Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Vragen gesteld door de leden der Kamer

2020Z05338
Vragen van de leden Sneller en Groothuizen (beiden D66) aan de Ministers
van Financiën en van Justitie en Veiligheid over de gevolgen van de Luanda
Leaks voor Nederlandse bedrijven en beleid (ingezonden 19 maart 2020).
Vraag 1
Herinnert u zich uw eerdere antwoorden op de schriftelijke vragen over hoe
Nederlandse bedrijven een mogelijk zeer schadelijke rol spelen bij uitbuiten
van Angola?1
Vraag 2
Kunt u, uiteraard zonder inhoudelijke uitspraken te doen over lopende
onderzoeken, vertellen of er ondertussen onderzoeken zijn gestart naar
Nederlandse natuurlijke personen ofwel Nederlandse rechtspersonen door de
Fiscale Inlichtingen en OpsporingsDienst (FIOD), het Openbaar Ministerie
(OM) of andere toezichthouders, dan wel rechtshandhavers in relatie tot de
onthulling uit de Luanda Leaks?2
Vraag 3
Kunt u bevestigen dan wel ontkrachten dat, ondanks dat het niet de
bedoeling is dat strenge regelgeving in Nederland ertoe leidt dat de
activiteiten worden verplaatst naar de illegaliteit en dat aanbieders van
trustdiensten zich onttrekken aan het toezicht, Nederlandse brievenbusmaatschappijen toch voor miljoenen euro’s onttrokken hebben aan de Angolese
staatskas in de casus van de Luanda Leaks?
Vraag 4
Bedoelt u met uw antwoord op de eerder gestelde vraag 4, namelijk het «niet
langer door een trustkantoor beheerd worden», dat op enig moment wel
Nederlandse trustkantoren betrokken waren bij de Luanda Leaks?

1
2

kv-tk-2020Z05338
’s-Gravenhage 2020

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 1671
International Consortium of Investigative Journalists (https://www.icij.org/investigations/
luanda-leaks/)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Vragen

1

Vraag 5
Betekent het ontbreken van toezicht op het zelfstandige beheer van de bv’s,
waaraan u refereert in antwoord op de eerder gestelde vraag 4, dat er een
eenvoudige uitweg voor kwaadwillenden is om onder toezicht uit te komen?
Zo ja, hoe kan deze ruimte gedicht worden?
Vraag 6
Kunt u toelichten wat u bedoelt met de passage: «in de regel», refererend aan
het in aanraking komen met poortwachters van het financiële stelsel? Klopt
het dat een Nederlands bedrijf ook niet altijd per se in aanraking hoeft te
komen met een Nederlandse poortwachter van het financiële stelstel, zoals
banken, advocaten en notarissen?
Vraag 7
Kunt u uitleggen hoe het feit dat «het aandeel van Nederland in de wereldexport relatief hoog is», zoals u antwoord op de eerder gestelde vraag 10, een
verklaring zou zijn voor de Nederlandse positie op de Exporting Corruption
Index van Transparancy International?3
Vraag 8
Kunt u bevestigen dat de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en
Duitsland in diezelfde Exporting Corruption Index een hoger aandeel hadden
in de wereldexport en tevens allemaal de handhavingscategorie «Actief»
kregen?
Vraag 9
Kunt u toelichten hoe de argumentatie «onze belangrijkste handelspartners
zijn landen met relatief beperkte corruptierisico’s» niet van toepassing zouden
zijn op Duitsland en het Verenigd Koninkrijk?
Vraag 10
Deelt u de mening dat het hoge aandeel van Nederland in de wereldexport
juist zou moeten leiden tot vergroting van de Nederlandse inspanningen om
omkoping in het buitenland te bestrijden? Zo ja, hoe gaat u hier concreet
extra werk van maken?
Vraag 11
Deelt u de mening dat ondanks dat consultancykantoren wellicht niet volgens
de wet verplicht zijn om due dilligence-processen uit te voeren een zekere
know your customer (KYC) procedure wel uitermate wenselijk is?
Vraag 12
Hoe beoordeelt u, gegeven hun mogelijke rol in de Luanda Leaks, het feit dat
de drie betrokken consultancykantoren, zijnde de Boston Consulting Group,
McKinsey & Company en PwC, wel allemaal adviezen geven over het goed
uitvoeren van due dilligence-processen?4
Vraag 13
Denkt u, gegeven hun mogelijke rol in de Luanda Leaks, dat de drie mogelijk
betrokken consultancykantoren, zoals u zelf in antwoord op de eerder
gestelde vraag 12 schreef, «hun best hebben gedaan om hun klanten te leren
kennen zodat zij in staat zijn om dienstverlening aan niet-integere klanten
zoveel mogelijk te voorkomen»?
Vraag 14
Klopt het dat wanneer u schrijft dat «de risico’s op witwassen en financieren
van terrorisme bij adviesdienstverlening laag zijn» hiermee enkel de primaire
risico’s, zijnde de uitvoering van het daadwerkelijke «witwassen en financieren van terrorisme», bedoeld worden?
3

4

Transparency International, 12 September 2018 (https://www.transparency.org/whatwedo/
publication/exporting_corruption_2018)
BCG (https://www.bcg.com/capabilities/mergers-acquisitions-divestitures/due-diligence.aspx),
McKinsey & Company (https://www.mckinsey.com/business-functions/m-and-a/how-we-helpclients/m-and-a-strategy-due-diligence) en PwC (https://www.pwc.nl/nl/dienstverlening/deals/
due-diligence.html)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Vragen

2

Vraag 15
Denkt u dat mevrouw Dos Santos zelf op het idee was gekomen om
Sonangol, de Angolese oliemaatschappij, op een dusdanige wijze te
herstructureren dat zij in staat werd gesteld hier persoonlijk miljoenen uit te
halen? Of denkt u dat zij hierbij van advies is voorzien door derden? Wat zegt
dat volgens u over de integriteit van de bedrijfsvoering van deze derden?
Vraag 16
Deelt u de mening dat, ondanks dat consultancykantoren wellicht niet direct
witwassen of terrorisme financieren, zij door hun advies over hoe bedrijven
zo in elkaar gezet kunnen worden dat geld kan verdwijnen, wel een adviserende rol hierin kunnen hebben?
Vraag 17
Deelt u de mening dat consultancykantoren gegeven hun adviserende rol wel
kunnen bijdragen aan witwassen en de financiering van terrorisme en
derhalve wel degelijk een risicosector kunnen zijn? Zo nee, kunt u gedragen
motiveren waarom, gegeven de rol van consultancykantoren in de recente
witwas schandalen zoals de Luanda Leaks en de «State Capture» in Zuid
Afrika5, deze geen risicosector zijn? Zo ja, wat kunt u doen om consultancykantoren meer integer te laten opereren, eventueel kijkend naar dwingendere
maatregelen in het kader van de nationale risicoanalyse (NRA) of supranationale risicoanalyse (SNRA)?
Vraag 18
Gegeven het verbeterprogramma, waarnaar u verwijst in antwoord op de
eerder gestelde vraag 18, bent u bereid om de inkoopmacht van de overheid
te gebruiken om verbeteringen in dienstverlening aangaande corruptie, zowel
in binnen- en buitenland, af te dwingen? Zo nee, waarom niet?
Vraag 19
Kunt u deze vragen apart beantwoorden?

5

Financial Times, 26 juni 2019 (https://www.ft.com/content/b1cb6ba2-86c6-11e9-b86154ee436f9768)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Vragen

3