HGIS-Jaarverslag 2010
Homogene Groep
Internationale
Samenwerking

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

Homogene Groep Internationale Samenwerking
2010 (HGIS-jaarverslag 2010)

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 mei 2011
Hierbij bied ik u het jaarverslag 2010 aan van de Homogene Groep
Internationale Samenwerking (HGIS).
Het HGIS-jaarverslag 2010 geeft inzicht in de besteding van de
Nederlandse middelen aan internationale samenwerking in 2010. Het
verslag volgt de indeling van het jaarverslag van Buitenlandse Zaken:
het tekstuele verslag gaat in de op de beleidsthema’s en vervolgens
worden de HGIS-uitgaven gepresenteerd naar departement,
begrotingsartikel, beleidsthema en naar partnerland. Voor meer
gedetailleerde informatie wordt verwezen naar de jaarverslagen van
de betrokken HGIS-departementen.

De minister van Buitenlandse Zaken,
Dr. U. Rosenthal

1

HGIS jaarverslag 2010
Inhoudsopgave

blz.

Voorwoord

3

1. HGIS op hoofdlijnen: belangrijkste resultaten en uitgaven
A. HGIS/ODA
B. HGIS/non-ODA
2. Toelichting op resultaten en realisaties per beleidsthema

4
5
6
7

Bijlagen:
1. HGIS-uitgaven en -ontvangsten per begroting en artikel

22

2. ODA-uitgaven naar beleidsthema

26

3. ODA-prestatie

27

4. ODA-uitgaven partnerlanden

28

5. Uitgaven natuur, milieu en water

32

6. Uitgaven HIV/Aids, malaria en tuberculose

34

7. ODA-uitgaven basisonderwijs

35

8. Non-ODA-uitgaven naar beleidsthema

36

1

Voorwoord
Dit jaarverslag van de Homogene Groep Internationale Samenwerking (HGIS) geeft inzicht in de
besteding van Nederlandse middelen aan internationale samenwerking in 2010.
Vrijwel alle vakministeries doen uitgaven op het gebied van internationale samenwerking. Het
HGIS-jaarverslag is het enige verslag dat een volledig overzicht geeft van alle uitgaven aan
internationale samenwerking die op de verschillende departementale begrotingen staan. De
budgettaire constructie van de HGIS werd in 1997 ingesteld om onderlinge samenwerking te
bevorderen en om uitgaven aan internationale samenwerking van de verschillende ministeries in
samenhang te kunnen bezien.
In de tabellen en figuren is onderscheid gemaakt tussen uitgaven in het kader van officiële
ontwikkelingssamenwerking (ODA: Official Development Assistance) en de overige uitgaven
internationale samenwerking (non-ODA). De Minister van Buitenlandse Zaken is coördinator van
het Nederlands buitenlands beleid en daarmee van de HGIS. De Staatssecretaris van Europese
Zaken en Ontwikkelingssamenwerking is eerstverantwoordelijke voor de coördinatie van de ODAmiddelen.
Het is de gewoonte dat de HGIS-nota de indeling van de begroting van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken volgt. Op dezelfde wijze volgt het HGIS-jaarverslag de indeling van het
jaarverslag van het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Vanwege de val van het kabinet
Balkenende IV en de demissionaire periode daarna is er voor gekozen beide jaarverslagen over
2010 niet in te delen aan de hand van de kabinetsdoelstellingen, maar aan de hand van de
beleidsartikelen. Deze indeling wordt in de leeswijzer van het jaarverslag van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken 2010 nader toegelicht.
Dit jaarverslag gaat beknopt in op de activiteiten en resultaten die in 2010 met HGIS-middelen zijn
uitgevoerd en behaald. Het verslag geeft inzicht in de grote lijnen. Meer gedetailleerde
beschrijvingen staan in de jaarverslagen van de verschillende ministeries, in het bijzonder in dat
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken.
Het HGIS-jaarverslag sluit af met financiële overzichten. In de bijlagen wordt de financiële
informatie op verschillende manieren gepresenteerd om zo aan een brede informatiebehoefte
tegemoet te komen. HGIS-uitgaven staan geordend naar departement, begroting en artikel, naar
beleidsthema en naar partnerland.

1

1. HGIS op hoofdlijnen: belangrijkste resultaten en uitgaven
Binnen de HGIS is een tweedeling te maken tussen de uitgaven aan Official Development
Assistance (ODA) en de overige uitgaven aan internationale samenwerking, vaak kortweg
aangeduid met ‘non-ODA’. De totale realisatie voor de HGIS bedroeg in 2010 EUR 6,43 miljard;
4,87 miljard ODA en 1,56 miljard non-ODA. Tabel 1 en figuur 1 hieronder geven een overzicht van
de begroting en realisaties per beleidsthema. Voor de twee hoofdonderdelen van de HGIS, het
ODA-gedeelte en het non-ODA-gedeelte, beschrijven subhoofdstuk A en B hieronder de
belangrijkste uitgavenrealisaties.
Tabel 1. Begroting en realisaties HGIS 2010 naar beleidsthema (bedragen x 1000)
Begroting
2010

Begroting en realisaties HGIS 2010 naar beleidsthema

Mutatie

Realisaties
2010

1. Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
2. Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed bestuur
3. Versterkte Europese samenwerking
4. Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede
5. Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling
6. Beter beschermd en verbeterd milieu
7. Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering van het personenverkeer
8. Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland
9. Overige uitgaven

139.289
1.153.268
554.308
1.215.946
1.652.460
460.214
276.330
82.763
833.589

-3.425
20.001
3.328
140.053
-25.426
-71.077
2.623
-12.519
9.704

135.864
1.173.269
557.636
1.355.999
1.627.034
389.137
278.953
70.244
843.293

Totaal

6.368.167

63.262

6.431.429

Figuur 1. Realisaties HGIS 2010 naar beleidsthema (bedragen x 1000).

9. Overige uitgaven
843.293
8. Versterkt cultureel profiel
en positieve beeldvorming in
en buiten Nederland
70.244

1. Versterkte internationale
rechtsorde en eerbiediging
van mensenrechten
135.864

7. Welzijn en veiligheid van
Nederlanders in het buitenland
en regulering van het
personenverkeer
278.953
6. Beter beschermd en
verbeterd milieu
389.137

5. Toegenomen menselijke
ontplooiing en sociale
ontwikkeling
1.627.034

2. Grotere veiligheid en
stabiliteit, effectieve
humanitaire hulpverlening en
goed bestuur
1.173.269

3. Versterkte Europese
samenwerking
557.636

4. M eer welvaart, eerlijkere
verdeling en minder armoede
1.355.999

Totale omvang van de HGIS 2010: EUR 6,43 mld.

1

A. HGIS/ODA
De ODA-uitgaven binnen de verschillende beleidsthema’s in de HGIS bedroegen in 2010 in totaal
EUR 4,87 miljard en waren daarmee EUR 149 miljoen hoger dan in 2009. Deze stijging heeft deels
te maken met een stijging van het ODA-budget ten gevolge van de groei van het Bruto Nationaal
Product (BNP). Daarnaast is er met een kasschuif EUR 50 miljoen aan ODA-uitgaven naar voren
gehaald, van 2011 naar 2010. De ODA-prestatie komt daardoor in 2010 uit op 0,81% van het BNP.
Tabel 3. ODA-uitgaven naar beleidsthema (bedragen x EUR 1000)
Begroting
2010

ODA-uitgaven naar beleidsthema

Mutatie

Realisaties
2010

1. Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
2. Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed bestuur
3. Versterkte Europese samenwerking
4. Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede
5. Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling
6. Beter beschermd en verbeterd milieu
7. Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering van het personenverkeer
8. Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland
9. Overige uitgaven

41.730
688.344
456.419
1.033.452
1.636.145
332.853
262.316
38.348
214.214

790
-15.591
4.176
146.572
-27.565
13.677
-3.820
-7.004
57.286

42.520
672.753
460.595
1.180.024
1.608.580
346.530
258.496
31.344
271.500

Totaal

4.703.821

168.521

4.872.342

Figuur 2. ODA-uitgaven naar beleidsthema (bedragen x 1000)

8. Versterkt cultureel profiel,
positieve beeldvorming in en
buiten Nederland
31.344

7. Welzijn en veiligheid van
Nederlanders in het buitenland
en regulering van het
personenverkeer
258.496

9. Overige uitgaven, w.o.
apparaatskosten
271.500

1. Versterkte internationale
rechtsorde en eerbiediging
van mensenrechten
42.520

2. Vrede, veiligheid en
conflictbeheersing
672.753

6. Beschermd en verbeterd
milieu
346.530

5. Toegenomen menselijke en
sociale ontwikkeling
1.608.580

3. Versterkte Europese
samenwerking
460.595

4. M eer welvaart, eerlijkere
verdeling en minder armoede
1.180.024

Totale omvang van de ODA realisaties 2010: EUR 4,87 mld.

1

B. HGIS/non-ODA
De uitgaven op de non-ODA begrotingsposten in de HGIS bedroegen in 2010 EUR 1,56 miljard. De
non-ODA-uitgaven zijn daarmee licht gedaald ten opzichte van de EUR 1,58 miljard in 2009.
Tabel 2 Non-ODA uitgaven naar beleidsthema (bedragen x EUR 1000)
Begroting
2010

Non-ODA-uitgaven naar beleidsthema
1. Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
2. Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed bestuur
3. Versterkte Europese samenwerking
4. Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede
5. Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling
6. Beter beschermd en verbeterd milieu
7. Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering van het personenverkeer
8. Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland
9. Overige uitgaven
Totaal

Mutatie

Realisaties
2010

97.559
464.924
97.889
182.494
16.315
127.361
14.014
44.415
619.375

-4.215
35.592
-848
-6.519
2.139
-84.754
6.443
-5.515
-47.582

93.344
500.516
97.041
175.975
18.454
42.607
20.457
38.900
571.793

1.664.346

-105.259

1.559.087

Figuur 3. Non-ODA-uitgaven naar beleidsthema (bedragen x 1000)

1. Versterkte internationale
rechtsorde en eerbiediging
van mensenrechten
93.344

9. Overige uitgaven
571.793
2. Grotere veiligheid en
stabiliteit, effectieve
humanitaire hulpverlening en
goed bestuur
500.516

8. Versterkt cultureel profiel
en positieve beeldvorming in
en buiten Nederland
38.900

7. Welzijn en veiligheid van
Nederlanders in het buitenland
en regulering van het
personenverkeer
20.457

6. Beter beschermd en
verbeterd milieu 4. M eer welvaart, eerlijkere
42.607
verdeling en minder armoede

3. Versterkte Europese
samenwerking
97.041

175.975
5. Toegenomen menselijke
ontplooiing en sociale
ontwikkeling
18.454

Totale omvang van de non-ODA realisaties 2010 EUR 1,56 mld.

1

2. Toelichting op resultaten en realisaties per beleidsthema
In dit hoofdstuk wordt artikelsgewijs en op hoofdlijnen gerapporteerd over de belangrijkste
uitgaven en resultaten van 2010. Daarnaast worden de realisaties gepresenteerd in een tabel.
Daarbij is steeds aangegeven welk deel van de uitgaven als officiële ontwikkelingssamenwerking
(ODA) kwalificeert. Onder de tabel wordt op hoofdlijnen een financiële toelichting gegeven. Alleen
opmerkelijke verschillen tussen de begroting en de realisatie worden toegelicht. Voor meer
gedetailleerde financiële toelichtingen wordt verwezen naar de jaarverslagen 2010 van de bij de
HGIS betrokken ministeries.
Beleidsartikel
1:
mensenrechten

Versterkte

internationale

rechtsorde

en

eerbiediging

van

In 2010 is tijdens de Herzieningsconferentie voor het Internationaal Strafhof overeenstemming
bereikt over het misdrijf agressie. Tevens is in 2010 in de beheersraden van de voor Nederland
prioritaire multilaterale organisaties door Nederland gestuurd op result based management,
transparantie van kostenstructuren en opvolging van accounts en evaluatierapporten. Via de VN,
het IMF en de Wereldbank heeft Nederland bijgedragen aan de bestrijding van de gevolgen van de
financiële crisis in ontwikkelingslanden met speciale aandacht voor de Millennium Development
Goals (MDG’s), sociaal economische rechten en de Decent Work Agenda van de International
Labour Organisation (ILO) .
Nederland zette in 2010 zijn geïntensiveerde mensenrechtenbeleid voort. De ontwikkelingen in
2010 toonden aan dat inzet op mensenrechten hard nodig blijft. Zo kwamen op verschillende
plaatsen in de wereld de rechten van religieuze minderheden sterk onder druk te staan, werd de
vrijheid van meningsuiting op het internet ernstig beknot en was in algemene zin in verschillende
landen een zorgwekkende verslechtering van de mensenrechtensituatie zichtbaar. Daartegenover
stond dat ook verschillende successen werden geboekt, bijvoorbeeld in de strijd tegen kinderarbeid
en het tegengaan van de doodstraf.
In 2010 is veel aandacht uitgegaan naar het versterken van het mensenrechtenwerk van
ambassades. Daarnaast is in VN-verband bijgedragen aan 48 examens van de Universal Periodic
Review (UPR)1.
In 2010 besloot de Veiligheidsraad tot instelling van het Restmechanisme voor het Joegoslavië- en
het Rwandatribunaal (ICTY en ICTR). Daarnaast heeft Nederland bijgedragen aan de afwikkeling
van de werkzaamheden van het Speciale Hof van Sierra Leone en aan de huisvesting van het
Speciaal Tribunaal voor Libanon.
Beleidsthema 1, Versterkte internationale rech tsorde en eerbiediging van mensenrechten (bedragen x EUR 1000 )
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010

BZ

Totaal
46.699

wv. ODA
5.154

Totaal
-3.610

w v. ODA
-553

Totaal
43.089

wv. ODA
4.601

01.02 Mensenrechten

52.169

36.576

-251

1.343

51.918

37.919

01.03 Internationale juridische instelling en

13.072

0

1.002

0

14.074

0

13.03.01 Rechtshandhaving /Europol en Eurojust

26.849

Justitie

01.01 Internationale rechtsorde

13.03.03 Rechtshandhaving /NFI
Totaal

Mu tatie

-566

500
139.289

Realisaties 2010

26.283

0
41.730

-3.425

500
790

135.864

42.520

Financiële toelichting
BZ
01.01 Internationale rechtsorde

1

UPR is een nieuw mechanisme van de Human Rights Council (HRC) van de Verenigde Naties (VN) waarmee
elke vier jaar de mensenrechtensituatie in alle 192 lidstaten van de VN wordt geëxamineerd. Zie voor meer
informatie www.ohchr.org.

1

De onderuitputting op dit sub-artikel van EUR 3,6 miljoen komt doordat enerzijds de reguliere
contributie aan de VN ongeveer EUR 4,5 miljoen lager uitviel dan geraamd en anderzijds het
budget voor “Bijdragen Internationaal Recht” licht werd overschreden. Deze overschrijding werd
veroorzaakt door een additionele bijdrage van Nederland aan het in Nederland gevestigde Sierra
Leone Tribunaal voor de berechting van oud-president Taylor van Liberia.

Beleidsartikel 2: Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en
goed bestuur
In 2010 heeft Nederland stevig ingezet op het verdiepen en verbreden van de samenhang en
effectiviteit van het veiligheids- en ontwikkelingsbeleid. De focus op conflictgebieden en fragiele
staten blijft van belang. Enerzijds om de ontwikkelingsdoelstellingen, mensenrechten en regionale
stabiliteit te bevorderen en anderzijds om negatieve ontwikkelingen, zoals illegale migratie,
terrorisme en criminaliteit tegen te gaan.
Tijdens de NAVO-top in Lissabon werd het nieuwe Strategisch Concept aangenomen, waarin een
balans gevonden is tussen een geloofwaardige afschrikking enerzijds en inspanningen op het
gebied van wapenbeheersing, ontwapening en non-proliferatie anderzijds.
Nederland heeft bij de Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW) als voorzitter
van twee werkgroepen bijgedragen aan de implementatie van de Chemical Weapons Convention
(CWC). De bilaterale bijdragen aan de vernietiging van chemische wapens in Rusland zijn afgerond.
Nederland bleef in 2010 bijdragen aan de anti-piraterijoperaties van de NAVO en de EU. Geheel in
overeenstemming met het hoge profiel dat Nederland heeft als het aankomt op de bevordering van
de internationale rechtsorde, maakt ons land zich sterk voor de berechting van piraten.
Nederland heeft zich ook in 2010 ingezet voor verdere harmonisatie van het wapenexportbeleid
van EU-lidstaten; ondermeer door organisatie van een seminar over het OS-criterium2. Verder
hebben het Ministerie van Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie samen met het Nederlandse bedrijfsleven gewerkt aan het verduidelijken van het
Nederlandse controlebeleid voor wapenexport.
Nederland heeft zijn toegevoegde waarde in de internationale samenwerking op het gebied van
stabiliteit, veiligheid en rechtsorde – de geïntegreerde inzet van politieke, ontwikkelings- en
veiligheidsinstrumenten – dit jaar effectief benut en verder ontwikkeld, door het uitvoeren van
projecten en activiteiten in fragiele gebieden als Soedan, Burundi, Congo, Palestijnse Gebieden, de
Balkan en Afghanistan.
Ten behoeve van de stabiliteit en de wederopbouw heeft Nederland in 2010 begrotingssteun
gegeven aan Burundi. Het betrof een uitgestelde betaling van begrotingssteun voor 2009. Zoals
voorheen golden hierbij de specifieke voorwaarden voor begrotingssteun aan fragiele staten: de
ontvangende overheid moest committment tonen ten aanzien van armoedebestrijding en ten
aanzien van een dialoog met de donorgemeenschap. De begrotingssteun is verstrekt via de
Wereldbank

Op het gebied van effectieve humanitaire hulp heeft Nederland voldaan aan haar doelstelling
om minstens 80% van de bijdragen aan de VN of de Rode-Kruisfamilie geheel of gedeeltelijk
ongeoormerkt in te zetten. Dit heeft bijgedragen aan snelle, flexibele en voorspelbare
bijdragen van Nederland als donor bij crisissituaties.
2

In de Europese Unie gelden acht ethische criteria voor wapenexport, die betrekking hebben op vrede,
veiligheid en mensenrechten. Voor elke wapenexport moet een vergunning worden aangevraagd, waarna
bestemming en aard van het wapen worden getoetst aan deze criteria. Zo moet voorkomen worden dat wapens
in verkeerde handen vallen. Met een van deze criteria, in de wandelgangen het OS-criterium genoemd, wordt
getoetst hoe de voorgenomen wapenexport zich verhoudt tot de sociaaleconomische ontwikkelingssituatie in
het ontvangende land. Nederland past het criterium toe bij wapenexporten naar landen die voorkomen op de
OESO-DAC lijst. Deze toets wordt uitgevoerd door het Ministerie van Buitenlandse Zaken.

1

In 2010 is door verschillende departementen en door vele ambassades bijgedragen aan het
verbeteren van de kwaliteit van het bestuur in de partnerlanden voor ontwikkelingssamenwerking
en vanuit het Programma Maatschappelijke Transformatie (Matra) in landen in Oost- en ZuidoostEuropa. Daartoe is (waar mogelijk) niet alleen samengewerkt met overheden in de desbetreffende
landen, maar ook met NGO’s en lokale media. Daarnaast wordt samengewerkt met internationale
organisaties als de VN en de Wereldbank. Dit laatste gebeurt vooral via de Governance Partnership
Facility.
De relaties met energie-exporterende landen zijn in 2010 verder geïntensiveerd. Het Ministerie van
Buitenlandse Zaken en het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie hebben
samen besloten om niet alleen te focussen op fossiele brandstoffen, maar energiediplomatie ook in
te zetten op het gebied van hernieuwbare energie.
Afghanistan
Na vier jaar werd op 1 augustus 2010 de leidende rol van Nederland in Uruzgan in het kader van
de NAVO-geleide operatie “International Security Assistance Force” (ISAF) beëindigd. Met de
geïntegreerde inzet van defensie, diplomatie en ontwikkelingssamenwerking (de 3D-benadering) is
een waardevolle bijdrage geleverd aan stabiliteit en wederopbouw in Afghanistan. In augustus
namen de VS en Australië de taken van Nederland over en ging de redeploymentfase van start.
Nederland heeft veel geïnvesteerd in de overdracht van zijn taken om de geboekte resultaten zo
goed mogelijk te bestendigen. Om de opgedane Nederlandse kennis en ervaringen zo goed
mogelijk over te dragen aan de opvolgers vond de overdracht gradueel plaats. Na 1 augustus 2010
zijn er civiele experts aanwezig gebleven om de opvolgers te adviseren over de wijze waarop
Nederland de afgelopen jaren heeft geopereerd. Tot juni 2011 zal er nog één civiele expert
aanwezig zijn Uruzgan die vooral op het gebied van ontwikkelingssamenwerking het nieuwe
Provincial Reconstruction Team zal adviseren. De militairen van de Task Force Uruzgan (TFU) zijn
allen in 2010 teruggekeerd.

Beleidsthema 2, Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire h ulpverlen in g en goed bestu ur (bedragen x EUR 1 000)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010
Totaal

AR

02.01 Recht- en doelmatigheidsbevordering

BZ

02.01 Nationale en bondg enootschap pelijke veiligheid

Totaal

Realisaties 2010

wv. ODA

Totaal

wv. ODA

140

140

0

0

140

140

02.02 Bestrijding internationaal terrorisme

18.553
0

0
0

-6.366
500

0
0

12.187
500

0
0

02.03 Non-p rolif eratie en ontwapening

8.917

1.045

658

1.833

9.575

2.878

02.04 Conventionele wapenbeheersing

0

0

0

0

0

0

02.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

362.377

247.749

17.208

-20.414

379.585

227.335

02.06 Humanitaire hulpverlening

240.767

237.000

25.545

29.204

266.312

266.204

02.07 Goed bestuur

180.414

170.810

-9.854

-16.389

170.560

154.421

0

0

0

0

0

0

18.600

18.600

-2.509

-2.509

16.091

16.091

02.08 Het bevorderen van energiezekerheid
Defensie

Mu tatie

wv. ODA

02.09 Grotere veiligheid door strijd tegen milieudegradatie
20 Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties
Totaal

323.500

13.000

-5.181

-7.316

318.319

5.684

1.153.268

688.344

20.001

-15.591

1.173.269

672.753

Financiële toelichting
BZ
02.01 tot en met 02.09 op hoofdlijnen
Op de belangrijke veiligheids- en stabiliteitsagenda is door administratieve aanpassingen in 2010
een hogere bijdrage overgemaakt aan het VN-fonds voor crisisbeheersingsoperaties. Ook is een
bijdrage gegeven aan het nieuwe Internationale Antiterrorisme Instituut. Daarnaast hebben ook de
aardbeving in Haïti en de overstromingen in Pakistan geleid tot hogere uitgaven op dit artikel. Na
de aardbeving in Haïti heeft de Minister voor Ontwikkelingssamenwerking de toezegging aan de
Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) gedaan de opbrengsten van de nationale actie te
verdubbelen. Behalve deze verdubbeling heeft het Ministerievan Buitenlandse Zaken nog andere
uitgaven gedaan die gerelateerd zijn aan de inzet in Haïti. De meeste van deze uitgaven drukken
op artikel 2 van de BZ-begroting. De uitgaven op consulair gebied zijn echter terug te vinden onder
het artikel welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland (artikel 7 op de BZ-begroting).
Defensie
20 Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties
De daadwerkelijke uitgaven in 2010 bedroegen EUR 318,3 miljoen. De begroting voor 2010 was
vastgesteld op EUR 301,1 miljoen. Het verschil van EUR 17,2 miljoen is een optelsom van nieuwe

1

missies die zijn uitgevoerd in 2010, de verlenging van bestaande missies en lagere uitgaven in het
kader van de derde fase van de International Security Assistance Force (ISAF fase III) en de
Redeployment Task Force (RDTF).

Beleidsartikel 3: Versterkte Europese Samenwerking
Het verdrag van Lissabon is in werking getreden op 1 december 2009 waarna de Europese Unie in
2010 zich de veranderingen die het verdrag heeft gebracht eigen heeft gemaakt. Een belangrijk
resultaat is de regelgeving die in september is aangenomen voor het toezicht op de financiële
sector. Tevens is in 2010 in reactie op de crisis een pakket aan voorstellen gepresenteerd voor
maatregelen om het Stabiliteits- en Groeipact3 aan te scherpen, voor het invoeren van regels voor
nationale begrotingsraamwerken; en tot slot voor een procedure voor monitoring van macroeconomische onevenwichtigheden.
Evenals in voorgaande jaren heeft Nederland in 2010 het belang benadrukt van een strikte
toepassing van de EU-uitbreidingsstrategie van 2006. Kern van deze strategie is dat kandidaatlidstaten (Kroatië, Turkije, Macedonië, Montenegro en Ijsland) en potentiële kandidaat-lidstaten
(Albanië, Kosovo en Servië) alleen voortgang boeken in het toenaderingsproces tot de EU als zij
voldoen aan alle gestelde criteria. Tevens heeft Nederland landen met een EUtoetredingsperspectief vanuit het Matra-programma concreet ondersteund om te kunnen voldoen
aan de Kopenhagen-criteria en bij overname van het aquis communautaire.
Matra
Het Programma Maatschappelijke Transformatie (Matra), dat wordt gefinancierd uit de HGISmiddelen, richt zich op het versterken van het transformatieproces richting democratische,
pluriforme rechtsstaten in Oost- en Zuidoost-Europa. Ruimte voor dialoog tussen overheid en
maatschappelijk middenveld is hierin een centraal aspect. Matra richt zich met name op
capaciteitsopbouw en institutionele versterking van maatschappelijke organisaties en
overheidsinstellingen enerzijds, en versterking van bilaterale relaties anderzijds.
De implementatie van de herziening van het Matra-programma waarover op 3 november 2009 een
notitie aan de Kamer werd aangeboden kon in 2010 maar ten dele plaatsvinden. De voorgenomen
delegatie van een groter deel van het budget naar de Nederlandse ambassades in de Matra-landen
werd gerealiseerd, evenals beperking van het aantal landen en meer thematische focus. Vanwege
het hoge niveau aan doorlopende verplichtingen in combinatie met het gedaalde budget konden in
2010 geen nieuwe projecten van Nederlandse maatschappelijke organisaties en decentrale
overheden worden goedgekeurd. Evenmin was er ruimte voor nieuwe op preaccessiesteun gerichte
projecten. Ook in 2011 is er geen ruimte voor nieuwe samenwerkingsprojecten. Er was echter in
2010 nog een groot aantal projecten in uitvoering die al eerder aanvingen. Op basis van eerder
aangegane verplichtingen ontvingen ook ambtenaren en jonge diplomaten uit Matra-landen een
training in Nederland en ontvingen de Nederlandse politieke partijstichtingen een subsidie voor
samenwerking met ideologisch verwante partijen in de doellanden van het Matra-programma. In
2010 werd begonnen met een verdere herziening van het Matra-programma.
Nederland heeft zowel in de Raad Buitenlandse Zaken als in de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken (JBZ) aandacht gevraagd voor de externe aspecten van het JBZ-beleid, waaronder de strijd
tegen mensenhandel en Terug- en Overnameproblematiek.
Mede dankzij Nederlandse inzet bevestigde de Europese Raad van juni 2010 de afspraken over de
hulpomvang (0,7% BNI in 2015) en besloot de Raad om de voortgang jaarlijks te bespreken op
basis van een rapport van de Raad Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking (RBZ/OS).

3

In het Stabiliteits- en Groeipact spreken de landen die lid zijn van de Europese Unie af dat hun begrotingen in
evenwicht zijn of een overschot hebben. Dat betekent dat de regeringen niet meer geld uitgeven dan dat ze
ontvangen. Dat doel hoeft nog niet meteen bereikt te worden, maar ze moeten er wel naartoe werken. De
afspraken zijn gemaakt in 1997. Eisen zijn:
- Het begrotingstekort mag niet boven de 3 procent van het BBP komen.
- De staatsschuld mag niet meer dan 60 procent van het BBP bedragen.

1

Nederland heeft met gelijkgezinden een initiatief genomen om de groei van de EU-begroting voor
2011 te beperken. Verder heeft Nederland zich in 2010 bij de begrotingsbehandeling van de Raad
van Europa met succes ingezet voor behoud van de reële nulgroei.
Als onderdeel van de Nederlandse mensenrechtenstrategie droeg Nederland in 2010 bij aan de
politieke monitoring van de naleving van uitspraken van het Europese Hof voor de Rechten van de
Mens. Nederland heeft een financiële bijdrage geleverd aan het Human Rights Trust Fund, dat
beoogt met concrete projecten de werkdruk van het Hof te verminderen. Nederland ondersteunde
daarnaast de mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Thomas Hammarberg, door het
salaris van een expert op het gebied van de rechten van lesbiënnes, homoseksuelen en
transseksuelen (LGBT-rechten) te betalen.
Beleidsthema 3, Versterkte Europese samenwerkin g (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010

BZ

03.02 Ondersteuning bij pre- en p ostaccessie

Totaal
10.708

wv. ODA
0

Totaal
-1.821

wv. ODA
0

Totaal
8.887

wv. ODA
0

03.03 EOF Europees Ontwikkelingsfonds

Toerekening

Mutatie

Realisaties 2010

191.052

191.052

4.176

4.176

195.228

195.228

03.04 Nederlandse positie in de EU

3.145

0

607

0

3.752

0

03.05 Raad van Europa

9.303

0

366

0

9.669

0

EU-begroting

340.100

265.367

0

0

340.100

265.367

Totaal

554.308

456.419

3.328

4.176

557.636

460.595

Beleidsartikel 4: Meer welvaart en minder armoede
In de eerste tien maanden van 2010 stonden dezelfde vier prioriteiten als in 2009 centraal binnen
het beleid van ontwikkelingssamenwerking:
I. Veiligheid en ontwikkeling
II. Groei en verdeling
III. Gender en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten
IV. Duurzaamheid, klimaat en energie
In de basisbrief over ontwikkelingssamenwerking wordt de handschoen van het WRR rapport
‘Minder pretentie, meer ambitie’ opgepakt en worden de belangrijkste uitgangspunten van het
nieuwe beleid op een rijtje gezet. De Millenniumdoelen en Mondiale Publieke Goederen staan in het
nieuwe beleid voorop. De focus ligt op de thema’s en gebieden waar Nederland een verschil kan
maken. Nederland wil ook bij economische tegenwind een betrouwbare partner zijn. Met een
budget van 0,7 procent BNP handhaaft Nederland zich in de kopgroep van donorlanden en zijn er
volop mogelijkheden om te investeren in de nieuwe beleidprioriteiten. Dat zijn voedselzekerheid,
water, veiligheid en rechtsorde in fragiele staten, en seksuele en reproductieve gezondheid en
rechten. Het belangrijkste middel voor ontwikkeling is economische groei. Daarom wordt sterker
ingezet op de ontwikkeling van de private sector in ontwikkelingslanden.
Nederland heeft zich in 2010 ingezet voor een open, op regels gebaseerd, voorspelbaar en nietdiscriminerend handels- en financieel systeem. Nederland heeft zich bijvoorbeeld ten aanzien van
de organisatie van de Wereldbank en het IMF sterk gemaakt voor een groter stemgewicht voor
ontwikkelingslanden en opkomende economieën. Daarnaast heeft Nederland binnen de EU en
binnen de OESO gewerkt aan bruikbare voorstellen gericht op het tegengaan van
belastingontduiking en op het bevorderen van transparantie en informatie-uitwisseling,
verrekenprijzenmethodieken en capaciteitsontwikkeling in ontwikkelingslanden.
Om de economische groei in ontwikkelingslanden te bevorderen ondersteunt Nederland
maatregelen die de private sector helpen ontwikkelen. In West-Afrika is bijvoorbeeld via de
Strategic Allience for Agricultural Development in Africa (SAADA) actief bijgedragen aan
verbetering van de productiviteit van landbouwgewassen. En via het Comprehensive Africa
Agriculture Development Programme (CAADP) is in 2010 een groot aantal (24) landen ondersteund
bij de ontwikkeling van lokale landbouwstrategieën en investeringsplannen. Daarnaast heeft het
Health Insurance Funds (HIF) in 2010 een record van 65.000 verzekerden in Nigeria bereikt.
In het kader van de stimulering van publiek-private partnerschappen (PPP) is in 2010 financiële
steun toegekend aan het Amsterdam Initiative on Malnutrition (AIM), een PPP met Unilever, GAIN,
DSM, Akzo/Nobel, WUR en ICCO. Verder is het belang van PPPs uitgedragen tijdens de MDG top,

1

o.a. via een gezamenlijke brief met veertien CEO’s van Nederlandse internationaal opererende
bedrijven.
Onder de Ontwikkelingsrelevante Infrastructuur Ontwikkeling (ORIO)-faciliteit zijn in 2010 achttien
projecten geselecteerd met een totale schenkingswaarde (ORIO-bijdrage) van EUR 165 miljoen.
Deze publieke infrastructuurprojecten en daarmee verbonden ORIO-uitgaven zullen de komende
jaren worden gerealiseerd.
Via het Private Sector Investeringsprogramma (PSOM/PSI) zijn vernieuwende investeringsprojecten
in ontwikkelingslanden in Afrika, Azië, Latijns-Amerika en Midden- en Oost-Europa gerealiseerd.
Het programma heeft in 2010 geleid tot een banengroei van 1.737 fte. In 2010 is voor EUR 70
miljoen aan nieuwe verplichtingen aangegaan voor iets meer dan 100 PSI projecten.
Na de aardbeving in Haïti hebben de Internationale Financiële Instellingen (IFI), met actieve steun
van Nederland hun vorderingen op dit land volledig kwijtgescholden. Nederland had geen
vorderingen uitstaan.
Internationaal Ondernemen
De wereldeconomie herstelde in 2010. De groei was vooral te vinden in de opkomende
economieën, landen waar het Nederlandse bedrijfsleven geconfronteerd wordt met aanzienlijke
belemmeringen. Om deze belemmeringen weg te nemen bood de Nederlandse overheid
ondersteuning in de vorm van economische diplomatie en het bedrijfsleveninstrumentarium
(subsidies, garanties, financiële regelingen).
Economische diplomatie kwam in 2010 zeer zichtbaar tot uiting in verschillende economische
missies (bezoeken met bedrijvendelegaties), vaak onder leiding van een bewindspersoon. In 2010
werden economische missies naar Panama, Rusland, Frankrijk en Brazilië, India, Roemenië,
Colombia en de Golfstaten georganiseerd. Ook bracht de minister van EL&I bilaterale bezoeken ter
versterking van de economische relaties met de Golfstaten, Indonesië, Rusland, Japan, Duitsland,
Zweden, Noorwegen (staatsbezoek), de VS en China. In dat laatste land nam Nederland met een
goed bezocht paviljoen deel aan de Expo 2010 te Sjanghai. Verschillende Nederlandse ministeries,
provincies en steden organiseerden in het paviljoen seminars die zorgden voor versterking van de
relaties tussen Nederland en China.
Naast missies en bilaterale bezoeken speelde het wereldwijde netwerk van ambassades, consulaten
en Netherlands Business Support Offices (NBSOs) een zeer belangrijke rol bij de uitvoering van
economische diplomatie en bij de economische dienstverlening aan het Nederlandse bedrijfsleven.
Ter vergroting van de bekendheid van het Nederlandse midden- en kleinbedrijf en met de
ondersteuning die dit postennetwerk kan bieden werd in 2010 de communicatiecampagne ‘Loop
eens binnen in het buitenland’ uitgevoerd.
Van het bedrijfsleveninstrumentarium werd ook in 2010 veelvuldig door het bedrijfsleven
gebruikgemaakt. Onder het 2g@there-programma werden in 2010 negen nieuwe programma’s
gestart. Bijvoorbeeld op het terrein van de voedselverwerkende industrie in India en mode in
Frankrijk. Uit afgeronde 2g@there programma’s bleek dat deze publiek-private samenwerking in
veel gevallen aanzienlijke orders heeft opgeleverd voor de deelnemende bedrijven. Ook met
Package 4 Growth (P4G) zijn afgelopen jaar verschillende ondernemers ondersteund bij het
wegnemen van belemmeringen die zij ervaren op de snelgroeiende, competitieve markten van
China en India, zoals informatieachterstand of financieringsbehoefte. Ook de programma’s
Prepare2start, 2xplore en Collectieve Promotionele Activiteiten (CPA) hebben er in het afgelopen
jaar toe bijgedragen dat meer Nederlandse bedrijven internationale activiteiten zijn gaan
ontplooien. Zo zijn in 2010 met behulp van Prepare2start (P2S) 525 bedrijven internationaal gaan
ondernemen.
Vanwege de stagnerende verzekeringsmarkt werd in 2010 meer dan in voorgaande jaren gebruik
gemaakt van de Exportkredietverzekering (EKV). Vanwege de vraag uit de markt heeft de regering
ervoor gekozen om van de vanwege de crisis ingestelde werkkapitaaldekking een permanent EKVproduct te maken. De tijdelijke aanvullende staatskredietverzekering (TASK), die ondersteuning
bood bij het op peil houden van kredietlimieten bij omzetpolissen, is in 2010 beëindigd omdat
private kredietverzekeraars weer openstaan om deze risico’s over te nemen.

1

Nederland bleef zich in 2010 sterk maken voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Zo is
het 2g@there-programma zodanig aangepast dat de eis om geen gebruik te maken van kinder- en
dwangarbeid een plek krijgt in het beoordelings- en evaluatietraject. Verder is een wetsvoorstel
opgesteld dat beoogt het niet melden van de aanwezigheid van kinder- en of dwangarbeid bij
investeringsprojecten in het buitenland te kunnen beboeten. Dit wetsvoorstel is eind 2010 naar de
Raad van State gegaan voor advies en zal naar verwachting in de loop van 2011 bij de Tweede
Kamer worden ingediend.
Eind 2010 werd de eerste aanzet gegeven voor de bezuinigingen, waaraan ook het overheidsbeleid
ten aanzien van internationaal ondernemen niet ontkomt. Deze bezuinigingen vereisen het beleid
nog scherper en efficiënter te richten op die activiteiten waar overheidsingrijpen het meest legitiem
en effectief is. Hiervoor werden eind 2010 verschillende scenario’s uitgewerkt. Als onderdeel van
deze bezuinigingen is eind 2010 al besloten het ELI-gedeelte van het subsidieprogramma
Programma Uitzending Managers (PUM) niet te verlengen.
Tot slot werd op acquisitiebeleid in 2010 het nodige bereikt doordat de Netherlands Foreign
Investment Agency (NFIA) verschillende investeringen naar Nederland wist te halen. NFIA
ondersteunde in 2010 ruim 150 buitenlandse investeringsprojecten met een totale
investeringswaarde van EUR 956 miljoen. Deze projecten zullen op termijn ruim 3000 nieuwe
directe arbeidsplaatsen opleveren.
Beleidsthema 4, Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 20 10

BZ

04.01 Handels- en financieel systeem

Totaal
22.211

wv. ODA
1.157

04.02 Armoedebestrijding

125.269

118.509

04.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

503.830

491.330

04.04 Kwaliteit en effectiviteit ontwikkelingssamenwerking

14.100

14.100

04.05 Nederlandse handels- en investeringsbevordering

6.265

0

200

200

Justitie

13.03.01 Rechtshandhandhaving/Tech.ass. bij d rugsbestr. Suriname
91.01.01 Effectieve besturing van het Justitieap paraat/W IPO

Mutatie
Totaal
-5.218

Realisaties 20 10

wv. ODA
735

Totaal
16.993

wv. ODA
1.892

247.085

249.228

372.354

367.737

-108.288

-108.288

395.542

383.042

2.630

2.630

16.730

16.730

-201

0

6.064

0

-100

-100

100

100

146

0

-22

0

124

0

Financiën

04.20 Mult. Ontw. Banken en Fondsen

99.600

99.600

-43.703

-43.815

55.897

55.785

VenW

33.03 Veiligheid luchtvaart (ICAO en EASA)

2.765

0

-1.461

0

1.304

0

EZ

33.02 Veiligheid goederenvervoer scheepvaart (IMO)
2.45 Versterken gezamenlijke kennisbasis

416
2.849

0
0

405
3.083

0
0

821
5.932

0
0

2.55 Goede randvoorwaarden voor innovatieklimaat

375

0

-375

0

0

0

3.10 Zorgen voor aantr. regio's/steden om te kunnen ondern. (W TO)

226

0

-8

0

218

0

0

0

579

0

579

0

4.50 Handhaving niveau v. voorzieningszekerh. op korte + lange termijn

1.095

0

-951

0

144

0

5.01 Alg emeen

1.239

0

953

0

2.192

0

5.20 Verdere vrijmaking v/h intern. handels-/invest.verkeer en versterking v/d
econ. rechtsorde

4.526

0

-244

0

4.282

0

5.30 Bevorderen van internationaal ondernemen
5.40 Stimuleren van buitenlandse investeringen in Nederland (DBIN)

68.885
735

0

14.419
-735

0

83.304
0

0

5.50 Programmatisch pakket

51.703

5.000

-17.968

-4.147

33.735

853

10.30 Efficiënt werkende communicatie en postmarkt (bijdr. UPU/ITU)

2.477

0

-184

0

2.293

0

29.01.01 Internationale contributies/FAO

6.973

3.556

57

29

7.030

3.585

4.01 Alg emeen (bijdragen aan int. instituten)

LNV

23.01.04 Beheer van de natuur (Tropisch hout)
Toerekening

EKI-kwijtschelding
Totaal

61

0

0

0

61

0

300.000

300.000

50.300

50.300

350.300

350.300

1.215.946

1.033.452

140.053

146.572

1.355.999

1.180.024

Financiële toelichting
BZ
04.02 Armoedevermindering
De overschrijding (EUR 247 miljoen) op dit subartikel betreft een saldo. De volgende punten
beschrijven de belangrijkste mutaties:
•
Aan sectordoorsnijdende programma’s in de diverse partnerlanden is EUR 4 miljoen minder
uitgegeven dan geraamd. Dit bedrag is een saldo.
•
De uitgaven aan structurele macrosteun zijn in 2010 met EUR 28 miljoen verlaagd.
•
De onderuitputting van het budget voor multilaterale activiteiten bedraagt in totaal EUR 7
miljoen.
•
De structurele bijdrage aan het International Fund for Agricultural Development (IFAD) is
verhoogd met EUR 4,4 miljoen ten behoeve van de middelenaanvulling in de periode 20102012. Voor het Wereldbank Partnerschapsprogramma (BNPP) werd EUR 3,4 miljoen meer
uitgegeven.
•
Tenslotte is deze mutatie met name het gevolg van het parkeerkarakter van dit artikel.
Wijzigingen in het totale ODA-budget (BNP-cijfers) evenals aanpassingen in de
toerekeningen (o.a. Exportkredietverzekering en Investeringsgaranties (EKI), en de
eerstejaarsopvang van asielzoekers uit DAC-landen) worden op dit artikel opgevangen.

1

04.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
De mutaties binnen dit subartikel zorgen per saldo voor lagere uitgaven ten op zichte van de
vastgestelde begroting 2010 (EUR 108 miljoen). De volgende punten beschrijven de belangrijkste
mutaties:
•
In 2010 dienden minder middelen overgemaakt te worden aan de uitvoerder van het
Ontwikkelingsrelevante Exporttransacties (ORET)-programma vanwege een aantal
ontwikkelingen in de omvangrijke ORET projectenportefeuille evenals de mogelijkheid om
restanten van programmavoorschotten uit eerdere jaren in te zetten. Hierdoor was de
liquiditeitsbehoefte van de uitvoerder minder dan geraamd. In totaal bedroeg het verschil
in de uitgaven in 2010 ten opzichte van de ramingen EUR 76 miljoen. Daarnaast was er in
diverse partnerlanden sprake van een vertraging in de uitvoering van lopende activiteiten
op het gebied van ondernemingsklimaat. Dit leidde in 2010 tot een onderuitputting.
•
Op het thema marktontwikkeling is EUR 6,3 miljoen minder uitgegeven dan begroot
wegens een lagere liquiditeitsbehoefte.
•
Als gevolg van een kasschuif naar 2012 en 2013 is de bijdrage aan het International
Finance Corporation (IFC) in 2010 per saldo verlaagd met EUR 8,7 miljoen. Voor financiële
sectorprogramma’s en voor activiteiten op het gebied van kennis en vaardigheden zijn de
uitgaven met EUR 5,3 miljoen, respectievelijk EUR 4 miljoen verlaagd als gevolg van
vertragingen en een neerwaartse bijstelling van de kasramingen.
Financiën
04.20 Multilaterale ontwikkelingsbanken en -fondsen (– EUR 43,7 miljoen)
Uit hoofde van kasmanagement is het verzilveringschema van de betalingen aan de Wereldbank
voor de International Development Association (IDA) aangepast (februari 2010). Een bedrag van
EUR 43,8 miljoen is van 2010 naar 2011 geschoven. Teneinde de kasschuif budgetneutraal te
houden wordt eenzelfde bedrag van 2013 naar 2012 geschoven (-EUR 43,8). Daarnaast werd er
EUR 0,1 miljoen betaald aan de European Investment Bank (EIB) uit hoofde van de Lomé en
Cotonou garantieregeling.
EZ (ELI)
2.45 Versterken gezamenlijke kennisbasis
Eurostars / Internationaal innoveren
Door grote belangstelling bij het bedrijfsleven en druk op Nederland vanuit andere landen is het
budget bij eerste suppletoire begroting 2010 verhoogd met EUR 3 miljoen. Dit bedrag is afkomstig
van het budget voor de Eureka regeling. Omdat Nederland binnen Eurostars meer projecten kan
ondersteunen dan binnen Eureka is tot deze budgettaire herschikking besloten.
5.30 Bevorderen van internationaal ondernemen
Acquisitie buitenlandse bedrijven
In 2009 is opdracht gegeven voor de inrichting van een Strategische Acquisitie Unit (SAU) op de
aandachtgebieden Chemie en Food & Nutrition. In 2010 is de einddatum van deze pilot verlegd
naar medio 2011. Na evaluatie van de pilot medio 2011 zal beslist worden of er opdracht voor de
resterende modules gegeven zal worden.
Overige (Wereldexpo Sjanghai)
In de oorspronkelijke begroting was hiervoor nog geen bedrag opgenomen. Bij suppletoire
begroting zijn bijdragen van departementen en lagere overheden voor de Wereldtentoonstelling te
Sjanghai toegevoegd aan de EL&I-begroting.
5.50 programmatisch pakket
Overig programmatisch pakket
De oorspronkelijke raming was als gevolg van mutaties in het verleden te hoog ten opzichte van de
opdracht gegeven aan Agentschap NL. De realisatie is in lijn met de gegeven opdracht.
Faciliteit transitielanden
In het startjaar van de faciliteit (2009) zijn er meer aanvragen ingediend dan konden worden
behandeld door Agentschap NL. In 2010 is aanvullend budget vrijgemaakt om de resterende

1

aanvragen 2009 te kunnen committeren. De totale realisatie over die twee jaar (2009-2010)
gemeten is in lijn met de het beschikbare budget.
2g@there
Bij eerste suppletoire begroting 2010 heeft een ophoging van het budget plaatsgevonden om reeds
ingediende aanvragen te kunnen committeren.
Toerekening
EKI-kwijtschelding
De mutatie houdt verband met een grotere EKI-kwijtschelding in Togo en de Democratische
Republiek Congo (DRC). De realisatie van EUR 350,3 miljoen is als volgt verdeeld; Togo EUR 13,3
miljoen, DRC EUR 302,8 miljoen, Liberia EUR 30 miljoen en Ivoorkust EUR 4,2 miljoen.

Beleidsartikel 5: Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling
Nederland heeft als doelstelling dat alle kinderen, jongeren en volwassen gelijke kansen verdienen
om kwalitatief goed onderwijs te doorlopen, dat hen de benodigde vaardigheden en kennis biedt
om op een volwaardige wijze deel te kunnen nemen aan de samenleving. Onder andere via het
UNICEF programma geeft Nederland invulling aan deze doelstelling. Dit programma investeert in
de verbetering van onderwijsvoorzieningen in 25 fragiele staten en landen waar noodsituaties zich
voordoen. Mede dankzij Nederland zijn in meer dan tien landen voorzieningen getroffen om
beroepsonderwijs beter te integreren in de onderwijssector. Het aantal partnerlanden dat financiële
ondersteuning voor hun onderwijssector ontvangt vanuit het Fast Track Initiative (FTI) is gestegen
van 33 naar 37. In tegenstelling tot de indruk dat het niveau van het onderwijs in Afrika daalt als
gevolg van de forse toename van het aantal kinderen dat naar school gaat, geven de cijfers een
genuanceerder beeld. Er is eerder sprake van stabilisatie van de kwaliteit dan van achteruitgang.
In sommige landen blijkt de kwaliteit sinds 2000 juist te zijn gestegen, bijvoorbeeld Tanzania,
Malawi en Namibië.
Nederland blijft zich inzetten voor de gelijke behandeling van vrouwen en mannen. Daartoe is de
zeggenschap van vrouwen vergroot. Nederland heeft bijvoorbeeld deelgenomen aan de
Commission on the Status of Women (CSW). Daarnaast heeft het Ministerie van Buitenlandse
Zaken gezamenlijke met het Ministerie van Defensie de publicatie “The Dutch Do’s on Women,
Peace & Security – Diplomacy, Defence & Development in Parnership” uitgebracht in 2010. Deze
publicatie beschrijft in detail de Nederlandse geïntegreerde benadering betreffende vrouwen, vrede
en veiligheid in Afghanistan, Burundi, de DRC, Soedan en Nederland.
De in oktober 2010 uitgevoerde review toont dat het MDG3-fonds een succes is. De projecten
liggen op koers en laten goede resultaten zien op het gebied van land- en eigendomsrechten,
deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt, politieke participatie en het tegengaan van geweld
tegen vrouwen.
De verspreiding van HIV/AIDS, malaria en andere levensbedreigende ziekten werd ook in 2010
tegengegaan. Een goed voorbeeld daarvan zijn de resultaten die mede dankzij Nederlandse steun
door het GFATM zijn behaald. Die overtreffen de verwachting. Drie miljoen mensen kregen toegang
tot AIDS-behandeling, 7,7 miljoen mensen zijn behandeld voor tuberculose en 160 miljoen
bednetten zijn uitgedeeld voor malariapreventie.
Op het gebied van de Seksuele en Reproductieve Gezondheid en Rechten (SRGR) werden in 2010
aansprekende resultaten behaald. In totaal kregen ruim 70 landen steun van het Global
Programme for Commodity Security bij aankoop van voorbehoedmiddelen. Het gebruik van
anticonceptie neemt toe, zowel in aantal gebruikers, als in percentages, hoewel de behoefte van
vrouwen aan anticonceptie nog steeds veel groter dan waar aan kan worden voldaan. De
International Planned Parenthood Federation (IPPF) heeft met Nederlandse steun vooral jongeren
bereikt die daarvoor nauwelijks toegang tot reproductieve gezondheid hadden. Ook heeft IPPF de
kwaliteit van haar dienstverlening aan jongeren verbeterd. Uit voorlopige gegevens van Marie
Stopes International (MSI) blijkt dat met de Nederlandse bijdrage opnieuw 15 mln. koppels zich in
2010 hebben kunnen beschermen tegen ongewenste zwangerschappen. Met de Nederlandse
fondsen heeft Population Services International (PSI) zijn de reproductieve

1

gezondheidsprogramma’s uitgebreid naar twaalf landen. PSI’s werk, gesteund door Nederland en
anderen, leidde tot het voorkomen van ruim een miljoen ongeplande zwangerschappen.
In 2010 werden, tot slot, ook de subsidies in het kader van het nieuwe Medefinancieringsstelsel
(MFS II) toegekend. MFS II heeft als doel om de samenwerking tussen maatschappelijke
organisaties die zich met ontwikkelingssamenwerking bezighouden te bevorderen.
Beleidsthema 5, Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale on twikkelin g (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010

BZ

05.01 Onderwijs

Totaal
314.171

wv. ODA
314.171

Totaal
-4.518

wv. ODA
-4.518

Totaal
309.653

wv. ODA
309.653

05.02 Kennisontwikkeling

169.829

167.233

-1.557

-1.557

168.272

165.676

05.03 Gender

48.536

48.536

-8.385

-8.385

40.151

40.151

05.04 HIV/AIDS

281.991

280.040

-10.809

-10.788

271.182

269.252

05.05 Reproductieve gezond heid

187.480

187.480

-30.841

-30.841

156.639

156.639

05.06 Participatie civil society

573.612

573.612

28.513

28.513

602.125

602.125

06.01 HBO (beurzen niet EU)

3.453

3.453

0

0

3.453

3.453

07.10 Wetenschappelijk onderwijs

61.814

58.546

0

0

61.814

58.546

16.01 Onderzoek en wetenschappen: WOTRO

454

454

0

0

454

454

26.01.05 Kennisontwikkeling en innovatie
26.01.06 W aarborgen van het kennisstelsel (Intern. ond erwijs)

0
35

0
35

160
0

0
0

160
35

0
35

26.01.06 W aarborgen van het kennisstelsel (ISRIC)

1.085

1.085

0

0

1.085

1.085

46.01.01 Sport en OS

1.500

1.500

11

11

1.511

1.511

98.01.01 Projecten via UNODC

2.500

0

2.000

0

4.500

0

98.01.01 W HO-partnerschap

6.000

0

0

0

6.000

0

1.652.460

1.636.145

-25.426

-27.565

1.627.034

1.608.580

OCW

LNV

VWS

Totaal

Mu tatie

Realisaties 2010

Financiële toelichting
BZ
05.01 tot en met 05.06 op hoofdlijnen
Door onvoorziene omstandigheden is minder aan het thema gezondheid en SRGR besteed. In
Bangladesh, Mali, Jemen, Zambia en Suriname is om diverse redenen het uitgavenniveau
achtergebleven bij de planning.
VWS
98.01.01 Projecten via UNODC
Door vertragingen in het programma van de United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) is
in 2009 EUR 2 miljoen van de beschikbare middelen niet tot besteding gekomen. Via de HGIS
eindejaarsmarge4 is dit bedrag meegenomen naar 2010 en alsnog besteed.

Beleidsartikel 6: Beter beschermd en verbeterd milieu
Nederland heeft twee doelstellingen voor een beter beschermd en verbeterd milieu. Deze zijn:
•
Bescherming en duurzaam gebruik van milieu in de mondiale context en de nationale
context in ontwikkelingslanden.
•
Duurzaam waterbeheer, een hoger percentage mensen dat duurzame toegang heeft tot
veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen.
Nederland heeft actief bijgedragen aan de onderhandelingen in Cancun die hebben geresulteerd in
een serie besluiten met nieuwe, mondiale klimaatafspraken: twee besluiten betreffen de
emissiedoelstellingen van ontwikkelde landen die Partij zijn bij het Kyoto-protocol, het derde
besluit is vastgesteld onder het VN-klimaatverdrag (UNFCCC) en bevat zeven hoofdstukken over
mitigatie, financiering, adaptatie, ontbossing en technologie.
De hierboven genoemde doelstellingen worden onder andere gerealiseerd met CO2reductieprogramma’s en het programma Partners voor Water 2010. Vanuit de HGIS worden twee
CO2 reductieprogramma’s gefinancierd: Joint Implementation en het Clean Development
4

Voor de HGIS geldt de afspraak dat onderuitputting tot maximaal 181,5 miljoen euro mag worden
meegenomen naar de drie volgende jaren. Voor een overschrijding geldt een maximum van 45 miljoen euro.

1

Mechanism. Uitgevoerd door respectievelijk het Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie (ELI) en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IM). Daarnaast wordt vanuit de HGIS
het programma Partners voor Water gefinancierd.
CO2-reductieprogramma’s
Nederland kent in het kader van het Kyoto protocol een verplichting om de nationale
broeikasgasemissies in de periode 2008–2012 met 6% ten opzichte van 1990 te reduceren. Op
grond van de meest recente inzichten van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) wordt
verwacht dat Nederland de Kyoto-doelstelling gaat halen.
In het kader van het Kyoto protocol is afgesproken dat landen hun reductieverplichting via
maatregelen in het buitenland mogen realiseren. Hiervoor zijn drie instrumenten beschikbaar:
Internationale Emissiehandel, Joint Implementation (JI), en Clean Development Mechanism (CDM).
Het CDM en JI maken het voor bedrijven aantrekkelijk om in ontwikkelingslanden en landen in
Midden- en Oost-Europa in schone technologieën te investeren. Zij kunnen de uitgespaarde
broeikasgassen verkopen aan industrielanden. Daarnaast bestaat er de mogelijkheid voor landen
om emissieruimte, in de vorm Assigned Amount Units (AAU’s), die ze over hebben aan anderen te
verkopen.
Hoe hoog de totale uitstoot van CO2 in Nederland in de periode 2008-2012 zal uitkomen is onder
meer afhankelijk van de mate en snelheid van het economische herstel. Het PBL gaat er vanuit dat
de emissieruimte voor deze periode tussen de 28 en 53 Mton zal worden overschreden.
Daartegenover staat een verwachte levering van buitenlandse emissierechten van 45 á 52 Mton uit
CDM, JI en de aankoop van AAU’s. Aan het einde van de Kyoto-periode zijn zeer waarschijnlijk
buitenlandse emissierechten over (max. 24 Mton), maar mogelijk is er ook een tekort (max. 8
Mton).
Partners voor Water 2010
Partners voor Water (PvW II en PvW III) bundelt krachten om de Nederlandse watersector te
versterken. Nederlandse waterexpertise vanuit de overheid, het bedrijfsleven, kennisinstellingen en
NGO's wordt structureel ingezet om bij te dragen aan duurzame oplossingen voor de
wereldwaterproblematiek en bij te dragen aan versterking van de Nederlandse exportpositie.
De middelen van PvW II zijn in 2010 vrijwel uitgeput. Drie projecten worden begin 2011 financieel
afgerond, waarna PvW II kan worden afgesloten. Evaluatie van afgesloten projecten levert een
beeld op van substantiële spin-off. De Wereldbank en de Asian Development Bank hebben diverse
projecten gefinancierd waarbij Nederlandse organisaties een rol spelen in de uitvoering.
In 2010 is een start gemaakt met PvW III, met een vergelijkbaar budget als voor PvW II.
Vooralsnog worden de ambities van Water Mondiaal waaronder die van de vijf deltalanden
(Indonesië, Vietnam, Bangladesh, Egypte en Mozambique) uit dit budget gefinancierd. Om dit
(deels) te kunnen accommoderen is het aantal PvW landen terug gebracht van 43 naar 26 inclusief
deze vijf deltalanden. Eind 2010 is voor EUR 4 miljoen aan beschikkingen afgegeven onder de
tijdelijke subsidieregeling binnen het tijdelijke crisiskader. Eind 2010 was de definitieve
subsidieregeling vrijwel afgerond.
Enkele voorbeelden van projecten en activiteiten die in 2010 aan de doelstelling hebben
bijgedragen:
•
De Syrian Dutch Water Cooperation heeft geleid tot structurele inbedding van water in de
nationale besluitvorming over economische ontwikkeling en in het bijzonder
voedselzekerheid en stedelijke ontwikkeling. Nederland wordt beschouwd als de
internationale gesprekspartner op dit gebied.
•
Het thema "Water en klimaatadaptatie" werd internationaal geagendeerd door het
Cooperative Programme on Water and Climate (CPWC). Vanuit CPWC is in 2010 een
belangrijke bijdrage geleverd aan het opstarten van de programma’s in de deltalanden. In
2010 is besloten het CPWC programma af te bouwen.
•
Het project Jakarta Coastal Defense is opgestart om de overstromingsdreiging vanuit de
zee, mede als gevolg van bodemdaling, op termijn het hoofd te kunnen bieden. Nederland
is gevraagd om in dit stadium te assisteren bij de procesbegeleiding en multi-stakeholder
betrokkenheid.

1

•

•
•

•
•

Met Vietnam is een Strategic Partnership agreement afgesloten, waarin afspraken zijn
gemaakt om o.a. samen te werken op watermanagement van Ho Chi Minh City inclusief
stedelijke ontwikkeling en het maken van een masterplan voor de Mekong Delta.
Voor Bangladesh en Egypte zijn verkennende missies uitgevoerd om met de Nederlandse
ambassades en lokale partijen vorm te geven aan de focus voor de Water Mondiaal
samenwerking. Voor Mozambique was 2010 nog te vroeg.
Voor een sterke internationale positie is het voor Nederland van belang om te blijven
innoveren. Daarom heeft Partners voor Water bijgedragen aan de doorontwikkeling van de
innovatieprogramma's 'delta- en watertechnologie', en aan het Programma Human Capital
Water. Verder is gewerkt aan een nieuwe toekomstvisie 2020 voor de sector
Om de internationale zichtbaarheid van Nederland te versterken, heeft PvW veel energie
gestoken in communicatie en aanwezigheid op diverse internationale podia. Verder is er
aan diverse inkomende en uitgaande missies bijgedragen
Een aanzet is gemaakt voor een hernieuwde landenkeuze met een concept
landenfocusstudie.

Beleidsthema 6, Beter beschermd en verbeterd milieu (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving
BZ
VROM

VenW
EZ
LNV

06.01 Milieu en water
06.02 Water en stedelijke ontwikkeling
47.44.04 Internationaal milieubeleid
47.48.08 Clean development mechanism
91.89.92 Bekostiging van externe uitvoeringsorganisaties
31.01 Integraal waterbeleid (Partners voor Water)
37.01 Weer, klimaat, seismologie, ruimtevaart (WMO)
4.20 Duurzame energie (Joint Implementation)
23.01.04 Programma 'Leren voor Duurzame Ontwikkeling'
29.01.01 Internationale contributies/UNEP

Begroting 2010
Totaal
wv. ODA
221.052
217.662
113.921
113.921
3.846
0
66.419
0
0
0
11.215
0
736
27
41.782
0
1.000
1.000
243
243

Mutatie
Totaal
wv. ODA
13.487
14.707
-1.030
-1.030
-257
0
-52.187
0
680
0
-1.697
0
62
0
-30.135
0
0
0
0
0

Realisaties 2010
Totaal
wv. ODA
234.539
232.369
112.891
112.891
3.589
0
14.232
0
680
0
9.518
0
798
27
11.647
0
1.000
1.000
243
243

Totaal

460.214

-71.077

389.137

332.853

13.677

346.530

Financiële toelichting
BZ
06.01 Milieu en water
De hogere uitgaven op dit artikel van EUR 13,5 miljoen worden voornamelijk veroorzaakt door een
verhoogde liquiditeitsbehoefte bij de medefinancieringsorganisaties op het gebied van milieu.
Daarnaast kenden ook de internationale milieubeleidsprogramma’s een grotere liquiditeitsbehoefte.
VROM(IM)
47.48.08 Clean Development Mechanism (CDM)
De lagere realisatie van EUR 52,2 miljoen is het gevolg van vertragingen in de levering van CDMprojecten.
EZ (ELI)
4.20 Duurzame energie (Joint implementation)
CO2-reductieplan / Joint Implementation
In 2010 zijn er geen nieuwe emissierechten aangekocht. Met als resultaat een onderuitputting. De
verplichtingen schuiven door naar latere jaren.

1

Beleidsartikel 7: Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering
van personenverkeer
Dienstverlening aan Nederlanders in het buitenland vindt plaats op verschillende terreinen: aan
Nederlandse reizigers, toeristen, zakenmensen, maar ook aan Nederlandse gedetineerden in het
buitenland. In 2010 werd bijzondere bijstand verleend bij calamiteiten als de aardbevingen in Haïti
en Chili, de IJslandse aswolk en de vliegramp in Tripoli.
De Visumcode, die bijdraagt aan harmonisatie van de uitvoering van het EU visumbeleid, is per 5
april 2010 in werking getreden. Verder werd het wereldwijd gebruik van de nieuwe Caribische
visumsticker door de Nederlandse posten in plaats van de ANA- sticker (de sticker voor Aruba en
de Nederlandse Antillen) per 10 oktober 2010 gerealiseerd.
In 2010 werden conform de overeengekomen planning met het Ministerie van (Veiligheid en)
Justitie twintig algemene en drie thematische ambtsberichten uitgebracht. Er werden 46 individuele
ambtsberichten geschreven. Ook is in 2010 het nieuwe vragenformulier en het gebruik van
legalisatiestickers op de posten in overleg met de ketenpartners (Immigratie- en
Naturalisatiedienst (Immigratie- en Naturalisatie Dienst (IND)/Justitie, het Ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en gemeenten) succesvol geïmplementeerd.
Beleidsthema 7, Welzijn en veiligh eid van Nederlan ders in het buitenland en regulering van het personenverkeer (bedragen x EUR 1 000)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010

BZ

07.01 Consulaire dienstverlening

Totaal
12.899

wv. ODA
0

Totaal
6.623

wv. ODA
0

07.02 Vreemdelingenbeleid

263.431

262.316

-257.108

-256.928

6.323

5.388

0

0

253.108

253.108

253.108

253.108

276.330

262.316

2.623

-3.820

278.953

258.496

Toerekening

Opvang asielzoekers
Totaal

Mutatie

Realisaties 2010
Totaal
19.522

wv. ODA
0

Financiële toelichting
BZ
07.01 en 07.02 op hoofdlijnen
De lage realisatie op dit artikel wordt veroorzaakt doordat met ingang van het begrotingsjaar 2010
de ODA-uitgaven aan eerstejaarsopvang asiel niet langer verantwoord worden op de begroting van
Buitenlandse Zaken. De bijdrageconstructie komt hiermee te vervallen. De uitgaven zijn zichtbaar
op de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken (specifiek Immigratie & Asiel). Het
ODA-deel van de asieluitgaven wordt toegerekend aan het ODA-budget en verantwoord in de
HGIS-nota en het HGIS-jaarverslag.
Daarnaast zijn ook de uitgaven voor migratie en ontwikkeling lager uitgevallen doordat een aantal
programma’s vertraagd zijn.
De uitgaven voor consulaire informatiesystemen zijn in 2010 gestegen. Onderhoud, beheer en
ontwikkeling zijn uitbesteed aan een externe partner. Initieel leidt dit voor 2010 tot een stijging
van de kosten. In latere jaren wordt juist bespaard. Door de ondersteuning bij rampen in Haïti,
Chili en Tripoli zijn de kosten voor consulaire bijstand ook toegenomen.
Toerekening
Opvang asielzoekers
Het ODA-deel van de asieluitgaven wordt vanaf 2010 toegerekend aan het ODA-budget en
verantwoord in de HGIS-nota en het HGIS-jaarverslag. Hierdoor ontstaat de mutatie van EUR
253.108 in het HGIS-jaarverslag 2010.

Beleidsartikel 8: Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten
Nederland
Het jaar 2010 stond in het teken van een strategischer internationaal cultuurbeleid waarbij
duidelijke keuzes werden gemaakt voor landen en disciplines. Cultuur werd zoveel mogelijk
gekoppeld aan het buitenlands beleid met resultaat voor zowel de kunst als de diplomatie. Zo heeft

1

de Nederlandse inbreng bij de wereldexpo in Sjanghai 2010 gezorgd voor een nauwere
samenwerking met China op vele gebieden. Kunst geeft Nederland gezicht en profiel in het
buitenland en maakt ons een welgeziene partner. Het internationale succes van de Nederlandse
architectuur en design, ondersteund door het programma Dutch Design Fashion and Architecture
(Dutch DFA) heeft bovendien een positief effect op de economie van ons land. Door betere
afstemming tussen fondsen, sectorinstituten, ambassades en de Stichting Internationale Culturele
Activiteiten (SICA) werd in 2010 een nieuwe slag gemaakt om middelen nog gerichter in te zetten.
Ook de culturele samenwerking met ontwikkelingslanden wordt steeds belangrijker. Door cultureel
erfgoed te verbinden aan politiek en ontwikkelingssamenwerking wordt ons buitenlands beleid
versterkt. In 2010 is verder gewerkt aan de totstandkoming van de HGIS-C database voor erfgoed.
Nederland handhaafde ook in 2010 een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor internationale
organisaties. In het huidige economische klimaat is dat belangrijk voor de aantrekkingskracht van
Nederland en voor het beeld van Nederland dat in het buitenland bestaat.
Beleidsthema 8, Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010

BZ

Totaal
9.660

08.01 Nederlandse cultuur
08.02 Cultureel erfgoed
08.03 Draagvlak Nederlands buitenlands beleid
08.11 Cultuur: overig
14.01/02/04 Cultuur: overig
Totaal

Totaal
-1.658

Realisaties 2010

wv. ODA
-982

Totaal
8.002

wv. ODA
1.377

4.820

1.205

52

1.718

4.872

2.923

62.813

34.784

-13.622

-7.740

49.191

27.044

08.04 Vestigingsklimaat internationale org. in Nederland
OCW

Mutatie

wv. ODA
2.359

0

0

59

0

59

0

904

0

0

0

904

0

4.566

0

2.650

0

7.216

0

82.763

38.348

-12.519

-7.004

70.244

31.344

Financiële toelichting
BZ
08.03 Draagvlak Nederlands buitenlands beleid
Het grootste deel van de verlaging werd veroorzaakt door de afbouw van het programma
“oude stijl” van de Nationale Commissie voor Internationale Samenwerking en Duurzame
Ontwikkeling (NCDO). Daarnaast was er sprake van een onderuitputting bij het Programma
Ondersteuning Buitenlands Beleid (POBB). Verder werden er als gevolg van de demissionaire status
van het vorige kabinet minder communicatieactiviteiten ontplooid.

Beleidsthema 9: Overige uitgaven
Onder het thema ‘overige uitgaven’ zijn de uitgaven gegroepeerd die niet binnen één van de
inhoudelijke beleidsthema’s kunnen worden ondergebracht. Deze uitgaven betreffen voornamelijk
de apparaatsuitgaven van het Ministerie van Buitenlandse Zaken en de middelen voor attachés van
de diverse departementen.
Beleidsthema 9, Overige uitgaven (bedragen x EUR 10 00)
Begroting/beleidsterrein /artikel/omschrijving

Begroting 2010
Totaal

BZ

Div. dept.

09.01 Geheim

0

Mutatie

wv. ODA
0

Totaal
27

Realisaties 2010

wv. ODA
0

Totaal
27

wv. ODA
0

10.01 Nominaal en onvoorzien

32.992

0

-32.987

0

5

0

11.01 Apparaatsuitgaven

745.649

214.214

43.153

57.286

788.802

271.500

Attachés

54.948

0

-489

0

54.459

0

Totaal

833.589

214.214

9.704

57.286

843.293

271.500

Financiële toelichting
BZ
10.01 Nominaal en onvoorzien
Het grootste deel van dit artikel bestaat uit een voorziening voor HGIS/loon -, prijs- en
koersontwikkelingen en onvoorzien. Via overboekingen naar andere HGIS-artikelen op diverse
begrotingen werden middelen uit dit artikel voor deze doelen ingezet. Hierdoor is de realisatie voor
zowel de verplichtingen alsook de uitgaven bijgesteld. Daarnaast werden verhogingen en
verlagingen als gevolg van bijstellingen van de inflatieraming op dit artikel verwerkt.

1

11.01 Apparaatsuitgaven
De overschrijding van EUR 43,153 miljoen is een saldo van mutaties. Er waren lagere personele
kosten en lagere uitgaven voor de bedrijfsvoering op het departement onder meer als gevolg van
een opgelegde korting op het reisbudget en minder dienstreizen als gevolg van de demissionaire
status van het kabinet. De belangrijkste verhoging is het gevolg van koersverlies op betalingen in
buitenlandse valuta (EUR 75,4 miljoen) omdat de in rekening gebrachte vreemde valutakoers
hoger is dan de gehanteerde corporate rate. Vanwege het grote aandeel van transacties in
Amerikaanse dollars binnen de ODA-uitgaven, valt een belangrijk deel van het koersverlies onder
ODA. Verder vallen de materiële kosten hoger uit dan geraamd door onder meer hogere logistieke
kosten en doordat de verrekening van de werkelijke in 2010 gemaakte kosten eerst in 2011 zal
plaatsvinden
op
basis
van
de
jaarrekening
2010
van
het
interdepartementale
samenwerkingsverband 4FM. Daarnaast zijn er hogere beveiligingskosten in het buitenland, minder
uitgaven voor planmatig onderhoud en kleine gedelegeerde huisvestingsprojecten in het buitenland
en is er meer uitgegeven aan evaluaties en accountantscontroles. Ten slotte zijn de uitgaven voor
huisvesting en bedrijfsvoering in het buitenland licht hoger uitgevallen dan gepland.

1

Bijlage 1a. De HGIS-uitgaven 2010 per begroting en artikel (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving

Begroting 2010
Totaal

IIB Overige Hoge Colleges van Staat en Kabinetten
02.01 Algemene Rekenkamer/recht- en doelmatigheidsbevordering
Totaal
V Buitenlandse Zaken
01.00 Versterkte int. rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
01.01 Internationale rechtsorde
01.02 Mensenrechten
01.03 Internationale juridische instellingen
02.00 Grotere veiligh. en stabiliteit, effect. hum. hulpverl. en goed bestuur
02.01 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid
02.02 Bestrijding internationaal terrorisme
02.03 Non-proliferatie en ontwapening
02.04 Conventionele wapenbeheersing
02.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing
02.06 Humanitaire hulpverlening
02.07 Goed bestuur
02.08 Het bevorderen van energiezekerheid
02.09 Grotere veiligheid door strijd tegen milieudegradatie
03.00 Versterkte Europese samenwerking
03.02 Ondersteuning bij pre- en postaccessie
03.03 EOF Europees Ontwikkelingsfonds
03.04 Nederlandse positie in de EU
03.05 Raad van Europa
04.00 Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede
04.01 Handels- en financieel systeem
04.02 Armoedebestrijding
04.03 Verhoogde economische groei en verminderde armoede als gevolg van gezonde
private sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden
04.04 Kwaliteit en effectiviteit ontwikkelingssamenwerking
04.05 Nederlandse handels- en investeringsbevordering
05.00 Toegenomen menselijke en sociale ontwikkeling
05.01 Gelijke kansen op doorlopen kwalitatief goed onderwijs
05.02 Versterking van het gebruik van kennis en onderzoek
05.03 Gender
05.04 HIV/AIDS
05.05 Reproductieve gezondheid
05.06 Participatie civil society
06.00 Beter beschermd en verbeterd milieu
06.01 Milieu en water
06.02 Duurzaam waterbeheer, een hoger percentage mensen dat duurzaam toegang heeft
tot veilig drinkwater en sanitaire voorzieningen
07.00 Welzijn van Nederlanders i.h. buitenl. en regulering v.h. pers. verkeer
07.01 Consulaire dienstverlening
07.02 Vreemdelingenbeleid
08.00 Versterkt cult. profiel, pos. beeldvorming in en buiten Nederland
08.01 Grotere buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur en versterking van de
culturele identiteit in ontwikkelingslanden
08.02 Cultureel erfgoed
08.03 Draagvlak Nederlands buitenlands beleid
08.04 Vestigingsklimaat int. organisaties in Nederland
09.00 Geheim
09.01 Geheim
10.00 Nominaal en onvoorzien
10.01 Nominaal en onvoorzien
11.00 Algemeen
11.01 Apparaatsuitgaven
Totaal

Mutatie

wv. ODA

Totaal

Realisaties 2010

wv. ODA

Totaal

wv. ODA

140
140

140
140

0
0

0
0

140
140

140
140

46.699
52.169
13.072

5.154
36.576

-3.610
-251
1.002

-553
1.343
0

43.089
51.918
14.074

4.601
37.919

-6.366
500
658
0
17.208
25.545
-9.854
0
-2.509

0
0
1.833
0
-20.414
29.204
-16.389
0
-2.509

12.187
500
9.575

2.878

379.585
266.312
170.560

227.335
266.204
154.421

16.091

16.091

-1.821
4.176
607
366

0
4.176
0
0

8.887
195.228
3.752
9.669

18.553
8.917

1.045

362.377
240.767
180.414

247.749
237.000
170.810

18.600

18.600

10.708
191.052
3.145
9.303

191.052

195.228

22.211
125.269

1.157
118.509

-5.218
247.085

735
249.228

16.993
372.354

1.892
367.737

503.830

491.330

-108.288

-108.288

395.542

383.042

14.100
6.265

14.100

2.630
-201

2.630
0

16.730
6.064

16.730

314.171
169.829
48.536
281.991
187.480
573.612

314.171
167.233
48.536
280.040
187.480
573.612

-4.518
-1.557
-8.385
-10.809
-30.841
28.513

-4.518
-1.557
-8.385
-10.788
-30.841
28.513

309.653
168.272
40.151
271.182
156.639
602.125

309.653
165.676
40.151
269.252
156.639
602.125

221.052

217.662

13.487

14.707

234.539

232.369

113.921

113.921

-1.030

-1.030

112.891

112.891

12.899
263.431

262.316

6.623
-257.108

0
-256.928

19.522
6.323

5.388

9.660

2.359

-1.658

-982

8.002

1.377

4.820
62.813

1.205
34.784

52
-13.622
59

1.718
-7.740
0

4.872
49.191
59

2.923
27.044

27

0

27

32.992
745.649
4.870.307

214.214
3.950.615

-32.987

0

5

43.153
-108.942

57.286
-79.549

788.802
4.761.365

271.500
3.871.066

1

Bijlage 1a. De HGIS-uitgaven 2010 per begroting en artikel (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving

Begroting 2010
Totaal

VI Justitie
13.03.01 Rechtshandhandhaving/Tech. ass. bij drugsbestrijding Suriname
13.03.01 Rechtshandhandhaving/Europol en Eurojust
13.03.03 Rechtshandhandhaving/NFI
91.01.01 Effectieve besturing van het Justitieapparaat/Attachés
91.01.01 Effectieve besturing van het Justitieapparaat/WIPO
Totaal
VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
39.01 Apparaat (attachés)
Totaal
VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
06.01 HBO (beurzen niet EU)
07.10 Wetenschappelijk onderwijs
08.11 Internationaal beleid: attachés
08.11 Internationaal beleid: Cultuur overig
14.01/02/04 Cultuur: overig
16.01 Onderzoek en wetenschappen: WOTRO
16.03 Attaché China
Totaal
IXB Financiën
01 Belastingen
02 Belastingdienst (attachés)
04 Internationale betrekkingen
20 Mult. Ontw. Banken en Fondsen
09 Algemeen (apparaat/attachés)
Totaal
X Defensie
20 Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties
26 Commando Dienstencentra
06.01 Attachés
Totaal
XI Volkshuisvesting, RO en Milieubeheer
47.44.04 Internationaal milieubeleid
47.48.08 Clean development mechanism
91.82.50 Apparaat/attachés
91.89.92 Bekostiging van externe uitvoeringsorganisaties
Totaal

200
26.849
500
1.408
146
29.103

491
491

Mutatie

wv. ODA

Totaal

200

Realisaties 2010

wv. ODA

Totaal

wv. ODA

200

-100
-566
0
78
-22
-610

-100
0
0
0
0
-100

100
26.283
500
1.486
124
28.493

100

0

0
0

0
0

491
491

0

0
0
0
0
2.650
0
152
2.802

0
0
0
0
0
0
0
0

3.453
61.814
150
904
7.216
454
152
74.143

71

0

1.241

3.453
61.814
150
904
4.566
454

3.453
58.546

71.341

62.453

454

1.170
99.600

100

3.453
58.546

454
62.453

99.600
1.065
101.835

99.600

-43.703
156
-43.476

-43.815
0
-43.815

55.897
1.221
58.359

55.785

323.500

13.000

-5.181

-7.316

318.319

5.684

20.688
344.188

13.000

1.251
-3.930

0
-7.316

21.939
340.258

5.684

0

-257
-52.187
0
680
-51.764

0
0
0
0
0

3.589
14.232
316
680
18.817

0

3.846
66.419
316
70.581

55.785

XII Verkeer en Waterstaat
31.01 Integraal waterbeleid (Partners voor Water)

11.215

-1.697

0

9.518

33.02 Veiligheid goederenvervoer scheepvaart (IMO)
33.03 Veiligheid luchtvaart (ICAO en EASA)
37.01 Weer, klimaat, seismologie, ruimtevaart (WMO)
41.01 Attachés
Totaal

416
2.765
736
2.365
17.497

405
-1.461
62
-462
-3.153

0
0
0
0
0

821
1.304
798
1.903
14.344

27
27

27
27

1

Bijlage 1a. De HGIS-uitgaven 2010 per begroting en artikel (bedragen x EUR 1000)
Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving

Begroting 2010
Totaal

XIII Economische Zaken
2 Een sterk innovatievermogen
01 Algemeen (attachés)
45 IS opkomende markten
55 Bijdrage organisaties
3 Een concurrerend ondernemingsklimaat
10 Bijdrage UNWTO
4 Doelmatige en duurzame energiehuishouding
01 Algemeen (bijdragen aan int. instituten)
20 CO2/reductieplan-Joint Implementation
50 Bijdrage aan diverse instituten
5 Internationale Economische Betrekkingen
01 Algemeen
20 Verdere vrijmaking v/h intern. handels-/invest.verkeer en versterking v/d econ.
rechtsorde
30 Bevorderen van internationaal ondernemen
40 Stimuleren van buitenlandse investeringen in Nederland (DBIN)
50 Het gericht ondersteunen van het bedrijfsleven in kansrijke sectoren op zowel binnenals buitenlandse markten
10 Elektronische communicatie en post
30 Bijdrage aan internationale organisaties
Totaal
XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
23 Natuur
01.04 Beheer van de natuur (Tropisch hout)
01.04 Programma 'Leren voor Duurzame Ontwikkeling'
26 Kennis en Innovatie
01.05 Kennisontwikkeling en innovatie
01.06 Waarborgen van het kennisstelsel (Intern. onderwijs)
01.06 Waarborgen van het kennisstelsel (ISRIC)
29 Algemeen
01.01 Internationale contributies/FAO
01.01 Internationale contributies/UNEP
02.01 Apparaatsuitgaven (attachés)
Totaal
XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid
98.08.06 Apparaatsuitgaven (attachés)
Totaal
XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
46.01.01 Sport en OS
98.01.01 Projecten via UNODC
98.01.01 WHO-partnerschap
98.02.01 Algemeen, apparaatsuitgaven (attachés)
Totaal

Mutatie

wv. ODA

Totaal

5.809
2.849
375
226

Realisaties 2010

wv. ODA

Totaal

-542
3.083
-375

0
0
0

5.267
5.932

218

-8

0

579

0

579

41.782

-30.135

0

11.647

1.095

-951

0

144

1.239

953

0

2.192

4.526

-244

0

4.282

68.885
735

14.419
-735

0
0

83.304
0

wv. ODA

51.703

5.000

-17.968

-4.147

33.735

853

2.477
181.701

5.000

-184
-32.108

0
-4.147

2.293
149.593

853

61
1.000

1.000

0
0

0
0

61
1.000

1.000

35
1.085

35
1.085

160
0
0

0
0
0

160
35
1.085

35
1.085

6.973
243
19.813
29.210

3.556
243
5.919

57
0
-1.639
-1.422

29
0
0
29

7.030
243
18.174
27.788

5.948

749
749

0

0
0

0
0

749
749

0

11
2.000
0
446
2.457

11
0
0
0
11

1.511
4.500
6.000
1.370
13.381

1.511

0
50.300
253.108
303.408

340.100
350.300
253.108
943.508

265.367
350.300
253.108
868.775

168.521

6.431.429

4.872.342

1.500
2.500
6.000
924
10.924

1.500

1.500

340.100
300.000

265.367
300.000

Toerekeningen
EU-begroting
EKI-kwijtschelding
Opvang asielzoekers
Totaal

640.100

565.367

0
50.300
253.108
303.408

TOTAAL UITGAVEN

6.368.167

4.703.821

63.262

3.585
243

1.511

1

Bijlage 1b. De HGIS-ontvangsten per begroting en per artikel (bedragen x EUR 1000)

Begroting/beleidsterrein/artikel/omschrijving

Begroting
2010

Mutatie

Realisaties
2010

V Buitenlandse Zaken
22 Grotere veiligh. en stabiliteit, effect. hum. hulpverl. en goed bestuur
10 Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid
70 Humanitaire hulpverlening

147

15

162

1.000

-78

922

20.107

-8.899

11.208

37.690

4.099

41.789

790

132

922

24 Meer welvaart en minder armoede
10 Aflossingen en rente begrotingsleningen
27 Welzijn van Nederlanders i.h. buitenl. en regulering v.h. pers. verkeer
10 Consulaire dienstverlening
28 Versterkt cult. profiel, pos. beeldvorming in en buiten Nederland
10 Doorberekening Defensie diversen
31 Algemeen
10 Diverse ontvangsten
Totaal

50.326

24.679

75.005

110.060

19.948

130.008

IXB Financiën
04.22 Programma Ontvangsten

10.053

-998

9.055

Totaal

10.053

-998

9.055

X Defensie
20 Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties
Totaal

1.407

7.940

9.347

1.407

7.940

9.347

76

76

XIII Economische Zaken
02.01 Een sterk innovatievermogen
05 Internationale economische betrekkingen
20 Vrijmaken internationaal handels- en investeringsverkeer
21 Ontvangsten kredieten en garanties
90 Diverse ontvangsten BEB
Totaal

10.000

-10.000

681

859

1.134

1.588

1.540
2.722

11.815

-7.477

4.338

63

63

0

63

63

133.335

19.476

152.811

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport
98.03.02 Algemeen
Totaal

TOTAAL ONTVANGSTEN

1

Bijlage 2. ODA-uitgaven naar beleidsthema (bedragen x EUR 1000)
Begroting
2010
Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging mensenrechten
1.1
Internationale rechtsorde
1.2
Mensenrechten

Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed bestuur
AR
Recht- en doelmatigheidsbevordering
2.3
Non-proliferatie en ontwapening
2.5
Regionale stabiliteit en crisisbeheersing
2.6
Humanitaire hulpverlening
2.7
Goed bestuur
2.9
Grotere veiligheid door strijd tegen milieudegradatie
Defensie
Toerekening crisisbeheersingsoperaties
Versterkte Europese samenwerking
3.3
EOF Europees ontwikkelingsfonds
Toerek.
Toerekening EU-begroting

Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede
4.1
Handels- en financieel systeem
4.2
Armoedebestrijding
4.3
Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
4.4
Kwaliteit en effectiviteit ontwikkelingssamenwerking
Justitie
Rechtshandhaving/Tech.ass. bij drugsbestr. Suriname
Financiën
Mult. Ontw. Banken en Fondsen
EZ
Economische Samenwerking Indonesie
Faciliteit transitielanden
LNV
Internationale contributies/FAO
Toerek.
EKI-kwijtschelding

Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling
5.1
Onderwijs
5.2
Kennisontwikkeling
5.3
Gender
5.4
HIV/AIDS
5.5
Reproductieve gezondheid
5.6
Participatie civil society
OCW
HBO (beurzen niet EU)
Wetenschappelijk onderwijs
Onderzoek en wetenschappen: WOTRO
LNV
Waarborgen van het kennisstelsel (ASC, IO en ISRIC)
Waarborgen van het kennisstelsel (Intern. onderwijs)
Waarborgen van het kennisstelsel (ISRIC)
VWS
Sport en OS

Beter beschermd en verbeterd milieu
6.1
Milieu en water
6.2
Water en stedelijke ontwikkeling
VenW
Weer, klimaat, seismologie, ruimtevaart (WMO)
LNV
Programma 'Leren voor Duurzame Ontwikkeling'
Internationale contributies/UNEP

Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering van personenverkeer
7.2
Vreemdelingenbeleid (opvang asielzoekers)
Toerek.
Opvang asielzoekers

Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland
8.1
Nederlandse cultuur
8.2
Cultureel erfgoed
8.3
Draagvlak Nederlands buitenlands beleid
Overige uitgaven
11.1
Apparaatsuitgaven

Totaal ODA binnen HGIS
ODA buiten HGIS (instituten LNV)
TOTAAL ODA

Mutatie

Realisaties
2010

Begroting/artikel

5.154
36.576
41.730

-553
1.343
790

4.601
37.919
42.520

V-01.01
V-01.02

140
1.045
247.749
237.000
170.810
18.600
13.000
688.344

0
1.833
-20.414
29.204
-16.389
-2.509
-7.316
-15.591

140
2.878
227.335
266.204
154.421
16.091
5.684
672.753

IIB-02.01
V-02.03
V-02.05
V-02.06
V-02.07
V-02.09
X-20

191.052
265.367
456.419

4.176
0
4.176

195.228
265.367
460.595

V-03.03
Toerekening

1.157
118.509
491.330
14.100
200
99.600
0
5.000
3.556
300.000
1.033.452

735
249.228
-108.288
2.630
-100
-43.815
0
-4.147
29
50.300
146.572

1.892
367.737
383.042
16.730
100
55.785
0
853
3.585
350.300
1.180.024

V-04.01
V-04.02
V-04.03
V-04.04
VI-13.03.01
IXB-04.20
XIII-5.30
XIII-5.50
XIV-29.01.01
Toerekening

314.171
167.233
48.536
280.040
187.480
573.612
3.453
58.546
454
0
35
1.085
1.500

-4.518
-1.557
-8.385
-10.788
-30.841
28.513
0
0
0
0
0
0
11

309.653
165.676
40.151
269.252
156.639
602.125
3.453
58.546
454
0
35
1.085
1.511

V-05.01
V-05.02
V-05.03
V-05.04
V-05.05
V-05.06
VIII-06.01
VIII-07.10
VIII-16.01
XIV-26.01.01
XIV-26.01.06
XIV-26.01.06
XVI-46.01.01

1.636.145

-27.565

1.608.580

217.662
113.921
27
1.000
243
332.853

14.707
-1.030
0
0
0
13.677

232.369
112.891
27
1.000
243
346.530

V-06.01
V-06.02
XII-37.01
XIV-23.01.04
XIV-29.01.01

262.316
0
262.316

-256.928
253.108
-3.820

5.388
253.108
258.496

V-07.02
Toerekening

2.359
1.205
34.784
38.348

-982
1.718
-7.740
-7.004

1.377
2.923
27.044
31.344

V-08.01
V-08.02
V-08.03

214.214
214.214

57.286
57.286

271.500
271.500

V-11.01

4.703.821
4.725
4.708.546

168.521

4.872.342
4.725
4.877.067

168.521

1

Bijlage 3. ODA-prestatie
ODA-prestatie in 2010
(bedragen in miljoenen EUR)

ODA-uitgaven (1)

4.877,1

Af: Aflossingen op ODA-leningen (2)

45,9

Af: Ontvangsten op eerdere ODA-uitgaven (3)

36,5

Netto ODA (1-2-3)

BNP 2010

ODA-prestatie 2010

4.794,7

589.030,0

0,81%

1

Bijlage 4. ODA-uitgaven partnerlanden 2010
Versnelde MDG-realisatie
Bangladesh
2.07 Goed bestuur
4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
5.01 Onderwijs
5.03 Gender
5.04 HIV/AIDS

Ghana
4.071.000
576.000
20.774.000

2.07 Goed bestuur
4.02 Armoedevermindering
4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

341.000
20.000.000
30.000

429.000

5.01 Onderwijs

6.361.000

18.000

5.03 Gender

108.000

5.05 Reproductieve gezondheid

9.408.000

5.04 HIV/AIDS

6.01 Milieu en water

7.857.000

5.05 Reproductieve gezondheid

18.667.000

17.727.000

6.01 Milieu en water

9.347.000

60.860.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

6.02 Duurzaam waterbeheer

64.000

77.000
54.995.000

Benin
2.07 Goed bestuur

2.522.000

Jemen

4.02 Armoedevermindering

8.419.000

1.02 Mensenrechten

126.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

1.210.000

2.07 Goed bestuur

4.335.000

5.01 Onderwijs

4.139.000

4.02 Armoedevermindering

5.03 Gender
6.01 Milieu en water
6.02 Duurzaam waterbeheer

7.000
611.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

6.561.000

5.01 Onderwijs

23.469.000

5.03 Gender
5.05 Reproductieve gezondheid

Bolivia

6.01 Milieu en water

1.02 Mensenrechten

143.000

2.07 Goed bestuur

4.396.000

4.02 Armoedevermindering

2.362.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

8.023.000

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS
5.01 Onderwijs
5.03 Gender
6.01 Milieu en water
6.02 Duurzaam waterbeheer

308.000
11.087.000
965.000
7.233.000
483.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

42.000
5.404.000
727.000
3.451.000
5.000
3.529.000
19.209.000

Kenia
1.02 Mensenrechten

136.000

2.07 Goed bestuur

4.011.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
6.01 Milieu en water
6.02 Duurzaam waterbeheer

35.000.000
Burkina Faso

393.000
1.197.000

970.000
4.071.000
4.147.000
13.335.000

Mali

1.02 Mensenrechten

300.000

1.02 Mensenrechten

2.07 Goed bestuur

375.000

2.07 Goed bestuur

1.073.000

4.02 Armoedevermindering

13.000.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

2.680.000

4.02 Armoedevermindering
4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS
5.01 Onderwijs

18.000.000
199.000
12.312.000

5.03 Gender

334.000

5.04 HIV/AIDS
5.05 Reproductieve gezondheid

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

53.000

145.000

5.01 Onderwijs

17.210.000

2.683.000

5.05 Reproductieve gezondheid

5.077.000

6.839.000

6.01 Milieu en water

1.081.000

41.042.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

2.198.000
42.517.000

Ethiopië
1.02 Mensenrechten

46.000

Mongolië

2.07 Goed bestuur

746.000

6.01 Milieu en water

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

17.789.000
80.000

5.01 Onderwijs

7.665.000

5.03 Gender

1.334.000

5.04 HIV/AIDS

4.346.000

5.05 Reproductieve gezondheid

6.02 Duurzaam waterbeheer

6.368.000
209.000
6.577.000

5.483.000
37.489.000

1

Bijlage 4. ODA-uitgaven partnerlanden 2010
vervolg Versnelde MDG-realisatie

Mozambique

Rwanda

2.07 Goed bestuur

3.225.000

2.07 Goed bestuur

5.671.000

4.02 Armoedevermindering

18.000.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

10.528.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

1.487.000

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

176.000

5.01 Onderwijs

8.840.000

5.03 Gender

858.000

5.04 HIV/AIDS

5.115.000

5.05 Reproductieve gezondheid

7.005.000

6.01 Milieu en water
6.02 Duurzaam waterbeheer

340.000

5.01 Onderwijs
6.01 Milieu en water

Senegal
4.02 Armoedevermindering

14.844.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

59.890.000

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS
6.02 Duurzaam waterbeheer

Nicaragua
4.02 Armoedevermindering
4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS
5.03 Gender
5.05 Reproductieve gezondheid

6.000.000
28.405.000

6.01 Milieu en water

2.07 Goed bestuur

6.000
6.200.000

2.652.000
74.000
37.000
20.257.000
27.000
23.047.000

845.000
109.000
5.750.000
52.000

Tanzania
2.07 Goed bestuur
4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

17.404.000
686.000

1.139.000

5.04 HIV/AIDS

2.376.000

9.519.000

5.05 Reproductieve gezondheid

17.975.000

17.414.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

6.000.000
44.441.000

Oeganda
1.02 Mensenrechten

299.000

2.07 Goed bestuur

5.198.000

4.02 Armoedevermindering
4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
5.01 Onderwijs
5.03 Gender

Zambia
2.07 Goed bestuur

1.246.000

378.000

4.02 Armoedevermindering

10.000.000

247.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

1.680.000

5.01 Onderwijs

12.485.000

20.073.000
25.000
26.220.000

5.03 Gender

150.000

5.04 HIV/AIDS

1.306.000

5.05 Reproductieve gezondheid

26.000
26.893.000

1

Bijlage 4. ODA-uitgaven partnerlanden 2010
Veiligheid & ontwikkeling

Veiligheid & ontwikkeling
Uitfasering in de periode 2008 - 2011

Afghanistan

Bosnië & Herzegovina

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

30.225.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

5.800.000

2.07 Goed bestuur

4.595.000

2.07 Goed bestuur

2.802.000

34.820.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

1.598.000
10.200.000

Burundi
2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

9.295.000

Sri Lanka

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

2.997.000

1.02 Mensenrechten

564.000

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

102.000

12.292.000

6.01 Milieu en water
Colombia
1.02 Mensenrechten

898.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

3.193.000

2.07 Goed bestuur

1.178.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

1.079.000

5.02 Kennisontwikkeling
6.01 Milieu en water

52.000
718.000

358.000
10.320.000
17.026.000

Congo, Democratische Republiek
1.02 Mensenrechten

1.483.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

1.090.000

5.03 Gender

2.544.000
5.117.000

Guatemala
1.02 Mensenrechten

2.065.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

1.252.000

2.07 Goed bestuur

5.554.000

5.03 Gender

272.000

5.04 HIV/AIDS

231.000

5.05 Reproductieve gezondheid
6.01 Milieu en water

348.000
5.897.000
15.619.000

Kosovo
4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

353.000
353.000

Pakistan
1.02 Mensenrechten

393.000

2.07 Goed bestuur

3.992.000

5.01 Onderwijs

14.406.000

6.01 Milieu en water

7.351.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

829.000
26.971.000

Palestijnse Autoriteiten
1.02 Mensenrechten

1.733.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

7.959.000

2.07 Goed bestuur

9.089.000
18.781.000

Soedan
1.02 Mensenrechten

1.115.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

52.367.000

2.07 Goed bestuur

338.000
53.820.000

1

Bijlage 4. ODA-uitgaven partnerlanden 2010
Brede relatie

Brede relatie
Uitfasering in de periode 2008 - 2011

Egypte

Albanië

1.02 Mensenrechten

273.000

2.07 Goed bestuur

2.07 Goed bestuur

728.000

5.03 Gender

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

216.000

6.01 Milieu en water

5.03 Gender

1.972.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

4.829.000
8.018.000

Armenië
2.07 Goed bestuur

1.02 Mensenrechten

170.000

2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

19.000

2.07 Goed bestuur
4.02 Armoedevermindering

37.000

200.000
1.288.000
2.471.000

1.02 Mensenrechten
Georgië

983.000

20.000
1.000.000
1.020.000

Kaap Verdië

2.126.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

2.352.000

5.01 Onderwijs

283.000
2.800.000
3.083.000

Indonesië
2.05 Regionale stabiliteit en crisisbeheersing

5.105.000

Macedonië

2.07 Goed bestuur

10.084.000

2.07 Goed bestuur

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

2.118.000

5.01 Onderwijs

5.01 Onderwijs

18.524.000

5.03 Gender

5.02 Kennisontwikkeling

7.327.000

6.01 Milieu en water

3.497.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

10.169.000

32.000
1.045.000
575.000
1.652.000

56.824.000
Moldavië
2.07 Goed bestuur
4.02 Armoedevermindering

1.448.000
2.750.000
4.198.000

Suriname
2.07 Goed bestuur

9.874.000

4.02 Armoedevermindering

13.973.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

16.146.000

4.04 Kwaliteit en effectiviteit OS

127.000

5.01 Onderwijs

706.000

5.03 Gender

29.000

5.04 HIV/AIDS

112.000

5.05 Reproductieve gezondheid

6.142.000

5.06 Participatie civil society

2.280.000

6.01 Milieu en water

7.359.000
56.748.000

Vietnam
2.07 Goed bestuur

630.000

4.02 Armoedevermindering

235.000

5.04 HIV/AIDS

528.000

5.05 Reproductieve gezondheid

5.298.000

6.01 Milieu en water

1.700.000

6.02 Duurzaam waterbeheer

8.028.000
16.419.000

Zuid Afrika
2.07 Goed bestuur

3.926.000

4.03 Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden

1.257.000

5.01 Onderwijs

13.120.000

5.04 HIV/AIDS

6.222.000
24.525.000

1

Bijlage 5. HGIS-uitgaven natuur, milieu en water (bedragen x EUR 1000)
2009

2010

213.295

186.028

ODA Natuur en Milieu
Directe uitgaven Natuur en Milieu
Landenspecifieke sectorale samenwerking
Thematische samenwerking in landen en regio's
Subtotaal directe uitgaven Natuur en Milieu

95.506

89.564

308.801

275.592

7.836

12.119

GEF-ODA/ Montreal Fund

2.062

21.747

UNEP

9.140

9.140

Toerekening macrosteun
Multilateraal
VN-instellingen

Verwoestijningsverdrag

136

139

UNDP

9.930

10.784

IFAD

9.518

8.938

0

1.875

FAO partnershipprogramma
UN-HABITAT
overig

450

450

0

8.650

Internationale Financiele Instellingen
IDA en regionale ontwikkelingsbanken

9.404

5.579

WB-Partnership Programma

12.879

12.879

Europese ontwikkelingssamenwerking
Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)

8.991

9.553

Toerekening EU-begroting

11.720

13.268

Subtotaal Multilateraal

74.230

103.002

Speciale Activiteiten

56.143

22.133

TMF en MFS

62.018

74.937

Subtotaal overig

78.901

65.874

Oret, Miliev en ORIO

60.309

45.410

Particuliere kanaal

MFP

0

0

SALIN

2.117

3.289

SNV

13.880

13.500

PSO

1.245

2.325

MATRA

1.350

1.350

197.062

162.944

17.164

21.720

Subtotaal Particulier Kanaal
Overige toerekeningen
Apparaatsuitgaven
Natuur en Milieu Educatie

908

1.000

Int. onderwijs instituten

12.539

13.435

Subtotaal Overige Toerekeningen

30.611

36.155

1

Bijlage 5. (vervolg) HGIS-uitgaven natuur, milieu en water (bedragen x EUR 1000)
Totaal ODA Natuur en Milieu

618.540

589.812

- Regeringsstandpunt Tropisch Regenwoud (RTR)

68.000

68.000

BNP (x mln)
ODA Natuur en Milieu als % van het BNP

562.400

589.400

0,110

0,100

Clean Development Mechanism

22.550

14.232

Joint Implementation

44.283

11.647

Waarvan voor:

Non-ODA Natuur en Milieu
Natuur en Milieu programma's

GEF non-ODA
Internationale samenwerking Milieu

0

816

4.312

3.589

Waterbeheer (Partners for Water)

10.724

9.518

Subtotaal

81.869

39.802

Overig
MATRA

3.110

3.110

Subtotaal

3.110

3.110

84.979

42.912

703.519

632.724

Totaal Non-ODA natuur en milieu
TOTAAL NATUUR EN MILIEU IN HGIS

N.B. Dit HGIS-jaarverslag bevat zoals gebruikelijk een apart realisatieoverzicht voor de uitgaven
voor natuur, milieu en water, HIV/Aids, tuberculose en malaria en basisonderwijs5 (zie bijlage 5, 6
en 7). Voor de jaren 2011 en verder zullen deze overzichten niet langer worden gepresenteerd in
het HGIS-jaarverslag. Dit vanwege de nieuwe prioriteiten die zijn gesteld in het regeerakkoord van
het kabinet-Rutte en de Basisbrief Ontwikkelingssamenwerking van november 2010.

5

In de term ‘basisonderwijs’ zijn in het gehele HGIS-jaarverslag eveneens begrepen voorschools onderwijs,
alfabetisering en lager beroepsonderwijs.
1

Bijlage 6. Uitgaven HIV/AIDS, malaria en tuberculose (bedragen x EUR 1000)
2009

2010

87.868
48.981

81.503
34.083

21.531
158.379

20.564
136.150

Multilateraal
VN-instellingen
UNHCR
UNDP
UNICEF
UNFPA
UNAIDS
WHO/PAHO
Partnershipprogramma WHO

2.940
4.965
5.250
62.933
36.000
4.000
14.966

2.940
5.392
5.250
55.925
31.500
4.309
13.000

Internationale Financiele Instellingen
GFATM
IDA en regionale ontwikkelingsfondsen
WB Partnerschapsprogramma

60.000
7.429
1.038

61.900
6.239
1.106

Europese ontwikkelingssamenwerking
Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)
Toerekening EU-begroting
Subtotaal Multilateraal

10.790
11.720
222.031

11.714
13.268
212.543

Aandeel HIV/AIDS, Malaria en TB van
Medefinancieringsstelsel (MFS)
Thematische medefinanciering

49.564

47.424

SALIN
PSO
Subtotaal Particulier Kanaal

9.403
830
59.798

8.614
1.550
57.592

Overige toerekeningen
Apparaatsuitgaven
Int. onderwijs instituten
Subtotaal Overige toerekeningen

12.873
1.266
14.139

16.290
1.197
17.487

454.347

423.772

Partnership Programma WHO (begroting VWS)

1.000

6.000

Overig

1.950

0

TOTAAL NON-ODA HIV/AIDS, TB en Malaria

2.950

6.000

457.297

429.772

ODA HIV/AIDS, TB en Malaria
Bilaterale uitgaven HIV/AIDS, Malaria en TB
Partnerlanden met HIV/AIDS, Malaria en TB
Niet-gedelegeerde middelen
Toerekening macrosteun, noodhulp, en wederopbouw
Subtotaal directe uitgaven HIV/AIDS, Malaria en TB

Particulier Kanaal

TOTAAL ODA HIV/AIDS, Malaria en TB
Non-ODA HIV/AIDS, TB en Malaria

TOTAAL HIV/AIDS, TB en Malaria in HGIS

N.B. Dit HGIS-jaarverslag bevat zoals gebruikelijk een apart realisatieoverzicht voor de uitgaven
voor natuur, milieu en water, HIV/Aids, tuberculose en malaria, en basisonderwijs6 (zie bijlage 5, 6
en 7). Voor de jaren 2011 en verder zullen deze overzichten niet langer worden gepresenteerd in
het HGIS-jaarverslag. Dit vanwege de nieuwe prioriteiten die zijn gesteld in het regeerakkoord van
het kabinet-Rutte en de Basisbrief Ontwikkelingssamenwerking van november 2010.
6

In de term ‘basisonderwijs’ zijn in het gehele HGIS-jaarverslag eveneens begrepen voorschools onderwijs,
alfabetisering en lager beroepsonderwijs.
1

Bijlage 7. ODA-uitgaven basisonderwijs (bedragen x EUR 1000)
2009

2010

Partnerlanden met onderwijs als sector

206.690

183.151

Niet gedelegeerde middelen (Silent partnership, ECD, onderwijs post conflict, capaciteitsopbouw)

49.741

43.617

Hoger onderwijs

107.949

120.343

Andere activiteiten

1.500

1.521

Education for All (EFA )/ Fast Track Initiative (FTI)

0

30.182

Toerekening macrosteun en schuldkwijtschelding

23.478

36.007

Toerekening andere thema's, zoals noodhulp en wederopbouw

26.991

22.872

Subtotaal bilateraal kanaal

416.350

437.693

30.023

29.131

Bilaterale uitgaven

Noodhulponderwijs

Multilateraal
VN-instellingen
ILO

340

351

UNHCR

2.814

2.814

UNICEF

7.350

7.350

UNRWA

9.000

9.000

UNESCO

243

283

WFP

4.000

4.000

PP ILO

6.276

5.333

WB-Partnership Programma

1.500

1.500

IDA en regionale ontwikkelingsfondsen

14.858

5.579

Internationale Financiële Instellingen

Europese ontwikkelingssamenwerking
Europees ontwikkelingsfonds (EOF)

7.193

7.809

Toerekening EU-begroting

11.720

13.268

Subtotaal Multilateraal

65.295

57.287

Medefinancieringsprogramma

50.911

58.171

SALIN onderwijs

2.000

3.261

PSO

830

1.550

Overige

0

21

53.741

63.003

Particulier Kanaal

Subtotaal Particulier Kanaal
Overige toerekeningen
Apparaatsuitgaven

17.164

21.720

Subtotaal Overige Toerekeningen

17.164

21.720

TOTAAL Onderwijs

552.550

579.703

TOTAAL OS-begroting

4.693.653

4.877.067

11,8%

11,9%

Uitgaven Onderwijs als % van de OS-begroting

N.B. Dit HGIS-jaarverslag bevat zoals gebruikelijk een apart realisatieoverzicht voor de uitgaven
voor natuur, milieu en water, HIV/Aids, tuberculose en malaria en basisonderwijs7 (zie bijlage 5, 6
en 7). Voor de jaren 2011 en verder zullen deze overzichten niet langer worden gepresenteerd in
het HGIS-jaarverslag. Dit vanwege de nieuwe prioriteiten die zijn gesteld in het regeerakkoord van
het kabinet-Rutte en de Basisbrief Ontwikkelingssamenwerking van november 2010.

7

In de term ‘basisonderwijs’ zijn in het gehele HGIS-jaarverslag eveneens begrepen voorschools onderwijs,
alfabetisering en lager beroepsonderwijs.
1

Bijlage 8. Non-ODA uitgaven naar beleidsthema (bedragen x EUR 1000)
Begroting
2010
Versterkte internationale rechtsorde en eerbiediging van mensenrechten
1.1
Internationale rechtsorde
1.2
Mensenrechten
1.3
Internationale juridische instellingen
Justitie
Rechtshandhaving/Europol en Eurojust
Rechtshandhaving/NFI

Grotere veiligheid en stabiliteit, effectieve humanitaire hulpverlening en goed bestuur
2.1
Nationale en bondgenootschappelijke veiligheid
2.2
Bestrijding internationaal terrorisme
2.3
Non-proliferatie en ontwapening
2.5
Regionale stabiliteit en crisisbeheersing
2.6
Humanitaire hulpverlening
2.7
Goed bestuur
Defensie
Uitvoeren crisisbeheersingsoperaties

Versterkte Europese samenwerking
3.2
Ondersteuning bij pre- en postaccessie
3.4
Nederlandse positie in de EU
3.5
Raad van Europa
Toerek.
EU-begroting

Meer welvaart, eerlijkere verdeling en minder armoede
4.1
Handels- en financieel systeem
4.2
Armoedebestrijding
4.3
Ondernemingsklimaat ontwikkelingslanden
4.5
Nederlandse handels- en investeringsbevordering
Justitie
Effectieve besturing van het Justitieapparaat/WIPO
Financiën
Mult. Ontw. Banken en Fondsen
VenW
Veiligheid goederenvervoer scheepvaart (IMO)
Veiligheid luchtvaart (ICAO en EASA)
EZ
IS opkomende markten
Bijdrage aan organisaties
Bijdrage UNWTO
Algemeen (bijdragen aan int. instituten)
Bijdrage aan diverse instituten
Algemeen

LNV

Verdere vrijmaking v/h intern. handels-/invest.verkeer en versterking v/d econ.
rechtsorde
Bevorderen van internationaal ondernemen
Stimuleren van buitenlandse investeringen in Nederland (DBIN)
Het gericht ondersteunen van het bedrijfsleven in kansrijke sectoren op zowel
binnen- als buitenlandse markten
Bijdrage aan internationale organisaties
Internationale contributies/FAO
Beheer van de natuur (Tropisch hout)

Mutatie

Realisaties
2010

Begroting/artikel

41.545
15.593
13.072
26.849
500
97.559

-3.057
-1.594
1.002
-566
0
-4.215

38.488
13.999
14.074
26.283
500
93.344

V-01.01
V-01.02
V-01.03
VI-13.03.01
VI-13.03.03

18.553
0
7.872
114.628
3.767
9.604
310.500
464.924

-6.366
500
-1.175
37.622
-3.659
6.535
2.135
35.592

12.187
500
6.697
152.250
108
16.139
312.635
500.516

V-02.01
V-02.02
V-02.03
V-02.05
V-02.06
V-02.07
X-20

10.708
3.145
9.303
74.733
97.889

-1.821
607
366
0
-848

8.887
3.752
9.669
74.733
97.041

V-03.02
V-03.04
V-03.05
Toerekening

21.054
6.760
12.500
6.265
146
0
416
2.765
2.849
375
226
0
1.095
1.239

-5.953
-2.143
0
-201
-22
112
405
-1.461
3.083
-375
-8
579
-951
953

15.101
4.617
12.500
6.064
124
112
821
1.304
5.932
0
218
579
144
2.192

V-04.01
V-04.02
V-04.03
V-04.05
VI-91.01.01
IXB-04.20
XII-33.02
XII-33.03
XIII-02.45
XIII-02.55
XIII-03.10
XIII-04.01
XIII-04.50
XIII-05.01

4.526

-244

4.282

XIII-05.20

68.885
735

14.419
-735

83.304
0

XIII-05.30
XIII-05.40

46.703

-13.821

32.882

XIII-05.50

2.477
3.417
61
182.494

-184
28
0
-6.519

2.293
3.445
61
175.975

XIII-10.30
XVI-29.01.01
XIV-23.01.04

1

Bijlage 8. (vervolg) De non-ODA uitgaven naar beleidsthema (bedragen x EUR 1000)
Begroting
2010
Toegenomen menselijke ontplooiing en sociale ontwikkeling
5.2
Kennisontwikkeling
5.4
HIV/AIDS
5.6
Participatie civil society
OCW
Wetenschappelijk onderwijs
LNV
Waarborgen van het kennisstelsel (ASC)
VWS
Projecten via UNODC
WHO-partnerschap

Beter beschermd en verbeterd milieu
6.1
Milieu en water
VROM
Internationaal milieubeleid
Clean development mechanism
Bekostiging van externe uitvoeringsorganisaties
VenW
Integraal waterbeleid (Partners voor Water)
Weer, klimaat, seismologie, ruimtevaart (WMO)
CO2/reductieplan-Joint Implementation
EZ

Mutatie

Realisaties
2010

Begroting/artikel

2.596
1.951
0
3.268
0
2.500
6.000
16.315

0
-21
0
0
160
2.000
0
2.139

2.596
1.930
0
3.268
160
4.500
6.000
18.454

V-05.02
V-05.04
V-05.06
VIII-07.10
XIV-26.01.01
XIV-98.01.01
XVI-98.01.01

3.390
3.846
66.419
0
11.215
709

-1.220
-257
-52.187
680
-1.697
62

2.170
3.589
14.232
680
9.518
771

V-06.01
XIA-47.44.04
XIA-47.48.08
XIA-91.89.92
XII-31.01
XII-37.01
XIII-04.20

41.782

-30.135

11.647

127.361

-84.754

42.607

Welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland en regulering van het personenverkeer
7.1
Consulaire dienstverlening
12.899
7.2
Vreemdelingenbeleid
1.115
14.014

6.623
-180
6.443

19.522
935
20.457

V-07.01
V-07.02

7.301
3.615
28.029
0
904
4.566
44.415

-676
-1.666
-5.882
59
0
2.650
-5.515

6.625
1.949
22.147
59
904
7.216
38.900

V-08.01
V-08.02
V-08.03
V-08.04
VIII-08.11
VIII-14.01/02/04

0
32.992
531.435
54.948
619.375

27
-32.987
-14.133
-489
-47.582

27
5
517.302
54.459
571.793

V-09.01
V-10.01
V-11.01
Div. Begrotingen

1.664.346

-105.259

1.559.087

Versterkt cultureel profiel en positieve beeldvorming in en buiten Nederland
8.1
Nederlandse cultuur
8.2
Cultureel erfgoed
8.3
Draagvlak Nederlands buitenlands beleid
8.4
Vestigingsklimaat int. organisaties in Nederland
OCW
Cultuur: overig
Cultuur: overig

Overige uitgaven
9.1
Geheim
10.1
Nominaal en onvoorzien
11.1
Apparaatsuitgaven
Div. dept. Attachés

Totaal non-ODA

1