JAARPLAN 2017
Rechtspraak maakt samen leven mogelijk

De Rechtspraak staat in dienst van de samenleving.
Eerlijk, onafhankelijk en onpartijdig: zo maakt zij het verschil
tussen recht en onrecht, tussen vertrouwen en wantrouwen,
tussen recht voor iedereen en het recht van de sterkste.

INHOUDSOPGAVE
Voorwoord

4

1 Inleiding

7

2 Het dagelijks werk

8

2.1

Rechtspreken in 2017

9

2.2

Kwaliteit hoog in het vaandel

10

3 Werken aan de toekomst

11

3.1
		
		
		
		

Prioriteiten 2017
Onderhoud democratische rechtsstaat
Modernisering rechtspraak (KEI)
Professionele standaarden
Maatschappelijk effectieve rechtspraak

11
12
14
16
18

Een greep uit de overige organisatieontwikkeling activiteiten
Versterken leiderschap
Efficiënter gebruik kantoorruimtes
Gespecialiseerde rechtspraakvoorzieningen
Organisatieontwikkeling bij bijzondere colleges

20
20
20
20
21

3.2
3.2.1
3.2.2
3.2.3
3.2.4

4 Financiën Rechtspraak

22

4.1

Financiering van de Rechtspraak

22

4.2

Financieel beeld 2017

22

4.3
Onderhoud en ontwikkeling van het bekostigingsstelsel
4.3.1 Tijdsbestedingsonderzoek
4.3.2 Verbetering van de bekostiging
Bijlage 1. Prognoses instroom en productie 2017
Bijlage 2. Beschikbare middelen en verwachte kosten 2017
Bijlage 3. Kwaliteitsnormen 2017

23
23
23
25
27
31

JAARPLAN 2017

4

VOORWOORD
Voor u ligt het Jaarplan 2017 van de Rechtspraak. Zoals gebruikelijk draait het in dit
plan om de voornemens van de Rechtspraak om ook in 2017 goede rechtspraak voor
de burger te leveren en wat daarvoor nodig is op het gebied van mensen en middelen.
Maar het plan is meer dan dat. Wij leven in een periode waarin de opvattingen over
de democratische rechtsstaat en de kerninstituties van die rechtsstaat in beweging
zijn. Dat er in een democratische rechtsstaat sprake is van checks and balances tussen
de staatsmachten is niet meer zo vanzelfsprekend. Meer dan ooit gaat het bij de
beoordeling van dit plan over de vraag welke positie de wetgevende en uitvoerende
macht de rechterlijke macht gunnen in het staatsbestel. Die positie moet de
Rechtspraak niet alleen in woorden, maar ook in daden worden gegund. Elders zien
wij – helaas – dat de onafhankelijkheid van de rechter met wettelijke middelen wordt
ingeperkt of de facto zelfs wordt beëindigd. Checks and balances worden ook
verstoord, als de Rechtspraak niet de middelen krijgt om haar taak in de staat te
vervullen. Deze bedreigingen zijn in Nederland gelukkig nu niet aan de orde, maar
tegen de achtergrond van de ontwikkelingen elders is het van groot belang dat de
Rechtspraak zelf al het mogelijke doet om een moderne, effectieve en maatschappelijk relevante staatsmacht te zijn en te blijven. De Rechtspraak moet daartoe ook in
staat wordt gesteld. Vanuit dat perspectief zou dit jaarplan moeten worden gelezen.
Digitalisering is noodzakelijk om relevant te blijven. In 2017 wordt het voor professionele partijen in civiel recht en bestuursrecht verplicht digitaal stukken in te dienen.
Het parlement nam in de tweede helft van 2016 de benodigde wetgeving aan.
Elke rechtszaak krijgt een digitaal dossier; daarbinnen wordt door betrokken partijen
veilig digitaal met elkaar gecommuniceerd. De stand van zaken is zeven dagen per
week, 24 uur per dag te raadplegen. We hebben ons goed voorbereid op dit moment.
Sinds 2013 bouwen we in het moderniserings- en digitaliseringsprogramma Kwaliteit
en Innovatie (KEI) aan de IT-infrastructuur. Sinds eind 2015 oefenen we op vrijwillige
basis in verschillende rechtsgebieden. We kozen er bewust voor de digitalisering
in fases in te voeren, zodat we steeds optimaal kunnen profiteren van de ervaringen
in een eerdere fase. Dat blijven we doen: nieuwe stappen zetten we pas als we er
voldoende zeker van zijn dat die ook kunnen worden gezet.

		Verkiezingen
In 2017 zijn er verkiezingen voor een nieuwe Tweede Kamer. Deze zullen resulteren
in een nieuw kabinet. Eerder hebben we aangegeven dat er in de nieuwe kabinetsperiode extra investeringen nodig zijn. Dit is nodig om inhoudelijk en technisch
verder te kunnen innoveren. Het beroep dat de samenleving op de rechter doet
wordt steeds indringender, ingewikkelder en groter. Om het vertrouwen van de
burger te kunnen behouden, moet de rechter in ieder opzicht ‘bij de tijd’ zijn en
tegemoet komen aan gerechtvaardigde maatschappelijke wensen en behoeften.
Dat betekent volgende stappen zetten op het gebied van technische innovatie (IT),
maar ook – waar nodig – hervormingen doorvoeren die de effectiviteit van rechtspraak voor de samenleving vergroten.

JAARPLAN 2017

5

Om verder te kunnen innoveren is naar schatting de komende regeerperiode een
jaarlijks toenemend extra budget nodig. Dit extra budget zal naar schatting aan
het eind van de nieuwe regeerperiode 50 miljoen euro bedragen.
Ook op de kortere termijn hebben de financiën vanzelfsprekend de aandacht.
We hebben in 2016 overeenstemming bereikt met de Minister van Veiligheid en
Justitie (VenJ) over de prijzen voor rechtszaken in de periode 2017-2019. De noden
zijn daarmee op de korte termijn gelenigd, maar we blijven in gesprek met de
politiek en het ministerie van VenJ over de nadelen van het financieringssysteem.
Speciale aandacht gaat uit naar de financiële kant van het programma KEI. Om het
programma te beheersen, maken we gebruik van een zogenoemde business case
en een strak auditprogramma. Hiermee houden we continu een vinger aan de pols
om steeds te weten waar we staan. Uiteraard met als doel verrassingen op het
gebied van de kosten zo veel mogelijk te voorkomen.
Een nieuw regeerakkoord bevat vrijwel altijd ook een flinke impuls op wetgevings­
gebied. Zoals voorzien in de wet zal de Raad voor de rechtspraak gevraagd
– of ongevraagd – over de nieuwe wetsvoorstellen adviseren. Dan gaat het over
de praktische effecten van die wetsvoorstellen voor de Rechtspraak, maar ook over
de rechtsstatelijkheid daarvan. Dit laatste wil zeggen dat wetsvoorstellen moeten
passen binnen de kernwaarden van onze democratische rechtsstaat.

		 Maatschappelijk effectieve rechtspraak
Het onderwerp maatschappelijk effectieve rechtspraak gaan we in 2017 in een aantal
thema’s nader uitwerken. De toegang tot de civiele rechter is een van de thema’s.
Zorgen zijn er over de toegang tot de rechter in relatief eenvoudige zaken. De gang
naar de rechter mag niet te ingewikkeld zijn en mensen mogen niet te hoge drempels
ervaren. De indruk is dat dit nu soms het geval is. Bij dit thema gaat het om de
vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat de civiele rechter beter in positie komt om
in een vroegtijdig stadium escalatie van conflicten te voorkomen. Is het mogelijk
inspiratie te vinden bij laagdrempelige rechters elders, zoals de Franse en Belgische
vrederechter?
Een tweede thema is toezicht op bewindzaken. De rechter houdt toezicht op curatoren
en bewindvoerders. Het aantal mensen dat onder een vorm van bewind staat, groeit
elk jaar fors. Dit zijn mensen die om de een of andere reden niet meer zelf voor
hun financiën kunnen of mogen zorgen. Denk in dit verband onder meer aan het
toenemende aantal ouderen. Goed toezicht op de omgang met geld van anderen is
van het grootste maatschappelijk belang. Het draagt in belangrijke mate bij aan het
vertrouwen dat mensen hebben in de rechtsstaat. Hoe kan de Rechtspraak hier op een
zorgvuldige manier invulling aan geven? Hierbij moet ook in ogenschouw worden
genomen dat de financiële middelen voor het houden van toezicht beperkt zijn.

Het derde thema: vechtscheidingen. Mensen die niet meer met elkaar verder willen,
slagen er in toenemende mate niet in binnen afzienbare tijd in redelijke harmonie
hun zaken goed af te handelen. De zorg van de Rechtspraak gaat vooral uit naar de
kinderen die hier de dupe van worden. Dit leidt vaak tot schade die lang doorwerkt
in hun levens. Er zijn al veel initiatieven om dit zoveel als mogelijk te voorkomen, van
rechters maar ook van andere partijen zoals hulpverleners en gemeenten. Zaak is wat
dit thema betreft de initiatieven goed op elkaar aan te laten sluiten zodat ze elkaar
versterken.
Het vierde thema wat betreft maatschappelijk effectieve rechtspraak gaat over de
zogenoemde multi-problematiek. In de Nederlandse samenleving heeft een groeiend
aantal mensen moeite het hoofd boven water te houden. Als het ergens mis gaat
(een scheiding, een schuld, een ongeluk, een sterfgeval) stapelen de problemen
zich al snel op. Kantonrechters worden hier nogal eens mee geconfronteerd.
Een uitspraak in een rechtszaak voor één specifiek probleem is dan bijna nooit
genoeg. Rechters willen wat deze problematiek betreft effectiever kunnen optreden.

		 Dienstbaar aan de samenleving
2017 wordt een intensief jaar. Bovenstaande is slechts een fractie van wat ons in
2017 te doen staat. Een selectie van wat we allemaal nog meer doen, vindt u in dit
jaarplan. Rechtspraak staat niet stil, er zijn steeds innovaties nodig op inhoudelijk en
technisch gebied. De Rechtspraak is dienstbaar aan de samenleving. De Rechtspraak
is er voor iedereen, arm en rijk, jong en oud, werkgever en werknemer en ongeacht
politieke voorkeur. Ook in 2017 zullen rechters weer uitspraak doen in circa 1,7 miljoen
rechtszaken. Dat doen zij modern, deskundig begrijpelijk en snel, hoewel er wat dat
laatste punt betreft nog wel verbetering mogelijk is.
Mr. F.C. Bakker, voorzitter Raad voor de rechtspraak

JAARPLAN 2017

7

1 INLEIDING
De medewerkers van elf rechtbanken, vier gerechtshoven, twee bijzondere colleges,
de Raad voor de rechtspraak (de Raad) en drie landelijke diensten zetten zich
dagelijks in voor onze samenleving en onze rechtsstaat. Samen vormen zij de
Rechtspraak en werken zij gezamenlijk aan een missie:

De Rechtspraak zorgt voor integere, tijdige en effectieve beslechting van
geschillen en berechting van strafbare feiten door onafhankelijke rechters.
De Rechtspraak draagt bij aan de instandhouding van de rechtsstaat en
het vertrouwen van de burger in het recht.
Dit jaarplan1 omschrijft op welke wijze de Rechtspraak in 2017 en verder zijn missie
ten dienste van de samenleving realiseert. De drie doelen uit de Agenda van de
Rechtspraak 2015-20202 zijn daarbij leidend: snelle, toegankelijke en deskundige
rechtspraak (zie kader).
De Agenda is vertaald in het Meerjarenplan van de Rechtspraak 2015-2020.
Dit plan bevat ruim veertig activiteiten die de komende jaren worden ondernomen
om de Agenda te realiseren. Ook voor 2017 vormt dit meerjarenplan de rode draad.

Speerpunten Agenda van de Rechtspraak:
Snel: In 2020 duren rechtszaken 40% korter dan in 2013.
Toegankelijk: In 2020 is ten minste 70% van de partijen en professionals
tevreden over de begrijpelijkheid van procedures en de (digitale)
toegankelijkheid van rechtspraak.
Deskundig: de Rechtspraak stelt zich merkbaar in op de steeds complexer
wordende zaken in een steeds complexere samenleving. Versterking van
de deskundigheid draagt in 2020 bij aan snelle en toegankelijke rechtspraak.

1

2

De Raad voor de rechtspraak stelt conform artikel 102, lid 1 van de Wet op de Rechterlijke Organisatie (Wet RO)
jaarlijks een jaarplan voor de Rechtspraak vast. Op grond van de Wet RO wordt het jaarplan door de Minister van
Veiligheid en Justitie vervolgens onverwijld naar de Staten-Generaal gestuurd.
Oorspronkelijk besloeg de Agenda de periode 2015-2018. Het ambitieniveau van de doelen uit de Agenda is hoog
en in 2015 bleek dat er meer tijd nodig is om deze te realiseren. De Agenda wordt daarom niet in 2018
maar in 2020 gerealiseerd.

JAARPLAN 2017

8

2 HET DAGELIJKS WERK
Kwalitatief hoogwaardige, maatschappelijk relevante en efficiënte afhandeling van rechtszaken
2.1

Rechtspreken in 2017
In 2017 zetten alle medewerkers zich vol in voor de kerntaak van de Rechtspraak:
rechtspreken. Het komende jaar streven circa 2.400 rechters en 7.300 overige
medewerkers naar kwalitatief hoogwaardige, maatschappelijk relevante en efficiënte
afhandeling van bijna 1,7 miljoen rechtszaken.

Rechtszaken bij rechtbanken 2017
(gebaseerd op productieafspraken)
Totaal: 1.598.877
Kanton: 64%
Civiel: 18%
Straf: 11%
Bestuur: 3%
Vreemdelingenzaken: 3%
Belasting: 1%

Rechtszaken bij gerechtshoven 2017
(gebaseerd op productieafspraken)
Totaal: 63.949
Civiel: 23%
Straf: 57%
Belasting: 7%
Centrale Raad van Beroep: 13%

De verwachting is dat in 2017 het aantal rechtszaken ongeveer gelijk is als in 2016.
De instroom van zaken lijkt zich daarmee enigszins te stabiliseren, na eerst tien jaar
over het algemeen te zijn gestegen (2000-2010) en vervolgens weer te zijn gedaald
(2011-2016).

JAARPLAN 2017

9

In 2017 komt het grootste deel (64%) van de rechtszaken in eerste aanleg op het
bureau van de kantonrechter. Het gaat bijvoorbeeld om civiele zaken tot 25.000 euro,
arbeidszaken, huurzaken, consumentenzaken en lichte strafzaken (zoals snelheidsovertredingen). Al van oudsher is kanton in aantallen veruit de grootste zaakcategorie,
al is de afgelopen jaren wel een daling zichtbaar. Overigens zijn kantonzaken vaak
wel minder tijdsintensief dan andere zaken. Dat heeft met de complexiteit te maken.
Qua tijdsbesteding is kanton dan ook niet de grootste groep rechtszaken.
Ook de civiele zaken die niet binnen kanton vallen vormen in 2017 een groot deel
van het werk (18%) voor de rechter in eerste aanleg. De civiele rechter doet uitspraken
in conflicten tussen particulieren en/of organisaties onderling. Denk bijvoorbeeld
aan een echtscheiding, een faillissement, of wanneer iemand door toedoen van een
ander aanzienlijke letselschade heeft opgelopen.
Strafrechtszaken zijn het meest in het nieuws, maar vormen een relatief kleine (11%)
zaakscategorie bij rechtbanken. In hoger beroep vormen strafzaken daarentegen
juist de grootste groep zaken (57%). Het strafrecht maakt op dit moment een grote
ontwikkeling door (zie volgende pagina).
Tot slot vormen de verschillende typen bestuursrechtzaken een belangrijke maar
wel kleinere (7%) zaakscategorie bij rechtbanken. In deze zaken staan besluiten van
de overheid centraal, bijvoorbeeld over vergunningen of uitkeringen. Vaak worden
belastingzaken en vreemdelingenzaken als aparte categorie binnen het bestuursrecht
genoemd.
Het volledige overzicht van de verwachte instroom en afhandeling van rechtszaken
(productie) is opgenomen in bijlage 1.

2.2

Kwaliteit hoog in het vaandel
De Rechtspraak heeft kwaliteit hoog in het vaandel staan. Dit is onder meer geborgd
met een kwaliteitssysteem, dat normen stelt over bijvoorbeeld de maximale doorlooptijd van een rechtszaak, de manier waarop een vonnis moet worden gemotiveerd,
en over de permanente scholing van rechters en raadsheren. In bijlage 3 zijn de
geldende kwaliteitsnormen voor 2017 uitgewerkt.
Om de kwaliteit te blijven waarborgen gaat de Rechtspraak tevens werken met
professionele standaarden. Wat dit betekent wordt in hoofdstuk 3 uitgebreid
toegelicht.
Het belang van kwalitatief hoogwaardige rechtspraak voor de directe betrokkenen
en voor de rechtsstaat in het algemeen is evident. Structureel investeren in kwaliteit
vraagt echter wel tijd en daarmee ook geld. De Raad vindt het goed dat hij in 2016
met de Minister van VenJ tot aanvaardbare prijsafspraken is gekomen. Dit geeft de
komende drie jaar ademruimte om de kwaliteit op peil te houden en het dagelijks
werk op een goede manier te doen.

JAARPLAN 2017

10

Strafrecht in ontwikkeling
Het strafrecht is continu in ontwikkeling, bijvoorbeeld door maatschappelijke
veranderingen of wetswijzigingen. Op dit moment zijn deze ontwikkelingen
echter in een stroomversnelling geraakt. Verbetering van de strafrecht­
pleging is noodzakelijk. Misdaad kan immers ingrijpende gevolgen hebben
voor burgers en de samenleving als geheel, wat vraagt om een effectieve
bestrijding. Tegelijkertijd moeten fundamentele grondrechten van burgers
goed beschermd zijn.
Daarom is het belangrijk dat de verschillende ketenpartijen (zoals het
Openbaar Ministerie (OM), opsporingsdiensten, advocatuur en de
Rechtspraak) goed met elkaar samenwerken, zij het ieder vanuit zijn eigen
verantwoordelijkheid. De Rechtspraak investeert in 2017 daarom intensief
in duurzame verbetering van de samenwerking met ketenpartijen.
Bijvoorbeeld door het verbeteren van onderlinge informatievoorziening.
Een goed voorbeeld daarvan is de zogeheten ‘verkeerstoren’. Te vaak
nog zijn er problemen bij de voorbereiding en planning van zittingen,
door onvoldoende samenwerking tussen OM en de Rechtspraak. Dossiers
zijn niet compleet, verdachten zijn niet op tijd opgeroepen of er is geen
capaciteit op het moment dat een zitting gepland moet worden. Op iedere
rechtbank is daarom een logistiek centrum (de verkeerstoren) voor straf­
zaken ingesteld waarin OM en Rechtspraak samenwerken. Dit helpt dubbel
werk en uitstel van strafzaken voorkomen. In 2017 ontwikkelen de verkeerstorens zich verder en worden ze ook bij de gerechtshoven geïntroduceerd.
Een andere grote verandering is dat het Wetboek van Strafvordering
volledig wordt herzien. In dit wetboek staan de regels waaraan politie,
OM, advocaten en rechters zich moeten houden in het strafproces.
Het Wetboek is in 1926 ingevoerd en door de jaren heen aangevuld.
Daardoor sluiten regelingen niet meer goed op elkaar aan en is het weinig
overzichtelijk. De modernisering heeft als doel om de regels overzichtelijker
en toegankelijker te maken en met minder onnodige procedures.
Hierdoor kunnen onnodige administratieve handelingen en lange doorlooptijden worden teruggebracht. De Rechtspraak onderschrijft daarom
de noodzaak van de modernisering en adviseert de Minister van VenJ bij
de totstandkoming.
Bij al deze ontwikkelingen ziet de Rechtspraak er op toe dat de onafhankelijke positie van de rechter intact blijft ten gunste van de burger, en dat
de ontwikkelingen leiden tot baten voor de samenleving.

JAARPLAN 2017

11

3 WERKEN AAN DE TOEKOMST
Snelle, toegankelijke en deskundige rechtspraak
3.1

Prioriteiten 2017
Naast het dagelijks werk van het behandelen van rechtszaken bouwt de Rechtspraak
continu aan verdere professionalisering van haar organisatie. Organisatieontwikkeling
is nodig om te verzekeren dat de Rechtspraak niet alleen nu, maar ook in de toekomst
is toegerust om op een goede manier recht te spreken. De projecten en activiteiten
waarlangs zij dit doet zijn uiteengezet in het Meerjarenplan van de Rechtspraak
2015-2020.
Om herhaling van het meerjarenplan hier te vermijden, lichten we een aantal
interessante punten uit. Er zijn vier onderwerpen die voor de Rechtspraak de
hoogste prioriteit hebben in 2017: onderhoud van de democratische rechtsstaat,
het programma Kwaliteit en Innovatie (KEI), professionele standaarden en maatschappelijk effectieve rechtspraak.

Midterm review meerjarenplan
In 2017 wordt het meerjarenplan voor het eerst grondig geëvalueerd.
Met een zogeheten midterm review wordt vastgesteld hoe het plan vordert
en of het op onderdelen bijstelling behoeft. Daarbij wordt ook gekeken naar
de vorderingen van de agendadoelstellingen. Het verkorten van doorloop­
tijden heeft in 2017 in het bijzonder de aandacht.

JAARPLAN 2017

12

ONDERHOUD DEMOCRATISCHE RECHTSSTAAT
Rechtspraak en rechtsstaat
Nederland is een democratische rechtsstaat. Democratisch, omdat
de burgers kiezen wie het land regeert. Een rechtsstaat, omdat
iedereen zich aan het recht moet houden: burgers, organisaties
en overheid. Deel uit makend van de democratische rechtsstaat
heeft de Rechtspraak – net als andere instituties en staatsmachten
– een verantwoordelijkheid in het onderhoud ervan. Ook in 2017
speelt de Rechtspraak om die reden actief in op geluiden in
de samenleving die de rechtsstaat betreffen. Niet alleen door
responsieve zaaksbehandeling, maar ook door initiatieven te nemen
in het onder­houden van onze democratische rechtsstaat, zoals het
innemen van standpunten en het voeren van het gesprek over de
staat van de rechtsstaat.

2016: Democratische rechtsstaat steeds vaker onderwerp van gesprek
De democratische rechtsstaat is in het huidige tijdperk steeds vaker onderwerp
van gesprek. Daarbij is het niet zo dat het gesprek één bepaalde richting op gaat.
Voor de één leeft de democratische rechtsstaat als nooit tevoren, terwijl de ander
zich zorgen maakt over de wijze waarop personen of partijen zich mengen in het
publieke debat. Vast staat dat er dynamiek in de samenleving is ontstaan waarin
men zich niet alleen laat vertegenwoordigen, maar ook meer en meer deelneemt
aan de democratische rechtsstaat via bijvoorbeeld referenda en sociale media.
Van de Rechtspraak wordt steeds vaker verwacht dat zij reageert op uitingen uit
de samenleving die rechtspraak of rechtsstaat raken.

‘Vrijheid is het recht om alles te doen wat de wet toestaat’
(Montesquieu, 1748)
2017: dialoog tussen de staatsmachten
De samenleving ondergaat aanzienlijke veranderingen als gevolg van bijvoorbeeld
snel elkaar opvolgende technologische ontwikkelingen, dreiging van terrorisme en
het groter wordende zelforganiserend vermogen van burgers. De vraag is of de
democratische rechtsstaat gelijke tred houdt met deze ontwikkelingen. Er lijkt steeds
minder bereidheid bij de meerderheid om rekening te houden met de belangen van
de minderheid. Korte termijn krachtdadigheid lijkt regelmatig te prevaleren boven
het respecteren van lange termijn normen en waarden.
Het is van groot belang dat de staatsmachten – in de geest van Montesquieu –
op basis van checks en balances het vermogen hebben om te handelen in het
perspectief van een gemeenschappelijk belang. Ieder van de drie staatsmachten
vervult zijn eigen rol, laat de andere staatsmachten in hun waarde en bevordert,
waar mogelijk, elkaars functioneren. Dat voorkomt dat de rechtsstaat kleiner wordt
in slagkracht, terwijl de dreigingen in de wereld steeds groter worden. Van belang is
dat een dialoog wordt gevoerd tussen de drie staatsmachten over de bedreigingen

JAARPLAN 2017

13

van de rechtsstaat, verstoringen in de spreiding der machten en het vinden van een
evenwicht om samen te handelen in het perspectief van een gemeenschappelijk
belang: een sterke rechtsstaat voor een dynamische samenleving. De Rechtspraak
pakt de handschoen op en organiseert in 2017 een dialoog tussen de staatsmachten.
Als significant onderdeel van de rechtsstaat zal de Rechtspraak in 2017 onderzoeken
wat de huidige – klassieke – kernwaarden van de Rechtspraak bijdragen aan de
staat van de rechtsstaat. De vraag daarbij is of de kernwaarden onafhankelijkheid,
onpartijdigheid, integriteit en deskundigheid bij elkaar voldoende rechtsstatelijke
basis bieden, of dat de set van kernwaarden moet worden aangevuld. Bijvoorbeeld
met een kernwaarde die in het verlengde ligt van maatschappelijke effectieve
rechtspraak. Dat onderzoek, waar in 2017 een start mee wordt gemaakt, zal plaats
vinden met een nauwe betrokkenheid van de eigen achterban. Ook andere instituties
worden betrokken. De resultaten van het onderzoek zullen uiteindelijk een plek
krijgen in een actuele visie op de Rechtspraak, die in de komende jaren tot stand
wordt gebracht.
De rechtsstaat is van de samenleving. De verantwoordelijkheid voor het onderhoud
er aan ligt bij een ieder die deel uit maken van de samenleving. De Rechtspraak
neemt haar aandeel in het beschermen van de rechtsstaat. Niet alleen in Nederland,
maar ook in internationaal perspectief (zie kader).

De rechtsstaat in internationaal perspectief
De Rechtspraak wil ook internationaal bijdragen aan het onderhoud van de
democratische rechtsstaat, door rechtspraakorganisaties in het buitenland
te ondersteunen. Voor 2017 gaat het om samenwerkingsverbanden in Bosnië
en Herzegovina, Suriname, Indonesië en Roemenië. Ook worden experts
geleverd aan missies van de Europese Unie en Verenigde Naties. Daarnaast
blijft de Rechtspraak zich op Europees niveau inzetten voor een onafhanke­
lijke en onpartijdige rechtspraak, onder meer als bestuurslid van het Europese
netwerk van raden voor de rechtspraak (ENCJ). Nederland en Frankrijk
coördineren een groot ENCJ project over onafhankelijkheid en transparantie
van de rechtspraak. Onderdeel van dit project is een tweejaarlijkse survey
onder Europese rechters met daarin vragen over de eigen onafhankelijkheid
en die van collega’s.

JAARPLAN 2017

14

MODERNISERING RECHTSPRAAK (KEI)
KEI op stoom
Een snellere, betere en meer toegankelijke rechtspraak is het
doel van het moderniseringsprogramma ‘Kwaliteit En Innovatie’,
kortgezegd KEI. Nieuwe IT-systemen brengen meer efficiency en
toegankelijkheid: rechtbank en procespartij kunnen sneller op elkaar
reageren en beide hebben 24/7 zicht op de stand van zaken in de
procedure. De rechter krijgt een actieve, regisserende rol en kan
daarmee zorgen voor een kortere doorlooptijd van de gerechtelijke
procedure. Door meer efficiency krijgt de rechter meer tijd voor
complexe zaken.

2016: digitaal procederen op beperkte schaal
In 2016 hadden alle rechtsgebieden te maken met nieuwe ontwikkelingen.
Bij bestuursrecht kregen de vreemdelingenkamers meer en meer te maken met de
digitale procedure, waar ruim de helft van de vreemdelingenadvocaten voor koos.
De KEI-wetten – in juli aangenomen – maakten het mogelijk om te experimenteren
met digitaal procederen in civiele zaken. De ervaringen met gefingeerde zaken
waren zo positief dat er groen licht kwam: vrijwillig digitaal procederen werd per
november voor de advocatuur mogelijk in twee rechtbanken, voor civiele zaken met
een groter belang dan 25.000 euro. Veel advocaten kwamen naar de voorlichtingsbijeenkomsten over digitaal procederen. Tot nu toe zijn er echter slechts enkele
zaken digitaal aangebracht. Een mogelijke belemmering is dat twee partijen die een
geschil met elkaar hebben samen moeten beslissen om de procedure digitaal te
gaan voeren. Voor digitaal procederen geldt ook een nieuw procesrecht; de drempel
is dus best hoog.

‘Zo’n systeem moet gebruiksvriendelijk en betrouwbaar zijn.
Ik ben niet heel handig met computers, maar met dit systeem
kan ik wel werken.’
(rechter)

In hun toezichtrol op faillissementen communiceren de rechtbanken inmiddels in
bijna de helft van de zaken digitaal met de curatoren. Ook is de techniek ontwikkeld
voor digitale communicatie met de professionele bewindvoerders en startte een
proef met 28 bewindkantoren, negen IT-leveranciers en drie rechtbanken.

2017: invoering op bredere schaal
In 2017 zijn de pijlen van KEI gericht op invoering van de verplichte digitale procedure
voor advocaten, zowel in asiel- en bewaringszaken als in civiele zaken met een
belang van meer dan 25.000 euro. De Rechtspraak verwacht dit jaar van start te
kunnen gaan met verplicht digitaal procederen.
Ook is 2017 het jaar van voorbereidingen voor de digitale werkwijze bij overige
bestuursrechtzaken. In een transitieoverleg betrekt KEI de belangrijkste partijen bij de
planning, ontwikkeling en invoering van de nieuwe manier van werken: advocatuur,
gerechtsdeurwaarders, bestuursorganen, verzekeraars, incassobureaus en belastingadviseurs. Bij een positieve evaluatie van de proef voor bewindzaken, wordt de
nieuwe manier van werken ingevoerd voor alle dossiers (circa 160.000) met professionele bewindvoerders.

JAARPLAN 2017

15

‘Ik verheug me erop dat we niet steeds hoeven te bedenken of
we een koerier hebben om stukken naar de rechtbank te brengen.
Een hele verbetering.’
(advocaat)

In het strafrecht start medio 2017 bij drie rechtbanken een proef voor digitale
behandeling van (super)snelrecht- en meervoudige-kamerzaken voor gedetineerden.
De andere gerechten maken een begin met digitale behandeling van meervoudigekamerzaken voor niet-gedetineerden.

Big data en de Rechtspraak
Met de digitale gerechtelijke procedure groeit de dataverzameling van
de Rechtspraak explosief. Big Data-mogelijkheden dienen zich aan, zoals
beslissingsondersteuning voor rechters. Maar het betekent ook bedreigingen,
zoals mogelijke kritiek op gebrek aan rechtseenheid op grond van externe
Big Data-analyse van gepubliceerde uitspraken. In 2017 doet de Raad voor
de rechtspraak experimenten met Big Data om kennis op te doen over dit
fenomeen en op basis daarvan een visie te ontwikkelen.

Veranderingen in de gerechten
Kortere doorlooptijden door regierol van de rechter
Digitalisering draagt bij aan snellere rechtspraak: de fysieke postverwerking valt weg,
meerdere personen kunnen gelijktijdig in het digitale dossier werken en de termijnbewaking verloopt geautomatiseerd. Maar voor kortere doorlooptijden – een reductie
van 40% in 2020 – is vooral een andere werkwijze nodig. In de wetgeving die digitaal
procederen mogelijk maakt is een grotere regierol toebedacht aan de rechter.
De regisserende rol van de rechter zal leiden tot minder aanhoudingen en het vaker
finaal afdoen van een zaak aan het eind van de zitting met een mondelinge uitspraak.
Dit vraagt een andere manier van voorbereiden, met een regiebureau en een
regie-rechter. Diverse rechtbanken doen op dit vlak experimenten, zoals ‘regiebureau’,
‘één gezin, één rechter’ en ‘versnelde regiezitting bij echtscheidingszaken’. Dit zal
niet van de ene op de andere dag kunnen worden gerealiseerd. Met een gewenningsperiode moet rekening worden gehouden.

Andere vaardigheden nodig
Voor de rechters en juridisch medewerkers vraagt het werken in en met digitale
dossiers om nieuwe vaardigheden. Het is heel anders om een digitaal dossier tot je te
nemen dan een papieren dossier. Medewerkers worden ondersteund met opleidingen.
De Rechtspraak heeft advies ingewonnen bij onderzoeksbureau TNO over ergonomisch
verantwoord werken, en vertaalt dit advies nu naar concrete richtlijnen.

Werk verdwijnt
KEI zorgt voor grote veranderingen in de gerechten. Werk gaat verdwijnen en
veranderen. Veel administratieve functies verdwijnen als gevolg van de digitalisering.
Dat geeft onzekerheid over de toekomst, zeker in een arbeidsmarkt waarin door
digitalisering al zoveel werk verdwijnt. De Rechtspraak begeleidt de medewerkers
die dit raakt met de allergrootste zorgvuldigheid bij het vinden van een nieuwe baan.

JAARPLAN 2017

16

PROFESSIONELE STANDAARDEN
Gedeelde norm voor kwaliteit
De maatschappij verlangt van rechters gezag en een rechtvaardige
beslissing. Gezag wordt ontleend aan kwaliteit en aan maat­
schappelijke acceptatie. Professionele standaarden spelen daarin
een belangrijke rol. Een professionele standaard staat voor
“een gedeelde norm voor kwaliteit” die door rechters is vastgesteld
om invulling te geven aan hun professionele autonomie. Met de
professionele standaarden laten rechters expliciet zien welke
kwaliteitseisen zij aan hun werk en hun werkomgeving stellen en
dus ook wat de samenleving van hen mag verwachten.

2016: omschrijven van vakmanschap
De afgelopen jaren hebben de rechters gezamenlijk professionele standaarden
ontwikkeld. Dit proces vergde veel tijd en overleg. Vakmanschap laat zich immers
niet makkelijk omschrijven. Wat dat betreft zijn in 2016 mijlpalen bereikt.
Op alle rechtsgebieden hebben rechters en raadsheren professionele standaarden
vastgesteld. In 2016 zijn ook voorbereidingen getroffen om zoveel mogelijk volgens
de standaarden te gaan werken.
Er zijn twee soorten standaarden:
• standaarden die raken aan de omstandigheden waaronder de rechter zijn werk
verricht, zoals normen voor opleiding, juridische en logistieke ondersteuning
en inroostering;
• standaarden die direct het rechterlijk werk raken, zoals de voortgang van,
de regie over en de afdoening van rechtszaken.
In de kaders staan twee voorbeelden van professionele standaarden uit het strafrecht.

Voorbeeld van een professionele standaard:

Nieuwe appointerings- en roosternormen
Het strafrecht is de afgelopen jaren veel veranderd, wat invloed heeft op de
behandeltijd en complexiteit van strafzaken. Voorbeelden zijn de verweten­
schappelijking van forensisch bewijs (zoals DNA, alcolholmetingen, cyber­
technologie en gedragskundig onderzoek) en de toename van grote, soms
internationale, onderzoeken van het landelijk parket, vaak met complexe
rechtshulpverzoeken en buitenlandse getuigen.
Deze ontwikkelingen vragen een uitgebreidere en meer diepgaande behan­
deling van zaken op zitting. Ook voor de voorbereiding van de zitting en het
opstellen van de uitspraken is meer tijd nodig. Appointeringsnormen bepalen
hoeveel tijd per type zaak voor de behandeling op zitting uitgetrokken moet
worden. De appointerings- en roosternormen zijn met de professionele
standaarden aangepast, zodat voldoende (behandel)tijd beschikbaar is voor
de zaken die dat nodig hebben.

JAARPLAN 2017

17

Door te werken met professionele standaarden blijft de kwaliteit van rechtspraak
gewaarborgd. Voor een deel zal zich dat uiten in handhaving van het huidige
kwaliteitsniveau. Voor een deel zal dat te merken zijn aan verbeteringen in snelheid,
bejegening en deskundigheid.

‘Rechters halen het liefst altijd een 10, terwijl een 7 ook kan.
De vraag is natuurlijk, wanneer is het een 10 en wanneer is het een 7,
daar moet je het over hebben. Dat doen we in de discussie over
professionele standaarden’
(raadsheer)
2017 en verder: uitdagingen van implementatie
De invoering van professionele standaarden vergt inspanningen van de rechters,
de juridisch medewerkers en aanpassingen in de werkprocessen van de gerechten.
Dit vormt echter niet de grootste uitdaging. Inmiddels is duidelijk dat voor de
invoering van de standaarden in alle rechtsgebieden het aantal juridisch medewerkers
en rechters aanzienlijk moet worden uitgebreid.
Het aantrekken van goede juristen voor de functie van juridisch medewerker
– verspreid over het land, want álle gerechten voeren de standaarden in – is een
hele uitdaging. Rechters zijn al helemaal schaars, omdat het een aantal jaar duurt
voordat nieuwe rechters geworven, geselecteerd, opgeleid en goed ingewerkt zijn.
Voldoende capaciteit is dan ook de grootste randvoorwaarde voor de invoering
van de professionele standaarden.

Voorbeeld van een professionele standaard:

Regievoering door de rechter
Tijdens een zitting moet alles wat relevant is voor de strafzaak samenkomen
op een bepaalde plaats en tijd. Dit vraagt maatwerk van de rechter waarbij hij
voorzienbare problemen, vorderingen en verzoeken (proactief) signaleert en
daarop acteert in de appointering, de voorbereiding en tijdens de behande­
ling van (aangehouden) zaken. Om dat te kunnen doen moet goed worden
samengewerkt met de verkeerstoren (logistieke ondersteuning) en het
kabinet rechter-commissaris. Regievoering is onderdeel van professionele
standaarden.

Voor deze uitbreiding van personeel wordt in totaal 15 miljoen euro beschikbaar
gesteld. De Rechtspraak investeert in 2017 en verder extra in de werving, selectie
en opleiding van nieuwe rechters, door onder andere de werving te intensiveren,
de selectieprocedure te verbeteren en de opleidingscapaciteit beter te benutten.
Het gebrek aan rechters dwingt daarnaast tot een gefaseerde invoering. De professionele standaarden van de strafrechters worden eerst ingevoerd (in 2017), daarna
volgen de professionele standaarden van de civiele en bestuursrechters. Met deze
maatregelen verwacht de Rechtspraak het merendeel van de vacatures tijdig te
kunnen invullen en de professionele standaarden succesvol te kunnen implementeren.

JAARPLAN 2017

18

MAATSCHAPPELIJK EFFECTIEVE RECHTSPRAAK
Rechtspraak die er toe doet
Rechtspraak grijpt diep in op het leven van mensen en is daarom
alleen effectief als deze ingreep als rechtvaardig en nuttig wordt
beschouwd. Dit impliceert een grote verantwoordelijkheid voor
rechters. Rechters moeten zich bewust zijn van het effect van hun
handelen. Dit vraagt dat zij zich niet alleen laten leiden door het
juridische geschil, maar ook aandacht hebben voor achterliggende
(maatschappelijke) problematiek en onderliggende conflicten en
belangen. Dat betekent maatwerk leveren, regie voeren, schikkingen
onderzoeken, maar ook knopen doorhakken. De Rechtspraak streeft
naar interventies die maximaal maatschappelijk effectief zijn.

2016: Maatschappelijk effectieve rechtspraak in vier thema’s
In 2016 is ‘maatschappelijk effectieve rechtspraak’ benoemd als speerpunt voor de
Rechtspraak. Op basis van een verkenningsronde onder rechters zijn vier thema’s
benoemd. Op deze thema’s wordt in de nabije toekomst gewerkt om de impact van
rechtspraak te vergroten: multi-problematiek, toezicht op bewind, vechtscheidingen
en toegang tot de civiele rechter. In samenwerking met belanghebbenden verkent
de Rechtspraak wat zij kan doen om tot betere antwoorden te komen in de zaken die
aan de rechter worden voorgelegd. Het doel is dat partijen – nadat zij hun problemen
en conflicten aan de rechter hebben voorgelegd – weer verder kunnen met hun
leven en perspectief hebben op een oplossing.

2017: van verkenning naar oplossing
Eind 2016 heeft de Rechtspraak in expertmeetings met wetenschappers en andere
professionele betrokkenen de uitdagingen en mogelijke oplossingen voor de vier
thema’s verkend. In 2017 worden deze oplossingen uitgewerkt en start de uitvoering
ervan. Hieronder een korte weergave per thema.

Multi-problematiek
Bij multi-problematiek is er sprake van samenhangende, elkaar versterkende problemen
waarbij de betrokkenen niet in staat zijn de regie te nemen en het complex aan
problemen op te lossen. Denk bijvoorbeeld aan een gezin waarbij tegelijkertijd
sprake is van werkloosheid, psychische problemen, opvoedproblematiek en schulden.
De problemen vertalen zich vaak in (een stapeling van) juridische procedures.
De beslissing van de rechter over bijvoorbeeld een vordering of een onder toezicht
stelling, biedt zelden zicht op een oplossing voor het grotere geheel van problemen.
Hoewel het in de kern niet gaat om een juridisch vraagstuk kan de Rechtspraak wel
een rol spelen bij oplossing van problemen. Te denken valt aan rechterlijk beleid met
betrekking tot schuldenproblematiek als mogelijke oplossing, omdat de aanpak van
schulden een cruciale randvoorwaarde is voor de oplossing van andere problemen.

JAARPLAN 2017

19

‘We hebben de samenleving zo ingewikkeld gemaakt dat een
steeds grotere groep mensen het niet meer aankan. De ellende
die je op rolzittingen voorbij ziet komen is schrijnend’
(rechter)

Vechtscheidingen
Een echtscheiding is een ingrijpende persoonlijke gebeurtenis die verder gaat dan
een juridisch geschil. Echtscheidingen monden niet zelden uit in een felle strijd
tussen de ex-partners, hetgeen schade toe kan brengen aan betrokken kinderen.
Naar schatting komen in 10 tot 20% van de scheidingen kinderen ernstig in de knel,
de zogenaamde vechtscheidingen. Een succesvolle aanpak om de negatieve effecten
van echtscheidingen te beperken, vergt de inzet van veel verschillende partijen,
waaronder de Rechtspraak. In het recent gepubliceerde ‘Visiedocument rechtspraak
(echt)scheiding ouders met kinderen’ heeft de Rechtspraak de uitgangspunten voor
beleid geformuleerd. In 2017 wordt verkend hoe aan deze uitgangspunten invulling
gegeven kan worden, met name aan de regieprocedure op gezamenlijk verzoek.

‘Ouders vechten elkaar de tent uit. Ze gebruiken het gezamenlijk
gezag als instrument om elkaar te bestrijden’
(rechter)

Toezicht op bewind
Beschermingsbewind is er voor mensen die door lichamelijke en/of geestelijke
oorzaken of vanwege sociale omstandigheden hun eigen financiën niet goed kunnen
regelen, of voor personen met problematische schulden. Op dit moment staan
326.000 personen in Nederland onder een vorm van bewind en dit aantal neemt
enkel maar toe. Het is de taak van de rechter om toezicht te houden op deze
bewindvoerders. In de praktijk is daarbij sprake van de onbevredigende situatie dat
de Rechtspraak een enorm aantal dossiers te verwerken krijgt waarin zij inhoudelijk
een weinig betekenisvolle rol kan vervullen. In 2017 wordt verkend hoe de Rechtspraak
de maatschappelijke verwachting van kwalitatief hoogwaardig toezicht op bewind
kan waarmaken. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de wijze waarop toezicht
op bewind in het buitenland vorm krijgt. Ook in het programma KEI wordt gewerkt
aan de verbetering van rechterlijk toezicht.

Toegang tot de civiele rechter
De Rechtspraak wil dat iedereen die een serieus probleem heeft waarvoor een
rechterlijke beoordeling of beslissing relevant is, zijn zaak zonder al te grote barrières
aan de rechter kan voorleggen. Met name in het civiele recht is dat op dit moment
nog niet het geval. Dat heeft meerdere redenen: men vindt de gerechtelijke procedure
te duur, te langzaam, te complex of intimiderend. Een belangrijke doelstelling van
KEI is om de toegang tot de rechtspraak eenvoudiger te maken. Ook initiatieven
als Spreekuurrechter en Burenrechter worden geïnspireerd door het streven om de
drempels in toegang tot de rechter te verlagen. Laatstgenoemde initiatieven vinden
thans nog op kleine schaal plaats en maken nu nog onderdeel uit van een aparte
procedure. Verkend wordt hoe aan de uitgangspunten van dergelijke initiatieven
op grotere schaal en als onderdeel van de reguliere procedure invulling gegeven
kan worden.

JAARPLAN 2017

20

3.2

Een greep uit de overige organisatieontwikkeling activiteiten
Naast de vier beschreven prioriteiten brengt de Raad graag nog de volgende
organisatieontwikkeling activiteiten voor 2017 onder de aandacht.

3.2.1

Versterken leiderschap
Versterkt leiderschap is essentieel om de veranderingen waar de Rechtspraak voor
staat te realiseren. Het realiseren van de agendadoelstellingen staat of valt met
goede leiders. In 2017 wordt daarom extra aandacht besteed aan het versterken
van leiderschap binnen de Rechtspraak. Er is een divers aanbod om leidinggevenden
en (aanstaande) bestuurders te ondersteunen en te inspireren om leiderschap tot
hun vak te maken en om een bijdrage te leveren aan de gemeenschappelijkheid
in de Rechtspraak. Zo wordt in 2017 gestart met het MD-opleidingshuis: met leer­
modules worden talenten opgeleid zodat de kwaliteit en kwantiteit van managers
en bestuurders in de toekomst blijven gewaarborgd.

3.2.2

Efficiënter gebruik kantoorruimtes
De komende jaren heeft de Rechtspraak steeds minder kantoorruimte nodig als
gevolg van plaats- en tijdonafhankelijk werken en door de personeelsreductie in
het kader van KEI. De Rechtspraak is daarom actief op zoek naar huurders voor de
kantoorruimte die in overschot is bij alle 32 rechtspraaklocaties. De Rechtspraak is
– gelet op haar onafhankelijkheid – wel kritisch met welke partijen zij een pand deelt.
In 2016 zijn al goede resultaten geboekt. Zo maakten de gerechtsgebouwen in
Dordrecht, Den Bosch, Lelystad, Middelburg, Alkmaar en Zwolle ruimte voor nieuwe
huurders, zoals de Raad voor de Kinderbescherming en de Dienst Justitiële Inrichtingen
(NIFP). In 2017 worden de inspanningen voor het terugdringen van overmaat en
leegstand gecontinueerd.

3.2.3

Gespecialiseerde rechtspraakvoorzieningen
Nederland heeft als extern georiënteerde handelsnatie sterke, internationaal
georiënteerde, toonaangevende rechtspraak nodig. Dat bevordert de economische
groei en kan Nederland interessanter maken als vestigingsland voor bedrijven.
Per 1 januari 2017 is de rechtbank Rotterdam exclusief bevoegd voor civiele scheepvaartzaken. Ook maritieme geschillen van buitenlandse partijen kunnen door de
maritieme kamer worden behandeld als partijen zich melden. In 2017 zal de rechtbank
activiteiten richten op het ‘binnenhalen’ van dergelijke zaken, zodat zij zich verder
kan ontwikkelen tot maritiem specialist.

JAARPLAN 2017

21

2017 staat verder in het teken van de oprichting van de Netherlands Commercial
Court (NCC) en de Netherlands Commercial Court of Appeal (NCCA), internationale
handelskamers waar partijen in complexe internationale handelsgeschillen in het
Engels kunnen procederen. Organisatorisch worden de NCC en de NCCA volgens
plan bij respectievelijk de rechtbank Amsterdam en het gerechtshof Amsterdam
ondergebracht. De NCC leidt ertoe dat de gerechten ontlast worden en reguliere
civiele zaken efficiënter kunnen worden behandeld. Om de voorziening kostenneutraal
te kunnen aanbieden, geldt voor deze Engelstalige procedure een verhoogd griffierecht. Voor het kunnen doen van uitspraak in het Engels is passende wetgeving
nodig. De Rechtspraak hoopt dat de NCC-wetgeving in 2017 wordt ingediend en
aangenomen en dat de eerste NCC-rechtszaken in 2017 in behandeling kunnen
worden genomen. 2017 Is het jaar waarin de Rechtspraak alle voorbereidingen
treft om paraat te staan zodra de wetgeving door het parlement is aangenomen:
inrichting van de handelskamer, werving van rechters, raadsheren en ondersteunend
personeel en bekendheid geven aan de NCC.

3.2.4

Organisatieontwikkeling bij bijzondere colleges
De huidige regering heeft bij haar start aangegeven de bestuursrechtspraak in
hoogste instantie anders te willen organiseren. Er werd jaren gewerkt aan het
wetsvoorstel, wat onder meer behelsde dat de bijzondere colleges de Centrale
Raad van Beroep (CRvB) en het College van beroep voor het bedrijfsleven (CBb) op
zouden houden te bestaan. Eind 2016 heeft het kabinet dit wetsvoorstel ingetrokken.
De Rechtspraak vindt het goed dat dit voorstel van tafel is, omdat het de zwaktes
van het systeem niet zou oplossen en omdat er onvoldoende aandacht was voor
de betrokken personeelsleden. Wel is hierdoor een kans gemist om het stelsel van
bestuursrechtspraak logischer te organiseren. De bijzondere colleges hebben meerdere
jaren in onzekerheid geleefd over hun toekomst. Zij zijn derhalve (logischerwijs)
terughoudend geweest in het investeren in organisatieontwikkeling. Nu duidelijk is
dat in 2017 en verder het dagelijks werk bij de bijzondere colleges gewoon door
gaat, is het van groot belang dat de organisaties zo snel mogelijk weer op volle
kracht worden gebracht. Hier heeft de Rechtspraak het komende jaar nadrukkelijk
aandacht voor.

JAARPLAN 2017

22

4 FINANCIËN RECHTSPRAAK
Randvoorwaarde voor goede rechtspraak
4.1

Financiering van de Rechtspraak
De Minister van VenJ verstrekt de Rechtspraak jaarlijks een bijdrage. De Rechtspraak
krijgt per vonnis een bedrag. De hoogte van het bedrag per vonnis hangt af van
het type zaak. Sommige zaken vragen immers meer tijd – en dus geld – dan andere.
Het totale bedrag hangt af van het aantal zaken. Hiervoor maakt de Rechtspraak
samen met het ministerie van VenJ productieafspraken, op basis van instroomvoorspellingen (zie bijlage 1). Deze voorspellingen zijn gebaseerd op prognosemodellen
die de Raad voor de rechtspraak samen met wetenschappelijk onderzoekscentrum
van het ministerie van VenJ (WODC) heeft opgesteld. 95% van de Rechtspraak wordt
op deze zogeheten methode van outputfinanciering gefinancierd.
De overige 5% betreft zaken die slechts in één of in enkele gerechten voorkomen
(onder andere bijzondere kamers, het College van Beroep voor het bedrijfsleven)
of rechtszaken waarvan nog niet duidelijk is wat een redelijke gemiddelde prijs is.
Het budget dat de Raad van het ministerie ontvangt, verdeelt de Raad in grote lijnen
volgens dezelfde systematiek als hierboven beschreven over de gerechten, alleen
fijnmaziger: voor de bepaling van het budget van een gerecht worden 53 soorten
zaken (zaakscategorieën) met bijbehorende prijzen onderscheiden. Dit wordt het
Lamicie-systeem genoemd. De Raad streeft naar een vereenvoudiging van dit
bekostigingssysteem (zie 4.3.2).
De Raad voor de rechtspraak onderhandelt elke drie jaar met het ministerie van VenJ
over het budget voor de Rechtspraak. Per type zaak wordt een prijs afgesproken.
Deze zaaksprijs geldt voor een periode van drie jaar. De meest recente onderhandelingen zijn in 2016 afgerond en hebben geleid tot een akkoord over prijzen voor de
periode 2017-2019.

4.2

Financieel beeld 2017
In 2017 stelt het ministerie van VenJ bijna 1 miljard euro ter beschikking voor de
Rechtspraak. Bij het maken van de prijsafspraken 2017-2019 heeft VenJ onderkend
dat de redelijk goede financiële uitgangspositie van de Rechtspraak de komende
jaren onder druk staat. Geconstateerd is dat met name voor de prijsperiode
2017-2019 de efficiencytaakstelling van het Kabinet en de mogelijke invulling
daarvan door de Rechtspraak niet op elkaar aansluiten. Afgesproken is dat VenJ
en de Rechtspraak gezamenlijk naar een oplossing zoeken voor de incidentele
problematiek als gevolg van ritme­verschillen tussen de reeds ingeboekte KEIbesparingen en de werkelijke realisatie daarvan.
Duidelijk is dat voor 2017 de financiële problematiek als gevolg van dit ritmeverschil
aanzienlijk zal zijn. Na de resultaatbepaling van 2016 en de actualisatie van de
business case KEI (zie kader) worden de omvang van de financiële problematiek
en de mogelijke oplossingen nader in beeld gebracht.

JAARPLAN 2017

23

Actualisering business case KEI
De in hoofdstuk 3 beschreven modernisering van de Rechtspraak (KEI) is ook
financieel een omvangrijke operatie. De kosten voor investeringen in IT en
de reorganisatie (op korte termijn) en de baten als gevolg van uitstroom
van personeel (op langere termijn) zijn aanzienlijk. Als onderdeel van de
programmabeheersing maakt de Rechtspraak gebruik van het instrument van
de business case, waarmee kosten en baten voor de maatschappij en voor de
Rechtspraak inzichtelijk worden gemaakt. Deze business case wordt periodiek
herijkt. In de eerste helft van 2017 wordt de geactualiseerde business case
opgeleverd. Voor de beheersing van het programma is een tevens strak
auditprogramma opgezet.

Bijlage 2 bevat een overzicht van de beschikbare middelen en verwachte kosten
voor 2017.

4.3

Onderhoud en ontwikkeling van het bekostigingsstelsel

4.3.1

Tijdbestedingsonderzoek
In 2017 voert de Rechtspraak het periodieke tijdbestedingsonderzoek uit. Elke drie
jaar doet de Rechtspraak onderzoek naar de tijdbesteding van rechters en juridisch
medewerkers. Het onderzoek geeft inzicht in de gemiddelde behandeltijd per zaak,
de hoeveelheid van overwerk en de omvang van indirecte tijd (voor bijvoorbeeld
studie en overleg). De uitkomsten worden onder andere gebruikt om tot de zaaksprijzen voor de prijsperiode 2020-2022 te komen. De behandeltijden worden
daarnaast gebruikt om de financiële gevolgen van voorgenomen wetgeving in kaart
te brengen.

4.3.2

Verbetering van de bekostiging
De Raad wordt gefinancierd via de begroting van het ministerie van VenJ en verdeelt
deze middelen over de gerechten en landelijke diensten. Hoewel dit financieringssysteem veel heeft opgeleverd, blijken er ook nadelen te zijn, te weten:
1. Het bekostigingssysteem van de Rechtspraak voorziet niet in financiering
van alle behoeften van de Rechtspraak
De Raad is hierover in overleg met het ministerie van VenJ. De Raad kaart onder
andere aan dat de onafhankelijke positie van de Rechtspraak onvoldoende tot
uitdrukking in de financiering komt. Ook is gebleken dat de mogelijkheden voor
innovatie ontoereikend zijn, doordat de Rechtspraak (hoofdzakelijk) per behandelde
rechtszaak wordt betaald. Het is daardoor niet mogelijk om voldoende te investeren
en de kosten daarvan te betalen met besparingen op een later moment.
Grote vernieuwingsprogramma’s zoals KEI en Herziening Gerechtelijke Kaart
(HGK) moesten daardoor uit het reguliere budget worden betaald. Mogelijk moet
de geldende regelgeving worden aangepast om tot adequate financiering van de
Rechtspraak te komen. Het is de bedoeling dat de gewenste verbeteringen van
kracht zijn in de eerstvolgende prijsperiode.

JAARPLAN 2017

24

2. Verdeling van de middelen over gerechten en landelijke diensten verloopt
suboptimaal
Er is kritiek op de wijze waarop het beschikbare geld verdeeld wordt binnen de
Rechtspraak. Hoewel er 53 zaakscategorieën worden gebruikt, geven gerechten
aan dat de prijzen vaak niet herkend worden. Ze passen niet altijd bij de tijd die
een bepaalde individuele zaak kost. Soms zijn prijzen van zaakscategorieën
structureel te hoog of te laag, soms doen de prijzen onvoldoende recht aan de
kosten van zeer specifieke rechtszaken die slechts in één of enkele gerechten
voorkomen. Tegelijkertijd zijn er signalen dat het aantal zaakscategorieën te groot
is en leidt tot onnodige bureaucratie. Tot slot moet gekeken worden of met het
huidige systeem voldoende recht wordt gedaan aan de kosten die gerechten niet
kunnen beïnvloeden.
3. Financieringssysteem wordt gebruikt als sturingsinstrument binnen gerechten
De hierboven beschreven 53 zaakscategorieën die gebruikt worden om geld
te verwerven, worden ten onrechte ook gebruikt om afdelingen en individuele
rechters aan te sturen. Rechters hebben daardoor het gevoel dat geld in plaats
van inhoud leidend is bij de sturing. Gezocht moet worden naar alternatieve
sturingsmogelijkheden die wél recht doen aan het werk van de rechter.
Door sturing op zaaksprijzen worden bovendien schotten tussen rechtsgebieden
gehandhaafd.
De Rechtspraak acht het van groot belang om snel én duurzaam verbetering aan te
brengen in de bekostigingssystematiek en bovenstaande problemen op te lossen.
Bij het eerste punt moet deze oplossing tot stand komen in goed overleg met het
ministerie van VenJ. De andere twee onderwerpen kan de Rechtspraak zelf oppakken.
Op dit moment worden concrete oplossingsrichtingen samen met rechters uitgewerkt.
Dit leidt tot een concreet actieplan dat er in de zomer van 2017 moet liggen.

JAARPLAN 2017

BIJLAGEN

25

JAARPLAN 2017

26

Bijlage 1.
Prognoses instroom en productie 2017
Totstandkoming prognoses
De prognose van de instroom aan zaken bij de Rechtspraak is allereerst gebaseerd
op beleidsneutrale prognoses (dat willen zeggen prognoses bij onveranderd beleid)
met behulp van prognosemodellen. Deze worden vervolgens aangevuld met te
verwachten beleidseffecten: (voorgenomen) wijzigingen in beleid, wet- en regelgeving
die een substantieel effect hebben op de instroom.
De prognosemodellen zijn door het WODC en de Raad opgesteld. De prognose­
modellen zijn verklaringsmodellen en houden rekening met de invloed van
(regionale) maatschappelijke (economische, demografische) ontwikkelingen op de
instroom van zaken bij de rechter en prognoses van economische en demografische
ontwikkelingen van instanties als het Centraal Planbureau en het Centraal Bureau
voor de Statistiek.

Productieafspraken
De productieafspraken voor 2017 tussen de Minister van VenJ en de Raad zijn conform
de ontwerpbegroting van VenJ meerjarig opgenomen. De productieafspraken zijn
afgeleid van de instroomprognoses, maar kunnen wel (licht) verschillen. Dit heeft
onder andere te maken met het moment van raming (de instroomprognosecijfers in
tabel 1 zijn recenter dan de productieafspraken).
Een voorbeeld zijn de gemaakte afspraken over vreemdelingenzaken. In 2017
worden – op basis van de kennis die nu beschikbaar is – een instroom van 35.200
zaken verwacht. Door internationale ontwikkelingen kan dit aantal echter afwijken
van de voorspelling. Een snelle afdoening in dit type zaken is voor de betrokkenen
en de samenleving belangrijk. Daarom heeft de Rechtspraak in overleg met het
ministerie een buffercapaciteit van 3.620 zaken opgenomen om een eventuele
stijging van vreemdelingenzaken te kunnen opvangen.

JAARPLAN 2017

27

Tabel 1 Instroomprognose en productieafspraken met de Minister 2016-2017
2016

instroom

2017

Gerealiseerde

Afspraak

Prognose

Afspraak

productie

productie

instroom

productie

Rechtbanken
Kanton

946.261

973.254

1.132.248

1.010.022

1.027.858

Civiel

278.969

279.489

294.458

285.012

279.013

Straf

176.950

174.646

178.235

172.450

175.764

Bestuur

48.491

49.926

52.047

51.379

49.631

Vreemdelingenkamers

30.760

29.731

39.310

35.200

43.520

Belasting

32.451

27.046

26.627

25.680

23.091

Civiel

14.420

13.914

14.413

13.694

14.452

Straf

34.584

35.671

36.723

35.539

36.623

Belasting

6.688

7.433

5.387

4.184

4.671

8.216

7.916

8.469

8.423

8.203

1.577.790

1.599.026

1.787.917

1.641.583

1.662.825

Gerechtshoven

Bijzondere colleges
Centrale Raad van Beroep
Totaal

Bovenstaande tabel toon de instroomprognose en productieafspraken voor het
merendeel van de rechtszaken die de Rechtspraak af doet. Een aantal bijzondere
rechtszaken is hier niet in opgenomen, bijvoorbeeld de zaken die het College van
Beroep voor het bedrijfsleven behandeld, of bijzondere kamers. Dit komt doordat
deze zaken anders gefinancierd worden en geen onderdeel zijn van de hierboven
gehanteerde prognosemodellen.

JAARPLAN 2017

28

Bijlage 2.
Beschikbare middelen en verwachte kosten 2017 3
Beschikbare middelen
Onderstaande tabel toont een specificatie van de middelen die het ministerie van
VenJ in 2017 aan de Rechtspraak ter beschikking stelt.
Tabel 2 Verwerving van middelen 2017
Middelen rechtspraak

(x E 1.000)

Bijdrage VenJ

949.987

Overige bijdrage VenJ

24.000

Overige opbrengsten

8.300

Begroting 2017 VenJ

982.287

Kasschuif aflossing RVB egalisatie oud specialties

-10.000

Beschikbare middelen VenJ

972.287

Verwachte kosten
In dit deel van de bijlage worden de verwachte meerjarige kosten van de Rechtspraak
toegelicht. Deze kosten worden onderscheiden in:
A productiegerelateerde kosten rechtspraak (€ 684 miljoen);
B gerechtskosten € 3,8 miljoen);
C overige kosten € 31,8 miljoen);
D kosten van taken die niet in het Besluit Financiering Rechtspraak 2005
(“BFR 2005”) geregeld zijn (€ 15,8 miljoen).
De onderstaande kostenraming sluit aan op de kosten die zijn opgenomen in
de begroting van het ministerie van VenJ 2017.

A. Productiegerelateerde kosten
De productiegerelateerde kosten van de rechtspraak kunnen krachtens het BFR 2005
worden onderscheiden in de productiegerelateerde kosten bij de gerechten,
specifieke kosten bij de gerechten, huisvestingskosten bij de gerechten en de kosten
die de Raad op centraal niveau maakt ten behoeve van de gerechten (met name ICT
en opleidingen).

3

De in deze bijlage opgenomen gegevens sluiten aan bij de Ontwerpbegroting begroting van V&J 2017.
De productieaantallen zijn gelijk aan de met het ministerie van VenJ, bij Ontwerpbegroting 2017, overeengekomen
productieafspraken voor 2017. De kosten zijn gebaseerd op het prijspeil 2015 rekening houdend met de structurele
doorwerking van de loon- en prijscompensatie 2016.

JAARPLAN 2017

29

Tabel 3 Specificatie productiegerelateerde kosten Rechtspraak 2017
(x E 1.000)
P*Q gerechten (incl. kosten kenniscentra)

684.187

Huisvestingskosten

82.618

Kosten centraal in beheer:

180.199

- ICT

85.638

- Opleidingen

16.214

- Bureau Raad voor de rechtspraak

18.383

- Overige uitgaven

59.964

Totaal Productiegerelateerde kosten

947.003

De productie gerelateerde kosten bij de gerechten (€ 947 miljoen) zijn te
specificeren naar:
- P*Q gerechten: de personele, materiële, afschrijvings- en rentekosten van de
gerechten (€ 684 miljoen);
- Huisvestingskosten: hebben grotendeels betrekking op de gebruikersvergoeding
(huur) die gerechten aan de Rijksgebouwendienst moeten betalen (€ 83 miljoen);
- Kosten in centraal beheer: zoals de ICT-kosten van de Rechtspraak, opleidingen
en het bureau van de Raad voor de rechtspraak (€ 180 miljoen).

JAARPLAN 2017

30

Tabel 4 Verwachte productiegerelateerde kosten gerechten 2017
Aantallen
producten

Verwachte
landelijke productgroepprijs (euro’s)

Verwachte kosten
(euro’s)

Kanton

1.027.858

115,36

118.572.595

Civiel

279.013

569,61

158.929.706

Straf

175.764

824,90

144.987.348

Bestuur

49.631

1.580,76

78.454.809

Vreemdelingenkamers

43.520

1.008,96

43.909.950

Belasting

23.091

869,64

20.080.778

Civiel

14.452

2.949,17

42.620.264

Straf

36.623

1.181,03

43.253.085

Belasting

4.671

2.710,48

12.660.589

8.203

2.525,65

20.717.663

Rechtbanken

Gerechtshoven

Bijzonder college
Centrale Raad van Beroep
Totaal

1.662.825

684.186.787

B. Gerechtskosten
Tot gerechtskosten behoren die gevallen waarin de wet de rechter de bevoegdheid
geeft om de behandeling van een voorgelegde zaak iets door een derde te laten
doen en waarbij uitdrukkelijk gesteld is dat de kosten daarvan ten laste van de Staat
komen (bijvoorbeeld het inschakelen van een tolk). Gerechtskosten hebben alleen
betrekking op bestuursrechtzaken en civiele zaken.
De gerechtskosten zijn voor rekening van de Rechtspraak. In 2017 worden de
gerechtskosten geschat op ruim E 3,8 miljoen. Het merendeel heeft betrekking
op civiele zaken. Gerechtskosten worden door middel van een openeinderegeling
vergoed door de Minister van VenJ.
Tabel 5 Gerechtskosten 2017
(x E 1.000)
Ger.kstn in civiele zaken

2.125

Ger.kstn in bestuurszaken

1.671

Totale gerechtskosten

3.796

JAARPLAN 2017

31

C. Overige kosten
Met de term overige kosten wordt in BFR 2005 gedoeld op de kosten voor megazaken
in het strafrecht (zaken met een zittingstijd hoger dan 25 uur, inclusief de zaken op
grond van de Wet Internationale Misdrijven), de kosten van de bijzondere kamers
(bijvoorbeeld ondernemingskamer, douanekamer) en de kosten van het CBb.
Tabel 6 Overige uitgaven 2017
(x E 1.000)
Megazaken

17.281

College van Beroep voor het bedrijfsleven

6.448

Bijzondere kamers

8.037

Totaal overige uitgaven

31.766

Het grootste deel van deze kosten betreft de kosten van de megazaken in het
strafrecht, te weten € 17,3 miljoen. Voor een megastrafzaak is veel meer behandeltijd nodig dan voor een reguliere strafzaak in een meervoudige strafkamer. Daarom
worden deze megazaken als een aparte categorie behandeld.
Een kleiner deel van de overige kosten (circa € 8 miljoen) heeft betrekking op de
kosten van de bijzondere kamers. Het gaat hier om bij wet aan gerechten opge­
dragen taken.4

D. Kosten van taken die niet in het BFR 2005 zijn geregeld
Tabel 7 Kosten 2017 van taken die niet in BFR-2005 zijn geregeld
(x E 1.000)
Tuchtrecht

4.135

Commissies van toezicht

6.139

Overige taken

5.530

Totale kosten niet wettelijke taken

15.804

Behalve voor de in het BFR 2005 geregelde taken maakt de Rechtspraak ook
kosten voor andere activiteiten. Het gaat hier onder andere om kosten in verband
met tuchtrecht, kosten van de secretariaten van Commissies van Toezicht voor het
gevangeniswezen en kosten van parketpolitie.

4

Het gaat om de douanekamer (hof Amsterdam, rechtbank Noord-Holland), de Ondernemingskamer
(hof Amsterdam), de kamers voor het kwekersrecht (hof Den Haag), de octrooikamer (hof Den Haag, rechtbank
Den Haag), de merkenwetkamer (hof Den Haag), zaken in verband met de Wet administratiefrechtelijke handhaving
verkeersvoorschriften (hof Arnhem-Leeuwarden, rechtbank Noord-Nederland), adviezen ingevolge de Wet overdracht
tenuitvoerlegging, (hof Arnhem-Leeuwarden), Penkamer (hof Arnhem-Leeuwarden), de centrale grondkamer
(hof Arnhem-Leeuwarden), liaisonrechter (rechtbank Den Haag), de kamer voor bijzondere competentiezaken
bestuurszaken (rechtbank Rotterdam) en overleveringswetzaken (rechtbank Amsterdam).

JAARPLAN 2017

32

Bijlage 3.
Kwaliteitsnormen 2017
Binnen de Rechtspraak gelden in 2017 kwaliteitsnormen voor:
- Permanente educatie. De norm is gemiddeld 30 opleidingsuren per jaar,
c.q. een minimum van 90 uren verspreid over een termijn van drie jaar.
Dit geldt voor iedere raadsheer, rechter en juridisch medewerker.
- Goede bewijsmotivering. minimaal 50% van de meervoudige uitspraken in
strafzaken dient volgens de zogeheten Promismethode te worden afgedaan.
- Doorlooptijden. Per zaakstype zijn termijnen vastgesteld waarbinnen een
normpercentage van het totaal aantal zaken moet zijn afgedaan.
- Meervoudige afdoening. Er zijn per rechtsgebied minimum percentages
vastgesteld voor de meervoudige afdoening van zaken.
- Reflectie. Iedere raadsheer en rechter neemt volgens de norm jaarlijks deel
aan een intervisie- en/ of reflectietraject. De norm is ook van toepassing op
de juridisch medewerkers in de rechtbanken.

JAARPLAN 2017

33

Hieronder wordt een overzicht van de percentages per norm weergegeven.
Rechtbanken

Norm

Permanente educatie – rechters

100%

Permanente educatie – juridisch medewerkers

100%

Reflectie – rechters

100%

Reflectie – juridisch medewerkers

100%

Aantal MK – civiel handel

10%

Aantal MK – civiel familie

3%

Aantal MK – bestuur algemeen

10%

Aantal MK – vreemdelingenkamer

5%

Aantal MK – belasting Rijk

25%

Aantal MK – straf

15%

Promis

50%

Gerechtshoven

Norm

Permanente educatie – raadsheren

100%

Permanente educatie – juridisch medewerkers

100%

Reflectie – raadsheren

100%

Aantal MK – belasting

90%

Aantal MK – straf

85%

Promis

50%

Bijzondere colleges

Norm

Permanente educatie – raadsheren CRvB

100%

Permanente educatie – juridisch medewerkers CRvB

100%

Permanente educatie – raadsheren CBb

100%

Permanente educatie – juridisch medewerkers CBb

100%

JAARPLAN 2017

34

Normering doorlooptijden
Normering doorlooptijdnormen rechtbanken

Norm 2016

Civiel- handelszaken
1

Handelszaken met verweer – norm 1

90%

≤ 2 jaar

Handelszaken met verweer – norm 2

70%

≤ 1 jaar

2

Handelszaken zonder verweer (verstek)

90%

≤ 6 wkn.

3

Beëindigde faillissementen

90%

≤ 3 jaar

4

Handelsrekesten (vooral insolventie)

90%

≤ 3 mnd.

5

Kort gedingen / vovo’s (inclusief familierecht)

95%

≤ 3 mnd.

Scheidingszaken totaal (exclusief vovo’s)

95%

≤ 1 jaar

– waarvan op gemeenschappelijk verzoek

95%

≤ 2 mnd.

7

Alimentatiezaken, bijstandsverhaal

90%

≤ 1 jaar

8

Omgang- en gezagzaken

85%

≤ 1 jaar

9

Jeugdbeschermingszaken kinderrechter
(OTS en UHP)

90%

≤ 3 mnd.

– waarvan eerste verzoeken tot OTS

80%

≤ 3 wkn.

Reguliere bestuurszaken, bodemzaken – norm 1

90%

≤ 1 jaar

Reguliere bestuurszaken, bodemzaken – norm 2

70%

≤ 9 mnd.

11

Voorlopige voorzieningen bestuur regulier

90%

≤ 3 mnd.

12

Vreemdelingenzaken, bodemzaken

90%

≤ 9 mnd.

13

Belastingzaken lokaal, bodemzaken

90%

≤ 9 mnd.

14

Rijksbelastingzaken, bodemzaken – norm 1

90%

≤ 18 mnd.

Rijksbelastingzaken, bodemzaken – norm 2

70%

≤ 1 jaar

Handelszaken met verweer – norm 1

90%

≤ 1 jaar

Handelszaken met verweer – norm 2

75%

≤ 6 mnd.

16

Arbeidsontbindingen op tegenspraak

95%

≤ 3 mnd.

17

Handelsrekesten, niet-arbeidszaken

95%

≤ 6 mnd.

18

Handelszaken zonder verweer (verstek)

90%

≤ 6 wkn.

19

Geregelde arbeidsontbindingen

90%

≤ 15 dgn.

20

Kort gedingen / vovo’s

95%

≤ 3 mnd.

21

Overtredingszaken

85%

≤ 1 mnd.

22

Mulderzaken

80%

≤ 3 mnd.

Civiel- familiezaken
6

Bestuursrechtelijke zaken
10

Kantonzaken
15

JAARPLAN 2017

35

Strafzaken
23

Strafzaken MK (= meervoudig behandeld)

90%

≤ 6 mnd.

24

Politierechterzaken (incl. economische)

90%

≤ 5 wkn.

25

Strafzaken bij de kinderrechter (enkelvoudig)

85%

≤ 5 wkn.

26

Raadkamerzaken m.b.t. voorlopige hechtenis

100%

≤ 2 wkn.

27

Raadkamerzaken niet voorlopige hechtenis

85%

≤ 4 mnd.

28

Uitwerken strafzaken (EK+MK) i.v.m. hoger beroep,
jeugd

100%

≤ 4 wkn.

29

Uitwerken strafzaken (EK+MK) i.v.m. hoger beroep, niet
jeugd

100%

≤ 16 wkn.

– waarvan gedetineerdenzaken

100%

≤ 3 mnd.

Normering doorlooptijdnormen gerechtshoven

Norm 2016

Handelszaken
1

Handelszaken dagvaardingen – norm 1

90%

≤ 2 jaar

Handelszaken dagvaardingen – norm 2

70%

≤ 1 jaar

2

Isolventierekesten

90%

≤ 2 mnd.

3

Handelsrekesten, niet insolventie

90%

≤ 6 mnd.

Familierekesten

90%

≤ 1 jaar

– waarvan Jeugdbeschermingszaken

90%

≤ 4 mnd.

Belastingzaken – norm 1

90%

≤ 18 mnd.

Belastingzaken – norm 2

70%

≤ 1 jaar

Familiezaken
4

Belastingzaken
5

Strafzaken
6

Meervoudige Kamer-zaken

85%

≤ 9 mnd.

7

EK-strafzaken, niet kantonappellen

85%

≤ 6 mnd.

8

EK-strafzaken, kantonappellen

85%

≤ 6 mnd.

9

Raadkamer m.b.t. voorlopige hechtenis

90%

≤ 2 wkn.

10

Raadkamer niet voorlopige hechtenis

80%

≤ 4 mnd.

11

Klachten niet vervolgen (12 Sv)

85%

≤ 6 mnd.

12

Uitwerken (MK) strafzaak i.v.m. cassatie

100%

≤ 6 mnd.

Dit jaarplan is een uitgave van de Rechtspraak.
2017