Position paper NOVI van de gezamenlijke provincies
Rondetafelgesprek NOVI
7 maart 2018
Kernboodschap:
De gezamenlijke provincies vinden de komst van de NOVI zeer welkom. De
verschillende opgaven voor wonen, werken en leven worden samengevoegd en
met elkaar verbonden. Dit leidt tot dilemma’s en noopt tot het maken van
afwegingen en keuzes en het vinden van slimme combinaties van oplossingen.
De meest urgente vraagstukken kunnen alleen worden opgelost in een
gezamenlijke aanpak van rijk en decentrale overheden, die elk de rol pakken en
krijgen waar ze het sterkst in zijn en waarin ze het beste de verbinding met de
samenleving kunnen maken. Daarmee wordt aangesloten bij het
gedachtengoed van de omgevingswet. Goede onderlinge aansluiting van de
NOVI en de Provinciale en Gemeentelijke Omgevingsvisies is essentieel.
Aanleiding
Op 7 maart vindt in de Tweede Kamercommissie Binnenlandse Zaken het
Rondetafelgesprek over de NOVI plaats. De hoofdpunten van de inbreng van de
gezamenlijke provincies verenigd in het IPO vindt u in dit position paper.
Provincies doen een aanbod tot samenwerking
In het Regeerakkoord staat dat voor een aantal urgente opgaven de samenwerking zal
worden gezocht met decentrale overheden. Dit geldt onder meer voor het klimaat- en
energiebeleid, de woningbouwopgave, de krimpproblematiek en bereikbaarheid. Eerder
heeft het IPO in het kader van NOVI aan het Rijk het aanbod “Samen bouwen aan de
toekomst van Nederland” gedaan. Hierin hebben de gezamenlijke provincies het
voortouw genomen in vraagstukken rondom (1) energie en ruimte, (2) verstedelijking
groei en krimp en (3) internationalisering. De provincies benadrukken daarbij dat de
NOVI een waarlijk nationale visie moet worden, waarbij naast versterking van de
succesfactoren en ruimtelijke kansen van Nederland ook aandacht moet bestaan voor de
ruimtelijke uitdagingen. Nederland is te divers voor een "one size fits all" visie. De
provincies achten zich goed gepositioneerd om met het rijk het noodzakelijke reliëf en de
differentiatie in de NOVI aan te brengen.
Benut koppelkansen
De meerwaarde van de NOVI zit in het benutten van koppelkansen tussen verschillende
opgaven en het ontkokeren van beleid. De NOVI kan bijdragen aan een integrale aanpak
en biedt daarmee een kans om los te komen van ingesleten sectoraal beleid.
Toekomstige mobiliteitsvragen en de woningbouwopgave kunnen niet in isolement
worden gezien en moeten worden gekoppeld aan de transformatie-opgaven in de steden
en de krimpgebieden, aan de energie- en klimaatopgave en aan de opgave om zuinig te
zijn op de groene omgeving. Ook hier geldt dat verschillen binnen het land groot zijn. Het
koppelen van opgaven in een context die regionaal verschilt vraagt een afgestemde
inbreng en inzet van alle overheidslagen.
Meervoudig ruimtegebruik is daarbij uitgangspunt Voorwaarde is wel dat ook
instrumenten en middelen ontschot worden. Nieuwe verdienmodellen en innovatieve
vormen van financiering zijn nodig om lusten en lasten te verdelen en de verschillende
transformatieopgaven te realiseren.
Daarbij hechten de provincies aan een stevig internationaal perspectief: de sociaaleconomische wereld houdt zich niet aan landsgrenzen. De inwoners van de
grensprovincies merken dat dagelijks bijvoorbeeld aan de kwaliteit van

-2-

grensoverschrijdende verbindingen. Maar ook in breder perspectief moet de NOVI de
ruimtelijke weerslag zijn van een degelijke internationale sociaal-economische analyse.
Biedt ook handelingsperspectief
De NOVI wordt pas betekenisvol als naast een lange termijnvisie en inzicht in nationale
belangen ook daadwerkelijke opgaven worden benoemd, investeringen worden gedaan
en keuzes voor nationale ‘sleutelprojecten of -gebieden’ worden gemaakt. Het Rijk en
decentrale overheden gaan samen, ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid, bijdragen
aan het opstellen van regionale omgevingsagenda’s waarin opgaven en doelen per
gebied staan beschreven. Vervolgens maken we in regiodeals of andere bestuurlijke
arrangementen afspraken over ieders rol en verantwoordelijkheid bij de realisatie. In
deze gebiedsprogramma’s is in ieder geval de integrale aanpak van de klimaat- en
energieopgaven, woningbouw, krimpproblematiek en bereikbaarheid opgenomen.
Opgavegericht samenwerken
Omdat u binnenkort de contouren van de daadwerkelijke NOVI zult vaststellen geven de
gezamenlijke provincies u de volgende punten ter overweging mee ter voorbereiding op
het AO:
- Hoe wordt het gedachtengoed van de Omgevingswet (“decentraal wat kan,
centraal wat moet”) geborgd in de NOVI en wordt de aansluiting met provinciale
en gemeentelijke omgevingsvisies geborgd?
- De NOVI moet méér zijn dan een visie; hoe wordt in de NOVI voor de meest
urgente opgaven een concrete aanpak voorgesteld?
- Hoe gaat de minister haar langetermijnvisie binnen de NOVI vertalen naar
sleutelgebieden en regionale omgevingsagenda’s en worden daarbij regiodeals
afgesproken?
- Hoe zorgt de minister ervoor dat de NOVI niet beperkt blijft tot de beleidsdoelen
van slechts haar departement en draagt ze er zorg voor dat de NOVI leidend
wordt voor de nationale én regionale opgaven?
- Hoe legt de minister de relatie tussen NOVI, het Klimaat- en Energieakkoord
(KEA) en het Interbestuurlijk Programma? Hoe wordt de in de KEA af te spreken
werkwijze met regionale energie- en klimaatstrategieën verankerd in de NOVI?
Bijlage: aanbod gezamenlijke provincies “Samen bouwen aan de toekomst van
Nederland”