OPDRACHT EXPERTGROEP NV-RECHT
I
INLEIDING
1. In het coalitieakkoord is de ambitie opgenomen het ondernemingsklimaat
van bedrijven te verbeteren. Deze ambitie volgt een reeks aan oproepen en
toezeggingen op dat vlak. Zo hebben verschillende voorgangers van de huidige
Minister voor Rechtsbescherming in parlementaire stukken aangekondigd dat
het ondernemingsrecht wordt gemoderniseerd en zijn er moties van de Tweede
Kamer
die
oproepen
tot onderzoek
naar
onderwerpen op
ondernemingsrechtelijk terrein.
2. Het huidige NV-recht bevat formele beperkingen en beperkt mogelijkheden
voor de gebruikers van deze rechtsvorm die voor een deel niet langer
noodzakelijk zijn. Zij belemmeren de praktijk onnodig en dragen niet bij aan
een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Beoogd wordt het NV-recht flexibeler te
maken en beter te laten aansluiten bij de praktijk. Ontwikkelingen zoals
digitalisering en de toenemende aandacht voor de plaats van de onderneming
in de maatschappij, nopen tot analyse en herijking van het huidige NV-recht. In
het licht van de ambitie, toezeggingen en oproepen tot onderzoek is besloten
verder onderzoek te doen naar onderwerpen die mogelijk aanpassing
behoeven.
3. Eerder is succesvol samengewerkt met een groep experts op het terrein van
het NV-recht, afkomstig uit de wetenschap en praktijk, om oplossingen voor
geconstateerde knelpunten en ideeën voor verdere verbetering van het
ondernemersrecht in kaart te brengen. Samenwerking met het merendeel van
deze groep wordt voortgezet.

II
MODERNISERING NV-RECHT
4. Een goed functionerend ondernemingsrecht draagt bij aan de economische
ontwikkeling van Nederland, door te voorzien in duidelijke juridische kaders
waarbinnen ondernemingen efficiënt opgericht en gedreven kunnen worden.
Door ons ondernemingsrecht up to date te houden, behouden we onze goede
concurrentiepositie in de wereld. Ook burgers profiteren hiervan, door meer
werkgelegenheid, de vestiging van innovatieve bedrijven en lagere prijzen voor
goederen en diensten. Daarbij is het van belang dat ondernemingen worden
gestimuleerd zich te richten op de lange termijn. Daarom is het noodzakelijk
ons ondernemingsrecht periodiek tegen het licht te houden, knelpunten weg te
nemen en verbeteringen door te voeren.

1

5. Er zijn – naast de eerdergenoemde ambities uit het coalitieakkoord verschillende concrete redenen om te komen tot verdere modernisering van
het ondernemingsrecht.

a. Verbeteren ondernemersklimaat en eerdere aankondiging modernisering
6. In 2016 is door de toenmalige Minister van Veiligheid en Justitie aan de
Tweede Kamer aangekondigd de modernisering van het NV-recht ter hand te
nemen.1 Aanleiding daartoe was de in de praktijk gevoelde behoefte om het
recht voor NV’s waar mogelijk te vereenvoudigen en te flexibiliseren, door
bijvoorbeeld het laten vervallen van onnodige formaliteiten. Ook leiden
sommige NV-bepalingen tot rechtsonzekerheid. Denk aan het toekennen van
stemrecht aan de pandhouder. Meer duidelijkheid over zijn positie komt de
financieringsbehoefte van NV’s ten goede.
7. Eerder is dit al succesvol gedaan voor het BV-recht. De modernisering van
het BV-recht is in de maatschappij goed gevallen, wat onder meer blijkt uit een
verdere toename van het aantal BV’s. Ook zijn er niet veel rechterlijke
procedures gevoerd over de invulling en uitleg van de destijds aangepaste
wettelijke bepalingen voor de BV die meer flexibiliteit voor de gebruiker
bieden. Met aanpassing van het NV-recht wordt bovendien de consistentie
tussen NV en BV gewaarborgd. De lijn van uniformering van rechtspersonen –
die tevens zichtbaar is in de per 1 juli 2021 in werking getreden Wet bestuur en
toezicht rechtspersonen – wordt doorgetrokken, overigens zonder de
specifieke kenmerken en functies van de onderscheiden rechtspersonen uit het
oog te verliezen.
8. Doel is om het makkelijker en goedkoper te maken een NV op te richten en te
gebruiken. Hiermee wordt het NV-recht eenvoudiger en begrijpelijker, net als
het BV-recht. Dit traject is al enige tijd geleden aangevangen. Aanvankelijk is
het meegenomen in het kader van het thans afgeronde traject ‘Wetsvoorstel
evenwichtiger man-vrouw verdeling in bestuur en raad van commissarissen’,
maar het is er uiteindelijk uitgehaald. De samenhang met het onderdeel van,
kort gezegd, het ‘quotum’ ontbrak en de praktijk wilde meer ambitieuze
wijzigingen.

b. Moties Tweede Kamer
9. De Tweede Kamer heeft in 2020 twee moties aangenomen, beide van het lid
Nijboer (PvdA):

1 Zie Kamerstukken II 2016-17, 29 752 nr. 9.

2

(1) De motie bestuurdersbeloningen bij fusies of overnamen:2

verzoekt het kabinet, de mogelijkheden te verkennen om de financiële prikkels
voor bestuurders om in te stemmen met fusies of overnames opnieuw te
beperken.3
En
(2) De motie loyaliteitsaandelen en kwartaalrapportages:4

verzoekt het kabinet, voorstellen te doen om kwartaalrapportages te
ontmoedigen en loyaliteitsaandelen te stimuleren.5
Op het onderdeel kwartaalrapportages is de Kamer reeds geïnformeerd dat
geen verdere actie wordt ondernomen.
10. Ter uitvoering van deze moties is in 2021 aan een groep van experts uit
wetenschap en praktijk om advies gevraagd.6 Kort gezegd is de uitkomst dat de
onderwerpen verder onderzocht moeten worden. Daarnaast wenst de AFM
aanpassing van regels over stemmen, kapitaal, zeggenschap en kapitaalbelang
in beursgenoteerde BV’s. Bij brief van 14 april 2022 aan de Tweede Kamer heeft
de Minister van Financiën aangegeven dat dit door de AFM benoemd ‘knelpunt’
past in het “modernisering van het NV-recht”-traject.7

c. Signalen vanuit de praktijk en wetenschap
11. Vanuit de praktijk en wetenschap klinkt regelmatig de roep om
modernisering van het ondernemingsrecht. De artikelen van het NV-recht
worden als star, archaïsch en (daarmee) onnodig belastend ervaren. Naast de
roep om meer flexibiliteit en het weghalen van onnodige formaliteiten, wordt
gevraagd om allerlei onduidelijkheden en foutjes die zijn geslopen in de regels
in Boek 2 BW die gaan over jaarrekeningen, op te lossen.
12. Ook wordt in de praktijk en wetenschap aandacht besteed aan de plaats van
de onderneming in onze maatschappij en de vraag of ons ondernemingsrecht
baat zou hebben bij een aantal principes waaraan het ondernemingsrecht
getoetst kan worden of die een radar kunnen vormen bij de toepassing daarvan.
2 Gesteund door: SP, PvdA, GroenLinks, de PvdD, DENK, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, D66, CDA,
ChristenUnie en PVV.
3 Kamerstukken II 2020-21, 35 367, nr. 16.
4 Gesteund door: SP, PvdA, GroenLinks, de PvdD, DENK, 50PLUS, Van Kooten-Arissen, het CDA,
de ChristenUnie en de PVV.
5 Kamerstukken II 2020-21, 35 367, nr. 17.
6 Brief 14 juni 2021, kenmerk 3363892, Uitvoering moties Nijboer en motie Sneller/Slootweg op
het terrein van het ondernemingsrecht.
7 Kamerstukken II 2021-22, 32 545, nr. 166, p. 6.

3

13. Tot slot staat de modernisering van het ondernemingsrecht andere
Europese landen niet stil. Zo heeft België onlangs een grote
moderniseringsoperatie afgerond van haar Wetboek van Vennootschappen en
kennen bijvoorbeeld Frankrijk en Italië een wettelijke regeling voor
loyaliteitsaandelen. De modernisering van het NV-recht sluit dus aan bij de
ontwikkelingen in andere Europese landen. Een vergelijking met het recht van
genoemde landen geeft inspiratie voor te maken keuzes. Er is te leren van de
motieven die ten grondslag liggen aan de Belgische wijzigingen of de bestaande
loyaliteitsregelingen. Mogelijk gelden de motieven ook voor het Nederlandse
NV-recht.
III
UITVOERING EN PLANNING; GROEP VAN EXPERTS
14. Eerder is – ook op de hiervoor genoemde onderwerpen - succesvol gewerkt
met een expertgroep, onder gezamenlijk voorzitterschap van prof. mr. Claartje
Bulten en prof. mr. Martin van Olffen. Naast hoogleraren namen aan deze
expertgroep belangrijke stakeholders deel (VNO-NCW, Vereniging voor
Effecten Uitgevende Ondernemingen, Vereniging voor Effectenbezitters en
Eumedion (stichting van institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen)). De
expertgroep was technisch-inhoudelijk van aard, die goed in staat bleek te
kijken naar uitvoerbaarheid, effectiviteit en draagvlak voor plannen in de
praktijk. Deze ervaringen bieden een goede basis voor een samenwerking om
tot concrete oplossingsrichtingen te komen. Claartje Bulten en Martin van
Olffen zijn wederom bereid om als voorzitter te fungeren.
15. De groep van experts zal bezien of en hoe de bepalingen van het NV-recht
gemoderniseerd kunnen worden. De groep signaleert knelpunten en lacunes en
beveelt hiervoor concrete oplossingsrichtingen aan. Ten eerste kan het BVrecht – dat in 2013 succesvol is gemoderniseerd als voorbeeld dienen. Voorts
kunnen praktijkervaringen, maar ook literatuur en jurisprudentie behulpzaam
zijn. De eisen van de moderne tijd (zoals de voortschrijdende digitalisering en
de rol van de vennootschap in de maatschappij) spelen tevens een belangrijke
rol. Soms ligt een vergelijking met vennootschappen van het NV-type uit
buitenlandse rechtsstelsels voor de hand. Indien nodig kan het advies van de
groep van experts dienen als uitgangspunt voor concrete wetswijziging. De
expertgroep dient steeds de uitvoerbaarheid en de mogelijk voorzienbare
gevolgen (zoals een aanpassing van het Handelsregister) te vermelden.
16. De groep van experts brengt schriftelijk advies uit aan de Minister voor
Rechtsbescherming. Voor sommige onderwerpen kan het opportuun zijn

4

versneld een deeladvies uit te brengen, om zo een eventueel wetgevingstraject
niet nodeloos te vertragen.

IV
ONDERWERPEN
17. De groep van deskundigen dient in ieder geval aandacht te schenken aan de
hieronder opgesomde thema’s. Deze komen voort uit moties van de Tweede
Kamer, een eerder consultatietraject over aanpassingen in het NV-recht, en een
notitie van een expertgroep. De expertgroep start met de mogelijke invoering
van loyaliteitsaandelen. De groep beziet zelf of onderwerpen (alvast) simultaan
onderzocht kunnen worden. Iedere zes maanden brengt de expertgroep een
voortgangsrapportage uit; waar mogelijk vergezeld van een rapport of advies
op een of meer deelterreinen.
(1) De verhouding tussen vennootschappen met en zonder beursnotering
(inclusief SPAC’s, beurs-BV’s en NV’s/BV’s met een beursnotering
(uitsluitend) in het buitenland)
(2) Grondslagen principes van en voor het ondernemingsrecht
(3) Een mogelijke invoering van loyaliteitsaandelen (motie TK)
(4) Mogelijkheden voor aanpassingen van bestuursbeloningen bij fusies en
overnames
(inclusief
de
eventuele
rol
van
de
aandeelhoudersvergadering) (Motie TK)
(5) Kapitaal
en
vermogen,
waaronder
kapitaalbescherming,
blokkeringsregeling (Flex-BV als voorbeeld)
(6) Variabel stemrecht en winstrecht voor aandeelhouders (Flex-BV als
voorbeeld)
(7) Flexibele verdeling van bevoegdheden voor aandeelhouders (Flex-BV
als voorbeeld)
(8) Grensoverschrijdende herstructurering (mede n.a.v. implementatie
Europese Richtlijn)

V
SAMENSTELLING EXPERTGROEP
17. De leden van de groep doen aanbevelingen op grond van hun
deskundigheid. Gelet op een van de doelen van de Modernisering van het NVrecht, is ervoor gekozen om de groep samen te stellen met deskundigen die
mede een achtergrond in de praktijk hebben, bijvoorbeeld als advocaat,
bedrijfsjurist of notaris. Om voldoende draagvlak te creëren is ervoor gekozen
tevens vertegenwoordigers van belangenorganisaties uit te nodigen om in de
groep van deskundigen zitting te nemen. Het staat de groep vrij om in gesprek
te gaan met andere deskundigen, belangenbehartigers en relevante

5

stakeholders. Suggestie is om in ieder geval een keer met de voorzitter van de
Monitoring Commissie Corporate Governance te spreken. Deelname aan de
expertgroep is onbezoldigd.

6