Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

33 199

Beleidsdoorlichting Justitie en Veiligheid

Nr. 36

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juni 2020
Hierbij ontvangt u de beleidsdoorlichting «Internationale Samenwerkingsoperaties 2012–2017»1. Deze beleidsdoorlichting is uitgevoerd door mijn
ministerie met, zoals voorgeschreven, assistentie van een extern
deskundige. Volgens de onafhankelijke deskundige voldoet de beleidsdoorlichting «Internationale Samenwerkingsoperaties 2012–2017» in
beginsel aan de in de Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek (RPE)
voorgeschreven kwaliteitseisen en werkmethodiek. De focus van de
beleidsdoorlichting ligt op de doeltreffendheid en doelmatigheid van twee
instrumenten van internationale politiesamenwerking: de landenprogramma’s en de plaatsing van liaison officers (LO’s) op Nederlandse
posten in het buitenland. Beide instrumenten hebben als doel de operationele internationale samenwerking van de politie te verbeteren. Dit zou
uiteindelijk moeten leiden tot een veiliger Nederland.
Conclusies
Landenprogramma’s
Om meer centrale sturing in de internationale samenwerking aan te
brengen, werkte de Nationale Politie sinds haar oprichting in 2013
non-operationeel samen met 16 prioritaire landen. Deze landen werden
gekozen op basis van de criminele relaties tussen Nederland en de rest
van de wereld. Voor elk van deze 16 landen heeft de politie samenwerkingsprogramma’s ontwikkeld. De onderzoekers concluderen dat er
onvoldoende data en gespecificeerde begrotingen beschikbaar zijn om
uitspraken te doen over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de
inzet van deze programma’s en hun bijdrage aan een veiliger Nederland.
Wel blijkt uit de beleidsdoorlichting dat de programma’s met de geprioriteerde landen hun nut hebben gehad ten aanzien van het aanbrengen van
de beoogde structuur en focus in de internationale politiesamenwerking.
De programma’s vonden echter te weinig aansluiting bij de informatie-en
1

kst-33199-36
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 36

1

opsporingsdelen van de politie. Bovendien gaf deze prioritaire landenbenadering te weinig flexibiliteit om snel in te spelen op nieuw opkomende
fenomenen en landen waarmee de criminaliteitsrelatie steeg.
Politieliaisons
De politie plaatst liaison officers op de Nederlandse ambassades in het
buitenland onder meer om de operationele samenwerking met de
politiediensten van die landen te versterken. De liaisons zijn een verbindende schakel tussen de Nederlandse strafrechtketen en buitenlandse
politiediensten en fungeren als relatiebeheerder en belangenbehartiger
voor de politie en de KMar. Liaisons worden geplaatst op basis van
diverse criteria waaronder de intensiteit van de internationale criminaliteitsrelatie van de landen met Nederland en de wijze waarop de operationele samenwerking verloopt via zowel de reguliere kanalen (o.a. Europol
en Interpol) als via de bilaterale rechtshulp relatie. De onderzoekers
concluderen dat er geen evaluatiestudies over liaisons beschikbaar zijn op
grond waarvan conclusies getrokken kunnen worden over de doeltreffendheid en doelmatigheid van de inzet van politieliaisons, maar
veronderstellen het op basis van afgenomen interviews in hoge mate
plausibel dat de inzet van liaisons doeltreffend is geweest. Ook constateren zij dat vanuit de politieorganisatie meer gestuurd had kunnen
worden op het benutten van het Europol-kanaal voor informatieuitwisseling met EU landen.
Aanbevelingen
Fenomeenbenadering en betere verbinding met operatien
De onderzoekers stellen voor om de internationale politiesamenwerking
vorm te geven op basis van mondiale criminaliteitsfenomenen die
Nederland raken zoals cybercrime, migratiecriminaliteit, cocaïne en
witwassen. Op die manier kan de politieorganisatie beter inspelen op de
-steeds veranderende- maatschappelijke en globale ontwikkelingen. Een
noodzakelijke voorwaarde hiervoor is dat de politie fenomeenanalyses
uitvoert. Deze vormen het fundament op basis waarvan de politie
internationale instrumenten inzet en kiest met welke landen het de
samenwerking aangaat om haar doelstellingen te behalen. Ook wordt
aanbevolen meer samenhang te creëren tussen operationele en
non-operationele samenwerking.
Het kabinet onderschrijft deze aanbevelingen. Inmiddels hebben JenV en
de politie nieuw beleid voor Internationale Politiesamenwerking dat in lijn
is met deze aanbevelingen geformuleerd2. Uw Kamer is hierover
geïnformeerd. De prioritaire landenbenadering is vervangen door een
fenomeenbenadering die de politieorganisatie in staat stelt om in te
kunnen spelen op ontwikkelingen en verplaatsing van criminaliteit. De
politie stelt hiertoe in samenwerking met nationale en internationale
partners voor elk van de criminaliteitsfenomenen van de Veiligheidsagenda3 beelden op die ingaan op de omvang, aard en tendens van dat
fenomeen in de relatie met Nederland en de EU (toestroom, doorstroom
en uitstroom).Op basis van de fenomeenbeelden stelt de politie
fenomeenstrategieën op en kiest zij de meest passende instrumenten en
partners waarmee het grootste effect kan worden behaald. Hierbij worden
instrumenten voor operationele en niet-operationele samenwerking in
samenhang met elkaar gezien. Uitgangspunt is dat de internationale inzet
van de politie in principe altijd gerelateerd is aan operationele belangen.
2
3

Kamerstuk 29 628, nr. 895
Kamerstuk 28 684, nr. 540

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 36

2

Samenwerking op basis van gedeelde belangen en beter benutten van
Europol
De onderzoekers bevelen voorts aan om meer oog te hebben voor de
belangen van de samenwerkingspartners en op basis van gedeelde
belangen intensiever samen te werken. Hierbij behoort ook het beter
benutten van de faciliteiten die Europol biedt. Ook deze aanbevelingen
volgt het kabinet op. In het nieuwe beleid voor internationale politiesamenwerking waaraan hierboven al gerefereerd wordt, wordt erop
gestuurd dat de politie samenwerkingskansen met partnerdiensten en
internationale politieorganisaties niet onbenut laat. De politie zet o.a. in op
het met partnerdiensten identificeren van «high value targets» in
internationaal opererende criminele samenwerkingsverbanden en het
gezamenlijk bepalen en afstemmen van interventie strategieën. Voor wat
betreft Europol richt de politie zich komende jaren op het optimaal
gebruiken van Europol als informatie-uitwisselingskanaal en het volledig
benutten van de analysefaciliteiten en het coördinatievermogen van
Europol om grensoverschrijdende misdaadvormen te voorkomen en te
bestrijden. De politie roept politiediensten van andere EU landen op om
meer informatie met Europol te delen.
Beter inzichtelijk maken van (operationele) resultaten van internationale
politiesamenwerking
Tenslotte pleiten de onderzoekers voor het beter inzichtelijk maken van de
(operationele) resultaten van de internationale politiesamenwerking. Deze
aanbeveling neemt het kabinet over, met dien verstande dat de meetbaarheid van politie-interventies op het terugdringen van (grensoverschrijdende) georganiseerde criminaliteit vanwege de complexiteit een
beperkte zeggingskracht heeft. Dit neemt niet weg dat het kabinet de
concrete doelstellingen voor elk van de criminaliteitsfenomenen uit de
Veiligheidsagenda die ook leidend zijn voor de internationale inzet van de
politie zo helder en meetbaar mogelijk heeft geformuleerd en uitgewerkt4.
De voortgang op de ambities van de Veiligheidsagenda wordt gemonitord
in het Landelijk Overleg Veiligheid Politie (LOVP). Om de werking van het
nieuwe internationale beleid van de politie te duiden wordt dit jaar nog
een tussentijdse evaluatie uitgevoerd door een externe partij.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

4

Bijlage bij Kamerstuk 29 628, nr. 896

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 33 199, nr. 36

3