Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 763

Toekomst van de krijgsmacht

Nr. 43

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 mei 2014
Hierbij bied ik u de Personeelsrapportage over het jaar 2013 aan1. Deze
rapportage heeft tot doel de kwantitatieve en kwalitatieve stand van zaken
met betrekking tot het personeel van Defensie in 2013 te duiden. De
rapportage omvat een algemeen beeld van de personele ontwikkelingen
in 2013, de instroom en uitstroom, de bestandsopbouw, de numerus fixus,
de vulling, de reservisten en de verandermonitor. In deze rapportage
wordt tevens ingegaan op de stand van zaken bij de reorganisaties ten
gevolge van de beleidsbrief 2011, conform mijn toezegging op 23 januari
2014.
Kernboodschap
Het totale personeelsbestand van Defensie2 is in 2013 verder afgenomen,
netto met 1.269 vte’n van 60.714 naar 59.445 vte’n. Eind 2013 zijn de
meeste reorganisaties voltooid en daarmee zijn de consequenties voor het
personeel grotendeels duidelijk. Ten opzichte van 2012 laat 2013 een licht
positiever beeld zien in het vertrouwen, de tevredenheid en de motivatie
van het personeel. Omdat de organisatie meer is gekrompen dan het
personeelsbestand, is ook de personele vulling in 2013 gestegen. We zijn
er echter nog niet. Een aantal reorganisaties, naar aanleiding van de
beleidsbrief 2011, is nog gaande. Daarnaast is de instroom lager en de
uitstroom hoger dan gewenst. Hierdoor kwam het personeelsbestand per
31 december 2013 kwantitatief al onder de numerus fixus van 2016. In
2013 was er nog steeds een tekort aan technisch geschoold personeel. De
gewenste verjonging heeft in 2013 nog geen gestalte gekregen. Wel
stabiliseert de gemiddelde leeftijd voor militair personeel.

1
2

kst-33763-43
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Het totale personeelsbestand Defensie betreft het aantal medewerkers uitgedrukt in voltijdsequivalent inclusief de agentschappen, de projectorganisaties en de medewerkers werkzaam
ten laste van derden. Voor een toelichting van de numerus fixus, zie de bijlage onder Numerus
fixus.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 43

1

Algemeen beeld
De afgelopen jaren hebben veel gevraagd van de defensiemedewerkers.
De reorganisaties met de daaraan verbonden onzekerheid, functiewisselingen en veranderingen van werkzaamheden zijn een zware belasting
geweest. Ondanks deze veranderingen is gebleken dat de medewerkers
hun taken en opdrachten gedegen en professioneel blijven uitvoeren.
Voor de meeste medewerkers is de periode van onzekerheid over hun
baan voorbij. Helaas heeft een deel van de medewerkers Defensie moeten
verlaten. Sinds het uitkomen van de beleidsbrief in 2011 is het totale
personeelsbestand van Defensie met 10 procent afgenomen: van 65.995
per 1 juli 2011 naar 59.445 vte’n per 1 januari 2014. In de tussenliggende
periode lag het natuurlijk verloop en het vrijwillig vertrek hoger dan
verwacht. Het aantal sollicitaties en aangestelden lag in 2013 hoger dan in
2012. De totale instroom was in 2013 echter lager dan gepland. De hogere
uitstroom en lagere instroom zorgen ervoor dat minder medewerkers
gedwongen naar werk buiten Defensie moeten worden begeleid.
Net zoals de meeste organisaties zal ook Defensie in ontwikkeling blijven.
De nota In het belang van Nederland bevat maatregelen, deels verzacht
dan wel teruggedraaid na het begrotingsakkoord van oktober 2013,
waarvan enkele zullen leiden tot organisatieveranderingen. Het aantal
reorganisaties is echter in vergelijking met de beleidsbrief 2011 beperkt en
niet meer dan in een grote organisatie als Defensie gebruikelijk is.
Instroom en uitstroom
Het aantal belangstellenden voor een militaire opleiding of baan bij
Defensie is in 2013 afgenomen ten opzichte van 2012. Dit komt vooral
doordat het begrip «belangstellende» sinds begin 2013 anders is
gedefinieerd. Defensie hanteert het begrip belangstellenden alleen nog
maar voor personen die in de doelgroepen voor werving vallen. Door een
gerichte aanpak en de verbeteringen in het wervingsproces ligt het aantal
sollicitaties in 2013 15 procent hoger dan in 2012. In 2013 ligt het aantal
initieel aangestelde militairen 44 procent hoger ten opzichte van 2012. De
effecten van de genomen maatregelen vanuit het Actieplan Werving en
Behoud (Kamerstuk 33 763, nr. 29) dragen hieraan bij.
De arbeidsmarkt in 2014 is vanuit werkgeversperspectief vrij gunstig.
Technisch geschoold personeel vormt hierop een uitzondering. Deze
categorie blijft naar verwachting ook in 2014 en volgende jaren schaars.
Specifiek voor technisch personeel heeft Defensie op 6 november 2013
Techbase georganiseerd. Met deze techniekdag heeft Defensie haar
positie als werkgever op dit gebied meer bekendheid willen geven. Van de
15.000 veelal jonge bezoekers bleken er ruim 6.000 geïnteresseerd in een
van de (technische) richtingen van de ROC-opleiding Veiligheid en
Vakmanschap. Daarnaast hebben op de dag zelf 150 bezoekers direct
gesolliciteerd naar een technische baan bij Defensie. Techbase zal in de
komende jaren naar verwachting een positief effect hebben op het aantal
sollicitaties. Scholieren maken in de komende maanden en soms pas in de
komende jaren hun keuze. In de reguliere arbeidsmarktcampagne zal
Defensie het komende jaar extra aandacht blijven vragen voor technische
beroepen.
Zowel de reguliere uitstroom (ten gevolge van leeftijdsontslag of einde
aanstelling) als de irreguliere uitstroom (ten gevolge van vrijwillig of
gedwongen ontslag) zijn bij burgermedewerkers en militairen in 2013
afgenomen ten opzichte van 2012. Het saldo van in- en uitstroom van
militair personeel en dat van burgerpersoneel is daarbij negatief. Dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 43

2

betekent dat er in 2013 meer personeel de organisatie is uitgestroomd dan
ingestroomd. Deze ontwikkeling is in lijn met de geplande afname van het
personeelsbestand. Ten opzichte van 2012 is dit negatief saldo in 2013
kleiner geworden.
Bestandsopbouw
Het totale aandeel vrouwen binnen Defensie is in vergelijking met 2012 in
2013 naar verhouding constant gebleven. Wel is een verschuiving in de
rangen en schalen zichtbaar. Het aandeel vrouwen in de lagere schalen en
rangen is in 2013 licht afgenomen en in de hogere schalen en rangen
(vanaf majoor en schaal 10) licht toegenomen.
Binnen Defensie is het eerder verwachte verjongingseffect nog niet
opgetreden. De gemiddelde leeftijd voor militairen is in de afgelopen twee
jaar met 1,2 jaar gestegen naar 34,4 jaar en voor burgers met 1,7 jaar naar
47,7 jaar.
Het uitblijven van het verjongingseffect wordt onder meer veroorzaakt
door de lagere instroom dan gepland. Tevens zijn bij de reorganisaties de
oudere medewerkers behouden als gevolg van de voor hen geldende
ontslagbescherming. Zij zullen naar verwachting in de periode tot 2016
uitstromen. Ook de vertraging van de reorganisatie heeft bijgedragen aan
het uitblijven van het verjongingseffect. Daarnaast zorgt het rijksbrede
beleid ervoor dat burgermedewerkers langer moeten doorwerken met als
gevolg dat de uitstroomleeftijd stapsgewijs wordt verhoogd. Een
sturingsmogelijkheid van Defensie ligt vooral bij de instroom van jong
personeel. Ook in 2014 richt Defensie zich waar mogelijk op de verjonging
van het personeelsbestand.
De verwachting is dat de komende jaren de gemiddelde leeftijd zal
stabiliseren dan wel licht zal dalen. Dit geldt zowel voor militair als
burgerpersoneel. Uitgaande van de huidige ontslagleeftijd, zal naar
verwachting voor militair personeel de gemiddelde leeftijd dalen vanaf
2018 en voor burgerpersoneel na 2020.
Numerus Fixus
Per 1 januari 2014 komt het organisatie- en personeelsbestand van
Defensie kwantitatief bijna overeen met de geplande numerus fixus van
2016. In 2013 is het personeelsbestand van Defensie 440 personen kleiner
dan de numerus fixus voor 2016. De numerus fixus is in kwantitatieve zin
dus eerder gehaald dan gepland. In kwalitatieve zin moeten de aantallen
van enkele schalen en rangen nog worden verminderd, zoals bij militairen
in de rang van adjudant, luitenant-kolonel en kolonel en bij burgermedewerkers in de schaal 13. Naar verwachting zal in 2014 en 2015 dit surplus
aan personeel ten gevolge van natuurlijke uitstroom door leeftijdsontslag
en door toepassing van het Sociaal beleidskader (SBK) de organisatie
verlaten. De gevolgen van de nota In het belang van Nederland en van het
begrotingsakkoord zullen in de numerus fixus worden verwerkt.
Vulling
Het vullingspercentage is in 2013 gestegen naar 82,5 procent voor militair
personeel en 89,2 procent voor burgerpersoneel. Deze stijging wordt
vooral veroorzaakt door het stapsgewijs kleiner worden van de formatie
als gevolg van de reorganisatie en niet door een vergroting van het
personeelsbestand. In de komende jaren tot 2016 zal de formatie nog
kleiner worden. Hierdoor zal het vullingspercentage de komende jaren
positief worden beïnvloed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 43

3

Reservisten
Het totaal aantal reservisten is met 4.692 in vergelijking met 2012 vrijwel
gelijk gebleven. In 2013 zijn in totaal 77 reservisten uitgezonden (front-fill).
Op 1 januari 2014 vervingen in Nederland twaalf reservisten een uitgezonden militair (back-fill). Op 2 december 2013 is het reservistencongres
gehouden. Bij deze dag hebben reservisten, hun achterban en de
betrokken werkgevers waardevolle input geleverd voor het in 2014 te
ontwikkelen reservistenbeleid. Dit beleid richt zich voornamelijk op een
uitbreiding van de reservisteninzet vanaf 2020.
Verandermonitor
De Verandermonitor Defensie, het onderzoek binnen Defensie naar trends
in vertrouwen, motivatie, tevredenheid en sollicitatiegedrag, laat een licht
positiever beeld zien. Het vertrouwen van medewerkers in een toekomst
bij Defensie is in 2013 toegenomen. De stijging kan worden verklaard door
het voltooien van een groot deel van de reorganisaties naar aanleiding
van de beleidsbrief 2011. Ook de motivatie van medewerkers is in 2013
licht gestegen. De tevredenheid van het defensiepersoneel fluctueert
enigszins, maar blijft rond de 60 procent. Het aantal sollicitaties van
defensiepersoneel naar werk buiten Defensie is licht toegenomen. Dit kan
ook verband houden met de reorganisaties die in 2013 hebben
plaatsgevonden.
Defensie in ontwikkeling
Van de in totaal 106 reorganisatietrajecten zijn er inmiddels dertien
opgegaan in andere reorganisaties, waardoor het totaal aantal reorganisatietrajecten neerkomt op 93. Nadat het overleg met de bonden in maart
2013 is hervat, zijn 68 van de 93 lopende reorganisatietrajecten voltooid.
Enkele trajecten zijn over de jaargrens heengegaan en worden dit jaar
gerealiseerd. Zoals gemeld in de brief van 20 januari (Kamerstuk 33 750-X,
nr. 40) is de reorganisatie bij de Defensie Gezondheidszorg Organisatie
vertraagd. Met de centrales van overheidspersoneel is eind maart
overeenstemming bereikt over het geneeskundige voorzieningenniveau
van Defensie. Als volgende stap in dit traject zullen de reorganisatieplannen aan het voorzieningenniveau worden getoetst. Aansluitend
worden de formele reorganisatiestappen vervolgd. In 2014 worden naar
verwachting vijftien trajecten voltooid, zeven in 2015 en de resterende drie
begin 2016. Een volledig overzicht van de reorganisatietrajecten treft u
aan in de bijlage (tabel 14).
De schatting van het aantal personeelsleden dat als gevolg van de
reorganisaties volgend uit de beleidsbrief 2011 naar werk buiten Defensie
wordt begeleid, is ongewijzigd gebleven ten opzichte van de Kamerbrief
van september 2013 (Kamerstuk 33 763, nr. 3). Het gaat tot 2016 naar
verwachting om 1.750 personen, die Defensie hoofdzakelijk in de tweede
helft van 2014 en de eerste helft van 2015 zullen verlaten. In totaal
bevinden zich per 1 januari 2014 1.234 medewerkers in een herplaatsingstraject van het SBK 2012. Naar aanleiding van de maatregelen van de
beleidsbrief werden per 1 januari 2014 815 medewerkers door de
Begeleidings- en Bemiddelingsorganisatie Defensie naar een baan buiten
Defensie bemiddeld. Veel uitstroom heeft plaatsgevonden zonder
bemiddeling. Dit heeft te maken met het natuurlijke en vrijwillige verloop.
Momenteel worden de gevolgen van de nota In het belang van Nederland
uitgewerkt door de defensieonderdelen. Er wordt gestreefd naar zo min
mogelijk overtolligheid. Zodra de exacte personele consequenties
duidelijk zijn, zal ik u hiervan op de hoogte stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 43

4

Ten slotte
De komende periode zal de nadruk liggen op het ontwikkelen van de
agenda van de toekomst. De samenhang van de onderwerpen op het
gebied van personeelsbeleid en de bijbehorende ambitie worden hierin
weergegeven. Voor de behandeling van de defensiebegroting 2015 zal ik u
hierover informeren.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 763, nr. 43

5