22
Femicide

Motie

Aan de orde is het tweeminutendebat Femicide (CD d.d.
27/09).

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

De voorzitter:
Aan de orde is het tweeminutendebat Femicide. Nogmaals
welkom aan de minister voor Rechtsbescherming, de
woordvoerders en de mensen die dit tweeminutendebat
volgen. Ik geef meteen het woord aan mevrouw Mutluer
van de PvdA.

Mevrouw Mutluer (PvdA):
Voorzitter. Het was best wel uniek: eerst hadden we een
rondetafelgesprek over het onderwerp femicide en vervolgens een commissiedebat over het onderwerp femicide,
met heel veel vrouwelijke Kamerleden en een mannelijke
voorzitter, en uiteraard onze minister. Het was heel goed.
Er gaat eindelijk wat gebeuren. Om toch een statement te
maken namens de Kamerleden die bij dat debat aanwezig
waren, komen we met een ondersteunende motie. Die luidt
als volgt.

overwegende dat stalking een van de rode vlaggen is van
intieme terreur die vooraf kunnen gaan aan femicide;
overwegende dat slachtoffers uit angst voor de dader aangifte van stalking niet altijd doorzetten;
constaterende dat stalking een klachtdelict is en het OM
daarom alleen vervolging kan instellen als een slachtoffer
aangifte doet;
verzoekt de regering om in samenspraak met het OM en
de keten in kaart te brengen in hoeverre het klachtvereiste
wel of niet bijdraagt aan de bescherming van slachtoffers
van stalking, welke (wets)aanpassingen naar aanleiding
daarvan gewenst zijn, en de Kamer daarover te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer, Kuik, Van
der Laan en Temmink.

Motie

Zij krijgt nr. 272 (28345).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat we moeten erkennen dat femicide een
groot probleem is in Nederland, evenals de dwangmatige
controle die daar doorgaans aan voorafgaat;
van mening dat femicide een genderspecifiek misdrijf is
met eigen kenmerken waarbij een aparte en gerichte aanpak
nodig is;
verzoekt de regering om prioriteit te geven aan een breed
gedragen integrale aanpak femicide waarin alle instanties
vanuit zorg en veiligheid betrokken zijn en concrete doelstellingen en actiepunten worden vastgelegd, en de Kamer
daar voor april 2024 over te informeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Mutluer, Van der
Laan, Becker en Kuik.
Zij krijgt nr. 271 (28345).
Mevrouw Mutluer (PvdA):
Dit is echt een statement dat wij gezamenlijk willen maken,
zodat dit ook door het volgende kabinet met prioriteit wordt
opgepakt.
Voorzitter. Ik heb ook een motie over stalking. Dat is ook
een belangrijk aandachtspunt.

Tweede Kamer

overwegende dat stalking zeer ingrijpend is voor slachtoffers;

Femicide

Dank u wel, mevrouw Mutluer. Dan geef ik het woord aan
de heer Ellian, VVD.

De heer Ellian (VVD):
Dank, voorzitter. Iedere acht dagen wordt er een vrouw om
het leven gebracht door een man, meestal de ex-partner.
Het gaat daarbij niet zomaar om huiselijk geweld of om een
familiedrama; er zit iets onder dat te maken heeft met het
vrouw-zijn van het slachtoffer, de status die zij hem geeft
door te gehoorzamen en vooral niet bij hem weg te gaan.
Ze is zijn bezit. Dat is verschrikkelijk. Dat verdient onze
aandacht en een specifieke, aparte aanpak. Dat vragen de
nabestaanden ook van ons. Dat vragen wij van de minister.
De minister heeft de VVD in het debat toegezegd dat er in
het voorjaar een integraal actieplan komt dat concreet en
smart is, en dat hij de nabestaanden daarbij gaat betrekken.
Kan de minister dat vandaag nog eens bevestigen?
Kan de minister bevestigen dat hij hier de volgende punten
in meeneemt: landelijke regie om de wachtlijsten bij Veilig
Thuis terug te dringen, genoeg aandacht voor femicide in
opleidingen en genoeg beschikbaarheid bij Veilig Thuis en
de politie, zodat rode vlaggen tijdig herkend worden, serieuze actie richting mogelijke daders en plegers met meer
inzet van preventieve hulpverlening, het vaker inzetten van
het thuisfront en het strafbaar stellen van psychische en
dwingende controle en, tot slot, een verbeterplan voor de
omgang met situaties waarbij kinderen in het spel zijn,
inclusief de omgang hiermee in de rechtbank? Mijn collega
Becker heeft daarom de motie van mevrouw Mutluer om

18 oktober 2023
TK 14

14-22-1

het belang van het actieplan kracht bij te zetten, ondertekend.
Tot slot grote dank aan de nabestaanden. Zij zijn degenen
die dit debat uiteindelijk mogelijk hebben gemaakt. Zij krijgen hun geliefden er natuurlijk niet mee terug, maar ze
waren en zijn wel zo dapper om hun verhaal te vertellen en
dat dus ook in te zetten om leed van anderen in de toekomst
te voorkomen. Hopelijk kunnen we dat waarmaken in de
toekomst.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Ellian. Dan geef ik het woord aan de
heer Sneller, van D66. O, hij ziet af van zijn termijn. Dan ga
ik naar mevrouw Temmink, SP.

Mevrouw Temmink (SP):
Dank u wel, voorzitter. In het debat heeft de SP de minister
gevraagd om een reflectie te geven op de kritische
beschouwing op het reflectierapport van familie- en
jeugdrechters. Die kritische reflectie is geschreven door de
familierechtadvocaten Vledder en Hendriks. De minister
heeft in het debat toegezegd daarop terug te komen, eventueel in een brief. Dat staat alleen niet bij de toezeggingen.
Ik zou hem willen vragen om dat alsnog te doen.

Zij krijgt nr. 273 (28345).
Mevrouw Temmink (SP):
Dan de volgende motie.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat Nederland het Verdrag van Istanbul heeft
geratificeerd en hieruit voortvloeit dat er wettelijke of andere
maatregelen genomen moeten worden om in gezags- en
omgangszaken slachtoffers te beschermen tegen geweld;
constaterende dat het toezichthoudend comité op het uitvoeren van dit verdrag (GREVIO) Nederland meerdere
aanbevelingen doet om de invoering van dit verdrag in
Nederlandse wetgeving te verankeren;
constaterende dat in uitspraken van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden wordt benoemd dat (huiselijk) geweld
een factor is waar de rechter rekening mee moet houden
maar dit niet expliciet benoemd wordt in Nederlandse
wetgeving op het gebied van gezag en omgang;

Verder heb ik twee moties.

verzoekt de regering de aanbevelingen van de commissie
GREVIO op dit vlak over te nemen en tot uitvoering te
brengen,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Temmink en
Mutluer.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat in februari 2023 de resultaten van het
reflectierapport van familie- en jeugdrechters zijn gepubliceerd over de werkwijze van familie- en jeugdrechters in
de rechtbanken en gerechtshoven;
constaterende dat voor dit rapport met name is gekeken
naar de ervaringen van rechters, maar de stem van familierechtadvocaten, ouders en kinderen hier vrijwel niet aan
bod is gekomen en er daarbij te weinig diversiteit was onder
de ondervraagden;
overwegende dat slachtoffers van fysiek en psychisch
geweld juist ook in het familie- en jeugdrecht bescherming
verdienen en dit op dit moment niet altijd in voldoende
mate gebeurt, waardoor het geweld onnodig lang voort
kan duren;
verzoekt de regering nader onderzoek te doen naar hoe het
familie- en jeugdrecht functioneert, waarbij nadrukkelijk
aandacht wordt besteed aan de ervaringen van familierechtadvocaten, ouders, kinderen en slachtoffers van fysiek en
psychisch geweld,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Temmink en
Mutluer.

Tweede Kamer

Femicide

Zij krijgt nr. 274 (28345).
Dank u wel, mevrouw Temmink. Daarmee zijn we aan het
einde gekomen van de termijn aan de kant van de Kamer.
Ik kijk even naar de minister. Hij heeft zeven minuten nodig.
Wat maken we daar dan van? Dat wordt ongeveer 22.50
uur.
De vergadering wordt van 22.37 uur tot 22.44 uur geschorst.
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Minister Weerwind:
Voorzitter, dank. Ik start met de motie-Mutluer c.s. op stuk
nr. 271. Een paar inleidende woorden daarover. U nam mij
mee naar de rondetafel. De heer Ellian zei: het is toch wat
als je slachtoffer of nabestaande bent en gewoon met parlementariërs die verschrikkelijke ervaring deelt. Dat is kracht.
Daar kunnen we lering uit trekken. Daar moeten we zelfs
lering uit trekken. Dat er op 27 september een commissiedebat was, had absolute prioriteit. U noemde het een
ondersteunende motie. Ja, zo zie ik het ook, niet anders
dan dat. Ik kan de motie alleen maar omarmen en ik ga

18 oktober 2023
TK 14

14-22-2

ermee aan de slag, samen met mijn collega's. Ik doe dat
niet alleen: we moeten daar andere departementen bij
betrekken, zoals het ministerie van VWS en het ministerie
van OCW. Ik hoop in het voorjaar van 2024 uw Kamer te
informeren.
Ik pak meteen even de steun die ik zag voor het plan. Mijns
inziens kwam mevrouw Becker met het plan in het commissiedebat. Zij noemde het heel nadrukkelijk. Ik hoorde ook
de heer Ellian diverse elementen noemen, die allemaal
genoemd zouden moeten worden in het programma en in
het plan van aanpak et cetera.

Minister Weerwind:
Correct, excuus. Heb ik dat niet aangegeven?
De voorzitter:
Of wilt u de motie overnemen?
Minister Weerwind:
Ik vind de motie zo belangrijk — en ik zie 'm als steun in de
rug — dat ik daarom zou kunnen zeggen: oordeel Kamer.

Laat ik vooropstellen: van alle punten die u noemde, geldt
voor de landelijke regie onder één leiding dat de staatssecretaris van VWS op dit moment als bewindspersoon al
een coördinerende positie heeft op dit onderwerp.

De voorzitter:
Oordeel Kamer? Dan noteren we dat. Dan de motie op stuk
nr. 272.

U spreekt ook over meer capaciteit bij Veilig Thuis. Ik kan
daar geen uitspraken over doen. Ook dat ligt bij VWS. Ik
doe in dezen ook een beetje aan verwachtingenmanagement, om te voorkomen dat u verwacht dat ik met iets kom
waarmee ik niet kan komen. Als u spreekt over meer inzet
op huisverboden, doe ik toch een beroep op de lokale kennis
en kunde, die ook in deze zaal aanwezig is. Dan wijs ik erop
dat dit nou net een bevoegdheid is van het lokaal gezag. Ik
ben wel bezig om te kijken hoe de actoren binnen de
gemeenten samenwerken. Hebben ze een steun in de rug
nodig om de praktijk te verbeteren?

Minister Weerwind:
Daarvoor heb ik wat meer tekst nodig. U verwijst eigenlijk
naar artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht. Daarover
ging een initiatiefwetsvoorstel destijds. Er is door de Kamer
bewust voor gekozen om hier een zogenaamd klachtdelict
van te maken. Dit betekent dat belaging, oftewel stalking,
alleen door het OM vervolgd kan worden als een slachtoffer
aangifte doet en daarbij verzoekt om vervolging in te stellen.
Het was een weloverwogen keuze om belaging klachtdelict
te laten zijn. Die keuze is uitdrukkelijk gemaakt ter
bescherming van de belangen van het slachtoffer. Door het
klachtvereiste kan het slachtoffer niet zomaar worden
betrokken in een strafrechtelijke procedure. Het klachtvereiste kan voorkomen dat een slachtoffer tegen diens wil
een confrontatie met de verdachte op de rechtszitting moet
aangaan of dat intieme details over het slachtoffer in het
strafdossier terechtkomen. Tegelijkertijd kan ik mij voorstellen dat afhankelijkheid, financiële afhankelijkheid of andere
vormen van afhankelijkheid, maar ook angst voor de verdachte slachtoffers ervan kan weerhouden om aangifte te
doen. Omdat het klachtvereiste ook het slachtoffer kan
beschermen, ziet u dat ik een hele lastige belangenafweging
heb. Die vergt een nadere analyse. Zo lees ik uw onderzoek.
Zo vat ik de motie ook op: als aanmoediging om met het
Openbaar Ministerie, de rechtspraak, de advocatuur en
slachtofferorganisaties om tafel te gaan en te bezien of
aanpassing van het klachtvereiste wenselijk is.

Een vraag die de heer Ellian ook stelde, was heel nadrukkelijk: betrek de nabestaanden erbij. Geef ze een positie. Hoor
ze. Neem ze mee. Dat kan ik volmondig toezeggen; ik heb
in het debat ook gezegd dat ik dat zal doen.
Dan heb ik bij dezen meteen de vraag van de heer Ellian
behandeld.
Dan kom ik bij de motie-Mutluer c.s. op stuk nr. 272.
De voorzitter:
Voordat u verdergaat: de heer Ellian, VVD.
De heer Ellian (VVD):
Dat integrale actieplan komt er dus?
Minister Weerwind:
Exact.
De heer Ellian (VVD):
Daar komen diverse elementen in terug? Wanneer krijgen
we dat?

Minister Weerwind:
Oordeel Kamer.

Minister Weerwind:
Voorjaar 2024.
De voorzitter:
U gebruikte bepaalde woorden voor de appreciatie van de
motie op stuk nr. 271, maar mag ik stellen dat u die motie
oordeel Kamer geeft?

Tweede Kamer

Mevrouw Mutluer (PvdA):
Zo zie ik 'm ook. Die verkenning zal bij ons natuurlijk wel
of geen aanleiding geven om na te gaan of we tot die
ambtshalve vervolging gaan, wel met inachtneming van
uiteraard de slachtoffers. Zover ga ik nu niet. Dus in die zin:
eerst de verkenning, eerst kijken of dit werkt en zien wat er
nog verbeterd kan worden.

Femicide

Voorzitter. Ik kom bij de motie op stuk nr. 273. Dat is een
motie van de SP. Ik neem u eerst even mee. Een van de
belangrijke dingen waarmee ik op dit moment bezig ben,
is het toetsen van omgangsregelingen aan veiligheidsadviezen van betrokken partners. Ik heb daarvoor aan de Raad
voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming gevraagd
een onderzoek op te nemen in hun programmering voor

18 oktober 2023
TK 14

14-22-3

2024. Najaar 2024 verwacht ik daarvan de oplevering. In de
tussentijd voer ik op het moment zelf overleg met allerlei
betrokken partijen over de wijze waarop er aandacht is voor
veiligheid bij gezag- en omgangszaken. Zowel de planning
van de raad als de concrete acties die uit de gesprekken
met betrokken partners voortvloeien, laat ik in de voorjaarsbrief terugkomen. Ik ben dus met dit onderwerp bezig. U
vraagt mij nader onderzoek te doen naar hoe het familieen jeugdrecht functioneert. Dit is een enorm onderzoek en
dat ga ik deze Kamer ontraden. Ik geef u aan wat ik doe en
volgens mij is dat in de geest van wat u beoogt dat ik doe.
Ik ga de motie ontraden.
Dan de motie op stuk nr. 274. In 2016 hebben wij als
Nederland het Verdrag van Istanbul geratificeerd. Niet
anders dan dat. Dat betekent ook dat je de aanbevelingen
opvolgt en daar inhoud aan moet geven. Zo lees ik ook de
motie, niet anders, en dan geef ik 'm oordeel Kamer.
De voorzitter:
Dank u wel. De motie op stuk nr. 274 krijgt oordeel Kamer.
Ik kijk even naar mevrouw Temmink, SP. Gaat uw gang.
Mevrouw Temmink (SP):
De familie- en jeugdrechters zijn zelf al met een reflectierapport gekomen. Daar is een feitelijke kritische beschouwing
op gekomen. Ik heb de minister gevraagd daarop in te gaan,
omdat die ook verband houdt met de motie die ik heb
ingediend. Dat onderzoek is volgens mij niet goed genoeg
gedaan. Het lijkt mij goed dat het onderzoek wel goed wordt
gedaan, juist om die ouders en die kinderen te beschermen.
Ik vind het fijn dat de minister daar ook mee bezig is, maar
het lijkt me ook fijn als de minister de toezegging kan doen
dat hij wil ingaan op de kritiek van de familierechtadvocaten
op het reflectierapport.
Minister Weerwind:
Als mijn geheugen mij niet in de steek laat, heb ik die
belofte en die toezegging gedaan in het commissiedebat.
Ik zal het nog een keer in de plenaire zaal doen. U kunt een
brief van mij verwachten. Ik kan die niet in de tijd plaatsen
en verzoek om daarvoor even de ruimte te krijgen.
De voorzitter:
Dank u wel. Daarmee zijn we aan het einde gekomen van
deze beraadslaging. Ik dank de minister voor zijn aanwezigheid hier, de woordvoerders, de mensen die het debat
gevolgd hebben en de mensen op de publieke tribune.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
We gaan volgende week dinsdag stemmen over de ingediende moties. Hiermee zijn we aan het einde gekomen van
deze dag.

Tweede Kamer

Femicide

18 oktober 2023
TK 14

14-22-4