Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 665

Wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet ter
regeling van elektronische verhittingsapparaten
voor tabaksproducten en in verband met de
invoering van eisen aan het uiterlijk van
sigaretten

Nr. 11

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 2 september 2021
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft op
28 juni 2021 overleg gevoerd met de heer Blokhuis, Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over:
– Wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet ter regeling van
elektronische verhittingsapparaten voor tabaksproducten en
in verband met de invoering van eisen aan het uiterlijk van
sigaretten (Kamerstuk 35 665).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Agema
De griffier van de commissie,
Esmeijer

kst-35665-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

1

Voorzitter: Agema
Griffier: Esmeijer
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Agema, Bikker, Van
Campen, Gündoğan, Kuik, Van der Laan en Maeijer,
en de heer Blokhuis, Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport.
Aanvang 13.17 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag. Ik open dit wetgevingsoverleg, dat wordt georganiseerd
door de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Dit wetgevingsoverleg gaat over de Wijziging van de Tabaks- en rookwarenwet ter regeling van elektronische verhittingsapparaten voor tabaksproducten en in verband met de invoering van eisen aan het uiterlijk van
sigaretten. Ik heet de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport van harte welkom. Ik heet welkom mijn collega’s mevrouw
Gündoğan namens Volt, mevrouw Kuik namens het CDA, mevrouw
Maeijer namens de PVV, mevrouw Bikker namens de ChristenUnie,
mevrouw Van der Laan namens D66 en de heer Van Campen namens de
VVD. Mijn naam is Fleur Agema. Ik ben de fungerend voorzitter van deze
commissie. We zijn een kwartiertje eerder begonnen. Ik hoop dat iedereen
ingeschakeld is die dit wetgevingsoverleg op afstand wil volgen. Ik stel
voor dat we van start gaan en geef als eerste het woord aan mijn collega,
mevrouw Gündoğan namens Volt.
Mevrouw Gündoğan (Volt):
Dank u wel, voorzitter. E-sigaretten zijn een opstapje voor jongeren om
tabak te gaan roken, geeft ook het Trimbos-instituut aan. E-sigaretten
worden aantrekkelijker gemaakt voor jongeren door het uiterlijk van
e-sigaretten en de verschillende smaakjes. Daarnaast zijn veel van de
e-sigaretgebruikers dual users, wat inhoudt dat ze beide producten
gebruiken. Dat is mogelijk nog schadelijker dan het alleen roken van een
e-sigaret of een gewone sigaret. Verder zijn e-sigaretten onveiliger dan in
eerste instantie werd gedacht en is het wachten op onderzoek naar de
gevolgen van het roken van e-sigaretten op de langere termijn.
Overheidsmaatregelen gericht op het ontmoedigen van roken leiden tot
nettobaten voor de samenleving. Die nettobaten komen voort uit de
verbetering van de kwaliteit van leven van consumenten, uit de hogere
arbeidsproductiviteit, uit minder brandschade en uit stijgende accijnsinkomsten voor de overheid. Bij een combinatie van maatregelen zoals
aanbevolen door de WHO, zoals rookverboden, hulp bij stoppen met
roken, massamediacampagnes, marketingbeperkingen en jaarlijkse
accijnsverhogingen zullen de totale maatschappelijke baten tot 2050 71,4
miljard bedragen. Ik heb hier een vraag over aan de Staatssecretaris. Ik
begrijp dat hij bezig is met een belastingplan voor accijnzen tot 2023. Zou
hij eventueel de stand van zaken daarvan kunnen geven? Zou hij
eventueel ook kunnen zeggen hoe we het kunnen continueren, met het
oog op in 2030 hopelijk al een rookvrije generatie te hebben? Want zoals
ik eerder al zei, laten Australië en Californië zien dat accijnzen echt helpen
om een rookvrije generatie te realiseren. Waar zouden de ambities dus
naartoe moeten strekken? Volt wil dus zo snel mogelijk naar een rookvrije
generatie, zoals ik al eerder heb gezegd. Wij zien graag dat daarvoor grof
geschut wordt ingezet. Wij zien dus het liefst dat een pakje sigaretten van
standaardformaat in 2025 € 15 gaat kosten. Dat zou onze ambitie
bijvoorbeeld zijn. Prijsverhogingen zijn voor preventie het meest effectief.
Voorkomen is beter dan genezen, zo zullen we maar zeggen. Voor nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

2

zouden we bijvoorbeeld graag zien dat de verhoging van de accijnzen in
het Belastingplan wordt opgenomen.
Dan de wet die hier ter bespreking voorligt. Volt is het grotendeels eens
met de strekking van de wet, maar Volt zou ook graag van de Staatssecretaris horen in hoeverre hij het mogelijk acht om naast e-sigaretten andere
tabaksproducten en aanverwante producten te includeren in de wet, zoals
cigarillo’s en heatsticks.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Kuik.
Mevrouw Kuik (CDA):
Dank, voorzitter. Dit is deel twee voor een rookvrije generatie. Ook dit
wetsvoorstel steunt het CDA van harte.
Uit onderzoek blijkt dat emissies van verhitte tabak onder meer nicotine,
kankerverwekkende stoffen en andere schadelijke stoffen bevatten die
luchtwegproblemen veroorzaken. Het CDA gaat niet mee met het
argument dat elektronische verhittingsapparaten ervoor zorgen dat
mensen makkelijker van hun rookverslaving afkomen. Inmiddels is al
enkele keren onderzocht wat er feitelijk gebeurt als rokers de traditionele
sigaret verruilen voor de e-sigaret. Uit dat onderzoek blijkt dat ex-rokers
die gebruikmaken van de e-sigaret, een twee keer zo grote kans hebben
terug te vallen op het gebruik van de klassieke sigaret. Tegelijkertijd
kunnen e-sigaretten voor de jeugd een opstapje zijn naar verslaving aan
nicotine, waardoor zij op termijn overstappen op het roken van tabakssigaretten. Al met al steunt het CDA dus dat ook strenge eisen worden
gesteld aan de elektronische verhittingsapparaten, zodat deze niet
aangeprezen kunnen worden.
Voorzitter. Ik heb nog een aantal vragen. Wanneer ontvangt de Kamer het
toegezegde onderzoek naar scenario’s waaruit blijkt hoe de blootstelling
aan schadelijke stoffen in shishalounges kan worden verminderd?
Inmiddels weten we dat de regering van plan is om per 1 juli 2022
smaakjes in e-sigaretten te verbieden. Gaat dat ook gelden voor smaakjes
in waterpijpen?
Voorzitter. De Staatssecretaris schrijft in zijn schriftelijke beantwoording
dat bij de verpakkingseisen voor de verhittingsapparaten, die per AMvB
gesteld gaan worden, vooralsnog niet wordt gekozen voor het verplichten
van een neutrale verpakking. Ik vraag de Staatssecretaris waarom daar
niet voor is gekozen. Is het niet beter en helderder om die regels direct
voor alle tabaksproducten gelijk te stellen?
De Staatssecretaris geeft aan nog niet te kunnen zeggen hoeveel
verkooppunten er zullen verdwijnen als gevolg van de strengere eisen in
dit wetsvoorstel. Wordt in de bestaande monitors ook meegenomen
hoeveel verkooppunten van elektronische sigaretten en aanverwante
producten er zijn en wat de ontwikkeling hierbij is?
Tot slot, voorzitter. Eerder wilde ik al een keer mondelinge vragen stellen
over iets wat wel lijkt op snus – is een nicotineproduct dat wordt gebruikt
in Zweden – maar geen snus is. Het zijn zakjes nicotine die mensen tussen
de lip en hun tand stoppen. Daar zit dus veel nicotine in. Ik vraag de
Staatssecretaris of dit nu al verboden is. Zo nee, kan en wil de Staatssecretaris hier dan wat aan doen? Verslavingsexperts zien dit opkomen en
maken zich daar zorgen over.
Tot zover.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Maeijer.
Mevrouw Maeijer (PVV):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

3

Dank, voorzitter. Ik heb enigszins geprobeerd om herhalingen uit mijn
twee teksten te schrappen, gelet op het debat van vanochtend.
Ik wil toch nog even duidelijk maken dat het voor iedereen, jong en oud,
natuurlijk het beste is om niet te roken, welk product dan ook, en dat voor
mensen die toch nog roken, stoppen met roken altijd de beste en
gezondste optie is. Ik denk alleen dat, als dat echt zo simpel zou zijn,
waarschijnlijk veel mensen nog zouden roken. Een grote groep wil wel
stoppen, maar lukt dat simpelweg niet. Zij hebben daarom bijvoorbeeld
gekozen voor de e-sigaret. Deze groep, die ons de afgelopen weken
massaal heeft gemaild, loopt nu tegen het smaakjesverbod aan. Zij
waarschuwen voor onbedoelde effecten zoals het terugvallen op de
tabakssigaret, het over de grens halen van producten en het zelf gaan
mengen van producten. Ik zou toch graag van de Staatssecretaris willen
weten: hoe kijkt hij aan tegen deze waarschuwingen? Deelt hij die zorgen?
Is er onderzoek gedaan naar die – ik neem aan onbedoelde – mogelijke
neveneffecten van het smaakjesverbod? Heeft de Staatssecretaris zicht op
de grootte van deze groep? Klopt het dat meer dan 90%, volgens mij iets
van 98%, van de groep die overgestapt is op de e-sigaret ex-roker is? En is
er bijvoorbeeld zicht op hoeveel mensen met andere middelen geprobeerd hebben te stoppen met roken en nu uiteindelijk zijn uitgekomen bij
de e-sigaret? Bent u met deze mensen in gesprek geweest?
Ik heb nog een aantal andere vragen. Ik geloof dat ik het ook in de
schriftelijke ronde heb gevraagd, maar ik vraag toch nog even iets meer
door. Ik zou graag willen weten of er ook is gekeken naar andere opties
dan een totaal verbod op smaakjes. Is er ook gekeken naar bijvoorbeeld
een optie om een bepaald aantal smaken beschikbaar te houden voor
mensen die toch de e-sigaret roken? Is er gekeken naar het beschikbaar
houden van bijvoorbeeld smaakjes zonder nicotine? Is er gekeken naar
andere mogelijkheden dan het nu gelijk overstappen op een totaalverbod
op smaakjes?
Ik las ook ergens dat er nu onderzoek wordt gedaan of zal worden gedaan
naar een smaakjesverbod bij de waterpijp. Mevrouw Kuik vroeg daar ook
naar. Mogelijk kunt u daar ook even iets meer op ingaan.
Dank je wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Voorzitter, dank u wel. Mochten er mensen thuis nieuw ingeschakeld zijn:
ik noem heel kort mijn hoofdlijn bij het tegengaan van tabak. Ook nu nog
overlijdt in Nederland elk halfuur iemand aan het gebruik van tabak. Als
we daarover nadenken, moet het ons allemaal wel de ernst inscherpen
van het voorkomen dat jongeren gaan roken en ook dat risico lopen, want
niemand wil dat volgens mij voor al die jongeren die we allemaal zo graag
ontmoeten en bezig zien. Dus dat stimuleert de ChristenUnie-fractie om
met alles wat ze in zich heeft mee te werken aan die rookvrije generatie, in
ieder geval in 2040. Als het eerder gerealiseerd is, is dat geen enkel
probleem.
Voorzitter. Dat vind ik dus eigenlijk ook gelden voor alle vrouwen die in
verwachting zijn en hun partners. Alsjeblieft, laten we daar nu al op
inzetten. Zorg goed voor het kindje dat je verwacht. Als je daar hulp bij
nodig hebt, zoek die dan ook.
Juist in die lijn en ook in lijn met wat het RIVM heeft aangedragen om de
doelen in het Nationaal Preventieakkoord te halen, kunnen wij dit
wetsvoorstel steunen. Die verrassing breng ik dan nu maar alvast.
Enerzijds ziet het natuurlijk op de nieuwe apparaten die zijn ontwikkeld
om tabak te verhitten. Ik weet niet eens goed hoe ik «IQOS» uit moet
spreken, voorzitter, dus dat zegt dan wel weer iets over mijn bekendheid
met de apparaten. Ik gok zo, maar als de voorzitter het beter weet, word ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

4

vast vermaand. Die elektronische verhittingsapparaten zoals de IQOS, dat
staat voor «I quit ordinary smoking», zijn nieuwe vormen die roken voor
jongeren toch weer makkelijker en toegankelijker maken. Juist dat willen
wij graag tegengaan. Daarom steunen wij het onder de Tabaks- en
rookwarenwet brengen van deze apparaten.
Mijn vraag is wel: lopen we zo niet telkens achter de feiten aan? Nu is dit
weer ontwikkeld. Ik heb niet de vindingrijkheid om dan meteen weer iets
anders te verzinnen, maar zijn we nu genoeg techniekonafhankelijk in de
formulering? Of is het wachten tot er weer iets nieuws komt, dat je voor
mijn part in de magnetron doet en opsnuift, of verzin het maar? Zou er
nog een iets verdergaande maatregel gevonden kunnen worden, zo vraag
ik de Staatssecretaris. Heeft hij daar ook overleg over met zijn collega’s
over de grens? Want we horen van goede voorbeelden uit andere landen.
Daar verwijst hij ook volop naar in de memorie van toelichting.
Voorzitter. Ik heb nog twee punten. Wat betreft die verhittingsapparaten:
we zien nu ook al wel weer dat de tabaksindustrie eigenlijk een soort
kanteling probeert te simuleren, alsof ze toch bezig gaat met gezondheid
en met plantaardige geneesmiddelen via inhalatieapparaatjes. Het doel is
uiteindelijk toch weer het aan de man brengen van hun eigen troep. Ik
word daar een beetje cynisch van. Ziet het kabinet nog mogelijkheden om
al die zogenaamde «vernieuwingen» in de tabakswaren nog strenger aan
te pakken, zoals ook bepleit is door longartsen als mevrouw De Kanter in
Het Financieele Dagblad van 4 mei?
Voorzitter. Het tweede ding dat dit wetsvoorstel regelt, is het neutraal
maken van sigaretten zelf, dus niet alleen de verpakking, maar ook de
sigaretten zelf. Dat is een mooie stap. Ik vind dat ook wel logisch, maar
dan zou het toch ook in de lijn der verwachting liggen om dat te doen bij
de andere tabaksproducten? Daarom heb ik een amendement gemaakt
dat die mogelijkheid schept. Het is een kan-bepaling, dus het hoeft niet
direct. Je kunt, onderbouwd, kijken naar wat jongeren aantrekt. Misschien
valt een bepaalde dikke sigaar, die ik een oudere man nog weleens zie
roken, maar die verder wat minder gerookt wordt, daar wat minder snel
onder, maar zodra dat hip wordt, kan het juist weer de wens zijn om daar
eisen aan te stellen. Ik krijg graag een positieve reactie van de Staatssecretaris hierop. Het doel is echt, opnieuw, om te voorkomen dat meer
jongeren gaan roken, want wij weten wat voor ernstige gevolgen dat
heeft.
Ten slotte, voorzitter, want dat mag ook weleens: complimenten aan de
Staatssecretaris dat hij onvervaard doorgaat met het uitvoeren van het
Preventieakkoord, juist op dit punt, want dat is hard nodig.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Van der Laan van D66. O,
sorry, er is nog een vraag van mevrouw Maeijer.
Mevrouw Maeijer (PVV):
De ChristenUnie wil ver gaan om tot een rookvrije generatie te komen. Ik
zou toch wat willen vragen over het smaakjesverbod voor de e-sigaretten.
Een grote groep mensen geeft aan dat ze overgestapt zijn op de e-sigaret
omdat het hun simpelweg niet lukt om te stoppen met roken. Daarom
kiezen zij voor een minder schadelijk alternatief. Zij hebben ons, en
waarschijnlijk ook u, de afgelopen weken massaal benaderd. Zij
waarschuwen voor onbedoelde effecten. Zij maken zich er zorgen over dat
ze terugvallen op de tabakssigaret, dat ze producten over de grens gaan
halen of dat er zelf gemengd gaat worden. Hoe kijkt de ChristenUnie
hiertegen aan? Want het kan natuurlijk niet de bedoeling zijn van een
smaakjesverbod dat u mensen straks weer massaal aan de tabakssigaret
helpt.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

5

Ik heb dat ook gelezen. Dank voor die vraag. Ik heb me ook verwonderd
over die smaakjes. Ik wist tot voor kort niet dat appeltaartsmaak bestond.
Meerdere mensen die mij mailden, vonden die het allerlekkerst. Dan denk
je: wat betekent dat? Ik ben er dus verder naar gaan kijken en ontdekte dat
er zelfs een unicornsmaak bestond. Toen werd ik eerlijk gezegd al wat
ongeruster. Voor deze groep is het wellicht inderdaad zo dat al die
smaakjes hen helpen, maar ik zie toch ook wel de aantrekkende werking
die dit allermeest op jongeren heeft, zoals van unicorn. Ik heb kinderen en
ik weet dat het op een gegeven moment gewoon hip is. Ik kan me nog
meer verrassende smaakjes voorstellen. Als mevrouw Maeijer naar het
RIVM gaat, zal ze ontdekken dat er vele smaken zijn die mensen er toch
toe verleiden om te gaan roken. Ik denk dat de Staatssecretaris best nog
eens zijn inschatting uiteen kan zetten van wat het betekent voor de groep
mensen die al rookt, maar waarvan we absoluut hopen dat ze stoppen
met roken. Juist het proeven van tabak en hoe vies dat is, is dan
misschien wel een aanleiding om te stoppen. Laten we alles in het werk
stellen om die mensen te helpen. Maar het veel grotere gevaar is dat we
met allerlei verblindende smaakjes mensen soort van helpen om te blijven
roken. Dat steun ik niet, dus vandaar dat ik het wetsvoorstel wel snap.
Mevrouw Maeijer (PVV):
Er is inderdaad een veelheid aan smaken. Ik heb mij daar ook over
verwonderd als niet-roker, niet-damper of hoe het ook heet. Volgens mij is
er ook RIVM-onderzoek waaruit blijkt dat de populairste smaken menthol
en fruit zijn. Zou het niet beter zijn om te onderzoeken of er niet een
andere mogelijkheid is dan een totaalverbod? Want je weet dat je een
bepaalde groep mensen mogelijk terugdrijft naar de tabakssigaret, omdat
zij nu eenmaal gekozen hebben voor banaan of appel of ik-weet-nietwelke smaak. Het zou toch heel erg zonde zijn als dat het gevolg is van het
wetsvoorstel of het besluit dat hier nu voorligt? Dat kan toch niet de
bedoeling zijn? Dat zijn mensen die veelal hebben geprobeerd te stoppen
met roken, maar bij wie het niet is gelukt. Zij hebben nu een alternatief.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Dit is duidelijk een weging. Je ziet dat er beide kanten op gevolgen zijn. Ik
zou het ook andersom tegen mevrouw Maeijer kunnen zeggen. Van zo’n
IQOS of andere e-smoker teruggaan naar tabak roken is een kleinere stap
dan wanneer je helemaal gestopt bent. Dat is één. Daarmee maken we het
mensen dus ook moeilijker om te stoppen. Zo zou je ook kunnen
redeneren.
Een tweede punt is dat jongeren hierdoor nog steeds makkelijker de stap
maken. Het is inderdaad minder schadelijk; dat blijkt uit onderzoek.
Tegelijkertijd maakt het de stap naar verdergaan met roken makkelijker.
Het vergroot dus toch de kloof met helemaal niet beginnen. Ik wil die kloof
groter hebben en wil dat mensen er gewoon niet aan beginnen. Als je
begint met lekker appeltaart opzuigen, kun je er misschien maar beter een
bakken. Dan ben je er toch een hele dag mee bezig. Dat is ook niet zo
gezond, maar toch van een andere omvang en ernst dan dat je aan zo’n
inhalator zit.
Mevrouw Maeijer (PVV):
Tot slot, voorzitter. Ik hoor heel graag ook van de Staatssecretaris hoe het
precies zit met die groep mensen die nu gebruikmaakt van de e-sigaret.
Voor het merendeel zijn dat ex-rokers. Het zijn dus geen mensen die
denken: goh, ik rook niet, maar laat ik eens unicorn gaan roken. Het zijn
mensen die hebben gerookt, die daarvan af willen, die het hebben
geprobeerd en die nu daarbij zijn uitgekomen. Dat is een andere groep,
lijkt mij.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

6

Ten slotte, mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Daar zit precies het lastige, want ook qua handhaving en uitvoerbaarheid
zijn die groepen niet uit elkaar te trekken bij het verkopen van deze
apparaten en bij het verkopen van deze smaakjes. Hoezeer ik de afweging
van mevrouw Maeijer begrijp tussen mensen die gebruiken en mensen
die liever appeltaart roken dan pure tabak: er zit wel een afweging in qua
uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid. Ik snap dan de afweging van de
regering, maar het is natuurlijk prima als dat nog eens verder wordt
uitgelegd. Als er ook nog wegen zijn om mensen die op weg naar het
stoppen hier halt gehouden hebben, verder te helpen om te stoppen, dan
heb ik alle bereidheid om mee te denken met goede voorstellen van de
PVV-fractie.
De voorzitter:
Dank u zeer. Dan is nu het woord aan mevrouw Van der Laan namens D66.
Mevrouw Van der Laan (D66):
Dank u wel. Wij zijn voor een rookvrije generatie. Dat willen we graag
versnellen en versterken. Het is fijn dat we vandaag achterelkaar over
twee wetswijzigingen kunnen spreken. Ik heb ook mailtjes gekregen,
mevrouw Maeijer. Daar zullen vast mailtjes tussen hebben gezeten van
mensen die gestopt zijn met roken en dan vapors en dampers gebruiken.
Heel veel van die mailtjes noem ik ook gewoon bots; geautomatiseerde
mailtjes die ik heb gekregen. Wekenlang was dit het kenmerk van een
wereldwijde agressieve marketing van de tabakslobby. Dat gaat mij heel
ver. Ik noem de drempel die net ook is aangehaald. Het gebruik van
e-cigarettes met lekkere smaakjes wordt geromantiseerd. Mij gaat het
erom dat mensen niet beginnen. Het zijn veelal jongeren die beginnen.
Als die drempel lager is door het gebruik van e-cigarettes, dan is de kans
drie tot vijf keer groter dat ze daadwerkelijk gaan roken. Dat gaat mij te
ver; dat willen we niet. Vandaar dat wij achter de maatregelen staan die
hier vandaag voorliggen.
Dit wetsvoorstel regelt dat naast de verpakkingen ook de sigaretten een
neutraal uiterlijk krijgen. Er is bij de verpakkingen gekozen voor een
groen-bruine kleur. Deze zou het meest onaantrekkelijk zijn. Deze wet gaat
erover dat ook de sigaretten zelf neutraal moeten zijn, maar welke kleur
moeten deze krijgen? Ook bruin, of blijft het bij wit? Ik snap dat we niet
willen dat sigaretten glitters of leuke kleurtjes bevatten, maar het is mij
nog niet helemaal duidelijk welke kleur en formaat het kabinet dan gaat
voorstellen.
Omdat deze wet ook eisen gaat stellen aan de kenmerken van een sigaret,
vraag ik me af wat de stand van zaken is rond de zogenoemde «sjoemelsigaret» en de Europese regelgeving ten aanzien van de meetinstrumenten.
Er wordt gemeten of sigaretten niet te veel schadelijke stoffen bevatten,
maar door kleine gaatjes in de sigaretten kunnen tabaksproducenten deze
meetmethode omzeilen, zo bevestigde ook het RIVM. Nu wil de Europese
Commissie nog steeds niet de eisen voor een goede meetmethode
aanpassen. Dat was recentelijk in het nieuws, in mei 2021. Wat zijn de
ontwikkelingen op dit punt of wat kan de Staatssecretaris hier verder aan
doen?
Naast sigaretten zijn er andere tabaksproducten die schadelijk zijn voor de
volksgezondheid, zoals de e-cigarette. Daar heb ik net al wat over gezegd.
Wij vinden dat voor e-cigarettes dezelfde regels moeten gaan gelden als
voor gewone sigaretten. Wij steunen dan ook het voorstel om deze
producten onder de tabakswet te laten vallen. Wel is voor mij nog
onduidelijk wat de plannen zijn voor het uiterlijk van tabaksproducten als
sigaren, cigarillo’s, tabaksticks en e-sigaretten. In het Preventieakkoord is
gesteld dat wordt overwogen om de verpakkingen in 2022 gelijk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

7

trekken. Wat is daarvan de stand van zaken en hoe zit het met het uiterlijk
van deze producten zelf? Sigaren en cigarillo’s zijn gewikkeld in een blad,
dus die zijn al vrij neutraal, zou je kunnen zeggen. Ik ben benieuwd naar
de reactie. Is dan ook bekend hoeveel effect dit zou hebben?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan ten slotte van de zijde van de Kamer de heer Van Campen
van de VVD.
De heer Van Campen (VVD):
Voorzitter. Dank u wel. In het hiervoor gevoerde debat hebben we met
elkaar uitvoerig stilgestaan bij de schadelijke effecten van roken. De cijfers
zijn ons inmiddels wel helder: 20.000 doden per jaar als gevolg van
tabaksgebruik. 75 startende jongeren per dag. Het is onacceptabel en
moet worden teruggebracht. Voor de VVD geldt bij de weging van dit
voorstel eigenlijk maar één ding: de gezondheidsconsequenties voor de
gebruiker. Langs die lijn hebben wij het voorliggende voorstel beoordeeld.
Het is logisch dat het decennialange beleid van rookontmoediging heeft
geleid tot het zoeken naar alternatieve wegen. Zo stelt de regering dat uit
onderzoek blijkt dat tabaksfabrikanten bij het invoeren van nieuwe regels
de grenzen van de wet opzoeken om het doel van de wet te omzeilen.
Recent heeft de Staatssecretaris een voorstel om smaakjes in elektronische sigaretten te verbieden, voorgelegd aan de Raad van State. Net als
een aantal collega’s al zeiden: ook onze mailboxen stroomden vol met
berichten van mensen die ons opriepen om hier niet in mee te gaan. Juist
omdat dit hen van het nog ongezondere roken afbracht, zo lezen we veel.
Hetzelfde dilemma doemt op bij het voorliggende wetsvoorstel. Ik wil hier
graag stilstaan bij wat dit voor onze fractie betekent, want wij willen niet
dat mensen van de regen in de drup belanden. Wij zijn overtuigd door
onderzoek dat stelt dat ook het gebruik van elektronische sigaretten slecht
is voor de gezondheid. Het dient als opmaat naar het gebruik van de
klassieke sigaret of de twee worden naast elkaar tegelijkertijd gebruikt.
Ook al zijn wij wars van het geheven vingertje en het betuttelende toontje:
wij willen gewoon dat mensen de kans krijgen om een leven lang gezond
te zijn. Het voorstel om in te kunnen grijpen op kleur- en uitstraling van
sigaretten weegt de VVD langs het uitgangspunt van beleidsconsistentie.
Voorzitter. Het is eigenlijk niet uit te leggen dat je enerzijds forse maatregelen neemt om de sigarettenprijs te verhogen, speciaalzaken vraagt om
hun reclame in te binden en alleen onder de strengste voorwaarden in de
speciaalzaak nog tabaksproducten te mogen laten zien, en je anderzijds de
tabaks- en rookwarenindustrie de volle gelegenheid geeft om fancy, hippe
sigaretten te maken, terwijl de afschrikwekkende foto’s van de gevolgen
van het roken van de pakjes af springen.
Wat gaat de Staatssecretaris nu precies doen met de bevoegdheid die hij
hier van de Kamer vraagt? Het voorschrijven van neutrale sigaretten
behoort niet tot de implementatie van de Tabaksproductenrichtlijn, zegt
hij. Maar wat regelt die nu concreet precies? De ministeriële regeling
moet, voor zover ik heb begrepen, nog worden opgesteld. Daarin gaat de
regering eisen stellen aan het uiterlijk van sigaretten, maar welke eisen
zijn dat? Daar zit ook een gevoeligheid voor de uitvoering volgens de
NVWA, zo lezen we. Zij kunnen eigenlijk pas echt beoordelen wat de
impact is op het moment dat de ministeriële regeling bekend is.
Kan de Staatssecretaris aangeven hoe dat vervolgtraject eruitziet,
wanneer de ministeriële regeling bekend wordt en of het de bedoeling is
dat die gelijktijdig in werking treedt met het wetsvoorstel? Ik hoor graag
een reactie van de Staatssecretaris. Wel moet worden opgemerkt dat het
in ieder geval een hele opluchting is dat onder «verhittingsapparaten» niet
magnetrons en ovens worden verstaan. Dat stelt in ieder geval de lasagne
voor het komende weekend weer veilig, zou ik maar willen zeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

8

Voorzitter. Tot slot. Onder de streep zijn mensen zelf verantwoordelijk voor
de keuzes die ze maken in het leven. Het past een overheid niet daar een
waardeoordeel aan te verbinden, iets wat ik mij als liberaal nooit in het
hoofd zou halen om te doen. Wel vind ik dat de overheid de plicht heeft
om alles in het werk te stellen om mensen de kans te geven, hun leven
gezond te kunnen leiden. In afwachting van de antwoorden op onze
vragen zien wij het voorliggende voorstel als ondersteuning van dat
uitgangspunt.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan zijn wij heel vlot gekomen aan het einde van de eerste
termijn van de Kamer. Ik stel voor dat we gaan schorsen tot 14.00 uur en
dan gaan we luisteren naar de antwoorden van de Staatssecretaris.
De vergadering wordt van 13.43 uur tot 14.04 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan, als de ondersteuning haar plaats heeft ingenomen, het woord
geven aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dank, voorzitter. Dit is de behandeling van het tweede wetsvoorstel dat
vandaag aan de orde is. Ik wil beginnen door toch even met ere de namen
te noemen van twee longartsen: Wanda de Kanter en Pauline Dekker.
Wanda de Kanter is gestopt als longarts; zij is nu helemaal bezig met de
strijd tegen het roken. Inmiddels zijn ze allebei officier in de Orde van
Oranje-Nassau vanwege hun verdiensten in de strijd tegen het roken. Een
van de woordvoerders noemde hun naam. Toen dacht ik: ik vind het ook
wel gepast om hun namen te noemen, omdat zij er heel consequent in zijn
en ze volgens mij van grote betekenis zijn voor het gezondheidsbelang
van Nederland.
Dit tweede wetsvoorstel brengt elektronische verhittingsapparaten onder
de Tabaks- en rookwarenwet. Dat zijn apparaten die tabak niet
verbranden, zoals bij een sigaret gebeurt, maar die verhitten. Voor de
goede orde: ik heb het hier dus niet over e-sigaretten, omdat die vloeistof
verhitten. E-sigaretten vallen al onder het rookverbod. Hier gaan we dat
regelen voor de elektronische verhittingsapparaten. Ik ga daar wel een
stap verder in. Verschillende woordvoerders hebben al gerefereerd aan
het verbieden van smaakjes. Daar kom ik straks apart op terug.
Maar voor de duidelijkheid: dit wetsvoorstel gaat over verhittingsapparaten en niet over e-sigaretten. De IQOS – zo spreek je dat uit, zeg ik even
tegen mevrouw Bikker – van Philip Morris is een voorbeeld van een
elektronisch verhittingsapparaat. Het ziet eruit als een gadget en het is
vernieuwend en slim ontworpen. Vooral voor jongeren is dat aanlokkelijk.
Het gebruiken van de IQOS is schadelijk voor de gezondheid. De tabaksstick die met IQOS wordt verhit, bevat onder andere kankerverwekkende
stoffen; dat blijkt uit onderzoek van het RIVM.
De tabaksstick is als een tabaksproduct gedefinieerd, en valt daarom al
onder de Tabaks- en rookwarenwet, maar dat verhittingsapparaat zelf nog
niet. Omdat elektronische verhittingsapparaten noodzakelijk zijn voor het
verhitten van tabakssticks, kunnen deze apparaten niet los worden gezien
van die tabaksproducten. Daarom wordt met deze wetswijziging ook het
apparaat zelf onder de Tabaks- en rookwarenwet gebracht. Dit naar
analogie van de e-sigaret, waarbij zowel het apparaat als de navulvloeistof
onder de Tabaks- en rookwarenwet valt.
Mevrouw Bikker zei: de industrie is ons nog steeds te snel af en hoe kan je
alles onder één definitie vangen? Dat hebben we nu geprobeerd zo breed
mogelijk te doen. Het is mijn grootste ambitie om niet achter de feiten aan
te hollen bij het tabaksbeleid. Wij hebben geprobeerd dit zo breed te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

9

definiëren dat allerlei nieuwe gadgets er ook onder zouden moeten vallen.
De industrie is inventief, is vandaag meermalen gebleken. Ik beloof dus
niet dat ze ons niet op een andere manier gaan verrassen, maar dan gaan
we kijken of we daar dan ook weer zo snel mogelijk op kunnen reageren.
Voorzitter. We gaan het in het wetsvoorstel zo regelen dat verschillende
wettelijke verboden die nu al gelden voor tabaksproducten, zoals het
rookverbod, het reclameverbod en de leeftijdsgrens van 18 jaar, ook op
deze apparaten worden toegepast. Onze kinderen moeten kunnen
opgroeien in een rook- en tabaksvrije omgeving. Dat betekent ook dat
kinderen beschermd moeten worden tegen de verleiding om elektronische verhittingsapparaten te kopen en te gebruiken. Dat is het ene deel
van het wetsvoorstel.
In het wetsvoorstel is nog een wijziging opgenomen. Daarmee wordt het
mogelijk om bij een ministeriële regeling eisen te stellen aan het uiterlijk
van sigaretten. Deze maatregel ligt in het verlengde van de eis die sinds
1 oktober 2020 geldt, namelijk dat verpakkingen van sigaretten en
shagtabak neutraal moeten zijn. Door nu ook een standaarduiterlijk voor
sigaretten zelf voor te schrijven, wordt voorkomen dat de marketingactiviteiten worden verplaatst van de verpakking naar de sigaret zelf. Een
standaarduiterlijk voor een sigaret trekt minder de aandacht. Ik ga straks
in op andere producten.
Dat brengt me bij het eerste blokje met antwoorden, over de inhoud van
het wetsvoorstel. Het tweede blokje gaat over e-sigaretten. Dat gaat om
vragen die niet rechtstreeks betrekking hebben op dit wetsvoorstel, maar
die wel gesteld zijn over de e-sigaret. Tot slot is er een blokje overig. Ik
heb dus drie blokjes, voorzitter.
Het eerste blokje is: de inhoud van het wetsvoorstel. Het tweede blokje
gaat over e-sigaretten. Dat zijn dus vragen die niet rechtstreeks betrekking
hebben op dit wetsvoorstel, maar wel zijn gesteld. Tot slot heb ik een
blokje overig. Ik heb dus drie blokjes, voorzitter.
Het wetsvoorstel zelf. CDA, ChristenUnie, Volt en D66 hebben vragen
gesteld over het neutrale uiterlijk van de tabaksproducten. Er wordt hier
een mogelijkheid geboden om een neutraal uiterlijk te ontwerpen voor de
sigaret. Verschillende vraagstellers vroegen: waarom doe je dat niet ook
voor cigarillo’s, sigaren, heatsticks of andere dingen? Het simpele
antwoord is: de huidige formulering van dit wetsvoorstel laat dat niet toe.
Dan moet de grondslag van dit wetsvoorstel worden uitgebreid. Die kan
natuurlijk wel worden uitgebreid en ik zie dat mevrouw Bikker daar een
amendement over heeft ingediend op stuk nr. 7. Ik weet niet of alle leden
dat ook hebben gezien. Maar in de toelichting wordt dus aangegeven dat
er meer producten onder de werking van dit wetsvoorstel moeten worden
gesteld, zodat ook cigarillo’s, sigaren en andere rookproducten neutraal
kunnen worden vormgegeven. Ikzelf zie dat als in lijn met de afspraken die
we hebben gemaakt in het Preventieakkoord. In dat licht bezien, wil ik bij
dit amendement de appreciatie geven: oordeel Kamer.
Mevrouw Kuik heeft gevraagd: hoeveel verkooppunten voor verhittingsapparaten gaan er verdwijnen? Wordt in monitors meegenomen hoeveel
verkooppunten van e-sigaretten er zijn en wat de ontwikkelingen hierin
zijn? De regelgeving over de vermindering van de verkooppunten, zoals
het verbod op verkoop via internet en in supermarkten, waar we het het
vorige uur ook over hadden, geldt ook voor e-sigaretten en verhittingsapparaten. Het aantal verkooppunten zal de komende jaren naar alle
waarschijnlijkheid wel gaan afnemen. Wij monitoren het aantal verkooppunten van deze producten nu echter nog niet. Het merendeel van de
verkooppunten van tabak verkoopt echter ook e-sigaretten. De verkooppunten hebben we wel in beeld bij de gecombineerde verkoop, dus
e-sigaretten en gewone sigaretten en sigaren. Op hoofdlijnen zullen we
daarmee wel zicht gaan krijgen op verkooppunten van e-sigaretten en dat
is volgens mij precies de bedoeling van mevrouw Kuik.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

10

Voorzitter. Ik heb de vraag van mevrouw Bikker over IQOS eigenlijk al
meegenomen in mijn inleiding. We lopen achter de feiten aan en we
moeten het niet in een bredere verzamelnaam stoppen. Ik ben daarop
ingegaan, dus die hoef ik niet apart te beantwoorden.
Verschillende fracties hebben gevraagd: hoe gaat zo’n sigaret er nou
uitzien? In de wet is een delegatiebepaling opgenomen, zodat de eisen
aan de standaardsigaret, waaronder de kleur, bij ministeriële regeling
worden vastgesteld. De vormgeving wordt bij ministeriële regeling
vastgesteld. In Australië, Frankrijk, Hongarije, Nieuw-Zeeland, Noorwegen
en Ierland is dit al gerealiseerd. Er zijn dus nogal wat landen die hiermee
bezig zijn, dus we lopen hier echt niet in voorop. We horen wel bij de
kopgroep, maar er zijn landen die dit gewoon al hebben. Daar is gekozen
voor een witte sigaret. Voor de eisen aan een neutrale sigaret is gekozen
om aan te sluiten bij regelgeving in andere landen. Dat is ons
uitgangspunt. Als er Kamerleden zijn die het stoer vinden om in
Nederland met olijfgroene sigaretten te gaan werken, dan onderscheiden
we ons, maar dit wordt bij ministeriële regeling vastgesteld, dus geeft u
ons alstublieft het vertrouwen dat wij dat goed gaan doen. Al die landen
die ik net noemde, hebben gekozen voor wit.
De heer Van Campen heeft gevraagd: wat gaat de Staatssecretaris doen
met de bevoegdheid die hij hier van de Kamer vraagt? Hoe ga je dat
vormgeven? Ik noemde al die landen die als voorbeeld hebben gediend.
In de ministeriële regeling worden de specifieke eisen gesteld voor het
uiterlijk van sigaretten. Ik herhaal eigenlijk weer het antwoord dat ik net
gaf: dat wordt in de ministeriële regeling vastgelegd. Dat is een
bevoegdheid van het kabinet, zoals u weet. Wij neigen ernaar om de lijn te
volgen van landen die hetzelfde hebben gedaan. Alle gadgets gaan dus
afgehouden worden van het uiterlijk van een sigaret en geen randjes en
tierelantijntjes. Het wordt een plain witte sigaret, tenzij er een filter aan zit.
Ik weet niet of een filter ook wit moet. Daar kun je nog over verschillen. Dit
waren alle antwoorden over het wetsvoorstel zelf.
Dan ga ik over naar de antwoorden op de vragen over de e-sigaret. Er is
veel gesproken over het smaakjesverbod. Mevrouw Maeijer vroeg: ik heb
daar kennis van genomen, maar zijn er nou nog alternatieven overwogen,
bijvoorbeeld om een paar smaakjes te houden? In antwoord daarop het
volgende. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat zoete smaken de
e-sigaret aantrekkelijk maken, met name voor jongeren. Ik ben ook bij het
RIVM geweest; misschien meer woordvoerders van de Kamer ook. Ik vond
het ongelofelijk hoe inventief dat is. Bij dozijnen staan daar de smaakjes.
Die zijn echt niet bedoeld voor 80-plussers, die zijn goeddeels gericht op
jongeren. We willen een rookvrije generatie. Dan moet je je ook richten op
jongeren. Om deze jongeren te beschermen en het gebruik van de
e-sigaret te ontmoedigen, is daarom besloten om alle smaken anders dan
tabak te verbieden. Het kabinet is van mening dat het beschermen van
jongeren tegen de schadelijkheid en verslavendheid van het product
zwaarder weegt dan de aantrekkelijkheid van de e-sigaret als stoppenmet-rokenmiddel. Het gros van de smaakjes heeft ook niente, nada, niks
met tabak te maken, zoals mevrouw Bikker ook aangaf: appeltaart,
blueberry cheesecake et cetera. Daarom beperken we ons tot puur tabak.
Ik zeg daarbij dan ook gelijk, ook in de richting van mevrouw Maeijer, dat
wat ons betreft de e-sigaret natuurlijk een instrument blijft dat ingezet kan
worden om mensen te laten afkicken van de verslaving. Dat heb ik ook in
eerdere debatten gezegd, ook tegen de fractie van de PVV. Dat vinden wij
een te verdedigen route, maar daar hebben we echt geen smaakjes voor
nodig, want mensen die verslaafd zijn aan tabak kun je ook via de
e-sigaret, via de tabakssmaak, laten afkicken. Daar hebben ze volgens mij
geen appeltaart voor nodig.
Voorzitter. Mevrouw Maeijer vroeg: hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen
de waarschuwingen over onbedoelde mogelijke neveneffecten van het
smaakjesverbod? Klopt het dat ongeveer 90% van de mensen die de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

11

e-sigaret roken, ex-rokers zijn? Veel e-sigaretgebruikers roken ook nog
tabakssigaretten. Dat blijkt uit onderzoek. Dat vind ik heel zorgelijk.
Misschien is de combinatie zelfs nog schadelijker dan het gebruik van een
van beide producten. Doordat beide producten gebruikt worden, bestaat
er een kans dat mensen door het smaakjesverbod gaan terugvallen naar
de reguliere sigaret. Het kabinet is dan ook van mening dat zowel roken
als dampen schadelijk is en dat de grootste gezondheidswinst wordt
behaald wanneer rokers volledig stoppen met beide producten. Roken
past daar niet bij en een vervangend schadelijk product zoals het
overstappen op de e-sigaret is geen goede vervanging, tenzij het is om
heel gericht onder begeleiding af te kicken. Het beleid van de regering is
er daarom op gericht de consument te wijzen op gezondheidsrisico’s van
tabaksproducten en aanverwante producten, waaronder e-sigaretten. Wij
zien ook in andere landen dat de e-sigaret echt een opstapproduct is voor
jonge mensen, voor niet-rokers, naar roken. Zoals ik al aangaf: als je het
gebruikt als afkickinstrument, dan zijn we gelijk in gesprek.
Dat brengt me bij het kopje overig, voorzitter.
Mevrouw Maeijer (PVV):
Ik haak daar toch nog even op in. Van hoeveel mensen van de groep
dampers die nu de e-sigaret gebruiken, verwacht de Staatssecretaris dat
ze zullen terugvallen op het gebruik van de tabakssigaret door het verbod
op de smaakjes?
Staatssecretaris Blokhuis:
Volgens mij is daar nog nooit onderzoek naar verricht. Ik hoop eerlijk
gezegd: zo weinig mogelijk. Ons streven is gewoon en-en. Wij willen én
de e-sigaret terugdringen én de gewone sigaret, want ook de e-sigaret, zo
hebben verschillende onderzoeken laten zien ... Er is ook internationaal
onderzoek. Wij spannen ons ervoor in om zowel de tabakssigaret zelf, dus
de sigaret zonder vloeistof, als de e-sigaret terug te dringen. Het is dus
en-en. Wat mij betreft is de vraag of er terugval is minder interessant. We
willen allebei niet.
Mevrouw Maeijer (PVV):
Dat begrijp ik. Dat wil, denk ik, iedereen. Niemand hier pleit ervoor dat
iedereen massaal een e-sigaret gaat roken. Dat is ook niet mijn inbreng,
integendeel. Alleen is er nou eenmaal een groep mensen die hem
gebruikt en die aangeeft: ik heb geprobeerd te stoppen en het lukt me
niet; ik ben nu uitgekomen bij de e-sigaret. Ik ben bang voor het volgende.
Schiet u zichzelf straks niet in de eigen voet als blijkt dat er eigenlijk
helemaal geen zicht is op hoeveel mensen dan zeggen terug te vallen op
de tabakssigaret?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik zou willen voorstellen om sowieso te monitoren wat de effecten
daarvan zijn. Dat sluit ook aan op de motie van mevrouw Maeijer uit het
vorige debat. Ik bedoel dat we in beeld brengen welk effect deze specifieke maatregel heeft, die overigens nog van kracht moet worden. Ik heb
eerlijk gezegd ook woordvoerders van de PVV-fractie een pleidooi horen
houden voor het roken van de e-sigaret. Het zijn niet mevrouw Maeijer en
mevrouw Agema, maar andere woordvoerders die daar een pleidooi voor
hebben gehouden. Ik zou het jammer vinden als de indruk gaat bestaan
dat het een goed alternatief is. Wat dit kabinet doet, is het volgende. Wij
willen wel e-sigaretten die een tabakssmaak hebben in de lucht houden,
juist om mensen in staat te stellen om via de e-sigaret af te kicken van de
reguliere sigaret. Het is een hele gekke route als we van de reguliere
sigaret via appeltaart en strawberry naar nul gaan. We moeten daar ook
de doortraptheid van de tabaksindustrie in zien. Die producten zijn echt
niet gericht op de oudere generatie. Die zijn echt gericht op de jongere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

12

generatie. Die willen ze op die manier in aanraking laten komen met
tabaksverwante producten.
Voorzitter. Ik ga naar de overige vragen. Allereerst over de accijnsverhoging. Mevrouw Gündoğan vroeg: hoe sta je tegenover een accijnsverhoging voor volgend jaar, maar ook verder kijkend? Zoals mevrouw
Gündoğan weet, hebben wij in het Preventieakkoord afgesproken dat we
mikken op een tientje in 2023. Ik heb weleens gezegd in een interview: wat
mij betreft mag het wel € 20 per pakje worden. Ik hoorde mevrouw
Gündoğan zeggen: van mij mag het € 15 worden. Dat zit er mooi tussenin.
Maar feit is dat onomstreden is dat het duurder maken van sigaretten een
van de beste instrumenten is om roken onaantrekkelijk te maken en terug
te dringen.
Wij hebben onderzoek gedaan naar de effecten van de eerste accijnsverhoging. Dat moet materiaal bieden om voor het Belastingplan van
volgend jaar een weloverwogen besluit te kunnen nemen om tot verdere
verhoging over te gaan. Wat betreft de stappen daarna kan ik zeggen dat
wij eerder hebben aangegeven dat een besluit over een verdere
verhoging naar dat tientje na 2023 – dat moet een volgend kabinet doen,
tenzij de formatie echt heel lang duurt – in de zomer van volgend jaar
genomen zou moeten kunnen worden. Dat lijkt me een heel logisch
moment om te zeggen: is volgend jaar de laatste verhoging of gaan we
daarmee verder?
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Sorry, want ik stelde hier nu geen vragen over, maar ik probeer hier ook
de erfenis van mijn voorganger mevrouw Dik-Faber goed te beheren.
Vandaar dat ik mij meld, want juist van haar hand is bij het vorige overleg
over preventie, in februari, een motie aangenomen die erop ziet om bij het
Belastingplan 2022 al voorstellen te doen om, na ommekomst van het
onderzoek waarover de Staatssecretaris net sprak, toch die accijnzen te
verhogen. Nu bespeur ik in het antwoord van de Staatssecretaris heel licht
dat het zou kunnen dat het toch een jaar verder geduwd wordt dan de
motie uitspreekt. Dat zou ik zeer betreuren, want er is Kamerbreed –
volgens mij gaat het om meer dan 90 zetels, dus dat is toch wel een ruime
steun in de rug van de Staatssecretaris – gezegd: kijk hier alvast naar voor
het Belastingplan 2022.
Staatssecretaris Blokhuis:
Dat laatste gaan we heel nadrukkelijk doen. We hebben dat onderzoek. We
moeten op basis daarvan gaan kijken of er voldoende reden is om de
volgende accijnsverhoging volgend jaar te effectueren. Het mag duidelijk
zijn dat ik me ervoor in wil zetten dat we die stap inderdaad gaan zetten.
Als ik dat zeg, stel ik mij daarmee al best wel kwetsbaar op, want dit is
mijn inzet in het kabinet en als het niet lukt, weet de Kamer dat ik niet mijn
punt heb gehaald. Maar ik geef mijn inzet bloot. Dat is in het kader van
transparantie wel handig, denk ik. En ik voel mij breed gesteund door 90
Kamerleden. Dat is wel een comfortabele gedachte.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):
Zelfs 91. Hoe fijn is dat?
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Ik kom bij het onderwerp shishalounges. Daar hebben
verschillende fracties vragen over gesteld: mevrouw Maeijer, mevrouw
Kuik en ook anderen. Er werd gevraagd: wanneer ontvangt de Kamer het
toegezegde onderzoek naar scenario’s om de blootstelling aan schadelijke
stoffen in shishalounges te verminderen? Inmiddels weten we dat de
regering van plan is om smaakjes te verbieden, zeggen de vraagstellers.
Zij vragen: gaat dit ook gelden voor smaakjes in waterpijpen en, zo ja,
welk effecten heeft dat dan op shishalounges? Het onderzoek waarnaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

13

wordt gevraagd, is binnenkort gereed. Ik verwacht het rapport na het
zomerreces aan de Kamer te kunnen aanbieden.
Het verbieden van zoete smaakjes voor waterpijptabak is een van de
scenario’s. Maar dan komt er een teleurstellende mededeling: juridisch
gezien blijkt het niet mogelijk te zijn om die nu te verbieden, omdat de
Europese Tabaksproductenrichtlijn geen ruimte aan de lidstaten biedt om
zelf smaken van tabak te reguleren. Dat kan wel, maar dan moet de
betreffende richtlijn worden aangepast. Als de vragenstellers zeggen «doe
dat dan», dan neem ik die uitnodiging gelijk aan om daar onze invloed aan
te wenden. Het mag namelijk duidelijk zijn dat we geen objectieve
verdediging hebben als we dat onderscheid moeten uitleggen. In Europa
moeten we daar dus het gesprek over aangaan om dat ook te effectueren.
Voor vloeistoffen voor e-sigaretten hebben lidstaten wél de ruimte om
smaken te verbieden. Dat is best wel vreemd. We moeten daar dus het
Europees gevecht over aangaan. Ik ben de eerste die de vinger opsteekt
om dat te doen.
Voorzitter. Mevrouw Kuik heeft gevraagd naar de nicotinezakjes; weer iets
nieuws. We kenden snus, maar dit is weer iets anders. Als we niet
oppassen zijn die nicotinezakjes opeens de gadget die je als jongere moet
hebben. Deze producten vallen niet onder de Tabaks- en rookwarenwet. Ik
heb de Kamer begin dit jaar, op 4 maart, geïnformeerd over mijn wens om
deze producten onder de Tabaks- en rookwarenwet te reguleren. Intussen
worden we op dit punt ook haast weer ingehaald door de actualiteit. De
populariteit neemt namelijk wel met hele forse schreden toe. Ik bekijk nu
samen met de toezichthouder welke mogelijkheden er zijn om onder de
Warenwet te handhaven, om zo met name jongeren en mensen die geen
tabak gebruiken te beschermen tegen gebruik van deze producten. Dus de
eerste lijn zou zijn om onder de Warenwet een verbod in te stellen. Ik wil
daarnaast, want dat is een steviger lijn om het goed te borgen, een
wetswijziging voorbereiden om nicotineproducten zonder tabak op te
nemen in de Tabaks- en rookwarenwet en om nicotinezakjes in het
bijzonder te verbieden. Dus dat is de langetermijnoplossing. De oplossing
op de korte termijn is de Warenwet. Ik hoop de Kamer daar op korte
termijn over te informeren.
Mevrouw Van der Laan heeft gevraagd naar de sjoemelsigaret. Ik vind dat
een terechte vraag, want dat is ook zo’n gebed zonder end, waarbij je
hoopt dat dat inzicht ook breder doorbreekt dan alleen in Nederland. U
weet dat ik me daar in de afgelopen jaren fors voor heb ingespannen. Ik
heb daar de vorige Eurocommissaris en ook de huidige Eurocommissaris
persoonlijk op aangesproken. Mevrouw Kyriakides was heel geïnteresseerd, evenals Andriukaitis, de vorige Eurocommissaris. Ik heb ze gezegd
dat de ISO-meetmethode voor teer, nicotine en koolmonoxide niet correct
is. Die methode is nota bene ontwikkeld door de tabaksindustrie zelf; over
verdacht gesproken. De huidige Eurocommissaris was geïnteresseerd en
heeft mij gezegd dat ze dat wil bezien. In het implementatierapport over
de Europese Tabaksproductenrichtlijn van 20 mei jongstleden kwam zij
erop terug. Daarin zegt ze dat er geen enkele methode is die het
rookgedrag van mensen nabootst en dat er geen nieuwe wetenschappelijke en technische ontwikkelingen zijn die een wijziging van de meetmethode rechtvaardigen. Nou, dat is een waardeloos idee. Dat is een
waardeloos verhaal; laat ik dat gewoon maar zeggen. We hebben namelijk
de Canadian Intense-methode. Die benadert de werkelijkheid veel beter.
Die plakt namelijk het filter dicht, zoals een mens ook doet als hij rookt. Je
omsluit het filter met je vingers en je mond, waardoor die gaatjes allemaal
dicht zijn.
Ik blijf me hiervoor inzetten, maar dit is wel een hele teleurstellende
tussenstap. De volgende gelegenheid om te pleiten voor vervanging van
de meetmethode is nádat de Europese Commissie haar voorstel voor de
herziene richtlijn heeft gepubliceerd. Daar is nog geen datum voor
voorzien. In Europa gaat dat niet heel snel, maar ik beloof aan de Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

14

dat ik mij daarvoor blijf inspannen. Ik spreek hier ook met Europarlementariërs over en ook met collega-bewindspersonen uit Frankrijk, Duitsland,
België en andere landen. Iedereen snapt het. Iedereen vindt het ook een
billijk punt. Tegelijkertijd vinden ze het ook niet het allerbelangrijkste punt.
Ze zeggen: we moeten sowieso van die nicotinezooi af, dus weg ermee.
Maar dit is wel een heel belangrijke tussenstap.
Overigens weet u dat er over de meetmethode een rechtszaak loopt tegen
de Staat. De rechtbank Rotterdam heeft het Hof in Luxemburg prejudiciële
vragen gesteld. De partijen wachten nu op antwoord. Dat is de laatste
tussenstap.
Dat is ook het laatste antwoord, voorzitter.
De voorzitter:
Nou, dat gaat heel vlotjes. Bent u al klaar voor een tweede termijn,
mevrouw Gündoğan? Ja? Dan mag ik u nu het woord geven.
Mevrouw Gündoğan (Volt):
Dank u wel, voorzitter. Overigens: als een pakje sigaretten € 20 of zelfs
€ 25 kost, dan ben ik daar voor, hoor. De onderzoeken in Australië en
Californië daarnaar zijn namelijk bemoedigend om in ieder geval de
kinderen ervan te weerhouden om te roken. Desalniettemin dien ik de
volgende motie in.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in het Nationaal Preventieakkoord de doelstelling
opgenomen staat dat een pakje sigaretten in 2023 € 10 zou gaan kosten;
overwegende dat om dit te bereiken de accijnzen per pakje sigaretten
jaarlijks met minimaal € 1 verhoogd dienen te worden;
overwegende dat tevens de evaluatie van de accijnsverhoging van 2020
met betrekking tot de grenseffecten door het RIVM d.d. 11 juni toegestuurd is aan de Kamer;
verzoekt de regering in het Belastingplan voor 2022 een verhoging van de
accijnzen op tabak met € 1 per pakje sigaretten op te nemen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Gündoğan, Kuik en Bikker.
Zij krijgt nr. 8 (35 665).
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Kuik.
Mevrouw Kuik (CDA):
Voorzitter. Ik heb één motie, die gaat over die nicotinezakjes. Je ziet dat
daar weer allerlei smaken voor zijn. Er is zelfs ook de smaak «tabak». Oké.
Maar het is echt marketing die zich richt op jongeren. Vandaar de
volgende motie.
Motie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

15

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat het gebruik van nicotinezakjes zonder tabak steeds
populairder wordt;
constaterende dat uit onderzoek van het RIVM blijkt dat het gebruik van
dergelijke nicotinezakjes effecten op het hartritme kan veroorzaken,
nicotineverslaving op kan wekken en in stand kan houden en een nadelig
effect op de ontwikkeling van het jonge brein kan hebben, en dus
schadelijk voor de gezondheid is;
overwegende dat het RIVM daarom adviseert het gebruik van nicotinezakjes te ontmoedigen;
verzoekt de regering om nicotinezakjes zonder tabak onder de Tabaks- en
rookwarenwet te brengen;
verzoekt de regering tevens te bezien of, totdat nicotinezakjes onder de
Tabaks- en rookwarenwet vallen, de handhavingsmogelijkheden van de
Warenwet te gebruiken zijn,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Kuik, Bikker en Gündoğan.
Zij krijgt nr. 9 (35 665).
Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Maeijer.
Mevrouw Maeijer (PVV):
Dank u, voorzitter. Ik heb één motie. Ik denk dat die voor zich spreekt, dus
ik zal de motie gelijk voorlezen.
Motie

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat een grote groep mensen kiest voor de e-sigaret als
minder schadelijk alternatief;
overwegende dat een verbod op smaakjes er mogelijk toe zal leiden dat
mensen terugvallen op de tabakssigaretten, hun producten over de grens
halen of zelf gaan mengen;
verzoekt de regering het smaakverbod te heroverwegen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Maeijer.
Zij krijgt nr. 10 (35 665).
Dank u wel. Mevrouw Bikker.
Mevrouw Bikker (ChristenUnie):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

16

Voorzitter, dank u wel. Dank ook aan de Staatssecretaris voor zijn vele
antwoorden op de gestelde vragen.
Ik heb nog één punt. Ik noemde al de motie-Dik-Faber over het verhogen
van de accijnzen als een goede maatregel om het aantal rokers verder
naar beneden te brengen en dus te voorkomen dat mensen gezondheidsschade oplopen. Daar stonden zelfs 94 zetels achter. Dat is dus wel echt
nog meer steun in de rug van de Staatssecretaris. Tegelijkertijd zou die
steun natuurlijk nog meer kunnen groeien als ook een nieuwe Kamer zich
in deze proporties of groter uitspreekt. Daarom heb ik mijn handtekening
met plezier onder de motie van mevrouw Gündoğan gezet.
Ik gaf wat slecht gelukte ideeën – dat is maar goed ook – over hoe er
telkens weer inventief verder kan worden gekeken naar het inhaleren en
consumeren van tabak of tabakachtige artikelen. Mijn magnetronsuggestie heeft wel de lasagne van meneer Van Campen enigszins onder druk
gezet, maar gelukkig is het niet verder dan dat gekomen. Maar mevrouw
Kuik gaf al wel weer een voorbeeld aan van zo’n vernieuwend initiatief dat
toch weer genomen wordt. Juist daarom vraag ik de Staatssecretaris om
daarin echt stevig aan de bal te blijven, beter dan ons eigen oranje elftal
dat op dit moment kan, om telkens over al die schadelijke producten die
maar ontwikkeld blijven worden, onmiddellijk tegen jongeren te laten
weten: doe dit niet en verzin iets leuks; ga lekker sporten of doe andere
gezonde dingen, want daar heb je je leven lang veel meer plezier van.
Dank u wel. Natuurlijk dank voor de waardering voor het amendement.
Met plezier houd ik dat in stand en laat ik het volgende week dinsdag
mede in stemming brengen.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Van der Laan? Nee. Meneer Van Campen? Ook niet.
Wilt u vijf minuutjes schorsen?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik denk dat ik gelijk kan antwoorden.
De voorzitter:
Dat is helemaal goed! Maar moeten we niet heel even wachten totdat de
moties verspreid zijn?
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik heb ze gehoord en ik heb er hier twee.
De voorzitter:
Zijn jullie ermee akkoord als de Staatssecretaris meteen begint, zonder dat
we de moties hebben? Ah, daar zijn ze al!
Staatssecretaris Blokhuis:
Ik heb de motie op stuk nr. 10 nog nodig. Ik heb hier al de moties op de
stukken nrs. 8 en 9.
De voorzitter:
De Staatssecretaris heeft ze nu allemaal. Gaat uw gang.
Staatssecretaris Blokhuis:
Kan dat, voorzitter?
De voorzitter:
Ja, ik denk dat het goed is. Toch, dames en heer? Ja.
Staatssecretaris Blokhuis:
Voorzitter. Volgens mij is het ook best overzichtelijk wat erin staat, maar ik
zal het nog even heel kort aangeven. De motie van mevrouw Gündoğan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

17

op stuk nr. 8 is ondersteund door de dames Kuik en Bikker. Daarin wordt
de regering, het kabinet, opgeroepen om de accijnsverhoging te effectueren. Zoals mevrouw Bikker het samenvatte, was er al brede steun voor
de motie van mevrouw Dik-Faber en mevrouw Kuik. Volgens mij waren
dat de twee indieners van de vorige motie. Mevrouw Kuik is de tel kwijt.
Die motie werd al heel breed ondersteund. Dat was een vrij heldere
uitspraak richting het kabinet, namelijk: ga over tot die accijnsverhoging.
Dit zie ik ook als een duw die kant op. Natuurlijk moet het kabinet in het
kader van de begrotingsvoorbereiding een afweging maken en kijken wat
wel en niet kan, maar ik zie dit in het licht van die vorige motie en van de
appreciatie die mevrouw Bikker er zelf aan geeft, namelijk: de vorige
Kamer heeft een vergelijkbare uitspraak gedaan, dus laten we eens kijken
hoeveel neuzen we nu dezelfde kant op krijgen. Alleen al om die reden
zou ik willen zeggen: oordeel Kamer. De motie op stuk nr. 8 krijgt dus
oordeel Kamer.
De motie op stuk nr. 9 over nicotinezakjes is volstrekt in lijn met wat wij
willen en zie ik dus als ondersteuning van het beleid. De motie op stuk nr.
9 krijgt oordeel Kamer. Die gaat over nicotinezakjes.
Het oordeel over de motie op stuk nr. 10 zal u niet verbazen in het licht
van wat we gewisseld hebben. Ik wil nog één ding zeggen over die
smaakjes. Dat had ik in de eerste termijn niet paraat. Het idee dat mensen
zelf illegale substanties gaan mengen, is echt super- superonverstandig.
Dat kan tot schadelijker damp leiden dan bij reguliere vloeistoffen, dus:
mensen, doe dat alsjeblieft niet. Maar om nu te zeggen dat we het hele
smaakjesvoorstel laten vallen... Het mag helder zijn dat ik die motie ten
stelligste wil ontraden in het licht van wat ik daarover in de eerste termijn
heb gezegd.
De oproep van mevrouw Bikker om aan de bal te blijven, neem ik ter
harte. Ik zal dat proberen te doen.
De motie op stuk nr. 10 ontraad ik en de andere twee, de motie op stuk nr.
8 en de motie op stuk nr. 9, krijgen oordeel Kamer.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik dank u voor de beantwoording in de eerste en tweede
termijn. We komen daarmee bij de toezeggingen:
– Het onderzoek naar de scenario’s inzake de shishalounges komt na het
zomerreces naar de Kamer.
– De Staatssecretaris zal de Kamer op korte termijn informeren over
nicotine in niet-tabaksproducten.
De stemmingen over het wetsvoorstel en de moties zijn niet morgen,
maar de week daarop: op dinsdag. Ter herhaling: het amendement op stuk
nr. 7 heeft oordeel Kamer gekregen.
Daarmee komen we aan het einde van dit wetgevingsoverleg. Ik dank mijn
collega’s voor hun inbreng en ik dank de Dienst Verslag en Redactie, de
bodes, de griffie en de mensen die op afstand hebben meegekeken. Ik
dank natuurlijk ook de Staatssecretaris en de ambtelijke ondersteuning,
maar die had ik volgens mij al bedankt. Daarmee zijn we aan het einde
gekomen van dit wetgevingsoverleg.
Sluiting 14.35 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 665, nr. 11

18