Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 628

Politie

Nr. 591

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 november 2015
Op 31 augustus jl. zond ik uw Kamer naar aanleiding van de analyse van
vorig1 en dit jaar2 de Herijkingsnota.3 Met als kernboodschap: meer
realisme. Daarop heb ik op vier punten maatregelen genomen om de
vorming van de nationale politie meer fundament en draagvlak te geven,
te weten:
a. Meer tijd om «de basis op orde» te brengen met: prioriteit bij die
activiteiten die daaraan bijdragen en fasering van andere activiteiten;
werken met startdata gecombineerd met een jaarlijks geactualiseerde
driejaarsplanning; en het doen van uitvoeringstoetsen voordat nieuwe
wensen toegezegd worden.
b. Meer evenwicht in de sturing met: meer integraliteit en meer ruimte
voor lokaal maatwerk; politiechefs beter in positie brengen om het
gezag goed te kunnen bedienen; betere interne verbinding tussen
beheer en operatien.
c. Meer aandacht voor het welzijn van de politiemedewerkers met: alle
energie op afronden personele reorganisatie; focus op veilig en
gezond werken en capaciteitsmanagement; en het verminderen van de
belasting van de teamchefs.
d. Investeren op kwaliteit met betrekking tot kennis en kunde in de
bedrijfsvoering; en een kwaliteitsplan opsporing.
In het plenaire debat met uw Kamer over de herijking heb ik als eerst op te
leveren resultaten genoemd: een uitvoeringsplanning van de herijking
inclusief risicoparagraaf, aanpassing van het Bijgesteld Aanvalsprogramma Informatievoorziening Politie 2013–2017 (Aanvalsprogramma),
addendum op het beheersplan en contourennota opsporing (Handelingen II 2014/15, nr. 111, item 12). Onderstaand ga ik in op de voortgang
daarvan evenals op een aantal recente ontwikkelingen en licht ik toe welke
aanvullende maatregelen ik neem. Het betreft zowel ontwikkelingen
1

Kamerstuk 29 628, nr. 474.
Kamerstuk 29 628, nr. 554.
3
Kamerstuk 29 628, nr. 554, bijlage herijkingsnota.
2

kst-29628-591
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 591

1

binnen de politieorganisatie als maatschappelijke ontwikkelingen die de
taakuitvoering van de politie direct raken.
Voortgang op uitvoering herijking
De maatregelen uit de Herijkingsnota zijn vanzelfsprekend direct in gang
gezet. Er wordt binnen de politie en tussen politie, ministerie en gezagsdragers, constructief op samengewerkt.
Ten aanzien van fase I van de personele reorganisatie heeft de korpschef
inmiddels het concept-personeelsplaatsingsplan vastgesteld. In de eerste
week van december ontvangen de medewerkers bericht over hun
voorgenomen plaatsing volgens het proces dat daartoe met de centrale
ondernemingsraad en de vakbonden is afgesproken. Met deze cruciale
stap ontstaat meer helderheid over de kwalitatieve en kwantitatieve
afwijkingen in de bezetting ten opzichte van de formatie uit het inrichtingsplan. Ook kan er daardoor selectief en gericht personeel worden
geworven, mede met het oog op de uitdagingen van de politie op de korte
en langere termijn.
Met het oog op uitdagingen voor de toekomst zend ik u heden ook de
Contourennota Opsporing, zoals is aangekondigd in hoofdstuk 9 van de
Herijkingsnota. Onder gezag van het Openbaar Ministerie worden goede
stappen gezet in de versterking van de opsporing. Deze contourennota is
de opmaat naar het kwaliteitsplan opsporing dat naar verwachting in mei
2016 gereed zal zijn.
Ook is de voorbereiding van de aangekondigde maatregelen inzake meer
ruimte voor lokaal maatwerk ter hand genomen. Daarnaast bereid ik een
beleidsreactie voor op het rapport van de Evaluatiecommissie Politiewet
2012.4 Dit geschiedt in nauw overleg met alle stakeholders en met de
regioburgemeesters en het college van procureurs-generaal in het
bijzonder. Deze beleidsreactie zal mede richtinggevend zijn voor de
ontwikkeling van het huidige politiebestel en de lokale aansturing van de
politie. U kunt deze beleidsreactie nog dit jaar verwachten.
Nieuwe ontwikkelingen
Deze stappen voorwaarts in de vorming van de nationale politie vinden
plaats in een periode dat de druk op de politie groot is vanwege twee
maatschappelijke vraagstukken die parallel spelen en nationaal en
internationaal een grote dynamiek creëren. Vanaf de zomer maar zeker de
laatste drie maanden ziet Nederland zich net als een groot aantal andere
Europese landen geconfronteerd met een uitzonderlijk hoge instroom van
vluchtelingen. Dit raakt niet alleen het werk van de reguliere vreemdelingenpolitie of de basisteams, maar ook die van de recherche, intelligence
(bij het tegengaan van mensensmokkel) en zeker ook de bedrijfsvoering
van de politie, in het bijzonder de IV-organisatie. Daarnaast trekken ook de
terroristische dreigingen in toenemende mate een wissel op de
politieorganisatie.
Recente incidenten vragen van de politie extra inspanningen rond
autorisaties en informatiebeveiliging. Welke maatregelen de korpschef
daarop zal nemen heb ik recent in mijn brief over de verdachte politieambtenaar gemeld.5

4
5

Kamerstuk 29 628, nr. 580.
Kamerstuk 28 844, nr. 86.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 591

2

In de brief over de ontwerpbegroting 2016 Veiligheid en Justitie (dd.
21 november jl.) die ik u samen met mijn ambtgenoot van Financiën zond
ben ik nader ingegaan op financiële vraagstukken bij de politie.
Landelijke Meldkamerorganisatie
In mijn laatste voortgangsrapportage over de realisatie van de Landelijke
Meldkamerorganisatie (LMO) als bijzonder onderdeel van de Nationale
politie heb ik toegezegd u voor het einde van 2015 te informeren over de
voortgang van dit traject.6 De kwartiermakerorganisatie LMO heeft deze
zomer nadere plannen voor de vorming van de LMO opgeleverd die zijn
geconsulteerd bij de betrokken partijen. Betrokken partijen en ik vonden
dit een goed moment om een Gateway review uit te voeren om vast te
stellen of aan alle randvoorwaarden is voldaan om een succesvolle
implementatie van de LMO-plannen verder vorm te geven.
Uit deze Gateway review is naar voren gekomen dat de betrokken partijen
het met elkaar niet zo georganiseerd hebben dat de opdracht om te
komen tot een LMO binnen de huidige afspraken gerealiseerd kan
worden. Het rapport bevat een aantal aanbevelingen om verbeteringen
door te voeren en alsnog, op aangepaste wijze, de doelstellingen uit het
Transitieakkoord te realiseren. Samen met de Ministers van VWS en
Defensie, de voorzitters van de veiligheidsregio’s, Ambulancezorg
Nederland en de politie bespreek ik hoe wij opvolging zullen geven aan
deze aanbevelingen. Ik zal uw Kamer informeren over de uitkomsten
hiervan.
Stand van zaken uitvoeringsplanning herijking
Ik heb deze maand van de korpschef een concept-uitvoeringplan met
bijbehorende tijdschema’s ontvangen. Met de korpsleiding acht ik het
cruciaal dat er een mijlpalenplanning op het geheel van de opgaven ligt,
die bovendien de onderlinge samenhang tussen de belangrijkste
maatregelen alsmede de daarmee gemoeide risico’s weergeeft. Dit is nog
niet het geval. Het proces dat de politie heeft ingezet loopt nog maar de in
de herijking geconstateerde gebreken aan sturingsinformatie, kennis en
kunde trekken een wissel op de doorlooptijd. De hierboven genoemde
nieuwe ontwikkelingen versterken dat effect verder.
De korpschef heeft mij verder ook bericht dat de thans opgestelde
portfolio Informatievoorziening 2016 (IV-portfolio) niet te realiseren is
binnen de voor 2016 in de begroting opgenomen financiële kaders van de
politie. Ik heb in bovengenoemde brief daarom reeds gemeld dat ik de
financiële opgave van de ambities van de IV-portfolio zal betrekken bij het
onderzoek naar de verhouding tussen het budget en de ambities op de
politieorganisatie. Dit betekent voor nu dat er ten aanzien van de
IV-portfolio en de aanpassing van het Aanvalsprogramma nadere keuzes
gemaakt moeten worden. Deze keuzes zullen een effect hebben op het
tempo van eerdere toezeggingen en op de uitvoeringsplanning van de
herijking.
Ik acht het daarnaast van wezenlijk belang dat de nog te benoemen
nieuwe korpschef en ik bij de start van zijn aantreden al een gedeeld en
gemeenschappelijk beeld hebben van de opgave waar de korpschef en
diens team voor staan. Ook de Commissie van toezicht op het beheer
politie beveelt mij dit aan, nu er op dit moment nog geen complete,
verifieerbare en volgordelijk uitvoeringsplanning voorhanden is.

6

Kamerstuk 29 517, nr. 96.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 591

3

In deze recente signalen en op basis van de financiële rapportages heb ik
aanleiding gevonden om de sturing van het korps op de financiën nader
te bekijken.
Tussenconclusie
De conclusies van de herijking staan nog steeds overeind en worden door
het bovenstaande verder bevestigd: de politie heeft tijd nodig om de basis
op orde te krijgen. Het korps is immers nog druk doende verder in control
te komen. Verdere investeringen in de benodigde kennis en kunde binnen
de organisatie op verandermanagement, control en bedrijfsvoering zijn
noodzakelijk, evenals meer strategische en integrale sturing. Ik heb daar in
de herijking maatregelen op genomen, maar het is niet realistisch te
denken dat zaken er binnen zo’n kort tijdsbestek al gelijk anders voor
staan. De hierdoor bij de politie in gang gezette ontwikkelingen ondersteun ik, al is er wel aanleiding om ten aanzien van een aantal vraagstukken onderstaande, nadere maatregelen te treffen.
Maatregelen ten aanzien van de uitvoering van de herijking
Ten gevolge van de betreffende maatschappelijke ontwikkelingen
(contraterrorisme, vluchtelingen) heb ik de korpschef gevraagd om de
impact daarvan goed in kaart te brengen. Verder heb ik, omdat de
concept-uitvoeringsplanning op diverse onderdelen nog onvolledig is en
de IV-portefeuille in ieder geval tijdelijk om nadere keuzes in de planning
vraagt, de aanwijzing gegeven om voor elk onderdeel van het korps (alle
eenheden, het PDC en de staforganisatie) een preciezere analyse op te
stellen van waar dat onderdeel in de realisatie exact staat en welke
aanvullende (HRM-)opgaven daarbij spelen. Bij de nadere vraagstelling
voor deze analyses zal ik de toezichthouders betrekken. De analyses zelf
zal ik laten valideren. Eenzelfde validatie zal ik ook laten doen op het
concept IV-portfolio inclusief aangepast Aanvalsprorgamma.
Ik zal de bovengenoemde analyses betrekken bij mijn besluitvorming over
de uitvoeringsplanning en het Aanvalsprogramma. Bovendien zal ik deze
vaststellen nadat ik mij, zoals gezegd, eerst heb kunnen verstaan met de
nieuwe korpschef over genoemde gevalideerde analyses en de verder
uitgewerkte concepten van het Aanvalsprogramma en de uitvoeringsplanning. Mijn reguliere voortgangsbrief volgt op het moment dat ik het
geheel als voldoende heb beoordeeld, nadat de leden van het LOVP en de
toezichthouders zich er over hebben kunnen uitspreken.
Op basis van dit geheel zal ik in overleg met het gezag bepalen of het
nodig is ambities (tijdelijk) af te schalen. Ik herinner uw Kamer daarbij aan
de laatste zin uit mijn brief van 31 augustus jl. («[...] dat er geen extra
ambities geformuleerd worden zonder andere prioriteiten af te schalen»).
Maatregelen ten aanzien van de (financiële) sturing
In genoemde brief over de ontwerpbegroting ben ik tevens ingegaan op
de maatregelen die ik in mijn eigen ministerie neem om de financiële
beheersing (op de organisaties die onder mijn ministerie vallen) in
organisatorische zin beter te borgen. Ik neem, aansluitend daarop, ook
maatregelen op de financiële sturing bij de politie zelf:
• Ik laat begin 2016, naast een assessment door de politie, nog nader
extern onderzoek doen naar de wijze van financiële sturing binnen het
korps en de hiervoor benodigde verbetermaatregelen.
• Ik verlang tot die verbetermaatregelen zijn geïmplementeerd van de
korpschef om mij tenminste elk kwartaal ten spoedigste na de
kwartaalafsluiting met meer diepgang te rapporteren over de realisatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 591

4

van de begroting van het korps mede in relatie tot het beheer én welke
maatregelen hij – zo nodig – treft om binnen de kaders van de
begroting te blijven.
Om ook de kennis en kunde over bedrijfsvoering bij de politie tot op het
hoogste niveau te borgen zal ik op de ontstane vacature in de korpsleiding
een lid voor benoeming bij de Kroon voor gaan dragen met specifieke
vaardigheden en kennis op het terrein van bedrijfsvoering.
Tot slot
Vanzelfsprekend staan de ontwikkelingen bij de politie tot dan niet stil.
Fase I van de personele reorganisatie staat zoals gezegd op afronden. De
opbouw van het PDC gaat gestaag verder. Het opstellen van het definitieve kwaliteitsplan opsporing gaat verder. Daarbij betrek ik overigens ook
de uitkomsten van het vijfde onderzoek van de Inspectie VenJ op de
vorming van de nationale politie, op mijn verzoek over de districtsrecherche, welke ik in januari a.s. verwacht. De nadere uitwerking van de
interne governance, inclusief de maatregelen voor meer lokaal maatwerk,
gaan verder in nauw overleg met de leden van het Landelijk Overleg
Veiligheid Politie (LOVP, voorheen art 19-overleg).
De vorming van de nationale politie is geen eenvoudige opgave. Het is
wel een noodzakelijke opgave. Zoals ook de Commissie Evaluatie
Politiewet 2012 concludeert wordt de noodzaak van nationale politie en de
voordelen van gecentraliseerd beheer breed onderschreven.7
Meer dan ooit wordt in deze maatschappelijk onrustige tijden het belang
gevoeld dat ondanks alles de politiemedewerkers -in de basispolitiezorg,
rechercheurs, medewerkers in de bedrijfsvoering en de beleidsonderdelen
dag en nacht door blijven gaan met hun belangrijk politiewerk. Ik spreek
daar nogmaals mijn grootste bewondering en dank voor uit.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
G.A. van der Steur

7

Kamerstuk 29 628, nr. 580, bijlage: aanbiedingsbrief van de commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 628, nr. 591

5