Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 213

Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten en enkele andere wetten in
verband met verdere activering van de
participatie van jonggehandicapten en het
harmoniseren van de verschillende regimes
Wajong

Nr. 37

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 september 2020
Aanleiding
Mijn ambtsvoorganger heeft de Eerste Kamer toegezegd in de zomer
nader te informeren over mijn invulling van de ingediende moties tijdens
het debat.1 Tevens heeft zij toegezegd de Tweede Kamer over hetzelfde te
informeren.2 Door middel van deze brief informeer ik beide Kamers over
drie onderwerpen. Ten eerste schets ik op welke wijze ik conform de motie
van het lid Ester (Kamerstuk 35 213, K) invulling geef aan het nauwgezet
monitoren en breed evalueren van de gevolgen van de wet vereenvoudiging Wajong. Ten tweede informeer ik u hoe ik conform de motie van
het lid Stienen (Kamerstuk 35 213, L) de gevolgen van de coronacrisis in
relatie tot het garantiebedrag nauwlettend monitor en indien nodig de
termijn van het garantiebedrag aanpas. Daar ga ik ook kort in op de motie
van het lid Schalk (Kamerstuk 35 213, M). Ten derde leg ik uit hoe invulling
is gegeven aan de motie Pareren.
Evaluatie Wet vereenvoudiging Wajong
Met de motie Ester is de regering verzocht de gevolgen van de wetswijziging te monitoren en breed te evalueren en daarbij rekening te houden
met de inkomenseffecten, baankansen, scholing en maatschappelijke
deelname. Tevens is verzocht om de Kamer met ingang van juli 2021
hierover jaarlijks te informeren en op basis van de bevindingen mogelijke
verbeteringen in het Wajong-beleid te presenteren. Ten behoeve van de
wetsevaluatie in 2025 ga ik kwalitatief onderzoek laten doen naar de
effecten van de wetswijziging. Om de ontwikkelingen door de wet
vereenvoudiging Wajong te kunnen volgen worden Wajongers in de tijd

1
2

kst-35213-37
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 35 213, Q.
Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 3248.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 213, nr. 37

1

gevolgd en zal ik naast kwalitatief onderzoek een kwantitatieve monitor
opzetten en uw Kamer jaarlijks over de voortgang informeren.
Bij de inrichting van de monitor en evaluatie zijn de doelen van de
wetswijziging van belang. Ik onderscheid daarbij de volgende doelen:
1. Vergroten van de arbeidsparticipatie en de maatschappelijke deelname
van Wajongers. De wetswijziging neemt belangrijke belemmeringen
om (meer) te gaan werken weg. Daarnaast stimuleert de wijziging
studeren doordat de wijziging belemmeringen om een opleiding te
volgen wegneemt.
2. (Meer) werken altijd laten lonen. Elke werkende Wajonger ontvangt
tenminste een totaalinkomen ter hoogte van het functieloon. Niemand
gaat er door de harmonisatie op achteruit dankzij het garantiebedrag.
3. Door de wetswijziging is de Wajong eenvoudiger geworden.
Ik ga zoals aangegeven de Wajongers door de tijd heen volgen om te
kijken hoe het ze vergaat. Uit de doelen volgt dat het monitoren van de
wetswijziging vraagt om informatie over de arbeidsdeelname, het
inkomen van Wajongers en het aantal Wajongers dat onderwijs is gaan
volgen.
In lijn met de motie Ester informeer ik de Eerste en Tweede Kamer met de
eerste monitorrapportage in juli 2021. Deze monitor krijgt het karakter van
een nulmeting. Een nulmeting die de stand van zaken weergeeft op het
moment van het ingaan van het wetsvoorstel. Hierbij wordt aandacht
gegeven aan de arbeidsdeelname, studie inspanningen en inkomenseffecten. Daarnaast wordt uw kamer in deze rapportage geïnformeerd over
de gevolgen van het garantiebedrag.
Het is in juli 2021 nog niet mogelijk om inzicht te geven in de overige
gevolgen van het wetsvoorstel. Informatie over de arbeidsdeelname en
het inkomen van Wajongers van het voorgaande jaar is doorgaans pas
beschikbaar na enkele maanden en moet daarna nog worden verwerkt. De
meeste maatregelen van de wetswijziging gaan in op 1 januari 2021. Een
analyse van de eerste gevolgen van het wetsvoorstel heeft meer tijd nodig
en kan pas in 2022 plaatsvinden.
UWV publiceert over enkele van de thema’s die ik wil behandelen
meerdere keren per jaar in tertaalverslagen. Ik ga kijken of het mogelijk is
om hier bij aan te sluiten. De motie Ester vraagt tevens om een interpretatie op de monitorrapportage. Daarom ben ik voornemens de concept
monitorrapportage met de doelgroep te bespreken alvorens ik deze aan
uw Kamer verzend. Hier hebben we tijd voor nodig. Ik zal daarom met
ingang van 2022, niet in juli, maar in het najaar, uw Kamer de monitorrapportage van de wet vereenvoudiging Wajong doen toekomen.
Niet alle informatie die nodig is om de wetswijziging te evalueren laat zich
vangen in een kwantitatieve monitoringsrapportage. Voor sommige
vragen zal kwalitatief onderzoek nodig zijn. Ik laat onder andere onderzoeken in hoeverre de wet daadwerkelijk tot een vereenvoudiging heeft
geleid. Bevindingen uit het kwalitatieve onderzoek en de jaarlijkse
monitorrapportages dienen als input voor de wetsevaluatie in 2025. Bij de
kwalitatieve onderzoeken en de jaarlijkse monitorrapportages betrek ik
zoals gezegd (belangenvertegenwoordigers van) Wajongers. Zij kunnen
waardevolle input geven over de interpretatie van de cijfers.
Crisisbestendigheid garantiebedrag
De motie Stienen verzocht mij om u te infomeren hoe ik de gevolgen van
corona voor het garantiebedrag monitor en op basis daarvan een besluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 213, nr. 37

2

voorbereid voor een eventuele versterking van de crisisbestendigheid van
het garantiebedrag. Hieronder ga ik daar op in.
Voor Wajongers die in december 2020 en januari 2021 inkomen uit arbeid
hebben wordt een garantiebedrag vastgesteld gebaseerd op de oude
regels voor inkomensondersteuning. Dit kan inkomen zijn uit een
dienstbetrekking of zelfstandige arbeid, evenals een WW-, ZW-, WAO- of
WIA-uitkering. Als het garantiebedrag hoger uitvalt dan de inkomensondersteuning op basis van de nieuwe regels ontvangen zij een uitkering ter
hoogte van dit garantiebedrag. De aanspraak op het garantiebedrag
vervalt indien de inkomensondersteuning op basis van de nieuwe regels
gedurende een periode van twaalf maanden hoger is dan het
garantiebedrag.
In het debat met de Tweede Kamer is aandacht gevraagd voor de termijn
van het garantiebedrag (Handelingen II 2019/20, nr. 17, item 8). Daarbij
werd aangegeven dat de voorgestelde termijn van twee maanden
onvoldoende is om bij verlies van werk een nieuwe baan te vinden. Bij
amendement is deze termijn verlengd van twee naar twaalf maanden. Als
een Wajonger zijn baan verliest dan kan de inkomensondersteuning hoger
worden op basis van de nieuwe regels. Vindt hij binnen de periode van
twaalf maanden een nieuwe baan waarbij zijn inkomensondersteuning op
basis van de nieuwe regels lager is dan het garantiebedrag, dan wordt dit
garantiebedrag weer uitbetaald. Vindt hij binnen de periode van twaalf
maanden geen nieuwe baan dan zal daarna bij het starten van een baan
inkomensondersteuning worden uitbetaald op basis van de nieuwe
regels. Er is door de Eerste Kamer op gewezen dat de coronacrisis de
baanvindkansen kan doen verlagen. Naar aanleiding hiervan heeft de
Eerste Kamer bij motie Stienen de regering opgeroepen om het effect van
de coronacrisis te onderzoeken en indien nodig de termijn van het
garantiebedrag te verlengen.
Om het aanpassen van de termijn van het garantiebedrag eventueel
mogelijk te maken, wordt bij SZW verzamelwet3 voorgesteld de Wajong
aan te passen. Met de verzamelwet wordt de mogelijkheid gecreëerd om
bij AMvB de termijn waarbinnen het garantiebedrag in de Wajong kan
herleven te verlengen. In lijn met de motie Schalk kan de termijn daarbij
maximaal verlengd worden tot 24 maanden. De mogelijkheid tot verlening
in artikel 8:8 is gekoppeld aan de gevolgen van de COVID-19 crisis. Op
basis van het effect van de coronacrisis op de doelgroep kan een besluit
genomen worden of de crisisbestendigheid van de termijn van het
garantiebedrag versterking behoeft. Daarvoor moet duidelijk zijn hoe de
baankansen van Wajongers beïnvloed zijn door de coronacrisis.
In het meten van het effect van de coronacrisis in relatie tot de garantietermijn zit een inherente moeilijkheid. Om te weten of de baanvindkansen
verslechteren moet onderzoek gedaan worden over een lange periode. De
eerste personen die hun werk verloren door corona hebben dat in de
maanden vanaf april 2020 gedaan. Een zuivere meting van kans waarop
deze groep binnen twaalf maanden weer aan het werk gaat kan niet
eerder dan eind 2021 of begin 2022 worden afgerond. Dit is echter te laat
om tot tijdige besluitvorming te komen over eventueel verlengen van de
garantietermijn.
Daarnaast wordt de baanvindkans beïnvloed door de inspanningen in het
kader van het steun- en herstelpakket voor de COVID-19 crisis. Het kabinet
maakt middelen vrij om de begeleiding van werk(loosheid) naar werk te
versterken, mensen uit de banenafspraak betrokken te houden bij de
3

Kamerstuk 35 494, nr. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 213, nr. 37

3

arbeidsmarkt en de diensterlening van UWV aan onder andere Wajongers
op peil te houden.4 Deze extra ondersteuning heeft tot doel de baanvindkansen van Wajongers positief te beïnvloeden.
Samen met UWV kijk ik op welke wijze een representatief beeld van de
gewijzigde baanvindkans kan worden gepresenteerd. Verlenging van het
garantiebedrag gaat gepaard met budgettaire meerkosten die, indien
hiertoe besloten wordt, gedekt worden binnen de begroting van SZW. In
het proces tot het nemen van een besluit over het garantiebedrag betrek
ik (belangenvertegenwoordigers van) Wajongers. Ik wil u eind september
2021 informeren over het al dan niet nemen van een besluit ten aanzien
van de termijn van het garantiebedrag in het kader van de crisisbestendigheid.
Motie Van Pareren
Met de motie van het lid Van Pareren (Kamerstuk 35 213, P) is de regering
verzocht om Wajongers te compenseren die achteruitgaan in hun
inkomen door de harmonisatie van de Wajong. Dit is gerealiseerd door
het garantiebedrag in te stellen. Het garantiebedrag zorgt ervoor dat
Wajongers niet achteruitgaan in hun inkomen door de nieuwe regels. Het
garantiebedrag kijkt naar de hoogte van de inkomensondersteuning op
basis van de nieuwe en de oude regels. Als de oude regels hogere
inkomensondersteuning bieden dan de nieuwe regels dan wordt een
uitkering ter hoogte van het garantiebedrag uitbetaald. Zoals aangegeven
zal ik in het kader van de monitoring en evaluatie van het wetsvoorstel bij
de nulmeting in 2021 nader ingaan op de gevolgen van het garantiebedrag.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
B. van ’t Wout

4

Kamerstuk 35 420, nr. 150.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 213, nr. 37

4