Flitsadvies advies 22: CoronaCheck
Begeleidingscommissie Digitale Ondersteuning Bestrijding Covid-19
9 juni 2021
Inleiding Begeleidingscommissie
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft een Begeleidingscommissie ingesteld
die de Minister zal adviseren over digitale ondersteuning bij de bestrijding van Covid-19. De
begeleidingscommissie brengt naast gevraagde adviezen ook ongevraagde adviezen uit.
Onderstaande betreft een “flitsadvies” over de CoronaCheck app.
De commissie heeft geconstateerd dat CoronaCheck, na een periode van beperkte toepassing binnen
Fieldlab-experimenten en pilots, vanaf afgelopen 5 juni landelijk voor iedereen te gebruiken is als
testbewijs en in de Apple en Google stores staat. Z ij signaleert een aantal aandachtspunten en
zorgen. Het gaat hierbij om het volgende:
(1) Veiligheid
De Begeleidingscommissie hecht zeer aan de veiligheid van de CoronaCheck app, als ook de
aansluiting op en de verbinding naar de gebruikte bronsystemen van bijv. het RIVM (CIMS) en de GGD
als ook de commerciële partijen. Op het gebied van (informatie)beveiliging adviseert de commissie de
minister daarom om:
•

De CoronaCheck app alsook de verbindingen naar de GGD en de CIMS/RIVM database op
verschillende aspecten te laten testen door externen. Inclusief de toevoer van gegevens door
commerciële partijen. Het is van groot belang om dit voorafgaand aan de lancering te doen en
vervolgens regelmatig te herhalen.

•

De beveiligingsmaatregelen niet alleen te richten op één afzonderlijke partij (de app dan wel de
GGD of CIMS-database of de toevoer van gegevens door externe/commerciële partijen) maar
een System-of-Systems benadering te hanteren.

(2) Juridische basis bevragen bronbestanden vaccinatiegegevens
De commissie benadrukt dat voordat de CoronaCheck wordt uitgebreid met het tonen van een
vaccinatiebewijs, er een duidelijke juridische onderbouwing moet zijn van de rechtmatigheid van het
bevragen van benodigde bronbestanden waaruit deze vaccinatiedata worden gehaald.
De DPIA voor deze uitbreiding van CoronaCheck wordt nog voorbereid. De commissie heeft naar
aanleiding van de ministeriële regeling die op 2 juni reeds aan de Tweede Kamer is gestuurd diverse
vragen. Die vragen betreffen zowel de wijze waarop de bronbestanden worden geïdentificeerd en
geraadpleegd als de rechtsgrondslag voor het raadplegen van de bronbestanden. Voor het
bronbestand bij het RIVM (CIMS) geldt een strikte doelbinding en voor bronbestanden van de
verschillende vaccinatie toedieners geldt het beroepsgeheim.
De Commissie veronderstelt dat het verstrekken van vaccinatiegegevens vanuit de bronbestanden ten
behoeve van de CoronaCheck zal worden gebaseerd op uitdrukkelijke toestemming van de betrokken
burger. Een ‘verzoek’ van de betrokken burger om in de CoronaCheck een QR-code te genereren voor
toegang op basis van een vaccinatiebewijs is echter niet voldoende. Toestemming moet vrij, specifiek
en ook geïnformeerd zijn en er moet een duidelijke, actieve handeling van de betrokken burger zijn.
Bijv. via het aanvinken van een vakje. Daar komt bij dat de toestemming niet alleen moet worden
gegeven voor het verstrekken van vaccinatiegegevens uit het bronbestand, maar mogelijk ook voor
het bevragen van het bronbestand. En er moet kunnen worden aangetoond dat toestemming is
verleend (en waarvoor precies, met vermelding van de informatie die vooraf ter beschikking is
gesteld).

1

De commissie adviseert deze juridische basis zo spoedig mogelijk te creëren, de juridische
onderbouwing te documenteren als ook burgers uitdrukkelijk voor te lichten.
(3) Communicatie
Zoals eerder gedaan 1 , adviseert de commissie nadrukkelijk om CoronaCheck en CoronaMelder in
deze periode samen onder de aandacht te brengen, om op deze wijze de samenhang, relevantie en
complementariteit van beide apps te benadrukken. De commissie adviseert om:
•

Burgers simultaan te informeren over de CoronaCheck alsook de CoronaMelder goed onder de
aandacht te brengen. De onderlinge samenhang en het nut van de beide apps dient (alsnog)
helder te worden uitgelegd.

•

In de communicatie specifieke aandacht te besteden aan laaggeletterden, mensen met een
beperking, mensen met een migratieachtergrond, mensen zonder papieren, arbeidsmigranten
en anderen. Immers, zij worden het hardst geraakt door de pandemie. Het doel hiervan is om
verdere tweedeling in de Nederlandse samenleving te voorkomen. Hierbij is het van belang om
ook alle offline mogelijkheden te benadrukken, zoals deelname aan een evenement met een
papieren print van de QR code. De commissie vindt het hierbij belangrijk dat personen dit
papieren bewijs niet zelf hoeven te printen, maar het document bijv. ter plekke bij de GGD mee
of thuisgestuurd kunnen krijgen.

•

Een brede communicatiecampagne op te zetten waarin aan mensen die zich niet willen of
kunnen laten vaccineren uitleg wordt gegeven hoe zij wel kunnen deelnemen aan het
maatschappelijk verkeer. Met (wederom) als doel het voorkomen van tweedeling in de
samenleving.

(4) Toegankelijkheid en inclusiviteit
De commissie is van mening dat de gehele keten van het aanvragen en ondergaan van een
coronatest, tot het aanmaken van een testbewijs en daadwerkelijk toegang krijgen tot een
evenement of locatie voor iedereen veilig, toegankelijk en begrijpelijk moet zijn. Daarbij moet er
naast het digitale bewijs in de CoronaCheck app ook een alternatief zijn in de zin van een analoog
bewijs. De commissie wil meegeven dat het van groot belang is om zowel de teksten als de beelden in
de CoronaCheck app voor iedereen zo toegankelijk mogelijk te maken – en dit in samenwerking met
de eindgebruikers –zodat elke Nederlandse burger, jong en oud, begrijpt dat zij de daadwerkelijke
keuze hebben uit een papieren en online versie om toegang te krijgen tot welk evenement of locatie
dan ook. De commissie vraagt daarbij aandacht voor de volgende punten:

1
2

•

Burgers moeten zowel digitaal als via telefoon een testafspraak kunnen maken, dus ook zonder
app of computer.

•

De CoronaCheck app moet digitaal (conform Europese Richtlijnen 2 ) toegankelijk zijn zodat ook
mensen met een visuele of motorische beperking gebruik kunnen maken van de app.

•

Mensen moeten, bijv. via een helpdesk, ondersteuning kunnen krijgen bij het installeren en
gebruik van de app. Dit zowel via chat of mail als ook per telefoon.

Advies 18 Begeleidingscommissie DOBC, “Regie van CoronaMelder Juist nu”. (19 maart 2021)
https://www.communicatierijk.nl/vakkennis/rijkswebsites/verplichte-richtlijnen/digitale-toegankelijkheid

2