Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 627

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 oktober 2008
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en Ecofin
van 3 en 4 november 2008 te Brussel.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

KST123636
0809tkkst21501-07-627
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

1

Geannoteerde agenda Eurogroep en Ecofin Raad van 3 en
4 november 2008
1. Economische situatie
Document: niet van toepassing
Aard bespreking: bespreking
Besluitvormingsprocedure: niet van toepassing
Toelichting:
Tijdens de Ecofin Raad 4 november1 zal de focus vooral liggen op de
ontwikkeling op de financiële markten en de gevolgen hiervan op de reële
economie. De Europese Commissie zal tijdens deze bijeenkomst haar
herfstvoorspellingen presenteren.
De afgelopen periode is gebleken dat de crisis op de financiële markten
nog niet voorbij is. Na het omvallen van Lehman Brothers in de VS is deze
in intensiteit toegenomen. Op Europees niveau is afgesproken dat de
lidstaten maatregelen zo veel mogelijk gecoördineerd nemen. Voorbeelden hiervan zijn de mogelijkheden tot kapitaalinjecties, evenals het
verhogen van de depositogaranties in alle lidstaten tot het minimum van
€ 50 000. In veel landen, waaronder Nederland, is deze garantie verhoogd
naar € 100 000. Daarnaast is afgesproken dat tot eind 2009 staatsgaranties
kunnen worden afgegeven op niet-achtergestelde bankleningen met een
looptijd van maximaal vijf jaar. Tevens is besloten de financiële sector te
ondersteunen bij herkapitalisatie. Momenteel volgen de kapitaalinjecties
van overheden aan banken elkaar snel op. Naast de kapitaalinjectie van
€10 mrd in ING, investeert de Franse overheid investeert €10,5 mrd in de
zes grootste banken van het land en steken de federale, Vlaamse en
Waalse autoriteiten samen €1,5 mrd in verzekeraar Ethias. Markten reageren voorzichtig positief op deze ontwikkelingen: de driemaands rente is
iets gedaald.
Tijdens de IMF jaarvergadering en de G7 is gesproken over mondiale
maatregelen die genomen moeten worden ter bestrijding van de financiële crisis. In navolging van deze bijeenkomsten kwamen de regeringsleiders van de eurolanden bijeen in Parijs op 12 oktober. Na de aankondiging
van de bovenstaande Europese maatregelen hebben de VS hun reddingsplan van 700 mrd dollar gedeeltelijk aangepast. Het plan was in eerste
instantie vooral bedoeld voor het opkopen van slechte leningen. Nu is er
250 van de 700 mrd dollar beschikbaar gesteld voor kapitaalinjecties in
financiële instellingen.
Wat de gevolgen voor de reële economie zullen zijn van de onrust op de
financiële markten is nog onduidelijk. In haar kwartaalrapportage geeft de
Europese Commissie aan dat de financiële crisis via consumenten- en
producentenvertrouwen, hogere risicopremies en scherpere kredietvoorwaarden zijn doorwerking zal hebben op de reële economie. De
verwachting is dan ook dat de groeiverwachtingen in de herfstvoorspellingen van de Commissie naar beneden worden bijgesteld. Dit zou in
overeenstemming met andere economische instellingen zijn, zoals het
IMF. Het IMF verwacht een economische groei voor het eurogebied van
1,3% in 2008 en 0,2% in 2009. De Commissie voorziet ook dat de inflatie in
2009 zal dalen door afnemende economische activiteit in combinatie met
lagere grondstofprijzen.
2. Follow-up van de Europese Raad
1

Een overzicht van de agenda van 4 november is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Document: niet van toepassing
Aard bespreking: bespreking
Besluitvormingsprocedure: niet van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

2

Toelichting:
Als gevolg van de kredietcrisis wordt gekeken naar de wenselijkheid en
mogelijkheid van een herziening van de Europese en mondiale financiële
architectuur. Vaak wordt hier middels de term «Bretton Woords II» aan
gerefereerd. Vijf problemen kunnen worden onderscheiden en verbinden
aan een aantal daarvan vervolgens hervormingen op het nationale, Europese en internationale niveau. De vijf belangrijkste problemen zijn: Macroeconomische onevenwichtigheden, misaligned incentives, gaten in het
toezicht, mondiaal opererende financiële instellingen versus nationale
toezichthouders en vangnetten, en crisis management per land met onvoldoende afstemming.
In de eerste plaats is het van belang dat de prikkels in de financiële sector
beter worden gericht. Dit betreft onder andere beloningsstructuren en
regels ter voorkoming van belangenverstrengeling bij credit rating agencies. Ook kan gedacht worden aan een versnelde integratie van het Europese toezicht. Speciale aandacht is hierbij vereist voor het toezicht op
crossborder groups en verbetering van de coördinatie van het crisismanagement. Hierbij is het opzetten van een adequate regeling voor
burden sharing essentieel. Tot slot kan gedacht worden aan verbreding
van het mandaat van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) naar financiële sector stabiliteit en zou het IMF de overkoepelende hoeder van
wereldwijde financiële stabiliteit moeten worden.
3. (mogelijk punt) Richtlijnvoorstel Technische aanpassingen van
de BTW-richtlijn
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: aanneming richtlijn
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Het Franse voorzitterschap heeft deze wijzigingsrichtlijn geagendeerd met
de bedoeling een finaal akkoord te bereiken. Het voorstel zoals het er na
de behandeling in de Raad uitziet voorziet in een aantal technische
aanpassingen van de BTW-richtlijn 2006:
• Het aftrekrecht wordt beperkt voor BTW die als voorbelasting drukt op
goederen die gemengd (zowel zakelijk als privé) worden gebruikt. Met
de wijziging wordt een arrest van het EG Hof van Justitie over het
aftrekrecht bij gemengd zakelijk/privé gebruik gerepareerd.
• Het BTW-regime voor de plaats van levering wordt voor gas verruimd
tot alle leveringen via gasleidingen/gastransportschepen. Deze regeling is nu beperkt tot leveringen via het distributienetwerk. Bovendien
wordt de regeling van toepassing verklaard op de levering van koude
en warmte.
• In de richtlijn wordt de BTW-vrijstelling voor de aankopen voor officieel gebruik door Europese instellingen ex artikel 171 van het
EG-verdrag opgenomen, die nu in het Protocol is geregeld.
• In de richtlijn worden de aan Bulgarije en Roemenie bij hun toetreding
verleende machtigingen opgenomen.
In de Raadswerkgroep is overeenstemming bereikt over de richtlijn.
Nederland kan instemmen met het voorstel.
4. Verlaagde BTW-tarieven
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: discussie over voortgang dossier
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Op de Ecofin van 4 november zal de discussie over verlaagde tarieven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

3

worden voortgezet. Tijdens de informele Ecofin van 12 en 13 september is
gesproken over verlaagde tarieven in zijn algemeenheid en over de mogelijke budgettaire gevolgen van het huidige voorstel. Door de kredietcrisis
is de algemene discussie nauwelijks aan bod gekomen tijdens de Ecofin
van 7 oktober. Komende Ecofin zal daarom verder worden gesproken. Er
zal geen beslissing worden genomen.
Nederland vaart in de principiële discussie een pragmatische koers en
sluit aan bij de politieke realiteit dat lidstaten reeds verlaagde tarieven
toepassen en dat graag willen behouden. Nederland is voorstander van
de mogelijkheid voor toepassing van verlaagde tarieven voor zover het
gaat om lokaal verrichte diensten die de interne markt niet verstoren. Het
biedt de lidstaten meer flexibiliteit, mede in het kader van de nationale
sociaal-economische politiek. Zodoende worden ook de eigen verlaagde
tarieven voor arbeidsintensieve diensten behouden. Er zal worden ingezet
op de mogelijkheid om educatief materiaal – zowel in boeken als op
CD-rom of gedownload van internet – onder een verlaagd tarief te
brengen. Ook het tarief voor kringloopwinkels is in dat kader een aandachtspunt voor Nederland. Nederland staat open voor de mogelijkheid van het
toestaan van andere tarieftoepassingen binnen deze benadering. Wel is
Nederland van mening dat een en ander bezien moet worden in het kader
van aspecten als effectiviteit, afbakening, budgettaire risico’s en het
uitzonderingskarakter van het verlaagde tarief. Mede om die reden
bestaan twijfels over de noodzaak van een onbegrensde toepassing van
een verlaagd tarief zoals die Commissie die voorstelt voor een aantal
sectoren.
5. Bestrijding van fiscale fraude – Versnelling Opgaven ICL
Document: Nog niet beschikbaar
Aard bespreking: aanneming richtlijn tot wijziging Richtlijn 2006/112/EG
en aanneming verordening tot wijziging van verordening (EG) nr. 1798/
2003
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Het Franse Voorzitterschap zal op de Ecofin trachten politieke consensus
te bereiken op het gebied van een versnelling van Opgaven ICL (intracommunautaire leveringen). Dit punt blokkeert thans nog een akkoord
over het anti-fraude richtlijnvoorstel van de Commissie. Met het oog op
een snellere informatie-uitwisseling om BTW-fraude tegen te gaan wordt
voorgesteld om bij intracommunautair handelsverkeer de Opgaven ICL
voor intra-communautaire goederenleveringen maandelijks verplicht te
stellen (is nu eens per kwartaal). Een uitzondering wordt gemaakt voor
goederenleveringen die in een kwartaal onder een bepaalde drempel
blijven(waarde van de leveringen wordt gedacht aan € 50 000 per kwartaal). In dat geval kan worden toegestaan dat er een kwartaal Opgave ICL
wordt ingediend. Verder kunnen de lidstaten voor intracommunautaire
dienstverrichtingen toestaan dat de Opgave ICD slechts driemaandelijks
geschiedt.
Nederland is uiteraard voorstander van maatregelen die kunnen bijdragen
aan bestrijding van belastingfraude en ziet het nut van een snelle gegevensuitwisseling. De effecten op de administratieve lastendruk en de effectiviteit van de maatregel moeten daarbij wel nadrukkelijk worden meegewogen. De maatvoering van de maatregel is daarbij van belang samen met
het vermogen en de bereidheid van de belastingadministraties om de
ontvangen informatie ook snel te verwerken. Wat dit laatste betreft is een
akkoord over een verbeterde samenwerking in het kader van een Eurofiscmechanisme (een andere anti-fraudemaatregel) een goede stap. Hiermee
wordt zonder toename van de administratieve last voor het bedrijfsleven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

4

de fraude effectiever bestreden dan met het voorliggende voorstel. Nederland mist in dit voorstel een garantie dat de versnelde informatieuitwisseling ook effectief wordt gebruikt en heeft moeite met de drempel
van € 50 000 per kwartaal omdat daarmee veel gewone ondernemers
worden getroffen. Hoewel er meer lidstaten zijn die met dezelfde bedenkingen naar het voorliggende voorstel kijken dreigt Nederland alleen te
komen staan in een verzet tegen het voorstel. Nederland heeft in de Ecofin
Raad van oktober aandacht gevraagd voor deze pijnpunten en verzocht
daar op het niveau van de Raadswerkgroep over verder te praten. Voor
Nederland is vooral van belang dat binnen een uiteindelijke regeling
sprake is van een evenwichtige verhouding tussen het frequenter
aanleveren van gegevens door het bedrijfsleven en het nut daarvan voor
een adequate fraudebestrijding.
6. (mogelijk punt) Coördinatie directe belastingen – Exitheffing
Document: Concept resolutie van de Raad, (14 199/08, FISC 131)
Aard bespreking: aanneming Resolutie van de Raad
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Het Franse voorzitterschap agendeert een concept Resolutie van de Raad
over exitheffing op het gebied van de winstbelasting. In de concept Resolutie wordt de fiscale claim van de lidstaat van vertrek erkend en wordt het
beginsel van wederzijdse erkenning als uitgangspunt gekozen. Dit betekent dat de lidstaat van ontvangst in beginsel de fiscale beoordeling van
de lidstaat van vertrek volgt, om dubbele heffing te voorkomen. Als de
lidstaat van ontvangst het niet eens is met de beoordeling door de lidstaat
van vertrek, wordt via een overlegprocedure een oplossing gezocht. Het
betreft een politieke verklaring die niet juridisch bindend of afdwingbaar
is. Zij bevat daarom geen gedetailleerde procedures of definities. Deze
dienen op bi- of multilateraal niveau nader te worden ingevuld.
Nederland kan instemmen met de voorliggende concept Resolutie van de
Raad betreffende de coördinatie van exitheffingen.
7. (mogelijk punt) Herziening accijnsrichtlijn 92/12/EEG
Document: COM(2008) 78 definitief
Aard bespreking: aannemen Raadsconclusies
Besluitvormingsprocedure: unanimiteit
Toelichting:
Het Franse voorzitterschap heeft een debat over het richtlijnvoorstel
«herziening richtlijn 92/12/EEG» van februari 2008 geagendeerd. Het voorstel vervangt de huidige zogenoemde horizontale richtlijn accijns (richtlijn
92/12/EEG). In deze richtlijn zijn bepalingen opgenomen voor de productie, het voorhanden hebben en het intracommunautaire verkeer van
accijnsgoederen. Richtlijn 92/12/EEG moet worden herzien in verband met
de invoering van het geautomatiseerde systeem voor toezicht op het
verkeer van accijnsgoederen (Excise Movement Control System: EMCS).
De Commissie had voorgesteld om verder voor de voorwaarden waaronder een particulier zonder betaling van accijns in het land van bestemming accijnsgoederen mag binnenbrengen te versoepelen.
Voor Nederland – en voor vrijwel alle andere lidstaten – waren deze
versoepelingen moeilijk aanvaardbaar, zolang er geen verdergaande
harmonisatie van de accijnstarieven mogelijk lijkt. In het laatste compromisvoorstel van het Vzschap zijn deze versoepelingen inmiddels
geschrapt. Afgezien van dit onderdeel is het merendeel van de wijzigingen
voor Nederland aanvaardbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

5

8. Lissabon-strategie: flexicurity
Document: niet van toepassing
Aard bespreking: presentatie
Besluitvormingsprocedure: niet van toepassing
Toelichting:
Tijdens de Ecofin Raad zal als onderdeel van de Lissabon-strategie ingegaan worden op de resultaten van de Economic Policy Committee (EPC) –
werkgroep over de toepassing van flexicurity in de lidstaten met speciale
aandacht voor belasting – en uitkeringsstelsels. Het Franse Voorzitterschap heeft een aantal lidstaten verzocht een presentatie te geven van
hun ervaringen met flexicurity.
9. Voortgangsrapport economische gevolgen klimaatverandering
en stabilisatie prijzen onder ETS
Document: nog niet beschikbaar
Aard bespreking: discussie
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Ecofin zal aan de hand van een presentatie van gedachten wisselen
over het voortgangsrapport van de EPC-werkgroep die zich bezighoudt
met de economische gevolgen van klimaatverandering. De voornaamste
conclusie is dat er nog veel onzekerheid is over de exacte kosten. Volgens
het rapport leiden hogere olieprijzen tot hogere kosten voor de economie
(energieprijzen stijgen), maar worden de kosten van het klimaatpakket
juist lager (prikkel tot besparing en alternatieve energiebronnen). Hierbij is
sprake van grote onzekerheid over de doorwerking op de CO2-prijs (via
verschuiving van gas naar kolen bij elektriciteitsproductie) en hoe het
lange termijnaanbod van olie zich ontwikkelt. Verder zal de werkgroep in
2009 nader werk verrichten over de mogelijke oplossingen voor carbon
leakage.
Over de verdeling van de koopkrachtgevolgen van het klimaat- en energiepakket is nog weinig zekerheid, maar mogelijk zijn de gevolgen voor
lage inkomens relatief groot. Daarnaast zullen de belastingontvangsten
voor de overheid dalen. Mogelijk ontstaat er bovendien een beroep op de
overheidsfinanciën voor koopkrachtreparatie. Mede daarom moeten de
veilingopbrengsten van ETS niet op EU-niveau geoormerkt worden, maar
is bestemming een nationale aangelegenheid.
Polen zal bij dit agendapunt opnieuw aandacht vragen voor stabilisatie
van de CO2-prijs in ETS door middel van minimum- en maximumprijzen.
Toezeggingen:
Hieronder wordt u geïnformeerd over de Nederlandse inzet ten aanzien
van de hervorming van de internationale financiële architectuur. (zie ook
agendapunt Follow-up Europese Raad: voorbereiding van internationale
initiatieven als reactie op de financiële crisis)
Als gevolg van de kredietcrisis is duidelijk geworden dat de mondiale
financiële architectuur zwakheden kent, die hervormingen vereisen. In de
pers wordt hieraan vaak via de tot dusver lege term «Bretton Woods II»
gerefereerd. Inmiddels is bekend dat op 15 november onder Amerikaans
voorzitterschap een bijeenkomst van de G20 zal plaatsvinden over dit
thema. Nederland zet zich via verschillende kanalen in om de Nederlandse
inbreng hier ten gehore te brengen.
Nederland onderscheidt problemen op vijf terreinen:
– Macro-economische onevenwichtigheden;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

6

–
–
–
–

verkeerde prikkels in het financieel systeem, die niet bijdragen aan
langetermijn stabiliteit;
gaten in het (internationale) toezicht;
mondiaal opererende financiële instellingen versus nationale toezichthouders en vangnetten; en
crisis management per land met onvoldoende afstemming en veelal
gebaseerd op nationale belangen.

Deze problemen vereisen hervormingen op het nationaal, Europees en
internationaal niveau, op de volgende terreinen:
– In de eerste plaats is het van belang dat de prikkels in de financiële
sector beter worden gericht, onder andere op de volgende terreinen:
het toezicht op en de governance structuur van (grote) financiële
instellingen vereist aanpassing, zodat publieke belangen beter worden
gewaarborgd. Beloningsstructuren moeten gericht zijn op lange
termijn stabiliteit en continuïteit. De rating activiteiten van kredietbeoordelingsbureaus moeten onafhankelijk en transparant zijn.
– Ook moet binnen Europa de samenwerking en het toezicht ten aanzien
van grensoverschrijdende instellingen versterkt worden. Speciale
aandacht is hierbij vereist voor verplichte informatie-uitwisseling en
verbetering van de coördinatie van het crisismanagement. De inrichting van het financieel toezicht en van crisismanagement is van
gemeenschappelijk Europees belang: lidstaten moeten zich op dit
terrein aan «peer review» en onafhankelijke visitaties onderwerpen.
Voor de lange termijn moet een Europees stelsel van toezichthouders
overwogen worden, inclusief afspraken over burden sharing.
– Tot slot dient het IMF internationaal leidend te worden op het gebied
van wereldwijde financiële stabiliteit. Daartoe moet het mandaat van
het Internationaal Monetair Fonds (IMF) worden uitgebreid. Landen
moeten verplicht meedoen aan IMF Financial Sector Assessment
Programmes en de resultaten daarvan moeten openbaar worden. Het
IMF moet eerder kunnen reageren, en op een breder spectrum van
problemen. Landen die gezond beleid voeren maar door besmetting in
de problemen komen, moeten sneller financiële hulp van het IMF
kunnen krijgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 627

7