Directoraat-Generaal
Rechtspleging en
Rechtshandhaving
Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/jenv
Datum
23 juni 2022

Meerjarige beleidsagenda boa's

Ons kenmerk
4075624

Inleiding
Voor de handhaving en toezicht en voor het opsporen van strafbare feiten
worden, naast de politie, ook buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s)
ingezet. Deze boa’s vervullen een steeds belangrijkere rol en worden steeds
zichtbaarder op straat. Gemeenten zetten boa’s in voor de leefbaarheid en
veiligheid op lokaal niveau, waar ze handhaven op overlast van hangjongeren,
afval op straat en toezien op de horeca. Ook in andere gebieden vervult de boa
een belangrijke rol. Boa’s zijn aanwezig in het openbaar vervoer voor de
opsporing van strafbare feiten en in de natuurgebieden voor de aanpak van
overlast of het tegengaan van stroperij. Ook sociaal rechercheurs, jachtopzieners,
leerplichtambtenaren en milieu-inspecteurs zijn boa’s.
Het gaat in totaal om ongeveer 23.000 boa’s die werkzaam zijn in zeer
uiteenlopende, specialistische werkterreinen. Er geldt één wettelijk kader,
daarbinnen zijn boa’s onderverdeeld in zes verschillende domeinen.
Cijfers peildatum mei 2022
I. Openbare ruimte
II. Milieu, welzijn en infrastructuur
III. Onderwijs
IV. Openbaar vervoer
V. Werk, inkomen en zorg

4.478 boa’s
2.370 boa’s
745 boa’s
4.615 boa’s
688 boa’s

343 werkgevers
280 werkgevers
224 werkgevers
13 werkgevers
102 werkgevers

VI (Generieke opsporing) betreft een ‘restdomein’ met ongeveer 10.000 boa’s.
De helft van deze boa’s is in dienst bij de politie. Andere werkgevers zijn o.a.
de Koninklijke Marechaussee, de Douane en de Dienst Vervoer en
Ondersteuning.
De inzet van boa’s is zeer divers. Per domein is er een set aan bevoegdheden en
taken waarvoor de boa kan worden ingezet. Elk domein heeft ook een eigen
domeinlijst, waarin de strafbare feiten staan opgenomen waarop een boa mag
handhaven. Binnen de wettelijke kaders ligt de verdere invulling van de taken en
verantwoordelijkheden bij de werkgevers zelf. Net als het brede werkterrein zijn
ook er veel verschillende werkgevers, al dan niet publiek, semipubliek of privaat.
Denk bijvoorbeeld aan een gemeente (domein I), natuurbeheerorganisatie
(domein II) of een openbaar vervoerbedrijf (domein IV).
Het boa-bestel is continu in ontwikkeling en wordt daarbij ook sterk beïnvloed
door maatschappelijke ontwikkelingen. De afgelopen jaren hebben boa’s,
vanwege hun brede inzet op de handhaving van de Coronamaatregelen, extra
taken erbij gekregen en zijn ze nog meer op de voorgrond getreden. Hun inzet
Pagina 1 van 17

gedurende de Coronacrisis was enorm belangrijk. Het is cruciaal dat boa’s veilig
hun werk kunnen doen. Boa’s in het openbaar vervoer zagen zich de afgelopen
maanden ook geconfronteerd met een toegenomen mate van overlast en geweld.
Ik ben in gesprek met het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) om
dit aan te pakken. Vanuit uw Kamer is er de laatste tijd veel aandacht voor de
zogeheten groene boa’s die de natuurgebieden veilig en schoon houden, en de
daar ervaren capaciteitskrapte. Ik deel met uw Kamer de urgentie van dit thema.
Ook bij werkgevers ligt een verantwoordelijkheid voor de veilige taakuitvoering
van de boa. Van werkgevers mag worden verwacht dat zij een visie en beleid
hebben over de inzet van de boa’s. Zo moet de boa kunnen rekenen op een
werkgever bij (meldingen van en nazorg op) geweldsincidenten. Ook moet de
werkgever oog hebben voor de meldingsbereid na een dergelijk incident.
Daarnaast mag de boa van de werkgever verwachten dat hij of zij goed
geëquipeerd de straat op gaat. Dat betekent dat de boa beschikt over de
geweldsmiddelen die nodig zijn voor de uitvoering van de taak. Ik wil inzetten op
het verder professionaliseren van de boa-beroepsgroep, daarbij speelt wel het
onderwerp krapte op de arbeidsmarkt. Boa’s zijn net als politieagenten lastig te
vinden op deze arbeidsmarkt.
Naast de verantwoordelijkheid van werkgevers, draag ik, als minister van Justitie
en Veiligheid (JenV), een belangrijke stelselverantwoordelijkheid voor het boabestel. Dat betekent dat ik mij inzet voor de juiste kaders en voorwaarden voor
de inzet van de boa’s in alle domeinen. Het past bij mijn
stelselverantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat het boa-stelsel voldoende
wendbaar is om (lokale) ontwikkelingen in leefbaarheidsvraagstukken en
verwachtingen in de samenleving bij te houden. Hiertoe heb ik een meerjarige
beleidsagenda opgesteld die ik met uw Kamer deel. Deze is als volgt opgebouwd:
1. Centrale en lokale beleidsvorming
2. Taakomschrijving en opsporingsbevoegdheid
3. Samenwerking tussen politie en boa’s
4. Veilige taakuitvoering boa’s
5. Professionalisering
6. Groene boa
7. Richtlijn neutraliteit boa
8. Gelden motie Hermans
Op basis van een brede consultatie in het afgelopen jaar heeft mijn departement
een lijst van vijf prioritaire onderwerpen opgesteld waarop meer inzet nodig is en
de urgentie wordt gevoeld. Ik zie deze (eerste) vijf algemene thema’s als de
belangrijkste pijlers die aan de basis liggen van de doorontwikkeling van het boabeleid de komende jaren. Denk hierbij aan het versterken van de samenwerking
tussen politie en boa’s, het bevorderen van de gegevensdeling, het waarborgen
van een veilige taakuitvoering en het verhogen van het opleidingsniveau. In de
beleidsagenda staan onder elk thema in het kort de centrale uitgangspunten en
stippen op de horizon om naartoe te werken. Vervolgens licht ik per thema de
voortgang van lopende trajecten toe en geef ik een vooruitblik van wat mijn
departement op korte termijn gaat doen. Daarnaast licht ik apart de groene boa’s
(onder 6), de richtlijn neutraliteit boa (onder 7) en de besteding van de motie
Hermans gelden t.b.v. de boa’s (onder 8) uit.

Pagina 2 van 17

1. Centrale en lokale beleidsvorming
Het ministerie van JenV voert als stelselverantwoordelijke regie op het centrale
boa-beleid. Dit beleid moet eenduidig en transparant zijn voor alle ketenpartners,
de burger en de boa’s zelf. Tegelijkertijd is er ruimte voor maatwerk op het
niveau van de werkgevers. Zij kunnen invulling geven aan hun beleid voor boa’s
op een manier die past bij de omgeving waarin de boa’s werken, toegespitst op
veiligheidsopgaven binnen een bepaald gebied (zoals een gemeente of provincie)
of binnen het specialistische domein.
Lokaal, integraal veiligheidsbeleid
Lokale bestuursorganen en werkgevers hebben een regierol in hoe ze hun boa’s
inzetten. Voor sommige handhavingsopgaven is het wenselijk om deze meer
integraal en domein- of gebiedsoverstijgend aan te pakken. Bij een integrale
aanpak zijn alle relevante veiligheidspartners betrokken om gezamenlijk een
veiligheidsopgave aan te pakken. Bij een domein- of gebiedsoverstijgende inzet
gaat het om boa’s die ook in andere gemeenten kunnen werken, nauw
samenwerken met boa’s uit andere domeinen of zelf kunnen handhaven op enkele
strafbare feiten uit andere domeinlijsten (op dit moment slechts in pilotvorm). Om
zo’n integrale aanpak door lokale veiligheidspartners te versterken, is mijn
departement in gesprek met partners die hierin een rol spelen, namelijk de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Interprovinciaal Overleg
(IPO).
De VNG geeft in de Gezamenlijke Actieagenda Gemeentelijke Handhaving 20222024 (hierna Actieagenda) handvatten aan gemeenten om invulling te geven aan
hun regierol. De VNG past per 1 januari 2024 het Kernbeleid Veiligheid aan, zodat
gemeenten handhaving prominenter in hun integraal veiligheidsbeleid kunnen
opnemen.1 Hierbij is aandacht voor integraal handhaven met boa’s uit
verschillende domeinen en samenwerking met partners zoals politie, provincie en
omgevingsdiensten. Om dit beleid om te zetten in concrete en uitvoerbare acties,
stellen gemeenten een (jaarlijks) handhavingsuitvoeringsprogramma op. Hierin
staan afspraken over onder andere prioritering, taakverdeling en
capaciteitsverdeling. Omdat de Actieagenda van de VNG uit acties bestaat waar
een gezamenlijke verantwoordelijkheid onder ligt, co-financier ik samen met
gemeenten de uitvoering van bepaalde onderdelen. Voor de nabije periode wordt
een incidenteel bedrag uit de motie Hermans gelden vrijgemaakt voor onder
andere de oprichting van een ondersteuningsnetwerk en het ontwikkelen van
producten, zoals een landelijk functieprofiel en een protocol klachtenregeling.
2. Taakomschrijving
Boa’s hebben een duidelijke taakstelling. Ik vind het belangrijk te markeren dat
zij buitengewoon, en dus niet algemeen, opsporingsbevoegd zijn. Daarin verschilt
hun taak van die van de politie. In de openbare ruimte is het handhaven van de
openbare orde toebedeeld aan de politie. Boa’s zijn niet bevoegd, uitgerust en
opgeleid voor de uitvoering van deze aan de politie wettelijk opgedragen taak.
De indeling van domeinen blijft voorlopig bestaan, omdat de toekenning van
bevoegdheden en het stellen van bepaalde (opleidings-)eisen daar op dit moment
naar is ingericht. Daar waar afbakening onlogisch is of overlap onvermijdelijk is,
vind ik het wel van belang dat er ruimte blijft om te verkennen met partners of de
domeinindeling flexibeler in te richten is.
Inzetcriterium
Omdat er in domein I (Openbare ruimte) behoefte was om de taak van de boa’s
scherper af te bakenen, is zoals toegezegd in de brief van 12 november jl. het

De VNG-methode Kernbeleid Veiligheid ondersteunt gemeenten in het ontwikkelen van een
integraal veiligheidsbeleid en om in brede zin regie te voeren op veiligheid. Veel gemeenten
gebruiken het Kernbeleid Veiligheid voor het vormgeven van het vierjarig integraal
veiligheidsplan (IVP).
1

Pagina 3 van 17

leefbaarheidscriterium geactualiseerd.2 Het nieuwe criterium, voortaan
inzetcriterium genaamd, wordt opgenomen in de Beleidsregels boa, paragraaf 6.3
De datum van inwerkingtreding van de wijziging in de Regeling Beleidsregels is 1
juli 2022. Het inzetcriterium is vergeleken met het leefbaarheidscriterium
helderder geformuleerd en meer gericht op de uitvoerbaarheid. Het inzetcriterium
benadrukt dat boa’s alleen worden ingezet bij overtredingen die de leefbaarheid,
overlast, verloedering en/of veiligheid aantasten. Er is toegevoegd dat door boa’s
te handhaven feiten niet zien op de openbare orde. Het inzetcriterium benadrukt
ook dat boa’s alleen worden ingezet wanneer er geen sprake is van een te
verwachten gevaarzetting. Omdat partners hebben aangegeven behoefte te
hebben aan een nadere invulling van de term gevaarzetting, heeft mijn
departement hiervoor een handelingsperspectief ontwikkeld. Met behulp van
voorbeelden wordt inzichtelijk gemaakt in welke omstandigheden boa’s een taak
hebben en wanneer het werk verandert in een taak voor de politie. Het
handelingsperspectief is richtinggevend, omdat situaties in de praktijk verschillen
door de specifieke context ter plaatse. Het handelingsperspectief zal als bijlage
worden toegevoegd aan de Beleidsregels boa.
In het kader van voornoemd traject hebben de partners in de Bestuurstafel boa’s
procesafspraken vastgesteld voor toekomstige aanpassingen van domeinlijst I.4
Wanneer een nieuw te handhaven feit zich voordoet wat mogelijk binnen de taak
van boa’s domein I valt, wordt dit besproken in de brede werkgroep verkenningen
boa’s. Deze werkgroep wordt voorgezeten door mijn ministerie en bestaat verder
uit het OM, politie, VNG en G4. De werkgroep legt een advies voor aan de
Bestuurstafel boa’s en het Strategisch Beraad Veiligheid (SBV). Mijn ministerie
besluit of het feit wordt toegevoegd aan de domeinlijst, dit wordt aangepast met
een ministeriële regeling. Een voorbeeld van een casus die deze processtappen
zal doorlopen, zijn de te handhaven feiten over seksuele intimidatie die
voortvloeien uit de nieuwe wetgeving seksuele misdrijven.
Domeinindeling en pilots t.b.v. uitbreiding domeinlijsten
Zoals hierboven genoemd blijft de indeling van domeinen voorlopig bestaan,
omdat de toekenning van bevoegdheden en het stellen van bepaalde (opleidings-)
eisen daar op dit moment naar is ingericht. Tegelijkertijd geven gemeenten aan
dat er behoefte is aan flexibilisering van het stelsel, ingegeven door de behoefte
om een boa breder dan in het gespecialiseerde domein in te kunnen zetten. Om
te zien of de domeinlijsten uitbreiding behoeven, wordt momenteel al in pilotvorm
geëxperimenteerd met het toekennen van enkele bevoegdheden uit domein II en
IV aan boa’s domein I. Deze pilot loopt nog tot oktober 2023 en de resultaten
hiervan moeten worden afgewacht om conclusies te kunnen trekken. Parallel ga ik
de komende jaren verkennen welke andere wensen er zijn voor de flexibilisering
van de domeinindeling en hoe bijvoorbeeld (flexibele) opleidingen hierin een rol
kunnen spelen.
Verkeershandhaving
Naast bovengenoemde pilot liep er ook een pilot ter uitvoering van de motie Van
Dam op het gebied van verkeershandhaving, waarbij boa’s domein I handhaafden
op drie fietsfeiten (het gebruik van de mobiele telefoon op de fiets, door rood licht
fietsen en het niet voeren van verlichting).5 Deze pilot is afgerond en daarmee is
de betreffende motie afgedaan. Uw Kamer heeft op 10 februari 2022 het
evaluatierapport van de pilot ontvangen.6 De resultaten van de pilot waren
positief. Samen met de partners heb ik besloten om de pilot in Utrecht te
Voortgangsbrief boa’s d.d. 12 november 2021, kamerstuk 29 628, nr. 1048.
Beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar, paragraaf 6.
4
In de Bestuurstafel boa zijn o.a. de voorzitter van de G40-gemeenten en de
portefeuillehouder toezicht en handhaving namens de VNG vertegenwoordigd, alsmede een
afvaardiging van politie en OM.
5
Motie van lid van Dam van 19 november 2019 om, in nauwe samenwerking met de
gemeente Utrecht te bezien of middels een pilot geëxperimenteerd kan worden met het
uitbreiden van taken van boa's op het vlak van de verkeershandhaving, 35 300 VI, nr. 53.
6
Kamerbrief over het rapport Verkeershandhaving door boa’s, kamerstuk 29398, nr. 984.
2
3

Pagina 4 van 17

verlengen tot en met december 2022 en dat ondertussen de pilot verder wordt
uitgebreid met een vijftal andere gemeenten. Uit de motie Hermans zijn gelden
vrijgemaakt om deze pilots te evalueren en de kennis daarover te delen. Op basis
van de resultaten van deze pilots moet in de loop van 2023 definitief
besluitvorming plaatsvinden over opname van nieuwe verkeersfeiten aangaande
ongemotoriseerd rijdend verkeer in domeinlijst I.
In het kader van de actualisatie van het leefbaarheidscriterium naar het
inzetcriterium is, naar advies van het adviesbureau Hiemstra en de Vries en in
samenspraak met partners, geconcludeerd dat op het gebied van
verkeershandhaving het takenpakket van boa’s beperkt wordt tot
ongemotoriseerd rijdend verkeer. Dit is vanwege het feit dat overtredingen met
gemotoriseerd rijdend verkeer al snel primair aan veiligheid en het strafrecht
raken – het domein van de politie – en een grotere gevaarzetting met zich
meebrengen. Ook is de handhaving op dit type feiten complexer omdat er sprake
kan zijn van zaken als achtervolgingen, te hoge snelheid, beslag, invordering van
het rijbewijs en rijden onder invloed. Dit vraagt technische hulpmiddelen (bv.
auto’s, laserguns) en expertise waar boa’s niet over beschikken. Deze
verduidelijking van de inzet van boa’s op het terrein van verkeershandhaving
wordt meegenomen in de wijziging van de Regeling Beleidsregels Buitengewoon
Opsporingsambtenaar op 1 juli 2022. In deze wijziging is gekozen voor een
formulering zonder terugwerkende kracht, dat wil zeggen dat boa’s wel mogen
blijven handhaven op het (zeer) beperkte aantal feiten met gemotoriseerd rijdend
verkeer die al op domeinlijst I stonden. Hiermee wordt voorkomen dat reeds
bestaande boa bevoegdheden voor handhaving op rijdend gemotoriseerd verkeer
verdwijnen, maar deze bevoegdheden worden ook niet uitgebreid. Tegelijkertijd
laat de wijziging van de Regeling Beleidsregels Buitengewoon
Opsporingsambtenaar ruimte voor toevoeging in de toekomst van overtredingen
waarop boa’s kunnen handhaven aangaande ongemotoriseerd rijdend verkeer,
bijvoorbeeld de fietsovertredingen uit de pilot in Utrecht.
Handelingsverlegenheid en heterdaadsituaties
In de brief van november 2021 heeft mijn voorganger toegezegd om op zoek te
gaan naar oplossingen voor handelingsverlegen situaties. Dit zijn situaties waarin
boa’s op basis van hun bevoegdheden niet mogen optreden, maar wat voor
burgers onlogisch kan overkomen en waarbij burgers wel actie van hen
verlangen. Vaak genoemde voorbeelden zijn bij boa’s in domein I fietsendiefstal,
winkeldiefstal, mishandeling en openlijke geweldpleging. Het knelpunt speelt met
name in de domeinen I, II en IV.
Handelingsverlegenheid is inherent aan de structuur van het boa-stelsel en de
verhouding tot de politietaak. De politie is namelijk algemeen opsporingsbevoegd,
terwijl de boa een specialistische taak en een beperkte opsporingsbevoegdheid
hebben. Dat betekent in de praktijk dat de boa maar op een bepaald aantal feiten
mag handhaven. Daarbij is het onvermijdelijk dat er grijze gebieden ontstaan. Dit
komt vooral voor bij boa’s die werken in de openbare ruimte, de buitengebieden
of in het openbaar vervoer. Deze boa’s kunnen per toeval op strafbare feiten
stuiten waarop zij niet bevoegd zijn, en dus niet mogen handelen. Ik hecht
waarde aan de structuur van het boa-stelsel en het onderscheid tussen de taak
van politie en boa’s. Omdat dit onderscheid niet altijd duidelijk is voor burgers,
kunnen handelingsverlegen situaties afbreuk doen aan het gezag van boa’s. De
afgelopen maanden heeft mijn departement gesproken met boa-werkgevers en
veiligheidspartners om op zoek te gaan naar oplossingen. Ik heb verschillende
voorstellen opgehaald waarop ik mij op de korte termijn wil richten.
Ik vind het belangrijk om boa’s handvaten te bieden om beter om te gaan met
situaties waar handelingsverlegenheid een rol speelt. Daarom zal ik inzetten op
een professionaliseringsslag over de gehele linie. In dit kader zullen de opleidingsen examineringsinstellingen worden gevraagd meer aandacht te besteden aan de
bevoegdheden van boa’s bij heterdaad en wat te doen bij handelingsverlegenheid.
Verder is onder burgers ook behoefte aan meer duidelijkheid over de taken en
Pagina 5 van 17

bevoegdheden van boa’s en over de verschillen tussen de politie en boa’s. Met de
VNG wordt besproken hoe we dit in 2023 kunnen vormgeven. Bij de werkgevers
ligt ook een taak om boa’s in de openbare ruimte niet in te zetten bij gevaarlijke
situaties en op gemotoriseerd verkeer. Het handelingsperspectief gevaarzetting,
dat voorbeelden geeft van situaties wanneer boa’s wel of niet in te zetten, biedt
hiervoor handvatten. Ik blijf met werkgevers en veiligheidspartners in gesprek om
te bezien of eventuele andere oplossingen voor handelingsverlegenheid bij
heterdaadsituaties noodzakelijk en wenselijk zijn, zoals de uitbreiding van
bevoegdheden.
3. Samenwerking tussen politie en boa’s
De samenwerking tussen boa’s en de politie is cruciaal voor de aanpak van lokale
veiligheidsvraagstukken. Deze wordt dan ook verder geoptimaliseerd, waarbij de
samenwerking niet afhankelijk is van individuele lokale stakeholders. De boa kan
zelfstandig(er) optreden, maar ook rekenen op back-up van de politie als de
situatie daarom vraagt.
Borgen van integrale samenwerking op lokaal niveau
De samenwerking tussen boa’s en de politie is met name een aandachtspunt in
domein I (gemeenten) en een deel van domein II (groene boa’s). In de overige
domeinen III t/m V is de samenwerking geen aandachtspunt, mede vanwege het
verschil in de aard van de werkzaamheden uitgevoerd door de boa’s in deze
‘specialistische’ domeinen enerzijds en de politie anderzijds.
Samenwerking gaat o.a. om het efficiënt en effectief inzetten van schaarse
opsporings- en handhavingscapaciteit. Dit is een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van boa-werkgevers en de politie. Operationele
samenwerking vindt in de praktijk wel plaats, maar is nog niet overal geborgd in
handhavingsarrangementen met afspraken over bijvoorbeeld taakverdeling, backup en informatiedeling. Vooral in het groene domein is afwezigheid van
handhavingsarrangementen een prangend aandachtspunt.
Lokale veiligheidsvraagstukken vergen een integrale aanpak. Hiervoor is nodig dat
gemeenten en provincies gezamenlijk een integraal veiligheidsplan (IVP)
vormgeven op basis waarvan de operationele samenwerking tussen
veiligheidspartners (zoals de politie en boa’s) in zijn algemeenheid en de realisatie
van handhavingsarrangementen in het bijzonder kan worden vormgegeven.
Komende tijd zal ik me ervoor inzetten om dit onderwerp structureel op de
agenda van de lokale driehoeken en interprovinciale overleggen te plaatsen om
blijvend regie te kunnen voeren op de samenwerkingsagenda.
In domein I zijn de gesprekspartners redelijk overzichtelijk en bestaan de
overlegstructuren van de lokale driehoek, het Strategisch Beraad Veiligheid (SBV)
en het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) om het gesprek te voeren.
Daarom staat in een groot aantal gemeenten het vormgeven van een integraal
veiligheidsplan op de agenda en zijn steeds vaker handhavingsarrangementen
vastgesteld en in uitvoering genomen. Dit ontwikkeltraject zal blijvend worden
aangejaagd en gemonitord in de daarvoor bestemde overlegstructuren.
Voor de groene boa’s uit domein II ligt dat gecompliceerder, omdat het werkveld
zeer versnipperd is. De helft van groene boa’s is in dienst van publieke
werkgevers zoals Staatsbosbeheer, provincies, gemeenten en omgevingsdiensten.
De andere helft werkt voor particuliere werkgevers zoals Natuurmonumenten,
landgoederen, stichtingen, jagersverenigingen, wildbeheerseenheden, visserijen
etc. In het groene domein speelt naast de uitdaging van verscheidenheid aan
werkgevers en taken de uitdaging dat voor aangelegenheden gerelateerd aan het
werkterrein van groene boa’s nog geen overlegstructuren bestaan waarin alle
relevante partijen vertegenwoordigd zijn. Met het oog op de gedeelde
beleidsverantwoordelijkheid voor het groene domein met het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) zal de komende tijd gezamenlijk
worden ingezet op het vormgeven van dergelijke overlegstructuren en waar nodig
Pagina 6 van 17

de aansluiting op de overlegstructuren uit domein I. Het doel is om tot een
integrale en juiste invulling van toezicht en handhaving in het buitengebied te
komen. Zoals eerder vermeld worden vanuit het Interprovinciaal Overleg (IPO)
momenteel gesprekken gevoerd over hoe provincies de regierol kunnen invullen
waar het domeinen van boa’s betreft die op provinciaal niveau een integrale
aanpak behoeven, zoals het groene domein.
Toegang tot systemen
Om hun taak goed en zelfstandig uit te voeren, moeten boa’s kunnen beschikken
over de informatie (en bijbehorende toegang tot systemen) die daarvoor nodig is.
Ik wil dat dit mogelijk wordt en de boa meer onafhankelijk laten werken. In de
praktijk blijkt dat boa’s vooral behoefte hebben aan toegang tot systemen met als
doel de identiteit vast te kunnen stellen van staande gehouden personen. Het
vaststellen van de identiteit is nodig wanneer een boa bijvoorbeeld een boete
moet opleggen bij een aanhouding. Als de aangehouden persoon hieraan wel wil
maar niet kan meewerken (omdat hij bv. zijn ID-bewijs niet bij zich heeft), moet
nu de politie ter plaatse komen om de identiteit vast te stellen.
Drie belangrijke systemen in dit kader zijn de Basisregistratie personen (BRP), de
Basisvoorziening Handhaving (BVH), waarin alle politiegegevens van de politie
staan vastgelegd, en het Rijbewijzenregister van de Dienst Wegverkeer (RDW).
Verschillende boa-werkgevers hebben aangegeven toegang te willen tot deze
systemen voor de boa’s. Sinds 2020 kunnen, als hun werkgever deze
mogelijkheid heeft aangevraagd, boa’s in dienst van zowel publieke als private
werkgevers systematisch de BRP raadplegen.7 Toegang tot de BVH is helaas niet
mogelijk. Boa’s hebben een bijzondere opsporingstaak en mogen alleen
beschikken over de informatie die ze nodig hebben voor de eigen taakuitvoering.
Dat betekent dat zij niet onbeperkt toegang mogen hebben tot het BVH waar alle
politiegegevens in staan, en (afgebakende) toegang voor boa’s tot het BVH is
technisch niet te realiseren. Wel schrijft de Wet Politiegegevens (Wpg) voor dat
de politiegegevens die boa’s nodig hebben voor hun taakuitvoering aan hen ter
beschikking moeten worden gesteld. Ik vind het belangrijk dat de informatiedeling
tussen politie en boa’s beter wordt geborgd in o.a. handhavingsarrangementen
(zie ook paragraaf 3 samenwerking politie - boa).
De toegang tot het rijbewijzenregister van de RDW wordt nu geregeld, zodat
boa’s op dezelfde wijze als de politie de identiteit van een persoon op straat
kunnen vaststellen. De politie gebruikt het rijbewijzenregister voor de
identiteitsvaststelling (enkel wanneer de identiteit niet op een minder ingrijpende
wijze kan worden vastgesteld), omdat hierin de foto’s van alle rijbewijshouders in
Nederland staan. Boa’s kunnen dit nu nog niet zelfstandig, omdat zij geen
toegang hebben tot deze informatie. Het gaat om boa’s werkzaam bij gemeenten
(domein I), voor de groene boa’s (domein II) vanwege hun werk in de
buitengebieden en voor de boa’s werkzaam voor vervoerders die daar behoefte
aan hebben en dat nodig hebben voor de taakuitvoering (domein IV).
In samenwerking met het ministerie van IenW en uitvoeringsinstantie RDW wordt
nu geregeld dat de boa’s uit domein I, een deel van domein II en domein IV
toegang kunnen krijgen tot het rijbewijzenregister. Voor deze groep uit drie
domeinen is voorzien dat dit in 2023 geregeld is, onder voorbehoud van
uitvoerbaarheid en tijdig akkoord bevonden door de Autoriteit Persoonsgegevens.
Wat betreft domein II, gaat het nu allereerst om de groene boa’s werkzaam bij
een overheidsinstelling. Ondertussen wordt het voorbereidend werk gedaan om
Bij algemene maatregel van bestuur van 18 december 2020 hebben de toenmalige
Minister van JenV en Staatssecretaris van BZK de mogelijkheid gecreëerd om particuliere
werkgevers van boa’s systematisch de BRP te laten raadplegen. Hiermee is aangesloten bij
de praktijk van boa’s in dienst van publieke werkgevers, waar gegevensverstrekking op
grond van de Wet BRP aan de werkgever als overheidsorgaan plaatsvindt. Zie Staatsblad
2021, nr. 7.
7

Pagina 7 van 17

de openstelling van het rijbewijzenregister ook mogelijk te maken voor groene
boa’s werkzaam bij private werkgevers. Zoals eerder in de brief benoemd, zijn het
werkveld en de werkgevers van de groene boa wat meer versnipperd. Het gaat
hier om particuliere werkgevers zoals landgoederen, stichtingen, visserijen en
wildbeheerseenheden. Het ontsluiten van deze boa’s vergt daarom voor het
ministerie van IenW en de RDW meer onderzoek en tijd. Om hierdoor geen
vertraging op te lopen, starten we alvast met de trajecten voor de voor de publiek
aangestelde boa’s uit de domeinen I en II, en de boa’s in domein IV.
4. Veilige taakuitvoering boa’s
De veiligheid van boa’s staat voorop. De boa kan daarvoor rekenen op een
werkgever en (direct) toezichthouders die instaan voor zijn veiligheid.
Goed werkgeverschap
Werkgevers zorgen ervoor dat boa’s niet worden ingezet in situaties met een te
verwachten gevaarzetting. Het opgestelde handelingsperspectief gevaarzetting
biedt voor werkgevers in domein I handvatten voor een gepaste inzet van boa’s.
Hierin staan voorbeeldsituaties van wanneer boa’s wel en niet in te zetten. Ook
nemen werkgevers andere preventieve maatregelen, zoals voorlichting, training
en coaching voor het omgaan met agressie en geweld. Zij voorzien boa’s van
voldoende en adequate uitrusting zoals een portofoon of een beschermend vest.
Boa’s worden niet standaard met geweldsmiddelen uitgerust, maar, indien naast
de aanwezigheid van adequate uitrusting aanvullend behoefte bestaat aan
toerusting van boa’s met geweldsmiddelen, kan de werkgever daarom verzoeken.
Mochten er toch incidenten plaatsvinden, dan kan de boa rekenen op de
werkgever. De Taskforce Onze Hulpverleners Veilig heeft in samenspraak met
boa’s, de politie, brandweer, het OM en het ministerie van JenV een
actieprogramma opgesteld met als doel geweld en mishandeling van
hulpverleners terug te dringen én burgers ervan te doordringen dat nooit en te
nimmer agressief gedrag richting hulpverleners geaccepteerd mag worden. Veilig
Werkgeverschap is een van de actielijnen van de Taskforce. De Werkgroep Veilig
Werkgeverschap voorziet in de behoefte van werkgevers om de juiste
maatregelen voor preventie, opvolging en nazorg te kunnen nemen. De
werkgroep zet met name in op het verbeteren van de meldings- en
aangiftebereidheid en nazorg van slachtoffers en het thuisfront. De VNG gaat als
onderdeel van de Gezamenlijke Actieagenda Gemeentelijke Handhaving 20222024 samen met de werkgroep een handleiding veilige werkomgeving en een
protocol klachtenregeling ontwikkelen.
Bewapening en uitrusting boa’s (AMvB)
Al enige tijd werk ik aan een beter stelsel waarmee de bewapening en uitrusting
van boa’s wordt geregeld. In november 2021 is uw Kamer geïnformeerd over de
voortgang op het beoogde besluit over de bewapening en uitrusting van boa’s
(AMvB). 8 Deze AMvB zal deel uitmaken van een groter geheel; een netwerk van
wet- en regelgeving dat ervoor zorgt dat de rechtsstatelijke inzet van
(gewelds)bevoegdheden door de overheid zorgvuldig kan worden geborgd. In dat
kader is samen met politie, OM, boa-werkgevers en boa-bonden uitvoerig
gesproken over hoe die waarborgen eruit moeten komen te zien. De gesprekken
hierover met alle betrokken partijen zijn in mei succesvol afgerond.
Eerder heeft mijn voorganger de ambitie uitgesproken dat het eerste concept van
de AMvB dit voorjaar gereed zouden zijn. Daarbij werd tevens vermeld dat de
uitkomsten van de pilot met de korte wapenstok worden betrokken bij de
vormgeving van de AMvB. Die uitkomsten zijn nog maar pas bekend. Dat
betekent, concreet, dat de gesprekken over het eerste concept van de AMvB later
konden plaatsvinden en er meer tijd nodig is voor de afstemming met alle
betrokken partijen. Als gevolg van deze ontwikkeling zal het wetsvoorstel en de
AMvB helaas niet voor het zomerreces in concept gereed zijn. Dat betekent
8

Voortgangsbrief boa’s d.d. 12 november 2021, p. 5. Kamerstuk 29 628, nr. 1048.
Pagina 8 van 17

uiteraard niet dat de ontwikkelingen op het gebied van bewapening en uitrusting
van boa’s stilliggen. Zo zal ik, zoals hieronder nader wordt toegelicht, op korte
termijn de Beleidsregels boa aanpassen op een onderdeel dat door veel boa
werkgevers als belangrijk knelpunt wordt ervaren. Ook zal ik – conform het
verzoek hiertoe tijdens het commissiedebat Politie d.d. 9 mei – een doorkijk
schetsen van knelpunten die zullen worden aangepakt middels de AMvB.
Doorkijk AMvB Bewapening en uitrusting boa
Het besluit om een AMvB bewapening en uitrusting boa op te stellen biedt een
unieke kans om knelpunten in de huidige procedure van toekenning te
onderkennen en te werken aan verbetering. Hieronder wil ik vijf belangrijke
knelpunten noemen die zullen worden ondervangen met de komst van de AMvB.
Ik ben voornemens het eerstgenoemde knelpunt nog voor de zomer aan te
pakken door aanpassing van de huidige Beleidsregels boa. Daarnaast verken ik de
mogelijkheden om, voor het einde van dit jaar, andere knelpunten aan te pakken
in de Beleidsregels boa.
(Sub)vereiste voor toekenning van geweldsmiddelen te stringent
Boa’s kunnen, indien noodzakelijk, voor hun taakuitvoering worden toegerust met
geweldsmiddelen. Bij de beoordeling van die noodzaak wordt nu, onder andere,
gekeken naar de frequentie en mate waarbij zich in het verleden situaties hebben
voorgedaan, waarbij bewapening wenselijk was geweest. De boa-werkgever moet
daarbij aantonen dat sprake is van een toename van het aantal geweldsincidenten
tegen de betreffende boa. Dat kan leiden tot onwenselijke situaties. Het kan er
namelijk toe leiden dat als uit de aanvraag van de werkgever blijkt dat voor de
desbetreffende boa het aantal geweldsincidenten gelijk bleef of afnam, er een
mogelijkheid is dat het geweldsmiddel wordt ingetrokken. Dit terwijl de noodzaak
om het geweldsmiddel te mogen dragen voor de boa mogelijk nog steeds
aanwezig was. Dit vereiste sluit niet aan bij de praktijk, staat in de weg van een
zuivere risico-inschatting en leidt tot ongewenste uitkomsten.9 Daarom zal ik dit
criterium in de AMvB aanpassen. Informatie over de frequentie en mate waarin
zich in het verleden situaties hebben voorgedaan kan, in samenhang met andere
belangrijke factoren, worden meegewogen maar zal niet op voorhand
doorslaggevend zijn.
Rol lokaal gezag
Een groot aantal partijen, waaronder burgemeesters, boa-werkgevers, en boabonden, bepleiten dat het lokale gezag óók een rol dient te spelen in
besluitvorming omtrent de toekenning van geweldsmiddelen aan boa’s in domein
I (openbare ruimte). Die wens deel ik. In de AMvB zal daarom voor domein I een
belangrijke rol zijn weggelegd voor de lokale driehoek voor zover het gaat om
aanvragen van gemeenten tot (extra) bewapenen van bij hun in dienst zijnde
boa's. Verzoeken van (domein I) boa werkgevers tot toekenning van een
geweldsmiddel zullen voortaan in de lokale driehoek worden geagendeerd en
besproken. 10 De toezichthouders nemen dit vervolgens op in hun advies (aan mij)
In de Beleidsregels Buitengewoon Opsporingsambtenaar wordt momenteel bepaald dat de
noodzaak van de toekenning van een geweldsmiddel aan een boa mede wordt getoetst aan
de frequentie en mate waarin zich in het verleden situaties hebben voorgedaan waarbij
bewapening wenselijk was geweest. In de toelichting hierop wordt aangegeven dat een
geweldsmiddel aan een boa kan worden toegekend, indien sprake is van een toename van
het aantal gevallen dat de boa met geweld wordt geconfronteerd waarbij de aanwezigheid
van enig geweldsmiddel wenselijk zou zijn geweest. Dit leidde in de praktijk soms tot de
onwenselijke situatie dat een aanvraag op basis van de beoordeling van alle andere
relevante criteria zou resulteren in de toekenning van het verzochte geweldsmiddel, maar
de toekenning toch wordt afgewezen omdat de hiervoor bedoelde toename niet kan worden
aangetoond. Wanneer het aantal geweldsincidenten gelijk bleef of afnam, kon dit leiden tot
de intrekking van het geweldsmiddel, terwijl de noodzaak tot het uitrusten van een boa met
een geweldsmiddel onverkort aanwezig bleef.
10
De lokale driehoek is geen bestuursorgaan en kan daarom geen zelfstandige besluiten
nemen met betrekking tot – onder andere - de bewapening en uitrusting van boa’s. Die
beslissing ligt in alle gevallen bij de Minister van Justitie en Veiligheid. Derhalve is in
9

Pagina 9 van 17

op de uiteindelijke aanvraag. Vervolgens besluit ik, op basis van alle informatie,
op het verzoek tot toekenning. Ik merk hierbij op dat – net zoals nu ook het geval
is - de driehoek altijd eerst zal kijken of de veiligheid van boa’s niet op andere
manieren kan worden gewaarborgd. Zo dient de driehoek, aan de hand van een
veiligheidsplan, de risico’s in relatie tot de taken en omstandigheden van de
desbetreffende boa’s in kaart te brengen en wordt een handhavingsplan
vastgesteld.
Uitrusting: handboeien
Handboeien worden momenteel als geweldsmiddel beschouwd in de Beleidsregels
boa. Dat betekent dat bij de toekenning van handboeien aan boa’s dezelfde
criteria worden gehanteerd als voor de toekenning van de geweldsmiddelen.
Ik vind het niet logisch om boa’s, aan wie de geweldbevoegdheid reeds is
toegekend, niet uit te rusten met handboeien. Door het gebruik van handboeien
op de wijze zoals omschreven in de Ambtsinstructie (als transportmiddel) kan de
toepassing van geweld door én tegen de boa juist worden voorkomen. In de AMvB
zullen handboeien daarom worden aangemerkt als uitrustingsstuk van boa’s. Ik
merk daarbij op dat hoewel geen geweldsmiddel, handboeien nog steeds een
vrijheidbeperkend middel zijn in de zin van de Politiewet. Bij weerstand bij het
aanleggen van handboeien zal in veel gevallen geweld moeten worden toegepast.
Voorwaarde is dus dat de boa die wordt uitgerust met handboeien, allereerst
beschikt over de geweldsbevoegdheid en geoefend is in het gebruik daarvan.
Beheer van wapens en munitie
De politie is gehouden aan strenge regels omtrent het beheer van
geweldsmiddelen. De Regeling beheer wapens en munitie 2015 bevat regels
omtrent het dragen, het onderhoud en het bewaren van wapens en munitie door
ambtenaren van politie. Een dergelijke landelijke normering aan het beheer van
geweldsmiddelen ontbreekt voor boa werkgevers. Zij zijn op dit moment
aangewezen op hun eigen, interne regelgeving op dit onderwerp. In de AMvB zal
daarom een grondslag worden gecreëerd om regels te stellen met betrekking tot
het beheer en de opslag van wapens en munitie.
Evaluatie pilot korte wapenstok boa’s
In zijn brief van 16 november 202011 heeft mijn ambtsvoorganger u geïnformeerd
over de pilot met de korte wapenstok voor boa’s werkzaam in de openbare ruimte
(domein I) die zou worden gestart bij tien pilotgemeenten.12 Doel van de pilot
was om te beproeven hoe de ervaringen zouden zijn als in de geest van de
nieuwe regeling Bewapening en uitrusting boa’s zou worden gewerkt. Het
evaluatierapport bied ik u hierbij aan (bijlage 2a, 2b en 2c).13
Uitkomsten evaluatie
Het WODC heeft de pilot op vier niveaus geëvalueerd. Op systeemniveau is
onderzocht hoe de afweging op lokaal niveau (door de driehoek) voor een
aanvraag tot toekenning van de wapenstok verloopt en hoe de daartoe vooraf
gestelde eisen en randvoorwaarden voor de pilot(aanvraag), zoals een
handhavingsarrangement, een risicoanalyse van de veiligheid bij de
taakuitvoering, niet inzet in risicovolle situaties en de eis van MBO-3/HTVopleiding/tenminste een jaar ervaring hebben gewerkt. Deze eisen bleken van
groot belang. De inschatting van de veiligheidsrisico’s verliep soms uiteenlopend,
samenspraak met Politie, OM en burgemeesters ervoor gekozen om de overwegingen van
de lokale driehoek een belangrijk onderdeel te laten vormen van de adviezen van de (direct)
toezichthouders. De toezichthouders kunnen gemotiveerd afwijken van de overwegingen
van de lokale driehoek.
11
Kamerbrief over voortgang nieuwe regeling boa`s en pilot korte wapenstok d.d. 16
november 2020, kamerstuk 29 628, nr. 988.
12
Het gaat om de gemeenten Alkmaar, Amsterdam, Capelle aan den IJssel, Hoorn,
Leeuwarden, Valkenburg aan de Geul, Velsen, Zandvoort, Zoetermeer en Sud West Fryslan.
13
WODC. Lakerveld, J.A van en Lindeboom, G.J.: Evaluatie van de inzet en het gebruik van
de korte wapenstok door buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s)’; Plato/Ockham IPS;
WODC 2022.
Pagina 10 van 17

afhankelijk van de lokale situatie. Wat betreft de inzet constateerden de
onderzoekers dat in sommige gemeenten de boa’s ook ’s avonds hebben ingezet
in uitgaansgebieden, terwijl andere pilotgemeenten dat niet deden. De
samenwerking met de politie heeft geen veranderingen ondergaan.
Voorts bleek uit de evaluatie dat het op organisatieniveau essentieel is om te
investeren in goede opleidingen, trainingen, oefeningen (ook op “niet-gebruik”)
en reflectie op gevallen met gebruik van de wapenstok. In alle gemeenten hadden
de betreffende boa’s de beschikking over een bodycam. Volgens de onderzoekers
vormde dit middel een belangrijke meerwaarde ten behoeve van reflectie op
optreden en op voorkomende situaties. Ook bleek uit de evaluatie dat tijdens de
pilot een aantal gemeenten extra aandacht heeft besteed aan juridische kwesties,
zoals aansprakelijkheid van boa’s en de werkgever, schadeverzekeringen,
juridische bijstand, psychologisch hulp op afroep e.d.
Op incident-niveau bleek dat het aantal incidenten qua geweldgebruik met de
wapenstok beperkt is gebleven. In alle gemeenten is, gedurende de
evaluatieperiode van één jaar, in totaal 59 keer de wapenstok gebruikt tegen een
persoon. Veelal betrof het dreiging met de wapenstok. Daarbij is gebleken dat de
situatie vrijwel altijd onder controle kon worden gebracht. Een meerderheid van
de gevallen betrof inzet van boa’s bij reguliere taken in domein I (openbare
ruimte). Een aantal keren, zo is vastgesteld, is door boa’s met de korte
wapenstok assistentie verleend aan collega-boa’s in een benarde positie of was
sprake van assistentie aan de politie tijdens een gezamenlijke actie. Deze inzet is
strikt genomen niet in lijn met de Beleidsregels boa omdat: dit niet past binnen
het leefbaarheidscriterium, het een vorm van optreden is die niet zonder beperkt
risico is, en assistentie niet door boa’s, maar door de politie dient te geschieden.
De ervaringen met de diverse soorten gevallen hebben, aldus de evaluatie, het
belang laten zien van een nauwe betrokkenheid van de direct toezichthouder.
Op individueel niveau tenslotte, bleek dat de onderzoekers geen direct verband
konden vaststellen tussen “meer veiligheid” en het “sec” wel of niet dragen van
de wapenstok. Hier zijn, aldus de evaluatie, de reactie van het publiek, de
reactietijd van de politie en de verandering in handhavingstaken, inclusief de
handhaving van (corona)maatregelen, veel bepalender geweest. De onderzoekers
benadrukken in dat verband het belang van afspraken in de driehoek en het
samenwerkingsarrangement met de politie. Los van het vastgestelde (beperkte)
aantal gevallen van daadwerkelijk gebruik van de wapenstok, is in de evaluatie
tegelijkertijd ook een andere, saillante, constatering gedaan. Uit een schriftelijke
enquête onder meerdere boa’s (dus ook niet dragers van de wapenstok tijdens de
pilot) bleek namelijk dat ongeveer een kwart van deze respondenten (veelal
jongere boa’s) aangaf dat ze met de wapenstok eerder op situaties zouden
afstappen, minder snel assistentie zouden vragen en zich minder vaak zouden
terugtrekken. Daarmee valt volgens de onderzoekers niet uit te sluiten dat
sommige boa’s eerder naar voren stappen, nadat zij met de korte wapenstok zijn
uitgerust. Volgens het evaluatierapport illustreert dit het belang van aandacht
voor mogelijke averechtse gevolgen. De (direct) toezichthouders en de
werkgevers geven daaraan volgens de onderzoekers reeds invulling. Dit blijkt,
aldus de evaluatie, ook uit de aandacht om verschillen op individueel niveau
(rondom persoonlijkheid en gedrag) te kanaliseren bij werving en selectie en door
begeleiding en training in de-escalatie en gesprekstechnieken.
Oordeel
Het evaluatierapport heeft naar mijn mening een aantal interessante zaken aan
het licht gebracht. Een aantal daarvan licht ik hier toe. De bevinding van de
onderzoekers dat de samenwerking tussen de boa’s en de politie geen wijziging
heeft ondergaan beschouw ik als een belangrijk gegeven, ook in het perspectief
van het huidige tijdsgewricht. Het illustreert de taakvolwassenheid van de boa in
het brede spectrum van toezicht en handhaving en ook de positie die de
gemeentelijke boa’s daarbij, naast en in samenwerking met de politie, innemen.
Tegelijkertijd zijn er in het rapport ook opletpunten genoemd. Zo blijft in het
Pagina 11 van 17

samenspel tussen boa-werkgever en de (direct) toezichthouder(s) alertheid
geboden, daar waar het de inzet van boa’s betreft. In een aantal gevallen stelden
de onderzoekers immers vast dat sprake is geweest van inzet die zich niet
verhoudt met de huidige beleidsregels. Het is terecht dat de onderzoekers bij de
bespreking en beoordeling van de soorten gevallen in de praktijk een rol
toedichten aan de direct toezichthouder. Die blijft ook in de toekomst van belang.
In datzelfde perspectief is ook essentieel dat er aandacht blijft bestaan voor
mogelijke averechtse gevolgen die met de toerusting van de korte wapenstok
gepaard kunnen gaan. De onderzoekers hebben hier terecht op geattendeerd. Als
het gaat om het daadwerkelijke gebruik van de korte wapenstok, hebben de
onderzoekers gewezen op het beperkte aantal gevallen en het feit dat deze veelal
onder controle konden worden gebracht. Op zichzelf is dit een betekenisvol
gegeven. Zo hebben de onderzoekers enkele voorbeelden gegeven van gevallen
waarbij het ter hand nemen van de wapenstok leidde tot “freezing” bij
kwaadwillenden. Op basis van hun inschatting dat de wapenstok wel eens
gebruikt zou kunnen worden, leidde dat tot vluchtgedrag en dus ook voorkoming
van verdere escalatie. Overigens achten de onderzoekers het aantal gevallen
waarin melding is gemaakt van daadwerkelijk gebruik op zichzelf te weinig om er
conclusies aan te verbinden over effectiviteit. Tenslotte is bemoedigend om te
constateren dat in enkele pilotgemeenten de boa-werkgever, ook in
samenwerking met de direct toezichthouder, zijn verantwoordelijkheid heeft
genomen rondom juridische kwesties (zoals aansprakelijkheid van boa’s en de
werkgever, schadeverzekeringen, juridische bijstand en psychologisch hulp op
afroep). Tegelijkertijd lees ik in de evaluatie ook dat veel gemeenten op juridisch
vlak behoefte hebben aan meer sturing om de inzet van de wapenstok goed te
regelen, waarbij men ook kijkt naar het landelijke niveau.
Verdere uitwerking; opmaat richting de algemene maatregel van bestuur inzake
bewapening en uitrusting van de boa’s
Over het evaluatierapport is inmiddels overleg gevoerd met de Bestuurstafel boa’s
- waarin o.a. de voorzitter van de G40-gemeenten en de portefeuillehouder
toezicht en handhaving namens de VNG in vertegenwoordigd zijn - alsmede met
de (direct) toezichthouders. Ook zijn de opvattingen van de boa-bonden
ingewonnen. Genoemde partijen achtten de evaluatie afgewogen, verrijkend en
daarmee goed bruikbaar voor het vervolg. Ik sluit mij graag hierbij aan. De
evaluatie geeft naar mijn oordeel ook veel nuttige leer- en aandachtspunten voor
de AMvB bewapening en uitrusting. Het gaat bijvoorbeeld om de (gebleken)
meerwaarde van de eis van een veiligheidsplan en een handhavingsarrangement,
alsmede de eisen van werving en selectie (inclusief het belang van
communicatieve vaardigheden en minimumeisen aan de vooropleiding op
MBO3/HTV-niveau) en ervaring (tenminste een jaar, in enkele gemeente
opgehoogd naar drie jaar), het belang van praktische training met aandacht voor
de-escalerend optreden, het voorschrift van een aantal verplichte trainingsuren
e.d. Deze zullen bij de verdere uitwerking van de regeling worden meegenomen.
Vooruitlopend op de uiteindelijke AMvB zullen deze eisen ook reeds worden
opgenomen in de Beleidsregels boa. De wijziging daarvan zal vanaf 1 juli a.s. van
kracht worden.
Einde van de pilot
De pilot in de tien gemeenten was van tijdelijke aard. Dit betekent dat deze
binnenkort, op 1 juli a.s., afloopt. Tegelijkertijd heb ik onderkend dat, indien de
betreffende gemeenten dat zelf willen, een perspectief op continuering kan
worden geboden. Deze gemeenten kunnen een (reguliere) aanvraag indienen tot
toekenning van de korte wapenstok. Bij de beoordeling van deze verzoeken wordt
uiteraard gekeken of (nog) wordt voldaan aan de nodige vereisten, zoals
opgenomen in de dan gewijzigde Beleidsregels boa. Ik wil daarbij vermelden dat
deze wijzigingen van de Beleidsregels boa enerzijds zien op een aanpassing van
het noodzaakscriterium (zoals deze werd toegepast voor deelname aan de pilot)
en anderzijds zien op aanvullende vereisten die verplicht waren gesteld voor
deelname aan de pilot. Daarnaast wordt, zoals hierboven toegelicht onder het
kopje inzetcriterium, op 1 juli het leefbaarheidscriterium geactualiseerd naar het
Pagina 12 van 17

inzetcriterium en is een handelingsperspectief gevaarzetting uitgewerkt. Deze
aanpassingen moeten ervoor zorgen dat de veiligheid van boa’s toeneemt. De per
1 juli a.s. gewijzigde beleidsregels boa vormen dan dus het afwegingskader. De
beoordeling van de eventuele verzoeken van de voormalige pilotgemeenten tot
toekenning van de korte wapenstok geschiedt op de gebruikelijke wijze – na
advies van de (direct)toezichthouders - door de Dienst Justis die hier namens mij
op beslist. Ook andere gemeenten die een aanvraag tot toekenning van de korte
wapenstok overwegen, kunnen vanzelfsprekend daartoe een verzoek doen.
Uitgangspunt blijft daarbij uiteraard dat na 1 juli a.s. het bezit en het eventueel
gebruik van de korte wapenstok door boa’s in betreffende gemeenten te allen
tijde gebaseerd moet zijn op een geldend besluit tot toekenning en moet passen
binnen de eisen van proportionaliteit, subsidiariteit en overige eisen zoals
voortvloeiend uit de Ambtsinstructie, de Beleidsregels boa en verwante
regelgeving.
5. Professionalisering
Ten behoeve van hun aanzien en gezagspositie bij het publiek, ga ik investeren in
het professionaliseren van de boa’s. Alle boa’s over de gehele linie dienen een
goed niveau van opleiding en examinering te hebben. De (direct) toezichthouders
hebben ook een taak hierin. Zij dienen voldoende tijd en capaciteit te hebben om
hun rol voor gemeenten en andere boa-werkgevers goed uit te voeren. Boa’s
verrichten een cruciale taak als hoeder van het gezag en moeten daarom voldoen
aan de wettelijke vereiste van betrouwbaarheid. Ook wordt voorzien in een
centrale plek om expertise op te bouwen en kennis uit te wisselen.
Werkzaamheden door ExTH
De Exameninstelling Toezicht en Handhaving (ExTH) draagt in opdracht van het
ministerie van J&V zorg voor een landelijke, onafhankelijke en objectieve borging
van de bekwaamheidseisen die vastgelegd zijn de Beleidsregels boa. Invulling en
uitvoering is, middels examencommissies en bestuur, belegd bij werkgevers en
stakeholders. ExTH heeft in de afgelopen tijd de signalen en behoeften van alle
stakeholders geïnventariseerd. Relatief veel signalen hebben betrekking op het
systeem van permanente her- en bijscholing, de zogenaamde PHB-cyclus.14 Op
basis van de signalen is hieraan een herziene invulling gegeven waarbij met name
aandacht is geweest voor de volgende aspecten:

Vereiste kennis van de domeinspecifieke wetgeving, de tot de beschikking
staande handhavingsinstrumenten en de daarbij behorende
bevoegdheden;

Mondelinge vaardigheden: het belang van goede communicatie met een
divers reagerend publiek;

De groeiende samenwerking met ketenpartners waarin schriftelijke
vaardigheden van groot belang zijn, en ook de kennis welke informatie
wanneer met wie gedeeld mag worden;

De diversiteit van het boa-landschap;

Afstemming van onderdelen per domein, waardoor arbeidsmobiliteit
optimaal wordt ondersteund.
Verder heeft ExTH, na consultatie van partijen, (aanvullende) bekwaamheidseisen
opgesteld voor het initieel examen BOA Basisbekwaamheid. Dit gaat zowel over
rechtskennis als over gespreks- en benaderingstechnieken. Zo moet de kandidaat
aantonen een sanctioneringsgesprek te kunnen voeren met inachtneming van
wettelijke vereisten, om te kunnen gaan met weerstand en een digitaal procesverbaal te kunnen opmaken.
ExTH heeft landelijk gezien een goed beeld van de kwaliteit van de particuliere
opleidingsinstituten. Van ieder instituut worden de slagingspercentages (> 5 jaar)
Boa’s moeten specifieke kennis en vaardigheden hebben en zijn verplicht hun niveau op
peil te houden. Dit doen zij via de PHB-cyclus: een cyclus van vijf jaar tijd waarin zij vier
trainingen volgen inclusief succesvolle afsluiting via een examen van ExTH. Is dit gedaan,
dan wordt de boa-akte van de ambtenaar verlengd en begint de cyclus weer opnieuw.
14

Pagina 13 van 17

bijgehouden en gepubliceerd.15 ExTH gaat met een instituut in gesprek als het
slagingspercentage in negatieve zin afwijkt van de landelijke slagingspercentages.
Een uitzondering of incident daargelaten is dit nauwelijks het geval. ExTH
communiceert niet extern over slagingspercentages op het niveau van individuele
opleiders, maar adviseert werkgevers hier in beslotenheid wel over. Ook in andere
opzichten tracht ExTH bij te dragen aan de professionalisering van de opleiders.
Toetsing van betrouwbaarheid en verhoging screeningsnorm
Per 1 juli 2022 zullen boa’s die bevoegd zijn om geweld te gebruiken voor de
aanvraag en verlenging van hun boa-akte een vog-politiegegevens moeten
aanvragen. Het gebruik van de vog-p voor boa-akten zal in een volgende stap
verder uitgebreid worden, waarbij nog niet duidelijk is of het proportioneel is om
dit voor alle boa’s als eis te stellen.
6. Groene boa’s
Groene boa’s zijn hoofdzakelijk actief in het landelijk gebied buiten de bebouwde
kom. Hun primaire taak bestaat uit handhaving van en toezicht op natuur- en
visserijwetgeving en de wegenverkeerswet. Groene boa’s maken ongeveer een
derde uit van de in totaal 2370 boa’s in domein II, maar zijn daarbinnen niet
makkelijk af te bakenen. Er zijn twee grote werkgevers van groene boa’s:
Staatsbosbeheer met ca. 100 groene boa’s en Vereniging Natuurmonumenten
met ca. 70 groene boa’s. Daarnaast zijn er vele tientallen grotere en kleinere
werkgevers met één of enkele groene boa’s in dienst: publieke werkgevers zoals
provincies, waterschappen, omgevingsdiensten en gemeenten, en private
werkgevers zoals beheerders van landgoederen, verenigingen voor natuurbeheer
en jachtclubs. Met name bij de publieke werkgevers is uit de op mijn ministerie
beschikbare informatie niet evident of hun boa’s met een akte voor domein 2 zijn
belast met “groene” taken of met de andere taken die binnen dit domein vallen.
Het is al met al een zeer diverse groep, die zich via de Vereniging van Bos- en
Natuurterreineigenaren (VBNE) tot op zekere hoogte georganiseerd heeft.
Vertegenwoordigers van mijn ministerie en het ministerie van LNV voeren
geregeld overleg met de VBNE, de twee grootste werkgevers en de provincies
over de ervaringen, zorgen en wensen die zij hebben. Nu zijn ze ook in gesprek
over het vormgeven van een subsidieregeling voor extra capaciteit voor groene
boa’s, zoals verzocht door uw Kamer met de motie Hermans.
Evenals andere boa’s zijn groene boa’s niet bedoeld, opgeleid en toegerust voor
de aanpak van zware en georganiseerde criminaliteit, voor de handhaving van de
openbare orde of voor inzet in andere situaties waarbij sprake is van een te
verwachten gevaarzetting. Dat neemt niet weg dat groene boa’s evenals andere
boa’s soms met deze fenomenen worden geconfronteerd tijdens de uitvoering van
hun taak. De omstandigheid dat zij doorgaans buiten de bebouwde kom hun werk
doen maakt dat bijstand van de politie minder makkelijk beschikbaar is en langer
op zich laat wachten. Dit is een belangrijk verschil tussen de boa’s in domein I en
II en heeft onder andere gevolgen voor de beoordeling van de noodzaak om
geweldsmiddelen en portofoons toe te kennen.
In mijn brief van 9 mei jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over relevante
ontwikkelingen in de afgelopen periode en mijn inzet voor de komende tijd op het
terrein van groene boa’s.16 Tijdens het Commissiedebat Politie op 11 mei jl. zijn
enkele onderwerpen betreffende groene boa’s aan de orde gekomen die ook
hebben geleid tot het aannemen van moties door uw Kamer. Het gaat om de
criteria voor bewapening van groene boa’s, de samenwerking tussen boa’s en
politie en het raadplegen van het rijbewijzenregister door groene boa’s. Deze
onderwerpen zijn niet alleen van belang voor groene boa’s maar ook voor veel
andere boa’s en komen in hun bredere perspectief elders in deze beleidsagenda

15
16

https://exth.nl/slagingspercentages-2021/
Kamerbrief over groene boa’s d.d. 9 mei 2022, kamerstuk 28684, nr. 699.
Pagina 14 van 17

aan de orde. Over enkele andere ingediende moties zal ik uw Kamer nog dit jaar
informeren.17
Mogelijkheden om de politie te versterken in het landelijk gebied of het instellen
van een veldpolitie
Op 14 april jl. heeft een rondetafelgesprek plaatsgevonden over groene boa’s,
waarin werd ingegaan op de versterking van de politie in het landelijk gebied en
de wenselijkheid van een veldpolitie.
De veldpolitie is een fenomeen dat al sinds de jaren negentig niet meer bestaat.
De inrichting van de politieorganisatie en taakaccenten zijn sindsdien behoorlijk
gewijzigd. Binnen de politie zijn thans milieuteams ingericht die zich voornamelijk
bezighouden met opsporing van ernstige vormen van milieucriminaliteit en hierbij
samenwerken met bijvoorbeeld provincies om stroperij aan te pakken. De
milieuteams werken onder andere samen met boa’s van omgevingsdiensten of
uitvoeringsdiensten van provincies. Verder zijn in de basisteams
taakaccenthouders milieu aanwezig.
Echter, de lokale aanwezigheid van de politie in het buitengebied staat onder druk
door de forse onderbezetting in de gebiedsgebonden politiezorg en veranderingen
in de werkvraag. In de afgelopen periode heb ik herhaaldelijk met uw Kamer
gesproken over de zorgen die er zijn over de aanwezigheid van de politie in de
wijken, en specifiek in het buitengebied. Uw Kamer heeft eind 2021 een motie
aangenomen van het lid Bisschop c.s. waarin wordt gevraagd om in het Landelijk
Overleg Veiligheid en Politie oplossingsrichtingen te bespreken over hoe het
aantal wijkagenten in het buitengebied kan worden uitgebreid.18 Ik informeer u
hierover in het Halfjaarbericht politie.19
Om de politie en boa’s over en weer te versterken in het buitengebied moet
worden ingezet op het verbeteren van de informatiepositie vanuit een netwerk
van veiligheidspartners (politie, groene boa’s, gemeentelijke boa’s, etc.) en
dienen goede operationele afspraken te worden gemaakt. Dat betekent concreet
dat er handhavingsarrangementen moeten worden opgesteld met afspraken over
back-up in het buitengebied, taakverdeling en informatiedeling. Ik zet mij in voor
een betere informatiedeling, zoals toegang tot het rijbewijzenregister. Met de
middelen van de motie Hermans wil ik 5,5 miljoen structureel investeren in de
capaciteit van de groene boa (zie ook hieronder). Zoals eerder in deze brief al
aangegeven wordt de komende tijd met het ministerie van LNV, provincies, het
lokaal bestuur, toezichthouders en boa werkgevers gezamenlijk ingezet op het
vormgeven van overlegstructuren waar veiligheidsvraagstukken integraal kunnen
worden aangegrepen met als doel te komen tot een juiste invulling van toezicht
en handhaving in het buitengebied. Over de samenwerkingsagenda politie en
groene boa informeer ik uw Kamer nog dit jaar.
7. Richtlijn neutraliteit Boa-uniform
De boa vertegenwoordigt bij zijn optreden de Nederlandse overheid en kan hierbij
gebruikmaken van de aan hem toegekende politiebevoegdheden en eventueel
geweldsmiddelen, die diep kunnen ingrijpen op de (grond)rechten van burgers.
Dat brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee en vereist een neutrale,
professionele uitstraling. Om de neutrale uitstraling van boa’s beter te
waarborgen, is de richtlijn lifestyle-neutraliteit boa opgesteld. Deze richtlijn zit als
bijlage bij deze brief. De VNG evalueert komend jaar het beheer en gebruik van
het modeluniform boa voor boa’s domein I. De opvolging van de richtlijn lifestyleneutraliteit zal hierbij worden betrokken.
Motie van de leden Bisschop en Michon-Derkzen over bevorderen dat groene boa's veilig
kunnen werken, 29628-1092; Motie van de leden Mutluer en Michon-Derkzen over een
samenwerkingsagenda voor politie en groene boa's 29628-1090.
18
Motie van het lid Bisschop c.s. over bespreken hoe het aantal wijkagenten in het
buitengebied uitgebreid kan worden 35925-VI nr. 96.
19
Kamerbrief Eerste Halfjaarbericht 2022 Politie d.d. 17 juni 2022, kamerstuk 29628-1098.
17

Pagina 15 van 17

8. Verdeling extra gelden motie–Hermans t.b.v. beleidsagenda
Uw Kamer heeft tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen d.d. 23 september
2021 200 miljoen euro vrijgemaakt voor handhaving en veiligheid. Van dit bedrag
is structureel 25 miljoen euro beschikbaar gekomen voor de boa’s, die zullen
worden gebruikt ten behoeve van de uitvoering van de meerjarige beleidsagenda.
Mijn voorganger heeft uw Kamer in november 2021 geïnformeerd over de
verdeling van de gelden over 6 prioritaire thema’s, te weten professionalisering,
toezicht en handhaving in de buitengebieden, doorlooptijden bij Justis,
samenwerking tussen politie en boa’s en extra capaciteit in de openbare ruimte.
De afgelopen maanden is mijn departement bezig geweest dit verder uit te
werken.
Toezicht en handhaving openbare ruimte 13 miljoen
Van het bedrag van 25 miljoen euro wordt structureel 13 miljoen euro
vrijgemaakt voor extra capaciteit van boa’s in de openbare ruimte (domein I). Ik
vind het belangrijk dat deze 13 miljoen euro direct aan gemeenten ter
beschikking komt. De gelden worden in de vorm van een decentralisatie-uitkering
(Du) bestedings- en beleidsvrij jaarlijks aan de gemeenten toegekend via het
gemeentefonds. Voor het lopende jaar betekent dit dat gemeenten de gelden
hebben ontvangen via de meicirculaire in mei jl.
Met deze financiële bijdrage wil ik een impuls geven om extra capaciteit voor
boa’s vrij te maken en zo de handhaving in de openbare ruimte te versterken. Als
verdeelsleutel geldt een vast basisbedrag van 75% en een variabel aanvullend
bedrag op basis van inwoneraantal van 25%. Op deze manier wordt een eerlijke
verdeling onder alle gemeenten geborgd en is er tegelijk extra aandacht voor de
kleinere gemeenten. Om te kunnen kijken naar de effecten van de besteding van
deze bijdrage, het belang ervan voor de uitvoering van de handhavingstaak, zal
mijn departement dit op gezette tijden laten monitoren. De uitkomsten van deze
monitoring zal uw Kamer t.z.t. ontvangen.
Toezicht en handhaving in de buitengebieden groene boa – 5,5 miljoen
Over de besteding van de 5,5 miljoen euro vinden gesprekken plaats met de
belangrijkste werkgevers van groene boa’s en met de provincies als regievoerder
voor de groene gebieden. Er zal nog dit jaar een subsidieregeling worden
vormgegeven.
Professionalisering 4,5 miljoen
De gelden zijn deels bestemd voor het project inzake de verkenning van een
aantal elementen van professionalisering. Daarnaast is uit deze gelden voor de
komende 2 jaar een incidenteel bedrag beschikbaar gesteld om de pilots
verkeershandhaving te evalueren en daarover kennis te delen. De resultaten van
de evaluaties zullen inzichtelijk maken of de feiten uit de pilot toegevoegd kunnen
worden aan domeinlijst I. Het boa-platform en het boa-expertisecentrum
ontvangen een additionele subsidie. Hiermee kunnen ze hun rol op het gebied van
professionalisering en het centraliseren van kennis en informatiedeling verder
uitbouwen.
Doorlooptijden Justis 0,5 miljoen
Dienst Justis heeft per 2022 structureel een half miljoen euro extra gekregen om
de capaciteit voor de boa-producten uit te breiden. Dit zal tot een versnelling van
de doorlooptijden leiden.
Afsluiting
Boa’s doen enorm belangrijk werk en het boa-stelsel verdient doorlopende
aandacht. Met deze meerjarige beleidsagenda wil ik hieraan rechtdoen. Zoals ik
hierboven aan uw Kamer heb toegelicht, zijn sommige trajecten inmiddels
afgerond, hebben andere trajecten een langere doorlooptijd en voorzie ik,
vanwege de vele ontwikkelingen rond het boa-bestel, dat er ook nieuwe trajecten
zullen volgen langs één van de vijf prioritaire thema’s. Ik vind het belangrijk dat
Pagina 16 van 17

hiervoor de ruimte blijft en dat dit een beleidsagenda in beweging is. Ik zal uw
Kamer voortaan in ieder geval jaarlijks informeren over de voortgang van de
meerjarige boa-beleidsagenda en daarbij alle trajecten meenemen die
samenhangen met het boa-bestel.

Pagina 17 van 17