Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

27 925

Bestrijding internationaal terrorisme

Nr. 880

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 5 januari 2022
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de Ministers Buitenlandse Zaken, van Defensie en voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de brief van
genoemde Ministers van 5 november 2021 inzake de Nederlandse
bijdrage aan de anti-ISIS-coalitie en de brede veiligheidsinzet in Irak in
2022 (Kamerstuk 27 925, nr. 868).
De Ministers Buitenlandse Zaken, van Defensie en voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking hebben deze vragen beantwoord
bij brief van 7 december 2021. Vragen en antwoorden zijn hierna
afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Wilders
De griffier van de commissie,
Westerhof

kst-27925-880
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

1

1
Kan het kabinet een indicatie geven wanneer het onderzoek van
de commissie-Sorgdrager inzake de Nederlandse wapeninzet in
Hawija (Irak) wordt afgerond?
Antwoord
Nee, de onafhankelijke commissie is ingesteld voor de duur van het
onderzoek. Het kabinet kan geen uitspraken doen over het voorziene
moment van afronding.
2
Kan het kabinet aangeven in welke mate precisiemunitie is
gebruikt door Nederland in de 2100 luchtaanvallen tegen ISIS? Is
enkel geleide munitie ingezet of deels ook ongeleide? Wat zijn
hier de verhoudingen?
3
Kan het kabinet uitleggen waarom het type munitie dat door
Nederland in de luchtcampagne tegen ISIS is ingezet operationeel
gevoelige informatie betreft? (bron: Beantwoording vragen
commissie over de Nederlandse bijdrage aan de anti-ISIS coalitie
en brede veiligheidsinzet Irak, Kamerstuk 27 925, nr. 786,
antwoord 4)
4
Waarom is in het verleden wel preciezere informatie gedeeld over
het type munitie dat door Nederland in militaire missies is
ingezet, zoals tijdens de oorlog tegen Afghanistan en Joegoslavië
(in 1999)?
Antwoord op vraag 2, 3 en 4
In alle aanvallen die door Nederlandse F-16»s zijn uitgevoerd in de strijd
tegen ISIS is precisiemunitie gebruikt, die geleid naar het doel is ingezet.
Het verstrekken van operationele gegevens over het type munitie dat is
gebruikt in openbare bronnen is gevoelig en onwenselijk, omdat daarmee
de werkwijze van de militaire inzet wordt weggegeven.
Het kabinet maakt daarom deze operationele informatie niet openbaar. De
situaties in Afghanistan en Joegoslavië zijn onvergelijkbaar met die in
Irak. De munitie was toentertijd minder geavanceerd, waardoor destijds
met het vrijgeven van informatie slechts in geringe mate operationele
gegevens werden vrijgegeven.
5
Wat is de exit-strategie voor deze missie en welke lessen zijn
geleerd uit Afghanistan? Worden deze lessen reeds toegepast?
6
Wat is de exit-strategie uit deze politieke situatie? Wat heeft uw
voorkeur voor een exit-strategie? Is dit de exit-strategie?
7
Wat is het tijdpad naar stoppen met advisering aan troepen van
de Irakese regering en KAR, waarbij zij het zelf kunnen?
15
Welke relevante lessen worden er getrokken uit de inzending in
Afghanistan? Zijn we voldoende voorbereid indien een vergelijkbare situatie zich voordoet?
Antwoord op vraag 5, 6, 7 en 15
De strijd tegen ISIS is een proces van lange adem. ISIS is weliswaar
territoriaal verslagen, maar is nog geenszins verdwenen en opereert nu
ondergronds. Gaandeweg ontwikkelen de Iraakse en Koerdische strijdkrachten zich met steun van de coalitie, de NAVO en Nederland tot een
effectievere strijdmacht. Dat betekent dat de focus van de Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

2

bijdragen aan de anti-ISIS coalitie, de NAVO-missie, de EU Adviesmissie
en hervormingen in de Koerdistan Autonome Regio, stapsgewijs verder
zijn verschoven naar meer institutionele en structurele capaciteitsopbouw.
In dat kader zal de NAVO-missie uitgebreid worden en een aantal taken
van de anti-ISIS coalitie over gaan nemen. De focus van de inzet ligt op
advisering ten behoeve van de versterking en hervorming van de Iraakse
veiligheidssector, zodat Irak in de toekomst zijn eigen veiligheid kan
waarborgen. Het is op dit moment niet duidelijk hoe lang en in
welke samenstelling Operation Inherent Resolve (OIR) – dat zich
in de laatste fase van de campagne bevindt – in Irak actief blijft.
Het uitgangspunt is dat OIR op termijn helemaal wordt
afgebouwd. Het kabinet zet in op heldere planning en duidelijkheid over de criteria waaraan moet zijn voldaan om de inzet af
te ronden. Dit geldt eens te meer, omdat de NAVO-missie in Irak
(NMI) conform het aangepaste operatieplan uitbreidt en anticipeert op een zelfstandig opererende missie op de middellange
termijn. Op dit moment is NMI nog grotendeels afhankelijk van
OIR voor wat betreft force protection en zogenaamde enablingcapaciteiten (bijvoorbeeld logistieke en medische ondersteuning).
Als OIR verder afbouwt moet NMI deze taken zelf gaan uitvoeren.
Afstemming tussen de beide missies is noodzakelijk om een
zorgvuldige overdracht van taken mogelijk te maken. Het kabinet
maakt zich hier hard voor.
Voorts geldt in bredere zin dat altijd duidelijk is geweest dat
alleen militaire inspanningen onvoldoende zijn om ISIS duurzaam
te verslaan en de voedingsbodem voor extremisme te verkleinen.
Het kabinet blijft daarom inzetten op een geïntegreerde
benadering in Irak, waarbij militaire, diplomatieke en
OS-middelen gezamenlijk worden ingezet om veiligheid en
stabiliteit in Irak in de breedte te bevorderen.
Met betrekking tot geleerde lessen uit Afghanistan geldt dat de
inzet in Afghanistan uitgebreid onafhankelijk zal worden geëvalueerd en onderzocht. Uiteraard beziet het kabinet ook zelf in
hoeverre lessen uit Afghanistan kunnen worden getrokken, die
mogelijk relevant zijn voor andere missies, zoals in Irak. Daarbij
moeten we echter waken om overhaast conclusies te trekken,
onder meer omdat er sprake is van zeer verschillende contexten.
Wat in ieder geval duidelijk is geworden uit de inzet in Afghanistan, is dat er in conflictsituaties geen quick fixes zijn; een
bijdrage leveren aan een duurzame oplossing vergt uithoudingsvermogen. Daarbij is een realistisch ambitieniveau noodzakelijk,
en dient ook sprake te zijn van voldoende lokaal eigenaarschap.
Garanties op succes zijn er niet, maar niets doen brengt nog
grotere risico’s met zich mee. Met deze aandachtspunten houdt
het kabinet rekening bij de huidige verlenging van de inzet in
Irak. Het is aan een nieuw kabinet om te besluiten over de toekomstige
(meerjarige) inzet van Nederland in het kader van de strijd tegen ISIS.
Relevante lessen uit de inzet in Afghanistan zullen daarin worden
meegewogen.
Ten slotte buigt het kabinet zich over onder andere de evacuatieplannen en wordt er bij bondgenoten – met de gebeurtenissen in
Afghanistan in het achterhoofd – aangedrongen op nauwe
afstemming om vergelijkbare situaties te voorkomen.
8
Wat wordt er verstaan onder «duurzaam verslaan»?
Antwoord
Onder duurzaam verslaan wordt in deze context bedoeld: het verminderen
van de voedingsbodem voor extremisme en bijdragen aan de capaciteiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

3

van de Irakese (veiligheids-) autoriteiten om de dreiging van ISIS het
hoofd te bieden, waarmee de slagkracht van ISIS wordt gemarginaliseerd
en de stichting van een nieuw ISIS-kalifaat wordt voorkomen. Met
uitsluitend militaire middelen worden deze doelstellingen niet behaald.
Het kabinet blijft daarom inzetten op een geïntegreerde benadering in Irak,
waarbij militaire, diplomatieke en OS-middelen gezamenlijk worden
ingezet om de veiligheid en stabiliteit in den breedte te bevorderen.
9
Wat houdt «de door operationele redenen ingegeven taakuitbreiding aan de inzet» precies in?
45
Wat maakt het noodzakelijk dat het Nederlandse takenpakket
met betrekking tot de force protection van OIR-adviseurs en
medewerkers wordt uitgebreid?
Antwoord op vraag 9 en 45
Dat houdt in dat dit verzoek is gedaan vanuit een situatie waarin er
operationele vraag bestaat naar een bepaalde inzet. In dit geval betreft het
een verzoek dat is gedaan door de commandant van OIR om het tekort
aan force-protection-capaciteit ter bescherming van OIR-adviseurs en
-medewerkers tijdens hun werkzaamheden in de Koerdische Autonome
Regio (KAR) op te vangen, waardoor de werkbezoeken toch kunnen
doorgaan.
10
Waarom is besloten tot verlenging van een jaar en wat is de te
verwachten politieke situatie aan het eind van 2022? Wat is de
planning om verlenging in 2023 overbodig te maken?
Antwoord
Met deze technische verlenging van één jaar blijft Nederland als
betrouwbare partner bijdragen aan de steeds evoluerende strijd tegen
ISIS. Het is aan een nieuw kabinet om te besluiten over de toekomstige
(meerjarige) inzet van Nederland in het kader van de strijd tegen ISIS,
onder meer rekening houdend met relevante ontwikkelingen en mogelijk
relevante lessen die getrokken worden uit de inzet in Afghanistan. Ook
blijft de duur en vorm van de Nederlandse inzet afhankelijk van de
ontwikkelingen in de bredere campagne van de anti-ISIS coalitie en de
politieke situatie in Irak.
Over de politieke situatie in Irak aan het eind van 2022 en de daarmee
gepaarde vraag over de visie van een nieuwe Iraakse regering ten aanzien
van internationale (militaire) presentie is op dit moment niets met
zekerheid te zeggen.
11
Wat houdt de hervorming van de Koerdische veiligheidssector in
concreto in?
29
Heeft de militair adviseur bij het Ministry of Peshmerga Affairs
ook een mandaat om tegen de inzet van Peshmerga’s te
adviseren tegen andere Koerdische strijdgroepen? Zo nee, hoe
beoordeelt het kabinet het risico dat Nederland indirect
betrokken raakt bij de Turkse operaties in het noorden van
Koerdische Administratieve Regio?
55
Wat wordt bedoeld met «verdere integratie van de Peshmergamilities»?
56

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

4

Wat houdt de hervormingsstrategie van de Nederlandse bijdrage
in KAR in?
Antwoord op vraag 11, 29, 55 en 56
Op verzoek van de autoriteiten van de Koerdische Autonome Regio (KAR)
worden de strijdmachten van de twee grootste politieke (coalitie)partijen
(PUK en KDP) verenigd en ondergebracht bij het Ministry of Peshmerga
Affairs (MoPA), met het doel om het grondgebied van de KAR in
Noord-Irak tegen externe dreigingen te kunnen beschermen en daarmee
de regionale stabiliteit en veiligheid te helpen garanderen. Hoewel er
momenteel zeventien brigades en een eenheid zware wapens onder het
MoPA vallen, beschikken de politieke partijen PUK en KDP nog immer
over omvangrijke, eigen Peshmerga-eenheden. Beide partijen hebben
uitgesproken deze eenheden te willen integreren onder eerder genoemd
ministerie. Deze verdere integratie is eveneens van belang voor het
versterken van de stabiliteit in de KAR en de bredere regio, alsook voor
het verbeteren van de samenwerking met de Iraakse strijdkrachten.
De hervormingsstrategie is een breder, door zowel het MoPA als de
Koerdische regionale regering geaccordeerd, plan dat ziet op de
hervorming en modernisering van het MoPA. Die strategie behelst 26
projecten die worden begeleid door adviseurs uit Duitsland, het Verenigd
Koninkrijk, de Verenigde Staten en Nederland. Tezamen vormen zij de
Multinational Advisor Group (MNAG). Naast een aantal gedeelde
projecten, begeleidt de Nederlandse adviseur een viertal projecten op het
gebied van: digitale betaling van de salarissen van Peshmerga’s, het
realiseren van één geïntegreerde financiële afdeling, rekrutering en
carrière ontwikkeling en hervorming van het ministerie zelf. Deze
activiteiten zijn gericht op het ondersteunen van de institutionele
hervormingsstrategie en hebben derhalve geen relatie met de daadwerkelijke operationele inzet van Peshmerga-strijdkrachten.
12
Wat is de beoordeling van het kabinet van de Turkse operaties in
het noorden van Irak? Deelt het kabinet de opvatting dat de
recente vluchtelingenstroom van Koerden naar Wit-Rusland mede
ingegeven is door de constante aanvallen van de Turkse krijgsmacht? Zo ja, is het kabinet bereid er bij de Turkse autoriteiten
op te dringen om te stoppen met deze interventies?
Antwoord
Turkije voert al decennia regelmatig aanvallen uit over lucht en grond in
het noorden van Irak, gericht op de PKK, een organisatie die door onder
andere de EU en Nederland als terroristische organisatie is bestempeld. Er
wonen verschillende etnische groepen in dit gebied, voornamelijk
Koerden.
Turkije beroept zich bij die aanvallen op het recht op zelfverdediging en
stelt dat de operaties gericht zijn op het veiligstellen van de grens en het
tegengaan van aanvallen door de PKK op Turks grondgebied. In het kader
hiervan heeft Turkije ook het aantal militaire basissen in Noord-Irak over
de jaren uitgebreid.
In het kader van de bilaterale dialoog tussen Nederland en Turkije komt de
Turkse rol in de regio zo nodig aan de orde. Ten aanzien van acties
benadrukt Nederland het belang van optreden binnen de kaders van het
internationaal recht.
Het klopt dat de irreguliere migratiestroom via Belarus naar de EU voor
een groot deel bestaat uit Iraakse staatsburgers. Het kabinet kent ook de
berichten dat veel van deze mensen van Koerdische afkomst zijn. Het
kabinet beschikt echter niet over betrouwbare informatie over de precieze
herkomst van deze groep migranten uit Irak, en hun beweegredenen om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

5

Irak te verlaten. Daarom kan het kabinet hier ook geen verdere uitspraken
over doen.
13
In de brief wordt aangegeven dat het op dit moment afwachten is
hoe de nieuw te vormen Iraakse regering zich zal opstellen ten
aanzien van de internationale militaire aanwezigheid in Irak.
Mocht de Iraakse regering zich negatief opstellen ten aanzien van
de internationale militaire aanwezigheid in Irak, wat is dan het
gevolg voor de Nederlandse bijdrage aan de anti-ISIS-coalitie in
Irak? Wat is het directe gevolg voor de veiligheid van de troepen
die op dat moment in Irak zijn?
16
Wat zou het voor zowel de anti-ISIS-coalitie als de NATO Mission
Iraq (NMI) betekenen indien de Iraakse regering haar uitnodiging
betreffende hulp bij de strijd tegen ISIS intrekt?
Antwoord op vraag 13 en 16
Zoals vermeld in de artikel 100-brief wordt de rechtsgrond voor het
optreden van de Nederlandse militairen in Irak gevormd door het verzoek
van Irak tot internationale militaire inzet op het eigen grondgebied. Mocht
deze toestemming wegvallen, dan vervalt de rechtsgrond voor de
aanwezigheid van de Nederlandse militairen in Irak en zal die aanwezigheid heroverwogen moeten worden. Het kabinet is van mening dat OIR
en NMI, zoals deze nu vorm hebben, alleen succesvol kunnen zijn met
instemming en medewerking van de Iraakse autoriteiten. Nederland hecht
daarom aan een herbevestiging van deze Iraakse wens door de nieuw te
vormen Iraakse regering.
14
Wat wordt er op dit moment gedaan op het ontwikkelings- en
diplomatieke spoor?
Antwoord
Als onderdeel van de brede, geïntegreerde Irak-strategie is de Nederlandse inzet in Irak erop gericht een bijdrage te leveren aan het creëren
van legitieme duurzame stabiliteit. Binnen deze benadering is de inzet van
het kabinet op het ontwikkelingsspoor specifiek gericht op het aanpakken
van de grondoorzaken van conflict en instabiliteit.
De belangrijkste terreinen voor de Nederlandse stabilisatie-inzet in Irak
zijn ontmijning, accountability, sociale cohesie, institutionele capaciteitsopbouw, herstel kritieke infrastructuur, en sociale vooruitgang, met
gender en migratie als dwarsdoorsnijdende thema’s. Op het diplomatieke
spoor spant het kabinet zich in bilateraal en multilateraal verband voor
bovenstaande thema’s in.
17
Met hoeveel financiële middelen en waarnemers heeft Nederland
bijgedragen aan de internationale en lokale verkiezingswaarnemingsmissies?
20
Welke lokale organisaties financierde Nederland in het kader van
de lokale verkiezingswaarneming en voor welke bedragen? Op
welke wijze hebben deze organisaties verantwoording afgelegd
over hun werkzaamheden?
Antwoord op vraag 17 en 20
Op verzoek van de Iraakse regering heeft Nederland deelgenomen aan de
internationale verkiezingswaarnemingsmissie. Nederland heeft EUR

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

6

3.750.000 bijgedragen aan UNAMI voor de capaciteitsopbouw van de
Iraakse Kiesraad en VN-verkiezingsmonitors. Aan de EU Election Observer
Mission (EOM) nam één Nederlandse long-term observer (LTO) en negen
diplomaten van de ambassade in Bagdad en het consulaat-generaal in
Erbil deel. Aan de UNAMI-verkiezingsmonitoringsmissie namen vier
Nederlandse waarnemers deel.
Verder heeft Nederland de Iraakse NGO Shams gefinancierd in het kader
van lokale verkiezingswaarneming. De totale bijdrage betrof EUR 42.856.
Shams dient middels een inhoudelijke en financiële eindrapportage
verantwoording af te leggen over de uitgevoerde werkzaamheden. De
ambassade onderhoudt nauwe contacten met de organisatie.
18
Op welke manier heeft het kabinet in de beslissing om de
Nederlandse bijdrage in Irak te verlengen de overweging meegenomen dat fysieke aanwezigheid van Nederlandse militairen op
Iraaks grondgebied ook contraproductief kan werken op het
bestrijden van ISIS, omdat ISIS diezelfde fysieke aanwezigheid
kan gebruiken om draagvlak te creëren voor haar strijd?
26
Hoe beoordeelt het kabinet het risico dat Nederlandse fysieke
aanwezigheid ook in coalitieverband juist de draagkracht voor
radicalisering, aanslagen en (raket)aanvallen vergroot?
32
Worden er ook terroristische aanvallen op buitenlandse troepen
gepleegd
Antwoord op vraag 18, 26 en 32
ISIS heeft de afgelopen 12 maanden geen aanslagen gepleegd op
buitenlandse troepen in Irak en Syrië. Wel gebruikt ISIS de Nederlandse
deelname aan de anti-ISIS Coalitie af en toe in haar propaganda in een
poging aanhang in Nederland te vergroten c.q. te behouden.
Aan Iran gelieerde sjiitische milities in Irak zien in de aanwezigheid van de
Coalitie een legitimering om aanslagen te plegen op locaties en materieel
van de Coalitie. Deze aanslagen zijn gericht tegen de Coalitie als geheel en
niet Nederlandse eenheden in het bijzonder. Er zijn geen aanwijzingen dat
het draagvlak voor deze aanslagen toeneemt.
Voor het kabinet staat de stabiliteit van de bredere regio en de aanpak van
instabiliteit aan de grenzen van Europa voorop. Het belang van het
bestrijden van ISIS en de Nederlandse bijdrage aan die strijd, op
uitnodiging van de Iraakse autoriteiten, weegt voor het kabinet dan ook
zwaarder dan de mogelijke effecten hiervan op het draagvlak onder delen
van de bevolking voor de strijd van ISIS.
19
Hoe staat het met de Nederlandse oproep tot een gedegen
strafrechtelijk onderzoek jegens de Iraakse en de IraaksKoerdische autoriteiten en de Nederlandse oproep in de
VN-Mensenrechtenraad aan de Iraakse regering om haar inspanningen te intensiveren om de mensenrechtensituatie in het land
te verbeteren?
21
In de brief wordt gemeld dat Nederland op 22 juni jl. namens 28
lidstaten haar zorgen heeft uitgesproken in een verklaring in de
VN-Mensenrechtenraad over het toenemende geweld tegen
mensenrechtenactivisten en journalisten in Irak, en de Iraakse
regering heeft opgeroepen haar inspanningen te intensiveren om
de mensenrechtensituatie in het land te verbeteren. In hoeverre
gaat de Nederlandse bijdrage aan deze missie bijdragen aan het
verbeteren van de mensenrechtensituatie in Irak?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

7

Antwoord op vraag 19 en 21
Nederland blijft zich bilateraal en multilateraal inzetten voor de verbetering van de mensenrechtensituatie in Irak. Nederland blijft in de
contacten met de autoriteiten aandringen op verbetering van de mensenrechtensituatie en het tegengaan van straffeloosheid. Nederland ondersteunt daarnaast verschillende mensenrechtenorganisaties. Voortgang op
deze dossiers is echter moeizaam.
Binnen NMI en EUAM Irak zijn meerdere Nederlandse civiele experts
actief om de Iraakse autoriteiten te adviseren op het terrein van mensenrechten en gender- en conflict-sensitieve benaderingen.
22
Hoeveel procent van de Iraakse bevolking is onderdeel van de
Sjiitische gemeenschap?
Antwoord
Tussen de 60 en 65% van de Iraakse bevolking is onderdeel van de
Sjiitische gemeenschap.
23
Wat wordt verstaan onder de «Peace Spring-zone»?
Antwoord
Dit is het gebied in Noord-Syrië – grofweg tussen de steden Tel Abyad en
Ras al-Ain – waarover Turkije en zijn gelieerde Syrische strijdgroepen
sinds eind 2019 controle hebben.
24
Zijn er omstandigheden, bijvoorbeeld een bepaald type
werkzaamheden, dat de Irakese regering bereid is te accepteren
van de Amerikaanse (Westerse) troepen?
Antwoord
Uit de verschillende rondes van de Strategische Dialoog tussen Irak en de
VS is gebleken dat de behoefte aan Iraakse zijde ligt bij advies, training en
mentoring. Mede vanuit die gedachte is overeengekomen de Amerikaanse
gevechtstroepen voor het einde van dit jaar terug te trekken. Met de
overgebleven troepen richt de VS zich in de toekomst dan ook op
adviestaken. Dit past binnen het campagneplan van OIR en sluit aan bij de
doelstellingen van andere adviesmissies, zoals NMI en EUAM Irak.
25
Op welke manier heeft het kabinet het sentiment van het Iraakse
parlement, dat begin 2020 opriep tot terugtrekking van buitenlandse troepen uit Irak, meegenomen in de beslissing om de
Nederlandse bijdrage in Irak toch te verlengen, zeker nu de
Amerikaanse gevechtstroepen voor 31 december 2021 Irak
verlaten?
Antwoord
Het kabinet heeft de Nederlandse inzet in de strijd tegen ISIS technisch
met één jaar verlengd. Daarbij heeft het kabinet aangegeven dat de duur
en vorm van de Nederlandse inzet onder meer afhankelijk blijft van de
politieke situatie in Irak. De gevoeligheid van de aanwezigheid van met
name Amerikaanse troepen in Irak blijft daarbij een punt van aandacht.
Negatieve sentimenten leven voornamelijk onder delen van de Sjiitische
gemeenschap. Het is afwachten hoe de nieuw te vormen Iraakse regering
zich zal opstellen. De samenwerking met de Iraakse autoriteiten gaat
momenteel ongewijzigd door.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

8

27
In hoeverre is er een overweging geweest om een balans te
vinden waarbij Nederlandse militaire aanwezigheid zo min
mogelijk publiekelijk in beeld is, maar toch kan bijdragen aan de
missie in Irak zonder haar geloofwaardigheid te verliezen als
partner?
Antwoord
Het kabinet maakt een zorgvuldige afweging voor het een besluit neemt
over een Nederlandse militaire bijdrage. De veiligheid van uitgezonden
personeel vormt altijd een belangrijke afweging bij dat besluit. In hoeverre
de Nederlandse militaire aanwezigheid publiekelijk in beeld wordt
gebracht, wordt bepaald op basis van operationele en veiligheidsoverwegingen.
28
Wat zijn uw verwachtingen wat betreft de opstelling van de
nieuw te vormen Iraakse regering en de blijvende negatieve
sentimenten onder delen van de Sjiitische gemeenschap jegens
de VS en de coalitie in Irak?
Antwoord
Het valt moeilijk te voorspellen wat de uitkomst van de formatie in Irak zal
zijn en hoe de nieuw te vormen Iraakse regering zich zal opstellen jegens
de VS en de coalitie in Irak. Alhoewel de formatie achter de schermen al is
begonnen, zal deze pas na de bekendmaking van de uitslag en de
ratificatie door de Iraakse Hoge Raad officieel van start gaan. De sjiitischnationalistische Muqtada al-Sadr, winnaar van de verkiezingen, heeft
meermaals aangegeven een meerderheidsregering te willen vormen en
spreekt nu relatief gematigd over buitenlandse aanwezigheid. De overige
sjiitische partijen zijn verenigd binnen het Shia Coordination Framework,
incl. de pro-Iraanse sjiitische Fatah Alliance die tegen de aanwezigheid
van de VS en de coalitie in Irak is, en hebben een uitgesproken voorkeur
voor een consensusregering waar zij onderdeel van uitmaken.
30
Kan het kabinet een inschatting geven van het aantal terreurgroeperingen in Noordwest Syrië, hun sterkte in aantallen strijders en
hoe dit zich ontwikkelt gegeven de constatering dat er in die
regio een toename van geweld is?
Antwoord
Noordwest-Syrië kent aanhoudend een variëteit aan jihadistische en
niet-jihadistische strijdgroepen. De dominante jihadistische strijdgroep in
Noordwest-Syrië is Hayat Tahrir al-Sham (HTS). Deze is er in de afgelopen
jaren in geslaagd om andere, zowel jihadistische als niet-jihadistische
strijdgroepen goeddeels naar zijn hand te zetten, te marginaliseren of te
verdrijven. De schattingen over het aantal jihadistische strijders in dit
gebied variëren sterk, maar liggen doorgaans rond de 15.000 personen.
Sinds maart 2020 zijn er vrijwel dagelijks in tijd en plaats beperkte
schermutselingen tussen het bewind – gesteund door Russische luchtoperaties – en de algehele gewapende oppositie. ISIS heeft naar inschatting
weinig aanslagcapaciteit in Noordwest-Syrië. Vermoedelijk gebruikt ISIS
het bewuste gebied vooral om te recupereren en als smokkelroute voor
mensen en middelen.
31
Hoe schat het kabinet het strategische belang van Erbil International Airport in? Wanneer dit als hoog wordt ingeschat, betekent

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

9

dit dat deze luchthaven een mogelijk doelwit kan zijn van
(raket)aanvallen zoals genoemd?
Antwoord
De militaire basis van de anti-ISIS coalitie is ondergebracht op Erbil
International Airport. Deze basis is het centrale punt van waaruit OIR
adviseert en capaciteitsopbouw uitvoert. Deze basis is daarom van
strategisch belang. In het verleden zijn al enkele beschietingen geweest.
Het is niet uit te sluiten dat dit in de toekomst weer zal gebeuren. Om de
gevolgen van mogelijke beschietingen te beperken zijn en worden over de
gehele basis extra beschermende infrastructurele maatregelen getroffen.
33
Heeft het Amerikaanse besluit de gevechtstroepen uit Irak terug
te trekken invloed op beschikbare luchtsteun, of kan die van
afstand worden ingevuld met onbeperkte toegang tot het Irakese
luchtruim?
38
Betekent het voornemen van de VS om per 31 december 2021
geen gevechtstroepen meer te hebben in Irak ook dat aan de
Amerikaanse luchtsteun een einde komt? Zo ja, welke landen
binnen de coalitie hebben dan voldoende vliegend materieel ter
plaatse om Nederlandse militairen luchtsteun te geven indien
noodzakelijk?
Antwoord op vraag 33 en 38
Nee. OIR garandeert dat voldoende luchtsteun in de regio aanwezig zal
blijven. Het kabinet kan geen specifiekere uitspraken doen over de
precieze militaire bijdragen van andere landen.
34
Voorziet het kabinet een wijziging van de rechtsgrond, omdat het
kabinet in de brief spreekt van «vooralsnog» in de zin «de
rechtsgrond voor optreden van Nederlandse militairen in Irak is
vooralsnog ongewijzigd het verzoek van Irak»? Zo ja, wanneer?
Antwoord
Nee. De bewoording «vooralsnog» ziet op de mogelijkheid dat een nieuwe
regering in Irak een ander standpunt over de toestemming voor de
aanwezigheid van de Nederlandse militairen in Irak zou kunnen innemen.
35
Welke circa 30 landen leveren momenteel een bijdrage aan de
militaire coalitie tegen ISIS?
Antwoord
De volgende landen leveren momenteel een bijdrage aan de anti-ISIS
coalitie: Australië, België, Canada, Tsjechië, Duitsland, Denemarken,
Spanje, Estland, Finland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Kroatië,
Hongarije, Italië, Zuid-Korea, Nederland, Noorwegen, Nieuw-Zeeland,
Polen, Roemenië, Slowakije, Zweden, Slovenië en de Verenigde Staten.
36
Heeft de gedeeltelijke terugtrekking van Amerikaanse militairen
als gevolg van de Strategische Dialoog tussen Irak en de VS
gevolgen voor de dagelijkse leiding van Erbil International
Airport, die nu nog in Amerikaanse handen ligt?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

10

Nee. De terugtrekking van de Amerikaanse troepen, zoals in de Strategische Dialoog overeengekomen, ziet op troepen die rechtstreeks
betrokken zijn bij gevechtshandelingen in de strijd tegen ISIS. De
dagelijkse leiding in Erbil draagt alleen zorg voor een beveiligde
omgeving van waaruit de adviseurs hun werk kunnen doen. Zij worden
niet tot de gevechtstroepen gerekend en zetten hun activiteiten voort.
37
Kan het kabinet toelichten wat de vier fasen van de campagne
inhouden?
Antwoord
Het begin van Operation Inherent Resolve (OIR, fase 1: Degrade) zag op
het aanvallen van ISIS door de anti-ISIS-coalitie om uitbreiding naar en
binnen Irak af te remmen en om de slagkracht van de terreurorganisatie te
verminderen. Eind 2015 ging de campagne over naar fase 2 (Counterattack). In deze fase ondersteunde de anti-ISIS-coalitie de Iraakse troepen
en de samenwerkende troepen in Syrië bij de aanvallen om grondgebied
en burgers onder controle van ISIS te bevrijden. Fase 3 (Defeat) zag op
(ondersteuning bij) aanvallen op ISIS met als doelstelling het territoriaal
verslaan van de terreurorganisatie. De samenwerkende troepen
bevrijdden de twee hoofdsteden van het ISIS-kalifaat, Raqqah in Syrië en
Mosul in Irak. De huidige fase 4 (Normalize) ziet op stabilisatie en de
normalisering van die stabiliteit. De anti-ISIS-coalitie richt zich binnen die
fase met name op capaciteitsopbouw, advisering en mentoring.
39
Hoeveel Nederlandse Special Operation Forces zijn de komende
inzetperiode aanwezig in Irak?
Antwoord
De inzet van Nederlandse Special Operation Forces betreft vooralsnog
twee personen. Zij zijn verantwoordelijk voor het adviseren, coachen en
mentoren van de ongeveer 150 stafleden van de Counter Terrorism
School in Bagdad.
40
De VS zullen vanaf 31 december 2021 geen gevechtstroepen
meer gestationeerd hebben in Irak. Welke gevolgen heeft dit voor
de veiligheid van de Nederlandse troepen in Irak? Hoe wordt deze
terugtrekking in personele zin ondervangen?
41
Hoe denkt het kabinet het risico dat Nederlandse fysieke aanwezigheid ook in coalitieverband juist de draagkracht voor
aanslagen en (raket)aanvallen vergroot, onder andere rond het
Erbil International Airport gebied, te kunnen mitigeren?
58
In de aanvullende artikel 100-brief van 20 november staat dat bij
escalatie rondom Erbil International Airport kan worden teruggevallen op zowel de Koerdische en Amerikaanse militairen die het
vliegveld tevens beveiligen en beschikken over zwaar(der) kaliber
wapens. Wordt vanaf 2022 het wegvallen van de zwaardere
Amerikaanse wapens opgevangen? Zo ja, hoe?
Antwoord op vraag 40, 41 en 58
Ter bescherming van de Nederlandse troepen zijn passende veiligheidsmaatregelen genomen. Om de gevolgen van mogelijke beschietingen van
Erbil International Airport te beperken zijn en worden over de gehele basis
extra beschermende infrastructurele maatregelen getroffen. Ook ten
aanzien van de Nederlandse Ground Movement Teams worden passende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

11

maatregelen genomen. Vanwege de operationele veiligheid kan het
kabinet hier niet in detail op ingaan.
42
Op welke manier heeft het kabinet een eventuele escalatie
bijvoorbeeld in de vorm van aanvallen door Sjiitische milities
meegenomen in de beslissing om de Nederlandse bijdrage in Irak
te verlengen?
Antwoord
Aan Iran gelieerde sjiitische milities in Irak zien in de aanwezigheid van de
Coalitie een legitimering om aanslagen te plegen op locaties en materieel
van de Coalitie. Deze aanslagen zijn gericht tegen de Coalitie als geheel.
De veiligheid van uitgezonden personeel vormt altijd een belangrijke
afweging bij het besluit van het kabinet om een militaire bijdrage te
verlengen. Zie ook het antwoord op vraag 26.
43
Is er afgezien van «vergrote flexibiliteit voor de commandant» in
een jaar nog iets veranderd in de (politieke, militaire en operationele) omstandigheden dat Nederlandse militairen nu wel de
buitenste ring zullen bewaken van het vliegveld van Erbil?
Antwoord
Nee, deze verandering is het gevolg van operationele overwegingen en de
gevraagde inzet is nog steeds benodigd.
44
Welke veiligheidsinstituties liggen niet in Erbil en omgeving,
maar moeten de Operation Inherent Resolve (OIR)-adviseurs en
medewerkers klaarblijkelijk wel bezoeken voor hun werkzaamheden?
Antwoord
De adviseurs van het Joint Operation Advisory Team-North adviseren de
18 Regional Guard Brigades die in verschillende sectoren binnen de
Koerdische Autonome regio (KAR) zijn gevestigd.
46
Welke extra veiligheidsrisico’s brengt de nieuwe Ground
Movement Teams (GMT)-taak met zich mee?
Antwoord
Verplaatsing buiten een beveiligde omgeving biedt een potentiële
tegenstander de mogelijkheid tot het leggen van hinderlagen of het
plaatsen van bermbommen. De kans hierop wordt als laag ingeschat.
47
Valt onder (na)zorg naast medische (na)zorg ook psychische zorg?
Antwoord
Ja, psychische zorg is ook onderdeel van (na)zorg. Gedurende de inzet in
Irak wordt ten behoeve van het Nederlandse personeel voorzien in de
aanwezigheid in het missiegebied van een Nederlandse geestelijk
verzorger en bedrijfsmaatschappelijk werker. Daarnaast staat ook een
psycholoog in Nederland op afroepbasis gereed. De behandeling van
personeel met medische klachten (in brede zin, waaronder ook psychische
klachten), wordt op regelmatige basis besproken in het sociaal medisch
team. Direct na vertrek uit het uitzendgebied neemt het personeel deel
aan een verplichte adaptatieperiode. Die vindt plaats buiten het inzet-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

12

gebied. Na enkele maanden volgt er een terugkeergesprek met een
bedrijfsmaatschappelijk werker en vullen het personeel en hun thuisfront,
binnen 6 maanden na uitzending, een digitale nazorgvragenlijst in met
betrekking tot hun welbevinden in de periode na de uitzending.
48
Kunt u onderbouwen waarom de dreiging voor de Nederlandse
militairen die actief zijn in KAR als laag wordt geschat?
49
Welke scenario’s zijn er uitgedacht om een potentiële escalatie in
goede banen te leiden?
50
In de brief wordt genoemd dat het nog altijd niet (kan) worden
uitgesloten dat gedurende de inzetperiode (opnieuw) sprake zal
zijn van verhoogde spanningen en/of escalatie tussen Iran en de
Verenigde Staten. Dit kan volgens de brief binnen een kort
tijdsbestek leiden tot een verhoogde activiteit van Iraakse
milities met banden met Iran, dan wel van Iran zelf, jegens
Amerikaanse doelen in Irak, inclusief de Koerdische regio. Zijn er
scenario’s dat deze mogelijke escalatie tussen Iran en de VS een
dreiging vormt voor de Nederlandse bijdrage in Irak? Zo ja, is
Nederland hierop voorbereid?
Antwoord op vraag 48, 49 en 50
ISIS heeft geringe capaciteiten en de afgelopen jaren geen aanslagactiviteiten uitgevoerd tegen coalitietroepen in de KAR, waardoor de dreiging
als laag wordt beoordeeld.
Iran-gelieerde sjiitische milities hebben waarschijnlijk geen permanente
presentie in de KAR. De Koerden beschouwen de sjiitische milities als een
bedreiging voor de KAR en zijn fel gekant tegen hun aanwezigheid. In
2021 is de militaire Coalitiebasis Erbil Airbase aangevallen, waarschijnlijk
door sjiitische milities. Dit gebeurde met indirect vuur (artillerie) en de
inzet van gewapende drones. Deze twee specifieke bedreigingen worden
als significant beoordeeld op basis van een sterke intentie, aanzienlijke
capaciteiten en matige activiteiten.
Het kabinet kan verder niet ingaan op scenario’s om met potentiële
geweldsescalatie op tactisch niveau om te gaan. De Nederlandse eenheid
is uitgerust en opgeleid om met geweldsescalatie om te gaan. Daarnaast
kan worden teruggevallen op de Koerdische strijdkrachten en de OIR
Quick Reaction Force.
51
Bestaat de medische voorziening op trainingslocaties uit een
Role-1, of wordt die anders ingevuld?
Antwoord
Al het uitgezonden Nederlandse personeel in Irak heeft toegang tot Role-1
eerstelijns zorg. Alleen in Erbil verzorgt Nederland zelf deze Role-1
capaciteit. Op de overige locaties maakt Nederlands personeel gebruik
van de medische faciliteiten van coalitiepartners.
52
Betekent een sluitende medische afvoerketen dat er voorzien is
in chirurgische zorg binnen twee uur? Zo ja, is in het vervoer
voorzien per helikopter op ambulance?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

13

Al het uitgezonden Nederlandse personeel in Irak kan binnen twee uur
terugvallen op chirurgische zorg. Voor het inrichten van de geneeskundige
operationele afvoerketen wordt gebruik gemaakt van de planningsrichtlijnen van de NAVO. Voor het vervoer naar de medische faciliteiten kan
zowel een ambulance of helikoptercapaciteit worden gebruikt. Nederland
beschikt in Irak niet over eigen middelen, maar is daarvoor aangewezen
op Amerikaanse aeromedische helicapaciteit.
53
Zijn er aanvallen geweest op trainingslocaties in de Koerdische
Autonome Regio (KAR), aangezien het kabinet schrijft dat er geen
aanvallen zijn geweest op dynamische doelen zoals konvooien?
Antwoord
Er is het kabinet geen informatie bekend over aanvallen op trainingslocaties in de KAR in de afgelopen jaren van de zijde van ISIS dan wel
andere terreurorganisaties of -milities.
54
Waaruit bestaan de passende maatregelen die ten aanzien van de
Nederlandse Ground Movement Teams (GMT’s) worden genomen
met het oog op drones? Betekent dit dat de GMT’s beschikken
over eigen middelen om drones te detecteren en te verstoren of
neer te halen?
Antwoord
Het gebruik van gepantserde voertuigen en het toepassen van bepaalde
procedures hebben als gevolg dat de effectiviteit van dergelijke drone
systemen zoveel mogelijk geminimaliseerd wordt.
57
Kan wat meer beeld gegeven worden bij de NATO Mission Iraq
(NMI)? Wat is de omvang van deze missie, welke landen leveren
een bijdrage aan de NMI en welke resultaten zijn reeds behaald?
Welke concrete bijdragen leveren de Nederlandse civiele en
militaire adviseurs binnen deze missie aan het hervormen van de
Iraakse veiligheidssector?
Antwoord
Doel van NMI is institutionele versterking van de Iraakse veiligheidssector
om ervoor te zorgen dat Irak in de toekomst zelf weerstand kan bieden
aan (een terugkeer van) ISIS en andere bedreigingen van de stabiliteit van
Irak.
Vrijwel alle NAVO-leden en -partners leveren (personele) capaciteit aan
NMI.NMI is op verzoek van de Iraakse autoriteiten aan het uitbreiden in
zowel omvang als reikwijdte. Momenteel worden ca. 300 van de 557
functies binnen NMI vervuld. Het gaat hierbij met name om civiele- en
militaire adviseurs. Het commando van NMI ligt momenteel bij
Denemarken. Nederland levert naast 13 civiele en militaire adviseurs voor
de derde keer de hoogste civiele vertegenwoordiger van de missie: de
Senior Civilian. Nederland zendt experts uit op verschillende prioritaire
beleidsterreinen, zoals Human Rights, Building Integrity en SSR.
59
Welke landen leveren de Quick Reaction Forces van Operation
Inherent Resolve (OIR)?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

14

Binnen OIR leveren verschillende landen in wisselende samenstelling de
Quick Reaction Force (QRF). Nederland vervult momenteel op Erbil Air
Base de rol van QRF. Buiten de basis wordt de QRF-taak door andere
landen van de coalitie uitgevoerd.
60
Wat wordt bedoeld met «organieke eenheid» en «samengestelde
eenheid»?
Antwoord
Als een eenheid specifiek voor een taak of missie wordt samengesteld en
getraind, dan is de eenheid een «samengestelde eenheid». Een organieke
eenheid is een eenheid zoals die regulier is samengesteld.
61
Welke positieve en negatieve effecten heeft de Europese Adviesmissie (EUAM) in Irak tot nu toe gehad op de civiele aspecten van
de Iraakse veiligheidssector?
Antwoord
EUAM Irak heeft sinds de oprichting eind 2017 de Irakese binnenlandse
veiligheidsdiensten geadviseerd bij de implementatie van de nationale
veiligheidsstrategie. Daarnaast adviseert EUAM Irak ten behoeve van de
capaciteitsopbouw en professionalisering van het Iraakse Ministerie van
Binnenlandse Zaken. Op dit vlak zijn onder meer stappen gezet op
onderwerpen zoals contraterrorisme, mensenrechten, georganiseerde
misdaad en veiligheidswetgeving.
62
Hoe moet lokale capaciteitsopbouw er volgens het kabinet voor
zorgen dat spanningen tussen lokale gemeenschappen en
terugkerende ontheemden worden voorkomen/verminderd?
Antwoord
Het re-integratie proces van intern ontheemden is, gezien de sluiting van
meerdere ontheemdingskampen, een randvoorwaarde voor duurzame
stabiliteit in Irak. Door nauw samen te werken met de Iraakse regering en
lokale autoriteiten, als ook met (lokale) Ngo’s en maatschappelijke
partnerorganisaties, zet het kabinet in op het versterken van de lokale
weerbaarheid om terugkerende ontheemden op te vangen. Zo draagt de
partnerorganisatie IOM bij aan capaciteitsopbouw van de Iraakse (lokale)
overheden, met als doel dat IOM’s sociale cohesie interventies na verloop
van tijd door hen zelf kunnen worden overgenomen. Op deze wijze hoopt
Nederland de kwaliteit en duurzaamheid van de ontwikkelingsinterventies
gericht op re-integratie te verbeteren.
63
Met welk bedrag draagt Nederland bij aan de Funding Facility for
Stabilisation? Welke andere landen zijn de topdonoren en hoeveel
dragen zij bij?
Antwoord
Nederland heeft sinds 2016 EUR 92.5 miljoen aan de UNDP Funding
Facility for Stabilisation (FFS) bijgedragen (FFS loopt tot 2023). De
Verenigde Staten (USD 405 miljoen) en Duitsland (USD 353 miljoen) zijn
de grootste donoren (FFS 2020 Annual Report).
64
Hoeveel jonge Iraakse ondernemers zijn tot nu toe geholpen door
de Orange Corners?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

15

Antwoord
De 4e cohort van de Orange Corners programma’s in Bagdad en Erbil is
inmiddels gestart. In iedere cohort zitten 20 jonge Iraakse ondernemers,
waardoor er in totaal 160 zijn geholpen door Orange Corners.
65
Hoeveel geld is er beschikbaar gesteld voor het Sustainable
Development Goals Partnership?
Antwoord
Met financiering vanuit het Sustainable Development Goals Partnership
Facility (SDGP) wordt in de Koerdische Autonome Regio in Irak
momenteel de inceptiefase van het project Value Chain Development for
Potato Production and Processing uitgevoerd. Het totale subsidiebedrag
bedraagt EUR 2.931.450. Daarnaast is er met financiering vanuit het SDGP
programma ook een incidentele subsidie uitgezet in centraal Irak, ten
zuiden van Bagdad. Het subsidiebedrag voor dit project bedraagt EUR
500.000.
66
De brief stelt dat op sommige plekken groeiende spanning
bestaat tussen Syrische vluchtelingen en gastgemeenschappen
en een toenemende druk vanuit de overheden om terug te keren
naar Syrië. Nederland zet zich daarom in de buurlanden van Syrië,
zoals Libanon, Turkije, Irak en Jordanië, in voor het bieden van
ontwikkelingsperspectief aan langdurig ontheemden en
kwetsbare gastgemeenschappen, evenals aan intern ontheemden
in Irak. Is deze Nederlandse inzet voor opvang in de regio
voldoende om nieuwe vluchtelingenstromen richting Europa te
voorkomen?
Antwoord
Met een brief van 25 januari 2021 (Kamerstuk 35 570 XVII, nr. 52) is uw
Kamer geïnformeerd over de Nederlandse inzet voor opvang in de regio,
de geboekte resultaten en de voornaamste uitdagingen. Veel van de
genoemde uitdagingen zijn er nog steeds. Het aantal ontheemden en hun
noden nemen toe, terwijl de situatie van vluchtelingen, intern
ontheemden en ook de gastgemeenschappen uiterst precair blijven. In
2020 werd aan slechts 53% van de financieringsbehoefte van het Syria
Regional Refugee and Resilience Plan (3RP) voldaan, waardoor noodzakelijke hulp voor velen uitbleef. Van de Syrische intern ontheemden en
vluchtelingen in de regio van herkomst leeft inmiddels meer dan de helft
onder de armoedegrens. Alhoewel de situatie significant verschilt per
opvangland, blijft voor vluchtelingen in de gehele regio het perspectief op
duurzame oplossingen zeer beperkt: veilige en waardige terugkeer naar
Syrië is voor velen geen optie. Lokale integratie stuit op weerstand van
opvanglanden wier economieën tevens onder druk staan. En minder dan
5% van de vluchtelingen die hervestiging behoeven worden hervestigd
gezien het beperkt aantal plekken. Zonder perspectief op dergelijke
duurzame oplossingen kan een langdurig en uitzichtloos verblijf in
tijdelijke opvanglocaties leiden tot meer armoede, instabiliteit, doorreis en
radicalisering.
Nederland behoort tot de tien grootste donoren voor opvang van
vluchtelingen in de Syrië-regio. Nederlandse steun maakt een wezenlijk
verschil o.a. via het Prospects partnerschap dat bijdraagt aan de beoogde
transformatie naar een meer ontwikkelingsgerichte aanpak van
ontheemding. Desondanks blijven de noden het hulpaanbod overstijgen.
Duurzame oplossingen moeten daarom centraal blijven staan. Dit vraagt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

16

om blijvende solidariteit. Nederland zal de huidige inzet intensief blijven
monitoren om zo effectief mogelijk bij te dragen aan opvang in de regio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 27 925, nr. 880

17