Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

35
Vragen van het lid Helder (PVV) aan de staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over het bericht: «Seks, drugs en telefoons in jeugdgevangenis»
(ingezonden 12 september 2013).
Antwoord van staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
19 september 2013).
Vraag 1
Kent u het bericht: «Seks, drugs en telefoons in jeugdgevangenis»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat één van de daders, veroordeeld voor de dood van grensrechter
Nieuwenhuizen die in jeugdgevangenis Teylingereind is gedetineerd, in het
bezit is van drugs, een mobiele telefoon en een sleutel waarmee hij vrij door
de instelling kan wandelen?
Antwoord 2
Het klopt dat de betrokken jeugdige in het bezit is geweest van een mobiele
telefoon en drugs. Ik acht dat zeer kwalijk. Zoals ik bij verschillende gelegenheden2 heb uiteengezet, is het bezit en gebruik van mobiele telefoons en
drugs absoluut verboden in de JJI’s. Maar zoals eerder aangegeven is zelfs
met strenge controles (onder meer via kamer- en urinecontroles, inzet van
drugshonden en van een zogenaamde Mobifinder) helaas niet uit te sluiten
dat jeugdigen in de JJI’s aan dergelijke verboden middelen komen. Thans
wordt bezien hoe andere systemen kunnen worden ingezet om dit te
voorkomen.
Dat betrokken jeugdige zich met behulp van een sleutel vrij door de inrichting
kan bewegen, klopt niet. Een zogenaamde druppel is persoonsgebonden (op
naam van een medewerker) en wordt bij vermissing direct gedeactiveerd.
Bovendien geeft enkel een druppel geen vrije doorgang door de inrichting.
Alleen de combinatie van een druppel, sleutels en het openen van deuren
1

http://www.ad.nl/ad/nl/1012/Nederland/article/detail/3507381/2013/09/10/Seks-drugs-entelefoons-in-jeugdgevangenis.dhtml
2
Kamerstukken II 2010/2011, 24 587, nr. 423 / Handelingen II 2012/2013, nr. 1475 / Handelingen II
2012/2013, nr. 1476 / Kamerstukken II 2012/2013, 24 587, nr. 489

ah-tk-20132014-35
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

door de Centrale Post maakt het bewegen tussen verschillende ruimten in
een JJI mogelijk.
De druppel die in de uitzending van PowNews is getoond, betreft waarschijnlijk een druppel die in juni direct na verlies als vermist is opgegeven. Deze
druppel is destijds direct geblokkeerd en was derhalve niet meer te gebruiken
om toegang te krijgen tot ruimten in de inrichting.
Vraag 3
Klopt de bewering dat hij seks heeft gehad met (drie) bewaarders? Bent u
bereid deze bewering te onderzoeken en indien de bewering klopt deze
bewaarders per direct te ontslaan? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Naar aanleiding van de uitzending van PowNews heeft de directie van
Teylingereind direct een intern onderzoek ingesteld naar het waarheidsgehalte van deze bewering. Voor zover nu bekend, is er geen enkele aanleiding
om aan te nemen dat er sprake is (geweest) van seksueel contact tussen
medewerkers en jeugdigen. Ik zie geen grond voor verder onderzoek.
Vraag 4
Hoe is het mogelijk dat deze crimineel al deze middelen tot zijn beschikking
heeft in een jeugdgevangenis?
Antwoord 4
Hoewel het absoluut verboden is om over de genoemde middelen te
beschikken in een inrichting zullen er altijd jeugdigen zijn die er in slagen om
de intensieve controle en het toezicht op het gebruik en bezit van contrabande te omzeilen. Zoals ik reeds eerder heb aangegeven3, huisvesten de
JJI’s de zwaarste categorie probleemjongeren die geneigd zijn de regelgeving
in de inrichting hieromtrent te overtreden, te meer daar hun levensstijl in de
periode voorafgaand aan het verblijf in een jeugdinrichting zich veelal
kenmerkte door zeer frequent gebruik van softdrugs.
Bovenstaande neemt niet weg dat de inrichtingen continu alert zijn als het
gaat om het tegengaan van verboden middelen en de verschillende controlemiddelen met volharding blijven toepassen. Jeugdigen die de regels
hieromtrent overtreden worden gesanctioneerd, onder meer door het
intrekken van bijvoorbeeld verlof- en/of recreatiemogelijkheden.
Vraag 5
Deelt u de mening dat de maximale duur van de jeugddetentie al belachelijk
kort is en dat die korte gevangenisstraf dan ten minste als straf moet worden
ervaren door jeugdige criminelen en niet zoals een medegedetineerde
aangeeft als een groot feest, nog net geen nieuwjaar? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik deel de mening niet dat de maximale duur van de jeugddetentie belachelijk
kort is. Uiteraard moet jeugddetentie als straf worden ervaren. De bewering
van een van de betrokken jeugdigen dat het «als een groot feest, nog net
geen nieuwjaar» is, kwalificeer ik als «stoere praatjes». U kunt ervan
verzekerd zijn dat jeugdigen een verblijf in een jeugdinrichting absoluut niet
als een feest ervaren. Ik verwijs daarbij naar recent onderzoek naar de
strafbeleving van jongeren in JJI’s4.
Vraag 6
Kunt u aan de nabestaanden van grensrechter Nieuwenhuizen uitleggen dat
de crimineel, die hun man en vader heeft doodgeschopt, volgens een getuige
blijkbaar porno, een telefoon, hasj en een sleutel in zijn cel heeft (kortom
eigenlijk alles wat niet mag) en zijn straf als een feestje beschouwt?

3

Kamerstukken II 2010/2011, 24 587, nr. 423 / Handelingen II 2012/2013, nr. 1475 / Handelingen II
2012/2013, nr. 1476 / Kamerstukken II 2012/2013, 24 587, nr. 489
4
Eichelsheim, V.I. & Laan, A.M. van der (2011). Jongeren en vrijheidsbeneming: een studie naar
de wijze waarop jongeren in Justitiële Jeugdinrichtingen omgaan met vrijheidsbeneming.
Meppel: Boom Juridische uitgevers. Onderzoek en beleid 300.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ik vind het zeer betreurenswaardig dat nabestaanden met dergelijke
beeldmateriaal worden geconfronteerd. De betreffende jeugdige is direct door
de directie van Teylingereind geconfronteerd met de ernst van zijn gedrag,
onafhankelijk van het waarheidsgehalte van zijn beweringen en die van de
anderen in het filmpje. Hij is direct in afzondering van zijn groepsgenoten
geplaatst.
Vraag 7
Welke maatregelen gaat u nemen om ervoor te zorgen dat jeugddetentie als
een straf wordt ervaren en niet als een soort nieuwjaarsfeest?
Antwoord 7
Zoals gezegd wordt het verblijf in een jeugdinrichting zeker niet als een feest
ervaren. Stoere beweringen van enkele jeugdigen doen daar niets aan af.
De beleving van vrijheidsbeneming verschilt natuurlijk per individuele
jeugdige. Dit kan worden toegeschreven aan factoren zoals persoonlijke
kenmerken van de jeugdige en de detentiesituatie. Ook het verwachtingspatroon over het verblijf in een JJI kan per individu verschillen.
Vraag 8
Bent u bereid de maximale duur van de jeugddetentie te verlengen zoals in
het oorspronkelijke wetsvoorstel adolescentenstrafrecht was geregeld voordat
die verlenging is teruggedraaid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Nee, ik ben daar niet toe bereid. Ik breng in herinnering dat het wetsvoorstel
adolescentenstrafrecht waarin de maximale duur van de jeugddetentie
expliciet op twee jaar is gelaten, in juni met grote meerderheid van stemmen
is aanvaard door de Tweede Kamer. Bij de behandeling van het wetsvoorstel5
heb ik toegezegd de maximale duur van de jeugddetentie expliciet mee te
nemen in de geplande wetsevaluatie over vijf jaar.
Vraag 9
Bent u bereid om elke bezoeker en gedetineerde, maar ook elk personeelslid
te fouilleren wanneer zij de inrichting binnengaan om zo uit te sluiten dat dit
soort middelen de jeugdgevangenis binnenkomen? Zo nee, waarom niet?
Welke maatregelen gaat u dan wel nemen om ervoor te zorgen dat dit soort
middelen nooit meer een jeugdinrichting binnen komen?
Antwoord 9
Artikel 34 van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen bepaalt dat de
directeur van de inrichting bevoegd is om gedetineerde jeugdigen te
onderzoeken aan lichaam en kleding bij binnenkomst of bij het verlaten van
de inrichting, voorafgaand aan en na afloop van bezoek, dan wel indien dit
anderszins noodzakelijk is in het belang van de handhaving van de orde of
veiligheid in de inrichting. Standaard in plaats van incidenteel en steekproefsgewijs visiteren van jeugdigen na bezoek en verlof stuit met regelmaat op
kritiek van onder meer de Inspectie Veiligheid en Justitie en de Raad voor de
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming.
Wat betreft personeel en bezoek, dienen zij zich bij binnenkomst van de
inrichting «piepvrij» door de detectiepoort te bewegen en worden tassen op
een lopende band door een scanner gecontroleerd op verboden middelen. Op
de invoer van privételefoons geldt in alle JJI’s een verbod. Deze dienen te
worden opgeborgen in een kluis bij binnenkomst van de inrichting.
Extra maatregelen zijn mijns inziens niet nodig. Zoals ik in het antwoord op
vraag 4 heb toegelicht, zijn risico’s helaas niet volledig uit te sluiten. Door
toepassing van bovenstaande regelgeving wordt de invoer van verboden
middelen zoveel mogelijk geminimaliseerd. Ik heb de sectordirectie JJI van
de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) nadrukkelijk verzocht hier blijvend alert
op te zijn.

5

Handelingen II 2012/2013, nr. 89, item 4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
der Steur, Van der Burg (beiden VVD) en Van Toorenburg (CDA) ingezonden
12 september 2013 (vraagnummer 2013Z17229).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4