Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1949

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 mei 2023
Hierbij zend ik u het verslag van de Eurogroep en informele Ecofinraad
van 28 en 29 april 2023 in Stockholm.
In het verslag ga ik tevens in op toezeggingen aan uw Kamer. Het gaat
hierbij om de toezegging aan leden van de CDA-fractie om bij de
informele Ecofinraad in algemene zin te vragen wat het beeld van de
Europese Commissie en andere lidstaten is over activiteiten van Europese
banken in Rusland (toezegging uit schriftelijk overleg Eurogroep/
Ecofinraad van 26 april jl.) en de toezegging aan lid Van Dijck (PVV) om
tijdens de Eurogroep in de context van de bankenunie te benoemen dat
risico’s van staatsobligaties op bankbalansen verder moeten worden
teruggebracht.
Ook wil ik middels dit verslag ingaan op de motie van lid Nijboer (PVDA)
(Kamerstuk 32 013, nr. 272) en diverse vragen uit uw Kamer die gesteld
zijn tijdens het commissiedebat Verduurzaming van de financiële
sector/toekomst van het bankenlandschap op 22 maart jl.(Kamerstukken
32 013 en 32 813, nr. 282) Ik heb uw Kamer toegezegd in dit verslag terug
te koppelen welke landen een hoger leverage ratio vereiste voor banken
zouden kunnen steunen (toezegging aan lid Nijboer), terug te komen op
de vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) over de kapitaalvereisten
van de dochterondernemingen van UBS in Europa, uw Kamer te
informeren over de toepassing van Coco’s, en de vragen van het lid
Ephraim (Groep Van Haga) over de finale Bazel 3 standaarden te
beantwoorden.
Daarnaast informeer ik u graag middels het verslag over het feit dat een
nieuwe verordening ten aanzien van Europese langetermijninvesteringsfondsen (European long-term investment funds, of ELTIF’s) per 15 maart
2023 van kracht is.

kst-21501-07-1949
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

1

Tot slot treft u als bijlage het kwartaaloverzicht van lopende
EU-wetgevingsonderhandelingen op het terrein van het Ministerie van
Financiën, conform de afspraken omtrent EU-informatievoorziening.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

2

Verslag Eurogroep en informele Ecofinraad 28 en 29 april 2023,
verordening European long-term investment funds (ELTIF) en
enkele toezeggingen aan het parlement, waaronder uit het
commissiedebat Verduurzaming van de financiële sector/
toekomst van het bankenlandschap van 22 maart jl.
Eurogroep in inclusieve samenstelling
Bankenunie en recente onrust financiële sector
De Eurogroep in inclusieve samenstelling heeft stilgestaan bij de onrust
en onzekerheid in de financiële sector door de ontwikkelingen in de
Amerikaanse bankensector en de overname van het door problemen
getroffen Credit Suisse door UBS. De voorzitter van het Single Supervisory Mechanism (SSM) en de voorzitter van de Single Resolution Board
(SRB) hebben een presentatie gegeven. Zij gaven aan dat Europese
banken weerbaar zijn en robuuste kapitaal-en liquiditeitsratio’s hebben,
vooral in vergelijking met de situatie van voor de financiële crisis. Maar
het is wel van belang om de ontwikkelingen te blijven monitoren
aangezien risico’s blijven bestaan. Ook riepen zij de lidstaten op om de
Bazel 3 standaarden (kapitaaleisen voor banken) zo uniform mogelijk te
implementeren en de herziening van het verdrag van het Europees
Stabiliteitsmechanisme te ratificeren, zodat de gemeenschappelijke
achtervang voor het Single Resolution Fund in werking kan treden.
Meerdere lidstaten noemden dat de risico’s voor Europese banken beperkt
lijken, maar dat dit geen reden is tot zelfgenoegzaamheid; er moeten
lessen uit de situatie van de Amerikaanse bankensector en Credit Suisse
getrokken worden. Nederland heeft opgeroepen tot een snelle en
getrouwe implementatie van de Bazel 3 standaarden en het beperken van
afwijkingen. Ook heeft Nederland het belang van voldoende kapitaal- en
leverage ratio buffers benadrukt, zodat de bankensector schokken kan
opvangen zonder vertrouwen te verliezen en het risico op publieke steun
afneemt. Daarnaast heeft Nederland aangegeven dat er een analyse
gedaan dient te worden naar de vraag of de verwachtingen over
uitstroom van vooral ongedekte deposito’s in een periode van stress in
het liquiditeitsraamwerk nog passend zijn en of renterisico’s opgenomen
moet worden in de Bazelstandaarden.1 Een aantal lidstaten gebruikte de
discussie om hun standpunt met betrekking tot een Europees Depositogarantiestelsel (EDIS) te noemen. Zo gaf een aantal lidstaten aan in te zetten
op een snelle invoering van een EDIS, terwijl andere lidstaten juist verdere
risicoreductie benadrukten. Nederland heeft in deze context, conform de
toezegging aan het lid Van Dijck2, genoemd dat risico’s van staatsobligaties op bankbalansen verder moeten worden verminderd.
Na deze eerste tafelronde, nam de Europese Commissie (de Commissie)
het woord om het recent gepubliceerde voorstel van 18 april jl. over de
herziening van het crisisraamwerk voor banken (CMDI) toe te lichten.
Lidstaten verwelkomden de publicatie van het voorstel. Een aantal
lidstaten gaf een eerste bespiegeling van hun aandachtspunten.
Nederland heeft, als algemene reactie op het voorstel en conform de
bekende Nederlandse inzet, aangegeven dat het belangrijk is om de bail-in
van aandeel- en obligatiehouders als eerste verdedigingslinie te
behouden, om publieke middelen zoveel als mogelijk te beschermen en
om oog te houden dat een significante verhoging van de kosten voor het
depositogarantiestelsel wordt voorkomen. Uw Kamer wordt binnenkort
1
2

Zoals ook uitgedragen in het non paper bankenregulering: Kamerstuk 21 501-07, nr. 1946.
Toezegging uit het commissiedebat Verduurzaming van de financiële sector/toekomst van het
bankenlandschap op 22 maart jl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

3

via een BNC-fiche over dit voorstel geïnformeerd inclusief een kabinetsappreciatie. Op 16 mei zal in de Ecofinraad hier verder over worden
gesproken.
Terugkoppeling Eurozonetop
De voorzitter van de Eurogroep heeft een terugkoppeling geven van de
Eurozonetop. De Eurozonetop vond plaats op 24 maart jl. en marge van de
Europese Raad. De regeringsleiders bespraken de economische en
financiële situatie en hebben een verklaring aangenomen.3 In de
verklaring bevestigen de regeringsleiders het belang van nauwe coördinatie op economisch beleid en nodigen ze de Eurogroep uit om de
economische ontwikkelingen te blijven monitoren. Daarnaast benoemen
de regeringsleiders het raamwerk van economic governance als belangrijke pijler van de Economische en Monetaire Unie (EMU), met het oog op
een stabiele euro en een veerkrachtige economie van de eurozone. Ook
wordt in de verklaring stilgestaan bij het waarborgen van een sterke
Europese financiële architectuur. Dit kan bijdragen aan het aantrekken van
duurzame investeringen, innovatie en het creëren van banen en een
versnelling van de «twin transitions»: de transitie naar groen en digitaal.
De regeringsleiders roepen op tot een gezamenlijke inspanning om de
Kapitaalmarktunie verder te brengen, met betrokkenheid van beleidsmakers en marktpartijen binnen de EU. Daarnaast benadrukken de
regeringsleiders de rol van de Bankenunie bij het versterken van de
weerbaarheid van het bankensysteem. Ook hier wordt opgeroepen tot
verdere inspanningen om de Bankenunie te voltooien.
De voorzitter van de Eurogroep heeft aangegeven dat op de Eurogroep
van 15 mei a.s. zal worden gesproken over hoe de Kapitaalmarktunie op
de middellange termijn verder te brengen.
Terugkoppeling internationale vergaderingen
Het onderwerp «terugkoppeling internationale vergaderingen» is
uitgesteld naar de volgende vergadering van de Eurogroep (15 mei a.s.).
Overig – Nieuwe Minister van financiën van Estland
De nieuwe Minister van Financiën van Estland, Mart Võrklaev, heeft de
beleidsprioriteiten van de nieuwe regering in Estland gepresenteerd. Dit
gebeurt standaard in de Eurogroep bij het aantreden van nieuwe
regeringen.
Informele Ecofinraad
Werklunch: consequenties van inflatie voor inkomenspositie
huishoudens en bedrijven
De Ministers hebben tijdens de werklunch beleidservaringen uitgewisseld
over hoe om te gaan met de consequenties van inflatie voor de inkomenspositie van huishoudens en bedrijven. Nederland vindt het van belang dat
lidstaten maatregelen nemen om de socio-economische impact van
hogere energieprijzen te mitigeren en de meest kwetsbare groepen te
beschermen. Daarbij blijft het cruciaal dat deze maatregelen tijdelijk en
gericht zijn, en niet leiden tot een verdere verhoging van de inflatie.
Veel lidstaten zijn tijdens de werklunch ingegaan op hun nationale situatie
en hebben benoemd welke maatregelen zij hebben genomen voor
3

https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-502-2023-INIT/en/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

4

huishoudens en/of bedrijven. Nederland heeft onder andere het belang
van coördinatie benoemd en het belang van gerichte steun benadrukt.
Nederland heeft als een van de weinige landen een zogenoemd two tier
prijsplafond ingevoerd. Dit is een type maatregel waar de Eurogroep,
Ecofinraad en Europese Raad zich eerder positief over uitgesproken
hebben.4, 5, 6 Daarnaast heeft Nederland het belang van houdbare
overheidsfinanciën benoemd en hierbij een toelichting gegeven op de
keuzes die het kabinet maakt in de Voorjaarsnota.
Werksessie I – De financiering van Europa’s toekomstige groei
De Ministers en presidenten van centrale banken hebben van gedachten
gewisseld over de financiering van Europese bedrijven, in het bijzonder
«bedrijven die de banen en economische groei van de toekomst zullen
bieden» zoals start- en scale-ups en clean tech. De sessie werd ingeleid
door Marcus Wallenberg, voorzitter van het bestuur van Skandinaviska
Enskilda Banken. Daarnaast was ook William Wright, directeur van de
denktank New Financial, aanwezig.
Veel sprekers wezen op het belang van verdieping van de Kapitaalmarktunie om Europa’s toekomstige groei te financieren en het
aantrekken van privaat kapitaal voor verduurzaming en innovatie. Door
verdere convergentie van regelgeving en toezicht kan de fragmentatie van
EU-kapitaalmarkten worden verminderd en privaat kapitaal worden
gemobiliseerd, waarmee bedrijven die financiering zoeken en beleggers
die willen investeren, betere toegang, goede bescherming en meer
financieringsopties kunnen worden geboden. Door sommige sprekers
werd erop gewezen dat er ook stappen moeten worden genomen om de
nationale kapitaalmarkten verder te ontwikkelen en dat cultuur (risk
appetite) ook meespeelt bij het beschikbare kapitaal. Nederland heeft
benoemd dat verdere versterking van de kapitaalmarktunie cruciaal is
voor het wegnemen van barrières tot het vrije verkeer van kapitaal in de
EU en dat er met de uitwerking van het actieplan uit 2020 belangrijke
stappen worden gezet. Tevens heeft Nederland het belang benadrukt van
het wegnemen van de meer fundamentele barrières tot verdieping en
integratie van de EU-kapitaalmarkten. Die onderwerpen, zoals meer
centraal toezicht, en harmonisatie van belastingsystemen en insolventieraamwerken, zijn ingewikkeld en ligt politiek gevoeliger. Onder meer
omdat deze rechtsgebieden nauw verweven zijn met het nationale recht.
Desalniettemin zijn besprekingen van deze onderwerpen volgens
Nederland noodzakelijk voor verdere ontwikkeling van de Europese
kapitaalmarkten.
Werksessie II – Een lange termijn perspectief op het opvangen van
economische schokken en houdbare overheidsfinanciën
De Ministers hebben van gedachten gewisseld over de rol van nationaal
budgettair beleid op de langere termijn en welke rol het nationale
budgettaire beleid kan en moet spelen bij stabilisatie. De sessie werd
ingeleid door de directeur van Bruegel, Jeromin Zettelmeyer. Zijn
hoofdboodschappen waren (1) dat de begrotingsruimte in lidstaten kleiner
is geworden door de opgelopen schuld als gevolg van de uitgaven die zijn
gedaan in verband met covid en de Russische invasie in Oekraïne, (2) dat
voor veel lidstaten de aangekondigde budgettaire aanpassingen voor
2025 niet voldoende zijn om de schuldratio te stabiliseren en/of te
4

https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/12/05/eurogroup-statement-ondraft-budgetary-plans-for-2023/.
5
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-5041-2023-INIT/en/pdf.
6
https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-4-2023-INIT/nl/pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

5

verminderen, (3) dat de hoogte van de rente in de toekomst onzeker is en
blijft, en (4) dat de noodzaak voor toekomstige publieke investeringen
hoger is dan op dit moment wordt meegenomen in ramingen, met name
door uitdagingen op het gebied van klimaat en defensie.7 Na de inleiding
gingen de Ministers in kleinere groepen uiteen.
Nederland heeft erop gewezen dat voor het mogelijk maken van noodzakelijke investeringen, lidstaten keuzes zullen moeten maken. Ruimte voor
investeringen kan gevonden worden door middel van herprioritering
binnen de nationale begrotingen. Verder heeft Nederland aangegeven dat
het belangrijk is om voortgang te maken op de Economic Governance
Review (EGR) en bevestigd dat de landspecifieke risico-gebaseerde
aanpak met anticyclische werking, zoals opgenomen in de voorstellen van
de Commissie, goede uitgangspunten zijn. Als reactie op het pleidooi van
enkele lidstaten om defensie-uitgaven onder het nieuwe raamwerk uit te
zonderen (via een zogenaamde golden rule), heeft Nederland aangegeven
daar geen voorstander van te zijn.
Werksessie III – Wederopbouw en coördinatie steun Oekraïne
De Ministers hebben van gedachten gewisseld over de coördinatie van
financiële steun aan Oekraïne en de wederopbouwinzet. De sessie werd
ingeleid door een presentatie van Sergii Marchenko, de Minister van
Financiën van Oekraïne. Naast Marchenko waren ook Chrystia Freeland,
de Canadese Minister van Financiën, en Torbjörn Becker, directeur van
Stockholm Institute of Transition Economics, aanwezig.
De Russische invasie heeft aanzienlijke financiële noden gecreëerd. Zo zijn
de Oekraïense overheidsuitgaven gestegen, zijn belastinginkomsten
gedaald en heeft het land geen toegang meer tot internationale kapitaalmarkten. Het resulterend financieringstekort – dat door het IMF op
USD 114,4 miljard wordt geraamd over de periode van 2023 tot 2027 –
moet door externe partijen worden gedekt. De kloof voor dit jaar is reeds
gedicht, onder andere met de macro-financiële bijstand van de EU (met
een omvang van EUR 18 miljard), het recent geaccordeerde
IMF-programma en Amerikaanse steunpakketten.
In aanvulling op dit financieringstekort is er sprake van omvangrijke
herstel- en wederopbouwnoden. Russische beschietingen hebben o.a.
infrastructuur, huisvesting en fabrieken vernietigd. De recente update van
het «Rapid Damage and Needs Assessment» raamt deze op minimaal
USD 411 mld. over de komende tien jaar, en voor dit jaar zijn USD 14 mld.
aan kritieke herstelnoden geïdentificeerd.
Marchenko gaf in zijn presentatie aan dat naast de steun van internationale partners, investeringen vanuit de private sector cruciaal zijn om
het bbp-niveau van voor de Russische invasie weer te kunnen bereiken.
Ook benoemde hij dat het tegengaan van sanctie-omzeiling door Rusland
prioriteit moet hebben. Hij werd hierin gesteund door meerdere Ministers.
Ook gaven velen aan dat gekeken moet worden naar het mogelijke
gebruik van bevroren Russische centrale banktegoedentegoeden voor de
wederopbouw van Oekraïne. Verscheidene landen, waaronder Nederland,
onderstreepten het belang van voorspelbaarheid van de steun aan
Oekraïne, evenals de noodzaak van goede coördinatie met andere
betrokken (internationale financiële) instellingen en landen. Ook moet de
betrokkenheid van de private sector bij de wederopbouw van Oekraïne
vergroot worden. Nederland heeft daarnaast, conform de toezegging aan
de leden van de CDA-fractie in het schriftelijk overleg Eurogroep/
7

https://www.bruegel.org/policy-brief/longer-term-fiscal-challenges-facing-european-union.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

6

Ecofinraad van 26 april jl., aandacht gevraagd voor het beperken van de
activiteiten van EU-banken in Rusland.
Overig
Verordening European long-term investment funds (ELTIF)
Graag informeer ik u ook over het feit dat een nieuwe verordening ten
aanzien van Europese langetermijninvesteringsfondsen (European
long-term investment funds, of ELTIF’s) per 15 maart 2023 van kracht is.8
Het voorstel van de Commissie tot herziening van de ELTIF verordening
was gepubliceerd op 25 november 2021 en maakt deel uit van het tweede
Actieplan Kapitaalmarktunie van 2020. Met deze nieuwe verordening
worden ELTIF’s aantrekkelijker gemaakt voor beleggers en fondsbeheerders. Dit is wenselijk onder meer omdat het een beleggingsinstrument betreft dat zeer geschikt is voor duurzame beleggingen. Het
gebruik van ELTIF’s wordt bevorderd door een verruiming van de activa
waarin mag worden belegd door deze fondsen. Ook is er versoepeling van
fondsregels omtrent risicospreiding, portfoliosamenstelling en gebruik
van kredieten. Verder is er aandacht voor het waarborgen van beleggersbescherming, in het bijzonder voor niet-professionele beleggers, onder
meer door een geschiktheidstoets conform de Richtlijn Markten voor
financiële instrumenten (Mifid II). De verordening is in lijn met de inzet
van Nederland zoals uiteengezet in het BNC-fiche.9
Terugkoppeling naar aanleiding van de motie Nijboer over het
internationaal substantieel verhogen van de harde leverage ratio,
alsmede naar aanleiding van diverse toezeggingen uit het
commissiedebat Verduurzaming van de financiële sector/
toekomst van het bankenlandschap
Middels dit verslag wil ik ingaan op de motie van lid Nijboer en diverse
vragen uit de Tweede Kamer die gesteld zijn tijdens het commissiedebat
Verduurzaming van de financiële sector/toekomst van het bankenlandschap op 22 maart jl. Ik heb de Tweede Kamer toegezegd in dit verslag
terug te koppelen welke landen een hoger leverage ratio vereiste voor
banken zouden kunnen steunen, terug te komen op de vragen van het lid
Van der Lee over de kapitaalvereisten van de dochterondernemingen van
UBS in Europa, de Tweede Kamer te informeren over de toepassing van
Coco’s, en de vragen van het lid Ephraim over de finale Bazel 3
standaarden te beantwoorden. Deze toezeggingen doe ik in het navolgende gestand.
Met de motie van het lid Nijboer (Kamerstuk 32 013, nr. 272, 28 maart
2013) is het kabinet verzocht zich in te zetten voor het internationaal
substantieel verhogen van de harde leverage ratio. Het lid Ephraim heeft
in het commissiedebat gevraagd naar de behandeling van liquiditeits- en
renterisico in de Bazelstandaarden, waarop ik hier zal ingaan. Mede naar
aanleiding van deze motie heb ik een non-paper opgesteld, dat ik
voorafgaand aan de vergadering van de Eurogroep van 28 april jl. heb
verspreid. In dit non-paper pleit ik ervoor, in het licht van de recente
onrust op de financiële markten, om de weerbaarheid van de Europese
bankensector niet voor lief te nemen. In dat kader heb ik allereerst
8

Verordening (EU) 2023/606 tot wijziging van Verordening (EU) 2015/760 wat betreft de vereisten
in verband met het beleggingsbeleid en de voorwaarden voor de bedrijfsuitoefening van
Europese langetermijnbeleggingsinstellingen en het toepassingsgebied van in aanmerking
komende beleggingsactiva, de vereisten inzake de samenstelling en diversificatie van de
portefeuille en het lenen van contanten en andere fondsregels.
9
Kamerstuk 22 112, nr. 3267.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

7

aandacht gevraagd voor tijdige en getrouwe implementatie van de
Bazelstandaarden, met minimale uitzonderingen. Daarnaast heb ik
opgeroepen tot het doen van nader onderzoek naar de adequaatheid van
het raamwerk voor liquiditeits- en renterisico. Banken moeten volgens de
Bazelstandaarden voldoende liquide activa aanhouden om uitstroom van
liquide middelen in stressomstandigheden gedurende 30 dagen te kunnen
opvangen. Vanwege de snelle uitstroom van deposito’s bij de Amerikaanse en Zwitserse banken die in de problemen kwamen, vind ik het
noodzakelijk te analyseren of de assumpties in de regelgeving over de
mate van uitstroom nog wel adequaat zijn. Hoewel renterisico in Europa
onderdeel is van het bankspecifieke toezicht, is het niet opgenomen in de
minimum kapitaalvereisten in Bazel. Ik vind het van belang dat wordt
geanalyseerd of dit wel zou moeten gebeuren. Ten vierde heb ik steun
gezocht bij andere lidstaten voor een hogere leverage ratio voor nationaal
systeemrelevante banken, conform de hiervoor genoemde motie.
Waar het belang van een getrouwe implementatie van Bazelstandaarden
en reflectie op de snelheid van deposito-uitstroom door diverse aanwezigen gedeeld werden, is er bij andere lidstaten weinig steun voor een
hogere leverage ratio. De focus van lidstaten ligt op het voortvarend
finaliseren van de onderhandelingen over de implementatie van de
Bazelstandaarden. Ik blijf in EU-verband niettemin oog houden voor het
belang van deze onderwerpen.
Ten aanzien van de kapitaalbuffers van de Europese dochteronderneming
van UBS geldt dat hierover data beschikbaar is gemaakt door UBS, op
basis van de geldende openbaarmakingsvereisten. De Europese dochteronderneming van UBS beschikte op 31 maart 2023 over een kernkapitaalratio (CET1 ratio) van 14,7% en een leverage ratio van 8,3%. Hiermee
voldoet de in Duitsland gevestigde bank aan de minimale kapitaalvereisten. De Europese Centrale Bank (ECB) houdt toezicht op de naleving
van de kapitaalvereisten en stelt aanvullende, bank specifieke kapitaaleisen vast, die gelden bovenop de minimumkapitaaleisen. Daarbovenop
kan de Duitse toezichthouder banken additionele macroprudentiële
buffers opleggen voor systeemrisico’s.
Voorts kom ik, conform mijn toezegging aan de Tweede Kamer, terug op
de toepassing van «contingent convertibles» (coco’s) en deel ik daarbij
een aantal eerste reflecties op deze instrumenten.
Coco’s zijn verhandelbaar, verliesabsorberend en achtergesteld schuldpapier. Zij bevatten contractuele clausules die uiteenzetten onder welke
voorwaarden de hoofdsom van een coco tijdelijk of permanent kan
worden afgewaardeerd of omgezet in aandelenkapitaal. Coco’s kunnen
worden gebruikt om te voldoen aan kapitaalvereisten voortkomend uit de
Bazelstandaarden, zoals geïmplementeerd in de verordening kapitaalvereisten (Capital requirements regulation, CRR). Europese banken dienen te
allen tijde een minimale kapitaalratio van 8% van hun totale risicogewogen activa te hebben. Hiervan moet minimaal 4,5%-punt bestaan uit
tier 1-kernkapitaal (CET1-kapitaal). Aandelenkapitaal, ingehouden winsten
en overige reserves worden tot dit tier 1-kernkapitaal gerekend. Verder
mag de minimale kapitaalratio voor maximaal 1,5%-punt bestaan uit
aanvullend tier 1-kapitaal (AT1-kapitaal) en nog eens maximaal 2%-punt
uit Tier 2-kapitaal. Coco’s tellen als AT1-of Tier 2-kapitaal, mits ze voldoen
aan de hiervoor in de CRR gestelde eisen. Bovenop de minimale kapitaalratio van 8% komen nog bankspecifieke eisen en kapitaalbuffers. Die
laatste bedragen minimaal 2,5%. Voor de kapitaalbuffers kunnen coco’s
niet meetellen, omdat deze buffers moeten bestaan uit CET-1 kapitaal.
Coco’s kunnen ook worden gebruikt om te voldoen aan de ongewogen
leverage ratio, waarvoor zowel CET1 als AT1-kapitaal meetelt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

8

AT1-kapitaal dient twee doelen: tijdige herkapitalisatie van een bank,
zowel tijdens als na een crisis, en het voorkomen van bailouts.10 De
herkapitalisatie door verliesabsorptie vindt plaats door permanente of
tijdelijke, gehele of gedeeltelijke afwaardering van de coco’s, of door
conversie naar aandelen. Voor AT1-kapitaal wordt het conversiemechanisme automatisch getriggerd als de CET-1 ratio beneden de 5,125%
komt.11 In het contract kan een hoger triggerpercentage worden
afgesproken, waarbij 7% in de praktijk een gangbaar percentage is.12 Ook
kan een andere triggergebeurtenis worden vastgesteld, bijvoorbeeld de
bevoegdheid van de toezichthouder om een bank niet levensvatbaar te
verklaren. Door activatie van het triggermechanisme buiten resolutie om
kunnen houders van coco’s verliezen lijden, voordat aandeelhouders
volledig worden aangesproken. De herkapitalisatie van een bank met
behulp van coco’s kan dus op verschillende manieren plaatsvinden.
Hierbij kunnen het moment van ingrijpen en de consequenties voor
houders van coco’s variëren.
Coco’s zijn instrumenten met voor- en nadelen. Vanuit kostenperspectief
worden coco’s gezien als een efficiënte vorm van verliesabsorptie voor
banken, in vergelijking met aandelen. Ook kunnen coco’s relatief
eenvoudig worden gebruikt bij de resolutie van een bank in een crisis.
Tegelijkertijd kunnen coco’s, en de verscheidenheid in vormgeving
daarvan, bijdragen aan de complexiteit van kapitaal- en schuldinstrumenten van banken. Zo heeft het type conversiemechanisme (afwaardering of omzetting) invloed op de prikkels voor het nemen van risico’s
door aandeelhouders. Een afwaardering impliceert namelijk een verlies
voor de houders van coco’s ten gunste van aandelenhouders. Daarentegen leidt een conversie tot een verwatering van aandelen, wat aandeelhouders een prikkel geeft die situatie te voorkomen. Een hoger minimum
triggerpercentage dan 5,125% vergroot de kans dat coco’s hun beoogde
verliesabsorberende werking in going concern kunnen vervullen.
Tegelijkertijd leidt dit tot een hogere kans dat de houders van coco’s
verliezen nemen voordat aandeelhouders dat volledig hebben gedaan. Dit
vergroot de onderlinge verschillen in hiërarchie bij het opvangen van
verliezen tussen een going concern (de bank kan de problemen nog zelf te
boven komen) en gone concern (de bank dreigt acuut om te vallen)
situatie.

10

Basel Committee on Banking Supervision (2022), Evaluation of the impact and efficacy of the
Basel III reforms.
11
Dit percentage is gebaseerd op de minimum CET1 ratio van 4,5% plus 0,6125%, wat gelijk is
aan de laatste van de vier kwartielen van het gecombineerde buffervereiste. Het gecombineerde buffervereiste bestaat uit de kapitaalbuffers en is altijd minimaal 2,5%. Als een bank
niet voldoet aan het gecombineerde buffervereiste gelden er restricties m.b.t. het maximaal
uitkeerbare bedrag (maximum distributable amount; MDA), omdat de MDA-trigger wordt
geactiveerd.
12
7% is gelijk aan de minimum CET1 ratio van 4,5% plus het minimale gecombineerde bufferpercentage van 2,5%.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-07, nr. 1949

9