Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1404

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 april 2012
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij 10 fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling hernieuwd partnerschap EU en Stille Oceaangebied
(Kamerstuk 22 112, nr. 1402)
Fiche 2: Verordening scheepsrecycling (Kamerstuk 22 112, nr. 1403)
Fiche 3: Besluit toetreden of ratificeren Verdrag van Hong Kong (scheepsrecycling)
Fiche 4: Verordening reciprociteit bij overheidsopdrachten (Kamerstuk
22 112, nr. 1405)
Fiche 5: Mededeling betreffende de strategie van de Europese Unie voor
het Oostzeegebied (Kamerstuk 22 112, nr. 1406)
Fiche 6: Wijziging richtlijn Havenstaatcontrole (Kamerstuk 22 112, nr. 1407)
Fiche 7: Richtlijn verantwoordelijkheden vlaggenstaat bij handhaving
richtlijn maritieme arbeid (Kamerstuk 22 112, nr. 1408)
Fiche 8: Herziening van de batterijenrichtlijn (Kamerstuk 22 112, nr. 1409)
Fiche 9: Wijziging richtlijn verpakkingen en verpakkingsafval (Kamerstuk
22 112, nr. 1410)
Fiche 10: Richtlijn radioactieve stoffen in drinkwater (Kamerstuk 22 112, nr.
1411)
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
H. P. M. Knapen

kst-22112-1404
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1404

1

Fiche: Besluit toetreden of ratificeren Verdrag van Hong Kong
(scheepsrecycling)
1. Algemene gegevens
Titel voorstel: Voorstel voor een Besluit van de Raad, waarbij de lidstaten
ertoe worden verplicht in het belang van de Europese Unie toe te treden
tot het Internationale Verdrag van Hong Kong voor het veilig en milieuverantwoord recyclen van schepen (2009) of het te ratificeren.
Datum Commissiedocument: 23 maart 2012
Nr. Commissiedocument: COM (2012) 120
Prelex: http://ec.europa.eu/prelex/
detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=201454
Nr. Impact Assessment Commissie en Opinie Impact Assessment Board:
Niet van toepassing
Behandelingstraject Raad: Milieuraad
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Rechtsbasis, besluitvormingsprocedure Raad, rol Europees Parlement,
gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
a) Rechtsbasis: artikel 192, lid 1, juncto artikel 218, lid 6, onder a), punt v),
en artikel 218, lid 8, eerste alinea van het Verdrag betreffende de
werking van de Europese Unie (VWEU)
b) Besluitvormingsprocedure Raad en rol Europees Parlement
De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid, het EP heeft
goedkeuringsrecht
c) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Niet van toepassing.
2. Samenvatting BNC-fiche
Het Commissie voorstel omvat de verplichting van de Europese lidstaten
om bij de inwerkingtreding van de Verordening scheepsrecycling
(COM(2012)118) in het belang van de Europese Unie toe te treden tot het
Internationale Verdrag van Hongkong of deze te ratificeren, binnen drie
jaar na de inwerkingtreding van dit Besluit. Het Verdrag van Hongkong
ziet op veilige en milieuverantwoorde ontmanteling van sloopschepen,
hetgeen een eind moet maken aan de bestaande ondeugdelijke ontmanteling van sloopschepen uit de hele wereld op werven in met name
Zuid-Azië.
Het voorstel is gebaseerd op artikel 192, lid 1, juncto artikel 218, lid 6,
onder a), punt v), en artikel 218, lid 8, eerste alinea van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Nederland kan zich
vinden in deze rechtsgrondslag en beoordeelt zowel de subsidiariteit als
de proportionaliteit positief.
Wanneer de Raad heeft ingestemd met de Verordening scheepsrecycling
(COM(2012)118), kan worden ingestemd met dit besluit. Met de Verordening ontstaat voor de EU een exclusieve bevoegdheid op het door de
verordening bestreken terrein (veilige en milieuvriendelijke ontmanteling
van sloopschepen) en voldoen de lidstaten materieel aan het Verdrag van
Hong Kong. Indien onderhavig besluit wordt aanvaard door de Raad,
heeft Nederland in beginsel op grond van EU recht de verplichting om het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1404

2

Verdrag van Hong Kong te ratificeren. Nederland heeft dit Verdrag al
ondertekend.
De in het besluit opgenomen verplichting tot ratificatie zet als zodanig de
nationale parlementaire goedkeuringsprocedure voor het ratificeren van
het Verdrag van Hong Kong niet opzij. Indien het parlement echter besluit
om niet in te stemmen met ratificatie van het Verdrag van Hong Kong,
terwijl het EU-recht daartoe wel verplicht, leidt dit waarschijnlijk tot een
schending van de Nederlandse verplichtingen onder het VWEU. Hierbij is
van belang dat eerst duidelijk moet worden welke bepalingen van het
verdrag behoren tot de exclusieve bevoegdheid van de Unie op het
gebied van scheepsrecycling, hetgeen belangrijk is voor het vaststellen
van de mogelijkheid lidstaten te verplichten tot toetreden of ratificeren.
Nederland is overigens voorstander van de inwerkingtreding van het
Verdrag van Hong Kong, daarmee komt immers een mondiale regeling tot
stand voor de veilige en milieuverantwoorde ontmanteling van sloopschepen. Nederland vindt, gelijk het voorstel van de Commissie, dat eerst
een akkoord moet zijn bereikt over de Verordening scheepsrecycling
((COM)2012 118) alvorens in te stemmen met dit besluit.
3. Samenvatting voorstel
Het voorstel omvat de verplichting van de Europese lidstaten om bij de
inwerkingtreding van de Verordening scheepsrecycling (COM(2012)118) in
het belang van de Europese Unie toe te treden tot het internationale
Verdrag van Hongkong of deze te ratificeren binnen drie jaar na de
inwerkingtreding van dit besluit. De motivatie voor deze constructie is dat
de Unie het verdrag niet kan ratificeren, omdat alleen staten partij kunnen
zijn bij het verdrag. Daarnaast zou de ratificatie van of toetreding tot het
verdrag door de EU-lidstaten op het internationale toneel zwaar kunnen
wegen. Dit zou een stimulans kunnen zijn voor andere landen om toe te
treden tot dit verdrag en de inwerkingtreding hiervan bespoedigen.
4. Bevoegdheidsvaststelling en subsidiariteits- en
proportionaliteitsoordeel
a) Bevoegdheid
Het voorstel is gebaseerd op artikel 192, lid 1, juncto artikel 218, lid 6,
onder a), punt v), en artikel 218, lid 8, eerste alinea van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Nederland kan zich
vinden in deze rechtsgrondslag.
b) Subsidiariteits- en proportionaliteitsoordeel
Nederland beoordeelt zowel de subsidiariteit als de proportionaliteit
positief. Het besluit van de Raad verplicht tot ratificatie van het Verdrag
van Hong Kong. Ratificatie van het Verdrag van Hong Kong door de
EU-lidstaten bespoedigt de inwerkingtreding van het verdrag en daarmee
een internationale oplossing voor de ondeugdelijke ontmanteling op
scheepswerven in met name Zuid-Azië. Los van het feit dat Nederland
voorstander is van ratificatie van het Verdrag van Hong Kong door de
lidstaten, is Nederland wel van mening dat eerst duidelijk moet worden
welke bepalingen van het verdrag behoren tot de exclusieve bevoegdheid
van de Unie op het gebied van scheepsrecycling, hetgeen in de visie van
Nederland belangrijk is voor het vaststellen van de mogelijkheid lidstaten
te verplichten tot toetreden of ratificeren van het Verdrag van Hong Kong
c) Nederlands oordeel over de voorstellen op het gebied van gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen
Niet van toepassing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1404

3

5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting: geen.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Geen. Eventuele financiële consequenties worden gedragen binnen de
begroting van het beleidsverantwoordelijke departement, conform de
regels budgetdiscipline.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Geen.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Geen.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo):
Nederland heeft het Verdrag van Hong Kong ondertekend, maar nog niet
geratificeerd. Indien het Verdrag van Hong Kong door Nederland is
geratificeerd, moet het worden geïmplementeerd. De consequenties voor
de nationale regelgeving lijken beperkt, ervan uitgaande dat de verordening waarmee het Verdrag van Hong Kong in het communautaire recht
wordt opgenomen, blijft gelden. Zodra de Raad heeft ingestemd met de
Verordening scheepsrecycling (COM(2012)118), kan worden ingestemd
met het voorstel voor het besluit van de Raad. Deze constructie komt erop
neer dat de Europese Unie met de verordening een exclusieve
bevoegdheid krijgt die voorheen niet bestond, om vervolgens met het
besluit van de Raad lidstaten te kunnen verplichten om zich aan die
onderdelen uit het verdrag te binden die binnen deze bevoegdheid van de
EU vallen.
Wanneer de Unie een exclusieve bevoegdheid heeft om tot een verdrag
toe te treden en niet in staat is zelf deze bevoegdheid uit te oefenen –
omdat het betreffende verdrag niet voorziet in toetreding van een
internationale organisatie als de Europese Unie – kan naar Unierecht een
bevoegdheid bestaan in een rechtsinstrument de lidstaten te verplichten
om tot het betreffende verdrag toe te treden.
In overweging 7 van de considerans staat dat enkele bepalingen van het
verdrag behoren tot de exclusieve bevoegdheid van de EU op het gebied
van scheepsrecycling. Duidelijk moet worden om welke bepalingen het
gaat. Bij ontbreken van die duidelijkheid kan niet worden vastgesteld of de
Unie al dan niet de bevoegdheid heeft om lidstaten te verplichten tot het
betreffende verdrag toe te treden, en tot hoe ver die verplichting dan
strekt.
Dit betekent dat in het geval dat een verdrag deels binnen de exclusieve
bevoegdheid van de Unie valt en deels binnen de bevoegdheid van de
lidstaten, naar Unierecht een bevoegdheid kan bestaan om de lidstaten te
verplichten om zich aan de onderdelen uit het verdrag te binden die
binnen de exclusieve bevoegdheid van de Unie vallen. Voor de onderdelen die buiten de bevoegdheid van de Unie vallen, blijven de lidstaten –
rekening houdend met het beginsel van loyale samenwerking – bevoegd
om te bepalen of zij zich al dan niet willen binden.
Een besluit van de EU dat de lidstaten verplicht zijn toe te treden tot een
(deel van een) verdrag dat binnen de exclusieve bevoegdheid van de Unie
valt, leidt formeel niet tot strijdigheid met het in artikel 91 Grondwet
opgenomen goedkeuringsrecht van het Nederlandse parlement. De
Europese verplichting tot toetreding zet als zodanig nationale parlementaire procedures voor het ratificeren van verdragen niet opzij. De nationale
goedkeuringsprocedures blijven onverkort van toepassing. Echter indien

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1404

4

het parlement besluit om niet in te stemmen met toetreding tot een
verdrag, terwijl het EU-recht wel daartoe verplicht, leidt dat in beginsel tot
een schending van de Nederlandse verplichtingen onder het VWEU.
b) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en beschikkingen) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De voorgestelde datum, 3 jaar na inwerkingtreding van de verordening
scheepsrecycling, is akkoord.
c) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Niet van toepassing.
7. Implicaties voor uitvoering en handhaving
a) Uitvoerbaarheid
Niet van toepassing
b) Handhaafbaarheid
Niet van toepassing
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.
9. Nederlandse positie
Nederland is voorstander van de inwerkingtreding van het Verdrag van
Hong Kong. Nederland vindt, gelijk het voorstel van de Commissie, dat
eerst een akkoord moet zijn bereikt over de Verordening scheepsrecycling
((COM)2012 118) alvorens in te stemmen met dit besluit.
Nederland is van mening dat eerst duidelijk moet worden welke
bepalingen van het verdrag behoren tot de exclusieve bevoegdheid van
de Unie op het gebied van scheepsrecycling, hetgeen belangrijk is voor
het vaststellen van de mogelijkheid lidstaten te verplichten tot toetreden
of ratificeren. Nederland zal de Commissie verzoeken de juridische
onderbouwing beter te verwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 22 112, nr. 1404

5