Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

33 835

Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA)

Nr. 12

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 maart 2015
Inleiding
Op 19 december 2013 hebben wij u het plan van aanpak NVWA
(Kamerstuk 33 835, nr. 1) toegezonden. Het bevat maatregelen om het
toezicht door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) te
versterken en te verbeteren. De NVWA heeft de ambitie om in 2017 een
kennisgedreven en risicogerichte autoriteit te zijn.
Resultaten 2014
In 2014 is de basis gelegd voor het bereiken van de gestelde ambitie. Het
plan van aanpak is nader uitgewerkt, de maatregelen zijn voorbereid en in
de tweede helft van het jaar is de uitvoering op gang gekomen. Over het
geheel genomen ligt de NVWA op koers met de uitvoering van het plan
van aanpak.
De uitvoering van voorgenomen investeringen ligt op koers, zij het dat de
feitelijke uitgaven in een later stadium plaatsvinden dan in het plan van
aanpak was voorzien. Het is van belang dat het hiervoor toegezegde
budget beschikbaar blijft. Daarom is een deel van het budget dat in 2014
niet tot besteding is gekomen binnen het plan van aanpak doorgeschoven
naar 2015.
De ADR heeft conform de toezegging aan uw Kamer een externe toets
uitgevoerd op het Plan van Aanpak NVWA. De ADR heeft daarbij
vastgesteld dat de voortgangsinformatie, zoals in deze halfjaarrapportage
is opgenomen, juist en volledig is weergegeven. De resultaten van de
uitgevoerde externe toets zijn opgenomen in bijlage 1 van de
voortgangsrapportage.

kst-33835-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

1

Wij constateren dat de NVWA goede voortgang heeft geboekt op het Plan
van aanpak. Dat laat onverlet dat de uitvoering een groot beslag legt op
de organisatie. De opgave voor de komende tijd is om steeds de juiste
balans te vinden tussen de voortgang op het Plan van aanpak en het
reguliere werk
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

2

2e Voortgangsrapportage Plan van Aanpak NVWA
Inleiding
Het plan van aanpak voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
(NVWA) bevat maatregelen om het toezicht door de NVWA te versterken
en verbeteren (Kamerstuk 33 835, nr. 1). Elk half jaar wordt over de
voortgang gerapporteerd. Deze tweede halfjaarrapportage betreft de
periode 1 juni 2014 tot en met 31 december 2014. Naast de uitgevoerde
activiteiten en kwalitatieve resultaten die sinds 1 juni zijn geboekt, is
kwantitatieve informatie opgenomen over de uitgaven en personele inzet
voor het jaar 2014 als geheel.
De rapportage bevat de volgende onderdelen:
1. Context en beeld van de realisatie
2. Beheersing programma plan van aanpak NVWA
3. Versterken van het toezicht op de vijf domeinen1
4. Versterken organisatie ter ondersteuning van het primaire proces
5. Financiële paragraaf
1. Context en beeld van de realisatie
De NVWA heeft de ambitie om in 2017 een kennisgedreven en risicogerichte autoriteit te zijn. Een autoriteit met zicht en invloed op de naleving
van wet- regelgeving door bedrijven, die op basis van integrale risicoanalyses en een gedegen kennispositie effectief ingrijpt in de keten.
In 2014 is de basis gelegd voor het bereiken van deze ambitie door het
uitwerken van de maatregelen van het plan van aanpak tot een samenhangende vernieuwingsagenda en het scheppen van de randvoorwaarden
voor implementatie in de organisatie in de komende jaren. Met de
maatregelen ter verbetering van het toezicht in de vee- en vleessector is
eind 2013 een begin gemaakt. Vandaar dat ook in deze rapportage relatief
veel over deze verbeteringen kan worden gemeld. Voor de andere
maatregelen geldt dat deze in 2014 zijn voorbereid en in de tweede helft
van het jaar op gang zijn gekomen. De feitelijke investeringen volgen op
een later moment. Vanwege de te doorlopen wervingsprocedures en
benodigde opleidingen van nieuwe medewerkers, konden in 2014 ook nog
niet alle nieuwe medewerkers worden aangesteld. Hierdoor is het budget
voor 2014 niet volledig tot besteding gekomen. Er zijn maatregelen
genomen waardoor dit geen gevolgen heeft voor de realisatie van het
plan van aanpak in 2017. Zo is de governance van de implementatie
heringericht wat de realisatie versoepelt en versnelt, is extra geïnvesteerd
in recruitment en zijn budgetten meegenomen naar 2015 om de
benodigde uitgaven te kunnen doen. Om specifiek de implementatie in de
vee- en vleesketen te ondersteunen is buiten het plan van aanpak voor
2015 nog eens 1,5 miljoen euro vrijgemaakt specifiek voor vee- en vlees.
Over het geheel genomen ligt de NVWA op koers met de uitvoering van
het plan van aanpak.
2. Beheersing programma plan van aanpak NVWA
In de eerste voortgangsrapportage is reeds ingegaan op de planning, het
Dagelijks Bestuur Verbeterplan, de externe toetsing en het creëren van
draagvlak voor de door te voeren veranderingen. Bij de externe toetsing
van de eerste voortgangsrapportage heeft de Auditdienst Rijk (ADR) drie
1

Vee- en vleessector, plantaardige sector, veterinaire exportcertificering, tweedelijnstoezicht
zuivelsector, consument en veiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

3

aandachtspunten benoemd voor de verdere versterking van de programmabeheersing, die de NVWA als volgt heeft uitgewerkt:
I. Verscherpen van de verdeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden in de interne programmaorganisatie.
Conform de aanbevelingen van de ADR is de interne programmaorganisatie en -aansturing aangescherpt. Hiertoe is verder gewerkt aan een
meer samenhangende en geprogrammeerde implementatie van het
plan van aanpak.
II. Verduidelijken van de spelregels tussen NVWA en de Ministeries van
Economische Zaken (EZ) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)
inzake de voortgang en aanwending van de beschikbaar gestelde
middelen.
De spelregels tussen de inspecteur-generaal van de NVWA als
opdrachtnemer van het plan van aanpak en de Ministeries van EZ en
VWS zijn verduidelijkt. Deze partijen nemen deel aan de stuurgroep
NVWA die onder andere de geldende budgetrestricties bewaakt en
besluit over eventuele bijstellingen.
III. Opstellen en verder uitdiepen van een business case.
De business case is opgesteld. Deze zal met regelmaat worden herijkt.
3. Versterken van het toezicht
Vee- en vleessector
In het plan van aanpak en de eerste voortgangsrapportage is de aanpak
ter verbetering van het toezicht in de vleesketen geschetst. Hierin komen
de diverse bouwstenen voor een kennisgedreven en risicogerichte aanpak
samen die leiden tot een duidelijke, uniforme en rolvaste handhaving.
In 2014 is het merendeel van de 158 kleine en middelgrote slachtplaatsen
en 22 grote slachtplaatsen bezocht en geïnspecteerd volgens deze nieuwe
toezichtsaanpak. De eerste gegevens laten zien dat de nieuwe aanpak
effect heeft. Bij alle 22 grote slachtplaatsen is de implementatie afgerond
en zijn substantiële verbeteringen op het gebied van slachthygiëne waar
te nemen.
Zo heeft de invoering van deze toezichtaanpak op het onderdeel hygiëne
bij de vier grote kalverslachtplaatsen geresulteerd in een aantoonbare en
structurele daling van het aantal met feces bezoedelde karkassen. Waar bij
de eerste metingen nog geen van de kalverslachtplaatsen voldeed aan de
normen voor bezoedeling2, voldoen nu alle vier de slachterijen hieraan. In
het algemeen is de nieuwe aanpak ook door de toezichthoudend
dierenartsen positief ontvangen.
Een van de mogelijke corrigerende maatregelen is de verlaging van de
bandsnelheid indien omissies ten aanzien van het hygiënisch slachten
worden geconstateerd. In de tweede helft van 2014 heeft de NVWA bij
grote slachtplaatsen negentien maal (verdeeld over elf slachtplaatsen) de
bandsnelheid verlaagd. Daarnaast is zeventien maal (verdeeld over tien
slachtplaatsen) de band tijdelijk stilgezet.
Een belangrijk deel van deze slachtplaatsen heeft ondertussen zelf zijn
bedrijfsproces aangepast, waaronder het verlagen van de bandsnelheid,
zodat de mate van naleving stijgt en onze inspecteurs niet hoeven op te
treden.

2

Maximaal 5% bezoedeling voor de post mortem-keuring op het keurbordes en 0% voor het
eindproduct aan het eind van de slachtlijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

4

In 2014 is bij de koel- en vrieshuizen en uitsnijderijen gestart met
risicogericht toezicht. Hierbij zijn bedrijven ingedeeld in risicocategorieën.
Mede op basis van de inspectieresultaten van 2014 zijn de bedrijven
gescoord voor 2015. De bedrijven die in 2015 als nieuw hoog-risicobedrijf
worden beoordeeld, krijgen in 2015 meer toezicht dan in 2014. Ook zal de
nieuwe toezichtaanpak bij de koel- en vrieshuizen en uitsnijderijen in de
eerste helft van 2015 worden uitgerold.
Aanbevelingen Vanthemsche
De versnelde implementatie van de resterende maatregelen op basis van
het rapport van Vanthemsche maakt onderdeel uit van het plan van
aanpak en is goeddeels uitgevoerd.
• Sinds februari 2015 zijn alle dierenartsen opgeleid voor handhaving op
grond van de Wet dieren.
• Het toezicht is risicogerichter opgezet waarbij de toezichtfrequentie is
afgestemd op de belangrijkste risico’s per bedrijf.
• Er wordt permanent ingezet op de werving van dierenartsen. Na de in
de eerste voortgangsrapportage genoemde twintig dierenartsen zijn
sindsdien nog eens twintig dierenartsen geworven.
• Het project voor de uitrol van de mobiele toegang tot het bedrijfsprocessensysteem (MSPIN) over de circa 450 inspecteurs die keuringswerkzaamheden uitvoeren, waaronder practitioners, is afgerond en
nagenoeg alle medewerkers zijn opgeleid. De inspecteurs houden nu
uniform toezicht met vereenvoudigde digitale inspectielijsten via
MSPIN op hun smartphone.
• Met de invoering van MSPIN en daarop voortbouwende verbeteringen
wordt naar verwachting een besparing van ruim 1,5 miljoen euro
gerealiseerd.
• De digitalisering van de facturatie van keuringswerkzaamheden op
aanvraag van het bedrijfsleven is eveneens met de implementatie van
MSPIN afgerond.
Plantaardige sector
De werving voor negen fte extra capaciteit voor versterking van het
fytosanitaire toezicht is deze zomer gestart.
• Vijf vacatures zijn nu vervuld.
• De vereisten voor import van fytosanitair risicodragend materiaal ten
behoeve van proefnemingen, wetenschappelijke doeleinden en
selectiewerkzaamheden zijn gestandaardiseerd. Ze zijn nu ook vooraf
inzichtelijk voor belanghebbenden voor een veelheid aan verschillende
mogelijke situaties.
• De formulieren zijn zodanig verbeterd dat ze transparantere en
efficiëntere werkprocessen mogelijk maken, zowel bij de NVWA als bij
de aanvragers en vergunninghouders. Hiermee wordt bijgedragen aan
het tegengaan van illegale importen en illegale transporten van
fytosanitair risicodragende materialen ten behoeve van research en
veredeling.
Veterinaire exportcertificering
Om tot lastenvermindering voor bedrijven te komen, met behoud van
kwalitatief goede controles heeft de NVWA het Export Kanalisatiesysteem
(EKS) vanaf september 2014 gefaseerd ingevoerd.
• 29 koel- en vrieshuizen en uitsnijderijen zijn uitgenodigd om op
vrijwillige basis gebruik te maken van de mogelijkheid om EKS in te
voeren. De eerste 16 bedrijven hebben zich aangemeld.
• De audits van deze bedrijven zullen in het eerste kwartaal van 2015
plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

5

Tweedelijnstoezicht zuivelsector
Vooruitlopend op de herbezinning op het huidige systeem van keuring en
toezicht zijn de keuringsdienstmedewerkers van het Centraal Orgaan voor
Kwaliteitsaangelegenheden in de Zuivel (COKZ) aangesteld als onbezoldigd ambtenaar van de NVWA. Om de correcte uitvoering van de
keuringswerkzaamheden te borgen, is het toezicht op en samenwerking
met het COKZ geïntensiveerd;
• De NVWA heeft in 2014 alle inspecties van zuivelexporten naar
Rusland uitgevoerd samen met inspecteurs van COKZ.
• Het interventiebeleid van COKZ gaat aansluiten op dat van de NVWA;
• Het proces van het afgeven van gezondheidscertificaten, specifiek het
certificeren volgens overeengekomen instructies, is verbeterd.
• Het COKZ sluit aan op de jaarplan- en verantwoordingscyclus van de
NVWA.
• Er zijn afspraken gemaakt tussen NVWA en COKZ over een gecoördineerde opvolging van meldingen over producten die een mogelijk
gevaar voor de volksgezondheid opleveren.
• NVWA en COKZ werken gezamenlijk aan de versterking van expertise
ten behoeve van de kwaliteit van inspecties.
Consument en veiligheid
Voor de versterking van het toezicht op het terrein van consument en
veiligheid wordt ingezet op twee lijnen. Ten eerste wordt ingezet op het
aantrekken van nieuwe medewerkers ten behoeve van meer risicogerichte
inspecties. Van de 50 vacatures op grond van het plan van aanpak zijn er
in 2014 36 ingevuld voor versterking van het toezicht gericht op bijvoorbeeld voedselveiligheid in horeca en handel en productveiligheid. Ook is
een nieuwe medewerker aangetrokken voor de versterking van het
Centrum Monitoring Vectoren.
Ten tweede wordt ingezet op effectiever en efficiënter toezicht. In de
tweede helft van 2014 betrof het onder andere de volgende activiteiten:
• Er zijn doelgroepanalyses uitgevoerd voor bijvoorbeeld importeurs
van sportvoeding en noten, keukens in ziekenhuizen, verkoop van
tabak <18 door pompstations en verwerkers van diervoeding om
ketens beter in beeld te hebben. Hierbij is de sector betrokken.
• Inspecteurs werken met aangescherpte inspectielijsten, zodat er meer
focus is bij de inspectie en meer aandacht is voor de opvolging van
geconstateerde tekortkomingen. Dit wordt de komende tijd verder
verbreed naar meer domeinen op het terrein van consument en
veiligheid.
• Om dit beter te ondersteunen worden ook quick wins in de ICTondersteuning uitgevoerd. Zo wordt een pilot uitgevoerd met digitale
inspectielijsten (de invoering van MSPIN) op het terrein van certificering en aanlanding van vis. Hierdoor kunnen inspecteurs efficiënter en
uniform hun inspectieresultaten registreren.
• De pilot risicobedrijven is gestart. Hiermee worden risicovolle
bedrijven met meer diepgang geïnspecteerd, bijvoorbeeld door inzet
van administratieve experts. Om dit te kunnen doen worden meer
inspecteurs opgeleid op het terrein van boekhoudkundige expertise.
• Sinds 7 juli 2014 worden de oordelen van de NVWA over de hygiëne
en ongediertepreventie van lunchrooms gepubliceerd. Openbaarmaking wordt conform toezeggingen aan de Tweede Kamer verbreed naar
andere domeinen van de NVWA. Vanaf 2015 te beginnen met het
openbaar maken van inspectieresultaten bij andere doelgroepen in de
horeca. Ook bij productveiligheid en visketen wordt in 2015 gestart
met de voorbereiding van openbaarmaking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

6

•

•

De NVWA onderzoekt of bij crises en incidenten binnen de wettelijke
mogelijkheden sneller informatie kan worden gedeeld met het
bedrijfsleven zodat producten versneld uit de levensmiddelenketen
kunnen worden gehaald.
De responsorganisatie voor incidenten op het terrein van voedselveiligheid wordt op orde gebracht. Er is een implementatie-/werkplan
vastgesteld voor de inrichting van de NVWA Incident- en Crisisbeheersingsorganisatie.

Zoals vermeld in de brief die aan de Tweede Kamer is gestuurd
(Kamerstuk 26 991, nr. 462) maakt de versterking van het toezicht op de
voedselveiligheid in de visketen onderdeel uit van het plan van aanpak. In
het kader van het Plan van Aanpak NVWA heeft de NVWA voor de
inspecties in de visketen vanaf dit jaar dan ook extra inspecteurs
aangenomen. Er zijn twee fte toegevoegd aan de ruim zeven fte. Tevens
worden in 2015 slecht nalevende bedrijven binnen een termijn van
maximaal vier maanden bezocht en wordt het interventiebeleid strikter
gehanteerd. Daarnaast treft de NVWA de voorbereidingen om dit jaar de
inspectieresultaten van de visafslagen individueel openbaar te maken. In
2016 zullen alle inspectieresultaten van de andere bedrijven in de
visproductieketen openbaar worden gemaakt. Eind 2015 start het Bureau
Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering van de NVWA de
ketenanalyse van de visketen.
4. Organisatie op orde
Organisatie op orde betekent een NVWA die adequaat is toegerust en
functioneert als moderne toezichthouder, met een optimaal gebruik van
kennis, informatie(technologie) en inzet van de best passende handhavingsinstrumenten. Om dat te bereiken zijn het afgelopen half jaar de
volgende activiteiten ondernomen.
Versterken kennisbasis en risicogericht werken
Het Bureau Risicobeoordeling en Onderzoeksprogrammering (bureau) van
de NVWA voert risicoanalyses uit voor de onderscheiden ketens. Bureau
is hiertoe versterkt met nieuwe wetenschappelijk medewerkers. De eerste
analyse – de roodvleesketen – wordt begin 2015 afgerond. De resultaten
worden gebruikt voor de ketenevaluatie en bepaling van prioriteiten van
het toezicht.
Een meer risicogerichte aanpak van het toezicht en daarmee een
doelmatiger inzet van de capaciteit vraagt om data-analyse. Hiertoe is
ervoor gezorgd dat op projectbasis snel waar nodig extra analysecapaciteit kan worden ingezet. Voor de analyses zijn en worden meer en betere
analysetools ingezet.
De NVWA meet de effectiviteit van handhavingsinstrumenten en
handhavingsstrategieën. Een goed voorbeeld is de effectmeting van het
vernieuwde toezicht op shoarmaondernemers. Daarin is het effect
gemeten van een nieuwe interventiemethode, waarbij verschillende op
shoarmaondernemers toegesneden manieren van beïnvloeding werden
gecombineerd met repressief toezicht. De nieuwe aanpak leidt voor de
juiste hygiënische omgang met voedsel tot een stijging met 9 procentpunt
naleving ten opzichte van de reguliere wijze van werken. Deze aanpak
werd vergeleken met een aanpak waarbij een langere periode (ongeveer
1,5 jaar) geen controles werden uitgevoerd. Dit leidde tot een sterke
daling in het nalevingsniveau. Dit illustreert het belang van regelmatig en
gericht toezicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

7

Kwaliteitssystemen
De NVWA zet in op een versterking van het gebruik van de resultaten van
private kwaliteitssystemen voor de inrichting van risicogericht toezicht.
Hiertoe zijn aangescherpte criteria vastgesteld waar kwaliteitssystemen
aan moeten voldoen willen ze als ondersteunend voor het NVWA-toezicht
kunnen worden gebruikt. Daarbij is de aanpak voor de beoordeling door
de NVWA van aangemelde kwaliteitssystemen vastgesteld. Belangrijke
criteria voor acceptatie zijn onder andere:
• Het kwaliteitssysteem van bedrijven moet geaccrediteerd zijn volgens
internationaal geaccepteerde standaarden.
• In het systeem moet borging van productintegriteit zijn opgenomen.
• Certificatie-instellingen die voor de beheerder van het kwaliteitssysteem de aangesloten bedrijven controleren (en mogelijk certificeren)
moeten hun controles risicogericht alsook aan- én onaangekondigd
verrichten.
• Het kwaliteitssysteem moet een eigen sanctiesysteem hebben.
• Kwaliteitssysteem, certificerende instellingen en aangesloten bedrijven
moeten relevante informatie over het systeem en bedrijven uitwisselen
met de overheid/toezichthouder.
Als systemen voldoen aan de vastgestelde criteria kan de NVWA in het
toezicht rekening houden met bevindingen van deze systemen en een
vorm van aangepast risicogericht toezicht hanteren.
Voor het eind van 2014 waren 18 systemen voor beoordeling aangemeld.
Wanneer een systeem wordt geaccepteerd, wordt tevens een plan voor
het onderhoud van de acceptatie gemaakt.
Fraudeaanpak
Naar aanleiding van de kabinetsreactie op het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid inzake risico’s in de vleesketen (Kamerstuk
26 991, nr. 418) heeft de NVWA de samenwerking met het Openbaar
Ministerie, de drie andere bijzondere opsporingsdiensten, de politie en de
relevante toezichthouders geïntensiveerd. Zo wordt een gezamenlijke
aanpak voor vleesfraude in de vleesketen vanuit het Platform bijzondere
opsporingsdiensten uitgewerkt. Inmiddels is informatie over de vleessector verzameld, op basis waarvan in 2015 een netwerkanalyse en een
integrale handhavingsstrategie wordt opgesteld. De hierbij verzamelde
informatie wordt tevens gebruikt als bouwsteen voor de eerder genoemde
risicoanalyse. Een publieksversie van een voorverkenning ten behoeve
van de integrale aanpak vleesfraude, het rapport «Fraude in de vleesketen», wordt eind maart gepubliceerd op de website van de NVWA.
In de maanden december 2014 en januari 2015 heeft de NVWA bijgedragen aan OPSON IV, een door INTERPOL-Europol gecoördineerde actie
gericht op voedselfraude. In Nederland is daarbij extra gecontroleerd op
productintegriteit van vleesproducten.
Bij de koel- en vrieshuizen is een pilot uitgevoerd gericht op signalering
en verfijnen van fraudeindicatoren die aanleiding kunnen geven voor
vervolgonderzoek.
Modernisering ICT
Vernieuwing van de ICT is een belangrijke randvoorwaarde voor de
verbetering van het primaire proces. Om de kwaliteit van het ICT-programma te waarborgen, is een meerjarenplan uitgewerkt waarvoor onder
andere, conform de aanbevelingen van de commissie Elias, marktconsultaties zijn uitgevoerd. Regelmatige externe reviews zorgen voor gedegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

8

tegenspraak en reality checks. In de tweede helft van 2014 is de concernarchitectuur nagenoeg geactualiseerd. Deze geeft kaders en richting voor de
gewenste eindsituatie van de informatiehuishouding. Daarnaast zijn de
functionaliteiten voor de basisinformatievoorziening geformuleerd. Dit
heeft geleid tot een aanbestedingsstrategie en een bestek. De Europese
aanbesteding wordt begin 2015 gestart.
Modernisering van ICT-middelen maakt het mogelijk dat inspecteurs hun
werk efficiënter uit kunnen voeren. Met de afronding van het project voor
de verbetering van de verbinding op werkplekken zoals slachthuizen en
havenkantoren, is een groot aantal knelpunten opgelost. Inmiddels
worden nieuwe verbeteringen in hard- en software getest (zoals 4G,
mobile WiFi, tablets, smartphones en apps) met als doel medewerkers
tijdig te voorzien van toekomstgerichte moderne ICT-middelen.
Uniformering van processen en producten is een belangrijke voorwaarde
bij de modernisering van de ICT. Dit draagt bij aan een meer professionele, effectieve en efficiënte organisatie. Inmiddels werkt de NVWA met
één tijdverantwoordingssysteem. Hiermee is voldaan aan de toezegging
om vóór 1 januari 2015 over te gaan op één verantwoordingssysteem
(Kamerstuk 33 942, nr. 11).
Opbouw organisatie, cultuur en medewerkers en kwaliteit management
In 2014 zijn, waar relevant, NVWA-teams verkleind en herschikt, waardoor
onder andere reistijden afnemen en teamleiders meer tijd hebben om
medewerkers te coachen en te sturen. Begin 2015 volgen de veterinaire
teams.
Medio 2013 is een wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd naar de
handhavingsattitude bij toezichthoudend dierenartsen. De handhavingsattitude van toezichthoudend dierenartsen wordt versterkt door het
invoeren van een nieuw werkwijze gebaseerd op het aangescherpte
interventiebeleid en door intervisie en coaching van medewerkers. Om de
ingezette ontwikkeling te volgen, wordt medio 2015 een nieuwe meting
van de handhavingsattitude uitgevoerd.
Versterken ondersteuning primair proces
Zoals aangekondigd in het plan van aanpak is een kwantitatieve
benchmark op de ondersteunende functies (informatiemanagement,
communicatie, juridische zaken, P&O en planning, financiën en control)
uitgevoerd door een extern bureau. Door aanmelding bij de RijksBredeBenchmark worden ook in het vervolg regelmatig prestaties vergeleken
met andere organisaties in de publieke sector. Naar aanleiding van
verschillende (visitatie-)rapporten over de kwaliteit van de ondersteunende functies zijn specifieke verbeteracties in gang gezet op de betreffende afdelingen.
Wegnemen van inefficiënties
Het rijksbrede onderzoek inzake de harmonisatie van regelingen op het
gebied van woonplaats/standplaats is afgerond. Dit heeft niet tot een
eenduidig beeld geleid. De NVWA gaat zelfstandig verder met de
herziening van de arbeidsvoorwaarden.
De aanbevelingen van het logistieke onderzoek naar de mogelijkheden tot
verbetering van de efficiency in de planning van keuringswerkzaamheden
zijn overgenomen. Een aantal actiepunten die snel leiden tot verbetering
van de interne werkprocessen en inzetbaarheid van dierenartsen is direct
uitgevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

9

De herschikking van de veterinaire teams in 2015 zal ook bijdragen aan
een efficiëntere uitvoering van de werkzaamheden.
5. Financiële paragraaf
Realisatie kosten voorgenomen maatregelen
Met het plan van aanpak zijn extra middelen beschikbaar gesteld om de
noodzakelijke kwaliteitsslag te financieren. Voor 2014 was in totaal 23,3
miljoen euro voor de maatregelen uit het plan van aanpak beschikbaar. De
afrekening van de besteding van dit budget is onderdeel van de totale
jaarrekening van de NVWA.
Vanwege de te doorlopen wervingsprocedures en benodigde opleidingen
van nieuwe medewerkers, kon in 2014 nog niet alle extra productie
worden geleverd, waardoor de realisatie lager uitpakt dan in het
oorspronkelijke plan van aanpak. In overleg met de opdrachtgevers is
daarom een deel van het budget voor 2014 doorgeschoven naar 2015. Dit
geldt ook voor een aantal geoormerkte investeringsbudgetten, zoals voor
de modernisering van ICT en programmamanagement. Het jaar 2014
stond vooral in het teken van de zorgvuldige voorbereiding van deze
investeringen. De feitelijke investeringen volgen daarna. In overleg met de
eigenaar zijn daarom investeringsmiddelen die niet tot besteding zijn
gekomen, doorgeschoven naar 2015.
Daardoor is voor het versterken van de organisatie in 2015 4,4 miljoen
euro extra beschikbaar om deze investeringen alsnog te doen. Tabel 1
geeft een overzicht van wijzigingen
Tabel 1: ontwikkeling budget plan van aanpak
in mln €’s

Oorspronkelijke PvA

Schuif
’14 -> ’15

PvA 2015
incl. schuif

2014

2015

Versterking toezicht op vijf domeinen

12,4

12,8

2,5

15,3

w.v. versterken toezicht EZ
Vee- en vleessector
Plantaardige sector
Tweedelijns toezicht zuivelsector
Overige EZ-domeinen

6,9
3,6
1,9
0,3
1,1

6,9
3,6
1,9
0,3
1,1

2,2
1,0
0,5
0,2
0,4

9,1
4,6
2,4
0,5
1,5

w.v. versterken toezicht VWS
Consument en Veiligheid

5,5
5,5

5,9
5,9

0,3
0,3

6,2
6,2

Organisatie versterken ter ondersteuning primair proces

10,9

14,3

4,4

18,7

Versterken kennisbasis risicogericht toezicht
Modernisering ICT
Opbouw van de organisatie, cultuur en medewerkers
Versterken kwaliteit management
Versterken ondersteuning primair proces
Wegnemen inefficiëntie in de bedrijfsvoering
Ruimte inbouwen voor incidenten en onverwachte risico’s

1,1
5,4
0,3
0,6
1,0

0,4
3,3
0,3
0,3
0,1

2,5

2,2
6,3
0,3
1,2
2,0
– 1,2
3,5

2,6
9,6
0,6
1,5
2,1
– 1,2
3,5

23,3

27,1

6,9

34,0

1

Totaal
1

Door afronding telt de tabel niet overal op

Effect op de capaciteit van de NVWA
In het plan van aanpak is aangegeven wat het indicatief effect is van de
maatregelen op de capaciteit. Eerder in deze rapportage is reeds melding
gemaakt van specifieke vacatures die zijn ingevuld. Tabel 2 geeft hier een
overzicht van. Tevens heeft de NVWA in 2014 de in het plan van aanpak
aangekondigde productiviteitsstijging doorgevoerd. De sterke verwe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

10

venheid tussen het plan van aanpak en reguliere werkzaamheden maakt
dat meer medewerkers dan hieronder specifiek zijn benoemd zich inzetten
voor het versterken van het toezicht en de basis van de organisatie.
Het totale aantal in te vullen vacatures is groot. Enerzijds als gevolg van
nieuwe formatieruimte door het plan van aanpak, anderzijds door verloop
en interne wisselingen. Op 31 december 2014 stond NVWA-breed voor
128,7 fte aan vacatures open. Ook nog niet alle vacatures vanwege het
plan van aanpak konden in 2014 worden ingevuld. Om de werving te
versnellen en te monitoren zijn extra recruiters en ondersteuners
aangetrokken.
In totaal zijn 101 vacatures vervuld die relevant zijn voor het plan van
aanpak. In de onderstaande tabel zijn deze nader gespecificeerd.
Tabel 2: vervulde vacatures op de onderdelen van het plan van aanpak
in 2014 vervulde vacatures relevant
voor het plan van aanpak
Vee- en vleesketen
Plantaardige sector
Consument en veiligheid
Versterken van de kennisbasis voor
risicogericht toezicht
Ondersteuning versterking primair
proces
Overig

Totaal

40
5
37
5

nieuwe dierenartsen
fytosanitair (5);
inspecteurs (34); teamleiders (3)
wetenschappelijk medewerkers (4);
projectleider informatiegestuurd
toezicht (1).

7

Wob-juristen (6); MD-adviseur (1).

7

Teamleiders Inlichtingen- en
Opsporingsdienst (2); programmabureau Verbeterplan (5).

101

Tot slot
In 2014 heeft de NVWA de basis gelegd voor een flexibele, professionele
en toekomstbestendige organisatie. Aan het eind van 2014:
• is de handhaving in slachterijen kwalitatief en kwantitatief versterkt
met zichtbaar effect in de sector;
• is op de domeinen vee- en vleesketen, plantaardige sector en
consument en veiligheid een groter aantal inspecties gerealiseerd dan
op basis van de oorspronkelijk planning voor 2014 mogelijk was;
• is een model voor wetenschappelijke risicoanalyse van ketens
vastgesteld en wordt de eerste analyse uitgevoerd om de inzet van het
instrumentarium optimaal te kunnen richten;
• is de basis voor de verbeterde ICT-ondersteuning gelegd zodat de
Europese aanbesteding voor een nieuw basisinformatiesysteem in
2015 kan worden uitgevoerd;
• zijn teams verkleind met ruimte voor nieuwe teamleiders en een betere
sturing en begeleiding van medewerkers;
• is in vervolg op het NVWA Handboek Incident- en Crisisbeheersing
(HIC) een implementatie-/werkplan vastgesteld voor de inrichting van
de NVWA Incident- en Crisisbeheersingsorganisatie.
De 2e voortgangsrapportage laat zien dat op veel vlakken, soms tegen de
stroom in, actielijnen uit het plan van aanpak worden uitgevoerd en de
handhaving bij de NVWA wordt verbeterd. Met de implementatie van het
plan van aanpak is ook een nieuw elan en dynamiek voelbaar in de
NVWA. Dit is nog kwetsbaar en staat onder constante druk van het grote
beroep op de (verander)capaciteit van de NVWA en nog onbekende
toekomstige ontwikkelingen. Voor het slagen van het plan van aanpak is
het evenwel de belangrijkste randvoorwaarde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

11

Resultaten externe toetsing ADR op 2e Voortgangsrapportage
Conform de toezegging aan uw Kamer, voert de ADR een externe toetsing
uit op het Plan van Aanpak NVWA (d.d. 19 december 2013)4. Elk halfjaar
tot en met de afronding van het Plan van Aanpak NVWA in 2017 toetst de
ADR:
1. de kwaliteit van de programmabeheersing, gericht op het realiseren
van de doelstellingen, zoals deze zijn geformuleerd in het Plan van
Aanpak NVWA d.d. 19 december 2013;
2. de juistheid en de volledigheid5 van de opgenomen voortgangsinformatie in de halfjaarrapportages.
Ad. 1 De kwaliteit van de programmabeheersing
De ADR heeft in de periode januari – maart 2015 de kwaliteit van de
programmabeheersing onderzocht. De focus van het onderzoek was
gericht op:
• de aandachtpunten volgend uit het onderzoek juni 2014;
• de inrichting en het bestaan van de planning en controlcyclus binnen
het programma
• de kwaliteit beheersing twee deelprogramma’s (Verbeterplan Vleesketen en Verbeterplan Consument en Veiligheid);
• de kwaliteit van de informatievoorziening en projectadministratie
2014 stond voor de NVWA in het teken van de verdere structurering en
inrichting van het programma. Op dit moment staat een robuuste
programma structuur en programma governance. De bevoegdheden en
verantwoordelijkheden binnen de programma governance zijn expliciet
vastgelegd, het mandaat van de opdrachtnemer en de kaders tussen de
stuurgroep en opdrachtnemer NVWA zijn opnieuw bekrachtigd. De
stuurgroep komt regulier zes keer per jaar samen en heeft in 2014 in
belangrijke mate in het teken gestaan van de «Herbezinning op Keuring en
Toezicht».
Wel kent de governance structuur een complicerende factor door de
verwevenheid tussen de reguliere aansturingsrelaties en de programma
governance. Deze verwevenheid is gezien de omvang en impact van het
Plan van aanpak NVWA logisch.
Uit het onderzoek blijkt een duidelijke sturing en beheersing van het
programma’s en de deelprogramma’s. Er is doorlopende aandacht voor
en bijsturing op het Programma Verbeterplan en de Business Case.
Binnen het programma en de deelprogramma’s worden alle ontwikkelingen, de voortgang en derisico’s geadresseerd en indien nodig ter
besluitvorming voorgelegd op het juiste niveau. De planning en control
wordt goed ondersteund door een projectadministratie, die benodigde
(niet financiële) informatie juist, volledig en snel beschikbaar heeft. De
gestructureerde aanpak heeft geleid tot een toenemend draagvlak en tot
goede eerste resultaten in het structureel verbeteren van het toezicht (in
de keten Rood Vlees).
De NVWA heeft daarmee invulling gegeven aan de aandachtspunten (juni
2014).
Gedurende het onderzoek heeft de ADR enkele nieuwe aandachtspunten
geadresseerd. Deze aandachtspunten zijn:
4

Het onderzoek is uitgevoerd conform de internationale standaarden voor de beroepsuitoefening van Internal Auditing (IIA)
5
De beoordeling van de volledigheid van de informatie beperkt zich tot de volledigheid van de in
het Plan van Aanpak NVWA toegezegde acties en maatregelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

12

1.

2.

3.

4.

Zorg voor het behoud van een duidelijk onderscheid tussen het
programma en de reguliere relatie door naast de stuurgroep geen
formele aanvullende overleggen in de programmastructuur op te
nemen.
2015 zal voor de NVWA in het teken staan van de uitvoering van het
programma. Het verdient de aanbeveling om de voortgang van het
programma als vast agenda punt op te nemen voor de stuurgroep.
De actualiteit van het programma Verbeterplan en de Business Case
zouden minimaal twee keer per jaar in de stuurgroep behandeld
moeten worden.
Het Programma Verbeterplan en de Business case zijn onlosmakelijk
met elkaar verbonden. Het zijn dynamische documenten die
gedurende het traject worden geactualiseerd en waar nodig
bijgesteld. Het verdient de aanbeveling om deze documenten te
combineren en in samenhang te bezien bij het bijstellen.
Het inzicht in de financiële voortgang van het project behoeft
verbetering. Het verdient de aanbeveling om periodiek inzicht te
bieden in de programmabegroting en de realisatie van de begroting
(bijvoorbeeld als onderdeel van het agendapunt Voortgang voor de
stuurgroep.

Ad.2 Juistheid en volledigheid van de opgenomen voortgangsrapportages
De juistheid en volledigheid van de in deze halfjaarrapportage
opgenomen informatie is beoordeeld aan de hand van de aan de ADR
beschikbaar gestelde (project)documentatie. De beoordeling van de
volledigheid beperkt zich hierbij tot de volledigheid van de in het Plan van
Aanpak NVWA opgenomen acties en maatregelen.
De ADR heeft vastgesteld dat de informatie in deze halfjaarrapportage
juist en volledig is weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 33 835, nr. 12

13