2015D08090

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
hebben enkele fracties de behoefte enkele vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
over de brief van 27 januari 2015, waarbij aan de Kamer is aangeboden de
voortgangsrapportage januari herziening IORP-richtlijn (Kamerstuk 33 931,
nr. 9).
De voorzitter van de commissie,
Van der Burg
De adjunct-griffier van de commissie,,
Klapwijk

nds-tk-2015D08090

1

Inhoudsopgave
I.

II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
Vragen van de leden van de VVD-fractie
2.
Vragen van de leden van de PvdA-fractie
3.
Vragen van de leden van de CDA-fractie
4.
Vragen van de leden van de D66-fractie
5.
Vragen van het lid van de 50PLUS-fractie
Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Vragen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie heeft kennisgenomen van de herziening van
de richtlijn over regels voor bedrijfspensioenfondsen (IORP). De
genoemde leden zijn tevreden met de aankondiging van de Staatssecretaris dat zij aan het begin en na afloop van de trilogen de Kamer zal
informeren over de stand van zaken. Deze leden gaan er vanuit dat de
Kamer deze informatie tijdig en volledig ontvangt, zodat er, indien nodig,
met de Staatssecretaris over gesproken kan worden. De leden van deze
fractie willen graag de Staatssecretaris verder meegeven dat zij er vanuit
gaan dat zij zich volledig inzet (formeel en informeel) om het Nederlandse
standpunt uit te dragen en te verdedigen. En zich tevens in zal zetten om
slechtere voorstellen tegen te houden.
Als laatst wil de genoemde leden graag weten of er niet meer dan de twee
aangekondigde momenten zijn waarop het Nederlandse standpunt (via de
Kamer) naar voren kan worden gebracht.
2. Vragen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
Staatssecretaris. Genoemde leden zijn van mening dat in het belang van
Nederland aantoonbare verbeteringen bewerkstelligd zijn tijdens de
onderhandelingen betreffende dit EU-voorstel. Desalniettemin hebben
genoemde leden enkele vragen omtrent deze herziening van de
IORP-richtlijn.
Deze leden zijn tevreden over de verwijdering van de gedelegeerde
bevoegdheden in de herziening. Daarnaast hebben de leden kennisgenomen dat de informatiebepalingen op basis van het huidige voorstel
geen gevolgen meer heeft voor het Nederlandse wetsvoorstel Pensioencommunicatie (Kamerstuk 34 008). De leden blijven van mening dat in de
IORP-richtlijn voldoende ruimte geboden moet worden voor nationale
invulling.
Daarnaast maakt de voortgangsrapportage IORP voor deze leden
wederom duidelijk dat het voor de Nederlandse positie goed is als andere
EU-landen ook een stevig tweedepijlerpensioen wordt ingericht. Nu zijn
het steeds dezelfde landen met een goed functionerend stelsel die aan de
rem hangen.
Kan de Staatssecretaris, zo vragen deze leden, daarnaast uitleggen hoe de
discretionaire bevoegdheid van de toezichthouder eruit gaat zien en op
welke manier Nederland hier invulling aan kan gaan geven. Welke
richtlijnen zijn daarbij van toepassing en welke andere mogelijke vormen
zouden hieraan kunnen voldoen? Kan de Staatssecretaris ook uitleggen
waarom dit (niet) in alle gevallen tot een verhoging van de kosten zal
leiden, zo informeren genoemde leden.
Verder bestaat, naar de mening van deze leden, nog enige onduidelijkheid
waar het voorstel nu niet aansluit met het Nederlandse stelsel. Kan de

2

Staatssecretaris meer duidelijkheid verschaffen over de nog bestaande
verschillen tussen het Nederlandse stelsel en de richtlijn?
Kan de Staatssecretaris nader toelichten over welke kleine technische
aanpassingen zij het heeft als zij daarover spreekt op het gebied van de
informatievoorziening in relatie tot ons eigen stelsel, zo vragen de leden
van deze fractie.
3. Vragen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie willen ter inleiding van de vragen een
bredere context scheppen omtrent het voortgangsrapportage van de
Staatssecretaris vanwege de naar hun mening on-transparante totstandkoming van het aan de Kamer voorliggende compromis.
De pensioenstelsels in Europa zijn zeer divers en hangen nauw samen
met nationale tradities en de nationale belasting-, sociale en arbeidswetgeving. Daarom is een uniforme Europese aanpak van pensioenen niet
gewenst. Dergelijke harmonisatie is bovendien niet efficiënt om de
doelstelling van deze richtlijn te verwezenlijken. Daarom moet de lidstaten
voldoende flexibiliteit worden gegund om de vereisten van deze richtlijn
ten uitvoer te leggen, rekening houdend met de grote verscheidenheid
aan pensioenstelsels in Europa. Lidstaten dienen daarom overeenkomstig
het subsidiariteitsbeginsel volledig verantwoordelijk te blijven voor de
organisatie van hun pensioenstelsels en voor de besluitvorming inzake de
rol van elk van de drie pensioenpijlers in de afzonderlijke lidstaten. In de
context van de tweede pensioenpijler moeten zij ook volledig verantwoordelijk blijven voor de rol en de functies van de verschillende instellingen
die bedrijfspensioenen uitkeren.
De leden van de genoemde fractie vragen de Staatssecretaris drie zaken
over de gang van zaken rond de IORP-richtlijn. Zij hebben nog steeds een
grote voorkeur voor het niet doorgaan van de richtlijn, laat dat helder zijn.
Ten eerste wijzen deze leden op Commissaris Hill die nog de mogelijkheid
geopperd heeft om de IORP richtlijn niet door te laten gaan in het kader
van het schrappen van overbodige regels. Ziet de Staatssecretaris nog
mogelijkheden deze handschoen op te pakken, zo vragen deze leden. Ten
tweede, kan de Staatssecretaris een chronologisch overzicht geven
wanneer de richtlijn besproken is en in welk gremium, zo vragen
genoemde leden. Ten derde vragen deze leden waarom de Staatssecretaris de Kamer constant veel, maar dan ook veel te laat inlicht. Deze brief
kwam een dag voor het AO en ook vorige keer werd de instemming van
de Kamer op het allerlaatste moment gevraagd. Deelt de Nederlandse
regering dat dit een volstrekt onzorgvuldige gang van zaken is, zo willen
deze leden weten.
Lidstaten worden sinds het aantreden van de nieuwe Europese
Commissie geconfronteerd met nieuwe vergaande initiatieven. De
oprichting van een Kapitaalmarkt Unie, het Junckerplan dat nationale
beleggers aanspreekt om geld te investeren via dit Fonds en de flexibilisering van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) creëren gezamenlijk een
klimaat waarbij vanuit verschillende kanten aan de Nederlandse pensioenpot wordt getrokken. Het is van groot belang dat nationale politici
waakzaam zijn over onze collectief opgebouwde pensioen. Daarom is
absolute transparantie van alle wetgeving die op Europees niveau
aangaand pensioenen wordt opgesteld van zeer groot belang. De
procedure en de totstandkoming van de compromis richtlijn in 2014
baardt deze leden zorgen en toont andermaal dat absolute waakzaamheid
geboden is.
De leden van deze fractie zijn van mening dat middels de nu voorliggende
compromis richtlijn er een deel van de Nederlandse nationale zeggenschap over de opgebouwde pensioenen is overgedragen aan de EU. Deze
leden vragen de Staatssecretaris of ze deze mening deelt en de totstand-

3

koming van het huidige compromisrichtlijn gevormd is door een
niet-transparant proces.
De Staatssecretaris stelt twee momenten van informeren van de Kamer,
aan het begin van trilogen en aan het einde van trilogen. Houdt de
Staatssecretaris er eveneens rekening mee dat ontwikkelingen rondom de
Kapitaalmarkt Unie en het Junckerinvesteringsplan van invloed kunnen
zijn op het onderhandelingsproces en de Europese koers aangaande
pensioenen. De genoemde leden vragen of de Staatssecretaris dit
ontstane bredere «playing field» rondom Europa en pensioenen eveneens
vaststelt. En de noodzaak om de Kamer op meer dan twee momenten te
informeren over de stand van zaken omtrent Europese pensioen aangelegenheden gezien de bredere verschuivingen met betrekking op pensioenen in Europa.
In de voortgangsrapportage stelt de Staatssecretaris dat, «gedurende het
hele proces kunnen technische of beleidsmatige punten opkomen
waarover informeel overleg met de lidstaten plaats kan vinden». De
genoemde leden verzoeken de Staatssecretaris de Kamer op de hoogte te
stellen van dergelijke informele overleggen zodat de Kamer op de hoogte
blijft van verschuivingen in het onderhandelingsproces.
Herinnert de Staatssecretaris zich de belofte dat de Kamer elk kwartaal
zou geïnformeerd worden, de leden van genoemde fractie vragen de
Staatssecretaris of ze voornemens is dat nu een keer echt te gaan doen.
Zo niet vragen deze leden wat is zo’n belofte dan eigenlijk nog waard is.
De genoemde leden vragen of de door de Staatssecretaris genoemde
informele overleggen in 2014 voorafgaand aan de totstandkoming van het
huidige compromis hebben plaatsgevonden. De Staatssecretaris stelt in
haar voortgangsrapportage dat, «Indien er tussentijdse ontwikkelingen
plaatsvinden wordt de kamer geïnformeerd», de genoemde leden vragen
aan wat voor soort tussentijdse ontwikkelingen de Staatssecretaris dan
denkt.
De compromisrichtlijn ligt nu voor aan het Europees parlement, volgens
deze leden is het niet wenselijk dat er langs Europese politieke lijnen een
waslijst aan financieel economische eisen wordt opgesteld waaraan
pensioenfondsen moeten voldoen. Dit zou de flexibiliteit van de implementatie beperken en daardoor ten koste gaan van de subsidiariteit. De
leden van deze fractie vragen zich af of de Staatssecretaris deze
bezorgdheid deelt en verzoekt de Staatssecretaris daarom de Kamer op de
hoogte te houden wanneer de flexibiliteit en subsidiariteit door regulering
omtrent pensioenen in het gedrang komt.
Over het Hogan arrest hebben de leden van de leden van de genoemde
fractie nog een paar opmerkingen. In het arrest Hogan (C-398/11) is
bepaald door het EU Hof dat een lidstaat aansprakelijk kan zijn als een
pensioenfonds zijn verplichtingen niet nakomt.
Deze leden constateren dat zij kennelijk verschillen van mening over de
impact van dit arrest, maar is de Staatssecretaris het met de genoemde
leden eens dat dit arrest op zijn minst de gang naar DC regelingen
versnelt?1 (waar er geen toezegging is en dus eventuele aansprakelijkheid
ontbreekt). Is de Staatssecretaris van mening dat niet al te gemakkelijk
over de mogelijke consequenties van het arrest wordt heengestapt.
Volgens vele actuarissen is de grens van 49% nu al in beeld. Nederland
staat garant voor een gigantisch bedrag van ca. 500 miljard euro.
4. Vragen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de brief. Deze
vormt voor hen op dit moment geen aanleiding voor het stellen van
vragen. Zij wachten het vervolg met belangstelling af.

1

DC-regeling: Defined Contribution-regeling

4

5. Vragen van het lid van de 50PLUS-fractie
Het lid van de 50PLUS-fractie heeft met belangstelling kennisgenomen
van de voortgangsreportage januari herziening IORP-richtlijn, d.d.
27 januari 2015.
Het lid van deze fractie constateert, terugblikkend, dat de regering in de
voortgangsrapportage van 4 december 2014 reeds aangaf, dat goede
voortgang geboekt was op de punten gedelegeerde bevoegdheden,
informatiebepalingen, governance en grensoverschrijdende activiteiten.
Geconcludeerd werd, dat onder het Italiaanse voorzitterschap op snelle
wijze op voor Nederland belangrijke punten tot een «goed compromis» is
gekomen. Omdat de richtlijn pas 6 jaar na inwerkingtreding wordt
geëvalueerd, zouden met een akkoord op de huidige voorstellen vanuit
Europa «meer ingrijpende voorstellen vanuit Europa op het terrein van
aanvullende pensioen» voorlopig niet aan de orde zijn.
Volgens het genoemde lid is de conclusie voorbarig, dat wij nu voor een
aantal jaren verlost zullen zijn van verdere Europese inmenging, want zo
lezen wij de conclusie van de Staatssecretaris in de rapportage van
december jl. Wij zullen er volgens dit lid zéér alert op moeten zijn én
blijven, dat die Europese inmenging in ons pensioenstelsel inderdaad niet
toeneemt.
In de voortgangsrapportage van januari blijkt dat nog een aanzienlijk en
vrij ingewikkeld besluitvormingsproces moet worden doorlopen. Het
genoemde lid is ondanks de hoopgevende vooruitzichten nog niet zonder
meer gerust op een goede afloop en vindt dat het Nederlandse standpunt,
inderdaad formeel én informeel op ieder mogelijk podium krachtig naar
voren moet worden gebracht. Kan dat worden toegezegd en kan dit
toegelicht worden, zo vraagt het genoemde lid.
Het lid van deze fractie proeft uit de vorige voortgangsrapportage, de
antwoorden op schriftelijke Kamervragen van het lid Omtzigt
(2014Z22447) en óók weer uit deze rapportage van januari weinig of géén
inhoudelijke zorg bij de regering ten aanzien van het richtlijnvoorstel,
zoals het nu luidt. Dat geldt ook voor de snelheid van het onderhandelingsproces.
Is die indruk juist? Vormt het voorstel zoals het nu luidt, inderdaad geen
enkele bedreiging voor de gewenste nationale autonomie op het terrein
van pensioenen? Want dát moet volgens het genoemde lid het
uitgangspunt blijven: géén Europese inmenging in onze pensioenen.
Het lid van deze fractie vraagt tot slot en met klem volle inzet van de
regering in het besluitvormingsproces, om die nationale autonomie op
het terrein van de pensioenen te blijven bewaken. Die inzet is onontbeerlijk om het Nederlandse pensioenstelsel met een vermogen van meer
dan 1200 miljard euro te beschermen. Lopende én toekomstige transities
van ons pensioenstelsel kunnen bovendien alléén maar succesvol
volbracht worden als het pensioenstelsel gevrijwaard blijft van
ongewenste Europese inmenging.
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

5