Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1095
Vragen van het lid Smaling (SP) aan de Minister van Infrastructuur en Milieu
over het achteraf regelen van vergunningen voor reeds uitgevoerde projecten
door het Waterschap Roer en Overmaas (ingezonden 2 december 2014).
Antwoord van Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus
(Infrastructuur en Milieu) (ontvangen 20 januari 2015)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Wim viel niet te plooien, werd ziek en
moest weg» waarin een medewerker van het Waterschap Roer en Overmaas
(hierna: Waterschap) is geïnterviewd over onder meer de wijze van vergunning verstrekking door het Waterschap?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Was en/of bent u ervan op de hoogte dat het Waterschap vergunningen voor
eigen projecten al jarenlang altijd na afloop zou regelen? Zo ja, is daarbij
sprake (geweest) van antedatering? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ik heb kennis genomen van het rapport dat de Nationale ombudsman
31 december 2013 heeft uitgebracht naar aanleiding van een tweetal klachten
van betreffende verzoeker2. De eerste klacht gaat erover dat het waterschap
Roer en Overmaas voor werkzaamheden waarbij het waterschap zelf
betrokken is, toe zou staan dat stelselmatig (nagenoeg) achteraf een
waterschaps-/keurvergunning wordt aangevraagd en verleend. Verzoeker
heeft daarbij vier projecten genoemd waarbij er in zijn ogen sprake is van een
werkwijze die niet door de beugel kan. De Nationale ombudsman heeft zich in
zijn onderzoek vervolgens gericht op deze vier projecten. De Nationale
ombudsman overweegt dat bij twee projecten geen sprake is van vergunningverlening achteraf. Bij de twee landinrichtingsprojecten blijkt wel dat er
sprake is van een vergunningverlening achteraf. Volgens de Nationale

1

Volkskrant, 27 november 2014: Ten eerste: Ondergang van een klokkenluider. «Wim viel niet te
plooien, werd ziek en moest weg».
2
https://www.nationaleombudsman.nl/uploads/20130207_r_2013.02700_31-12-2013.pdf.

ah-tk-20142015-1095
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

ombudsman betreft dit echter een specifieke situatie waarin meer waterschappen er om praktische redenen voor kiezen om vergunningen niet vooraf
te verlenen. De Nationale ombudsman constateert dat strikt genomen door
het waterschap niet conform regelgeving wordt gehandeld en dat het
waterschap meer in overeenstemming had kunnen handelen door het vooraf
verlenen van een overkoepelende vergunning, of een vergunning op
hoofdlijnen. Volgens de Nationale ombudsman is echter niet gebleken dat
burgers door deze werkwijze zijn benadeeld of in hun mogelijkheden van
rechtsbescherming zijn gekort. Evenmin is er sprake van het stelselmatig
achteraf verlenen van vergunningen door het waterschap. De Nationale
ombudsman komt dan ook tot het oordeel dat de handelwijze van het
waterschap geen schending van het vereiste van integriteit oplevert en dat de
onderzochte gedraging behoorlijk is. Blijkens het rapport van de Nationale
ombudsman is voorts van antedatering geen sprake.
Vraag 3
Bent u, op grond van artikel 58 van de Waterschapswet en/of artikel 3.4,
zesde lid, van het Waterbesluit, bereid na te gaan over welke periode en voor
welke projecten het Waterschap achteraf vergunningen heeft verleend? Bent
u daarnaast bereid na te gaan bij welke van die projecten er sprake was van
rijksubsidiëring? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Zoals aangegeven heeft de Nationale ombudsman als onafhankelijke en
onpartijdige autoriteit reeds uitvoerig onderzoek gedaan naar aanleiding van
klachten van betreffende verzoeker. Ik zie dan ook geen noodzaak om
aanvullend onderzoek te doen.
Bij de in het rapport van de Nationale ombudsman genoemde vier projecten
is bij het project Rode Beek rijkssubsidie verstrekt in het kader van de ILG
(Inrichting Landelijk Gebied, FES-gelden). Bij het project Valkenburg is geen
sprake van rijkssubsidie. Bij de landinrichtingsprojecten zijn, zoals ook in het
rapport van de Nationale ombudsman is aangegeven, rijk, provincie,
waterschap, gemeenten en particulieren gezamenlijk betrokken. Van
rijkssubsidie is geen sprake.
Vraag 4
Bent u bereid na te gaan of vanwege het achteraf verlenen van vergunningen
voor reeds gerealiseerde projecten inwoners en/of ondernemers benadeeld
zijn en op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Het rapport van de Nationale ombudsman geeft aan dat niet is gebleken dat
burgers door de werkwijze van het waterschap zijn benadeeld of in hun
mogelijkheden van rechtsbescherming zijn gekort.
Vraag 5
Lopen hieromtrent nog rechtszaken tegen het Waterschap? Zo ja, hoeveel en
welke rechtszaken?
Antwoord 5
Hieromtrent lopen geen rechtszaken tegen het waterschap.
Vraag 6
Bent u bereid een reactie te geven op het in het genoemde artikel aangehaalde rapport van de Nationale ombudsman, waarin onder meer staat dat
«het achteraf regelen van vergunningen onwenselijk was en zoveel mogelijk
voorkomen moet worden»?
Antwoord 6
Ik ben het eens met het oordeel van de Nationale ombudsman dat de
overheid, dus ook een waterschap, moet streven naar een situatie waarbij
burger en overheid conform wetgeving handelen. Eveneens met het oordeel
dat wanneer dit onverhoopt niet is gelukt, weliswaar volgens de rechtspraak
onder omstandigheden legalisatie kan plaatsvinden, maar dat deze situatie in
beginsel onwenselijk is en zoveel mogelijk moet worden voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 7
Wat zijn de stappen die, naar aanleiding van het rapport, door het Waterschap zelf en door u in de richting van het Waterschap zijn ondernomen?
Antwoord 7
Momenteel zijn er bij het waterschap geen nieuwe landinrichtingsprojecten
bekend. Mochten deze zich weer voordoen dan geeft het waterschap mij aan
dat het oordeel van de Nationale ombudsman wordt overgenomen dat
hiervoor vooraf een overkoepelende vergunning, of een vergunning op
hoofdlijnen zal worden verleend.
Naar aanleiding van de tweede klacht van de betreffende verzoeker dat er bij
het waterschap geen onafhankelijke vertrouwenspersoon voor klokkenluiders
is, en gezien het oordeel van de Nationale ombudsman daarover, bericht het
waterschap mij dat inmiddels een externe vertrouwenspersonen is benoemd
die geen enkele relatie met het waterschap heeft. Als extern meldpunt heeft
het waterschap de «Onderzoeksraad Integriteit Overheid» hiervoor aangewezen.
Vraag 8
Wat is er waar van het bericht – uit datzelfde rapport van de Ombudsman –
dat «ook enkele andere waterschappen dit deden in verband met het
praktisch omgaan met moeilijk uitvoerbare wetgeving»? Om welke andere
waterschappen gaat dit?
Antwoord 8
Ten tijde van het opstellen van het rapport van de Nationale ombudsman
kwam dit voor bij vier waterschappen. Het gaat om de waterschappen
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, waterschap Reest en Wieden,
waterschap Groot-Salland en waterschap Roer en Overmaas.
Vraag 9
Op welke wijze hebben de provincie en het Rijk (c.q. de Inspectie Leefomgeving en Transport) het toezicht als voorgeschreven in hoofdstuk 3 van de
Waterwet de afgelopen jaren uitgevoerd?
Antwoord 9
De verantwoordelijkheid voor regionale taken ligt bij de provincies. De
provincie stelt de kaders voor het regionale waterbeheer en voor grondwater.
De provincies hebben een (grond)wettelijke verantwoordelijkheid ten aanzien
van de waterschappen en voeren op basis hiervan toezicht uit op de
waterschappen. Het Rijk houdt geen toezicht op de provincies, noch op de
waterschappen maar kan, indien internationale verplichtingen of bovenregionale belangen dat noodzakelijk maken, de provincie of het waterschap een
aanwijzing geven in het kader van de uitvoering van het waterbeheer. De
verantwoordelijkheid voor het toezicht op rijkswateren en primaire waterkeringen ligt bij het Rijk.
Vraag 10
Op welke wijze heeft het Rijk, vanwege internationale verplichtingen en de
bovenregionale belangen, rechtstreeks toezicht gehouden op dit waterschap?
Antwoord 10
Zoals in het antwoord op vraag 9 is aangegeven houdt niet het Rijk maar de
provincie toezicht op de waterschappen. Er zijn geen internationale verplichtingen of bovenregionale belangen geweest die een aanwijzing in het kader
van de uitvoering van het waterbeheer van mijn kant noodzakelijk maakten.
Vraag 11
Gaat de werkwijze van het Waterschap consequenties hebben? Zo ja, welke?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Zoals in het antwoord op vraag 7 is aangegeven trekt het waterschap lering
uit het rapport van de Nationale ombudsman. Het oordeel van de Nationale
ombudsman wordt overgenomen dat mochten nieuwe landinrichtingsprojec-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

ten zich voordoen hiervoor vooraf een overkoepelende vergunning, of een
vergunning op hoofdlijnen zal worden verleend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4