2.70
Het naar voren halen van de dag van de kandidaatstelling wordt toegejuicht, Die hectische dagen,
met de druk van het tijdstip van inlevering en de krappe voorbereiding van de zitting van het
hoofdstembureau/ behoren door de betreffende wijzigingen in de hoofdstukken H en I tot het
verleden,
3

Zoals reeds bij eerdere gelegenheden aangegeven, vindt de NWB het jammer dat u niet heeft
overwogen, om in de periode tot de gemeenteraadsverkiezingen van 2074, een algehele herziening
van de Kieswet te bewerkstelligen. Zijblijft dan ook uitzien naar een volledig aan de tijd aangepaste
Kieswet (logischer van opzet, moderne terminologie en moderne wijzen van informatie-uitwisseling,
etc. ).

4
De wijzigingen zouden gemeenten nauwelijks iets kosten. De NWB houdt zich het recht voor dit te
betwijfelen. Gemeenten hebben wel degelijk kosten indien de wijzigingen doorgaan. Bovendien is de

berekening van de kosten voor aanpassing van stemhokjes foutief. Het berekende bedrag moet met
factor 10 worden vermenigvuldigd.
Artikelsgewijs:
E 4,lid 2, onder b

In een eerder (voortijdig teruggenomen) concept wetsvoorstel inrichting verkiezingsproces waren
bepalingen opgenomen omtrent de voor een stembureaulid onverenigbare betrekkingen.
Voorgesteld werd om van benoeming uit te sluiten leden van- of kandidaten voor het te kiezen

orgaan en leden van het betreffende hoofd- c.q. centraal stembureau.
Tegen een mogelijk verbod van het stembureaulidmaatschap van de eerste groep werd op

voorhand, vooral vanuit de diverse gemeenteraden, fel geprotesteerd. In het voorliggende concept
komt de bepaling (daarom wellicht?) niet voor. Wel wordt nu bepaald dat een lid van het op de
verkiezing betrekking hebbend hoofd- c.q. centraal stembureau geen stembureaulid kan zijn. De
NWB acht de beweegredenen om een dergelijke bepaling op te nemen irrelevant. Daar komt nog bij
dat slechts sporadisch een lid van een hoofd- dan wel centraal stembureau wordt benoemd tot
stembureaulid. Om eventualiteiten te voorkomen zou, zoals indertijd bij voornoemd wetsvoorstel is
overwogen, kunnen worden bepaald dat bij algemene maatregel van bestuur wordt geregeld dat
stembureauleden verplicht worden een verklaring te ondertekenen. In die verklaring kan dan
worden opgenomen dat het stembureaulid belooft de wet- en regelgeving met betrekking tot het
verkiezingsproces toe te passen en onpartijdig en integer op te treden en van zijn werkzaamheden
op eerlijke wijze verslag te doen in het proces verbaal.
E 4, lid 2, onder c

Het gestelde is onuitvoerbaar, tenzij de gemeenten lustlD kunnen bevragen v.w.b, de strafregisters.
Een VOG biedt onvoldoende zekerheid ten aanzien van de hier gestelde voorwaarde. Uitvoering is

voor alle gemeenten arbeidsintensief en brengt daardoor extra kosten met zich mee. Er zal immers
t.a.v. ieder aspirant-stembureaulid onderzocht moeten worden of een onherroepelijke veroordeling
heeft plaatsgevonden i,v.m. oveftreding van hoofdstuk Z,
E 4,lid 4

De NWB is erg benieuwd naar de nadere regels die gesteld gaan worden aan stembureauleden.
Hierbij rijst de vraag in hoeverre de gemeentelijke verantwoordelijkheid in stand blijft en welke
financiële gevolgen er voor de gemeente zullen ontstaan met betrekking tot die nadere regels?
In dit kader dient te worden opgemerkt dat het niveau en de inhoud van de opleiding voor alle

stembureauleden tenminste hetzelfde dienen te zijn. Immers door de lange openingstijden van de
stembureaus hanteren veel gemeenten een roulatiesysteem, waardoor ieder stembureaulid
gedurende een aantal uren de voorzitter vervangt. Het is dan ook uit den boze om de "vervanger
van de voorzitter" een "lichtere" training te laten volgen.

2/4

H3, lid1
Blijkens de gewijzigde bepaling dient de inleveraar van de kandidatenlijst een verklaring van
burgemeester en wethouders te overleggen, waaruit blijkt dat hij bevoegd is tot deelneming aan de
verkiezing. Dat impliceeft dat een dergelijke verklaring ook dient te worden overgelegd bij de
verkiezing voor de leden van de gemeenteraad. Past een dergelijk voorschrift in het tegenwoordige
streven van het terugdringen van de bureaucratie? Overigens kan men zich afvragen of het
overleggen van voornoemde verklaring niet kan worden vervangen door het "ambtshalve"
controleren van stemgerechtigd heid?

H4
De bescherming van de privacy kan evenzeer gewenst zijn voor: inleveraars van kandidatenlijsten,
(plaatsvervangend) gemachtigden, degenen die bevoegd zijn te tekenen voor lijstverbindingen en
zelfs ondersteuners van kandidatenlijsten. Aanbevolen wordt daarom de groep van personen, die
mogelijkheid krijgen voor de keuze van een correspondentieadres, uit te breiden.

I2, lid5
In plaats van "bij het centraal stembureau" kan beter opgenomen worden: "bij het door het centraal
stembureau aangewezen lid van het centraal stembureau" of "op het adres waar het centraal
stembureau is gevestigd" , We kunnen moeilijk van het centraal stembureau verwachten dat het
(volledig) aanwezig is.

I3
Ter inzage leggen bij centraal stembureau is wat vreemd. Het centraal stembureau is geen locatie
waar zaken ter inzage worden gelegd. Beter is het om te regelen dat het centraal stembureau
bepaalt waar zaken ter inzage liggen. (b.v. ,..............voor een ieder ter inzage gelegd op het door het
centraal stembureau aangegeven adres.)

l8
De NVVB is het met u eens dat de termijn waarbinnen verzocht kan worden om een vervangende
stempas overal hetzelfde dient te zijn. Het verruimen van de termijn tot en met de dag vóór de
stemming kan evenwel, zeker als er geen tijdslimiet wordt opgenomen, voor de gemeenten ernstige
problemen met zich brengen. Alle gemeenten en dat geldt niet alleen voor de grotere, dienen tijdig
hun bestanden af te splitsen en registers met ongeldige stempassen te moeten vervaardigen en
distribueren. Die werkzaamheden kunnen echter pas worden verricht als de termijn is verstreken,
waarbinnen de mogelijkheid bestaat om een vervangende stempas aan te vragen. Dat betekent dat
in de meest gunstigste situatie daarmee pas kan worden gestart in de late namiddag of de avond,
aangezien het overgrote deel van de gemeenten ook een middagopenstelling heeft en soms zelfs
een avondopenstelling. Er hoeft dan maar een kleinigheid mis te gaan en het hele proces loopt een
niet meer in te halen vertraging op, waardoor zelfs een tijdige opening van de stembureaus gevaar
zou kunnen lopen, De NVVB zou dan ook liever zien dat de vervangende stempas kan worden
verstrekt tot en met de tweede dag vóór de stemming. (ln de aan de verkiezingdag voorafgaande
gebruikelijke voorlichtingscampagne kan daaraan dan extra aandacht worden besteed.)
Indien u van mening bent dat de kiezers toch tot en met de dag vóór de stemming de gelegenheid
moeten hebben om in het bezit te komen van een vervangende stempas, dan dringt de NWB er bij
u op aan om daaraan een tijdslimiet, bijvoorbeeld tot uiterlijk 12,00 uur, te koppelen. Overigens
meent de NWB er goed aan te doen het volgende op te merken m.b.t. uw tekst in de
aftikelsgewijze toelichting bij dit artikel. U stelt dat uit evaluaties gebleken is dat 70olo van de
gemeenten gebruik maakt van de mogelijkheid, om de termijn voor een vervangende stempas met
een dag te verlengen, Dat zal beslist juist zijn. Juist is echter ook dat in die andere 30% van de
gemeenten zich het merendeel van de kiezers bevindt.

K1
De NWB vraagt zich af of het niet duidelijker zou zijn om "in een andere gemeente dan waar hij als
kiezer is geregistreerd" te vervangen door "met gebruikmaking van een verklaring als bedoeld in
artikel K4, eerste lid"?

314

K 3,lid 2

Ten aanzien van het mondelinge verzoek wordt verwezen naar de opmerkingen bij J 8.
K 6,lid 2

Het mondelinge verzoek moet in persoon gedaan worden. Het zou erg praktisch zijn als ook gewerkt
kan worden met schriftelijke machtigingen, zodat bijvoorbeeld echtgenoten of huisgenoten voor
elkaar het verzoek kunnen doen.

M7
Dat de kleur rood voor de briefstemmers wordt losgelaten is een begrijpelijke en logische keuze. De
limitering van de kleur is dat echter niet. Het gaat er immers om dat duidelijk wordt op welke
kandidaat is gestemd. Daarbij maakt de kleur die gebruikt is dan toch niet uit?

N12
Het moment van de publicatie zou niet onverwijld na verzending van de processen-verbaal naar het
hoofdstembureau moeten zijn, maar pas nadat de uitslag definitief is vastgesteld. Het proces naar
de uitslagvaststelling kan namelijk ernstig worden verstoord wanneer burgers mogelijk massaal
gaan reageren op de publicatie van de processen-verbaal.

P23
Zoals al eerder in dit advies is aangegeven, is de NVVB zeer benieuwd naar hetgeen er in de
algemene maatregel van bestuur nader geregeld wordt. Dit geldt uiteraard eveneens voor de
modellenregeling Kieswet en Kiesbesluit, waarover de NVVB u t.z.t. ook gaarne van advies dient.

Uiteraard is de NWB graag bereid haar advies nader toe te lichten en spreekt zij de wens uit dat
weldra wordt gestaft met de algehele herziening van de Kieswet.
Hoogachtend,
Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken

C, Meesters

Voorzitter

B. Wilpshof
Secretaris

C.c.: Directieraad VNG

414