Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 131

Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in
overweging te nemen tot verandering in de
Grondwet, strekkende tot het opnemen van een
constitutionele basis voor de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba en het regelen
van de betrokkenheid van hun algemeen
vertegenwoordigende organen bij de verkiezing
van de leden van de Eerste Kamer

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Algemeen deel
1. Aanleiding, doel en inhoud van het wetsvoorstel
Dit wetsvoorstel strekt ertoe de staatkundige positie van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba in de Grondwet vast te leggen. Door de inwerkingtreding van de artikelen I en II van de Rijkswet wijziging Statuut in
verband met de opheffing van de Nederlandse Antillen1 op 10 oktober
2010 is de toetreding van Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot het staatsbestel van Nederland een feit en is de Grondwet in haar geheel van
toepassing op deze eilanden. De volgende stap is dat voor Bonaire, Sint
Eustatius en Saba in de Grondwet een constitutionele basis wordt
opgenomen die een bijzondere vorm van lokaal bestuur mogelijk maakt:
territoriale openbare lichamen die niet provinciaal zijn ingedeeld en
waarvoor afwijkende regels kunnen worden gegeven.

1

Stb. 2010, 333.
Deze Slotverklaring is in oktober en
november 2006 bekrachtigd door de drie
eilandsraden.
3
Artikel 239 van de Wet openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
4
Bijlage bij Kamerstukken II 2006/07, 30 800
IV en 30 461, nr. 3.
2

kst-33131-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

De eilanden hebben in eerste aanleg de status van openbare lichamen in
de zin van artikel 134 Grondwet gekregen, zoals is afgesproken in de
Slotverklaring van de Miniconferentie over de toekomstige positie van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba van 11 oktober 2006.2 Hun bestuurlijke
inrichting en de verhouding tot het Rijk zijn geregeld in de Wet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de Wet financiën openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. In de Kieswet is een regeling
opgenomen voor de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer en de
leden van de eilandsraad door de Nederlandse inwoners van de eilanden.
Met de besturen van de drie eilandgebieden is afgesproken dat Nederland
en de drie eilanden gezamenlijk de uitwerking van de staatkundige
structuur zullen evalueren; deze evaluatie zal binnen zes jaar na de
transitiedatum voltooid zijn.3 Daarna zal worden bezien wat het staatsrechtelijke eindmodel voor de eilanden zal zijn. De regering heeft er steeds
de voorkeur aan gegeven eerst dit eindmodel te bepalen en dan te bezien
of, en zo ja, op welke punten, de Grondwet wijziging behoeft. Artikel 134
van de Grondwet biedt – zoals afdeling I van de Raad van State van het
Koninkrijk in zijn voorlichting van 18 september 2006 voorstelde4 – de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

1

mogelijkheid aan Bonaire, Sint Eustatius en Saba de status van openbare
lichamen te geven. De Raad achtte ook wat betreft het kiesrecht voor de
Eerste Kamer wijziging van de Grondwet vooraf niet nodig. De regering
heeft steeds betoogd dat er geen directe noodzaak tot wijziging van de
Grondwet is, naast de wel noodzakelijke wijziging van het Statuut voor het
Koninkrijk. De Tweede Kamer stelde zich echter op het standpunt dat een
spoedige indiening van een voorstel tot wijziging van de Grondwet
wenselijk is.1 Met dit wetsvoorstel geeft de regering uitvoering aan deze
wens van de Tweede Kamer. Het regelt dat de leden van de eilandsraden
de leden van de Eerste Kamer kunnen kiezen. Overigens treedt de
desbetreffende bepaling in de Kieswet pas in werking wanneer het
onderhavige voorstel in werking is getreden.2
Artikel 134 van de Grondwet fungeert nu als grondslag voor de instelling
van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Deze bepaling
maakt het mogelijk openbare lichamen voor beroep en bedrijf en andere
openbare lichamen in te stellen. Het artikel is echter niet met het oog op
territoriale openbare lichamen met een algemene bestuursopdracht
geschreven. Het bevat daarom geen grondwettelijke waarborgen die
kenmerkend zijn voor en tevens zijn voorbehouden aan de territoriaal
gedecentraliseerde bestuurslichamen die de Grondwet kent: gemeenten
en provincies. De wetgever heeft bij de instelling van de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba voorzieningen getroffen welke
in de Grondwet tot nu toe zijn voorbehouden aan gemeenten en
provincies. Het is wenselijk aan deze voorzieningen een basis in de
Grondwet te geven. Daarom wordt voorgesteld een bepaling in de
Grondwet op te nemen, waaruit voortvloeit dat voor de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba ook de overeenkomstige
grondwettelijke waarborgen gelden onder eerbiediging van de
verschillen.
In het voorgestelde artikel 132a worden de meeste grondwettelijke
bepalingen die gelden voor gemeenten van overeenkomstige toepassing
verklaard, omdat de openbare lichamen een vorm van territoriale
decentralisatie zijn die sterke gelijkenis vertoont met de gemeente. De
openbare lichamen hebben net als gemeenten een algemene, niet tot
bepaalde belangen beperkte bestuursopdracht (een open huishouding),
een rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordiging en een eigen
belastinggebied. Ook hun inrichting komt op hoofdpunten overeen met
die van de gemeente, waarbij sprake is van drie hoofdorganen: de
eilandsraad, het bestuurscollege en de gezaghebber. Dit alles is in de Wet
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba vastgelegd.

1
Kamerstukken II 2009/10, 32 123 IV, nr. 12
(motie-Remkes c.s., aangenomen op
8 december 2009).
2
Artikel III, tweede lid, van de Wet van 17 mei
2010 tot wijziging van de Kieswet in verband
met de nieuwe staatsrechtelijke positie van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar
lichaam binnen Nederland (Stb. 2010, 347). Zie
daarover Kamerstukken II 2009/10, 31 954,
nr. 14, blz. 33.

De verdere opzet van het algemeen deel van deze memorie van
toelichting is als volgt. Paragraaf 2 gaat in op de bijzondere vorm van
lokaal bestuur. Aan de toepasselijke grondwettelijke regels van hoofdstuk
7 wordt in paragraaf 3 aandacht besteed. In paragraaf 4 komt de regeling
aan de orde die erin voorziet dat de leden van de eilandsraden, op
dezelfde voet als de leden van de provinciale staten, de leden van de
Eerste Kamer kiezen. Paragraaf 5 schenkt aandacht aan de mogelijkheid
voor de drie eilanden afwijkende regels te stellen met het oog op
bijzondere omstandigheden waardoor deze eilanden zich wezenlijk
onderscheiden van het Europese deel van Nederland. In paragraaf 6 wordt
kort verslag gedaan van de consultaties die over een voorontwerp van dit
voorstel hebben plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

2

2. Bijzondere vorm van lokaal bestuur
Artikel 134 Grondwet, waarop de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba is gebaseerd, kan slechts een tijdelijke basis bieden, nu
dit artikel niet is bedoeld voor een permanente vorm van territoriale
decentralisatie. Met dit wetsvoorstel wordt een constitutionele basis
gecreëerd voor een regeling bij wet die rekening houdt met de bijzondere
positie van territoriale openbare lichamen in het Caribische deel van
Nederland (artikel 132a). Net als in artikel 123 voor gemeenten is bepaald,
wordt het aan de wetgever overgelaten territoriale openbare lichamen in
het Caribische deel van Nederland in te stellen en zo nodig op te heffen.
De Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba biedt de
uitwerking van deze bepaling. De bepaling ziet uiteraard niet op Aruba,
Curaçao en Sint Maarten, omdat zij niet tot het Caribische deel van
Nederland behoren, maar ingevolge het Statuut de status van land binnen
het Koninkrijk hebben.
De eilanden vallen als territoriale openbare lichamen rechtstreeks onder
Nederland. Vooral door de kleine oppervlakte en bevolkingsomvang van
de eilanden, en de grote afstand tot het Europese deel van Nederland
heeft indeling in een bestaande of nieuwe provincie geen meerwaarde.
Omdat de eilanden zich in verschillende opzichten sterk onderscheiden
van het Europese deel van Nederland, is het mogelijk om voor Bonaire,
Sint Eustatius en Saba regels vast te stellen die zijn toegesneden op de
specifieke situatie op deze eilanden en die dus anders kunnen zijn dan de
in het Europese deel van Nederland geldende regels. Op Bonaire, Sint
Eustatius en Saba gelden – in ieder geval de eerste jaren na 10 oktober
2010, op welke datum zij deel zijn geworden van het staatsbestel van
Nederland – zoveel andere regels dan in de rest van Nederland, dat er
sprake is van twee gescheiden rechtsordes.
3. Toepasselijke grondwettelijke regels van hoofdstuk 7
Vrijwel alle grondwettelijke bepalingen die voor gemeenten gelden, zullen
volgens dit voorstel van overeenkomstige toepassing zijn op de territoriale openbare lichamen in het Caribische deel van Nederland (artikelen
124, 125 en 127 tot en met 132). Dit betekent in grote lijnen het volgende
voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba. De bepalingen inzake autonomie en
medebewind gelden ook voor hen. Het bestuur van deze openbare
lichamen bestaat uit de rechtstreeks gekozen eilandsraad als hoogste
orgaan en voorts het bestuurscollege en de gezaghebber. De verordeningsbevoegdheid berust in beginsel bij de eilandsraad. Autonome
bevoegdheden kunnen slechts door de eilandsraad aan andere organen
worden toegekend. De eilandsraad wordt rechtstreeks gekozen op basis
van evenredigheid. De zittingsduur is vier jaar, behoudens bij de wet te
bepalen uitzonderingen. De leden stemmen zonder last. Bij wet worden
incompatibiliteiten vastgesteld. Door het van overeenkomstige toepassing
verklaren van artikel 130 is het aan de wetgever om al dan niet over te
gaan tot het bij wet toekennen van het kiesrecht voor de eilandsraad aan
niet-Nederlanders. Hierbij is van belang dat het van overeenkomstige
toepassing verklaren van artikel 130 de mogelijkheid open laat om
niet-Nederlanders wel actief maar geen passief kiesrecht voor de
eilandsraadsverkiezingen toe te kennen. Op deze wijze zou voorkomen
kunnen worden dat niet-Nederlanders kiesrecht hebben voor de
verkiezing van de leden van de Eerste Kamer. Vervolgens is geregeld dat
de gezaghebber bij koninklijk besluit wordt benoemd. De wet regelt verder
de bestuurlijke inrichting en het toezicht. Vernietiging van besluiten van
het eilandsbestuur kan alleen geschieden wegens strijd met het recht of
het algemeen belang. De wet regelt verder de voorzieningen bij taakverwaarlozing; in geval van grove taakverwaarlozing kunnen alleen bij de wet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

3

en met afwijking van de artikelen 125 en 127 voorzieningen worden
getroffen. Ten slotte biedt het wetsvoorstel een basis voor een wettelijke
regeling van de lokale belastingen en de financiële verhouding tot het
Rijk. Voor de drie eilanden zijn deze onderwerpen nu geregeld in de Wet
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, de Wet financiën
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en de Kieswet.
Enkele bepalingen van hoofdstuk 7 worden niet van overeenkomstige
toepassing verklaard. Voor de artikelen 134, 135 en 136 is dat niet nodig
omdat deze bepalingen al uit eigen kracht gelden voor de openbare
lichamen in het Caribische deel van Nederland. Zo biedt artikel 134 van de
Grondwet een basis voor het instellen en opheffen van openbare
lichamen voor beroep en bedrijf en andere openbare lichamen. Op grond
van deze bepaling kunnen ook in de territoriale openbare lichamen in het
Caribische deel van Nederland openbare lichamen voor beroep en bedrijf
en andere openbare lichamen worden ingesteld en opgeheven. Het is
daarvoor niet nodig de bepaling van overeenkomstige toepassing te
verklaren. Artikel 135 Grondwet biedt een basis voor publiekrechtelijke
samenwerking tussen openbare lichamen. Voor de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba geldt hoofdstuk XIA van de Wet gemeenschappelijke regelingen, die uitvoering geeft aan artikel 135 Grondwet.
Artikel 136 Grondwet inzake de geschillenbeslechting tussen openbare
lichamen geldt eveneens, maar deze bepaling wordt in de praktijk niet of
nauwelijks toegepast. Voor de drie eilanden zal dat niet anders zijn. Het is
niet nodig de artikelen 135 en 136 van overeenkomstige toepassing te
verklaren, nu deze reeds uitdrukkelijk spreken over «openbare lichamen».
In andere gevallen worden bepalingen van hoofdstuk 7 niet van overeenkomstige toepassing verklaard omdat voor een andere voorziening is
gekozen. Zo worden de artikelen 123 en 126 niet van overeenkomstige
toepassing verklaard. Voor artikel 123 is dit niet nodig, omdat het
voorgestelde eerste lid van artikel 132a daarvan de tegenhanger vormt
voor de openbare lichamen in het Caribische deel van Nederland. Wat
betreft artikel 126 geldt dat de openbare lichamen niet provinciaal zijn
ingedeeld en dus geen commissaris van de Koningin hebben. Een basis
voor een ambtsinstructie is daarom niet nodig.
Ten slotte wordt ook artikel 133, dat regels geeft over waterschappen, niet
aangepast en niet van overeenkomstige toepassing verklaard, omdat de
instelling van één of meerdere waterschappen in het Caribische deel van
Nederland niet wordt overwogen. Waterbeheer is een taak voor het
eilandsbestuur.
4. Kiesrecht Eerste Kamer
Artikel 55 van de Grondwet kent het kiesrecht voor de leden van de Eerste
Kamer toe aan de leden van provinciale staten. Omdat de provinciale
bestuurslaag op de drie eilanden ontbreekt, regelt dit voorstel dat de
leden van de eilandsraden op dezelfde voet als de leden van provinciale
staten de leden van de Eerste Kamer kiezen. Eilandsraden zijn net als
provinciale staten rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigingen.
Daarom ligt het voor de hand de eilandsraden als kiescollege voor de
Eerste Kamer aan te wijzen.
5. Afwijkende regels
In de al genoemde Slotverklaring van 11 oktober 2006 kwamen de
eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba met Nederland overeen dat van
de (Europees-)Nederlandse wetgeving afwijkende regelingen zouden
worden getroffen, gezien onder meer de bevolkingsomvang van de drie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

4

eilanden, de grote afstand tot (Europees) Nederland en hun insulaire
karakter. Deze afspraak is vastgelegd in de tweede volzin van artikel 1,
tweede lid, van het Statuut voor het Koninkrijk.1 Volgens deze bepaling
kunnen voor deze eilanden regels worden gesteld en andere specifieke
maatregelen worden getroffen met het oog op de economische en sociale
omstandigheden, de grote afstand tot het Europese deel van Nederland,
hun insulaire karakter, kleine oppervlakte en bevolkingsomvang, geografische omstandigheden, het klimaat en andere factoren waardoor deze
eilanden zich wezenlijk onderscheiden van het Europese deel van
Nederland.
De tweede volzin van artikel 1, tweede lid, van het Statuut somt een aantal
factoren op waardoor de eilanden zich wezenlijk onderscheiden van het
Europese deel van Nederland en aanleiding kunnen zijn om voor deze
eilanden andere regels vast te stellen dan voor het Europese deel van
Nederland. Deze opsomming is overigens niet uitputtend. Het voorgestelde derde lid van artikel 132a geeft dit in een meer algemene formulering weer, zonder het benoemen van specifieke factoren of omstandigheden. Deze formulering past beter in het sobere karakter van de
Grondwet. De eilanden onderscheiden zich op vele punten van het
Europese deel van Nederland. Volgens de Statuutwetgever was niet te
voorzien welke factoren aanleiding zullen geven tot het stellen van
afwijkende regels. Deze situatie is nu niet anders. Het opsommen van
factoren is een momentopname. Zo kunnen de economische en sociale
omstandigheden in de loop van de tijd wijzigen en kan de bevolkingsomvang toenemen. De regering heeft daarom afgezien van het opnemen
van factoren in artikel 132a.
Het belang van het derde lid van artikel 132a ligt in de uitdrukkelijke
erkenning door de Grondwetgever dat er fundamentele verschillen zijn
tussen de drie Caribische eilanden en het Europese deel van Nederland.
Deze verschillen leiden ertoe dat tussen de eilanden en gemeenten op
bredere schaal dan tussen gemeenten onderling onderscheid wordt
gemaakt. Voor de openbare lichamen zullen op vele punten specifieke
voorzieningen, in wetgeving en bestuurlijke maatregelen, moeten worden
getroffen. Nu sprake is van gescheiden rechtsordes is een uitdrukkelijke
erkenning van de verschillen door de Grondwet wenselijk.
Specifieke regels kunnen alleen worden getroffen indien er sprake is van
bijzondere omstandigheden waardoor de eilanden zich wezenlijk
onderscheiden van het Europese deel van Nederland. Dat betekent in de
praktijk dat bij iedere regeling die specifiek op de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba is gericht, gemotiveerd moet worden
waarom voor deze afwijkende regeling is gekozen.
6. Consultatie

1
Zie voor de parlementaire geschiedenis de
Kamerstukken 32 213 (R 1903) en de Rijkswet
wijziging Statuut in verband met de opheffing
van de Nederlandse Antillen (Stb. 2010, 333).

Het voorontwerp van dit wetsvoorstel is voorgelegd aan de eilandsbesturen van Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Bovendien is het voorontwerp
in de periode van 28 juni 2010 tot en met 28 augustus 2010 opengesteld
voor internetconsultatie. Hierop zijn van drie particulieren reacties
binnengekomen. Mede naar aanleiding van deze reacties wijkt het
wetsvoorstel op verschillende punten af van het voorontwerp. In artikel
132a, eerste lid, wordt nu aan de wetgever de mogelijkheid geboden om
in het Caribische deel van Nederland territoriale openbare lichamen in te
stellen en op te heffen. Dat past beter in het stelsel van de Grondwet zoals
die sinds 1983 luidt, waarin het ook aan de wetgever is om gemeenten en
provincies in te stellen en op te heffen. Artikel 128 is van overeenkomstige
toepassing verklaard. De artikelen 55 en 103, tweede lid, worden zelf
gewijzigd; van de concentratie in één enkele grondwetsbepaling van alles

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

5

wat Bonaire, Sint Eustatius en Saba betreft is afgezien. Met deze wijzigingen is aan de meeste reacties tegemoet gekomen. De suggestie om te
spreken van «gewesten» is niet overgenomen. Wel is – na overleg
daarover met de bestuurscolleges van de drie openbare lichamen – naar
aanleiding van het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State artikel 130 van overeenkomstige toepassing verklaard; in het slot
van paragraaf 3 is hierop ingegaan.
Artikelsgewijs deel
Artikel II, onderdeel A (artikel 23, vierde lid)
Het recht op het ontvangen van openbaar onderwijs geldt niet alleen in
gemeenten, maar ook in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba. De onderwijswetgeving voor de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (de Wet primair onderwijs BES en de Wet voortgezet
onderwijs BES) houdt hier al rekening mee.
Artikel II, onderdeel B (artikel 55)
In artikel I, onderdeel P, hoofdstuk Ya, paragraaf 4, van de Wet van 17 mei
2010 tot wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam
binnen Nederland (Stb. 2010, 347) wordt de verkiezing van de leden van
de Eerste Kamer der Staten-Generaal in de openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba geregeld. Bovengenoemde paragraaf kan pas in
werking treden op het moment dat de Grondwet voorziet in het kiesrecht
van de leden van de eilandsraden van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
voor de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer.1 Het voorgestelde
artikel II, onderdeel B, voorziet hierin. Voor een verdere toelichting wordt
verwezen naar paragraaf 4 van het algemeen deel van de toelichting.
Artikel II, onderdeel C (artikel 103, tweede lid)
Bij de afkondiging van een uitzonderingstoestand kan op grond van artikel
103, tweede lid, van de Grondwet (onder andere) worden afgeweken van
de grondwetsbepalingen inzake de bevoegdheden van de besturen van
gemeenten. Door het opnemen van de zinsnede «openbare lichamen als
bedoeld in artikel 132a» in de opsomming in artikel 103, tweede lid, van
de Grondwet kan bij de afkondiging van een uitzonderingstoestand tevens
worden afgeweken van de grondwetsbepalingen inzake de bevoegdheden
van de besturen van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba. De afkondiging van de uitzonderingstoestand in de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba is nader geregeld in § 2a van de
Coördinatiewet uitzonderingstoestanden.
Artikel II, onderdeel E (nieuw artikel 132a)
Eerste lid

1
Zie artikel III, tweede lid, van de Wet tot
wijziging van de Kieswet in verband met de
nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire,
Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam
binnen Nederland (Stb. 2010, 347).

Met het voorgestelde artikel 132a, eerste lid, wordt voorzien in een eigen
grondwettelijke basis voor de territoriale openbare lichamen in het
Caribische deel van Nederland, dus voor de openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba en daarmee ook voor de wet waarin deze zijn
ingesteld, de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Voor een nadere toelichting hierop wordt verwezen naar paragraaf 2 van
het algemeen deel van de toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

6

Tweede lid
In het tweede lid wordt een aantal artikelen van overeenkomstige
toepassing verklaard ten aanzien van de openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba. Waar in die artikelen wordt gesproken over de
gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de
burgemeester, dient de eilandsraad, het bestuurscollege respectievelijk de
gezaghebber te worden gelezen. Dit zijn de overeenkomstige organen in
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Hiernaast dient in
de plaats van «gemeentelijke verordeningen» «eilandsverordeningen» te
worden gelezen, aangezien de eilandsverordening de aan de gemeentelijke verordening overeenkomstige wettelijke regeling is. De in de artikelen
genoemde provinciale organen komen niet voor in de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba, aangezien deze lichamen geen deel
uitmaken van een provincie. Met betrekking tot het van overeenkomstige
toepassing verklaren van de artikelen 124, 125 en 127 tot en met 132
wordt verder verwezen naar paragraaf 3 van het algemeen deel van de
toelichting.
Derde lid
Dit lid bevat de essentie van artikel 1, tweede lid, tweede volzin, van het
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Dit artikellid uit het Statuut
voor het Koninkrijk der Nederlanden kan dan ook met de inwerkingtreding
van deze Grondswetswijziging komen te vervallen (zie artikel III). Voor een
uitgebreide toelichting wordt verwezen naar paragraaf 5 van het
algemeen deel van de toelichting.
Artikel III (nieuw artikel IV)
Het voorgestelde artikel III voegt een nieuw artikel IV toe aan de additionele artikelen van de Grondwet. Artikel IV geeft uitvoering aan artikel 54
van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden. Op grond van artikel
54 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden wordt artikel 1,
tweede lid, van het Statuut vervallen verklaard op het moment dat bij de
Grondwet wordt voorzien in de positie van Bonaire, Sint Eustatius en
Saba binnen het staatsbestel van Nederland.
In het tweede lid van artikel 54 wordt bepaald dat artikel 54 van het
Statuut zelf ook vervalt op het moment dat de Grondwetswijziging in
werking treedt waarmee artikel 1, tweede lid, van het Statuut vervallen
wordt verklaard. Artikel 54 van het Statuut vervalt dus automatisch op het
moment dat de onderhavige wijziging van de Grondwet in werking treedt.
De minister-President, minister van Algemene Zaken,
M. Rutte
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 131, nr. 3

7