Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

27 830

Materieelprojecten

Nr. 141

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2014
Inleiding
Met deze brief informeer ik u over actuele ontwikkelingen rondom het
Multi Role Tanker Transport (MRTT) project. Dit multinationale project
onder Nederlandse leiding behelst de gezamenlijke verwerving en
instandhouding en het operationele gebruik van tank/transportvliegtuigen.
Over dit samenwerkingsinitiatief is de Kamer eerder geïnformeerd met
geannoteerde agenda’s en verslagen van bijeenkomsten van de
EU-Ministers van Defensie (Kamerstukken 21 501-28, nrs. 119, 112, 110,
108, 104, 97 en 94), mijn brief over internationale militaire samenwerking
van 13 februari 2014 (Kamerstuk 33 279, nr. 10) en het Materieelprojectenoverzicht 2014 (Kamerstuk 27 830, nr. 134). Het MRTT-project is erop
gericht het tekort van Europese landen aan tank- en luchttransportcapaciteit te verminderen en standaardisering te bevorderen. In Europa zijn op
dit moment ongeveer 40 tankvliegtuigen van negen verschillende typen in
gebruik. Ter vergelijking: de Verenigde Staten beschikken over ongeveer
550 tankers van drie typen. Voor Nederland gaat het om de vervangende
capaciteit voor de twee KDC-10 toestellen die vanaf 2020 uit dienst zullen
worden genomen.
Stand van zaken
Het Europees Defensie Agentschap (EDA) heeft in februari jl. namens de
deelnemende landen twee fabrikanten een Request for Information (RFI)
gestuurd voor de benodigde MRTT-capaciteit, Airbus voor de A330 en
Boeing voor de KC-46. In de zomer hebben beide fabrikanten hierop
gereageerd. Op grond daarvan hebben de deelnemende landen een
commercieel vertrouwelijk advies opgesteld. Dit advies bevat een
aanbeveling voor de wijze van verwerving (sole source of een competitie
tussen de twee kandidaten).
Vandaag zal het EDA aankondigen dat de Executive Board van het
MRTT-project, op grond van de informatie van de fabrikanten en het

kst-27830-141
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 830, nr. 141

1

oordeel van de landen, heeft besloten om een sole source procedure met
de firma Airbus te beginnen over de verwerving van vier nieuwe
tank/transportvliegtuigen. Deze brief bevat een toelichting op deze
procedure.
De fase die het besluit van vandaag inluidt, behelst het volgende. De
Europese materieelorganisatie Organisation Conjointe de Coopération en
matière d’ARmement (OCCAR) zal samen met de landen die aan het
MRTT-project deelnemen een Request for Proposal (RFP) opstellen. De
verwachting is dat het RFP in maart van het komende jaar naar de firma
Airbus wordt gestuurd en dat die in juni daarop zal reageren met een
offerte. Dan moet worden beoordeeld of er een overeenkomst met Airbus
mogelijk is en of op basis van de offerte onderhandelingen kunnen
beginnen.
Het MRTT-project is een internationaal samenwerkingsinitiatief dat niet
exact volgens het sjabloon van het Defensie Materieel Proces (DMP)
verloopt. Inhoudelijk komen alle relevante aspecten van het DMP aan de
orde, waarmee de waarborgen van het DMP intact blijven. Om de
parlementaire betrokkenheid te garanderen, zal ik de Kamer periodiek
informeren over de voortgang van het project. Ik zal dat doen aan de hand
van de bekende aspecten van het DMP, in het bijzonder product, tijd en
geld. Zo mogelijk voor het zomerreces van 2015 zal ik de Kamer informeren over de stand van zaken na ontvangst van de offerte van Airbus.
Als de landen die offerte positief beoordelen, kunnen vervolgens de
onderhandelingen over een contract beginnen. De deelnemende landen
streven ernaar de afspraken over het project uiterlijk in 2016 te bekrachtigen met een Memorandum of Understanding en met een contract tussen
de Navo en de fabrikant. Ook daarover ontvangt de Kamer tijdig een brief.
Voor die tijd zijn onomkeerbare besluiten en (financiële) verplichtingen
niet aan de orde.
Achtergrond
De Europese landen hebben een tekort aan transportvliegtuigen die ook
toestellen in de lucht kunnen bijtanken (Air-to-Air Refueling).
MRTT-vliegtuigen kunnen in beide capaciteiten voorzien. Op 22 maart
2012 besloten de Ministers van Defensie in een vergadering van de
EDA-bestuursraad de verdere ontwikkeling van deze capaciteiten te
ondersteunen. Tijdens de Navo-top van Chicago in mei van dat jaar
verwelkomde het bondgenootschap een Europese bijdrage aan de
tankercapaciteit. Vervolgens tekenden negen EU-lidstaten (België,
Frankrijk, Griekenland, Hongarije, Luxemburg, Nederland, Polen, Portugal
en Spanje) en Noorwegen in november 2012 een Letter of Intent. Van deze
landen zijn op dit moment Nederland, Noorwegen en Polen nauw bij het
MRTT-project betrokken, waarbij Nederland de rol van lead nation vervult.
België heeft het voornemen om deel te nemen aan de instandhouding en
het operationele gebruik van de MRTT-toestellen. Denemarken, Duitsland
en Turkije zijn waarnemers bij het project. Voorts worden de mogelijkheden van samenwerking bij de instandhouding onderzocht met Frankrijk,
het Verenigd Koninkrijk en Australië. Frankrijk heeft op 20 november
aangekondigd twaalf Airbus A330-toestellen te gaan verwerven. Australië
en het Verenigd Koninkrijk beschikken reeds over Airbus A330»s.
Behalve Nederland, Noorwegen en Polen zijn ook het EDA, het
Navo-agentschap NSPA (NATO Support Agency) en de Europese
materieelorganisatie OCCAR bij het MRTT-project betrokken. Het EDA
heeft het initiatief voor het MRTT-project genomen op grond van de
EU-gedragscode voor pooling and sharing. De Navo zal de
tank/transportvliegtuigen ten behoeve van de deelnemende landen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 830, nr. 141

2

aanschaffen en onderhouden. Dit is goedkoper dan dat lidstaten individueel deze vliegtuigen aanschaffen en in stand houden. Daarnaast
bevordert deze gezamenlijke aanpak de standaardisatie en de interoperabiliteit. Een vergelijkbare opzet is eerder gekozen bij het SAC
C-17-initiatief. NSPA en OCCAR zijn overeengekomen dat OCCAR namens
de Navo de vier toestellen zal verwerven en dat NSPA verantwoordelijk
wordt voor de instandhouding. Beide organisaties beschikken over de
benodigde ervaring op deze terreinen.
Ik ben ingenomen met het besluit dat het EDA vandaag publiek zal maken.
Het MRTT-project is een voorbeeld van de vernieuwende, toekomstgerichte samenwerking van gelijkgezinde Europese landen die het kabinet
voorstaat. Zoals gezegd is de ondertekening van een contract voorzien
voor 2016. De eerste toestellen zijn dan volgens de huidige planning
inzetbaar vanaf 2020. Verder is voorzien dat de toestellen in Nederland
zullen worden geregistreerd en mogelijk gestationeerd op de vliegbasis
Eindhoven. De Militaire Luchtvaart Autoriteit zal verantwoordelijk zijn voor
het toezicht op de luchtwaardigheid en de inzet van de toestellen. Van
deze en andere ontwikkelingen zal ik de Kamer op de hoogte houden.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 27 830, nr. 141

3