Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2663
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over schizofrenie bij Marokkaanse jongeren en het taboe dat daarop
rust (ingezonden 16 april 2012).
Antwoord van minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 31 mei 2012). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2011–2012, nr. 2436.
Vraag 1
Heb u kennisgenomen van het bericht over het vaker voorkomen van
schizofrenie onder Marokkaanse jongens en het taboe dat daarop rust?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoeveel hoger is het risico op schizofrenie bij Marokkaanse jongeren in
vergelijking tot autochtone jongeren? Heeft u zicht op de omvang van deze
groep? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 2
Schizofrenie komt onder Marokkaanse mannen van de tweede generatie vijf
tot zeven keer meer voor dan bij autochtonen2. Ik heb geen zicht op de
precieze omvang van de doelgroep. Uit het u reeds toegezonden rapport
«Psychische problemen en stoornissen bij Marokkaans Nederlandse kinderen
en jongeren» blijkt verder dat:
– Bij Marokkaans-Nederlandse kinderen en jongeren over het geheel niet
meer psychische problematiek voorkomt dan bij de totale populatie
jeugdigen;
– Bij Marokkaans-Nederlandse jongens wel significant meer gedragsstoornissen voorkomen;
– Bij Marokkaans-Nederlandse jongens wel vaker voorbodes van schizofrenie gesignaleerd worden;

1
2

ah-tk-20112012-2663
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Brandpunt, 8 april 2012.
Dr. W.A. Veling, «Schizophrenia among ethnic minorities: social and cultural explanations for
the increased incidence of schizophrenia among first- and second-generation immigrants in
the Netherlands», maart 2008.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

–

Bevestigd wordt dat psychische problematiek bij Marokkaans-Nederlandse
kinderen en jongeren minder en later wordt gesignaleerd.
De Gezondheidsraad doet in het kader van de adviesaanvraag «migrantenjeugd en jeugd-ggz» onderzoek naar hetgeen in de wetenschap bekend is
over deze problematiek in het bijzonder ten aanzien van jongeren. Zie ook
mijn antwoord op vraag 4.
Vraag 3
Is het waar dat deze groep jongeren vaak nauwelijks hulp krijgt? Zo ja, wat
zijn de redenen hiervan?
Antwoord 3
Het is bekend dat de hulp niet altijd op tijd deze groep jongeren bereikt. Zie
ook mijn antwoord op vraag 2. Het probleem ligt hierbij niet uitsluitend bij
het zorgaanbod vanuit de ggz, maar ook in de wijze waarop in de Marokkaanse gemeenschap naar psychische problemen en de ggz wordt gekeken.
Bij een deel van de Marokkaanse gezinnen en families schaamt men zich voor
de psychiatrische problematiek van familieleden. Dit taboe op de psychiatrie
werkt drempelverhogend. Ook onbekendheid met psychiatrische stoornissen,
onbekendheid over het bestaan van ggz-instellingen, over de vraag of men er
voor verzekerd is en welke eigen bijdrage men is verschuldigd en over wat de
behandeling precies inhoudt, spelen een rol bij het niet op tijd inschakelen
van professionele hulp. Bovendien worden sommige psychische stoornissen
gekenmerkt door een gebrek aan ziekte-inzicht waardoor de patiënt, uit de
aard van de stoornis, niet of minder geneigd is om zelf hulp te zoeken.
Vraag 4
Deelt u de mening dat het hier om een kwetsbare groep gaat die adequaat
geholpen en begeleid dient te worden? Deelt u de mening dat de geestelijke
gezondheidszorg (ggz) hier een belangrijke taak in heeft? Zo ja, wat heeft de
ggz tot nu toe ondernomen om deze groep te bereiken? Vindt u de inspanningen van de ggz richting deze groep voldoende? Zo neen, wat moet er volgens
u gebeuren om de geestelijke hulpverlening aan deze jongeren te verbeteren?
Antwoord 4
Ja, ik deel de mening dat het hier om een kwetsbare groep gaat die adequaat
geholpen en begeleid dient te worden. Verder ben ik ook van mening dat de
ggz hier een belangrijke taak in heeft. Patiënten moeten tijdig de hulp krijgen
die zij nodig hebben, ongeacht de etnische achtergrond.
Binnen de GGZ-sector lopen verschillende initiatieven om migranten beter te
bereiken. Hiervoor verwijs ik u graag naar de brief over de stand van zaken
van het programma Diversiteit in het Jeugdbeleid (Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 001, nr. 96. Deze brief gaat ook in op de ondervertegenwoordiging van migrantenjongeren in de ggz.
Daarnaast is de Gezondheidsraad bij brief van 30 maart 2010 gevraagd advies
uit te brengen over de wijze waarop de ggz voor de migrantenjeugd
verbeterd kan worden alsook de geestelijke gezondheid van deze jeugdigen.
De Gezondheidsraad is gevraagd om inzicht te verschaffen in het vóórkomen
van psychische problematiek onder migrantenjeugdigen, in de signalering,
doorverwijzing en in de zorg houden van migrantenjeugdigen en in de
eventuele knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen daarbij. Het advies
van de Gezondheidsraad zal waarschijnlijk na de zomer gereed zijn. Op dit
advies zal een kabinetsreactie komen. Naar aanleiding van de aanbevelingen
in dit advies zal ik mij beraden op eventuele, concrete maatregelen. In
afwachting van dit advies wil ik hier nog niet op vooruit lopen.
Vraag 5
Deelt u de mening dat er sprake is van een taboe op psychische aandoeningen binnen allochtone gemeenschappen en dat ook het gebrek aan kennis
daarbij een rol speelt? Zo ja, op welke manier zou er voor gezorgd kunnen
worden dat de kennis wordt vergroot en het taboe wordt opgeheven? Welke
maatregelen hiertoe gaat u nemen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Ja, er zijn signalen uit de gemeenschap en de hulpverleningssector om aan te
nemen dat taboes een rol spelen bij het naar verhouding lagere ggz-gebruik
van migranten. Zie verder mijn antwoord op vraag 4.
Vraag 6
Deelt u de mening dat de sociale positie van Marokkaanse jongeren stress
oplevert en dat dit bij sommige jongeren psychoses kan uitlokken? Op welke
wijze zou er meer alert gereageerd kunnen worden op het voorkomen van het
ontstaan van psychosen bij Marokkaanse jongeren?
Antwoord 6
Ja, uit onderzoek komt naar voren dat er een verband is tussen de migratieachtergrond en het voorkomen van psychiatrische stoornissen3. Zie verder
mijn antwoord op vraag 4.
Vraag 7
Deelt u de mening dat dit niet de eerste keer is dat naar buiten wordt
gebracht dat het met de psychische gezondheidstoestand van allochtone
jongeren, en in het bijzonder Marokkaanse jongeren, niet goed gaat?
Herinnert u zich de eerdere vragen over de toename van depressie en het
aantal zelfmoorden onder allochtone jongeren en over het vaker voorkomen
van schizofrenie bij Marokkaanse jongens?4 Vormen deze ernstige signalen
voor u aanleiding met een plan van aanpak te komen om de geestelijke
hulpverlening aan allochtone jongeren te verbeteren? Zo neen, waarom niet?
Antwoord 7
Ondanks de aandacht die reeds aan deze problematiek geschonken wordt –
zie mijn antwoord op vraag 4 – zal deze niet in korte tijd verdwenen zijn en
kan daarom publiciteit blijven generen. De psychische gezondheidstoestand
van allochtone jongeren, en in het bijzonder Marokkaanse jongeren, is
dientengevolge vaker onderwerp van discussie en kamervragen geweest.
Zoals reeds vermeld in mijn antwoord op vraag 4 is de Gezondheidsraad
gevraagd advies uit te brengen over de wijze waarop de geestelijke gezondheidszorg voor de migrantenjeugd verbeterd kan worden alsook de geestelijke gezondheid van deze jeugdigen. Het advies van de Gezondheidsraad zal
waarschijnlijk na de zomer gereed zijn. Op dit advies zal een kabinetsreactie
komen. Vooralsnog vind ik het niet opportuun om hierop vooruit te lopen.

3

4

Dr. W.A. Veling, «Schizophrenia among ethnic minorities: social and cultural explanations for
the increased incidence of schizophrenia among first- and second-generation immigrants in
the Netherlands», maart 2008.
KVR17539 2020308440 en Aanhangsel Handelingen nr. 427, vergaderjaar 2002–2003.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3