Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1206
Vragen van de leden Dik-Faber (ChristenUnie) en Bouwmeester (PvdA) aan
de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over een uitspraak van de
Hoge Raad over medezeggenschap in zorginstellingen (ingezonden 24 januari
2017).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 15 februari 2017)
Vraag 1
Bent u bekend met de uitspraak van de Hoge Raad d.d. 16 december 2016
over medezeggenschap in zorginstellingen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de mening dat medezeggenschap voor cliënten en hun verzorgenden
zo lokaal mogelijk dient te worden vormgegeven? Zo ja, hoe staat u
tegenover deze uitspraak en de verwijzing naar verantwoordelijkheid van de
wetgever? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Ja. Bij de totstandkoming van de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (hierna Wmcz) is het dan ook de bedoeling van de wetgever geweest
de medezeggenschap dichtbij de plaats waar de zorg wordt verleend te laten
plaatsvinden.
De Hoge Raad stelt in zijn arrest dat er vanwege een aantal wetswijzigingen
en maatschappelijke ontwikkelingen wat betreft het organisatorisch niveau
van medezeggenschap spanning is ontstaan tussen de huidige wettekst van
de Wmcz en de bedoelingen die de wetgever ten tijde van de totstandkoming
van de Wmcz blijkens de memorie van toelichting voor ogen heeft gehad. Hij
meent dat verduidelijking over het niveau waarop de medezeggenschap
plaats dient te vinden, gewenst is en dat het aan de wetgever is deze
verduidelijking te bieden.

1

ah-tk-20162017-1206
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

https://uitspraken.rechtspraak.nl/
inziendocument?id=ECLI:NL:HR:2016:2890&showbutton=true&keyword=Biezenrijt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Ik zal de gewenste verduidelijking aanbrengen in het wetsvoorstel voor een
nieuwe Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen. Zo heb ik het
voornemen om specifiek voor instellingen waar mensen langdurig verblijven
en instellingen die thuis zorg verlenen aanbieders te verplichten een
cliëntenraad per locatie, zorgsoort of doelgroep in te stellen indien cliënten of
hun vertegenwoordigers beargumenteerd hierom verzoeken.
Vraag 3
Kunt u aangeven welke gevolgen deze uitspraak volgens u heeft voor de
medezeggenschap in zorginstellingen?
Antwoord 3
Op grond van het arrest van de Hoge Raad zouden zorgaanbieders kunnen
volstaan met één cliëntenraad per zorgaanbieder, maar het is niet te
verwachten dat zorgaanbieders nu opeens zullen besluiten tot het opheffen
van cliëntenraden. Veelal werkt de medezeggenschap naar tevredenheid,
zowel voor de zorgaanbieder als de cliëntenraad, en heeft de zorgaanbieder
geen reden om opheffing te wensen. Bovendien dient bij de opheffing van
een cliëntenraad de medezeggenschapsregeling ingetrokken te worden.
Daarvoor is, als de cliëntenraad er niet mee instemt, toestemming van een
commissie van vertrouwenslieden nodig.
Toetsingscriterium is dan of een zorgaanbieder in redelijkheid tot opheffing
kan komen (art. 4, tweede lid, Wmcz). Het lijkt mij niet aannemelijk dat de
commissie zal vinden dat daar sprake van is, indien de enige aanleiding voor
het opheffingsvoornemen is dat het arrest van de Hoge Raad dat mogelijk
maakt. Dit mede in het licht van het komende wetsvoorstel, dat, zoals in het
antwoord op vraag 1 wordt beschreven, streeft naar cliëntenraden dichtbij de
cliënt.
Vraag 4
Klopt het dat in het wetsvoorstel voor de Wet medezeggenschap cliënten
zorginstellingen (Wmcz) het instellingsbegrip wordt losgekoppeld van een
toelating in het kader van de Wet toelating zorginstellingen (WTZi)? Zo ja,
hoe wordt het instellingsbegrip in het wetsvoorstel omschreven?
Antwoord 4
Ja. Mijn voornemen is voor het begrip «instelling» aansluiting te zoeken bij
de definitie uit de Wet kwaliteit, klachten en geschillen in de zorg (Wkkgz).
Vraag 5
Kunt u toezeggen dat cliënten en patiëntenraden in de nieuwe wet niet alleen
per instelling (zo lokaal mogelijk) zeggenschap krijgen, maar dat dit ook
wordt gefaciliteerd door een apart budget en ondersteuning per raad en
locatie vast te stellen?
Antwoord 5
Om zich onafhankelijk van het bestuur op te kunnen stellen, is het belangrijk
dat de cliëntenraad de beschikking heeft over voldoende faciliteiten en
voldoende middelen. Ik ben voornemens om in het wetsvoorstel te regelen
dat de instelling de cliëntenraad het gebruik dient toe te staan van de
voorzieningen die de cliëntenraad redelijkerwijs nodig heeft voor de
vervulling van zijn taak en de kosten dient te financieren die de cliëntenraad
redelijkerwijs nodig heeft voor de vervulling van zijn taak.
Vraag 6
Bent u voornemens om op korte termijn maatregelen te treffen, zodat lokale
cliëntenraden na deze uitspraak niet zomaar opgeheven worden? Zo ja, kunt
u aangeven welke maatregelen dat zijn? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Nee. Er zijn voldoende mogelijkheden voor cliëntenraden om zich te weren
tegen mogelijke wijzigingen in de medezeggenschapsstructuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 7
Hoe wilt u voorkomen dat de vertraging in de wetgeving over medezeggenschap ertoe leidt dat cliënten en patiënten het sluitstuk worden van beleid, nu
de governance en positie van bestuurders al wel is geregeld, maar de
medezeggenschap nog niet?
Antwoord 7
Belangrijk doel van het wetsvoorstel is de versterking van de positie van
cliënten en van hun medezeggenschap. Veel cliëntenraden en hun koepels
hebben uitvoerig gereageerd tijdens de internetconsultatie van het wetsvoorstel. Deze reacties zijn zeer vruchtbaar gebleken voor verdere en nog meer
gerichte versterking van de positie van cliënten en cliëntenraden. Zij leiden
tot fundamentele aanpassingen van het wetsvoorstel en kosten daarom iets
meer tijd dan aanvankelijk voorzien. Ik vind het belangrijk – juist ter versterking van de positie van cliënten – om deze aanpassingen toch door te voeren.
Vraag 8
Kunt u aangeven op welke termijn u de nieuwe Wmcz naar de Kamer stuurt?
Antwoord 8
Het wetsvoorstel wordt naar verwachting in maart in de ministerraad
besproken, waarna het zal worden aangeboden aan de Raad van State. Ik
verwacht dit wetsvoorstel na ommekomst van de Raad van State bij uw
Kamer in te dienen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3