Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

579
Vragen van het lid Verhoeven (D66) aan de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen over het bericht dat NPO met een eigen
betaaldienst komt (ingezonden 14 november 2013).
Antwoord van staatssecretaris Dekker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 21 november 2013)
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Publieke Omroep werkt aan betaalde
on-demand dienst»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u het feit dat producties die mogelijk gemaakt zijn met
publiek geld, achter een betaalmuur worden geplaatst?
Antwoord 2
Om deze vraag goed te kunnen beantwoorden licht ik graag eerst het
volgende toe. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) produceert jaarlijks
vele verschillende programma’s. Deze programma’s worden vervolgens op
allerlei manieren bij de kijker gebracht. Dat kan zowel lineair als non-lineair
via de pakketaanbieders of via internet (op npo.nl, app’s, etc.). De programma’s die de NPO uitzendt worden op verschillende manieren geproduceerd.
Een productie kan tot stand komen in eigen beheer, in coproductie of kan
volledig door een buitenproducent worden gemaakt. De productiemethode
alsmede het genre bepaalt in hoge mate of een programma beschikbaar is in
Uitzending Gemist. Dit heeft namelijk met rechten en verdienmodellen te
maken. Neem bijvoorbeeld het terugverdienmodel van de buitenproducent bij
het maken van een dramaserie. Die verdiende vroeger met de inkomsten uit
de DVD-verkopen. Deze inkomsten werden gedeeld met rechthebbenden,
makers en producenten; zij hebben volgens het auteursrecht recht op een
vergoeding. De moderne equivalent hiervan zijn de inkomsten uit het
licenseren van content (programma’s) aan bijvoorbeeld streamingdiensten.

1

ah-tk-20132014-579
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Nu.nl, 12 november 2013, http://www.nu.nl/internet/3626892/publieke-omroep-werkt-betaaldeon-demand-dienst.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

Het is dus een misvatting dat een productie die met publiek geld is gefinancierd in het geheel is afbetaald voor wat betreft elke mogelijke toekomstige
uitzending (zowel lineair als non-lineair) of exploitatie. Als de NPO ervoor zou
kiezen om de rechten van de in het eerdere voorbeeld bedoelde dramaserie
aan te kopen voor lineaire uitzending en één jaar on demand weergave dan
hoort hier een andere prijs bij. Het is dus een financiële keuze afgewogen
tegen de digitale beschikbaarheid van de programma’s. Ook voor coproducties geldt dat de producent in de oude situatie vaak een gedeelte van de
kosten dekte uit de DVD-verkopen. Het is daarom redelijk dat er nu nieuwe
afspraken worden gemaakt over de verdeling van de inkomsten uit deze
nieuwe dienst.
Om de kijkers de programma’s te bieden waarvan opname in een on demand
dienst extra kosten met zich meebrengt (buitenproducent / buitenlands
product), of waarbij afspraken moeten worden gemaakt over de verdeling van
de inkomsten (coproductie) start de NPO een extra dienst, genaamd NPO
Plus. Dit is een dienst waar de abonnees tegen een vast bedrag per maand in
hoge beeldkwaliteit programma’s – zonder reclame – op elk gewenst moment
kunnen bekijken. De opbrengsten gaan (na aftrek van kosten voor de dienst)
naar de producenten en andere rechthebbenden.
Voor alle duidelijkheid. Er zijn natuurlijk heel erg veel programma’s nu gratis
beschikbaar in Uitzending Gemist. Dat is en blijft mogelijk omdat de NPO de
rechten over deze programma’s volledig zelf bezit (de eigen producties). Voor
deze programma’s is het eenvoudiger om afspraken te maken over digitale
beschikbaarheid.
Vraag 3
In hoeverre past deze nieuwe betaaldienst van NPO binnen het kabinetsvoornemen om de publieke omroep steeds meer geld zelf te laten verdienen?
Antwoord 3
De nieuwe betaaldienst van de NPO beantwoordt inderdaad aan deze
doelstelling. De dienst NPO Plus, die ook onderdeel gaat uitmaken van de
nieuwe dienst «NLziet» welke samen met RTL Nederland en SBS Broadcasting wordt opgezet, geeft de televisiekijker toegang tot (bijna) al datgene dat
tot 365 dagen geleden op de zenders van deze omroepen is uitgezonden. Dit
is een innovatieve dienst, waarbij het een unicum is dat publieke en
commerciële omroepen de handen ineenslaan. De kijker krijgt hiermee de
volledige regie in handen omdat hij zelf kan bepalen waar en wanneer hij
programma’s bekijkt. Deze dienst zorgt bovendien voor een additionele
inkomstenbron voor producenten en rechthebbenden. Het beantwoordt tot
slot aan de wettelijke opdracht die de NPO heeft om innovatie aan te jagen.
Deze uitgebreide video on demand dienst versterkt hiermee de gehele
waardeketen.
Vraag 4
Hoe beoordeelt u het risico dat door het aanbieden van deze betaaldienst
«NPO Plus», het toekomstige aanbod op de gratis «Uitzending Gemist» zal
afnemen?
Antwoord 4
De NPO heeft mij ervan verzekerd dat het huidige «Uitzending Gemist»
(straks NPO gemist) blijft. Wat er nu aan programma’s in Uitzending Gemist
is opgenomen, zeker voor wat betreft de programma’s die de NPO geheel zelf
produceert, is dat in de toekomst ook. Ik acht het risico op de door u
geschetste ontwikkeling dan ook klein.
Vraag 5
Hoe beschouwt u het dilemma van gratis versus betaald aanbieden door
NPO? Bent u van mening dat NPO Plus een marktverstorende dienst kan
worden, aangezien deze op het digitale domein concurreert met commerciële
marktpartijen als «Netflix» en «Videoland»? Of bent u van mening dat NPO
Plus juist een positief effect zal hebben, ook voor andere commerciële
partijen, aangezien het zo normaler wordt om voor dit soort diensten te
betalen? Kunt u een uitgebreid en goed beargumenteerd antwoord geven?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De NPO biedt een zeer divers palet aan programma’s aan. Deze programma’s
worden via allerlei distributiemethoden verspreid en komen zo bij de kijker
terecht. Naast lineaire uitzending zijn we in toenemende mate gewend
geraakt aan het bekijken van programma’s via de verschillende «gemist
diensten». De publieke omroep dient in mijn ogen daar te zijn waar de kijker
kan worden bereikt, zeker nu het kijkgedrag van mensen aan het veranderen
is. Dat betekent dus ook de niet lineaire kijker in het digitale domein. De kijker
die ervoor kiest om niet om half negen voor de televisie te zitten heeft
immers ook recht op de programma’s van de publieke omroep. Daarbij wijs ik
graag op de ontwikkelingen bij de BBC en de VRT die ook flinke stappen
zetten in het digitaal beschikbaar maken van hun programma’s. De BBC
middels het uitbouwen van de BBC iPlayer en de VRT (ook samen met een
aantal commerciële omroepen) met het nieuwe (betaalde) initiatief Stievie.
Bij de aankondiging van de nieuwe dienst «NLziet» heeft Bert Habets, CEO
van RTL Nederland, in reactie op vragen van de Volkskrant gezegd dat de
nieuwe dienst juist geen concurrent wordt van Netflix of Videoland.2 Het gaat
om een dienst die alle programma’s die in de afgelopen 365 dagen op
Nederlandse zenders zijn uitgezonden op afroep beschikbaar maakt. De
opname van een programma in deze dienst is dus nauw verbonden met de
lineaire uitzending ervan op een van de aangesloten zenders. Netflix richt zich
daarentegen voornamelijk op series, films en documentaires en biedt hier
volledige seizoenen van aan. Ik deel daarom de mening dat een unieke dienst
zoals NLziet een positieve invloed heeft op de adoptie van betaalde streamingdiensten.
Vraag 6
Hoe wilt u marktverstoring op het steeds belangrijkere digitale domein in de
toekomst gaan beperken?
Antwoord 6
Ik vind dat de publieke omroep zich in het digitale domein kan en moet
begeven, juist om het publiek te binden. Het feit dat de NPO een gezamenlijke dienst met de grootste commerciële omroepen opzet geeft aan dat men
uitgaat van elkaars kracht om het Nederlandse digitale aanbod vorm te
geven. Dat is in een sterk globaliserend medialandschap een positieve
ontwikkeling. Daarnaast is er bij de ontwikkeling van de dienst contact
geweest tussen de omroepen en de ACM. Daarbij komt dat het platform open
is, ook andere omroepen kunnen zich aanmelden.
Vraag 7
Welke voorwaarden stelt u om deze nieuwe betaaldienst wel of niet toe te
laten? Welke uitkomsten verwacht u van de pilot om hierover een beslissing
te kunnen nemen in 2015? Bent u bereid in ieder geval scherp te toetsen op
de aspecten «(financiële) gevolgen voor de belastingbetaler» en «marktverstoring»?
Antwoord 7
NPO Plus zal begin 2014 starten als experiment.3 Indien de publieke omroep
tot de conclusie komt dat NPO Plus kan bijdragen aan de publieke taak kan
hij – conform de wettelijke systematiek – om goedkeuring vragen om NPO
Plus als permanent kanaal aan de publieke taak toe te voegen.
Op dat moment start de instemmingsprocedure. De procedure waarborgt dat
de aard en omvang van de taak van de publieke omroep op transparante
wijze wordt vastgesteld in overeenstemming met de Europeesrechtelijke
kaders voor staatssteun en de toepassing daarvan op de financiering van de
publieke omroep.
Het inhoudelijke beoordelingskader voor aanbodkanalen ligt besloten in de
publieke taak zoals omschreven in artikel 2.1 van de Mediawet 2008. Er zijn
geen specifieke voorwaarden van toepassing op dit experiment. De beoorde2

http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2694/Tech-Media/article/detail/3545433/2013/11/15/Hoe-bijzonderis-de-nieuwe-on-demand-dienst-van-SBS-RTL-en-de-NPO.dhtml
3
Artikel 2.21a van de Mediawet biedt de mogelijkheid om experimenten met aanbodkanalen te
starten om te onderzoeken of zo’n aanbodkanaal een bijdrage kan leveren aan de publieke taak.
Een experiment duurt maximaal één jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3

ling van nieuwe aanbodkanalen vindt altijd plaats in het kader van het
aanbod van de publieke omroep in zijn totaliteit.
Vanzelfsprekend zal bij de behandeling van de aanvraag tot goedkeuring
scherp getoetst worden op de door u genoemde punten «(financiële)
gevolgen voor de belastingbetaler» en «marktverstoring».
Mede op basis van adviezen van het Commissariaat voor de Media en de
Raad voor cultuur wordt een ontwerpbesluit opgesteld. Het ontwerpbesluit en
de daarop betrekking hebbende relevante stukken worden openbaar gemaakt
door deze ter inzage te leggen via plaatsing op de website van het Rijk.
Daaraan voorafgaand wordt van het ontwerpbesluit kennis gegeven in de
Staatscourant.
Belanghebbenden kunnen binnen zes weken na ter inzage legging schriftelijk
of mondeling een onderbouwde zienswijze geven over het ontwerpbesluit.
Daarna wordt een definitief besluit genomen waarbij de door belanghebbenden ingediende onderbouwde zienswijzen op zorgvuldige en evenwichtige
wijze mee wegen. Belanghebbenden die het niet eens zijn met het besluit
kunnen binnen zes weken na de ter inzage legging rechtstreeks beroep
instellen bij de bestuursrechter.
Door de toepassing van bovenstaande procedure4 ben ik van mening dat er
een goede afweging van belangen plaats zal vinden op het moment dat de
goedkeuring van het voortzetten van NPO Plus wordt gevraagd.
Vraag 8
Bent u bereid deze vragen voor het Wetgevingsoverleg Media op 25 november aanstaande te beantwoorden?
Antwoord 8
Ja.

4

De uniforme openbare voorbereidingsprocedure van afdeling 3.4 van de Algemene wet
bestuursrecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

4