Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3294
Vragen van het lid Van der Staaij (SGP) aan de Minister en Staatssecretaris
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over ontwikkelingen op het gebied van
seksuele gezondheid (ingezonden 21 april 2020).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (ontvangen
26 juni 2020).
Vraag 1
Heeft u overeenkomstig uw toezegging in uw brief (4 juli 2019) inmiddels
onderzocht welke verbeteringen kunnen worden doorgevoerd in het
beoordelingstraject van lesmethoden op het gebied van seksuele gezondheid
in het kader van de Gezonde School?1 Herinnert u zich uw toezegging
(18 december 2019) om de Kamer in het voorjaar 2020 over de resultaten van
dit onderzoek te informeren?2
Antwoord 1
Dit onderzoek wordt in juni aangeboden door Kwink Groep en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zal u vervolgens daarover
informeren.
Vraag 2
Kunt u overeenkomstig uw toezegging tijdens het algemeen overleg
Zwangerschap en geboorte (18 december 2019) de Kamer informeren over de
wijze waarop de middelen worden besteed die dit en komend schooljaar zijn
vrijgemaakt voor seksuele en relationele vorming, in het bijzonder «hoe de
prijsopbouw is en welke kosten en welk deel van de middelen bij scholen
terecht komt»?3 Welk deel van de middelen is vrij besteedbaar voor het
inkopen van gastlessen en lespakketten?

1

Kamerstukken 32 793, nr. 402
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1153. Antwoorden op Kamervragen van
het Kamerlid Van der Staaij (SGP) over het bericht «Lesmethodes seksuele voorlichting onder
de loep»
3
Kamerstukken 32 279, nr. 192. Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 18 december
2019, over Zwangerschap en geboorte
2

ah-tk-20192020-3294
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
U wordt in de brief waar in antwoord 1 naar wordt verwezen ook over dit
punt geïnformeerd. Vooruitlopend daarop zal de Staatssecretaris van VWS
daar in dit antwoord op ingaan.
Mevrouw Van den Berg en de heer Van der Staaij hebben inderdaad
gevraagd naar het onderwijsaanbod en hoe de prijsstelling precies is. In zijn
brief van 11 december 2019 heeft de Staatssecretaris van VWS aangegeven
dat hij voor de komende twee schooljaren (2020/2021 en 2021/2022) per jaar
€ 7,1 miljoen beschikbaar stelt. Deels wordt het geld besteed aan het
stimuleringsbudget aan scholen en deels ook aan de randvoorwaardelijke
maatregelen die partijen hebben voorgesteld in het rapport van Kwink groep
«Stimuleringsprogramma Seksuele en relationele vorming in het onderwijs».
Voorbeelden van randvoorwaardelijke maatregelen zijn: het stimuleren van
scholen om aandacht te besteden aan het thema, het vergroten van de
vindbaarheid van het aanbod voor scholen, deskundigheidsbevordering van
adviseurs, coördinatoren en trainers en het inbedden van het thema in de
lerarenopleiding. Scholen kunnen een ondersteuningsbudget aanvragen van
€ 5.000 per schoollocatie. Zij kunnen hiervoor een erkende interventie betalen
of andere facultatieve onderdelen, zoals een ouderaanbod, teamtraining
docenten of bijvoorbeeld een theatervoorstelling. Zij zijn verplicht om uit dit
budget een Gezonde School Coördinator aan te stellen. Deze moet uit het
bedrag van € 5.000 worden betaald. De kosten voor deze coördinator lopen
uiteen, afhankelijk van wie de Gezonde School hiervoor aanstelt. Daarnaast
moet een school ook gebruik maken van een Gezonde School Adviseur van
de GGD. Deze Gezonde School Adviseur hoeft niet uit het budget van € 5.000
betaald te worden. Voor dit stimuleringsbudget aan scholen wordt, inclusief
de GS Adviseur € 3,25 miljoen per schooljaar besteed. In deze berekening
wordt uitgegaan van 500 scholen. De kosten voor de organisatie van de
Gezonde School komen neer op ongeveer € 1,1 miljoen per schooljaar. Dit
zijn beheerkosten van de ondersteuning door ICT, ontwikkeling en organisatiekosten van de Gezonde School, van GGD GHOR Nederland en van de
onderwijsraden. Ook vallen hieronder de kosten voor monitoring en evaluatie
van de Gezonde School door het RIVM. De verhouding tussen de directe- en
indirecte kosten komt daarmee op 74%/ 26%.
In onderstaand schema is het overzichtelijk weergegeven.

Tabel 1. Voorbeeld macrobedragen per schooljaar (2020/2021 en 2021/2022)
Overzicht macrokosten
1

Kosten randvoorwaardelijke maatregelen

€ 2,7 miljoen

3

Kosten Stimuleringsbudget 500 scholen a
€ 5.000

€ 2,5 miljoen

4

Kosten Gezonde School Adviseurs
(komt de school direct ten goede)

€ 0,75 miljoen

5

Kosten organisatie Gezonde School

€ 1,1 miljoen

Macro beschikbaar

€ 7,1 miljoen per jaar (voor de schoolaren 2020/ 2021 en 2021/ 2022)

Welk deel van de middelen vrij besteedbaar is voor het inkopen van
gastlessen en lespakketten is niet precies te zeggen. Scholen hebben namelijk
de vrijheid om zelf invulling te geven aan de wijze waarop ze de € 5.000
ondersteuningsaanbod invullen. De PO-raad, VO-raad, de MBO-raad, Gezonde
School, Rutgers, GGD GHOR NL en Stichting School en Veiligheid hebben in
ieder geval aangegeven dat dit bedrag ruimschoots voldoende is voor
scholen om dit thema binnen de school op te pakken. Uiteraard zal de
Staatssecretaris van VWS het Stimuleringsplan monitoren en in de najaarsrapportage van het zevenpuntenplan u informeren over de uitkomsten
hiervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 3
Kunt u overeenkomstig uw toezegging tijdens genoemd AO de Kamer
informeren over de wijze waarop in de praktijk daadwerkelijk sprake is van
een gelijk speelveld voor aanbieders van educatie en voorlichting met
betrekking tot seksuele gezondheid?
Antwoord 3
Daar heeft de Staatssecretaris van VWS tijdens het Algemeen Overleg van
18 december 2019 het volgende op geantwoord. Het is inderdaad belangrijk
dat er een gelijk speelveld is tussen aanbieders. Dat is er ook. Op dit moment
begeven aanbieders van educatie en voorlichting zich op een markt. Daarin
zijn alle aanbieders zelf verantwoordelijk hun lespakketten onder de aandacht
te brengen bij scholen, zodat scholen deze pakketten kunnen inkopen.
Scholen kunnen dit betalen vanuit hun eigen budget of door ondersteuningsaanbod aan te vragen bij de Gezonde School. Aanbieders kunnen ook
fondsen zoeken of sponsors die de (door) ontwikkeling van hun lespakket
willen financieren. Dit gebeurt in de praktijk ook al. Vanuit de overheid
financieren we geen aanbieders van lespakketten.
Het is ook belangrijk dat er een divers aanbod van lesmethoden is. Veldpartijen hebben aangegeven dat het aanbod van lespakketten voldoende is. De
Staatssecretaris denkt ook dat dit zo is. Er zit zijns inziens voldoende aanbod
bij vanuit verschillende levensbeschouwingen. Daarnaast blijkt uit de
inventarisatie van het RIVM dat scholen geen behoefte hebben aan méér
lespakketten, maar vooral behoefte hebben aan extra teamtrainingen. Dat
hoeft niet ingevuld te worden door een nieuw lespakket.
Daarnaast blijkt ook uit de behoefteninventarisatie onder scholen van het
RIVM, waarover de Kamer op 12 december 2019 (Kamerstuk 32 279, nr. 181)
is geïnformeerd dat scholen graag meer informatie willen hebben over wat
het aanbod eigenlijk is, waar ze uit kunnen kiezen en of er ook iets bij zit wat
bij hun school past. Eén van de maatregelen die de Staatssecretaris daarom
neemt, is stimuleren dat scholen een duidelijk beeld krijgen van het aanbod.
Deze maatregel is onderdeel van de randvoorwaardelijke maatregelen die zijn
aangekondigd in de eerdergenoemde brief van 12 december. Aan deze
maatregelen wordt op dit moment gewerkt door de veldpartijen (Gezonde
School, GGD GHOR NL, Stichting School en Veiligheid, PO-raad, VO-raad,
Siriz, MBO raad en Rutgers). GGD’en laten zich momenteel bijvoorbeeld
breed informeren door diverse aanbieders van interventies, zodat zij ook een
breed aanbod kunnen adviseren aan scholen. Er is bijvoorbeeld eind januari
een grote bijeenkomst geweest waarbij interventie-eigenaren en Gezonde
School Adviseurs van GGD’en bij elkaar kwamen. De GGD-adviseurs weten
dus steeds beter wat er op de markt speelt en kunnen scholen hierin
adviseren. Ook worden scholen door GS-Adviseurs en de Gezonde School
zelf gewezen op de lijst van erkende interventies.
Daarnaast heeft de Staatssecretaris van VWS op 1 november 2018, naar
aanleiding van een aangehouden motie-Dik-Faber/Slootweg over lesmethoden op het gebied van seksuele gezondheid (Kamerstuk 35 000 XIV, nr.4, in
een brief (Kamerstuk 32 239, nr. 7)5 ngegeven dat hij extra geld vrij zal maken
voor het ondersteunen van interventie-eigenaren, zodat zij gestimuleerd
worden een interventie in te dienen bij het RIVM en het proces van erkenning
bevorderd kan worden.
Vraag 4
Is inmiddels al meer duidelijkheid over de staatssteuntoets naar de subsidiering van educatie en voorlichting met betrekking tot seksuele gezondheid?
Kunt u conform uw toezegging tijdens het AO de Kamer informeren over de
uitkomsten? Heeft de staatssteuntoets ertoe geleid dat er organisaties zijn die
in 2020 (deels) niet meer worden gefinancierd vanuit subsidie door het Rijk?

4

Kamerstuk 32 279, nr. 192. Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 18 december 2019,
over Zwangerschap en geboorte.
5
Kamerstuk 32 279, nr. 192. Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 18 december 2019,
over Zwangerschap en geboorte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 4
In het AO Zwangerschap en geboorte van 18 december 2019 (Kamerstuk
32 279, nr. 192) heeft de Staatssecretaris toegezegd de Kamer in het eerste
kwartaal van 2020 te informeren over de uitkomsten van de staatssteuntoets
met betrekking tot de instellingssubsidie van Stichting Rutgers. Zoals in de
brief van 12 december 2019 is aangegeven, begeeft het aanbod van
lespakketten zich op een markt. In verband met staatssteunregels worden
specifieke interventieaanbieders/lespakketten/preventielessen niet meer
gesubsidieerd. Rutgers ontvangt met ingang van 2020 daarom geen
subsidiegelden meer voor de doorontwikkeling en actualisering van de door
hen ontwikkelde lespakketten. Bij activiteiten die zich richten op het ondersteunen van GGD-en bij het agenderen van seksuele vorming geldt dat
Rutgers hierbij nadrukkelijk structurele seksuele vorming in zijn algemeenheid
ondersteunt, en niet meer specifiek gericht is op het stimuleren van de
implementatie van de door hen ontwikkelde lespakketten. De activiteiten rond
het verzorgen van voorlichting op het gebied van seksualiteit voor het brede
publiek via websites zijn door de Staatssecretaris van VWS als Diensten van
Algemeen Economisch Belang (DAEB) aangemerkt.
Vraag 5
Hoe waarborgt u de continuïteit van de keuzehulpgesprekken voor de langere
termijn? Deelt u de mening dat het wenselijk is aanbieders voor een langere
periode te contracteren, mede om administratieve lastendruk voor aanbieders
en het ministerie te beperken?
Antwoord 5
In principe worden partijen voor een langere periode gecontracteerd. De open
house loopt namelijk tot 1 juni 2023. Partijen die zijn toegelaten hoeven niet
steeds opnieuw in te schrijven. Ze moeten alleen wel blijven voldoen aan de
eisen die zijn gesteld. Deze eisen worden ieder jaar geëvalueerd en aangepast. Dat gebeurt niet om de administratieve lasten te verhogen, maar om de
open house financiering voor de zorgaanbieders zodanig in te richten dat zij
er ook goed mee kunnen werken. Dit jaar worden bijvoorbeeld de mogelijkheden voor declaratie verruimd, zodat er meer ruimte is voor indirecte
cliëntgebonden kosten. Ook is er een no-show tarief gekomen.
We zijn nu bijna een jaar op weg met dit financieringssysteem. De open
house is erop gebaseerd om nieuwe aanbieders ieder jaar te kunnen laten
toetreden, mits ze aan de eisen voldoen. De Staatssecretaris vindt het nu
voorbarig om toezeggingen te doen voor een nieuw systeem na 2023.
Vraag 6
Welke maatregelen heeft u genomen om, in het kader van het terugdringen
van (herhaalde) abortussen, de samenwerking tussen de abortusklinieken en
de keuzehulpaanbieders te verbeteren?
Antwoord 6
Het is van belang dat de vrouw die het afbreken van een zwangerschap
overweegt, een weloverwogen keuze maakt, en goed geïnformeerd is over de
(mogelijke) gevolgen van haar keuze alsook over andere oplossingen van de
door de vrouw ervaren situatie. Om de zorgvuldigheid van de besluitvorming
te waarborgen, stelt de Wet afbreking zwangerschap enkele eisen aan de
inhoud van het gesprek tussen de vrouw en haar arts, waaronder het
verstrekken van voorlichting over alternatieve oplossingen en anticonceptie.
Conform de Richtlijn «Begeleiding van vrouwen die een zwangerschapsafbreking overwegen» van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen,
worden vrouwen die meer professionele ondersteuning nodig hebben bij hun
besluitvorming dan ook verwezen naar gespecialiseerde hulpverlening
(bijvoorbeeld psycholoog) of instelling (keuzehulpaanbieders).
De abortusklinieken hebben in de loop der jaren een goed netwerk opgebouwd van gespecialiseerde hulpverleners en instellingen. In overleg met de
betreffende vrouw vindt verwijzing plaats naar de organisatie die voor die
vrouw het meest passend is.
Na de lancering van de website van het centraal informatiepunt, kunnen
artsen, waaronder abortusartsen, ook hiernaar verwijzen. Ik zal de abortusklinieken te zijner tijd op deze mogelijkheid wijzen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Ik ben van mening dat verdere maatregelen om de samenwerking tussen de
abortusklinieken en de keuzehulpverleners te verbeteren niet nodig zijn.
Vraag 7
Hoe draagt u zorg voor de beschikbaarheid en financiering van postabortushulpverlening, om vrouwen die daar behoefte aan hebben te helpen
bij de verwerking van hun abortus?
Antwoord 7
Het afbreken van een zwangerschap kan een ingrijpende gebeurtenis zijn
voor vrouwen. Conform de Richtlijn «Nazorg bij zwangerschapsafbreking»
van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen wordt dan ook aandacht
besteed aan de emotionele verwerking. Wanneer er tijdens de nazorg
aanwijzingen zijn dat de vrouw daar behoefte aan heeft, zoals bij reeds
bestaande psychische problematiek, krijgt de betreffende vrouw informatie
over de mogelijkheden om met een zorgverlener in de reguliere (geestelijke)
gezondheidszorg te praten. Zo nodig vindt doorverwijzing voor passende
hulp plaats. Deze doorverwijzing kan naar een huisarts zijn of de geestelijke
gezondheidszorg. De huisarts, de Basis GGZ, de praktijkondersteuner GGZ of
het Maatschappelijk Werk kan invulling geven aan de zorg die de betreffende
vrouw nodig heeft. Ik ben van mening dat deze zorg, die bekostigd wordt op
grond van de Zorgverzekeringswet, hiermee in voldoende mate beschikbaar
is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5