Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1801

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 februari 2014
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vijf fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Verordening toegang van werknemers tot mobiliteitsdiensten en
verdere integratie arbeidsmarkten (EURES) (Kamerstuk 22 112, nr. 1798)
Fiche 2: Mededeling blauwe energie (Kamerstuk 22 112, nr. 1799)
Fiche 3: Mededeling Europees Industriebeleid (Kamerstuk 22 112, nr. 1800)
Fiche 4: Besluit Stabiliteitsreserve Europees emissiehandelssysteem
Fiche 5: Mededeling visie voor de interne markt voor industriële
producten (Kamerstuk 22 112, nr. 1802)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1801
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1801

1

Fiche: Besluit Stabiliteitsreserve Europees emissiehandelssysteem
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het instellen
en werking van een stabiliteitsreserve voor het Europese emissiehandelssysteem voor broeikasgassen en het wijzigen van richtlijn 2003/87/EG.
Datum ontvangst Commissiedocument
22 januari 2014.
Nr. Commissiedocument
COM (2013) 20/2
Prelex
http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=1041614
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board
Impact assessment accompanying the document «Proposal for a Decision
of the European Parliament and of the Council concerning the
establishment and operation of a market stability reserve for the Union
greenhouse gas emission trading scheme and amending Directive
2003/87/EC», SWD (2014) 17 final. De Impact Assessment Board was
positief over het impact assessment.
Behandelingstraject Raad
Milieuraad
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis
Het voorstel van de Europese Commissie is gebaseerd op artikel 192,
eerste lid VWEU.
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
Gewone wetgevingsprocedure, gekwalificeerde meerderheid in de
Raad en medebeslissing Europees Parlement.
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Niet van toepassing.
2. Samenvatting BNC-fiche
De Europese Commissie stelt voor om vanaf 2021 een stabiliteitsreserve
in te voeren voor het EU ETS, de Europese markt in emissierechten voor
broeikasgassen. De hoeveelheid emissierechten die wordt geveild, wordt
afhankelijk gemaakt van het surplus aan emissierechten op de markt.
Daarbij stelt de Europese Commissie voor emissierechten die aan het eind
van een handelsperiode worden geveild, gespreid over drie jaar op de
markt te brengen. Het voorstel heeft als doel het EU ETS bestendiger te
maken voor grote disbalansen op de markt en het huidige surplus aan
emissierechten op te vangen. Dit draagt bij aan het vertrouwen in het EU
ETS en een stabiel lange termijn prijssignaal om investeringen in
koolstofarme technieken te stimuleren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1801

2

Nederland deelt het standpunt van de Europese Commissie dat het EU
ETS de hoeksteen van het klimaatbeleid is en moet worden versterkt.
Nederland onderschrijft het principe om het aanbod van emissierechten
flexibeler te maken om daarmee structurele disbalans tussen vraag naar
en aanbod van emissierechten te beperken. Een stabiliteitsreserve kan een
toevoeging aan het EU ETS zijn zoals Nederland dat na 2020 voor zich ziet.
Of Nederland het voorliggende voorstel uiteindelijk kan steunen, hangt af
van hoe het voorstel wordt uitgewerkt en in welke mate het te combineren
is met andere verbeteropties voor het EU ETS na 2020, zoals verwoord in
het SER Energieakkoord om de concurrentiepositie van internationaal
concurrerende bedrijven te borgen.
Het voorstel past binnen de bevoegdheid van de Europese Unie.
Subsidiariteit en proportionaliteit worden positief beoordeeld. Het
voorstel heeft geen gevolgen voor het totale volume toegestane emissies,
alleen voor de verdeling over de jaren.
3. Samenvatting voorstel
De Europese Commissie stelt voor om vanaf 2021 een stabiliteitsreserve
in te voeren voor de Europese markt in broeikasgasemissierechten, het
EU ETS. Daarnaast stelt de Europese Commissie voor extra te veilen
emissierechten aan het eind van een handelsperiode, dat is voor het eerst
in 2020, gespreid over drie jaar op de markt te brengen.
Als er een aanzienlijk surplus van emissierecht op de markt is, gaat een
deel van de jaarlijks te veilen emissierechten in een reserve. Wordt het
surplus op de markt te gering, dan worden de emissierechten uit de
reserve op de markt gebracht.
Met een stabiliteitsreserve kan het EU ETS bestendiger worden voor grote
disbalansen op de markt en het huidige surplus aan emissierechten beter
opvangen. Dit draagt bij aan het vertrouwen in het EU ETS en een stabiel
lange termijn prijssignaal om investeringen in koolstofarme technieken te
stimuleren.
Uit de impact assessment van de Commissie blijkt dat het aanscherpen
van het ETS plafond na 2020 alleen, onvoldoende is om de disbalans
tussen vraag- en aanbod in het ETS weg te nemen. Een stabiliteitsreserve
is nodig om de marktbalans te verhogen en de markt bestendiger tegen
externe schokken (zoals de effecten van ander beleid) te maken. De
gevolgen voor elektriciteitskosten en werkgelegenheid zijn beperkt. De
impact assessment doet geen uitspraak over de gevolgen voor de prijs
van emissierechten, nu en in de toekomst. Dit bleek niet goed te
modeleren.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
De Europese Commissie is bevoegd om voorstellen te doen om de
richtlijn emissiehandel voor wat artikel 2 van het voorstel behelst, aan
te passen. De instelling van de stabiliteitsreserve in artikel 1 beoogt bij
te dragen aan de doelstelling van artikel 4, 2e lid, onder e in samenhang met artikel 191 VWEU. Nederland kan zich ook vinden in het
gekozen instrument van een besluit. Dit biedt de juiste juridische basis.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Nederland beoordeelt de subsidiariteit als positief, gegeven dat het
Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) een grensoverschrijdend
systeem is, gericht op de aanpak van de grensoverschrijdende
problematiek van wereldwijde klimaatverandering. Het voorstel bevat
geen verandering in de bestaande verdeling van wat op EU- of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1801

3

nationaal niveau wordt geregeld. De jaarlijkse publicatie van de
emissierechten in circulatie kan alleen op Europese niveau gebeuren.
Nederland beoordeelt de proportionaliteit als positief. Het voorstel van
de Commissie voor een stabiliteitsreserve staat in de juiste verhouding
tot het gestelde doel om het ETS bestendiger te maken voor grote
disbalansen op de markt.
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Niet van toepassing.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Geen gevolgen.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
De nationale overheden ontvangen de opbrengst van de veilingen van
emissierechten. Het effect op de inkomsten na 2020 is naar verwachting neutraal tot positief. Er worden naar verwachting in 2020 tot 2025
minder emissierechten geveild. De emissierechten die wel worden
geveild, worden tegen een hogere prijs geveild want omdat er minder
emissierechten op de markt worden gebracht zijn die rechten
schaarser. De emissierechten die later uit de stabiliteitsreserve worden
geveild, worden daarom tegen een hogere prijs geveild. Overigens is
de verwachting dat het effect van de stabiliteitsreserve op het
prijsniveau op lange termijn bezien, beperkt is ten opzichte van het
opwaartse effect van de voorstellen van de Commissie om het aantal
emissierechten in het EU ETS vanaf 2021 te verlagen met 2,2% per jaar
als onderdeel van de overall reductiedoelstelling voor CO2 van 40% in
2030.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Bedrijven onder emissiehandel zullen voor de korte en middellange
termijn (vanaf 2021) meer kosten moeten maken. De kosten op langere
termijn zullen daarentegen lager dan zonder reserve zijn. Bedrijven die
emissierechten over hebben, ontvangen een hogere opbrengst.
Burgers kunnen middels een opwaartse druk op de elektriciteitsprijs
enig effecten ondervinden.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De veilingkalender moet worden aangepast voor 2020. Dit heeft zeer
beperkte lasten tot gevolg.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen)
met commentaar t.a.v. haalbaarheid
Het voorstel treedt twintig dagen na publicatie in werking. De
Commissie moet het besluit vanaf 15 mei 2017 uitvoeren. Het vergt
geen nationale implementatie. Vanaf kan deze datum kan het besluit
effect hebben op de uitvoering van de veilingen van emissierechten.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
In het voorstel is een evaluatiebepaling opgenomen voor 31 december
2026. Hierin wordt bepaald dat de Commissie het Europees Parlement
en de Raad zal rapporteren over de werking van de stabiliteitsreserve
en indien nodig, hierbij voorstellen zal doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1801

4

7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Het voorstel is uitvoerbaar. Het vereist geen nationale aanpassingen,
enkel een aanpassing van de Europese veilingverordening en de door
de lidstaten te veilen hoeveelheden rechten.
b) Handhaafbaarheid
Niet van toepassing.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Het voorstel heeft geen implicaties voor ontwikkelingslanden.
9. Nederlandse positie
Nederland deelt het standpunt van de Europese Commissie dat het EU
ETS de hoeksteen van het klimaatbeleid is en moet worden versterkt.
Nederland onderschrijft het principe om het aanbod van emissierechten
meer flexibel te maken om daarmee structurele disbalans tussen vraag
naar en aanbod van emissierechten te beperken. Een stabiliteitsreserve
kan dan ook een toevoeging aan het EU ETS zijn zoals Nederland dat na
2020 voor zich ziet. Met een stabiliteitsreserve kan het EU ETS bestendiger
worden voor grote disbalansen op de markt en het huidige surplus aan
emissierechten worden opvangen. Dit draagt bij aan het vertrouwen in het
EU ETS en een lange termijn stabiel prijssignaal om investeringen in
koolstofarme technieken te stimuleren.
Of Nederland het voorliggende voorstel uiteindelijk kan steunen, hangt af
van hoe het uiteindelijke voorstel voor de stabiliteitsreserve samenhangt
met andere verbeteropties voor het EU ETS na 2020 zoals Nederland die
voorstaat. Dit betreft in ieder geval het aanscherpen van het EU ETS
plafond en het Nederlands standpunt om 100% gratis rechten op basis
van reële benchmarks en werkelijke productie te toe te wijzen. Ook
compensatie voor indirecte (elektriciteits)kosten op Europees niveau en
op basis van best performance, maakt hier onderdeel van uit. Voor
Nederland is het belangrijk dat in het totale pakket om het EU ETS te
versterken, de balans wordt gevonden tussen versterking van het EU ETS
en de borging van de internationale concurrentiepositie. Nederland kan
zich voorstellen dat het voorstel voor een stabiliteitsreserve ook op een
andere manier kan worden vormgegeven waarin de borging van de
concurrentiepositie wordt meegewogen. Een mogelijkheid is dat de
reserve mede wordt gebruikt om de 100% allocatie van gratis rechten op
basis van benchmarks en werkelijke productie te bewerkstelligen.
Het onderdeel van het voorstel om extra emissierechten die aan het eind
van een handelsperiode op de markt zouden komen, meer gelijkmatig op
de markt te brengen, kan Nederland steunen. Dit geeft vooraf enigszins
meer zekerheid aan bedrijven dan de huidige open formulering in de
richtlijn emissiehandel over voorstellen die de Commissie kan doen
wanneer het ordentelijk functioneren van de markt in gevaar komt,
bijvoorbeeld door een sterke groei van het surplus aan emissierechten op
de markt. De positieve effecten hiervan op de marktstabiliteit zijn evenwel
beperkt, gezien de spreiding over drie jaar.
De impact assessment geeft een goed beeld van de effecten van de
stabiliteitsreserve zoals de Commissie voorstelt. Een gedegen inschatting
van de effecten op de korte en lange termijn prijs van emissierechten
ontbreekt echter. De Commissie geeft aan dat zij deze modelmatig niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1801

5

goed kon bepalen. Nederland acht een (globale) inschatting van de
prijseffecten belangrijk om een goed en volledig beeld van de effecten te
krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1801

6