Advies

Aan

Inspectie Leefomgeving en Transport

Onderwerp

Zaaknummer

15.0915.01

Pagina
1/14

Onderzoek Waternet, overschrijding vermogenskosten 2012

Muzenstraat 41 | 2511 WB Den Haag
Postbus 16326 | 2500 BH Den Haag
T 070 722 20 00 | F 070 722 23 55
info @acm.nl | www.acm.nl | www.consuwijzer.nl

Inhoud
Inleiding ........................................................................................................................................ 3
Samenvatting ............................................................................................................................... 3
1

Betrokken rechtspersoon/onderneming ............................................................................ 4

2

Procesverloop....................................................................................................................... 4

3

Feiten en omstandigheden .................................................................................................. 5

4

Juridisch kader ..................................................................................................................... 7
Bevoegdheid ACM ......................................................................................................... 9

4.2

Verplichting tot compensatie aan afnemers ingeval van overschrijding

vermogenskosten – uitleg artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet ...................................... 9
5

Beoordeling ......................................................................................................................... 11

6

Conclusie ............................................................................................................................ 13

ADVIES........................................................................................................................................ 14

2/14

4.1

Inleiding
Met dit advies geeft Autoriteit Consument & Markt (ACM) invulling aan het verzoek van de
inspecteur van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) van 24 juli 2015. De ILT
heeft ACM gevraagd te ondersteunen bij de uitoefening van het toezicht op de naleving
van artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet, met betrekking tot de totstandkoming van
de drinkwatertarieven 2014 van Waternet. De ILT vraagt advies aan ACM op basis van
artikel 7, tweede lid, van de Drinkwaterregeling.

Samenvatting
dient te handelen ingeval van overschrijding van de maximaal toegestane
vermogenskosten.
Uitgangspunt van de Drinkwaterwet is onder andere dat een drinkwaterbedrijf transparante
tarieven dient te hanteren. In de Drinkwaterwet is ook bepaald dat ingeval een
drinkwaterbedrijf in een kalenderjaar (= t) de maximaal toegestane vermogenskosten
overschrijdt, die overschrijding gecompenseerd dient te worden in het kalenderjaar volgend
op het jaar waarin het jaarverslag wordt vastgesteld (= t + 2)
ACM heeft geconstateerd dat Waternet de maximaal toegestane vermogenskosten heeft
overschreden in 2012. ACM heeft geconstateerd dat Waternet tot compensatie is overgaan
verspreid over een drietal jaren, te beginnen in t+1 en eindigend in t+3.
ACM adviseert de inspecteur van de Inspectie Leefomgeving en Transport om:
1. de minister van Infrastructuur en Milieu ten aanzien van de overschrijding
vermogenskosten 2012 geen toepassing te laten geven aan haar bevoegdheid tot
het lager vaststellen van de drinkwatertarieven van Waternet;
2. Waternet er op te wijzen dat drinkwatertarieven transparant dienen te zijn;
3. Waternet uit te leggen dat, indien zij de vermogenskosten overschrijdt en overgaat
tot compensatie, zij op een transparante wijze duidelijk moet maken bij het
voorleggen van de tarieven aan ILT dat sprake is van overschrijding die
gecompenseerd wordt en ter hoogte van welk bedrag. Vervolgens dient Waternet
achteraf te controleren of de compensatie is gerealiseerd in het bedrijfsverslag en
dit toe te lichten.

3/14

In dit Advies staat centraal het antwoord op de vraag op welke wijze een drinkwaterbedrijf

1

Betrokken rechtspersoon/onderneming
De rechtspersonen die in dit advies centraal staan zijn de Stichting Waternet, gevestigd op

1.

het adres Korte Ouderkerkdijk 7, 1096 KC, Amsterdam en de gemeente Amsterdam.
Uit de statuten van Stichting Waternet (hierna: Waternet) volgt dat zij tot doel heeft om in

2.

het algemeen belang taken uit te voeren die haar zijn opgedragen door het
Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht en door de gemeente Amsterdam. De
activiteiten van Waternet omvatten de winning en distributie van drinkwater, zuiveren van
afvalwater, het op peil houden en schoonhouden van oppervlaktewater, beheer van
binnenwater. De eindverantwoordelijkheid voor de zorg van de drinkwatervoorziening ligt,

De gemeente Amsterdam is juridisch en economisch eigenaar van het drinkwaternetwerk.

3.

2
4.

Procesverloop
Over de totstandkoming van de drinkwatertarieven voor 2014 en 2015 heeft de Autoriteit
Consument & Markt (ACM) op verzoek van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
1

een analyse uitgevoerd en daarover op 11 juni 2015 geadviseerd aan ILT . Op basis van
dat advies heeft ILT geconcludeerd dat er nader onderzoek nodig is bij Waternet.
5.

Aan die conclusie ligt ten grondslag dat Waternet geen compensatie van de overschrijding
van de vermogenskosten heeft toegepast in de tarieven voor het jaar 2014, zoals artikel
12, derde lid, van de Drinkwaterwet voorschrijft. Waternet heeft desgevraagd aangeven te
hebben gecompenseerd in de tarieven voor 2013.

6.

2

Bij brief van 24 juli 2015 heeft ILT ACM verzocht haar te ondersteunen bij het nadere
onderzoek naar de wijze waarop Waternet de overschrijding van de vermogenskosten
heeft gecompenseerd.

7.

3

Op 17 september 2015 hebben ILT en ACM in het kader van dat onderzoek een
aangekondigd bezoek gebracht aan Waternet, met het doel het verkrijgen van inzicht in de
wijze en moment van compensatie. Ten tijde van dat bedrijfsbezoek hebben
vertegenwoordigers van Waternet een toelichting gegeven en is door Waternet inzage
verleend in documenten waarna Waternet deze documenten per email heeft verstrekt aan

1

Brief van ACM aan ILT van 11 juni 2015 met kenmerk 2015203231.

2

Email van Waternet aan ILT van 4 juni 2015 met kenmerk 2015308023.

3

Brief van ILT aan ACM van 24 juli 2015 met kenmerk 2015101935.

4/14

zo volgt uit de statuten, bij de gemeente Amsterdam.

4

ILT en ACM .
Van het bedrijfsbezoek is een verslag van bevindingen opgesteld door ACM en aan

8.

5

Waternet voor wederhoor voorgelegd op 18 september 2015. Op 25 september 2015
heeft Waternet een reactie gestuurd.

3

6

Feiten en omstandigheden
Naar aanleiding van de bevindingen van het bedrijfsbezoek, gaat ACM uit van de volgende

9.

feiten en omstandigheden.
Op 4 oktober 2011 heeft Waternet de tariefsopbouw van de drinkwatertarieven 2012 aan
7

ILT verzonden. In die opbouw geeft Waternet aan dat de opbrengsten over 2012 gelijk zijn
aan de realisatie van de opbrengsten in 2011.
11.

Bij wet van 22 december 2011 is het zogeheten Belastingplan 2012 aangenomen, van
8

welk belastingplan de afschaffing van de grondwaterbelasting deel uitmaakt.
12.

Op 25 april 2012 heeft Waternet het College van Burgemeester en Wethouders van de
gemeente Amsterdam geinformeerd dat de totale verwachte kosten over 2012 van
Waternet EUR 4,2 miljoen lager uitvallen, voornamelijk als gevolg van de afschaffing van
9

de grondwaterbelasting (EUR 3,6 miljoen).
13.

In een interne notitie van 16 mei 2012, met betrekking tot de begroting van Waternet
Amsterdamse Taken, heeft Waternet voorgesteld dat een meevaller over 2012 ter hoogte
van EUR 3,55 miljoen als gevolg van de afschaffing van de grondwaterbelasting, zal
worden aangewend voor het verlagen van het drinkwatertarief in 2013.

14.

10

Op 23 mei 2012 heeft de directie van Waternet beslist om het drinkwatertarief 2013 met 2

4

Twee emails van Waternet aan ACM van 17 september 2015 met kenmerken 2015308028 en 2015308028.

5

Verslag van bevindingen van 18 september 2015 met kenmerk 2015405418.

6

Reactie van Waternet van 22 september 2015 op verslag van bevindingen met kenmerk 2015307157.

7

Tariefsopbouw 2012 van Waternet van 4 oktober 2012 met kenmerk PM.

8

Wet van 22 december 2011 houdende wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan

2012), Stb. 2011, 639.
9

Bron: “DV voorstel - 4 maands bestuursrappotage ASD 2012.doc”, onderdeel van kenmerk 2015308028.

10

Bron: “DV-12-066A kadernota begroting 2013 Waternet-Amsterdamse taken_notitie.doc”, onderdeel van kenmerk

2015308028.

5/14

10.

à 3 procent te verlagen als gevolg van het afschaffen van de grondwaterbelasting.
15.

11

Op 18 juni 2012 wordt, met betrekking tot de begroting van 2013 van Waternet, het College
van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Amsterdam voorgesteld om het
begrote exploitatieoverschot 2013 van EUR 110.000 tezamen met een onttrekking van
EUR 1.801.000 aan de egalisatiereserve drinkwater in te zetten voor een tariefverlaging
van 2%.

16.

12

Op 27 november 2012 heeft Waternet de tariefsopbouw 2013 aan ILT verzonden. In die
tariefsopbouw maakt Waternet geen melding van een (mogelijke) overschrijding van de
vermogenskosten over 2012. Evenmin wordt vermeld dat in de tarieven van 2013 een
2013 met 1,9% ten opzichte van 2012.

17.

13

Op 4 december 2012 besluit het College van Burgemeester en Wethouders van de
gemeente Amsterdam tot verlaging van de drinkwatertarieven over 2013 met EUR
14

0,02/m³. Het tarief voor huishoudelijk gebruik van drinkwater daalt daarmee van EUR
1,26/m³ naar EUR 1,24/m³.
18.

Op 26 september 2013 heeft Waternet haar bedrijfsverslag over 2012 aan ILT
verzonden.

15

In dat bedrijfsverslag is een overschrijding van de vermogenskosten

gerapporteerd ter hoogte van EUR 3,98 miljoen.
19.

Op 25 november 2013 heeft Waternet de tariefsopbouw 2014 aan ILT gezonden.

16

In die

tariefsopbouw wordt geen melding gemaakt van een overschrijding van de
vermogenskosten over 2012. Evenmin wordt vermeld dat in de tarieven van 2014 een
compensatie is verwerkt. In haar tariefsopbouw verhoogt Waternet de opbrengsten over
2014 met 0,8% ten opzichte van 2013.
20.

Op 2 december 2013 hebben ILT en ACM een aangekondigd bedrijfsbezoek afgelegd bij
Waternet in het kader van de beoordeling van de tarieven 2013. Het doel van dit bezoek is
een toelichting op de totstandkoming van de tarieven 2013. Tijdens dit bedrijfsbezoek heeft
Waternet een toelichting gegeven over de overschrijding van de vermogenskosten 2012 en

11

Bron: “2012-05-23 DV_verslag.doc” , verslag van het directieoverleg opgemkaat op29 mei 2012. Onderdeel van

kenmerk 2015308028.
12

Bron: “Begroting Amsterdamse Taken 2013 definitief 150612. Incl aanbiedingsbrief.pdf”, onderdeel van kenmerk

2015308028.
13

Tariefsopbouw 2013 van Waternet van 27 november 2012 met kenmerk PM.

14

Bron: “Tarieven 2013 Gemeenteblad_170_3B.doc”, met kenmerk 2015308029.

15

Bedrijfsverslag 2012 van Waternet van 26 september 2013 met kenmerk PM.

16

Tariefsopbouw 2014 van Waternet van 25 november 2013 met kenmerk PM.

6/14

compensatie is verwerkt. In de tariefsopbouw 2013 verlaagt Waternet de opbrengsten over

de wijze van compenseren in de tarieven 2013.
Op 25 november 2014 heeft Waternet de tariefsopbouw 2015 aan ILT gezonden.

21.

17

In de

tariefsopbouw wordt geen melding gemaakt van een overschrijding van de
vermogenskosten 2012. Evenmin wordt vermeld dat in de tarieven van 2015 een
compensatie is verwerkt. Waternet verhoogt de opbrengsten 2015 met 0,3% ten opzichte
van 2014.
Desgevraagd is van de zijde van Waternet aangegeven dat de overschrijding van de

22.

vermogenskosten in 2012 in de drinkwatertarieven vanaf 2013 zijn gecompenseerd. De
compensatie heeft vorm gekregen in de hiervoor genoemde tariefsverlaging per 2013 van
18

inflatiecorrectie) voor 2013 . Beide maatregelen waren bedoeld om de overschrijding van
de vermogenskosten van 2012 in tariefjaar 2013 te compenseren. Daarnaast zijn de
tarieven in 2014 en 215 gedeeltelijk bevroren, waardoor in deze jaren de resterende
19

compensatie plaats kon vinden .
Op grond van de bevindingen van het bedrijfsbezoek, stelt ACM vast dat Waternet de

23.

overschrijding van de vermogenskosten in 2012 als volgt heeft gecompenseerd.
Jaar
2012

Overschrijding in

Onderschrijding in

EUR

EUR

Gekozen maatregel

3,98 miljoen

2013

2,89 miljoen

Bevriezen + tariefsverlaging

2014

0,87 miljoen

Gedeeltelijk bevriezen

2015 (verwacht)

2,24 miljoen

Gedeeltelijk bevriezen

Totaal

4

3,98 miljoen

6 miljoen

Juridisch kader
20

24.

De Drinkwaterwet is op 1 juli 2011 in werking getreden.

25.

Paragraaf 3 van hoofdstuk 2 van de Drinkwaterwet (artikelen 10 tot en met 13) bevat
bepalingen die betrekking hebben op de kostendekkende (drinkwater)tarieven van

17

Tariefsopbouw 2015 van Waternet van 25 november 2014 met kenmerk PM.

18

Verslag van bevindingen van 18 september 2015 met kenmerk 2015405418.

19

Reactie van Waternet van 22 september 2015 op verslag van bevindingen met kenmerk 2015307157.

20

Besluit van 14 juni 2011, houdende vaststelling van het tijdstip van inwerkingtreding van de Drinkwaterwet, Stb. 2009,

370.

7/14

0,02 cent/m³ en voorts door het bevriezen van de overige tarieven (niet-doorvoeren van de

drinkwaterbedrijven.
26.

In artikel 10, eerste lid, van de Drinkwaterwet is bepaald dat bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur een algemeen aanvaarde bedrijfseconomische methode volgens
welke de gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet en het aandeel eigen vermogen in
het totale vermogen worden vastgesteld.

27.

In artikel 10, tweede lid, is bepaald dat ten behoeve van de bepaling van de tarieven voor
de daarop volgende twee kalenderjaren, de minister van Infrastructuur en Milieu het
maximaal toegestane aandeel vaststelt van het eigen vermogen in het totale vermogen.
Eveneens bij of krachtens algemene maatregel van bestuur, wordt vastgesteld volgens
drinkwaterbedrijf, kan afwijken van dit maximale aandeel.

28.

In het derde lid van artikel 10 van de Drinkwaterwet is bepaald, samengevat, dat de
Minister tweejaarlijks voor 1 november, ten behoeve van de bepaling van de tarieven voor
de daarop volgende twee kalenderjaren, de gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet
vaststelt volgens de methode, bedoeld in het eerste lid van artikel 10 van de
Drinkwaterwet.

29.

Ingevolge artikel 11, eerste lid, van de Drinkwaterwet hanteert de eigenaar van een
drinkwaterbedrijf tarieven die kostendekkend, transparant en niet-discriminerend zijn.
Ingevolge artikel 11, tweede lid, van de Drinkwaterwet hanteert de eigenaar van een
drinkwaterbedrijf bij de bepaling van de vermogenskosten die in het tarief mogen worden
doorberekend ten hoogste de geldende gewogen gemiddelde vermogenskostenvoet,
vastgesteld krachtens artikel 10, derde lid.

30.

In artikel 12, eerste lid, van de Drinkwaterwet is bepaald dat uit de begroting van het
drinkwaterbedrijf blijkt op welke wijze de kosten, waaronder de vermogenskosten die ten
hoogste mogen worden gehanteerd, in het tarief zijn verwerkt.

31.

In artikel 12, tweede lid, van de Drinkwaterwet is bepaald, samengevat, dat de eigenaar
van een drinkwaterbedrijf jaarlijks voor 1 oktober aan de minister van Infrastructuur en
Milieu een verslag uitbrengt dat inzicht verschaft in de kosten, waaronder de
vermogenskosten, die in het voorafgaande kalenderjaar zijn gehanteerd bij het vaststellen
van de tarieven voor de levering van drinkwater en het gerealiseerde bedrijfsresultaat over
dat jaar.

32.

In artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet is bepaald dat indien blijkt dat het
gerealiseerde bedrijfsresultaat de voor dat jaar op basis van artikel 11, tweede lid,
bepaalde vermogenskosten overschrijdt, de eigenaar van een drinkwaterbedrijf er zorg
voor draagt dat die overschrijding wordt gecompenseerd in de tariefstelling voor het
daaropvolgende kalenderjaar.

8/14

welke criteria en tot welk niveau de minister, op verzoek van een eigenaar van een

Bij brief van 28 maart 2008 hebben de ministers van Infrastructuur en Milieu (I&M) en die

33.

van Economische Zaken (EZ) reeds invulling geven aan de wijze waarop een
drinkwaterbedrijf tot correctie overgaat indien achteraf het daadwerkelijk gerealiseerde
bedrijfsresultaat hoger blijkt dan het maximaal toegestane resultaat.

21

“Dit (de bedoelde correctie) zal gebeuren door de tarieven voor een volgende periode te
bevriezen. In reële termen is dan sprake van een tariefverlaging gelijk aan de inflatie.
Daarnaast kan de Minister van VROM (thans I&M) zo nodig ingrijpen in de tarieven.
Hiervan zal bijvoorbeeld gebruik kunnen worden gemaakt ingeval blijkt dat een
drinkwaterbedrijf in sterke mate de maximaal toegestane vermogenskostenvergoeding
om op korte termijn een te hoge vermogenskostenvergoeding te corrigeren.”

4.1

Bevoegdheid ACM
In artikel 8a, tweede lid, van het Drinkwaterbesluit

34.

22

is bepaald, dat de inspecteur (van ILT)

advies kan vragen aan ACM bij de uitoefening van het toezicht op de naleving van artikel
12, derde lid, van de Drinkwaterwet.
Ingevolge artikel 8a, derde lid, van het Drinkwaterbesluit wordt, voor zover van belang, bij

35.

ministeriële regeling bepaald onder welke omstandigheden de inspecteur (van ILT)
gebruikmaakt van zijn in het tweede lid van artikel 8a neergelegde bevoegdheid.
Ingevolge artikel 7, tweede lid, van de Drinkwaterregeling

36.

23

vraagt de inspecteur (van ILT)

bij de uitoefening van het toezicht op de naleving van artikel 12, derde lid, van de
Drinkwaterwet en (bij de uitoefening van het toezicht op de naleving) van paragraaf 2.1 van
het Drinkwaterbesluit advies aan ACM.

4.2

37.

Verplichting tot compensatie aan afnemers ingeval van overschrijding
vermogenskosten – uitleg artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet
ACM overweegt dat een redelijke uitleg van artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet,

21

Kamerstukken II, 2007-2008, 30 895, nr. 17, p.4-5.

22

Besluit van van 23 mei 2011, houdende bepalingen inzake de productie en distributie van drinkwater en de

organisatie van de openbare drinkwatervoorziening (Drinkwaterbesluit).
23

Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 14 juni 2011, nr. BJZ2011046947 houdende nadere

regels met betrekking tot enige onderwerpen inzake de voorziening van drinkwater, warm tapwater en huishoudwater,
(Drinkwaterregeling)

9/14

overschrijdt. In dat geval zal bevriezing van het tarief immers onvoldoende kunnen zijn

gelezen in samenhang met voorgaande passage uit de brief van de ministers van I&M en
EZ, het volgende met zich brengt.
38.

Met de inwerkingtreding van de Drinkwaterwet op 1 juli 2011, is (voor het eerst) ten
behoeve van de kalenderjaren 2012 en 2013 de maximaal toegestane
vermogenkostenvoet (WACC) vastgesteld.

39.

Indien uit het bedrijfsverslag over jaar t blijkt dat in jaar t de maximaal toegestane
vermogenskosten (de zogeheten WACC) zijn overschreden, een drinkwaterbedrijf verplicht
is deze overschrijding in kalenderjaar t+2 volledig te compenseren.
Deze verplichting vloeit voort uit de omstandigheid dat een drinkwaterbedrijf immers pas na
afloop van kalenderjaar (dus in jaar t+1) beschikt over alle financiële gegevens op grond
waarvan een jaarverslag is op te maken, welk jaarverslag ingevolge artikel 12, tweede lid,
van de Drinkwaterwet vóór 1 oktober moet worden ingediend bij de minister van I&M.

41.

Nadat het jaarverslag is opgesteld moet in het eerst daaropvolgende jaar (t+2) een
eventuele WACC-overschrijding worden gecompenseerd. Dit betekent dat de
drinkwatertarieven ten behoeve van jaar t+2, waarin aldus een mogelijke WACCoverschrijding volledig wordt gecompenseerd, (dus) pas aan het einde van kalenderjaar
t+1 kunnen worden vastgesteld.

42.

De voor het kalenderjaar t+2 vast te stellen tarieven, dienen – gelet op het bepaalde in
artikel 11, eerste lid, van de Drinkwaterwet – vervolgens nog immer kostendekkend,
transparant en niet-discriminatoir te zijn. In de wet, noch in de
totstandkomingsgeschiedenis daarbij, ziet ACM daarbij grond voor argument dat
gedeeltelijke compensatie mogelijk zou zijn. Integendeel, de imperatieve formulering van
artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet, leidt naar het oordeel van ACM tot de
gevolgtrekking dat indien tot compensatie wordt besloten, die compensatie volledig moet
zijn – in jaar t+2.

43.

Uit het voorgaande volgt, gelet ook op de datum van inwerkingtreding van de
Drinkwaterwet dat pas in kalenderjaar 2012 als “t” geldt, kalenderjaar 2013 als “t+1” en
kalenderjaar 2014 als “t+2”.

44.

Dit betekent dat een overschrijding van de vermogenskosten over 2012, op grond van
artikel 12, derde lid, van de Drinkwaterwet in de tarieven van 2014 gecompenseerd dient te
worden. Een overschrijding in 2013 leidt dan tot compensatie in 2015, enzovoorts.

45.

Met voorgaande uitleg geeft ACM uitvoering aan het door de wetgever gehanteerde
uitgangspunt dat ingeval een drinkwaterbedrijf een hoger bedrijfsresultaat genereert dan is
toegestaan, het surplus aan de consument ten goede komt.

10/14

40.

5
46.
47.

Beoordeling
ACM komt, met inachtneming van het voorgaande, tot de volgende beoordeling.
Waternet heeft over het kalenderjaar 2012 (= t) de maximaal toegestane vermogenskosten
overschreden met een bedrag van EUR 3,98 miljoen, voornamelijk als gevolg van de
afschaffing van de grondwaterbelasting.
Deze overschrijding heeft Waternet, anders dan de wettelijke uitleg voorschrijft, in de
drinkwatertarieven van het kalenderjaar 2013 (= t+1) gedeeltelijk gecompenseerd door
toepassing van twee maatregelen:
1. het initieel bevriezen van de tarieven (het niet-doorvoeren van de
inflatiecorrectie).
2. verlaging van het leveringstarief per 1 januari 2013 met EUR 0,02/m³;

49.

Deze compenserende maatregelen hebben in het kalenderjaar 2013 geleid tot een
onderschrijding van de vermogenskosten van EUR 2,89 miljoen.

50.

Bij het vaststellen van de drinkwatertarieven ten behoeve van 2014 (= t+2) heeft Waternet
(een restant van) de overschrijding van de vermogenskosten over het kalenderjaar 2012
gedeeltelijk gecompenseerd door een gedeeltelijke bevriezing van de tarieven, waardoor
de opbrengsten slechts in kleine mate stijgen. Dat heeft geleid tot een onderschrijding van
de vermogenskosten van EUR 0,87 miljoen.

51.

Bij het vaststellen van de drinkwatertarieven ten behoeve van het kalenderjaar 2015 (= t+3)
heeft Waternet (een restant van) de overschrijding van de vermogenskosten over het
kalenderjaar 2012 gedeeltelijk gecompenseerd door wederom een gedeeltelijke bevriezing
van de tarieven, waardoor de opbrengsten slechts in kleine mate te laten stijgen. Dat zal –
vermoedelijk – leiden tot een onderschrijding van ongeveer EUR 2,24 miljoen.

52.

De totale onderschrijding van de vermogenskosten in de jaren 2013, 2014 en 2015 komt
daarmee uit op een bedrag van EUR 6 miljoen.

53.

Van geen van de door Waternet getroffen maatregelen tot compensatie van de
vermogensoverschrijding, heeft Waternet ILT dan wel ACM tijdig en adequaat
geïnformeerd. ACM heeft in de initiële tariefopbouw over de kalenderjaren 2013, 2014 en
2015 niet kunnen vaststellen dat, waarom en wanneer Waternet tot bedoelde compensatie
is overgegaan.

54.

Pas nadat ILT en ACM tot nader onderzoek naar de drinkwatertarieven over de

11/14

48.

kalenderjaren 2013, 2014 en 2015 zijn overgegaan, is van die compenserende
maatregelen gebleken.
55.

Naar het oordeel van ACM volgt uit het voorgaande dat Waternet, door in de
drinkwatertarieven ten behoeve van de kalenderjaren 2013, 2014 en 2015 compenserende
maatregelen te treffen, niet in lijn heeft gehandeld met artikel 11, eerste lid, van de
Drinkwaterwet. Uit de opbouw van die tarieven kan namelijk niet zonder nadere toelichting,
die bij die tariefopbouw ontbrak, worden opgemaakt dát sprake is van compenserende
maatregelen en voor welk bedrag. Daarmee heeft Waternet naar het oordeel van ACM
tarieven vastgesteld die niet voldoen aan het transparantie-vereiste zoals bedoeld in artikel

56.

Ten aanzien van het besluit van Waternet tot (gedeeltelijke) compensatie van de
overschrijding van vermogenskosten in de drinkwatertarieven 2013 (= t+1), is ACM van
oordeel dat Waternet daarmee niet handelt op de wijze die artikel 12, derde lid, van de
Drinkwaterwet voorschrijft.

57.

De moeilijkheid kan zich als gevolg daarvan voordoen, dat door een jaar eerder te
compenseren dan wettelijk is voorgeschreven, een drinkwaterbedrijf een prognose dient te
maken van een eventuele overschrijding van de vermogenskosten. Mocht die prognose
vervolgens niet juist blijken te zijn, dan dient ook dat weer gecompenseerd te worden. Een
dergelijke handelwijze draagt in het algemeen niet bij aan de gewenste transparantie van
(het proces tot het vaststellen van) drinkwatertarieven, welke proces in de grond besloten
ligt in artikel 11, eerste lid, van de Drinkwaterwet.

58.

De keuze van de wetgever om tot compensatie over te gaan in jaar t+2 moet dan ook –
mede – vanuit het oogpunt van transparantie bezien worden.

59.

Niettemin kan ACM in beginsel ook begrip opbrengen voor de – kennelijke – bedoeling van
Waternet om zo snel als mogelijk afnemers te compenseren voor de overschrijding van
haar vermogenskosten, en niet te wachten tot de tariefvaststelling t+2.

60.

Gelet op het voorgaande doet ACM, via ILT, aan Waternet wél de nadrukkelijke
aanbeveling om te allen tijde transparante drinkwatertarieven te hanteren. Mocht in de
toekomst tot compenserende maatregelen worden besloten als gevolg van overschrijding
van de vermogenskosten, dan doet ACM Waternet de aanbeveling reeds bij het
voorleggen van de tarieven aan ILT aan te geven, dat sprake is van overschrijding van de
vermogenskosten, en ter hoogte van welk bedrag. In beginsel dient Waternet hierbij over te
gaan tot volledige compensatie in één tariefjaar. Vervolgens dient Waternet achteraf te
controleren of de compensatie is gerealiseerd, door middel van verantwoording daarvan in
het bedrijfsverslag, inclusief toelichting.

12/14

11, eerste lid, van de Waterwet.

61.

Nu, gelet op de compenserende maatregelen die Waternet ten behoeve van de
drinkwatertarieven van 2015 heeft doorgevoerd, waarmee naar verwachting de
overschrijding van de vermogenskosten over 2012 ruimschoots wordt gecompenseerd,
bestaat geen aanleiding de minister van I&M te adviseren toepassing te geven aan haar
bevoegdheid om de drinkwatertarieven van Waternet – als gevolg van de overschrijding
van de vermogenskosten over 2012 – op een lager niveau vast te stellen dan thans (met
betrekking tot de tarieven over 2015) het geval is.

6

Conclusie
ACM concludeert dat Waternet niet in lijn met artikel 11, eerste lid, van de Drinkwaterwet
heeft gehandeld, door het vaststellen van niet-transparante drinkwatertarieven voor 2013,
2014 en 2015.

63.

ACM concludeert voorts dat Waternet niet heeft gehandeld in overeenstemming met artikel
12, derde lid, van de Drinkwaterwet, door de overschrijding van de vermogenskosten over
2012 niet volledig te compenseren in de drinkwatertarieven van 2014, maar tot
compensatie is overgegaan verspreid over de drinkwatertarieven van 2013, 2014 en 2015.

64.

24

ACM adviseert op grond van het voorgaande als volgt:

In hoeverre de compenserende maatregelen van Waternet, die oplopen tot een bedrag van EUR 6 miljoen, tot een

veranderende verhouding in de vermogenspositie van Waternet leidt, kan ACM niet vaststellen. Dit heeft geen
onderdeel uitgemaakt van het huidige onderzoek.

13/14

62.

24

ADVIES
Autoriteit Consument & Markt adviseert de inspecteur van de Inspectie Leefomgeving en
Transport om:
1. de minister van Infrastructuur en Milieu ten aanzien van de overschrijding van de
vermogenskosten 2012 geen toepassing te laten geven aan haar bevoegdheid tot
het lager vaststellen van de drinkwatertarieven van Waternet;

3. Waternet uit te leggen dat, indien zij de vermogenskosten overschrijdt en overgaat
tot compensatie, zij op een transparante wijze duidelijk moet maken bij het
voorleggen van de tarieven aan ILT dat sprake is van overschrijding die
gecompenseerd wordt en ter hoogte van welk bedrag. Vervolgens dient Waternet
achteraf te controleren of de compensatie is gerealiseerd in het bedrijfsverslag en
dit toe te lichten.
4. Na het beschikbaar komen van het bedrijfsverslag van Waternet over 2015 te
controleren of de resterende gedeeltelijke compensatie in voldoende mate heeft
plaats gevonden.

Den Haag, [datum]
Autoriteit Consument & Markt,
namens deze,

Remko Bos
directeur Directie Energie ACM

14/14

2. Waternet er op te wijzen dat drinkwatertarieven transparant dienen te zijn;