1. Anticipatie maatregelen tot vereenvoudiging Participatiewet en Wet banenafspraak
1.1 Misvattingen over loonkostensubsidie Participatiewet en de no-riskpolis
2. Vangnetuitkeringen over 2015 en 2016
3. Gegevensverstrekking gemeenten ten behoeve van ministeriële regeling procesgang
vangnetters gemeentelijke doelgroep Participatiewet
4. Verantwoording uitvoering Participatiewet in relatie tot maatwerk
5. Aanvraagformulier VU over 2015 beschikbaar
6. Onderzoeksresultaten van de Inspectie SZW over de verordeningen tegenprestatie
7. Pilot ‘steun na partnerverlies’
8. Recente publicaties van CBS over armoede en sociale uitsluiting
9. Verkennende studie “Klachten en signalen in het sociale domein”
10. Vooraankondiging gegevensuitwisseling tussen gemeenten en UWV i.h.k.v. de Wet
tegemoetkomingen loondomein (Wtl)
11. Beperken doorstroom van WW naar bijstand – regionale interventies
12. Cliëntenparticipatieraden en individuele cliëntondersteuning
13. Tweede subsidieronde Vakkundig aan het werk geopend
14. Bescherming derdepijlerpensioen (lijfrente) voor vermogenstoets in de bijstand
15. Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom
16. Landelijke communicatie-initiatieven werk en integratie vluchtelingen
17. Uitspraak Centrale Raad van Beroep over opschorten van de uitkering bij ‘no-show’
18. Aanpassing fraudewet en uitspraak Centrale Raad van Beroep inzake financiële draagkracht
bestuurlijke boete
19. Taskforce gegevensuitwisseling van start
20. Beschermen van gegevens van vrouwen die in een vrouwenopvang verblijven die ernstig
worden bedreigd en niet gevonden mogen worden
21. Belang warme overdracht voor schoolverlaters voortgezet speciaal onderwijs en
praktijkonderwijs
22. Werkgeversdienstverlening en vergroten transparantie van kandidaten voor de
banenafspraak
23. Beveiliging Suwinet gemeenten
24. Geen subsidie van overheden aan organisaties die gelieerd zijn aan het Eritrese regime
25. Nieuwe aanvraagronde ESF en vluchtelingen met een verblijfstatus

1.Anticipatie maatregelen tot vereenvoudiging Participatiewet en Wet banenafspraak
In de Verzamelbrief van 18 december 2015 heb ik u geïnformeerd over een aantal bestuurlijke
afspraken die de uitvoering van de Participatiewet en de Wet banenafspraak en quotum
arbeidsbeperkten (Wet banenafspraak) vereenvoudigen. Ik gaf aan dat voor een aantal van de
afgesproken maatregelen wet- en regelgeving nodig was en dat het ministerie de mogelijkheden
zou nagaan om te anticiperen op de voorgenomen maatregelen.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat ik gemeenten in de gelegenheid wil stellen om te anticiperen
op twee maatregelen uit het pakket vereenvoudigingen die de inzet van het instrument
loonkostensubsidie betreffen. U kunt op deze twee maatregelen anticiperen vanaf het moment dat
ik het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer heb ingediend. Dit heb ik het parlement met mijn brief
van 23 februari 2016 gemeld. Deze brief vindt u hier. Inmiddels heb ik 5 juli het wetsvoorstel bij de
Tweede Kamer ingediend; deze vindt u hier.
Het gaat om het inzetten van forfaitaire loonkostensubsidie van 50% van het wettelijk
minimumloon gedurende (maximaal) de eerste 6 maanden van het dienstverband en het mogelijk
maken van loonkostensubsidie voor schoolverlaters van het voorgezet speciaal onderwijs (VSO) en
praktijkonderwijs (PRO) die al werken. Doel van de maatregelen is dat werkplekken sneller tot
stand komen respectievelijk kunnen worden voortgezet. Anticiperen is mogelijk omdat de
maatregelen de realisering van de banenafspraak en beschut werk stimuleren en begunstigend
uitwerken voor cliënten met een beperking, van werkgevers en gemeenten. Ik wil u daarom de
ruimte bieden om te anticiperen op deze twee maatregelen. Nu het wetsvoorstel bij de Kamer is

1

ingediend is de voorgenomen wettekst en het traject van uitvoeringstoetsen en advisering door de
Afdeling advisering van de Raad van State achter de rug. Ook vind ik het belangrijk dat u zich goed
kunt voorbereiden. Streefdatum van invoering van het wetsvoorstel is 1 januari 2017. Met het oog
op een goede verwerking van de forfaitaire loonkostensubsidie in de registratie ben ik voornemens
de Regeling statistiek Re-integratie Gemeenten aan te passen.
De maatregel om flexibele termijnen toe te staan voor de herbepaling van de loonwaarde van
mensen met loonkostensubsidie moet ook met dit wetsvoorstel worden gerealiseerd. Op deze
maatregel kan niet worden geanticipeerd. De herbepalingen die al gepland staan in 2016 moeten,
uitgaande van invoering van de wetswijziging per 1 januari 2017, gewoon doorgang vinden.
Het is wel verstandig om vanaf nu bij de eerstvolgende bepaling van de loonwaarde -of dit nu een
eerste bepaling is of een herbepaling- al aan te geven wat het ontwikkelperspectief van een
werknemer is. Zo kan bij het moment van inwerkingtreding van de maatregel van het oude regime
soepel worden overgestapt op het nieuwe regime.
Eén van de andere maatregelen uit het pakket vereenvoudigingen die ik noemde in de
Verzamelbrief van 18 december 2015 is het zonder beoordeling opnemen van leerlingen van het
VSO in het doelgroepregister banenafspraak. Deze maatregel draagt ook bij aan de doelstelling van
extra banen voor de doelgroep van de banenafspraak. Deze maatregel is opgenomen in een besluit
dat op 21 april 2016 is gepubliceerd. Het besluit is in werking getreden met terugwerkende kracht
tot 1 juli 2015. Het besluit vindt u hier.
1.1.Misvattingen over loonkostensubsidie Participatiewet en de no-riskpolis
Werkgevers hebben soms een verkeerd beeld bij de inzet van instrumenten, waardoor zij
beslissingen nemen waarvan mensen met een arbeidsbeperking de dupe kunnen zijn.
Zo meende een werkgever dat loonkostensubsidie maar 5 jaar kan worden verstrekt. Dat is niet
het geval. Loonkostensubsidie zoals geregeld in de Participatiewet kan –als dat nodig is- tot aan de
pensioengerechtigde leeftijd worden ingezet. Wel wordt periodiek gekeken of iemand nog tot de
doelgroep behoort en of de loonkostensubsidie nog steeds past bij de prestatie van mensen. Dat is
belangrijk, want mensen kunnen zich ontwikkelen, waardoor minder loonkostensubsidie nodig is.
Of minder productief worden, waardoor juist een hogere subsidie nodig is. De wet regelt geen
maximumtermijn voor het verstrekken van loonkostensubsidie.
Ook omtrent de no-riskpolis bestaan soms verkeerde beelden. De no-riskpolis is, evenals
loonkostensubsidie, een belangrijk instrument voor werkgevers om iemand met een
arbeidsbeperking in dienst te nemen. De no-riskpolis zorgt ervoor dat de werkgever compensatie
krijgt voor de loonkosten, wanneer iemand met een arbeidsbeperking ziek wordt. Dit neemt
aarzelingen bij werkgevers weg om iemand met een arbeidsbeperking in dienst te nemen.
Wanneer een werkgever iemand in dienst neemt met een Wajong-uitkering dan geldt deze noriskpolis tot aan de pensioengerechtigde leeftijd.
2.Vangnetuitkeringen over 2015 en 2016
Op dit moment loopt de aanvraagperiode voor de vangnetuitkering over 2015. Een gemeente komt
hiervoor in aanmerking indien haar tekort op de gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 van
de Participatiewet meer bedraagt dan 5% en het college in 2015 de gemeenteraad heeft
geïnformeerd over zijn globale analyse omtrent de mogelijke oorzaak en omvang van voornoemd
tekort en de maatregelen die zijn genomen of zullen worden genomen om tot tekortreductie te
komen. De globale analyse, zo is geregeld, moet worden opgesteld in het kader van de
inwerkingtreding van de Participatiewet en de eerdere financiële resultaten van de uitvoering van
de Wet werk en bijstand en van de verwachte ontwikkelingen van dat tekort in de komende jaren.
Nadere informatie over de vangnetuitkering over 2015 vindt u hier.

2

Van enkele gemeenten is de vraag ontvangen of de procedure voor de vangnetuitkering over 2016
identiek is aan die voor de vangnetuitkering over 2015. Deze vraag kan in beginsel bevestigend
worden beantwoord. Dit betekent dat het college de gemeenteraad in 2016 moet informeren over
zijn globale analyse omtrent de mogelijke oorzaak en omvang van voornoemd tekort en de
maatregelen die zijn genomen of zullen worden genomen om tot tekortreductie te komen.
Geregeld gaat worden dat in 2016 de analyse niet langer in relatie hoeft te worden gebracht met
de inwerkingtreding van de Participatiewet in 2015 en de eerdere financiële resultaten van de
uitvoering van de Wet werk en bijstand. Daarnaast vervalt het vormvrije karakter van het (in 2017
over 2016) in te dienen verzoek. Stroomlijning van het verzoek zal voor gemeenten nauwelijks
extra werk betekenen, terwijl het voor de toetsingscommissie wel een aanzienlijke efficiencywinst
zal opleveren.
Volledigheidshalve wordt opgemerkt dat alleen voor 2016 het eigen risico wordt bepaald op hetzij
5% van het budget, met toepassing van een getrapte vergoeding, hetzij een bedrag van € 30 per
inwoner, afhankelijk van hetgeen voor de gemeente de gunstigste toepassing is. Voor enkele
gemeenten geldt een ander regime, omdat hun aanvankelijk over 2016 toegekende MAU-uitkering
voortijdig is beëindigd.
3.Gegevensverstrekking gemeenten ten behoeve van ministeriële regeling procesgang
vangnetters gemeentelijke doelgroep Participatiewet
Op 1 januari 2015 is de Participatiewet in werking getreden. Als uitvloeisel daarvan is een
ministeriële regeling nodig. Deze regeling is op 1 juli 2016 in werking getreden. Deze regeling is op
2 september 2015 in de Staatscourant gepubliceerd (nr. 27502). De tekst vindt u hier.
In de Verzamelbrief 2015-2 is hieraan reeds aandacht besteed.
Naar aanleiding van een signaal van het UWV verzoek ik gemeenten dringend om het UWV te
informeren over het verstrekken van loonkostensubsidie aan mensen uit de doelgroep van de
Participatiewet. Het UWV moet immers op grond van de regeling aan gemeenten doorgeven voor
welke mensen gemeenten de re-integratieverantwoordelijkheid houdt. Een adequate
informatieverstrekking door gemeenten aan het UWV door het re-integratiebericht tijdig en
volledig in te vullen is van belang voor een goede implementatie van de regeling.
Op grond van de Participatiewet werkt de regeling de re-integratieverplichtingen voor gemeenten
uit ten aanzien van mensen die met loonkostensubsidie zijn gaan werken en daarna zijn uitgevallen
wegens ziekte en geen werkgever meer hebben. Dit zijn de zogenaamde vangnetters die een
uitkering krijgen op grond van de Ziektewet. De uitwerking van de regeling is in lijn met de
gebruikelijke re-integratieverplichtingen op grond van de Wet verbetering poortwachter ten
aanzien van vangnetters en geregeld in de Wet WIA.
Op wetsniveau is in artikel 7, derde lid, onderdeel c, van de Participatiewet geregeld dat deze
mensen bij uitval wegens ziekte in aanmerking komen voor een ZW-uitkering van het UWV en dat
de gemeente verantwoordelijk blijft voor de re-integratie. Gemeenten krijgen van het UWV een
signaal dat zij verantwoordelijk zijn voor de arbeidsondersteuning van deze mensen.
Gemeenten moeten bij dreigend langdurig verzuim een probleemanalyse (laten) maken, in overleg
met de betrokkene een plan van aanpak opstellen, een dossier van de ondernomen reintegratieactiviteiten bijhouden en na twee jaar ziekte een re-integratieverslag opstellen dat bij het
UWV wordt ingediend bij een eventuele WIA-aanvraag. Dit zijn dezelfde verplichtingen die nu al
gelden voor een werkgever en het UWV ingeval van ziekte van een werknemer.
Met nadruk wijs ik erop dat de regeling alleen geldt voor mensen uit de Participatiewet die met
loonkostensubsidie zijn gaan werken en die daarna minder dan twee jaar het WML hebben verdiend
zonder loonkostensubsidie. Voor de overige werknemers afkomstig uit de Participatiewet die
wegens ziekte uitvallen is het UWV integraal verantwoordelijk, dus zowel voor de ZW-uitkering als
voor de re-integratie.

3

4.Verantwoording uitvoering Participatiewet in relatie tot maatwerk
Uit de ambtelijke gesprekken met de VNG naar aanleiding van de knelpunten met betrekking tot de
kostendelersnorm is naar voren gekomen dat sommige gemeenten zorgen hebben over het
toepassen van maatwerk in relatie tot de rechtmatigheidscontrole. Er zijn twee typen zorgen geuit:
ten eerste de vrees dat de accountant het toegepaste maatwerk als onrechtmatig zal beoordelen
en dat dit kan doorwerken indien de gemeente een beroep doet op de vangnetuitkering en ten
tweede de vrees dat wanneer de accountant het maatwerk wel rechtmatig heeft geoordeeld, de
Inspectie SZW dit oordeel kan overrulen.
Ik ben van oordeel dat beide zorgpunten onnodig zijn, wat ik hieronder zal toelichten.
Hoewel de jaarlijkse verantwoording van het college aan de raad over de rechtmatige besteding
van de begrotingsgelden, waaronder die met betrekking tot de Participatiewet (Pw), vooral lokaal
van belang is, kunnen onrechtmatig bestede gelden in het kader van de Pw inderdaad gevolgen
hebben bij een ingediend verzoek tot vangnetuitkering. De gevolgen treden op indien de
accountant verplicht is te rapporteren over de door hem geconstateerde fouten en onzekerheden
bij de besteding van gelden in het kader van de Pw. Het is raadzaam dat de gemeente vooraf met
haar accountant bespreekt langs welke weg hij de rechtmatigheid zal beoordelen en wat daarbij
van de gemeente wordt verlangd. Hierbij kunnen de volgende aspecten een rol spelen:







de vastlegging van maatwerk in een besluit van het college of de raad;
het (concept) besluit van het college of de raad en de nadere uitwerking daarvan
vastleggen in werkinstructies en deze in het voortraject voor advies voorleggen aan de
accountant;
het besluit en de werkinstructie door de accountant laten beoordelen op
rechtmatigheidaspecten;
de werkinstructie door de accountant laten beoordelen op toereikende interne
beheersmaatregelen;
vastleggen op welke wijze uit het dossier moet blijken hoe de werkinstructies zijn
uitgevoerd, waaronder het toegepaste maatwerk en wat dit inhoudt in het individuele
geval.

Zoals u bekend is geschiedt de verantwoording van gemeenten aan het Rijk via de systematiek van
SiSa (Single information, Single audit). Dit houdt onder meer in dat de verantwoording die het
college aan de Raad aflegt omtrent de rechtmatige besteding van de Pw-gelden, tevens gebruikt
wordt voor de verantwoording aan mijn departement. Vanuit SZW wordt geen eigenstandig
onderzoek uitgevoerd, dus ook niet door de Inspectie SZW. Wel vindt jaarlijks een rijksbrede SiSareview plaats, om vast te stellen dat het Rijk op de door gemeenten aangeleverde
verantwoordingen kan steunen. Dit betreft een jaarlijkse deelwaarneming van de Auditdienst Rijk
op de controledossiers van de externe accountantskantoren met betrekking tot de rechtmatigheid
van de besteding door de medeoverheden van de specifieke uitkeringen, waaronder de Pw. Ook in
dit kader heeft de Inspectie SZW geen taak.
5.Aanvraagformulier Vangnetuitkering Participatieweg over 2015 beschikbaar
Gemeenten kunnen een verzoek indienen voor een Vangnetuitkering Participatiewet 2015 ( VU
2015). De teksten over de aanvraagprocedure VU 2015 zijn geactualiseerd op de website van de
Toetsingscommissie vangnet Participatiewet. U leest hier onder meer wanneer uw gemeente
mogelijk in aanmerking komt voor de VU en hoe verzoeken worden beoordeeld.
De regelgeving rond de VU over 2015 is nieuw en komt in plaats van de IAU en de MAU.
Alle informatie over de Vangnetuitkering 2015 op de website van de toetsingscommissie vindt u
hier. U dient een verzoek in door het digitale aanvraagformulier op deze website in te vullen,
vergezeld van de benodigde bijlagen; zie Vangnetuitkering/ Aanvraagformulier VU 2015.
Voordat u dit aanvraagformulier indient kunt u het beste eerst de informatie over de
aanvraagprocedure lezen; deze vindt u hier.

4

Verzoeken dienen uiterlijk maandag 15 augustus 2016 door de secretaris van de
Toetsingscommissie te zijn ontvangen. Verzoeken die na deze datum worden ontvangen worden
niet in behandeling genomen. In de regelgeving is sprake van een fatale termijn.
Als gemeente kunt u door middel van een berekening in een tool nagaan of u voldoet aan de
gestelde voorwaarde voor wat betreft de omvang van het tekort. Ook bevat de tool een checklist
van de bijlagen die u dient mee te sturen. Op deze website staat eveneens een voorbeeldbrief van
het College van Burgemeester en Wethouders aan de Toetsingscommissie. Zowel de tool als de
voorbeeldbrief staan op de website; zie Vangnetuitkering/ Aanvraagprocedure VU 2015, onderaan.
In ‘Beoordeling en advisering’ wordt toegelicht hoe de commissie het verzoek VU 2015 zal
beoordelen; deze vindt u hier.
Website Toetsingscommissie per 1 maart 2016 vernieuwd
De website van de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet is sinds 1 maart als zelfstandige
nieuwe website ondergebracht op het Platform Rijksoverheid Online (Pro). Deze nieuwe website
bevat informatie die deels onder verantwoordelijkheid van SZW valt en deels onder
verantwoordelijkheid van de Toetsingscommissie vangnet Participatiewet is geplaatst.
De url blijft ongewijzigd: www.toetsingscommissievp.nl .
6.Onderzoeksresultaten van de Inspectie SZW over de verordeningen tegenprestatie
De Inspectie SZW heeft onderzoek gedaan naar de Verordeningen tegenprestatie van alle
gemeenten. Op 23 februari 2016 heb ik de eindrapportage samen met mijn reactie daarop aan de
Tweede Kamer toegezonden. Deze informatie vindt u hier.
De conclusie van de Inspectie is dat vrijwel alle gemeenten een verordening tegenprestatie hebben
vastgesteld. Bij het overgrote deel van de gemeenten voldoet de verordening aan de
Participatiewet. Door 20 gemeenten wordt echter een andere keuze gemaakt en voldoet de
verordening tegenprestatie niet aan de eisen die de Participatiewet daaraan stelt. Gemeenten
leggen geen maatregel op, wanneer een bijstandsgerechtigde weigert de opgedragen
tegenprestatie uit te voeren, danwel interpreteren de tegenprestatie niet conform de
Participatiewet. Voor deze gemeenten benadruk ik nogmaals dat de wetgever het naar vermogen
verrichten van een door het college opgedragen tegenprestatie als één van de verplichtingen in de
Participatiewet heeft opgenomen (artikel 9, eerste lid, onderdeel c). Het college is verplicht daartoe
beleid te ontwikkelen over de duur, de omvang en de inhoud van de op te dragen tegenprestatie.
De gemeenteraad stelt dit beleid vast in de verordening. De gemeente heeft veel beleidsvrijheid
om dit beleid te ontwikkelen. Deze beleidsvrijheid strekt echter niet zover dat gemeenten de
bevoegdheid hebben om in de verordening een opgedragen tegenprestatie niet als verplichting op
te nemen. Inmiddels heeft een aantal gemeenten aangegeven de verordening tegenprestatie
alsnog aan te passen.
Het verrichten van maatschappelijk nuttige werkzaamheden kan een goed instrument zijn. Het is
belangrijk dat mensen meedoen in de samenleving. Voor mensen met een bijstandsuitkering die
het niet direct lukt om betaald werk te vinden biedt dit een kans een sociaal netwerk op te bouwen
en de regelmaat van de dag erin te houden. Uit eerder onderzoek van de Inspectie, Voor wat hoort
wat, 19 september 2013, blijkt dat de meeste gemeenten aangeven dat de mensen die als
tegenprestatie maatschappelijk nuttige werkzaamheden verrichten hierover positief zijn. Dit
onderzoek vindt u hier. Graag verwijs ik u naar de Verzamelbrief 2015-1, waarin ik onder meer
meldde dat de Participatiewet een verplichte tegenprestatie kent. Voor zover dat niet het geval is
verzoek ik u nogmaals dringend uw beleid inzake de tegenprestatie in lijn te brengen met de
Participatiewet.
7. Pilot ‘steun na partnerverlies’
Op 26 september 2015 is de pilot ‘steun na partnerverlies’ van start gegaan in de gemeente
Zwolle. De pilot is opgezet in samenwerking met de lokale welzijnstichting WijZ, stichting de Jonge
Weduwe en het ministerie van SZW. Het doel van de pilot is enerzijds het bieden van
ondersteuning aan nabestaanden onder de pensioengerechtigde leeftijd, die hun partner hebben

5

verloren en anderzijds het opdoen van ervaringen. Nabestaanden uit de doelgroep ontvangen een
brief met een folder over de pilot, waarin staat vermeld dat men telefonisch zal worden benaderd
met de vraag of er een ondersteuningsbehoefte is. Deze ondersteuningsvraag kan praktische steun
betreffen, emotionele ondersteuning, of ondersteuning bij begeleiding naar werk. Ondersteuning
wordt verleend door daartoe opgeleide vrijwilligers. Er is sprake van maatwerk.
Daarnaast wordt de ondersteuningsbehoefte in kaart gebracht van mensen die al langer geleden
nabestaande zijn geworden. Deze informatie wordt gebruikt in de verdere ontwikkeling van de
pilot. De pilot levert ook een bijdrage aan een bredere maatschappelijke bewustwording over
rouwverwerking. Ik hecht eraan dat de ervaringen uit de pilot gebruikt kunnen worden door andere
gemeenten. De pilot is daarom zodanig vormgegeven dat ook andere gemeenten de ervaringen
kunnen gebruiken en kunnen inpassen in hun eigen organisatie. Deze ervaringen worden na afloop
van de pilot beschikbaar gesteld in de vorm van een handboek. Meer informatie vindt u hier.
8. Recente publicaties van CBS over armoede en sociale uitsluiting
Eind vorig jaar ontving ik het rapport ‘Armoede en Sociale Uitsluiting 2015’1 door het CBS.
Het rapport vindt u hier.
Dit rapport bevat nuttige inzichten over de ontwikkeling van armoede en de risico’s die specifieke
groepen daarbij lopen. Het aantal huishoudens met een laag inkomen is in 2014 aanzienlijk minder
gestegen (van 10,3% in 2013 naar 10,4% in 2014) dan in de periode 2011-2013. Hiermee lijkt het
plafond als gevolg van de economische crisis bereikt.
Het CPB raamt voor 2015 en 2016 een lichte daling naar respectievelijk 10,1% en 10,0%.
Ook geeft het CBS een daling aan van het aantal huishoudens dat moeite heeft om rond te komen.
Dit is in 2015 gedaald tot het niveau van voor de crisis. Deze informatie vindt u hier.
Het rapport wijst echter ook op een stijging van het aantal huishoudens dat langdurig een laag
inkomen heeft (van 3,0% in 2013 naar 3,3% in 2014). Een deel van de huishoudens die door de
crisis aan de onderkant van de inkomensverdeling zijn beland, is hier dus (nog) niet uitgekomen.
Deze stijging gaat ook op voor het aantal kinderen in een gezin met langdurig laag inkomen.
Het CBS biedt in haar rapport tevens inzicht in de sociale dimensie van armoede. Een laag inkomen
kan – in combinatie met minder gunstige leefomstandigheden – het sociale welzijn van het individu
en de samenleving benadelen. Of het nu gaat om gezondheid, vertrouwen of veiligheid, de kans op
armoede en ook de gevolgen staan niet op zichzelf. Dit benadrukt het belang van een integrale
aanpak van het armoedebeleid. Gemeenten zijn bij uitstek in staat om deze integrale aanpak te
realiseren.
In januari kwam het CBS met een nadere uitlichting van het rapport, waarin focus is aangebracht
op drie groepen met een groter risico op een langdurig laag inkomen. Deze informatie vindt u hier.
De voornaamste risicogroepen zijn de eenoudergezinnen, niet-westerse allochtonen en 55 tot 65
jarigen. Het CBS geeft aan dat:
 10,6% van de eenoudergezinnen met uitsluitend minderjarige kinderen gedurende vier jaar
of langer een inkomen had onder de lage inkomensgrens;
 onder niet-westerse allochtonen een langdurig laag inkomen zes keer vaker voorkomt dan
onder autochtone Nederlanders;
 onder de groep 55- tot 65-jarigen het aandeel huishoudens met een langdurig laag
inkomen het hoogst is.
Begin mei volgde een publicatie waarin het CBS de situatie van kinderen in armoede nader toelicht.
Deze informatie vindt u hier. Volgens het CBS
 groeiden 421.000 kinderen in 2014 op in een gezin met een laag inkomen;
 leefden daarvan 131.000 kinderen al vier jaar of langer in een gezin met een laag inkomen;
 kunnen kinderen die opgroeien in een gezin met een laag inkomen minder vaak meedoen
aan activiteiten of nieuwe kleren kopen dan hun leeftijdgenoten;
1

Het CBS rapport bevat de laatste cijfers (over 2014) volgens hun definitie van een laag inkomen.

6




groeide een derde van de niet-westerse minderjarige kinderen op in een gezin met een
laag inkomen;
is dat aandeel viermaal zo hoog als onder autochtone kinderen.

In overeenstemming met de motie Krol2 roep ik gemeenten op om bovenstaande inzichten te
betrekken bij hun beleid en bijzondere aandacht te geven aan de inzichten ten aanzien van de
risico’s op armoede voor kinderen, eenoudergezinnen, niet-westerse allochtonen en 55-65 jarigen.
Gemeenten hebben immers een belangrijke rol bij het armoede- en schuldenbeleid.
Tevens heb ik gemeenten opgeroepen om speciale aandacht te besteden aan kinderen in armoede.
Ook heb ik, in lijn met de aanbeveling van de Kinderombudsman en in lijn met de motie Yücel
(Kamerstukken II, 2014-2015, 24515, nr. 304), gemeenten gestimuleerd om een kindpakket
samen te stellen.
9. Verkennende studie “Klachten en signalen in het sociale domein”
Inspectie SZW deed onderzoek naar de manier waarop gemeenten in de eerste helft van 2015 zijn
omgegaan met klachten en signalen over de toegankelijkheid van gemeentelijke voorzieningen in
het sociaal domein. De belangrijkste onderzoeksresultaten zijn dat gemeenten minder klachten
over de toegankelijkheid ontvingen dan verwacht. De reden hiervoor is volgens de gemeenten
tijdige voorlichting en snelle en informele afhandeling van klachten. Volgens WMO-raden,
cliëntenraden en ombudsmannen kan het lage aantal klachten mede verklaard worden door de
afhankelijke positie van burgers, onvindbaarheid van klachtenprocedure en problemen voor
kwetsbare burgers door digitalisering. Volgens de betrokken partijen zal het aantal klachten
toenemen als de consequenties van beleid voelbaar worden en als gemeenten meer zicht krijgen
op de klachten die binnenkomen bij private uitvoerde partijen. Van de onderzochte gemeenten
hebben 4 van de 10 hun klachtenprocedure voor het hele gemeentelijk domein –WMO, Jeugdzorg
en W&I- geïntegreerd. Veel gemeenten zetten in op een snelle en informele afhandeling van
klachten. Deze klachten worden vaak niet geregistreerd. Het registreren van klachten verhoogt het
lerend vermogen van gemeenten. De Inspectie trof ook gemeenten die op innovatieve wijze
klachten gebruiken om de dienstverlening te verbeteren. Gemeenten die zicht hebben op signalen
en klachten en openstaan voor signalen van externe partijen leren hier meer van dan gemeenten
die dit niet doen. Meer informatie vindt u hier.
10. Vooraankondiging gegevensuitwisseling tussen gemeenten en UWV i.h.k.v. de Wet
tegemoetkomingen loondomein (Wtl)
De Eerste Kamer heeft 22 december 2015 het wetsvoorstel Wet tegemoetkomingen loondomein
aangenomen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 304). Met deze wet worden twee
nieuwe instrumenten ingevoerd ten behoeve van de (onderkant van de) arbeidsmarkt, namelijk het
lage-inkomensvoordeel (LIV) en de loonkostenvoordelen (LKV). Datum inwerkingtreding van het
LIV is 1 januari 2017 en van de loonkostenvoordelen 1 januari 2018.
Het instrument van de loonkostenvoordelen is de opvolger van de huidige premiekortingen.
Voor gemeenten gaat het specifiek om het loonkostenvoordeel oudere werknemer. Voor dit
loonkostenvoordeel dient het UWV of de gemeente, net als nu, een doelgroepverklaring af te
geven. Voor het lage-inkomensvoordeel is overigens geen doelgroepverklaring vereist.
De doelgroepverklaring kan worden verstrekt als aan de voorwaarden wordt voldaan die in de wet
zijn genoemd. De doelgroepverklaring kan pas worden afgegeven als bekend is wat de datum is
van indiensttreden. Er moet dus al sprake zijn van een dienstverband. De afspraak is dat de
loonkostenvoordelen worden berekend op basis van reeds bekende gegevens in de
polisadministratie. Het is dus wenselijk dat gemeenten de polisgegevens gebruiken voor de toets of
aan de voorwaarden is voldaan.

2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 24 515, nr. 329

7

Het UWV gaat jaarlijks controleren of er een doelgroepverklaring is verstrekt voor de door de
werkgever gezette ‘vinkjes’ in de loonaangifte voor de loonkostenvoordelen. Om het voor het UWV
mogelijk te maken deze controle uit te voeren is de randvoorwaarde dat de gemeenten de
afgegeven doelgroepverklaringen registreren en deze gegevens verstrekken aan het UWV.
Het UWV gaat deze gegevensuitwisseling samen met gemeenten organiseren. De exacte inhoud en
vorm van deze gegevensuitwisseling zal in overleg met gemeentes ontwikkeld gaan worden.
11. Beperken doorstroom van WW naar bijstand – regionale interventies
Het UWV heeft in maart 2016 het onderzoek Na de WW in de bijstand gepubliceerd; dit onderzoek
vindt u hier. Het aantal mensen dat na afloop van een WW-uitkering in de bijstand terecht komt is
in de afgelopen jaren gegroeid van 22.000 (2011) naar bijna 33.000 (2015). De toename in het
aantal WW’ers dat doorstroomt naar de bijstand is allereerst veroorzaakt door de stijging van het
aantal WW-uitkeringen in de nasleep van de economische crisis. Ten tweede nam tijdens de
recessie ook de kans af om een baan te vinden. Het percentage uitgestroomde WW’ers dat in de
bijstand terechtkomt is de laatste jaren echter vrij stabiel. Het doorstroompercentage schommelt
rond de 6,5% en zal naar verwachting stabiliseren rond de 6%. Vanuit gemeenten bezien is circa
20% van de bijstandsinstroom het gevolg van personen die uit de WW komen.
Uit het onderzoek van UWV worden aan de hand van onder andere regressiemodellen verklaringen
gegeven voor risico’s op doorstroom. Het blijkt dat de doorstroom naar de bijstand hoger dan
gemiddeld is bij alleenstaanden, alleenstaande ouders met kind(eren), 55-plussers, mensen met
een laag opleidingsniveau en mensen die wonen in een woonwijk met een lage sociaaleconomische
status. Het doorstroompercentage van WW naar bijstand varieert daarnaast per gemeente; vooral
in de grote steden is dit hoog. De verschillen per gemeente worden grotendeels verklaard door
verschillen in de persoons- en omgevingskenmerken van de WW-populatie.
Het UWV heeft de doorstroom per gemeente voorspeld voor 2014, rekeninghoudend met de
relevante persoons- en omgevingskenmerken. Meestal verschilt de voorspelde doorstroom weinig
van de gerealiseerde doorstroom, maar soms zijn er aanzienlijke verschillen. Bijzondere
kenmerken van de lokale arbeidsmarkt kunnen de verschillen verklaren, maar verschillen kunnen
ook wijzen op interventies bij het beperken van de doorstroom van de WW naar de bijstand. In het
rapport vindt u een voorbeeld van een interventie in ’s-Hertogenbosch. Vergelijkbare interventies
zijn er verder in o.a. Eindhoven, Vught en Alphen ad Rijn. De opzet van de interventies kan per
gemeente verschillen, bijvoorbeeld wel voorlichtingsbijeenkomsten, maar geen intensieve
coaching. Het UWV is voornemens om samen met de VNG aanvullend onderzoek te verrichten en in
kaart te brengen welke interventies er lopen en wat de inhoud en het effect is.
Het UWV heeft voor gemeenten het product Max WW voor instroom WWB ontwikkeld; deze vindt u
hier. Het UWV kan op aanvraag maandelijks aan de 35 arbeidsmarktregio’s en de afzonderlijke
gemeenten gegevens leveren over het aantal personen dat binnen zes maanden de maximale
uitkeringsduur WW bereikt. U beschikt hierdoor over aantallen WW’ers die mogelijk instromen in de
WWB en kunt daarop anticiperen.
12.Cliëntenparticipatieraden en individuele cliëntondersteuning
De Landelijke Cliëntenraad heeft haar zorgen geuit over de gevolgen van bredere adviesraden in
het Sociaal Domein (Adviesraden Sociaal Domein of Wmo-raden). Hierin nemen volgens de LCR
nauwelijks cliënten of ervaringsdeskundigen meer deel, maar vooral deskundigen. Bovendien komt
Participatie, Werk en Inkomen nauwelijks meer aan bod, omdat Wmo en Jeugdzorg overheersen.
Ik hecht zeer aan het cliëntenperspectief binnen werk en inkomen en in het bredere sociale
domein. Dit past bij de “checks & balences” in het systeem. Die betreffen toezicht door de
gemeenteraad, maar daar past ook bij het raadplegen van cliënten over voorgenomen beleid en
uitvoering.
In de Participatiewet artikel 47 is geregeld dat de personen die door de Participatiewet geraakt
worden zullen worden betrokken bij de vaststelling van dit beleid. Dat betekent dat in ieder geval
ervaringsdeskundigen betrokken moeten worden. De vormgeving van dit periodiek overleg kan een

8

Cliëntenraad zijn voor de Participatiewet, maar ook een gezamenlijke Cliëntenraad voor Wmo,
Wsw, Jeugdzorg. Ook in het geval van een gecombineerde cliëntenparticipatie is deelname van
ervaringsdeskundigen en voldoende aandacht voor werk en inkomen onontbeerlijk. Burgerpanels
komen niet in de plaats van periodiek georganiseerd overleg met cliëntenraden.
Graag wijs ik u erop dat op grond van de Wmo 2015 burgers recht hebben op kosteloze
onafhankelijke cliëntondersteuning. Dit recht op cliëntondersteuning geldt voor
ondersteuningsvragen in het gehele sociale domein, waaronder ook het domein van werk en
inkomen. Cliëntondersteuning is in het bijzonder van belang bij de gesprekken van de gemeente
met de cliënt over diens ondersteuningsvraag bij het (levensbreed) participeren en de mogelijke
oplossingen daartoe. U kunt hieraan bijvoorbeeld aandacht besteden op de website van uw
gemeente, zodat voor de inwoners transparant is wat de mogelijkheden zijn van
cliëntondersteuning binnen uw gemeente en hoe zij daarop een beroep kunnen doen.
Meer informatie vindt u in het dossier Cliëntondersteuning op de site van de VNG.
13.Tweede subsidieronde Vakkundig aan het werk geopend
Het kennisprogramma Vakkundig aan het werk levert toepasbare kennis over interventies op voor
de uitvoeringspraktijk. Dit gebeurt in verschillende rondes waarbij door een samenwerking van een
kennisinstelling met een of meerdere gemeente(n) subsidie kan worden aangevraagd voor
onderzoek.
Tweede subsidieronde: indienen projectideeën mogelijk
Op dinsdag 17 mei 2016 is de tweede subsidieronde van het kennisprogramma Vakkundig aan het
werk geopend. Tot medio september kunnen een (of meerdere) gemeente(n) en een
kennisinstelling gezamenlijk een projectidee indienen. Voor de tweede subsidieronde is een budget
van 3,5 miljoen euro beschikbaar voor onderzoeken met een maximale looptijd tot 4 jaar.
De subsidieronde bestaat uit twee fasen: een projectidee en een uitgewerkte subsidieaanvraag.
In deze fase van de ronde kunt u een projectidee indienen. Alleen de meest relevante
projectideeën krijgen een advies om het idee uit te werken tot een volledige aanvraag.
Wat werkt voor wie en waarom?
Bij veel gemeenten leeft de vraag: wat werkt voor wie en waarom? Om deze vragen te
beantwoorden, subsidieert het kennisprogramma in deze ronde onderzoeksprojecten die zich
richten op één van de programmalijnen, te weten re-integratie, methodisch werken, of
schuldhulpverlening en bestrijding armoedeproblematiek. Binnen deze programmalijnen zijn
prioriteiten benoemd die in de subsidieoproep uitvoerig zijn beschreven.
In deze ronde komt alleen onderzoek gericht op het vaststellen van effectiviteit in combinatie met
onderzoek naar verklaringen en randvoorwaarden voor effectiviteit in aanmerking voor subsidie.
Het samenwerkingsverband dat een projectidee indient moet aantoonbare expertise op het gebied
van werk en inkomen bij gemeenten hebben. Een gemeente of kennisorganisatie mag binnen deze
ronde één keer optreden als hoofd- en één keer als medeaanvrager.
Gemeenten zijn in alle fasen van het project – dat direct aansluit op hun kennisvraag – actief
betrokken. De uitkomsten van de onderzoeken moeten gemeenten ondersteunen bij het inzetten
van interventies gericht op het plaatsen van zoveel mogelijk mensen in zo regulier mogelijk,
betaald werk en helpt bij het terugdringen van armoede en problematische schulden. De kennis en
resultaten uit deze onderzoeksprojecten moet daarom toepasbaar zijn in de uitvoeringspraktijk van
gemeenten. Om dit te bevorderen is een vereiste dat het onderzoek altijd een combinatie is van
effectiviteitsonderzoek en verklarend onderzoek. Verklarend onderzoek gaat bijvoorbeeld in op
vragen als: waarom is de interventie wel of niet effectief, onder welke voorwaarden is de
interventie effectief, etc. Meer informatie over de voorwaarden en procedures vindt u hier.

9

(Re-)integratie, participatie en gezondheid van vergunninghouders
Naast de open subsidieronde zal ZonMw ook gericht kennisinstellingen vragen om in samenwerking
met gemeenten kennis te ontwikkelen over interventies gericht op (re)integratie, participatie en
gezondheid van vergunninghouders. Het is van groot belang dat gemeenten kennis ontwikkelen
over wat werkt, bij wie en waarom. Het kennisprogramma wil in nauwe samenhang met de huidige
ontwikkelingen daarin kunnen voorzien.
Stand van zaken eerste subsidieronde
Begin mei zijn door ZonMw 11 aanvragen gehonoreerd die de eerste ronde waren ingediend. Deze
vinden plaats in grote, middelgrote en kleine gemeenten. Een beschrijving van deze trajecten is op
de website van ZonMw geplaatst; deze vindt u hier. Binnen afzienbare tijd resulteert dit in nieuwe
kennis. De projecten gaan voor de zomer van start en worden dit jaar nog afgerond. Door naast de
kwaliteit van de projecten ook nadrukkelijk aandacht te besteden aan de toepasbaarheid van de
resultaten, wordt er kennis gegenereerd waarvan alle gemeenten kunnen profiteren.
14. Bescherming derdepijlerpensioen (lijfrente) voor vermogenstoets in de bijstand
Op 1 april 2016 is de Wet vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit arbeid en bevordering
vrijwillige voortzetting pensioenopbouw[1] in werking getreden. Tevens is de ministeriële regeling[2]
vastgesteld voor enkele uitvoeringsaspecten. In deze Verzamelbrief informeer ik u over de
inhoudelijke punten van zowel de wet als de ministeriele regeling, die van belang zijn voor de
uitvoeringspraktijk. In incidentele gevallen kan de Sociale Verzekeringsbank (SVB) hier ook mee te
maken krijgen, indien er sprake is dat een van de gehuwde Aio-gerechtigden de AOW-leeftijd nog
niet heeft bereikt en over een eigen pensioenvermogen in de derde pijler beschikt.
Ook ga ik in op de aanpassing van de vrijlatingsduur van inkomsten uit arbeid.
Inhoud wettelijke regeling
De nieuwe wettelijke regeling regelt dat in voorkomende gevallen bij een aanvraag om bijstand
-onder voorwaarden en binnen bepaalde grenzen– niet kan worden verlangd dat een pensioenvoorziening in de zogeheten derde pijler te gelde wordt gemaakt. Achtergrond daarvan is dat het
met het sterk gegroeide aantal zelfstandigen –vooral zzp’ers- van belang is dat ook deze groep een
voldoende pensioen kan opbouwen.
Op hoofdlijnen houdt de wet het volgende in:
 Lijfrentevoorzieningen worden niet als een voorliggende voorziening beschouwd voor zover
de totale waarde daarvan ten tijde van de aanvraag om bijstand minder dan € 250.000
bedraagt. Het meerdere kan de gemeente aanmerken als vermogen dat te gelde moet
worden gemaakt.
 Inleg in de periode van vijf jaar voor de aanvraag om bijstand op een lijfrentevoorziening
blijft buiten beschouwing als aan de voorwaarden is voldaan dat:
- in elk van deze vijf jaar ten minste enige inleg is gedaan; en
- voor zover deze niet meer heeft bedragen dan € 6.000 per jaar.
Inleg die niet aan deze voorwaarden voldoet kan de gemeente als vermogen aanmerken.
Voor inleg die vóór deze vijfjaarsperiode is gedaan gelden geen aanvullende voorwaarden.
Daarvoor geldt uitsluitend de toetsing van de waarde aan de grens van € 250.000.
 De ingangsdatum van de lijfrente-uitkering mag in de periode van vijf jaar voor de
bijstandsaanvraag niet zijn uitgesteld. Indien deze wel is gewijzigd, kan de gemeente
uitgaan van de oorspronkelijke ingangsdatum.
 De vrijlatingsregeling is van toepassing op alle oudedagsvoorzieningen die in de vorm van
een lijfrente zijn gesloten bij een verzekeraar, bank of beleggingsinstelling. De vrijlating
sluit hierbij volledig aan bij het begrip “lijfrente” in de belastingwetgeving om in
aanmerking te komen als aftrekpost. De vrijlating is van toepassing op zowel (gewezen)
[1]
[2]

Stb. 2015, 451 (internetlink)
Kamerstukken ll 2015-16, 34227, nr 13 (internetlink)

10



zelfstandigen als (gewezen) werknemers, ongeacht arbeidsverleden.
Ook lijfrenten –zoals koopsompolissen– die momenteel niet, maar destijds wel voor aftrek
inkomstenbelasting in aanmerking kwamen, vallen onder de vrijlatingsregeling.
Het gaat hierbij uitsluitend om de aard van de lijfrenten en niet om de vraag of zij in het
individuele geval ook daadwerkelijk als aftrekpost zijn gehanteerd.
Gemeenten houden de gebruikelijke individualiseringsbevoegdheid voor gevallen waarin
niet is voldaan aan de wettelijke voorwaarden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht
aan de situatie waarin de betrokkene niet elk van de vijf jaar voor de bijstandsaanvraag
heeft kunnen inleggen, of de ingangsdatum van de lijfrente heeft aangepast aan een
inmiddels gewijzigde AOW-leeftijd.

Ministeriele regeling
De ministeriële regeling betreft twee uitvoeringsaspecten:
 de vaststelling van de inleg voor de toetsing aan de voorwaarde dat deze niet meer
bedroeg dan € 6.000 per jaar;
 een eventuele samenloop dat de waarde van de lijfrente meer bedroeg dan € 250.000 en
tevens de inleg meer bedroeg dan € 6.000 per jaar.
Deze twee punten worden opgenomen in een nieuw artikel 6b en 6c van de Regeling Participatiewet, IOAW en IOAZ.
Beschikbare gegevens over de inleg op lijfrenten hebben betrekking op kalenderjaren.
De betreffende financiële instelling verstrekt deze gegevens achteraf aan de belanghebbende,
onder meer met het oog op diens belastingaangifte. Behoudens in uitzonderingssituaties waarin
een aanvraag om bijstand geheel aan het begin of het eind van een jaar wordt gedaan, dus op
1 januari of op 31 december, valt de toetsingsperiode derhalve niet samen met de kalenderjaren
waarover de daarvoor noodzakelijke gegevens door de belanghebbende aan het college kunnen
worden verstrekt. Daarin wordt met het nieuwe artikel 6b voorzien. Voor de beoordeling of de inleg
in de toetsingsperiode voldoet aan de voorwaarde dat deze niet meer dan € 6.000 per jaar
bedroeg, wordt uitgegaan van de inleg in het jaar van aanvraag van bijstand tot het moment van
de aanvraag en de vier daaraan voorafgaande kalenderjaren. Voor het jaar waarin de aanvraag om
bijstand plaatsvindt kan worden uitgegaan van de inleg die tot het moment van aanvraag is
gedaan. Het te hanteren bedrag moet dan naar evenredigheid van de periode tot de aanvraag
worden vastgesteld. Hiermee ligt de feitelijke toetsingsperiode tussen de vier en vijf jaar,
afhankelijk van het moment waarop de bijstand wordt aangevraagd.
Er is een situatie van samenloop denkbaar waarin de inleg in de toetsingsperiode het bedrag van
€ 6.000 te boven ging, terwijl tevens de waarde van de lijfrente ten tijde van de aanvraag om
bijstand meer bedroeg dan de daarvoor geldende grens van € 250.000. Beide overschrijdingen in
aanmerking nemen zou tot gevolg hebben dat eenzelfde inleg twee maal in beschouwing wordt
genomen: het pensioenvermogen op het moment van aanvraag om bijstand is immers mede tot
stand gekomen door de inleg die in de toetsingsperiode is gedaan. In het nieuwe artikel 6c wordt
hiervoor geregeld dat een eventuele overschrijding van de inleg in mindering wordt gebracht op de
waarde van de lijfrenten.
Aanpassing vrijlating inkomsten uit arbeid
In de “Wet vrijlating lijfrenteopbouw en inkomsten uit arbeid en bevordering vrijwillige voortzetting
pensioenopbouw” is ook een aanpassing van de vrijlatingsduur van inkomsten uit arbeid
opgenomen. Deze wijziging is op 1 april 2016 in werking getreden.
De maximale periode dat een college de algemene vrijlating van inkomsten uit arbeid kan
toepassen (Participatiewet, artikel 31, lid 2, onderdeel n) wijzigt van een periode van maximaal zes
aaneengesloten maanden naar maximaal zes maanden. De inkomstenvrijlating kan derhalve
tevens in zes afzonderlijke maanden worden toegepast.

11

In het oorspronkelijke wetsvoorstel was opgenomen dat gemeenten de bevoegdheid kregen om
een nadere periode vast te leggen waarbinnen de maximale duur van zes maanden vrijlating zou
kunnen worden toegepast. Via een amendement is dit laatst onderdeel geschrapt. De wijziging
betreft dus uitsluitend de duur naar zes (losse) maanden. Met dit wetsvoorstel verruimt tevens op
dezelfde wijze de vrijlating van inkomsten uit arbeid in de IOAW en de IOAZ.
In het overgangsrecht is bepaald dat voor iedereen die, voorafgaand aan de zes maanden gelegen
voor 1 april 2016, recht had op de vrijlating van inkomsten op basis van artikel 31, tweede lid,
onderdeel n, de tekst van dat onderdeel blijft luiden zoals tot 1 april 2016 het geval was.
De wetswijziging van de vrijlating van inkomsten uit arbeid vloeit voort uit de aanpak voor tijdelijk
en deeltijdwerk, zoals ik op 11 november 2014 aan de Tweede Kamer heb gestuurd[3]. In de
voorgaande verzamelbrieven aan gemeenten heb ik u geïnformeerd over de mogelijkheden die er
binnen de huidige regelgeving zijn om tijdelijk werk en deeltijdwerk vanuit de bijstand eenvoudiger
en aantrekkelijker te maken.
15. Bestuursakkoord Verhoogde Asielinstroom
Door de VNG, het IPO en de Rijksoverheid is 27 november 2015 het Bestuursakkoord Verhoogde
Asielinstroom gesloten. In dit bestuursakkoord, alsmede het uitwerkingsakkoord van 28 april 2016,
is afgesproken dat er een extra impuls wordt gegeven aan de integratie en participatie van
vergunninghouders.
De volgende afspraken zijn gemaakt:
 het beschikbare bedrag per statushouder voor de uitvoering van de maatschappelijke
begeleiding en het participatieverklaringstraject is voor 2016 en 2017 opgehoogd van
€ 1000 per inburgeringsplichtige statushouder naar € 2370. In het uitwerkingsakkoord is
opgenomen dat het Rijk dit verhoogde bedrag ook beschikbaar stelt in de jaren 2018 en
verder;
 voor de doelgroep inburgeringsplichtige statushouders wordt de uitvoering van het
participatieverklaringstraject gekoppeld aan de maatschappelijke begeleiding;
 het participatieverklaringstraject wordt een verplicht onderdeel van het
inburgeringsexamen. Hiervoor wordt de Wet inburgering gewijzigd;
 het participatieverklaringstraject wordt al in 2016 aangeboden door gemeenten.
Aanbod participatieverklaringstraject door gemeenten in 2016
Per 1 januari 2016 worden gemeenten geacht de participatieverklaring aan te bieden aan
inburgeringsplichtige statushouders. Meer informatie over het participatieverklaringstraject en de
maatschappelijke begeleiding, waaronder de door het rijk met de VNG afgestemde richtlijnen en
condities voor de uitvoering, is beschikbaar via de VNG website. Deze vindt u hier.
Het Ondersteuningsteam Asielzoekers en Vergunninghouders ondersteunt gemeenten bij de
uitvoering van het participatieverklaringstraject.
Wetswijzigingstraject
Naast het participatieverklaringstraject (als onderdeel van het inburgeringsexamen) wordt ook de
maatschappelijke begeleiding in de Wet inburgering opgenomen. Naar verwachting wordt deze
zomer het voorstel voor wijziging van de Wet inburgering aan de Raad van State aangeboden.
De wijzigingen in de Wet inburgering treden naar verwachting per 1 juli 2017 in werking.
Financiering
De bestaande financieringswijze van de maatschappelijke begeleiding via het COA wordt voortgezet
tot aan de inwerkingtreding van de wetswijziging. De vergoeding voor de uitvoering van het
participatieverklaringstraject voor de doelgroep inburgeringsplichtige statushouders is gekoppeld
aan de vergoeding voor de maatschappelijke begeleiding. Om in 2016 in aanmerking te komen
[3]

Kamerstukken II 2014/15, 28 719, nr. 90

12

voor het verhoogde bedrag dienen gemeenten bij het COA uiterlijk 1 september 2016 een plan
van aanpak/brief in te dienen over de uitvoering van het participatieverklaringstraject. In het
overzicht uitvoering participatieverklaringstraject en maatschappelijke begeleiding is hierover meer
informatie opgenomen. Gemeenten ontvingen in juni 2016 een brief van het COA, met daarin de
richtlijnen en condities voor de uitbetaling van de middelen voor maatschappelijke begeleiding.
Zie voor alle informatie de site van de VNG.
Maatschappelijke begeleiding en het participatieverklaringstraject
In het bestuursakkoord zijn ook afspraken gemaakt over de maatschappelijke begeleiding van
vergunninghouders en de participatieverklaring. Minister Asscher heeft alle gemeenten over de
gemaakte afspraken en de uitvoering van de participatieverklaring en maatschappelijke begeleiding
per brief geïnformeerd. Deze brief vindt u hier.
Gemeenten dienen een participatieverklaringstraject aan te bieden aan inburgeringsplichtige
vergunninghouders die op of na 1 januari 2016 zijn uitgeplaatst naar een gemeente.
Alle benodigde materialen, zoals een handreiking, een toolkit, en de tekst van de
participatieverklaring, zijn geactualiseerd en gratis te downloaden op de website van Prodemos
(www.prodemos.nl). Voor vragen over de participatieverklaring kunt u zich richten tot het
OndersteuningsTeam Asielzoekers en Vergunninghouders (OTAV): otav@vng.nl /070-3738398.
16. Landelijke communicatie-initiatieven werk en integratie vluchtelingen
Op 12 mei heeft de SER het kennisplatform www.werkwijzervluchtelingen.nl gelanceerd. Dit is het
online startpunt voor informatie over (arbeids)participatie van vluchtelingen in Nederland.
U vindt hier informatie over wetgeving, beleid, ondersteuningsmogelijkheden en best practices op
het gebied van vluchtelingen en (vrijwilligers)werk, inburgering en onderwijs. Het initiatief vloeit
voort uit de Taskforce Werk en Integratie Vluchtelingen. Meer over de Taskforce vindt u hier.
Geïnitieerd door de Taskforce Werk en Integratie Vluchtelingen is eind april tevens de
facebookpagina HalloWerkEnIntegratie live gegaan. Hallo verzamelt persoonlijke verhalen hoe
mensen en organisaties, waaronder verschillende gemeenten, zich inzetten voor werk en integratie
van vluchtelingen. Er gebeurt van alles in Nederland, van grootschalige gemeentelijke acties, tot
kleine initiatieven van jonge kinderen, van een werkgever, de vluchteling zelf, een groepje
studenten, een vrijwilliger, buurtbewoners, etc. Een versnelling op werk en integratie van
vluchtelingen is gebaat met draagvlak in de samenleving. Hallo levert daar een bijdrage aan.
Elke werkdag verschijnen er twee nieuwe posts op Hallo. U vindt de pagina hier.
17.Uitspraak Centrale Raad van Beroep over opschorten van de uitkering bij ‘no-show’
De Centrale Raad van Beroep (CRvB)[2] heeft 17 februari 2015 een uitspraak gedaan ten aanzien
van het opschorten[1] van een bijstandsuitkering indien een belanghebbende niet komt opdagen bij
een afspraak in het kader van de arbeidsinschakeling (‘no-show’). De CRvB is van oordeel dat een
bijstandsuitkering in dat geval niet kan worden opgeschort. De CRvB volgt daarmee een andere lijn
dan de wetgever, die in de Verzamelwet SZW 2013 heeft beoogd om het instrument van het
opschorten van de bijstandsuitkering ook mogelijk te maken in het geval van no-show. Na overleg
met gemeenten heb ik besloten om deze uitspraak te respecteren.
Opschorten van de bijstandsuitkering is alléén mogelijk als het actuele recht op bijstand niet
vaststaat, bijvoorbeeld door schending van de inlichtingenverplichting, en niet als een
belanghebbende niet meewerkt aan een oproep om op een bepaalde plaats en tijd te verschijnen in
verband met zijn arbeidsinschakeling. Bij het niet nakomen van de laatstgenoemde verplichting
geldt sinds 1 januari 2015 de maatregel van artikel 18 Pw (verlaging van de uitkering).
[2]

ECLI:NL:CRVB:2015:456
Opschorting betekent dat de bijstandsuitkering tot nader order niet wordt uitgekeerd. Dit kan voor de duur van ten
hoogste acht weken. Die acht weken zijn een verzuimtermijn voor de bijstandsgerechtigde om alsnog informatie te delen of
anderszins mee te werken. Als de bijstandsgerechtigde het verzuim niet herstelt, kan de gemeente na het verstrijken van de
termijn de bijstand beëindigen.
[1]

13

18. Aanpassing fraudewet en uitspraak Centrale Raad van Beroep inzake financiële
draagkracht bestuurlijke boete
Op 31 mei 2016 heeft de Tweede Kamer ingestemd met het wetsvoorstel tot wijziging van de
socialezekerheidswetten in verband met de regeling van de bestuurlijke boete. In dit wetsvoorstel
wordt naar aanleiding van de uitspraak van de CRvB van 24 november 2014 de wet- en
regelgeving aangepast. Sinds deze uitspraak zijn gemeenten gehouden om hiermee in
overeenstemming te handelen.
Op 11 januari 2016 heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) een uitspraak gedaan over boetes
die door gemeenten in verband met bijstandsverstrekking zijn opgelegd. Hiermee geeft de CRvB
een nadere invulling van de uitspraak van 24 november 2014 waarin reeds geoordeeld is dat bij
het opleggen van een bestuurlijke boete rekening moet worden gehouden met de individuele
situatie van betrokkene. In de toelichting bij het wetsvoorstel wordt ook aangegeven dat voor de
bepaling van de boetehoogte in het individuele geval de (persoonlijke) omstandigheden van de
persoon in kwestie, waaronder de financiële draagkracht, mede van belang zijn. Naar aanleiding
van de uitspraak van de CRvB van 11 januari 2016 hoeft de wet- en regelgeving niet te worden
gewijzigd.
In de uitspraak van 11 januari 2016 oordeelt de CRvB dat een bestuurlijke boete een betrokkene
niet onevenredig in zijn inkomen en vermogen mag treffen. De CRvB oordeelt dat hierbij een
begrenzing in tijd, afhankelijk van de mate van verwijtbaarheid, van maximaal twee jaar in acht
moet worden genomen. Dit betekent dat een gemeente bij het bepalen van de hoogte van een
boete, naast de ernst van de overtreding (het benadelingsbedrag) en de mate van verwijtbaarheid
(opzet, grove schuld, normale verwijtbaarheid, verminderde verwijtbaarheid) zich er van dient te
vergewissen dat de boete, gelet op de draagkracht van de overtreder, geen onevenredige gevolgen
heeft. De CRvB hanteert daarbij het uitgangspunt dat het volledige bedrag van het inkomen boven
de beslagvrije voet volledig beschikbaar is voor het betalen van de boete. Ook eventueel
beschikbaar vermogen moet worden gebruikt voor het betalen van de boete. Het is in de eerste
plaats aan de belanghebbende om inzicht te geven in zijn financiële draagkracht. Het teveel aan
ontvangen uitkering moet altijd worden terugbetaald.
Ik verwijs u naar de website Fraudewet.nl, waar het VNG Kenniscentrum Handhaving en Naleving
een concrete uitwerking van de uitspraak heeft opgenomen op basis van de uitspraak van
11 januari 2016.
19. Taskforce gegevensuitwisseling van start
Recent is een werkgroep bestaande uit de gemeenten Den Haag, Amsterdam, Utrecht, Rotterdam
en SZW van start gegaan om met elkaar een passend informatiearrangement op te stellen voor
een aantal vraagstukken. De uitkomsten moeten voor alle gemeenten toepasbaar zijn. Hiertoe is
ook de VNG betrokken en stemt de G4 af met belangenorganisaties als DIVOSA en de NVVK.
Een van de vraagstukken is schuldhulpverlening. Doelstelling is om eind 2016 in beeld te hebben
welke gegevens gemeenten nodig hebben voor de schuldhulpverlening. Daarnaast worden de
volgende vraagstukken bezien op de noodzaak van een informatiearrangement: zoekperiode
jongeren, wet taaleis, armoedebestrijding, broodnood, leerplicht, check duurzame uitstroom en
social return on investment.
Social Return
Gemeenten willen een controle uitvoeren op het behalen van door gemeenten opgelegde social
return doelstellingen aan opdrachtnemers. Concreet gaat het om een controle of de opdrachtnemer
mensen uit de doelgroep in dienst heeft genomen. Gemeenten willen dit aan de hand van een
gegevensuitwisseling, bij voorkeur via SUWInet, controleren. Er is voor Social Return geen
grondslag (artikel 8 Wet Bescherming Persoonsgegevens) voor een gegevensuitwisseling.
Het creëren van een grondslag doet de specifieke gemeentelijke invulling teniet waarmee de kracht
en effectiviteit van het instrument vervalt. Indien er een grondslag zou zijn, is het maar de vraag

14

of de gegevensverwerking voldoet aan het subsidiariteitsbeginsel. Ingevolge het
subsidiariteitsbeginsel mag het doel waarvoor de persoonsgegevens worden verwerkt in
redelijkheid niet op een andere, voor de bij de verwerking van persoonsgegevens betrokkene
minder nadelige wijze kunnen worden verwezenlijkt. Een minder belastende optie waarmee
zekerheid kan worden verkregen of iemand tot de doelgroep behoort is het werken met een
accountantsverklaring.
Wet Taaleis
Voor de Wet Taaleis geldt dat voor het beoogde doel, het controleren van de onderwijsgeschiedenis
van (vooral) het zittend bestand, onvoldoende digitale gegevens beschikbaar zijn. Er zijn twee
registers bij DUO die gegevens bevatten die relevant zijn voor de uitvoering van de Wet Taaleis.
Het eerste register is het basisregister onderwijs. Dit register bevat gegevens over de in- en
uitschrijving van leerlingen. DUO heeft voor BRON gegevens een schoningsplicht 5 jaar na het
verlaten van het onderwijs. Oudere gegevens worden dus vernietigd. Het tweede register is het
diplomaregister. Dit register bevat de gegevens van diploma’s die door de onderwijsinstellingen
zijn aangeleverd aan DUO. Dit register wordt voor WO diploma’s vanaf 1996 gevuld, HBO
diploma’s sinds 1997, MBO diploma’s sinds 2007, voor het voortgezet onderwijs sinds 2006,
inburgeringsexamen sinds 2007 en Nederlands als tweede taal sinds 2011. Diploma’s die vóór dat
jaar zijn verkregen, zijn (en worden) niet digitaal opgeslagen. Gemeenten hebben behoefte aan
informatie die voor die tijd ligt. Omdat de registers zich geleidelijk vullen, kunnen nieuwe
aanvragers steeds eenvoudiger aantonen wat hun onderwijsverleden is.
Wet op de lijkbezorging
Gemeenten die een begrafenis betalen uit de bijstand kunnen deze kosten verhalen op bloed en
aanverwanten. Er is geen wettelijke grondslag voor het uitwisselen van gegevens. Het creëren van
een wettelijke grondslag zal niet leiden tot een geautomatiseerde gegevensuitwisseling. Omdat het
om een zeer beperkt aantal gevallen per jaar gaat, voldoet een geautomatiseerde
gegevensverwerking niet aan het subsidiariteitsbeginsel. Er zijn andere, minder ingrijpende
manieren waarop een gemeente aan zijn informatie kan komen. Zoals het sturen van een brief of
bellen met instanties.
20. Beschermen van gegevens van vrouwen die in een vrouwenopvang verblijven die
ernstig worden bedreigd en niet gevonden mogen worden
Recent heb ik met de Federatie Opvang, het UWV, de SVB en de VNG afspraken gemaakt over de
wijze waarop gegevens van vrouwen die in een vrouwenopvang verblijven beschermd worden.
Het gaat dan om vrouwen die ernstig worden bedreigd en niet gevonden mogen worden.
De afspraken die hieronder volgen zijn daarom alleen relevant voor de circa 35 gemeenten waar
een opvanglocatie is gevestigd. De afspraken betreffen:
 werken met een briefadres
 verlengen van de voorschotperiode van twee maanden (voor ernstig bedreigde vrouwen)
Allereerst is afgesproken om voor vrouwen die in een vrouwenopvang verblijven te werken met een
briefadres. Door het opnemen van een briefadres in de Basis Registratie Personen is niet kenbaar
waar een vrouw verblijft. De opvanginstelling of de vrouw in kwestie moet aan de
bevolkingsadministratie een briefadres doorgeven, waarna dit adres in de systemen van het UWV,
de SVB en de gemeenten wordt overgenomen. Uit een inventarisatie bleek dat er in dit verband op
regionaal niveau al op diverse manieren constructief wordt samengewerkt tussen opvanglocatie en
sociale dienst. Bijvoorbeeld door gebruik te maken van een regionaal briefadres. De wijzen van
constructieve samenwerking zullen door de VNG beschikbaar worden gesteld aan alle gemeenten
waar opvanglocaties gevestigd zijn, met de oproep om over te nemen waar dat meerwaarde heeft.
Aan deze gemeenten zal de vraag worden voorgelegd of zij aanvullend op de regionale aanpakken
nog behoefte hebben aan een landelijke, aanvullende aanpak. Aan de opvanglocaties zal dezelfde
vraag worden gesteld.

15

Gebleken is dat het werken met een briefadres niet toereikend is voor vrouwen die ernstig worden
bedreigd. Voor deze vrouwen -geschat wordt dat het gaat om 100 vrouwen per jaar- zijn
aanvullende afspraken nodig. Het gaat hier om de slachtoffers van extreem huiselijk geweld,
stalking en eerwraak, bij wie juist het geweld niet na korte tijd (2 maanden) de-escaleert.
Is de situatie van de persoon in kwestie niet gede-escaleerd dan kan er geen definitieve uitkering
worden toegekend, omdat de naam van de uitkerende gemeente dan zichtbaar wordt via de
polisadministratie en Suwinet-Inkijk. Dan moet langer worden gewerkt met een voorschot.
Zolang het voorschot wordt verstrekt wordt de naam van de uitkerende gemeente niet zichtbaar in
Suwinet-Inkijk. Artikel 52 van de Participatiewet regelt het verlenen van een voorschot. In dit
artikel is opgenomen dat zolang het recht op algemene bijstand niet is vastgesteld (eerste lid) een
voorschot kan worden verstrekt. De termijn om algemene bijstand vast te stellen is acht weken,
maar als dit om reden van veiligheid van de vrouw langer moet zijn, verloopt daarmee niet het
recht op het voorschot. Dat verloopt pas als het recht op algemene bijstand is vastgesteld. Na een
langere periode kan alsnog bezien worden of er sprake is van de-escalatie en kan het voorschot
worden omgezet in een uitkering. Mocht er nog steeds sprake zijn van een levensbedreigende
situatie dan dient de vraag zich aan of het voorschot verlengd wordt, of een ander
veiligheidsregime van toepassing zal worden.
21.Belang warme overdracht voor schoolverlaters voortgezet speciaal onderwijs en
praktijkonderwijs
Graag wil ik bij gemeenten het belang van een warme overdracht onderstrepen in de
ondersteuning van schoolverlaters uit het voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs.
Deze zomer komt een nieuwe lichting schoolverlaters uit deze kwetsbare groep van school. Het is
van groot belang dat zij bij gemeenten in het vizier zijn en passende ondersteuning krijgen.
Schoolverlaters vanuit het voortgezet speciaal onderwijs kunnen zich sinds 1 mei melden bij het
UWV en worden dan opgenomen in het doelgroepregister voor de banenafspraak. De Tweede
Kamer heeft een motie aangenomen om (ex-)leerlingen van het praktijkonderwijs zonder
beoordeling op nemen in het doelgroepregister. De benodigde wijziging in regelgeving die hiervoor
nodig is wordt uitgewerkt. Het streven is dat deze wijziging op 1 januari 2017 in werking treedt.
Gemeenten zijn aan zet voor het bieden van passende ondersteuning aan jongeren die geen werk
hebben. De Programmaraad heeft op verzoek van het Ministerie tussen 13 juni en 27 juni vijf
bovenregionale bijeenkomsten ‘Van school naar werk’ georganiseerd. Centraal stond de
ondersteuning naar werk van jongeren met beperkingen vanuit het voortgezet speciaal onderwijs
en praktijkonderwijs en entreeopleidingen mbo. De belangstelling van onder meer gemeenten en
scholen was groot.
Tijdens de bijeenkomsten werd informatie gegeven over instrumenten die jongeren kunnen
ondersteunen. Ook werden goede aanpakken van warme overdracht en samenwerking gedeeld.
Zo is een aantal gemeenten al in een vroegtijdig stadium present in de scholen, wordt informatie
tussen scholen, gemeenten en UWV gedeeld en vindt er individueel leerlingenoverleg plaats. Rode
draad daarbij is een aanpak waarbij de jongere centraal staat en men praktisch samenwerkt naar
de beste route naar werk of een andere voorziening.
Ik roep gemeenten op van elkaar te leren en samen met scholen en UWV daadwerkelijk handen en
voeten te geven aan een warme overdracht van deze jongeren. Meer informatie over het thema
van school naar werk vindt u hier. Voor de nieuwe aanvraagronde ESF en vluchtelingen met een
verblijfstatus verwijs ik u naar paragraaf 25.
22. Werkgeversdienstverlening en het vergroten transparantie van kandidaten voor de
banenafspraak
Het is van groot belang dat zowel het UWV als u, gemeenten, uw (potentiële) kandidaten uit het
landelijke register voor de Banenafspraak goed in de etalage zet voor werkgevers. Het UWV heeft
inmiddels ruim 43.000 klantprofielen van Wajongers geregistreerd. Van gemeentelijke kandidaten

16

uit het doelgroepenregister zijn nu bijna 500 klantprofielen geregistreerd3. Alle ingevoerde
profielen van kandidaten die behoren tot de doelgroep Banenafspraak zijn vindbaar in SONAR voor
publieke professionals en voor werkgevers en intermediairs, via de ‘Kandidatenverkenner
banenafspraak’ (anoniem); deze vindt u hier.
Ik roep u op om méér kandidaten te ontsluiten in de u welbekende ketenapplicaties. Voor
werkgevers en bemiddelaars is dit van groot belang. Ik realiseer mij dat dit tijd kost.
Als u nu opstart met deze activiteiten, begin dan met het oproepen en registreren van de nieuwe
mensen die ingeschreven worden in het doelgroepenregister, zoals de schoolverlaters voortgezet
speciaal onderwijs en praktijkonderwijs. Deze aantallen zijn niet groot. Vervolgens kunt u verder
met andere kandidaten ten behoeve van de banenafspraken of bredere doelgroepen.
Het investeren in de vindbaarheid van uw kandidaten voor werkgevers in één landelijk dekkend
systeem verhoogt hun kansen bij het vinden van een baan. Ook als u met andere systemen werkt
is het van belang dat uw kandidaten vindbaar zijn voor werkgevers net buiten de grens van uw
gemeente of arbeidsmarktregio. Ontneem uw werkzoekenden geen kansen op een baan bij een
werkgever buiten uw regio en registreer ze ook in het landelijke systeem.
Om de doelstellingen van de banenafspraken te halen is het nodig dat eind 2016 57.500
klantprofielen zichtbaar zijn voor werkgevers en intermediairs. Om dit aantal te halen hebben de
arbeidsmarktregio’s nog veel werk te verrichten. De Programmaraad ondersteunt u daarbij.
Informatie daarover vindt u hier.
Naast het zichtbaar maken van uw kandidaten in het landelijke systeem is het ook van belang dat
de werkgevers de weg naar u kunnen vinden. Daarvoor is het werkgeversservicepunt.
Het verheugt mij te melden dat 33 van de 35 arbeidsmarktregio’s inmiddels één website hebben
waar werkgevers terecht kunnen voor informatie over de publieke werkgeversdienstverlening in de
regio. U kunt de websites hier vinden.
De website Samenvoordeklant.nl
De website SamenvoordeKlant.nl is van de Programmaraad, het samenwerkingsverband van VNG,
Divosa, UWV en Cedris. Het ministerie van SZW ondersteunt de Programmaraad financieel.
U staat in de arbeidsmarktregio voor de opgave om de krachten te bundelen met als doel de
optimale match te realiseren tussen werkgevers en werkzoekenden.
De Programmaraad ondersteunt de arbeidsmarktregio’s hierbij met onder andere landelijke en
bovenregionale bijeenkomsten, handreikingen, toolkit voor werkgevers- en
werkzoekendendienstverlening, webinars, reviews, actuele informatie en mogelijkheid tot het
stellen van vragen op de website en meer. Verder kunt u als regio een beroep doen op de inzet van
een aanjager op de thema's van de Programmaraad: samenwerking in de arbeidsmarktregio,
transparantie, werkgevers- en werkzoekendendienstverlening.
23.Beveiliging Suwinet gemeenten
Op 28 juni is het onderzoek van de Inspectie SZW naar de beveiliging van Suwinet gemeenten
naar de Tweede Kamer gestuurd. Ten opzicht van 2014 zijn de resultaten verder verbeterd.
Daar waar in 2013 slechts 4% en in 2014 slechts 17% van de gemeenten voldeed aan de zeven
essentiële normen waarop de Inspectie SZW heeft getoetst, voldeed in het derde kwartaal van
2015 49% van de gemeenten hieraan. Het blijkt overigens dat gemeenten die
samenwerkingsverbanden met andere gemeenten zijn aangegaan beter scoren. Bij zelfstandige
gemeenten voldeed 34% aan alle zeven normen, bij samenwerkingsverbanden is dat 58%.
De 198 gemeenten die niet aan de zeven essentiële normen voldoen hebben in maart 2016 een
vooraankondiging tot een aanwijzing van mij ontvangen. Binnen een daartoe gestelde termijn, die
tussen de 6 en 12 weken ligt, dienen deze gemeenten de beveiliging van Suwinet op orde te
3

Kamerstukken II, 2015/16, 34 352, nr. 18

17

brengen. Het college van burgemeester en wethouders moet een brief aan mij sturen, waarin
wordt verklaard dat er wordt voldaan aan de zeven essentiële normen. Inmiddels heb ik van 162
gemeenten (stand van zaken 27 juni 2016) een verklaring ontvangen, waarin staat dat wordt
voldaan aan alle zeven essentiële normen. Dit aantal loopt nog steeds op. In september 2016 zal
de Inspectie SZW bij een representatief aantal gemeenten controleren of zij inderdaad voldoen aan
de zeven essentiële normen. De gemeente die hieraan niet voldoet zal in de volgende fase van het
escalatieprotocol terecht komen: de aanwijzing tot het op orde brengen van de beveiliging van
Suwinet. In deze fase kan ik, afhankelijk van de individuele omstandigheden, gemeenten
bijvoorbeeld verplichten om een externe deskundige aan te stellen om, op kosten van de
gemeente, de beveiliging op orde te brengen. Mijn brief aan de Tweede Kamer van 30 juni jl. vindt
u hier.
24.Geen subsidie van overheden aan organisaties die gelieerd zijn aan het Eritrese
regime
Het vermoeden bestaat dat het Eritrese regime invloed uitoefent binnen de Eritrese gemeenschap
in Nederland. Een gemeenschap die sinds de vluchtelingencrisis aanzienlijk in grootte is
toegenomen. Eritrese vluchtelingen vormen de grootste groep vluchtelingen na Syrische
vluchtelingen en ontvangen in meer dan 90% van de gevallen een verblijfstatus. Op 30 juni 2016
debatteerde de Tweede Kamer over de invloed van Eritrea in Nederland. Tijdens dit debat uitte de
Tweede Kamer onder andere haar zorg over oneigenlijke druk en afpersing in en door de Eritrese
gemeenschap en het vermoeden dat deze druk voortkomt uit een samenwerking tussen Eritreeërs
in Nederland en het Eritrese regime. Aan de orde kwam dat de overheid geen (financiële) steun
zou moeten verlenen aan personen en organisaties die hierin een rol vervullen. Een mogelijke vorm
van dergelijke steun is (gemeentelijke) subsidiëring van aan het Eritrese regime gelieerde
organisaties. Ik verzoek u alert te zijn op signalen van oneigenlijke druk en afpersing in de Eritrese
gemeenschap, alsmede om alert te zijn bij subsidiëring van Eritrese organisaties.
25.Nieuwe aanvraagronde ESF en vluchtelingen met een verblijfstatus
Vanaf maandag 16 mei 2016 kunnen aangewezen centrumgemeenten namens hun
arbeidsmarktregio subsidie aanvragen voor de tweede tranche van de ESF regeling Actieve
Inclusie. Voor de regioaanvraag leerlingen voortgezet speciaal onderwijs en praktijkonderwijs is in
2016 en in 2017 telkens een budget beschikbaar van € 25.000.000; dus € 50 miljoen totaal.
Voor de regioaanvraag gemeenten is een budget over 2016 en 2017 beschikbaar van
€ 116.000.000 in totaal.
De Nederlandse samenleving heeft baat bij een zo hoog mogelijke arbeidsparticipatie.
Daarom zetten we in Nederland een groot deel van de gelden van het Europees Sociaal Fonds
(ESF) in op actieve inclusie. In de periode 2014-2020 wordt hiermee ingezet op het terugdringen
van jeugdwerkloosheid en de re-integratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
Daarnaast gaat een deel van het ESF-geld naar (ex)leerlingen van het voortgezet speciaal
onderwijs en het praktijkonderwijs. Zij krijgen extra ondersteuning bij hun overgang van school
naar werk.
Deze aanvraagronde biedt u een goede kans om vergunninghouders extra te ondersteunen.
Sinds 13 november 2015 is de ESF-doelgroep namelijk uitgebreid met deze nieuwe doelgroep.
Extra ondersteuning voorkomt dat deze groep langdurig afhankelijk blijft van de bijstand. Het
kabinet vindt snelle integratie en een actieve participatie van vergunninghouders van groot belang.
De nieuwe ESF-ronde is een goed moment om deze groep expliciet mee te nemen in de aanvraag.
Op de website van het Agentschap SZW (www.agentschapszw.nl) vindt u nadere informatie.

18