Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1893

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 september 2014
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij vier fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Richtlijn verspreiding gegevens van aardobservatiesatellieten
voor commerciële doeleinden (Kamerstuk 22 112, nr. 1892)
Fiche 2: Besluit opvolger programma interoperabiliteitoplossingen voor
Europese overheidsorganisaties (ISA2)
Fiche 3: Verordening statistiek betalingsbalans, internationale handel in
diensten en buitenlandse directe investeringen (Kamerstuk 22 112,
nr. 1894)
Fiche 4: Aanpassing Dublin-verordening (Kamerstuk 22 112, nr. 1895)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1893
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1893

1

Fiche: Besluit opvolger programma interoperabiliteitoplossingen
voor Europese overheidsorganisaties (ISA2)
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Besluit van het Europees parlement en de Raad tot vaststelling van een
programma inzake interoperabiliteitsoplossingen voor overheidsdiensten,
bedrijven en burgers (ISA2)1 in Europa Interoperabiliteit als middel om de
overheidssector te moderniseren.
b) Datum ontvangst Commissiedocument
26 juni 2014.
c) Nr. Commissiedocument
COM(2014) 367.
d) Pre-lex
Eur-lex:http://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/
?qid=1405417870456&uri=CELEX:52014PC0367.
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld.
f) Behandelingstraject Raad
Telecomraad. De verwachting is dat de bespreking onder het Italiaans
voorzitterschap wordt gestart en dat de besluitvorming tijdens het Lets
voorzitterschap (eerste semester 2015) wordt afgerond.
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
h) Rechtsbasis
Artikel 172 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie
(VWEU).
i) besluitvormingsprocedure Raad
Gewone wetgevingsprocedure en na raadpleging van het Economisch en
Sociaal Comité en het Comité van de Regio’s.
j) rol Europees parlement
Medebeslissing.
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
Het voorstel betreft een vijfjarig programma (2016–2020) voor de
ontwikkeling en verbetering van interoperabiliteitsoplossingen voor
overheidsdiensten, bedrijven en burgers in Europa. Het ISA2programma is de opvolger van het bestaande EU-programma inzake
interoperabiliteitsoplossingen voor Europese overheidsdiensten (ISA)
dat is vastgesteld bij Besluit nr. 922/2009/EG2 en dient ter consolidering, bevordering en uitbreiding van de activiteiten daarvan.
Al bij het ISA-programma was het risico onderkend dat ontwikkelingen
op het gebied van elektronische overheid in de lidstaten, indien niet op
elkaar afgestemd, zouden kunnen leiden tot elektronische barrières
1

De verkorte naam van het programma zoals door de Europese Commissie voorgesteld luidt
«ISA2», dus met het cijfer «2» in superscript.
2
Interoperable Solutions for European Public Administrations (ISA).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1893

2

(«e-barriers»), door het nationale karakter en door het gebrek aan
interoperabiliteit op Europees niveau, waardoor burgers en ondernemingen minder gemakkelijk elektronisch kunnen communiceren met
buitenlandse overheidsinstellingen dan lokale burgers en ondernemingen. Ook met het nieuwe programma wordt beoogd efficiënte en
effectieve elektronische interactie (grens- of sectoroverschrijdend)
tussen Europese overheidsdiensten3 te bevorderen, alsmede interacties tussen overheidsdiensten onderling en met burgers en bedrijven.
Met de interoperabiliteitsoplossingen worden overheidsdiensten
ondersteund bij de tenuitvoerlegging van EU-beleidsmaatregelen en
-activiteiten. Oplossingen worden vervolgens ter beschikking gesteld
aan nationale, regionale en lokale overheden voor onbeperkt gebruik.
De interoperabiliteitsoplossingen in het programma bestaan uit
gemeenschappelijke kaders, gemeenschappelijke diensten en
generieke instrumenten ter bevordering van de samenwerking tussen
overheidsdiensten. De interoperabiliteitsoplossingen zijn niet
verplichtend. Het programma bevordert tevens de beoordeling van ICT
implicaties van EU-wetgeving. De ontwikkeling en het beheer van de
interoperabiliteitsoplossingen worden vanuit het programma
gefinancierd. Het gebruik van de oplossingen wordt door de gebruikers gefinancierd.
Het voorstel sluit aan op andere initiatieven die bijdragen aan de
modernisering van overheidsdiensten, zoals de Digitale Agenda voor
Europa, Horizon 2020, de financieringsfaciliteit voor Europese
verbindingen (Connecting Europe Facility, CEF) en netwerken als het
Netwerk van Europese overheidsdiensten (EUPAN), de investeringsfondsen en de Europese structuurfondsen. De tenuitvoerlegging van
het programma ligt bij de Commissie. De Commissie wordt bijgestaan
door het ISA2-comité volgens de onderzoeksprocedure.
b) Impact assessment Commissie
De Commissie heeft geen officiële impact assessment uitgevoerd. De
effectbeoordeling is gebaseerd op verschillende evaluaties van
voorgaande programma’s. De gevolgen voor de lidstaten zijn ook niet
dermate ingrijpend, dat een uitgebreide impact assessment nodig is.
In de evaluatie van het ISA-programma is geconcludeerd dat het
programma in overeenstemming was met de beleidsprioriteiten van
de Commissie en de behoeften van de lidstaten alsmede dat het op
doeltreffende en samenhangende wijze was uitgevoerd, waarbij
resultaten zijn behaald die door de diensten van de Commissie en de
lidstaten zijn hergebruikt. Er zijn echter ook enkele tekortkomingen
geconstateerd en aanbevelingen voor maatregelen op de volgende
gebieden gedaan:
• communicatie en voorlichting;
• betrokkenheid van de belanghebbenden en continuïteit in het
projectbeheer; en
• het voorkomen van overlappingen en dubbel werk, verbetering van
het hergebruik van de oplossingen en waarborgen van beheer.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het kabinetsbeleid is erop gericht dat burgers en bedrijven hun zaken
met de overheid overwegend digitaal kunnen gaan afhandelen. In de
Visiebrief over Digitale overheid4 en de kamerbrief Actualisatie Digitale
Agenda5 heeft het kabinet uiteengezet hoe het deze doelstelling zal
realiseren. In dit kader wordt o.a. voorzien in een generieke digitale
3

Hieronder wordt verstaan de Europese instanties en overheidsorganisaties in de lidstaten.
Kamerstuk II, 26 642, nr.208.
5
Kamerstuk II, 295151, nr.346.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1893

3

infrastructuur. Bovendien wordt gewerkt binnen de kaders van
Nederlandse Overheidsreferentie Architectuur (NORA). De acties van
ISA2 ten aanzien van de promotie van open standaarden sluiten tevens
goed aan bij het Nederlandse open standaarden beleid.
De internationale interoperabiliteit stelt eisen en biedt kansen aan de
nationale kaders, standaarden en voorzieningen. Geborgd dient te
blijven dat deze voldoende afgestemd zijn op de Europese kaders. Het
ISA2-programma voorziet in de afstemming tussen de Commissie en
lidstaten, waarmee de ontwikkeling van de Nederlandse overheidsinformatieinfrastructuur binnen de Europese kaders verder bevorderd
wordt.
b) Beoordeling en inzet ten aanzien van dit voorstel
Nederland verwelkomt dit initiatief. Nederland zal actief betrokken zijn
bij de verdere uitvoering van het programma. Het ISA2-programma
voorziet in de afstemming tussen de Commissie en lidstaten, waarmee
de ontwikkeling van de Nederlandse overheidsinformatieinfrastructuur
binnen de Europese kaders verder bevorderd wordt.
Nederland wil graag dat initiatieven in het kader van ISA2 complementair zullen zijn aan de bereikte resultaten en ontwikkelingen van
andere, voornamelijk Europese, initiatieven die bijdragen aan de
modernisering van overheidsdiensten, alsmede initiatieven in het
kader van e-overheid, e-gezondheid, e-facturering, e-aanbesteding en
op het gebied van douanerechten, belastingen, accijnzen en heffingen.
Ook pleit Nederland ervoor dat de activiteiten van het ISA2-programma
voortbouwen op de onlangs aangenomen Europese wetgeving op het
gebied van elektronische identificatie en vertrouwensdiensten voor
elektronische transacties in de interne markt (waaronder elektronische
authenticatie en elektronische documenten), en op het gebied van
hergebruik van overheidsinformatie.
Nederland zet zich in voor verbetering van de volgende tekortkomingen:
• communicatie en voorlichting;
• betrokkenheid van de belanghebbenden en continuïteit in het
projectbeheer;
• het voorkomen van overlappingen en dubbel werk, verbetering van
het hergebruik van de oplossingen en waarborgen van beheer;
• het toezicht op de resultaten dient te worden voortgezet en dient de
kwantificering van de voordelen van het programma te omvatten;
• het nieuwe ISA-programma dient bij te dragen tot interoperabiliteit
in een bredere context door gebruik te maken van een
architectuurmodel/-instrument, zoals het «Europese interoperabiliteitskaartsysteem»; en
• het programma dient uit te gaan van een op behoeften gebaseerde
aanpak.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het voorstel is een vervolg op het bestaande ISA-programma, waarin
alle lidstaten participeren. Bovendien heeft het Europees parlement het
belang van het ISA-programma erkend in relatie met de Digitale
Interne Markt. Het voorstel voor ISA2 is opgesteld in consultatie met de
lidstaten. Daaruit bleek brede steun voor de contouren van het
programma.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
Artikel 172 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese
Unie (VWEU). Hierin is geregeld dat de Unie bijdraagt aan de totstandbrenging en ontwikkeling van trans-Europese netwerken, waaronder
voor telecommunicatie, door interoperabiliteit van nationale netwer-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1893

4

ken te bevorderen. Nederland kan zich vinden in de keuze voor de
rechtsbasis.
b) Subsidiariteit
Positief; Het programma beoogt efficiënte en effectieve elektronische
interactie (grens- of sectoroverschrijdend) tussen EU-diensten van
overheidsdiensten van EU-lidstaten te bevorderen. De Commissie
werkt aan interoperabiliteitsoplossingen voor de lidstaten. Deze
zouden niet voldoende tot stand komen zonder actie van de Commissie op dit punt.
c) proportionaliteit
Positief; de bovengenoemde oplossingen zijn niet verplichtend van
aard. Het laat voldoende ruimte aan Nederland om het eigen beleid uit
te voeren.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De financiële middelen voor de uitvoering van het nieuwe ISA2programma voor de periode van 1 januari 2016 tot en met 31 december 2020 bedragen 131 miljoen EUR. Het voorgestelde budget is in
overeenstemming met het huidige meerjarig financieel kader voor de
periode 2014–2020. Daarnaast is het budget vergelijkbaar met het
budget van het voorafgaande programma.
Nederland is van mening dat de benodigde EU-middelen gevonden
dienen te worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders
van de EU-begroting 2014–2020 en dat deze moeten passen bij een
prudente ontwikkeling van de jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Het ontwikkelen en verbeteren van de interoperabiliteitsoplossingen
binnen het ISA2-programma worden gefinancierd door de Europese
Commissie. Uit het voorstel valt op te maken dat gebruik van de
voorzieningen geschiedt op basis van vrijwilligheid. Waar lidstaten
ervoor kiezen deze te gebruiken, worden de kosten voor het gebruik
door de lidstaten zelf betaald. Ditzelfde geldt voor decentrale overheden.
De verwachting is dat door gemeenschappelijke ontwikkeling in het
kader van ISA2, de kosten lager uitvallen dan wanneer Nederland
vergelijkbare diensten en producten zelf zou moeten ontwikkelen en
beheren.
Eventuele budgettaire gevolgen worden ingepast op de begroting van
de beleidsverantwoordelijk(e) departement(en), conform de regels van
de budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Geen.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De Commissie stelt in de onderbouwing van het voorstel dat oplossingen die in het kader van het programma worden ontwikkeld, de
financiële en administratieve lasten voor de interactie tussen Europese
overheidsdiensten zullen doen verminderen. Dit wordt echter niet
onderbouwd.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
De Commissie stelt in de onderbouwing van het voorstel dat interoperabiliteit van essentieel belang is om het maatschappelijke en
economische potentieel van ICT te benutten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1893

5

6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Bij de aanvang van het ISA2-programma stelt de Commissie door
middel van uitvoeringshandelingen een voortschrijdend werkprogramma vast voor de uitvoering van acties. Die uitvoeringshandelingen worden vastgesteld volgens de in artikel 10, lid 2, bedoelde
onderzoeksprocedure. Hier zitten geen zware implicaties voor
Nederland aan, omdat de aangedragen oplossingen niet verplichtend
zijn.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Het besluit is van toepassing op een programma met een looptijd van
1 januari 2016 tot en met 31 december 2020.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Het programma wordt onderworpen aan een tussentijdse beoordeling
en een eindbeoordeling, waarvan de resultaten uiterlijk op 31 december 2018 en 31 december 2021 aan het Europees parlement en de Raad
worden meegedeeld.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
De Europese Commissie zorgt voor de uitvoering van het programma. De
Commissie brengt jaarlijks verslag uit aan het ISA2-comité over de
tenuitvoerlegging van het programma. Voor de afstemming met de
nationale activiteiten zorgen de verantwoordelijke ministeries (BZK en EZ).
Voor Nederland zijn er geen gevolgen voor uitvoering en/of handhaving.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1893

6