Werk COP26 uit in een breed, ambitieus en inclusief internationaal klimaatbeleid
Rondetafelgesprek uitwerking van de COP26 op het terrein van BuHa-OS
Positie paper Both ENDS, mensenrechten en milieuorganisatie
17 februari 2022
Geachte leden van de vaste commissie Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
Uw commissie erkent al jaren de urgentie van het aanpakken van gevaarlijke klimaatverandering. Wij
verwelkomen dan ook de uitnodiging om in het begin van deze nieuwe Kabinetsperiode met u in gesprek te
gaan over de uitwerking van COP26 op uw terrein. Middels deze brief delen we met u de volgens ons
belangrijkste uitkomsten van COP26 en doen we concrete aanbevelingen voor vervolgstappen.
Tijdens COP26 zijn er belangrijke stappen gezet om 1,5C in het zicht te houden:
 Meer dan 40 landen besloten om alle investeringen in nieuwe kolencentrales te stoppen in binnen
en buitenland. Bestaande centrales moeten in de komende 20 jaar worden uitgefaseerd.
 Nederland tekende samen met 33 andere landen en 5 financiële instellingen een verklaring om per
eind dit jaar te stoppen met alle financiële steun voor fossiele projecten in het buitenland. 1
 De stem van vrouwen stond stevig op de agenda. Landen erkenden het zich al manifesterend
vrouwelijk leiderschap en de reeds actieve deelname door vrouwen in klimaatactie. COP26 deed
dan ook een heldere oproep tot meer actieve participatie door vrouwen in besluitvormende
processen op lokaal, nationaal en internationaal en erkende dat ook de besluitvorming rondom
klimaatfinanciering en de implementatie van zowel mitigatie als adaptatiemaatregelen,
gelijkwaardiger moet worden.
Voor Nederland Handelsland zien wij uitdagingen én kansen in de uitwerking van de COP26 resultaten
binnen het beleidsterrein van BuHa-OS voor de komende regeerperiode. Onze welvaart komt voor een
derde uit het buitenland. Onze economische activiteiten hebben een grote klimaatafdruk en zetten
essentiële ecosystemen zoals de Amazone, de Kalimantan en koraalriffen onder druk. Ecosystemen die
cruciaal zijn voor de opvang van de klimaatuitstoot. Volgens recent onderzoek door de EU hoort de milieuen klimaatafdruk van Nederland tot de grootste van alle Europese lidstaten. 2 Bovendien ondervinden
vrouwen zowel van de economische activiteiten als van klimaatverandering de meeste negatieve effecten.
Het regeerakkoord biedt handvatten voor een coherente aanpak; Minister Schreinemacher zal de
komenden maanden haar nota Internationaal milieu- en klimaatbeleid uitbrengen. Ook Minister Jetten
werkt momenteel aan een plan om groene industriepolitiek te verwezenlijken en energie-infrastructuur aan
te leggen, bijvoorbeeld via het Klimaat- en transitiefonds van 35 miljard. Het is noodzakelijk dat de
handelsagenda goed verankerd wordt in beide processen, zodat het Kabinet efficiënt en doelmatig zowel
haar groene industriepolitiek en het brede buitenlandbeleid in lijn brengt met 1,5C.
Wij doen u de volgende aanbevelingen voor een breed, eerlijk en inclusief internationaal klimaatbeleid om
uitwerking te geven aan COP26 en gevaarlijke klimaatverandering te voorkomen:
1. Maak handel onderdeel van het klimaatbeleid
 Stop per eind dit jaar volledig met alle financiële steun voor fossiele projecten in het buitenland, in
lijn met de door Nederland getekende Verklaring van Glasgow. Gas is hierbij geen
transitiebrandstof. Uitzonderingen voor vloeibaar gas voor koken of verwarming waar geen
alternatieven zijn en fossiele generatoren voor noodgevallen zijn acceptabel. Atradius DSB, FMO en
Invest International moeten een strategie maken hoe zij hun gehele portfolio in lijn brengen met
1,5C. Steun vanuit deze instrumenten moet gestoeld zijn op het bevorderen van een eerlijke
transitie waarin eigenaarschap gedeeld wordt of volledig in handen komt van lokale burgers en
bedrijven en waarbij de nadruk ligt op de uitwisseling en overdracht van (technische) kennis.
1
2

https://ukcop26.org/statement-on-international-public-support-for-the-clean-energy-transition/
https://eu-dashboards.sdgindex.org/rankings/spillovers





Sluit alleen handels- en investeringsverdragen die in lijn zijn met 1,5C. Zeg ons lidmaatschap van het
Energy Charter Treaty op. Dit investeringsverdrag zit de energietransitie in de weg, zoals al bleek uit
de claims van Uniper en RWE aan de Nederlandse Staat. Om ISDS klachten tegen zich en andere
staten die proberen hun klimaat doelstelling te bereiken in de toekomst te voorkomen, zou
Nederland ook zijn bestaande bilaterale investering akkoorden (BITs) moeten herzien.
Zet het postennetwerk in voor 1,5C. Ons Koninkrijk is met ongeveer 140 diplomatieke posten zeer
actief in de wereld. Zij kunnen hiermee een belangrijke bijdrage leveren aan een 1,5C wereld. De
economische diplomatie via de ambassades zal zich niet langer kunnen richten op het uitbreiden
van de markt voor onze fossiele industrie, en kan juist welkome steun bieden voor Nederlandse
bedrijven die, in samenwerking met lokale actoren, duurzame oplossingen uitrollen.

2. Klimaatadaptatie: verbindt gendergelijkheid, klimaat, mensenrechten en biodiversiteit
 Grote groepen mensen in de wereld ondervinden nu al de gevolgen van klimaatverandering. Als
een van de landen die te lijden zal hebben onder zeespiegelstijging, en als expert op het gebied van
voedselproductie, heeft Nederland veel te bieden. Zorg dat onze adaptatieagenda aansluit bij de
kennis en behoeften van mensen die kwetsbaar zijn voor klimaatverandering.
 Zet tijdens klimaat- en biodiversiteitsconferenties, en bij VN-agentschappen en binnen de EU,
nadrukkelijk in op het effectief betrekken van vrouwen en het bevorderen van gendergelijkheid en
inclusiviteit in de besluitvorming. Vrouwen maken de helft van de wereldbevolking uit, maar hun
stem wordt onvoldoende gehoord in biodiversiteits-, en klimaatbeleid. 3 Vrouwen hebben juist een
sleutelpositie bij activiteiten die biodiversiteit en klimaatadaptatie ondersteunen. Zij zijn
kennishouders op biodiversiteit én pioniers in duurzame energie, water, bos- en landbouw. 4
 Voorkom risico voor 'maladaptation' - initiatieven uit naam van klimaat die uiteindelijk leiden tot
grotere kwetsbaarheid voor vrouwen, boeren, vissers en andere bevolkingsgroepen. Denk daarbij
aan het aanleggen van grote dammen, kustbeschermingswerken en aan bepaalde vormen van
landbouw die kleinschalige boeren de controle over hun eigen voedselproductie ontneemt.
 Versterk innovatieve financieringsmechanismen en vergroot de effectiviteit van de beschikbare
klimaatfinanciering. Klimaatfinanciering uit onze OS gelden – via bilaterale kanalen, IFIs of fondsen
zoals het Green Climate Fund en FMO’s Dutch Fund for Climate and Development – bereiken nu
amper de lokale vrouwengroepen die met innovatieve klimaatinitiatieven komen. 5 In 2017–18,
kwam slechts 20,5% van bilaterale klimaatfinanciering bij de hardst getroffen en armste landen
terecht en 3% bij kleine eilandstaten.6 Zet in op lokale toegang tot financiering en besluitvorming.
3. Bescherm klimaat-, milieu- en mensenrechtenactivisten
 Klimaat en mensenrechten zijn nauw met elkaar verbonden. In veel landen worden mensen die
opkomen voor het klimaat door hun eigen overheid de mond gesnoerd. De minister was onlangs op
bezoek bij AFIEGO in Oeganda, een organisatie die zich inzet voor het versterken van
gemeenschappen in hun strijd tegen oliewinning in het land en de export daarvan, alsmede het
verstevigen van het nationale beleid op duurzame energieopwekking. AFIEGO en de
gemeenschappen waarmee zij werkt worden door de Oegandese overheid onterecht opgepakt en
geïntimideerd. Zij dienen beschermt te worden om zo een bijdrage te leveren aan een eerlijke
(energie)transitie. Hierbij kan een link gemaakt worden met de te ontwikkelen IMVO-wetgeving.
We kijken ernaar uit om tijdens het rondetafelgesprek met u hierover door te praten.
Met vriendelijke groet,
Danielle Hirsch – Directeur
Niels Hazekamp – Senior beleidsadviseur
3
4
5
6

Zo worden slechts 33 procent van de besluitvormende posities binnen de UNFCCC bekleed door vrouwen. Op het niveau van
nationale of lokale overheden en andere instituties ligt dit aandeel zelfs veel lager. Zie ook:
https://www.nature.com/articles/d41586-022-00208-1
Zie bijvoorbeeld: https://gaggaalliance.org/
Zie ook: https://www.bothends.org/en/Whats-new/Publicaties/Intrinsically-linked-gender-equality-climate-and-biodiversity/
Zie Oxfam, Climate Finance Shadow Report 2020: https://www.oxfam.org/en/research/climate-finance-shadow-report-2020