EUROPESE
COMMISSIE

Brussel, 21.3.2018
COM(2018) 147 final
2018/0072 (CNS)

Voorstel voor een
RICHTLIJN VAN DE RAAD
tot vaststelling van regels betreffende de vennootschapsbelasting op een aanmerkelijke
digitale aanwezigheid
{SWD(2018) 81 final} - {SWD(2018) 82 final}

NL

NL

TOELICHTING
1.

ACHTERGROND VAN HET VOORSTEL

•

Motivering en doel van het voorstel

De digitale economie verandert de manier waarop mensen met elkaar omgaan, consumeren en
zakendoen. Digitale bedrijven kennen een veel sterkere groei dan de economie in het
algemeen en deze tendens zal zich doorzetten. Digitale technologieën bieden de samenleving
talrijke voordelen en, vanuit fiscaal oogpunt bekeken, openen zij mogelijkheden voor de
belastingdiensten en bieden zij oplossingen om de administratieve lasten te verlichten, de
samenwerking tussen belastingautoriteiten te vergemakkelijken en belastingontduiking aan te
pakken.
Anderzijds zet de digitalisering het internationale belastingstelsel ook onder druk doordat
bedrijfsmodellen veranderen. Beleidsmakers hebben het moeilijk om oplossingen te vinden
die een eerlijke en effectieve belastingheffing kunnen garanderen terwijl het digitale
transformatieproces van de economie alleen maar versnelt, en de bestaande regels voor de
vennootschapsbelasting kunnen geen gelijke tred houden met die ontwikkeling. Door de
toepassing van de bestaande vennootschapsbelastingregels op de digitale economie is er een
spagaat ontstaan tussen de plaats waar winsten worden belast en de plaats waar waarde wordt
gecreëerd. De bestaande regels zijn met name niet meer afgestemd op de huidige context
waarin grensoverschrijdende onlinehandel zonder fysieke aanwezigheid wordt gefaciliteerd,
bedrijven in grote mate een beroep doen op moeilijk te waarderen immateriële activa, en door
gebruikers gegenereerde content en dataverzameling kernactiviteiten zijn geworden bij de
waardecreatie van digitale bedrijven. Op internationaal niveau, waaronder in organisaties
zoals de G20, is de erkenning gegroeid dat er maatregelen moeten worden genomen om de
vennootschapsbelastingregels aan te passen aan de digitale economie. De Organisatie voor
Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) heeft deze aangelegenheid in het
kader van het OESO-/G20-project inzake grondslaguitholling en winstverschuiving (BEPS)1
bekeken Op zijn bijeenkomst in maart 2017 heeft de G20 de OESO gevraagd een tussentijds
rapport over de gevolgen van belastingheffing op de digitalisering te presenteren aan de G20ministers van Financiën in april 2018. Een overeenkomst bereiken op mondiaal niveau zal
evenwel een grote uitdaging vormen.
De Commissie heeft de uitdagingen op dit gebied in kaart gebracht in haar mededeling van 21
september 2017 over "Een eerlijk en efficiënt belastingstelsel in de Europese Unie voor de
digitale eengemaakte markt". Deze bevat een analyse van de fiscale uitdagingen die zich door
de digitalisering van de wereldeconomie hebben aangediend. Vervolgens heeft de Europese
Raad in zijn conclusies2 van 19 oktober 2017 de nadruk gelegd op de noodzaak van een
doeltreffend en billijk belastingstelsel dat geschikt is voor het digitale tijdperk en keek hij uit
naar passende Commissievoorstellen begin 2018. Ook de Ecofin-Raad keek in zijn conclusies

1

2

NL

OESO-rapport over BEPS-actie 1 betreffende de aanpak van de uitdagingen van de digitale economie
op belastinggebied, 2015.
Bijeenkomst van de Europese Raad (19 oktober 2017) – Conclusies EUCO 14/17.

1

NL

van 5 december 20173 uit naar passende Commissievoorstellen begin 2018, "waarbij rekening
wordt gehouden met de desbetreffende ontwikkelingen van de lopende werkzaamheden van de
OESO en met een beoordeling van de juridische en technische haalbaarheid en met
economische gevolgen van de mogelijke antwoorden op de uitdagingen op het gebied van
winstbelasting in de digitale economie."
De huidige vennootschapsbelastingregels zijn gebaseerd op het beginsel dat de winst moet
worden belast waar de waarde wordt gecreëerd. Zij dateren evenwel voornamelijk uit het
begin van de 20e eeuw en waren geschreven voor traditionele "bakstenen" bedrijven waarbij
werd vastgesteld welke factoren tot een heffingsrecht in een land leiden ("waar wordt belast")
en hoeveel inkomsten van een bedrijf aan een land worden toegerekend ("hoeveel wordt
belast"), hoofdzakelijk uitgaande van een fysieke aanwezigheid in dat land zonder rekening te
houden met de waarde die wordt gecreëerd door participatie van de gebruiker in dat
rechtsgebied. Dit betekent dat niet-fiscaal inwoners in een land slechts aan belasting
onderworpen worden als zij daar een aanwezigheid hebben die gelijkstaat aan een vaste
inrichting daar4. Deze regels schieten evenwel te kort ten aanzien van het mondiale bereik van
digitale activiteiten waarbij fysieke aanwezigheid geen vereiste meer is om digitale diensten
te kunnen verlenen. Er zijn dus nieuwe indicatoren voor een aanmerkelijke economische
aanwezigheid nodig om heffingsrechten vast te stellen met betrekking tot de nieuwe
gedigitaliseerde bedrijfsmodellen.
Als een activiteit eenmaal belastbaar is in een land, moet nog altijd de met die activiteit
behaalde winst worden bepaald en aan dit land worden toegerekend. In het huidige
vennootschapsbelastingkader worden verrekenprijzen gebruikt om de winst van
multinationale groepen toe te rekenen aan de verschillende landen op basis van een analyse
van de functies, activa en risico's binnen de waardeketen van de groep. Bij de belasting van
ondernemingswinsten die toerekenbaar zijn aan een vaste inrichting, wordt uitgegaan van de
fictie5 van een afzonderlijke entiteit en vinden de OESO-richtlijnen voor verrekenprijzen
overeenkomstige toepassing. De huidige regels, die zijn opgesteld voor traditionele
bedrijfsmodellen, houden evenwel geen rekening met het feit dat digitale en traditionele
bedrijfsmodellen verschillende kenmerken hebben wat waardecreatie betreft. Dit leidt tot
concurrentieverstoring en heeft een negatieve invloed op de overheidsinkomsten. De digitale
economie steunt sterk op immateriële activa zoals gebruikersdata en doet een beroep op
gegevensanalysemethoden om waarde te distilleren uit gebruikersdata. Deze bedrijfspatronen
vormen in multinationale groepen steeds vaker de drijvende kracht achter waarde en zijn
moeilijk te waarderen. Het identificeren en waarderen van immateriële activa en het bepalen
van hun bijdrage aan de waardecreatie binnen een groep zijn uitdagingen die nieuwe
methoden van winsttoerekening vereisen, die de waardecreatie in de nieuwe bedrijfsmodellen
beter vatten.

3

Conclusies van de Raad (5 december 2017) - Antwoorden op de uitdagingen op het gebied van
winstbelasting in de digitale economie (FISC 346 ECOFIN 1092).
4
Artikel 5 van het OESO-modelverdrag inzake belasting naar inkomen en vermogen.
5
Artikel 7 van het OESO-modelverdrag inzake belasting naar inkomen en vermogen.

NL

2

NL

Dit voorstel strekt ertoe de problemen die zich als gevolg van de digitale economie voordoen,
aan te pakken en reikt daartoe een alomvattende oplossing aan binnen het kader van de
bestaande vennootschapsbelastingstelsels van de lidstaten. Het voorziet in een
gemeenschappelijk stelsel voor de belastingheffing van digitale bedrijvigheid in de EU dat
terdege rekening houdt met de kenmerken van de digitale economie.
Ten eerste legt het voorstel regels vast voor de bepaling van een belastbare nexus voor
digitale bedrijven die grensoverschrijdend actief zijn maar geen fysieke commerciële
aanwezigheid hebben (hierna "aanmerkelijke digitale aanwezigheid" genoemd). Er zijn
nieuwe indicatoren voor een dergelijke aanmerkelijke digitale aanwezigheid nodig om de
heffingsrechten van de lidstaten vast te stellen en te beschermen met betrekking tot de nieuwe
gedigitaliseerde bedrijfsmodellen.
Ten tweede legt het voorstel beginselen vast voor de toerekening van winst aan een digitaal
bedrijf. Deze beginselen moeten beter de waardecreatie vatten van digitale bedrijfsmodellen
die sterk op immateriële activa steunen.
Nadat deze richtlijn in de nationale wetgeving van de lidstaten is omgezet, zal zij van
toepassing zijn op grensoverschrijdende digitale activiteiten binnen de Unie, ook als de
toepasselijke dubbelbelastingverdragen tussen lidstaten niet dienovereenkomstig zijn
gewijzigd. Zij zal ook van toepassing zijn als een bedrijf dat in een niet-Unierechtsgebied
gevestigd is, zaken doet via een aanmerkelijke digitale aanwezigheid in een lidstaat wanneer
er geen dubbelbelastingverdrag bestaat tussen de betrokken lidstaat en dat rechtsgebied.
•

Samenhang met bestaande bepalingen op het beleidsterrein

Dit voorstel maakt deel uit van de inspanningen die op EU- en internationaal worden geleverd
om het huidige belastingkader aan te passen aan de digitale economie.
Op internationaal niveau was de uitdaging om de inkomsten van alle spelers in de digitale
economie eerlijk te belasten, al in kaart gebracht in het verslag over actie 1 van het BEPSproject van de OESO/G20 en in het tussentijds verslag van de OESO over de belastingheffing
van de digitale economie6, dat in maart 2018 aan de G20-ministers van Financiën is
gepresenteerd. In laatstgenoemd verslag zijn verschillende mogelijkheden om de uitdaging het
hoofd te bieden, aan de orde gesteld en de OESO wil uiterlijk in 2020 tot een door consensus
gedragen oplossing komen.
De Commissie is zich ervan bewust dat multilaterale, internationale oplossingen voor de
belastingheffing van de digitale economie de ideale aanpak zouden vormen, gelet op het
mondiale karakter van deze uitdaging. De Commissie werkt nauw samen met de OESO om
een internationale oplossing tot stand te helpen brengen. Het is evenwel moeilijk om op
internationaal niveau vooruitgang te boeken omdat het probleem complex is en er zeer
uiteenlopende kwesties geregeld moeten worden, waardoor het tijd kan vergen om een
internationale consensus te bereiken. Om die reden heeft de Commissie besloten om actie te
ondernemen. Dit voorstel moet worden gezien als een bijdrage aan de lopende
6

OECD (2018), Tax Challenges Arising from Digitalisation – Interim Report 2018: Inclusive
Framework on BEPS, OECD Publishing, Paris.http://dx.doi.org/10.1787/9789264293083-en.

NL

3

NL

werkzaamheden op OESO-niveau, die van wezenlijk belang blijven om tot een wereldwijze
consensus over deze aangelegenheid te komen. Door duidelijk te maken hoe de EU een
alomvattende oplossing wil geven aan de uitdagingen van de digitale economie, zal de
voorgestelde richtlijn als voorbeeld dienen dat op de internationale debatten over een
mondiale oplossing kan wegen. De EU moet de mondiale partners aanmoedigen en
ondersteunen om diezelfde richting uit te gaan.
Op EU-niveau bouwt dit voorstel voort op de talrijke initiatieven die de Commissie al heeft
genomen om tot een eerlijke en doeltreffende vennootschapsbelasting in de Unie te komen7.
In een breder kader moet worden benadrukt dat het voorstel betreffende de
gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting
(CCCTB) de optimale oplossing zou zijn voor een eerlijkere en doeltreffendere
vennootschapsbelasting in de Unie. Met zijn huidige toepassingsgebied zou de CCCTB
evenwel geen structurele oplossing bieden voor enkele van de grote uitdagingen op het gebied
van de belastingheffing van bedrijven in de digitale economie. De CCCTB heeft namelijk een
beperkt toepassingsgebied (hij is slechts voor bepaalde multinationale ondernemingen
verplicht) en de definitie van een vaste inrichting in de CCCTB volgt de definitie die
momenteel internationaal wordt toegepast. Het is ook niet ondenkbeeldig dat de
winsttoerekeningsregels in de CCCTB (evenredige toewijzing op grond van een formule) de
digitale activiteiten van een bedrijf onvoldoende vatten. De regels betreffende een belastbare
nexus voor digitale bedrijvigheid zouden in de CCCTB moeten worden opgenomen. Ook zou,
wat de winsttoerekening bij grote multinationale groepen betreft, de CCCTB-aanpak met de
evenredige toewijzing op grond van een formule moeten worden aangepast om digitale
bedrijvigheid op effectieve wijze in de heffingsgrondslag op te nemen. De Commissie is
ingenomen met de amendementen die worden voorgesteld in de verslagen van de commissie
Economische en monetaire zaken van het Europees Parlement over de gemeenschappelijke
heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting en de CCCTB, en ziet deze als een goede
basis voor verdere werkzaamheden met het oog op een eerlijke belasting van digitale
bedrijvigheid8. De Commissie is bereid om samen met de lidstaten en het Parlement te
onderzoeken hoe de bepalingen van deze richtlijn in de CCCTB kunnen worden opgenomen.
Deze richtlijn maakt deel uit van een pakket met daarin ook een aanbeveling aan de lidstaten
waarin deze worden opgeroepen om overeenkomstige regels betreffende een aanmerkelijke
digitale aanwezigheid en winsttoerekening op te nemen in hun dubbelbelastingverdragen met
derde landen, een richtlijnvoorstel met een tijdelijke oplossing en een mededeling waarin de
context en het verband tussen de voorstellen wordt toegelicht.
De Commissie beveelt de lidstaten aan de in deze richtlijn vervatte bepalingen over te nemen
in hun dubbelbelastingverdragen met derde landen, omdat het mogelijk is dat, wanneer er een
dubbelbelastingverdrag bestaat tussen een lidstaat en een niet-Unierechtsgebied, de regels van
7

COM(2015) 302 final.
Verslag van 22 februari 2018 over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een
gemeenschappelijke heffingsgrondslag voor de vennootschapsbelasting
(COM(2016)0685 – C8-0472/2016 – 2016/0337(CNS)) en verslag van 26 februari 2018 over het voorstel voor
een richtlijn van de Raad betreffende een gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de
vennootschapsbelasting (CCCTB) (COM(2016)0683 – C8-0471/2016 – 2016/0336(CNS)).
8

NL

4

NL

het toepasselijke dubbelbelastingverdrag voorrang hebben op de voorgestelde bepalingen
betreffende een aanmerkelijke digitale aanwezigheid.
Daarnaast presenteert de Commissie vandaag een voorstel voor een richtlijn met een tijdelijke
maatregel, de digitaledienstenbelasting (DDB), als een simpele tijdelijke oplossing voor de
belastingheffing van digitale bedrijvigheid in de EU. De DDB is een belasting op de
inkomsten uit de levering van bepaalde digitale diensten9. De DDB zou slechts van toepassing
zijn totdat een alomvattende oplossing voorhanden is.
•

Samenhang met andere beleidsterreinen van de Unie

Dit voorstel is ook in overeenstemming met de strategie voor een digitale eengemaakte
markt10, waarmee de Commissie zich sterk maakte om personen en bedrijven toegang tot
onlineactiviteiten op basis van eerlijke concurrentie te garanderen, digitale mogelijkheden
voor hen te ontsluiten en Europa's positie als wereldleider in de digitale economie te
versterken.
2.

RECHTSGRONDSLAG, SUBSIDIARITEIT EN EVENREDIGHEID

•

Rechtsgrondslag

Uniewetgeving op het gebied van belastingen met uitzondering van omzetbelastingen valt
binnen het toepassingsgebied van artikel 115 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie (VWEU). Daarin is bepaald dat de maatregelen voor de onderlinge aanpassing
op grond van dit artikel rechtstreeks van invloed moeten zijn op de instelling of de werking
van de interne markt.
•

Subsidiariteit (bij niet-exclusieve bevoegdheid)

Dit voorstel is in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel. Aangezien digitale
bedrijven grensoverschrijdend actief kunnen zijn zonder enige vorm van fysieke
aanwezigheid, zowel binnen de Unie als vanuit derde landen, zijn er uniforme regels nodig
om te garanderen dat zij belastingen betalen waar ze winsten maken. Gelet op de
grensoverschrijdende dimensie van digitale bedrijvigheid is een EU-initiatief noodzakelijk en
biedt het een meerwaarde ten opzichte van hetgeen met een veelheid aan nationale
maatregelen kan worden bereikt. Een gemeenschappelijk initiatief dat de volledige interne
markt bestrijkt, is noodzakelijk voor een directe en geharmoniseerde toepassing van de regels
betreffende een aanmerkelijke digitale aanwezigheid in de Unie, teneinde alle lidstaten gelijke
concurrentievoorwaarden te garanderen, en biedt belastingplichtigen rechtszekerheid. Als elke
lidstaat eenzijdig en naar eigen inzicht gaat optreden, kunnen nationale beleidsmaatregelen
met elkaar botsen, verstoringen ontstaan en fiscale obstakels worden opgeworpen voor
bedrijven in de EU, wat ondoeltreffend is en tot een versnippering op de eengemaakte markt
leidt. Als het de bedoeling is om oplossingen vast te stellen die werken voor de interne markt

9

Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende een gemeenschappelijk stelsel van belasting op
inkomsten uit de levering van bepaalde digitale diensten ("digitaledienstenbelasting") (COM(2018) 148 final).
10
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal
Comité en het Comité van de Regio's - Strategie voor een digitale eengemaakte markt voor Europa
(COM(2015) 192 final van 6.5.2015).

NL

5

NL

als geheel, zijn alleen gecoördineerde initiatieven op het niveau van de EU de aangewezen
weg.
•

Evenredigheid

De voorgestelde richtlijn is noodzakelijk, geschikt en passend om het gewenste doel te
bereiken. Zij houdt geen harmonisatie van de vennootschapsbelastingtarieven in de EU in en
beperkt de lidstaten derhalve niet in hun bewegingsvrijheid om het bedrag aan inkomsten uit
de vennootschapsbelasting dat zij willen ontvangen, te beïnvloeden. Zij doet geen afbreuk aan
de nationale beleidskeuzes waar het gaat om de mate van publieke inmenging en de
samenstelling van de belastinginkomsten. Zij voorziet in een efficiëntere manier om de
digitale activiteiten van belastingplichtige bedrijven die in de EU actief zijn, te belasten met
het oog op een efficiëntere interne markt.
•

Keuze van het instrument

De hierboven beschreven verstoringen op de interne markt kunnen alleen worden aangepakt
door middel van bindende rechtsregels en een onderlinge aanpassing van de
belastingwetgevingen door middel van een gemeenschappelijk wetgevingskader. Zachte
wetgeving zou een suboptimale keuze zijn, omdat lidstaten zouden kunnen besluiten deze
slechts ten dele of helemaal niet toe te passen. Een dergelijke uitkomst zou hoogst ongewenst
zijn en zou niet alleen rechtsonzekerheid voor belastingplichtigen met zich kunnen
meebrengen, maar ook het streven naar een gecoördineerd en coherent
vennootschapsbelastingstelsel op de interne markt in het gedrang kunnen brengen.
Overeenkomstig artikel 115 VWEU "stelt de Raad (...) met eenparigheid van stemmen (...)
richtlijnen vast voor de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke
bepalingen der lidstaten welke rechtstreeks van invloed zijn op de instelling of de werking van
de interne markt". Het Verdrag schrijft derhalve voor dat wetgeving op het gebied van
belastingen met uitzondering van omzetbelastingen (die onder artikel 113 VWEU vallen)
uitsluitend de vorm van richtlijnen mag aannemen.
3.

EVALUATIE,
RAADPLEGING
EFFECTBEOORDELING

•

Raadpleging van belanghebbenden

VAN

BELANGHEBBENDEN

EN

Bij de raadplegingsstrategie lag de nadruk op drie grote groepen belanghebbenden: de
belastingdiensten van de lidstaten, bedrijven en burgers. De twee belangrijkste activiteiten in
het kader van het raadplegingsproces waren de open publieke raadpleging, die in totaal 446
reacties heeft gekregen in een periode van 12 weken gaande van 26 oktober 2017 tot en met 3
januari 2018, en een specifieke enquête gericht tot alle EU-belastingdiensten. Wat een
alomvattende oplossing betreft, geeft meer dan de helft van de respondenten die als
belanghebbende zijn geraadpleegd11, de voorkeur aan een voorstel betreffende een digitale
aanwezigheid in de EU. Beide groepen van belanghebbenden hadden een voorkeur voor deze
optie: 14 van de 21 nationale belastingautoriteiten en 58 % van de 446 respondenten op de
open publieke raadpleging waren de mening toegedaan dat de huidige problemen met de
11

NL

Zie bijlage 2 van de effectbeoordeling.

6

NL

internationale regelgeving voor de belasting van de digitale economie het best konden worden
aangepakt met het voorstel betreffende een digitale aanwezigheid in de EU. Er is de
belanghebbenden niet uitdrukkelijk gevraagd naar de aanpak die hun voorkeur geniet wat
betreft niet-EU-rechtsgebieden. Ook de leden van het Platform inzake goed fiscaal bestuur
(bestaande uit alle EU-belastingautoriteiten en 15 organisaties die het bedrijfsleven, de civil
society en fiscale professionals vertegenwoordigen) zijn over dit initiatief geïnformeerd en om
hun mening gevraagd. Er is ook rekening gehouden met spontane bijdragen.
•

Effectbeoordeling

De Raad voor regelgevingstoetsing van de Commissie heeft zich op 7 februari 2018 over de
effectbeoordeling gebogen. De raad heeft een positief advies uitgebracht over het voorstel en
een aantal aanbevelingen geformuleerd, waarmee rekening is gehouden. Het advies van de
raad, de aanbevelingen en een toelichting over de manier waarop daarmee rekening is
gehouden, zijn opgenomen in bijlage 1 bij het werkdocument van de diensten van de
Commissie dat bij dit voorstel gaat. Zie bijlage 3 voor een overzicht van de partijen voor wie
dit voorstel gevolgen heeft en welke die gevolgen zijn.
In de effectbeoordeling van dit voorstel zijn zowel opties bekeken waarbij diepgaande
hervormingen worden doorgevoerd als opties waarbij wijzigingen in het bestaande
internationale belastingstelsel worden aangebracht. Rekening houdende met beperkingen van
juridische aard en/of politieke haalbaarheid is er niet voor diepgaandere hervormingen
gekozen omdat dat in dit stadium niet realistisch is. In plaats daarvan moet worden ingezet op
een herziening van het bestaande concept van de vaste inrichting en van de
winsttoerekeningsregels. Er is evenmin gekozen voor een oplossing enkel en alleen in het
kader van het CCCTB-voorstel omdat die context niet breed genoeg is om een structurele
oplossing voor te stellen waaruit ook een oplossing kan voortkomen die verder reikt dan
alleen de EU. De voorkeursoptie voor de aanpak van deze kwestie binnen de EU was derhalve
een op zich staande richtlijn die de regels betreffende vaste inrichtingen en winsttoerekening
moderniseert.
4.

GEVOLGEN VOOR DE BEGROTING

Dit voorstel voor een richtlijn zal geen gevolgen hebben voor de begroting van de EU.
5.

OVERIGE ELEMENTEN

•

Uitvoeringsplanning en regelingen betreffende controle, evaluatie en rapportage

De regels in dit voorstel moeten worden opgenomen in de vennootschapsbelastingstelsels van
de lidstaten en het CCCTB-voorstel van de Commissie en uiteindelijk ook, op internationaal
niveau, dankzij overeenkomstige wijzigingen hun weg vinden naar het OESOmodelbelastingverdrag. De Commissie zal toezien op de tenuitvoerlegging van de richtlijn als
zij eenmaal is vastgesteld, en op de toepassing ervan in nauwe samenwerking met de
lidstaten.
•

Artikelsgewijze toelichting

Toepassingsgebied (artikel 2)

NL

7

NL

Dit voorstel heeft betrekking op vennootschapsbelastingplichtigen die in de EU zijn opgericht
of gevestigd alsook op ondernemingen die in een niet-Unierechtsgebied zijn opgericht of
gevestigd dat geen dubbelbelastingverdrag heeft met de lidstaat waar een aanmerkelijke
digitale aanwezigheid van de belastingplichtige is vastgesteld. Dit voorstel heeft geen
betrekking op ondernemingen die in een niet-Unierechtsgebied zijn opgericht of gevestigd dat
een geldig dubbelbelastingverdrag heeft met de lidstaat van de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid, teneinde eventuele schendingen van dergelijke dubbelbelastingverdragen te
vermijden. Een andere situatie kan zich voordoen wanneer het toepasselijke
dubbelbelastingverdrag met een niet-Unierechtsgebied een vergelijkbare bepaling betreffende
een aanmerkelijke digitale aanwezigheid bevat dat vergelijkbare rechten en verplichtingen
creëert ten aanzien van dat niet-Unierechtsgebied.
Definities (artikel 3)
Dit artikel bevat definities van verschillende begrippen die noodzakelijk zijn voor de
toepassing van de bepalingen in de richtlijn (onder meer digitale diensten, digitale interface,
inkomsten, entiteit, gebruiker en belastingtijdvak).
Een digitale dienst is een dienst die via het internet of een elektronisch netwerk wordt
geleverd en waarvan de levering wegens de aard van de dienst grotendeels geautomatiseerd en
met minimale menselijke interventie gebeurt. Deze definitie stemt overeen met de definitie
van "langs elektronische weg verrichte diensten" in artikel 7 van Uitvoeringsverordening
(EU) nr. 282/2011 van de Raad van 15 maart 2011 houdende vaststelling van maatregelen ter
uitvoering van Richtlijn 2006/112/EG betreffende het gemeenschappelijke stelsel van
belasting over de toegevoegde waarde, en omvat hetzelfde soort diensten.
Om een belastbare nexus die alleen bij de plaats van verbruik aanknoopt, uit te sluiten, wordt
de enkele verkoop van goederen of diensten die met behulp van het internet of een
elektronisch netwerk wordt gefaciliteerd, niet als een digitale dienst aangemerkt. Zo is
bijvoorbeeld het verlenen van toegang (tegen vergoeding) tot een digitale marktplaats voor de
aan- en verkoop van auto's een digitale dienst, maar is de verkoop op zich van een auto via
een dergelijke website dat niet.
Met minimale menselijke interventie wordt bedoeld dat er bij de dienst sprake is van
minimale menselijke interventie vanwege de dienstverlener zonder dat er rekening wordt
gehouden met de mate van menselijke interventie vanwege de gebruiker. Een dienst wordt
ook geacht slechts minimale menselijke interventie te vereisen in situaties waarin de
dienstverlener een systeem initieel opzet, periodiek onderhoudt of in geval van
exploitatieproblemen herstelt.
Aanmerkelijke digitale aanwezigheid (artikel 4)
Met het begrip van aanmerkelijke digitale aanwezigheid wordt beoogd een belastbare nexus
in een rechtsgebied te bepalen. Daarom moet het worden beschouwd als een aanvulling op het
bestaande begrip van een vaste inrichting. De regels die worden voorgesteld voor de bepaling
van een belastbare nexus van een digitaal bedrijf in een lidstaat, zijn gebaseerd op inkomsten

NL

8

NL

uit de levering van digitale diensten, het aantal gebruikers van digitale diensten of het aantal
overeenkomsten voor een digitale dienst. Deze criteria zijn factoren voor het bepalen van de
"digitale voetafdruk" van een bedrijf in een rechtsgebied op basis van bepaalde indicatoren
van economische bedrijvigheid. Zij moeten aanknopen bij het feit dat digitale bedrijven
steunen op een brede gebruikersbasis, gebruikersinbreng en gebruikersbijdragen alsmede op
door gebruikers gecreëerde waarde voor deze bedrijven. Verschillende soorten
bedrijfsmodellen moeten onder deze criteria vallen. Digitale bedrijfsmodellen zijn zeer
heterogeen. Sommige kunnen een zeer brede gebruikersbasis hebben terwijl andere een
smallere gebruikersbasis hebben, maar toch nog altijd kunnen buigen op aanmerkelijke
gebruikersbijdragen als elke individuele gebruiker een grote waarde bijdraagt. De criteria
moeten ook een vergelijkbare behandeling in verschillende lidstaten garanderen, ongeacht
omvang, en onbeduidende gevallen buiten beschouwing laten.
Voor de drie gebruikersgerelateerde criteria die hierboven zijn genoemd (inkomsten, aantal
gebruikers en aantal overeenkomsten), zijn verschillende drempels vastgesteld. Er is sprake
van een aanmerkelijke digitale aanwezigheid in een lidstaat als aan een of meer van de
volgende criteria is voldaan: de inkomsten uit de levering van digitale diensten aan gebruikers
in een rechtsgebied zijn hoger dan 7 000 000 EUR in een belastingtijdvak, het aantal
gebruikers van een digitale dienst in een lidstaat is hoger dan 100 000 in een belastingtijdvak,
of het aantal zakelijke overeenkomsten voor digitale diensten is hoger dan 3 000.
Zoals in de effectbeoordeling12 is uiteengezet, is het van wezenlijk belang dat elke drempel
voldoende hoog wordt vastgesteld om met zekerheid onbeduidende gevallen waarin de aan
een digitale aanwezigheid toerekenbare winsten zelfs niet de fiscale nalevingskosten voor een
vaste inrichting zouden dekken, uit te sluiten en op die manier te garanderen dat de toepassing
van deze drie alternatieve drempels geen afbreuk doet aan de evenredigheid van de maatregel.
De inkomstendrempel is vastgesteld op een niveau dat de geraamde nalevingskosten voor de
exploitatie van een extra vaste inrichting zijn gedekt, zelfs bij lage tarieven. De drempel met
betrekking tot het aantal gebruikers moet een vergelijkbaar niveau weerspiegelen in termen
van geld, op basis van gemiddelde inkomsten per gebruiker. De drempel met betrekking tot
het aantal zakelijke overeenkomsten moet duidelijk maken dat er alleen rekening moet
worden gehouden met overeenkomsten tussen bedrijven (b2b) omdat de waarde van deze
overeenkomsten normaal veel groter is dan die van overeenkomsten met particulieren. Een
drempel met betrekking tot het aantal b2b-overeenkomsten moet dus aanzienlijk lager zijn
dan een op gebruikers gebaseerde drempel.

Winsten die toerekenbaar zijn aan de aanmerkelijke digitale aanwezigheid (artikel 5)
De regels die worden voorgesteld voor de toerekening van winsten aan een aanmerkelijke
digitale aanwezigheid, bouwen voort op het bestaande kader dat van toepassing is op vaste
inrichtingen. Zij bevestigen het beginsel dat aan een aanmerkelijke digitale aanwezigheid de
winsten moeten worden toegerekend die deze zou hebben behaald met de uitoefening van
bepaalde wezenlijke economische activiteiten via een digitale interface, met name in haar
12

NL

Zie punt 6.3.

9

NL

handelingen met andere onderdelen van de onderneming, alsof het een afzonderlijke en
onafhankelijke onderneming betreft die dezelfde of soortgelijke activiteiten onder dezelfde of
soortgelijke omstandigheden uitoefent, rekening houdende met de gebruikte activa,
uitgeoefende functies en gedragen risico's. De zogenaamde Authorised OECD Approach
(AOA) blijft dus het onderliggende beginsel voor de toerekening van winsten aan een
aanmerkelijke digitale aanwezigheid. Dit kader moet evenwel op consequente wijze worden
aangepast om rekening te houden met de manier waarop waarde wordt gecreëerd bij digitale
bedrijvigheid. Bij de functionele analyse van de vaste inrichting kan het criterium van de
sleutelfuncties die relevant zijn voor het aangaan van risico's en voor de economische
eigendom van activa in de context van digitale bedrijvigheid, immers niet garanderen dat de
winst aan de aanmerkelijke digitale aanwezigheid wordt toegerekend in lijn met de waarde die
wordt gecreëerd. Deze situatie doet zich voor wanneer een aanmerkelijke digitale
aanwezigheid actief is via een digitale interface zonder enige vorm van fysieke aanwezigheid
in een bepaald rechtsgebied of wanneer er geen sleutelfuncties worden uitgeoefend in het
rechtsgebied van de aanmerkelijke digitale aanwezigheid.
Bij de functionele analyse van de aanmerkelijke digitale aanwezigheid moeten activiteiten die
worden verricht door de onderneming via een digitale interface en verband houden met data
en gebruikers, worden aangemerkt als economisch wezenlijke functies die relevant zijn voor
de toerekening van de economische eigendom van activa en van risico's aan de aanmerkelijke
digitale aanwezigheid. De winsttoerekening moet rekening houden met de ontwikkeling, de
uitbreiding, het onderhoud, de bescherming en de exploitatie van immateriële activa bij de
uitoefening van de economisch wezenlijke activiteiten door de digitale aanwezigheid, ook als
deze geen verband houden met door personen uitgeoefende functies in dezelfde lidstaat.
Bij het aantrekken van nieuwe gebruikers op een sociaal netwerk bijvoorbeeld is het geheel
van immateriële activa die toe te rekenen zouden zijn aan het bedrijf van het sociale netwerk,
van cruciaal belang om de positieve externe factoren van het netwerk te garanderen, dat wil
zeggen het feit dat de gebruikers zich met een groot aantal andere gebruikers kunnen
verbinden. De uitbreiding van het netwerk die via de aanmerkelijke digitale aanwezigheid
wordt gerealiseerd, versterkt datzelfde geheel van immateriële activa. Dit geheel van
immateriële activa zou nog verder worden versterkt als data op gebruikersniveau worden
verwerkt waardoor het sociale netwerk advertentieruimte zou kunnen verkopen tegen een
meerprijs, aangezien deze ruimte op de interesses van de gebruikers is afgestemd.
Hieruit vloeit voort dat de functies met betrekking tot de ontwikkeling, de uitbreiding, het
onderhoud, de bescherming en de exploitatie van unieke immateriële activa typisch zijn voor
een aanmerkelijke digitale aanwezigheid. Elk van de economisch wezenlijke activiteiten
draagt op een unieke wijze bij aan de waardecreatie in de digitale bedrijfsmodellen en maakt
integrerend deel uit van deze modellen. De profit-splitmethode zou dus vaak de meest
geschikte methode kunnen vormen om winsten toe te rekenen aan de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid. In dit verband zijn mogelijke splitsingsfactoren onder andere de kosten voor
onderzoek, ontwikkeling en marketing (toerekenbaar aan de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid vis-à-vis de kosten die toerekenbaar zijn aan het hoofdhuis en/of aan andere

NL

10

NL

aanmerkelijke digitale aanwezigheden in andere lidstaten), het aantal gebruikers in een
lidstaat en de per lidstaat verzamelde data.
De voorgestelde regels leggen alleen de algemene beginselen voor de toerekening van
winsten aan een aanmerkelijke digitale aanwezigheid vast terwijl specifiekere richtsnoeren
inzake winsttoerekening kunnen worden opgesteld in de passende internationale fora of op
EU-niveau.

NL

11

NL

2018/0072 (CNS)
Voorstel voor een
RICHTLIJN VAN DE RAAD
tot vaststelling van regels betreffende de vennootschapsbelasting op een aanmerkelijke
digitale aanwezigheid

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, en met name artikel 115,
Gezien het voorstel van de Europese Commissie,
Na toezending van het ontwerp van wetgevingshandeling aan de nationale parlementen,
Gezien het advies van het Europees Parlement13,
Gezien het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité14,
Handelend volgens een bijzondere wetgevingsprocedure,
Overwegende hetgeen volgt:
(1)

Door de snelle ontwikkelingen in de wereldeconomie als gevolg van de digitalisering
komen de vennootschapsbelastingstelsels zowel in de Unie als internationaal onder
druk te staan en rijst de vraag of het mogelijk is te bepalen waar digitale bedrijven
belasting moeten betalen en hoeveel zij moeten betalen. Hoewel op internationaal
niveau
door
organisaties
zoals
de
G20
wordt
erkend
dat
de
vennootschapsbelastingregels aan de digitale economie moeten worden aangepast,
wordt het een grote uitdaging om op mondiaal niveau een overeenkomst te bereiken.

(2)

In haar in oktober 2015 gepubliceerde rapport over BEPS-actie 1 (grondslaguitholling
en winstverschuiving) "Addressing the Tax Challenges of the Digital Economy" heeft
de OESO meerdere, uiteenlopende benaderingen voor de belastingheffing van de
digitale economie aan de orde gesteld, die zij vervolgens nader heeft onderzocht in
"Tax challenges Arising from Digitalisation – Interim Report 2018". Terwijl het
digitale transformatieproces van de economie versnelt, groeit alleen maar de behoefte
aan oplossingen die een eerlijke en effectieve belastingheffing van digitale bedrijven
kunnen garanderen.

(3)

In haar mededeling van 21 september 2017 over "Een eerlijk en efficiënt
belastingstelsel in de Europese Unie voor de digitale eengemaakte markt" heeft de
Commissie geschreven dat er nieuwe internationale regels nodig zijn die specifiek zijn
afgestemd op de uitdagingen die de digitale economie stelt, om te kunnen bepalen
waar de waarde van bedrijven wordt gecreëerd en hoe die waarde voor
belastingdoeleinden moet worden toegeschreven. Deze nieuwe regels zouden
inhouden dat de huidige internationale belastingregels inzake de definitie van een

13

PB C van , blz. .
PB C van , blz. .

14

NL

12

NL

vaste inrichting en winsttoerekening met betrekking tot digitale activiteiten worden
herzien.
(4)

In zijn conclusies van 19 oktober 2017 heeft de Europese Raad de nadruk gelegd op de
noodzaak van een doeltreffend en billijk belastingstelsel dat geschikt is voor het
digitale tijdperk, en keek hij uit naar passende Commissievoorstellen begin 201815. In
zijn conclusies van 5 december 2017 benadrukte de Ecofin-Raad dat een wereldwijd
aanvaarde definitie van vaste inrichting en de gerelateerde regels voor verrekenprijzen
en winsttoerekening eveneens van vitaal belang zijn bij het aanpakken van de
uitdagingen op het gebied van winstbelasting in de digitale economie en moedigde hij
aan tot nauwe samenwerking tussen de EU, de OESO en andere internationale partners
bij het aanpakken van de uitdagingen op het gebied van winstbelasting in de digitale
economie16.
In dit verband moet van de lidstaten worden verlangd dat zij in hun nationale
vennootschapsbelastingstelsels regels introduceren om hun heffingsbevoegdheid uit te
oefenen. Er moet dus worden verduidelijkt welke vennootschapsbelastingen in de
lidstaten van toepassing zijn. Met deze regels moet de definitie van een vaste
inrichting worden verruimd en een belastbare nexus worden bepaald voor een
aanmerkelijke digitale aanwezigheid op hun respectieve rechtsgebieden. Voorts
moeten algemene beginselen voor de toerekening van belastbare winsten aan een
dergelijke digitale aanwezigheid worden vastgelegd. In beginsel moeten deze regels
toepassing vinden op alle vennootschapsbelastingplichtigen, ongeacht of zij voor
belastingdoeleinden inwoner zijn van de Unie of elders.

(5)

De regels mogen evenwel geen toepassing vinden op entiteiten die fiscaal inwoner zijn
van een niet-Unierechtsgebied waarmee de lidstaat van de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid een geldig dubbelbelastingverdrag heeft, tenzij dat verdrag bepalingen
betreffende een aanmerkelijke digitale aanwezigheid bevat die vergelijkbare rechten
en verplichtingen met betrekking tot dat niet-Unierechtsgebied creëren als die welke
bij deze richtlijn worden gecreëerd. Dit moet conflicten met dubbelbelastingverdragen
met niet-Unierechtsgebieden vermijden, aangezien niet-Unierechtsgebieden in het
algemeen niet gebonden zijn door het Unierecht.

(6)

Om te voorzien in een degelijke definitie van een belastbare nexus van een digitaal
bedrijf in een lidstaat moet worden aangeknoopt bij de inkomsten uit de levering van
digitale diensten, het aantal gebruikers of het aantal zakelijke overeenkomsten voor
digitale diensten. De toepasselijke drempels moeten voor verschillende soorten
bedrijfsmodellen het belang van de digitale aanwezigheid weergeven en rekening
houden met de verschillende mate van bijdrage aan het proces van waardecreatie. Zij
moeten ook een vergelijkbare behandeling in verschillende lidstaten garanderen,
ongeacht omvang, en onbeduidende gevallen uitsluiten. De verkoop van goederen of
diensten die met behulp van het internet of een elektronisch netwerk wordt
gefaciliteerd, mag niet als een digitale dienst in de zin van deze richtlijn worden
aangemerkt.

(7)

Om de aanmerkelijke digitale aanwezigheid van een onderneming in een ander
rechtsgebied in de heffing te kunnen betrekken overeenkomstig de binnenlandse
wetgeving van dat rechtsgebied, dienen de beginselen voor de toerekening van winsten

15

Bijeenkomst van de Europese Raad (19 oktober 2017) – Conclusies EUCO 14/17.
Conclusies van de Raad (5 december 2017) - Antwoorden op de uitdagingen op het gebied van
winstbelasting in de digitale economie (FISC 346 ECOFIN 1092).

16

NL

13

NL

aan die aanmerkelijke digitale aanwezigheid te worden vastgesteld. De regels moeten
voortbouwen op de huidige beginselen voor winsttoerekening en gebaseerd zijn op een
functionele analyse van de functies die worden uitgeoefend, de activa die worden
gebruikt en de risico's die worden gedragen door een aanmerkelijke digitale
aanwezigheid bij het verrichten van haar economisch wezenlijke activiteiten via een
digitale interface. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan het feit dat een
aanzienlijk deel van de waarde van een digitaal bedrijf wordt gecreëerd waar de
gebruikers zijn gebaseerd en waar de data die betrekking hebben op de gebruikers,
worden verzameld en verwerkt, en ook aan de plaats waar digitale diensten worden
geleverd. Aangezien economisch wezenlijke activiteiten verricht door een
aanmerkelijke digitale aanwezigheid bij digitale bedrijfsmodellen op unieke wijze
bijdragen aan waardecreatie, moet gewoonlijk de profit-splitmethode worden gebruikt
om tot een billijke toerekening van winsten aan de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid te komen. Dit mag evenwel een belastingplichtige niet beletten gebruik
te maken van een alternatieve methode in overeenstemming met internationaal
aanvaarde beginselen indien hij kan aantonen, op basis van het resultaat van de
functionele analyse, dat een alternatieve methode in overeenstemming met
internationaal aanvaarde beginselen beter geschikt is. Het is ook van wezenlijk belang
dat de winstsplitsingsfactoren nauw gecorreleerd zijn met de waardecreatie.

NL

(8)

Een hoofddoel van deze richtlijn bestaat erin de interne markt als geheel beter toe te
rusten voor de fiscale uitdagingen van de gedigitaliseerde economie. Deze doelstelling
kan onvoldoende worden verwezenlijkt als de lidstaten elk afzonderlijk optreden
omdat digitale bedrijven grensoverschrijdend actief kunnen zijn zonder enige vorm
van fysieke aanwezigheid in een rechtsgebied en er dus regels nodig zijn om te
garanderen dat zij belastingen betalen in de rechtsgebieden waar ze winsten maken.
Gelet op deze grensoverschrijdende dimensie biedt een initiatief op het niveau van de
Unie een meerwaarde ten opzichte van hetgeen met een veelheid aan nationale
maatregelen kan worden bereikt. Een gemeenschappelijk initiatief dat de volledige
interne markt bestrijkt, is noodzakelijk voor een geharmoniseerde toepassing van de
regels betreffende een aanmerkelijke digitale aanwezigheid in de Unie. Als elke
lidstaat eenzijdig en naar eigen inzicht gaat optreden, kunnen nationale
beleidsmaatregelen met elkaar botsen, verstoringen ontstaan en fiscale obstakels
worden opgeworpen voor bedrijven in de Unie, wat ondoeltreffend is en tot een
versnippering op de eengemaakte markt leidt. Daar de doelstellingen van deze
richtlijn beter op het niveau van de Unie kunnen worden verwezenlijkt, kan de Unie
overeenkomstig het in artikel 5 van het Verdrag betreffende de Europese Unie
neergelegde subsidiariteitsbeginsel maatregelen nemen. Overeenkomstig het in
hetzelfde artikel neergelegde evenredigheidsbeginsel gaat deze richtlijn niet verder dan
nodig is om die doelstellingen te verwezenlijken,

(9)

De verwerking van persoonsgegevens in het kader van deze richtlijn dient in
overeenstemming te zijn met Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement
en de Raad17, inclusief de verplichtingen om passende technische en organisatorische
maatregelen te nemen om aan de bij die verordening opgelegde verplichtingen te
voldoen, met name die betreffende de rechtmatigheid van de verwerking, de
beveiliging van de verwerking, de informatieverstrekking aan en de rechten van de

17

Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de
bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en
betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (algemene
verordening gegevensbescherming) (PB L 119 van 4.5.2016, blz. 1).

14

NL

betrokkenen, en gegevensbescherming door ontwerp en door standaardinstellingen. In
de mate van het mogelijke moeten persoonsgegevens anoniem worden gemaakt.
(10)

De Commissie dient vijf jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn de
tenuitvoerlegging ervan te evalueren en verslag uit te brengen bij de Raad. De lidstaten
dienen de Commissie alle voor deze evaluatie noodzakelijke informatie te verstrekken.
Er moet een raadgevend DigiTax-comité worden opgericht om vragen in verband met
de toepassing van de richtlijn te onderzoeken.

(11)

In overeenstemming met de gezamenlijke politieke verklaring van de lidstaten en de
Commissie van 28 september 2011 over toelichtende stukken18 hebben de lidstaten
zich ertoe verbonden om, in verantwoorde gevallen, de kennisgeving van hun
omzettingsmaatregelen vergezeld te doen gaan van één of meer stukken waarin het
verband tussen de onderdelen van een richtlijn en de overeenkomstige delen van de
nationale omzettingsinstrumenten wordt toegelicht. Met betrekking tot deze richtlijn
acht de wetgever de toezending van dergelijke stukken verantwoord.

(12)

Van de lidstaten moet worden verlangd dat zij de bepalingen van deze richtlijn
toepassen vanaf het eerstvolgende belastingtijdvak dat aanvangt na de uiterste
omzettingstermijn. Dit moet garanderen dat de nieuwe bepalingen in elke lidstaat
toepassing krijgen vanaf een datum die onderling zo nauw mogelijk is afgestemd,
maar ook rekening houdt met het feit dat de lidstaten verschillende belastingtijdvakken
kunnen hebben,

HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:

18

NL

PB C 369 van 17.12.2011, blz. 14.

15

NL

HOOFDSTUK I
ONDERWERP, DEFINITIES EN TOEPASSINGSGEBIED
Artikel 1
Onderwerp
Bij deze richtlijn worden voorschriften vastgesteld die het begrip vaste inrichting, zoals dit
toepassing vindt voor de vennootschapsbelasting in elke lidstaat, uitbreiden tot een
aanmerkelijke digitale aanwezigheid door middel waarvan een onderneming geheel of
gedeeltelijk wordt gedreven. Bij deze richtlijn worden ook bepaalde beginselen voor de
toerekening van winsten aan of in verband met een aanmerkelijke digitale aanwezigheid met
het oog op de vennootschapsbelasting vastgesteld.
Artikel 2
Toepassingsgebied
Deze richtlijn is van toepassing op entiteiten ongeacht of zij voor de vennootschapsbelasting
inwoner zijn van een lidstaat of van een derde land.
Indien een entiteit evenwel voor de vennootschapsbelasting inwoner is van een derde land
waarmee de lidstaat in kwestie een verdrag ter voorkoming van dubbele belasting heeft, vindt
deze richtlijn alleen toepassing als dat verdrag bepalingen bevat die vergelijkbaar zijn met de
artikelen 4 en 5 van deze richtlijn met betrekking tot het derde land en deze bepalingen van
kracht zijn.
Artikel 3
Definities
Voor de toepassing van deze richtlijn wordt verstaan onder:
1) vennootschapsbelasting: een van de in bijlage I genoemde vennootschapsbelastingen of een
soortgelijke belasting die naderhand is ingevoerd;
2) digitale interface: software, met inbegrip van een website of een deel daarvan en
applicaties, inclusief mobiele applicaties, toegankelijk voor gebruikers;
3) internetprotocoladres (IP-adres): een reeks cijfers toegekend aan met een netwerk
verbonden toestel of apparaat om de communicatie via het internet te vergemakkelijken;
4) gebruiker: een natuurlijke persoon of vennootschap;
5) digitale diensten: diensten die via het internet of een elektronisch netwerk worden geleverd
en waarvan de levering wegens de aard van de dienst grotendeels geautomatiseerd en met
minimale menselijke interventie gebeurt, en onmogelijk is zonder de aanwezigheid van
informatietechnologie, daaronder met name begrepen:

NL

16

NL

a) de levering van gedigitaliseerde producten in het algemeen, daaronder begrepen
software en wijzigingen of bijwerkingen van software;
b) diensten die erin bestaan de aanwezigheid van een onderneming of persoon op een
elektronisch netwerk, zoals een website of webpagina, te verzorgen of te
ondersteunen;
c) automatisch door een computer over het internet of een elektronisch netwerk
voortgebrachte diensten in antwoord op specifieke door de afnemer ingevoerde
gegevens;
d) de toewijzing onder bezwarende titel van het recht om goederen of diensten te koop
aan te bieden op een website die als onlinemarktplaats fungeert, waar de potentiële
kopers via een geautomatiseerde procedure een bod uitbrengen en de partijen via een
door de computer gegenereerd e-mailbericht op de hoogte worden gebracht van de
totstandkoming van een verkoop;
e) internetdienstpakketten (ISP's) waarbij de telecommunicatiecomponent een
ondergeschikt hulpelement is (dat wil zeggen pakketten waarin meer dan alleen
internettoegang wordt verschaft en die andere elementen omvatten, zoals webpagina's
met inhoud die toegang verschaffen tot nieuwsberichten, weerberichten of toeristische
informatie, spellensites, site hosting, onlinediscussiefora enz.);
f) de in bijlage II genoemde diensten.
Digitale diensten omvatten niet de in bijlage III genoemde diensten of de verkoop van
goederen of andere diensten die met behulp van het internet of een elektronisch netwerk
wordt gefaciliteerd.
6) inkomsten: de opbrengsten van verkopen en overige transacties, exclusief belasting over de
toegevoegde waarde en andere belastingen en heffingen die ten behoeve van
overheidslichamen worden geïnd, van geldelijke of van niet-geldelijke aard, daaronder
begrepen opbrengsten van de vervreemding van activa en rechten, rente, dividenden en andere
winstuitkeringen, liquidatieopbrengsten, royalty's, subsidies en toelagen, ontvangen giften,
vergoedingen
en
onverplichte
betalingen.
Niet-geldelijke
giften
van
een
vennootschapsbelastingplichtige
vallen
ook
onder
inkomsten.
Door
een
vennootschapsbelastingplichtige bijeengebracht eigen vermogen of aan hem terugbetaalde
schuld vallen niet onder inkomsten;
7) entiteit: een rechtspersoon of juridische constructie die zijn (haar) onderneming drijft door
middel van een vennootschap of een fiscaal transparante structuur;
8) belastingtijdvak: een vennootschapsbelastingjaar, kalenderjaar of andere passende periode
voor vennootschapsbelastingdoeleinden;
9) verbonden onderneming: een entiteit die gelieerd is met de specifieke entiteit in kwestie op
een of meer van de volgende wijzen:
a) een van hen neemt deel aan de leiding van de andere waarbij zij invloed van
betekenis kan uitoefenen op die andere;

NL

17

NL

b) een van hen neemt deel aan de zeggenschap over de andere door middel van een
deelneming in de andere, rechtstreeks of middellijk, van meer dan 20 % van de
stemrechten;
c) een van hen neemt deel in het kapitaal van de andere door middel van een
eigendomsrecht in de andere, rechtstreeks of middellijk, van meer dan 20 % van het
kapitaal.
Indien meer dan een entiteit deelneemt aan de leiding van, aan de zeggenschap in of in het
kapitaal van dezelfde entiteit op een of meer van de onder a) tot en met c) genoemde wijzen,
worden al die entiteiten ook als verbonden ondernemingen van elkaar aangemerkt.
Indien dezelfde entiteit deelneemt aan de leiding van, aan de zeggenschap in of in het kapitaal
van meer dan een entiteit op een of meer van de onder a) tot en met c) genoemde wijzen,
worden al die entiteiten ook als verbonden ondernemingen van elkaar aangemerkt.
Bij middellijke deelneming wordt vastgesteld of aan de eisen onder b) en c) is voldaan door
vermenigvuldiging van de deelnemingspercentages doorheen de opeenvolgende niveaus. Een
entiteit die meer dan 50 % van de stemrechten houdt, wordt geacht 100 % te houden.

HOOFDSTUK II
AANMERKELIJKE DIGITALE AANWEZIGHEID
Artikel 4
Aanmerkelijke digitale aanwezigheid
1. Voor de toepassing van de vennootschapsbelasting wordt een vaste inrichting geacht te
bestaan indien er sprake is van een aanmerkelijke digitale aanwezigheid door middel waarvan
een onderneming geheel of gedeeltelijk wordt gedreven.
2. Lid 1 vormt een aanvulling op en doet geen afbreuk aan noch houdt een beperking in van
enige andere toetsing uit hoofde van het Unie- of het nationale recht om het bestaan van een
vaste inrichting in een lidstaat voor de toepassing van de vennootschapsbelasting vast te
stellen, in het bijzonder met betrekking tot de levering van digitale diensten dan wel
anderszins.
3. Er wordt geacht sprake te zijn van een "aanmerkelijke digitale aanwezigheid" in een
lidstaat in een belastingtijdvak indien de door middel daarvan gedreven onderneming geheel
of gedeeltelijk bestaat in de levering van digitale diensten via een digitale interface en ten
aanzien van de levering van deze diensten door de entiteit die die onderneming drijft, samen
met alle dergelijke diensten via een digitale interface van elke met die entiteit verbonden
onderneming, aan een of meer van de volgende voorwaarden is voldaan:
a) het aandeel in de totale inkomsten die in dat belastingtijdvak zijn verworven uit de levering
van deze digitale diensten aan gebruikers die zich in dat belastingtijdvak in die lidstaat
bevinden, is hoger dan 7 000 000 EUR;
b) het aantal gebruikers van een of meer van deze digitale diensten die zich in dat
belastingtijdvak in die lidstaat bevinden, is hoger dan 100 000;

NL

18

NL

c) het aantal zakelijke overeenkomsten voor de levering van een dergelijke digitale dienst dat
wordt gesloten in dat belastingtijdvak door gebruikers die zich in die lidstaat bevinden, is
hoger dan 3 000.
4. Wat het gebruik van digitale diensten betreft, wordt een gebruiker geacht zich in een
belastingtijdvak in een lidstaat te bevinden indien hij in dat belastingtijdvak in die lidstaat een
toestel of apparaat gebruikt om toegang te krijgen tot de digitale interface door middel
waarvan de digitale diensten worden verleend.
5. Wat het sluiten van overeenkomsten voor de levering van digitale diensten betreft:
a) geldt een overeenkomst als een zakelijke overeenkomst indien de gebruiker de
overeenkomst sluit in het kader van het drijven van een onderneming;
b) wordt een gebruiker geacht zich in een belastingtijdvak in een lidstaat te bevinden indien
hij voor de vennootschapsbelasting in dat belastingtijdvak inwoner is van die lidstaat of indien
hij voor de vennootschapsbelasting in dat belastingtijdvak inwoner is van een derde land maar
een vaste inrichting heeft in die lidstaat.
6. De lidstaat waar een toestel of apparaat van een gebruiker wordt gebruikt, wordt bepaald
aan de hand van het internetprotocoladres (IP-adres) van het toestel of apparaat of, indien
nauwkeuriger, een andere methode van plaatsbepaling.
7. Het aandeel in de totale inkomsten als bedoeld in lid 3, onder a), wordt bepaald in
verhouding tot het aantal keren dat toestellen of apparaten in dat belastingtijdvak door
gebruikers die zich om het even waar ter wereld bevinden, worden gebruikt om toegang te
krijgen tot de digitale interface door middel waarvan de digitale diensten worden geleverd.

Artikel 5
Winsten die toerekenbaar zijn aan of verband houden met de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid
1. De winsten die toerekenbaar zijn aan of verband houden met een aanmerkelijke digitale
aanwezigheid in een lidstaat, zijn belastbaar in het kader van de vennootschapsbelasting van
die lidstaat alleen.
2. De winsten die toerekenbaar zijn aan of verband houden met de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid, zijn die welke de digitale aanwezigheid zou hebben behaald indien deze een
afzonderlijke en onafhankelijke onderneming was geweest die dezelfde of soortgelijke
activiteiten had verricht onder dezelfde of soortgelijke omstandigheden, met name in haar
handelingen met andere onderdelen van de onderneming, rekening houdend met de
uitgeoefende functies, gebruikte activa en gedragen risico's, via een digitale interface.
3. Voor de toepassing van lid 2 geschiedt de vaststelling van winsten die toerekenbaar zijn
aan of verband houden met de aanmerkelijke digitale aanwezigheid, op basis van een
functionele analyse. Teneinde de functies van de aanmerkelijke digitale aanwezigheid te
bepalen en de economische eigendom van activa en risico's aan haar toe te rekenen, moet
rekening worden gehouden met de economisch wezenlijke activiteiten die door een dergelijke
aanwezigheid via een digitale interface worden verricht. Te dien einde worden activiteiten die
worden verricht door de onderneming via een digitale interface in verband met data of

NL

19

NL

gebruikers, aangemerkt als economisch wezenlijke activiteiten van de aanmerkelijke digitale
aanwezigheid, die risico's en de economische eigendom van activa aan een dergelijke
aanwezigheid toedelen.
4. Bij de vaststelling van de toerekenbare winsten overeenkomstig lid 2 moet op passende
wijze rekening worden gehouden met de economisch wezenlijke activiteiten van de
aanmerkelijke digitale aanwezigheid die relevant zijn voor de ontwikkeling, de uitbreiding,
het onderhoud, de bescherming en de exploitatie van de immateriële activa van de
onderneming.
5. Tot de economisch wezenlijke activiteiten die door de aanmerkelijke digitale aanwezigheid
via een digitale interface worden verricht, behoren onder andere de volgende activiteiten:
a)
het verzamelen, de opslag, de verwerking, de analyse, het inzetten en de
verkoop van data op gebruikersniveau;
b)
het verzamelen, de opslag, de verwerking en het vertonen van door gebruikers
gegenereerde content;
c)
de verkoop van onlineadvertentieruimte;
d)
het op een digitale marktplaats beschikbaar stellen van content van derden;
e)
de levering van niet onder a) tot en met d) genoemde digitale diensten.
6. Bij de vaststelling van de toerekenbare winsten overeenkomstig de leden 1 tot en met 4
gebruiken belastingplichtigen de profit-splitmethode tenzij de belastingplichtige aantoont dat
gezien de resultaten van de functionele analyse een alternatieve methode op basis van
internationaal aanvaarde beginselen beter geschikt is. Mogelijke splitsingsfactoren zijn onder
andere de kosten voor onderzoek, ontwikkeling en marketing, en het aantal gebruikers en de
verzamelde data per lidstaat.

HOOFDSTUK III
SLOTBEPALINGEN
Artikel 6
Evaluatie
1. De Commissie dient vijf jaar na de inwerkingtreding van deze richtlijn de tenuitvoerlegging
ervan te evalueren en verslag uit te brengen bij de Raad.
2. De lidstaten verstrekken de Commissie alle informatie die noodzakelijk is voor de evaluatie
van de tenuitvoerlegging van deze richtlijn.

Artikel 7
Comité inzake de belastingheffing van de digitale economie
1. Er wordt een raadgevend comité inzake de belastingheffing van de digitale economie, het
"DigiTax-comité" genoemd, opgericht.

NL

20

NL

2. Het DigitTax-comité is samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten en van de
Commissie. Het comité wordt voorgezeten door een vertegenwoordiger van de Commissie.
Het secretariaat van het comité wordt waargenomen door de Commissie.
3. Het DigiTax-comité stelt zijn eigen reglement van orde vast.
4. Het DigiTax-comité onderzoekt vragen in verband met de toepassing van deze richtlijn, die
aan de orde worden gesteld door de voorzitter van het comité, hetzij op diens eigen initiatief
hetzij op verzoek van een vertegenwoordiger van een lidstaat, en stelt de Commissie in kennis
van zijn conclusies.
Artikel 8
Beperking ten aanzien van de van gebruikers verzamelde data
De data die met het oog op de toepassing van deze richtlijn van gebruikers kunnen worden
verzameld, zijn beperkt tot data die uitsluitsel geven over de lidstaat waar de gebruiker zich
bevindt zonder dat zijn identiteit kan worden bepaald.
Artikel 9
Omzetting
1. De lidstaten dienen uiterlijk op 31 december 2019 de nodige wettelijke en
bestuursrechtelijke bepalingen vast te stellen en bekend te maken om aan deze richtlijn te
voldoen. Zij stellen de Commissie daarvan onverwijld in kennis.
Zij passen die bepalingen toe vanaf 1 januari 2020 met betrekking tot belastingtijdvakken die
op of na die datum beginnen.
Wanneer de lidstaten die bepalingen aannemen, wordt in die bepalingen zelf of bij de officiële
bekendmaking ervan naar deze richtlijn verwezen. De regels voor die verwijzing worden
vastgesteld door de lidstaten.
2. De lidstaten delen de Commissie de tekst van de belangrijkste bepalingen van intern recht
mee die zij op het onder deze richtlijn vallende gebied vaststellen.
Artikel 10
Inwerkingtreding
Deze richtlijn treedt in werking op de twintigste dag na die van de bekendmaking ervan in
het Publicatieblad van de Europese Unie.
Artikel 11
Adressaten

NL

21

NL

Deze richtlijn is gericht tot de lidstaten.
Gedaan te Brussel,

Voor de Raad
De voorzitter

NL

22

NL