelmaat van de inspecties is gekoppeld aan het inspectieprogramma, zodat het
mogelijk niet nodig is om alle locaties ieder jaar te inspecteren. Een gedetailleerde analyse
van de door de lidstaten verstrekte informatie laat echter zien dat de dekkingsgraad van de
inspecties bij hogedrempelinrichtingen wellicht in diverse lidstaten moet worden verhoogd,
waaronder Griekenland, Italië, Portugal en Zweden, waar minder dan 50 % van de
hogedrempelinrichtingen gedurende de afgelopen verslagperiode werd geïnspecteerd.
Grafiek 8: Percentage (%) geïnspecteerde inrichtingen in 2005, 2008 en 2011

Inspected upper-tier establishments (%)
100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

AT BE BG CY CZ DE DK EE EL ES FI FR HU IE

2005 86 82

IT

LT LU LV MT NL PL PT RO SE SI SK UK

100 98 52 85 100 27 56 100 95 100 100 33 100 60 66

0 100 100 30

44 92 95 93

2008 39 82 63 100 100 58 84 100 35 49 54 98 100 100 30 88 88 97 100 81 100 16 100 38 100 68 74
2011 74 84 92 100 100 60 83 100 10 63 63 90 100 103 15 100 100 73 100 82 100 11 98 43 93 71 75

2.3.5.

Gebruik van dwangmaatregelen

Alle lidstaten hebben verslag gedaan van het gebruik van dwangmaatregelen die kunnen
worden ingezet in geval van overtreding van de wettelijke voorschriften. In 5 895 gevallen
werden dwangmaatregelen toegepast. De meest gebruikte maatregel is de formele
kennisgeving (van vereiste verbeteringen, naleving, waarschuwing, enz.), gevolgd door
schriftelijke bevelen, bevelen tot naleving en bestuurlijke boetes. Er werd slechts een zeer
beperkt gebruik gemaakt van exploitatieverboden (38 gevallen); er werden geen
strafrechtelijke procedures gemeld.
Tabel 1: Gebruik van dwangmaatregelen volgens de lidstaten in de periode 2009-2011

NL

9

NL

Aantal gevallen
Soort maatregel

Lidstaten
toegepast

Kennisgeving noodzaak tot
verbetering/naleving

die

deze

hebben
2009

2010

2011

Totaal
periode

BE, BG, CY, DE, DK, EE, ES,
FR, IE, IT, LT, LU, LV, NL, PL,
PT, RO, SI, UK

1321

1420

1354

4501

Schriftelijke
bevelen/bevelen tot naleving

BE, BG, CY, DE, DK, EE, ES,
FR, IT, LT, LV, NL, PL, PT, RO,
SE, SI, UK

294

309

312

922

Bestuurlijke boete

AT, BE, BG, CZ, DE, EE,ES, FI,
FR, HU, IE, IT, LT, LV, NL, PL,
PT, RO, SI, SK

92

88

117

325

Inbreukprocedures
(algemeen)

BE, BG, CY, CZ, DE, EE, ES,
FR, LV, MT, NL, PL, PT, RO, SI,
UK

32

17

11

69

Mondelinge
waarschuwingen

BE, CY, DK, RO, SI, UK

10

20

30

40

Exploitatieverbod

AT, BE, BG, CY, CZ, DE,
DK,ES, FI, HU, IT, LT, LU, LV,
MT, NL, PL, PT, RO, SE, SI, SK,
UK

13

14

9

38

Strafrechtelijke procedure
(vrijheidsbeneming als
sanctie)

BE, DE, EE, FR, IT, NL, PL, PT,
UK

0

0

0

0

3.

ONGEVALLENSTATISTIEKEN VOLGENS EMARS

Het aantal zware ongevallen is een belangrijke indicator om de effectiviteit van de richtlijn te
meten, inclusief de beoogde preventie van ongevallen. Lidstaten zijn verplicht om in
eMARS, het rapportagesysteem voor zware ongevallen, alle ongevallen te melden die
voldoen aan de criteria vermeld in bijlage VI van de Seveso-richtlijn. Zij kunnen daarin ook
andere incidenten melden11 (andere zware ongevallen die niet aan deze criteria voldoen of die
niet binnen het toepassingsgebied van de Seveso-richtlijn vallen), evenals bijna-ongevallen.
In de periode 2000-2011 was het aantal gemelde zware ongevallen relatief stabiel, met een
gemiddelde van 27 per jaar, ondanks een toename in het aantal locaties waarop de Sevesorichlijn betrekking heeft (3 % tussen 2009 en 2011)12. Als gevolg van vertragingen in de
ongevallenrapportage veroorzaakt door de tijd die nodig is om de wettelijke procedures af te
ronden, alsook om de meldingen voor te bereiden en goed te keuren die in de eMARS-

11

12

NL

Andere incidenten kunnen zware ongevallen zijn die niet voldoen aan de criteria in bijlage VI of
ongevallen die niet binnen het toepassingsgebied van de Seveso-richtlijn vallen, bijvoorbeeld
vervoersongevallen.
Het is niet mogelijk om de totale stijging sinds 2000 te bepalen omdat er in de voorgaande
verslagperioden geen gegevens werden verstrekt over het aantal lagedrempelinrichtingen. Wel kan
echter worden geconstateerd dat het aantal hogedrempelinrichtingen sinds 2005 met 25 % is gestegen.

10

NL

databank zijn opgenomen, kunnen de statistieken over de afgelopen drie jaar nog een stijging
laten zien.
Grafiek 9: Aantal zware ongevallen gemeld in eMARS

Number of major accidents in the EU
100
80

83

81

79

78

2000-2002

2003-2005

2006-2008

2009-2011

60
40
20
0

De in de databank gemelde ongevallen zijn veelal zware ongevallen zoals voorzien in de
Seveso-richtlijn. Bijna-ongevallen en andere incidenten worden minder vaak gemeld. De
voornaamste criteria die aanleiding vormen voor meldingen zijn: stoffen die aanwezig zijn in
hoeveelheden van meer dan 5 % van de drempelwaarden, letselschade en materiële schade.
In de databank zijn tussen 2000 en 2011 ieder jaar meer ongevallen gemeld bij
hogedrempelinrichtingen dan bij lagedrempelinrichtingen (224 ongevallen in de eerste
categorie tegen 43 in de tweede; in 54 gevallen is de categorie niet gespecificeerd), wat een
afspiegeling vormt van het hogere risico bij hogedrempelinrichtingen.
In de laatste tien jaar laat het aantal dodelijke slachtoffers en het aantal gewonden een
algemene daling zien. Het totale aantal dodelijke slachtoffers daalde van 27 in 2000 tot 9 in
2010. Opvallend is dat er sinds 2006 geen externe dodelijke slachtoffers zijn gevallen. Het
totale aantal gewonden daalde van 126 in 2000 tot 23 in 2010.
Van de gevaarlijke verschijnselen die in eMARS worden gemeld, blijken toxische emissies
het vaakst voor te komen, namelijk in ieder jaar met uitzondering van 2002, 2003 en 2010,
toen explosies en branden vaker voorkwamen. De belangrijkste categorieën stoffen waren:
–

toxisch: 91 zware ongevallen;

–

zeer licht ontvlambaar: 80 zware ongevallen;

–

zeer toxisch: 53 zware ongevallen.

Zeven soorten activiteiten hebben in de periode 2000-2011 bijgedragen aan meer dan 10
incidenten. De activiteiten “Metaalverwerking”, “Petrochemische/Olieraffinaderijen” en
“Algemene productie van chemicaliën” kennen de hoogste ongevallenfrequentie gerekend
naar aantal ongevallen per inrichting.

NL

11

NL

Tabel 2: soorten activiteiten die in de periode 2000-2011 hebben bijgedragen aan meer dan
10 incidenten13
Aantal Sevesoinrichtingen

Gemelde incidenten

Soort activiteit

Totaal
aantal
inciden
ten

15

%

Freque
ntie16

10

2,8

0,7

1

13

3,6

1,3

2

18

5

0,5

2

21

5,9

7

4

6

72

20

8

1

2

101

28,4

4,5

4

34

9,5

3,2

%

Zware
ongevallen

Bijnaongeval
len

368

3,89

9

1

Productie en opslag van
pesticiden, biociden en
fungiciden

267

2,83

12

Opslag en distributie voor
groot- en detailhandel
(exclusief LPG)

877

9,28

15

Metaalverwerking

78

0,83

19

Petrochemische/Olieraffin
aderijen

238

2,52

62

Algemene productie van
chemicaliën (anders dan
hierboven)

591

6,25

98

Overige activiteiten

276

2,92

30

Totaal
aantal

Productie van plastic en
rubber

14

1

Overig
e
inciden
ten

Van zeven ongevallen werd gemeld dat zij grensoverschrijdende gevolgen hadden.
Met betrekking tot 90 % van de ongevallen die tussen 2000 en 2011 werden gemeld, werd
aangegeven dat hieruit lering was getrokken. De kwaliteit van deze informatie was echter in
de meeste gevallen slecht. Op dit gebied zal de Commissie in de komende jaren aanzetten tot
verbetering.
4.

CONCLUSIES EN TOEKOMSTIGE AANPAK

De bovenstaande analyse bevestigt dat de richtlijn goed werkt en dat de uitvoering door de
lidstaten in de afgelopen twee verslagperioden aanzienlijk is verbeterd. Ondanks de sterke
13
14

15

16

NL

Informatie afkomstig uit de databanken eMARS en SPIRS.
Aantal inrichtingen (naar soort activiteit) afgezet tegen het totale aantal Seveso-inrichtingen volgens
meldingen in SPIRS (9 449 inrichtingen).
Percentage dat het aantal incidenten (naar soort activiteit) weergeeft afgezet tegen het totale aantal
incidenten dat in de periode 2000-2011 is gemeld (356 incidenten).
Frequentie uitgedrukt als het percentage incidenten (per soort activiteit) afgezet tegen het percentage
inrichtingen (voor dezelfde soort activiteit).

12

NL

stijging van het aantal inrichtingen, die grotendeels het gevolg was van de toetreding van
nieuwe lidstaten tot de Unie, is het aantal zware ongevallen relatief stabiel gebleven, met een
gemiddelde van 27 zware ongevallen per jaar. De aanzienlijke daling in het gemelde aantal
dodelijke slachtoffers en gewonden in de afgelopen tien jaar is zeer bemoedigend.
De uitvoering en handhaving van de Seveso II-richtlijn zijn in de praktijk op de meeste
gebieden verder verbeterd, en met name de exploitanten in de sector houden zich in hoge
mate aan de vereisten betreffende veiligheidsrapporten en interne noodplannen. In een aantal
lidstaten zijn op bepaalde gebieden echter verdere inspanningen nodig, met name met
betrekking tot het ontwikkelen en testen van externe noodplannen en de verstrekking van
publieksinformatie. Bovendien wordt in bepaalde jaren een relatief groot aantal inrichtingen
niet geïnspecteerd (circa 34 % van de hogedrempelinrichtingen), hetgeen corrigerende actie
vergt.
De bevindingen betreffende de vorige verslagperiode17 zijn door de Commissie meegenomen
bij de evaluatie van de Seveso II-richtlijn, wat heeft geleid tot de aanname van de Seveso IIIrichtlijn (Richtlijn 2012/18/EU)18. De nieuwe richtlijn verruimt het recht van burgers om naar
behoren te worden geïnformeerd en verklaart bepaalde bepalingen ook van toepassing op
lagedrempelinrichtingen. Het bevat ook gedetailleerde regels ter garandering van toereikende
inspraak betreffende individuele projecten en introduceert striktere voorschriften betreffende
inspecties. Een goede naleving van de Seveso III-richtlijn zal naar verwachting dan ook
bijdragen aan de noodzakelijke verbeteringen die in dit verslag zijn vermeld.
De Commissie zal nauwlettend toezicht houden op deze aspecten en de lidstaten blijven
bijstaan om hun resultaten te verbeteren door middel van diverse ondersteunende activiteiten
en eventuele handhavingsmaatregelen.

17
18

NL

Document C(2010)5422 definitief.
PB L 197 van 24.7.2012, p. 1.

13

NL

HDinricht
ingen
2011

HDinrichtin
gen
2008

HDinrichtin
gen
2005

Veiligheidsr
apport nog
niet
ingediend
2011

Nog geen
intern
noodplan
opgesteld
2011

Nog geen
extern
noodplan
opgesteld
2011

Nog geen
extern
noodplan
opgesteld
2008

ENP’s
getest
09+10+11

ENP’s
getest
06+07+08

Publieksinf
ormatie
09+10+11

Publieksinfor
matie
06+07+08

Geïnspecteerde
HD-inrichtingen
2011

Geïnspecteerde
HD-inrichtingen
2008

AT

84

79

79

3

3

4

10

78

57

77

68

62

31

BE

192

174

137

2

0

9

87

74

99

192

174

161

143

BG

72

52

0

0

1

0

47

40

72

47

66

33

CY

10

11

13

0

0

0

0

27

0

9

0

10

11

CZ

116

112

79

3

3

3

6

28

22

92

91

116

112

DE

1104

1077

976

6

4

15

68

762

703

1079

959

662

625

DK

54

44

20

0

1

4

0

29

22

50

11

45

37

EE

28

21

14

0

0

0

0

10

5

10

19

28

21

EL

83

83

100

0

0

14

10

0

0

8

29

ES

332

295

245

11

6

36

85

324

236

181

133

208

145

FI

129

127

84

0

0

9

25

94

75

120

116

81

69

FR

622

553

593

0

12

59

0

587

229

622

553

558

542

HU

78

63

47

0

0

0

0

121

63

107

63

78

63

IE

36

33

23

1

0

1

1

24

21

67

20

37

33

IT

533

518

462

11

11

31

9

177

286

533

518

78

155

LT

18

17

21

1

0

0

0

54

52

20

15

18

15

LU

8

8

5

0

0

0

1

6

0

0

0

8

7

LV

30

30

29

0

0

0

0

30

31

30

30

22

29

MT

6

6

6

1

0

0

0

6

2

6

0

6

6

NL

249

221

188

20

0

51

0

0

205

179

PL

166

161

149

3

3

7

10

133

134

180

161

166

161

PT

66

62

57

8

8

20

39

10

8

48

0

7

10

LS

NL

14

NL

RO

113

113

1

1

9

7

98

86

121

113

111

113

SE

206

195

172

1

4

20

12

26

50

173

115

89

74

SI

27

24

26

0

0

0

0

25

24

25

24

25

24

SK

41

40

39

0

0

1

2

37

57

45

40

29

27

UK

388

409

385

11

11

13

20

328

251

312

348

290

303

EU

4,791

4,528

3,949

83

67

307

392

3,135

2,553

4,171

3,616

3,174

2,995

NL

15

NL