3
Vragenuur: Vragen Van Weyenberg
Vragen van het lid Van Weyenberg aan de minister van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over een tegenvaller
voor de Belastingdienst doordat gastouders de eigen bijdrage mogen schenken.

De heer Van Weyenberg (D66):
Voorzitter. Het is natuurlijk heel goed dat ouders die hun
kind naar de kinderopvang brengen, of dat nu de reguliere
kinderopvang is, een gastouder of een kinderdagverblijf,
kinderopvangtoeslag krijgen. In totaal krijgen zij zelfs 100
miljoen euro extra door het begrotingsakkoord.
Er is al lang een debat over de vraag of men voor opvang
door opa's en oma's, dus voor opvang door gastouders,
kinderopvangtoeslag zou mogen krijgen. De regels zijn
recent aangescherpt. Opa's en oma's moeten bijvoorbeeld
staan ingeschreven bij een gastouderbureau, men moet
aan diploma-eisen voldoen en men mag ook niet op hetzelfde adres wonen als de ouders van het kind op wie wordt
gepast. Uit een recente uitspraak van de Raad van State
blijkt dat het mogelijk is om te kiezen voor de volgende
constructie: je vraagt aan opa en oma om op je kinderen te
passen; daarvoor krijg je kinderopvangtoeslag; je moet ook
zelf een stukje betalen, maar dat stukje krijg je per ommegaande retour in de vorm van een schenking. Zo gaat er
dus geld heen en weer tussen ouders en grootouders, het
kleinkind wordt opgevangen en er is kinderopvangtoeslag.
Die mensen doen daarmee niks onrechtmatigs. Je mag op
deze wijze kinderopvangtoeslag krijgen. Je mag natuurlijk
altijd geld schenken. Toch gingen bij mij de wenkbrauwen
wel wat omhoog. Is dit nu de bedoeling als het gaat om de
kinderopvangtoeslag en gastouders? Daarom heb ik de
volgende vragen aan de minister. Om hoeveel opa's en
oma's gaat het eigenlijk? Hoe groot is de tegenvaller bij de
Belastingdienst waarvan in de media melding wordt
gemaakt? Vindt de minister dit een wenselijke situatie of is
hij van plan om de regels aan te passen?

Minister Asscher:
Dit is inderdaad een heel recente uitspraak. De Raad van
State heeft op 13 november 2013 de uitspraak gedaan. Ik
moet hem nog met mijn juristen bestuderen. Daarna kan
ik pas een inschatting maken van de eventuele schade en
impact. Ik kan de eerste twee vragen van de heer Van
Weyenberg daardoor helaas nog niet beantwoorden.
Ik kan wel iets zeggen over de wenselijkheid van de situatie.
Ik ben en blijf van mening dat het belangrijk is dat mensen
voor elke vorm van kinderopvang een eigen bijdrage betalen. De uitspraak heeft mogelijk als risico dat in de gastouderopvang, maar misschien zelfs breder, de eigen bijdrage
in het geding wordt gebracht. De eigen bijdrage is belangrijk. Kinderopvang is immers niet gratis. Er wordt serieus,
professioneel werk uitgevoerd. We hebben niet voor niets
alle gastouders een opleiding laten volgen. Ik zal de uitspraak bestuderen om te bezien of we hem binnen het
stelsel kunnen brengen, zodat de eigen bijdrage overeind
blijft. Als dat niet kan, moeten we dit misschien repareren.
Wellicht moeten we de wet aanpassen. Ik hoop daar snel

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Weyenberg

een beeld van te hebben, waarna we meer kunnen zeggen
over eventuele schade bij de Belastingdienst en het aantal
ouders dat hierdoor geraakt is.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik blijf zitten met de vraag hoeveel van de 45.000 gastouders
op dit moment opa's en oma's zijn. Als de minister aan de
Kamer gaat rapporteren over de uitkomst van zijn onderzoek
naar de uitspraak van de Raad van State, wil hij dan ook
ingaan op de vraag hoeveel opa's en oma's als gastouder
oppassen op hun kleinkind? Ook wil ik dat hij ingaat op de
vraag hoe groot de mogelijke tegenvaller is. Is de minister
bereid om desnoods onderzoek te doen, om een beter beeld
te krijgen van de verdeling tussen mensen die dit echt als
beroep doen, en opa's en oma's? Het is natuurlijk fantastisch als je op je kleinkinderen wilt passen, maar het lijkt
me dat de kinderopvangtoeslag niet voor deze constructie
bedoeld is.
Minister Asscher:
Ik wil twee zaken uit elkaar halen. Je kunt een debat voeren
over de vraag of je het principieel goed vindt dat gastouderopvang door familieleden mogelijk is. Dit debat heeft de
Kamer al eerder gevoerd en ze heeft er een knoop over
doorgehakt. Volgens mij moeten we dit onderwerp niet in
de huidige discussie trekken. Je kunt het ermee eens of
oneens zijn.
Ik ben het zeer met de heer Van Weyenberg eens. Het is
niet de bedoeling dat de kinderopvangtoeslag via dit soort
constructies leidt tot gratis kinderopvang zonder eigen bijdrage. Dat baart mij zorgen. Ik zal uiteraard de Kamer
informeren na bestudering van de uitspraak. Dan zal ik ook
laten weten op welke manier wij willen reageren en een
inschatting geven van de omvang en de schade. De volgende vraag is meestal wanneer we dat gaan doen. Ik ben
daar een beetje voorzichtig mee. Het gaat om een uitspraak
van de Raad van State, het hoogste orgaan op dit punt. Ik
vind het lastig om een deadline te stellen. Het zal in ieder
geval niet voor de begroting zijn. Ik verwacht dat ik er in
januari meer over kan zeggen.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik dank de minister voor de toezegging dat hij ons zal
informeren. Ik begrijp dat hij nu nog niet zo veel over het
exacte moment kan zeggen. Even voor de goede orde: ook
ik wil het debat over kinderopvang door grootouders niet
opnieuw voeren. Het gaat mij erom dat er een constructie
is ontstaan die niet is beoogd, zoals de minister terecht
stelt. Ik wacht vol belangstelling de brief van de minister
af.
Mevrouw Voortman (GroenLinks):
Ik denk dat de constructie van gastouders op zich een heel
goede is. Wij steunen de minister in zijn plan om het nietbeoogde effect te bekijken en aan te pakken. Als hij gaat
nadenken over een goede oplossing, neem ik wel aan dat
hij zoekt naar een oplossing waarbij niet alle gastouders
weer met extra bureaucratie worden geconfronteerd.

19 november 2013
TK 25

25-3-1

Minister Asscher:
Zeker. We hebben het er net over gehad dat je geen jojobeleid moet hebben in de kinderopvang. Over dit onderwerp
is in 2010 al enorm veel gedebatteerd. Toen is ervoor
gekozen om het gastouderschap te professionaliseren en
alleen onder bepaalde voorwaarden toe te staan: de punten
die de heer Van Weyenberg zojuist aanhaalde. Mijn doel is
om eerst de uitspraak te bestuderen en de precieze betekenis ervan te doorgronden. Vervolgens moet in de reparatie
zo min mogelijk worden stuk gemaakt van hetgeen we
hebben opgebouwd. We hebben verwachtingen gewekt,
mensen hebben een opleiding gedaan. De situatie is verbeterd. Er wordt al heel veel geklaagd over regelgeving en
bureaucratie in deze sector. Daarom kiezen we bij voorkeur
voor een beperkte reparatie, als die al nodig is, die weinig
impact heeft op de wijze waarop het voor de meeste kinderen goed geregeld is.
De voorzitter:
Dank u wel en dank voor uw komst naar de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Weyenberg

19 november 2013
TK 25

25-3-2