2019D45677

LIJST VAN VRAGEN
De vaste commissie voor Defensie heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Minister van Defensie over het vergelijkend onderzoek naar de
verhouding tussen intern Defensieonderzoek en strafrechtelijk onderzoek
(Kamerstuk 35 300 X, nr. 13).
De voorzitter van de commissie,
Aukje de Vries
De griffier van de commissie,
De Lange

nds-tk-2019D45677

1

Nr
1

2

3

4

5

6

7

Vraag
Hoe verhoudt de opmerking «Defensie is en voelt zich verantwoordelijk voor een goede bedrijfsveiligheid» zich met het feit dat
Defensie blijft investeren in ziekmakend buitenlands materiaal en
niet handhavend optreedt tegen de verantwoordelijken voor de
vele mistanden binnen Defensie (o.a. chroom-6, CARC, PX10,
burnpits, hitteletsels, bliksemletsel, fatale eigenvuurincidenten,
fatale materiaalfalen en vreselijke gewelds- en misbruikincidenten)?
Bent u ermee bekend dat dit wederom het zoveelste onderzoek is
in het kader van bedrijfsveiligheid? Bewijst de tsunami aan
onderzoeken, tezamen met het uitblijven van maatregelen, dat de
veiligheid van militairen wederom het onderspit delft ten faveure
van onderzoeken die geld in het laatje brengen voor leden van
onderzoekscommissies? Zo nee, waarom niet?
Hoe verhoudt de tsunami aan onderzoeken, tezamen met het
uitblijven van maatregelen, zich met het feit dat Defensie, gelet op
artikel 24 van het Algemeen organisatiebesluit Defensie, maar
liefst zeven toezichthouders kent? Bewijst deze gang van zaken dat
toezichthouders faliekant falen en dat er sprake is van taakverwaarlozing? Zo nee, waarom niet?
Deelt u de mening dat het onderzoek niet objectief is, nu de
verhouding tussen intern defensieonderzoek en strafrechtelijk
onderzoek verder rijkt dan alleen wetgeving en ongeschreven
rechtsregels (zoals bijv. jurisprudentie) en soft law amper
meegewogen zijn in het onderzoek? Kunt u daarbij ook ingegaan
op de stelling dat het onderzoek al de nodige objectiviteit mist
vanwege het gemis aan kenbronnen (zoals bijv. literaire naslagwerken) ter interpretatie en objectivering van de onderzochte
rechtsregels? Deelt u de mening dat het onderzoek hierdoor het
karakter heeft van een pretstudie, zoals bijv. de studie Internationale betrekkingen in Historisch Perspectief? Zo nee, waarom
niet?
Herinnert u zich de vele vragen van het lid Popken om inzage te
geven in de toedracht en afdoening van incidenten binnen
Defensie (o.a. gezondheidsproblemen), welke u weigerde te
beantwoorden? Bent u bereid deze vragen nu wel van een
gedegen, desnoods geanonimiseerd, inhoudelijk antwoord te
voorzien, nu deze onmisbaar zijn voor de parlementaire controle
op de bedrijfsveiligheid? Zo nee, waarom niet en hoe verhoudt zich
dit met de recente belofte dat de Kamer niet langer belogen en
bedrogen zal worden?
Bent u bekend met de kritische bevindingen van majoor mr. A.F.
Vink – een vooraanstaand militair – over het militair straf- en
tuchtrecht1? Bent u ook bekend met de kritische bevindingen van
mr. S.M. Diekstra – een vooraanstaand militair advocaat – over het
militair straf- en tuchtrecht2? Hoe beoordeelt u deze kritische
bevindingen? Kunt u dit voor elke kritische bevinding afzonderlijk
aangeven? Zo nee, waarom niet?
Bent u ermee bekend dat de strafrechtelijke beoordeling van
(on)rechtmatig militair geweld, zoals bijvoorbeeld bij een
vergisbombardement, een grote impact heeft op het werk en het
privéleven van de militair? Deelt u de mening dat het – minder
belastende – tuchtrecht op de voorgrond moet staan bij de
beoordeling van de (on)rechtmatigheid van militair geweld, nu het
tuchtrecht, in tegenstelling tot het strafrecht, wel enigszins
rekening houdt met professioneel gedrag (zoals bijv. art. 10 Wet
militair tuchtrecht)? Zo nee, waarom niet?

2

Nr
8

9

10

11

12

13
14

15

16

17

18

19

Vraag
Bent u ermee bekend dat de EHRM-jurisprudentie ruimte biedt
voor een tuchtrechtelijke beoordeling en afdoening van (on)rechtmatig militair geweld? Kunt u aangeven waarom u het strafrecht
blijft vooropstellen bij de beoordeling en afdoening van (on)rechtmatig militair geweld, terwijl de regering wel onmiddellijk gehoor
geeft aan EHRM-uitspraken die gelukszoekers bevoorrechten?
Bewijst deze gang van zaken dat de regering met twee maten meet
en u niet in lijn handelt met het beginsel van goed werkgeverschap
zoals neergelegd in artikel 12bis Militaire Ambtenarenwet 1931? Zo
nee, waarom niet?
Kunt u aangeven hoeveel kosten verband houden met het
onderzoek? Kunt u ook aangeven waaruit deze kosten bestaan en
hoe deze tot stand zijn gekomen? Zo nee, waarom niet?
De vragen zijn per questionnaire gesteld. Zijn er nog schriftelijke of
mondelinge contacten geweest na de ontvangst van de questionnaires? Was er nog verduidelijking nodig of is de info vanuit de
questionnaires een op een over genomen?
Waarom is de questionnaire naar de juridische afdelingen
gestuurd en niet naar de safety organisaties? Welke expertise
hadden deze juridische afdelingen met begrippen als «just culture»
en bijvoorbeeld vliegveiligheid en veiligheid (safety) in het
algemeen?
Zijn de onderzoekers juristen? Of hebben zij ook een zogenaamde
safety achtergrond? Zijn er bij het onderzoek mensen betrokken
met een ongevallenonderzoekers achtergrond of expertise? Zo
nee, waarom niet?
Klopt het dat de VS geen questionnaire heeft ingevuld?
Klopt het dat de VS twee verschillende trajecten heeft ten aanzien
van het onderzoek: een ongevallenonderzoek en een juridisch
onderzoek? Hoe verhouden die twee zich tot elkaar? Is dit
vergelijkbaar met de Canadese procedure?
Kunt u voorbeelden noemen van strafbare feiten die reden zijn om
het veiligheidsonderzoek te onderbreken? Zitten daar tussen de
verschillende landen grote verschillen tussen of juist grote
overeenkomsten? Zo ja, welke zijn dat?
In hoeverre is het wenselijk dat onderzoeksorganisaties en de
openbaar ministeries samenwerken? Waar blijkt uit het onderzoek
dat die samenwerking wenselijk is?
Zijn er verschillen tussen de onderzoeken of wettelijke bescherming bij verschillende vormen van ongevallen? Het lijkt in het
onderzoek dat luchtvaartongevallenonderzoeken vaak wettelijk
beschermd zijn. Klopt dit?
In hoeverre zijn ongevallenonderzoeken beschermd tegen
WOB-verzoeken? Hoe hebben andere landen dat geregeld? Zijn
daar overeenkomsten? Zo ja, tussen welke landen?
In uw brief van 18 oktober 2019 geeft u aan: «de IVD heeft
inmiddels in eigen protocollen vastgelegd welke werkwijze zij
hanteert en hoe zij met informatie omgaat die in interviews wordt
verkregen. Zij verschaft die informatie niet aan derden, ook niet
binnen Defensie.». Maar verderop in de brief staat dat: «{wordt in
de Aanwijzing SG inzake interne onderzoeken concreet vastgelegd
dat verklaringen uit leeronderzoek door Defensie zelf – dat wil
zeggen niet door de IVD – niet mogen worden gebruikt voor
rechtspositionele maatregelen.». Mag informatie van de IVD nu
wel of niet gebruikt worden voor rechtspositionele maatregelen?

3

Nr
20

Vraag
Kunt u alle vragen, ongeacht welke reden dan ook om dit niet te
doen (zoals bijv. samenhang), apart beantwoorden, desnoods
geanonimiseerd, en wel op zodanige wijze dat niet verwezen wordt
naar andere antwoorden en Kamerstukken? Zo nee, waarom niet?

1

zie: Militair Rechtelijk Tijdschrift 2017; https://puc.overheid.nl/mrt/doc/PUC_176336_11/1/
zie: Militair Rechtelijk Tijdschrift 2011; https://puc.overheid.nl/Handlers/
DownloadDocument.ashx/identifier=PUC_2011006041_11&versienummer=1&type=
pdf&ValChk=1RRcezByaDPraEcQpOlK8l1eLZDa5rPkmeb1fKvw5g1

2

4