Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 A

Vaststelling van de begrotingsstaat van het
Infrastructuurfonds voor het jaar 2020

35 334

Problematiek rondom stikstof en PFAS

Nr. 69 HERDRUK1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2019
Tijdens het NO MIRT van 25 november heb ik de toezegging aan uw
Kamer gedaan om nog voor het volgende stikstofdebat zoveel als
mogelijk inzicht te geven in de berekeningen van de projecteffecten van
de zeven MIRT projecten, waarvan afgesproken is dat deze aanspraak
maken op de ruimte uit het maatregelenpakket zoals geschetst in de
Kamerbrief van 13 november jl.2
Met deze brief geef ik invulling aan deze toezegging en zet ik uiteen op
welke wijze er omgegaan wordt met de zeven MIRT projecten binnen de
beschikbare ruimte. Hiermee voldoe ik tevens aan het verzoek tijdens de
regeling van werkzaamheden van vandaag.
Wat is afgesproken omrent de MIRT projecten?
In de Kamerbrief van 13 november jl. heeft het Kabinet aangegeven dat zij
«met het eerste pakket aan maatregelen zo spoedig mogelijk de stikstofdepositie wil terugdringen en natuur verbeteren om zo weer ruimte te
bieden voor de realisatie van de benodigde extra woningbouw en
infrastructuurprojecten». Bij infrastructuurprojecten gaat het om projecten
die onder het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en
Transport) vallen en waarvoor op korte termijn toestemmingsverlening is
voorzien of voorbereid wordt. Het kabinet heeft daarbij aangegeven dat
pas na het aannemen van de spoedwet en het inrichten van het stikstofregistratiesysteem het voor initiatiefnemers mogelijk is om van de
beschikbare depositieruimte gebruik te maken.
In de brief is aangegeven dat er ruimte komt voor de volgende zeven
MIRT- projecten: A27/A12 Ring Utrecht, A1/A28 knooppunt Hoevelaken, A6
Almere-Lelystad, A4 Haaglanden, Innova58 Tilburg-Eindhoven, A27
1
2

kst-35300-A-69
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

I.v.m. een correctie in het tweede Kamerstukdossier
Kamerstuk 35 334, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 69

1

Houten-Hooipolder en Innova58 Annabosch-Galder. Deze 7 MIRT
projecten zijn in beeld gekomen omdat deze projecten snelheidsverlaging
reeds als mitigerende maatregel overwogen. Voor de Ring Utrecht geldt
dat uw Kamer tijdens het Notaoverleg MIRT van 25 november jl. de motie
van de leden Remco Dijkstra en de Pater-Postma heeft aangenomen,
waarbij mij verzocht is er alles op te richten om dit project met kracht
voort te zetten.3
Berekeningen en betekenis daarvan voor beschikbare ruimte
Het RIVM heeft indicatief berekend wat het gemiddelde effect is van de
maatregelen van het totale maatregelenpakket zoals geschetst in de
Kamerbrief van 13 november, welke leiden tot afname van depositie. Het
gaat daarbij om snelheidsverlaging, veevoer en een warme sanering van
de varkenshouderij. Gelet op de urgentie om richting de bouwsector
helderheid te creëren en daarmee de wens om de doorlooptijd van de
berekening te beperken, heeft RIVM niet overal gerekend, maar alleen op
een selectie van representatieve rekenpunten (hexagonen met oppervlak
van een hectare).
Ook met oog op de woningbouw zijn indicatieve berekeningen gemaakt,
waarbij RIVM indicatief de gemiddelde, cumulatieve depositiebijdragen
van woningbouwplannen heeft berekend.
Op basis van de resultaten van de indicatieve berekeningen van het RIVM
en uitgaande van gemiddelde waarden en een selectie van representatieve locaties, ontstaat de volgende berekening:
Het totale maatregelenpakket uit de Kamerbrief van 13 november leidt tot
een gemiddelde daling van 7,6 mol/hectare/jaar.
Het deel hiervan dat ten goede komt aan de versterking van de natuur
bedraagt minimaal 30% en is dus 2,3 mol/hectare/jaar.
De behoefte vanuit de woningbouw is ingeschat op gemiddeld 0,3 mol/
hectare/jaar.
Er resteert dan, gemiddeld bezien, ongeveer 5 mol/hectare/jaar.
Rijkswaterstaat heeft een inschatting gemaakt van de depositiebijdragen
van de genoemde 7 MIRT-projecten. Hiertoe is gezien de urgentie en
behoefte om snel inzicht te krijgen – net als bij de berekeningen voor
woningbouw en de snelheidsverlaging – een indicatieve berekening
uitgevoerd. In de bijlage vindt u een tabel met de gemiddelde depositiebijdragen per project, alsook een korte toelichting op de wijze waarop deze
berekening door RWS is uitgevoerd.
Op basis van de ruimte die door het RIVM indicatief in beeld is gebracht
voor woningbouw samen met de indicatieve berekeningen voor de 7
MIRT projecten van RWS, is ingeschat dat er – gemiddeld bezien – ruimte
beschikbaar zou moeten zijn om in te zetten als mitigerende maatregel
voor de 7 MIRT projecten. In mijn brief aan uw Kamer van 20 november jl.
(Kamerstuk 35 300 A, nr. 58) heb ik echter reeds aangegeven dat «aangezien RIVM met gemiddelde waarden heeft gerekend en verschillen
binnen en tussen N2000 gebieden groot kunnen zijn, effecten ook nog
project- en gebied-specifiek geanalyseerd moeten worden».
Voor meer nauwkeurige effecten van de snelheidsverlaging geldt dat deze
nadere berekening door het RIVM zal worden uitgevoerd in het kader van
het stikstofregistratiesysteem, zoals ook aan de orde is geweest bij de
Tweede Kamerbehandeling van de spoedwet op 4 december jl. Bij deze
berekeningen wordt uitgegaan van alle rekenpunten met stikstofgevoelige
3

Kamerstuk 35 300 A, nr. 24

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 69

2

habitats en leefgebieden van soorten binnen Natura 2000 gebieden,
waaruit nog concreter zal blijken welke ruimte op welke locatie precies
beschikbaar is en hoe dit zich verhoudt tot de behoefte van de woningbouwplannen en de infrastructuurprojecten.
De meer nauwkeurige projecteffecten worden binnen de reguliere
MIRT-projectprocessen nader berekend, waarbij er per project nog een
gedetailleerde berekening van de depositiebijdragen wordt uitgevoerd.
Op basis daarvan wordt het effect van het project gedetailleerd vastgesteld. Het verschil tussen de indicatieve schattingen en de meer nauwkeurig berekende projecteffecten is dat in die berekeningen rekening
wordt gehouden met de laatste inzichten ten aanzien van onder meer
verkeerseffecten en emissiefactoren van wegverkeer.
Bij het Notaoverleg MIRT heb ik reeds aangegeven dat, ondanks dat er
gemiddeld genomen voldoende ruimte lijkt te zijn, het voor individuele
projecten nog steeds erg lastig zal kunnen zijn en er géén garantie is dat
alle projecten in de huidige vorm doorgang kunnen vinden.
MIRT en woningbouw
Naar aanleiding van het plenaire stikstof debat op 14 november jl.
(Handelingen II 2019/20, nr. 24, items 5, 9 en 22) heeft uw Kamer de motie
Moorlag4 aangenomen, waarbij gevraagd is de ruimte – die ontstaat bij
het verlagen van de maximumsnelheid – met voorrang in te zetten voor
het op gang brengen van de woningbouw.
Zoals mijn collega Schouten bij de wetsbehandeling van de spoedwet op
4 december jl. aan uw Kamer heeft aangegeven, zal het Kabinet uitvoering
geven aan deze motie. Dat betekent dat, waar woningbouw en een
MIRT-project concurreren om dezelfde ruimte, woningbouw voorrang
krijgt bij het toedelen van de ruimte die beschikbaar komt als gevolg van
de snelheidsverlaging. In zo’n situatie ga ik tevens samen met de
betrokken provincies en de Minister voor Milieu en Wonen, gebiedsgericht
kijken of door fasering in de tijd een oplossing kan worden gevonden.
Indien nodig wordt gezocht naar aanvullende maatregelen die met
voorrang ingezet kunnen worden om stikstofeffecten van desbetreffende
MIRT-projecten te mitigeren. De gezamenlijke inzet zal erop gericht zijn
om woningbouw én MIRT beiden door te laten gaan.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

4

Kamerstuk 35 334, nr. 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 69

3

Bijlage

Toelichting berekeningen MIRT projecten
Rijkswaterstaat heeft een inschatting gemaakt van de depositiebijdragen
van de genoemde 7 MIRT-projecten. Hiertoe is – net als bij woningbouw
en de snelheidsverlaging – een indicatieve berekening uitgevoerd met de
meest recente versie van AERIUS Calculator (versie 2019). In deze
berekening zijn de nieuwe en aan te passen wegen meegenomen, als ook
de wegen waarop het project leidt tot een relevante toe- of afname van
het wegverkeer.
De gemiddelde depositiebijdragen zijn per project berekend op alle Natura
2000-gebieden binnen 5 km van de in de berekening betrokken wegen. De
berekeningen zijn uitgevoerd op rekenpunten (hexagonen met een
oppervlak van 1 hectare) ter plaatse van stikstofgevoelige habitattypen of
stikstofgevoelige leefgebieden van soorten.
De berekeningen zijn uitgevoerd op basis van de meest recente emissiefactoren voor de jaren 2021 en 2030, voor beide jaren gebruikmakend van
dezelfde projectgegevens de meest recente gepubliceerde emissiefactoren voor wegverkeer in die jaren. Voor 2021 is sprake van een fictieve
situatie omdat de projecten in 2021 nog niet zijn gerealiseerd.
De berekende gemiddelde projectbijdragen, die zijn weergegeven in
onderstaande tabel, geven dan ook niet meer dan een eerste indicatie van
de projectdepositiebijdrage van elk van de 7 MIRT-projecten en kunnen
daarom hooguit als richtinggevend worden beschouwd.
Wegprojecten*

A27 HH
A4 Haaglanden
A6 Almere Lelystad
Innova Annabosch–Galder
Innova58 Tilburg Eindhoven
Knp Hoevelaken
Ring Utrecht

Indicatieve gemiddelde depositie 2021

Indicatieve gemiddelde
depositie 2030

0,00
0,00
– 0,01
0,73
0,15
0,11
– 0,19

0,00
0,00
– 0,01
0,61
0,12
0,09
– 0,16

Voor een tweetal projecten geldt dat er per saldo sprake is van een
(gemiddelde) depositieafname. De afname van depositie op sommige
hexagonen – bijvoorbeeld door een betere doorstroming en veranderende
verkeersstromen – is dan per saldo groter dan de depositietoename op
andere hexagonen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 A, nr. 69

4