Conclusies onderzoek douanegegevens
Onderzoek naar de mogelijkheden om de gegevens van de
biobrandstoffen in het HBE systeem te toetsen

Datum

3 augustus 2017

Versie

1

Inhoud
1. Samenvatting

2

2. De motie

2

3. Biobrandstoffenmarkt Nederland

2

4. Beschikbare biobrandstofgegevens

3

5. Biobrandstofgegevens NEa

3

6. Biobrandstofgegevens Belastingdienst/Douane

3

7. Biobrandstofgegevens CBS

4

8. Conclusies

4

1

Conclusies onderzoek douanegegevens l versie 1 l 3 augustus 2017

1.

Inleiding

Het Ministerie van IenM heeft de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa)
verzocht te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de gegevens over
biobrandstoffen uit haar eigen HBE systeem te vergelijken met andere
bestaande gegevens, in elk geval van de Belastingdienst/Douane. Dit naar
aanleiding van onderstaande motie van de Tweede Kamer. De NEa heeft
dit onderzoek in samenwerking met de Belastingdienst/Douane en CBS
(Centraal Bureau voor de Statistiek) gedaan en is gezamenlijk met deze
partijen tot de volgende bevindingen gekomen.

2.

De motie

De motie van Van Gerven en Van Veldhoven 1 “verzoekt de regering, over
drie jaar de werking van voorliggende Wijziging van de Wet milieubeheer
onafhankelijk te laten evalueren waarbij douanegegevens geanalyseerd
worden om te bezien of de kwantiteit van de daadwerkelijke
importstromen overeenkomt met de gegevens uit het HBE-systeem”.

3.

HBE-systeem
Hiermee wordt de
systematiek ‘Energie
voor Vervoer’ bedoeld,
waarvoor de NEa
uitvoeringsorganisatie en
toezichthouder is.
Bedrijven die
brandstoffen leveren aan
het vervoer in Nederland
moeten een jaarlijks
toenemend aandeel
hernieuwbare energie
leveren. Zij voldoen aan
deze verplichting door
jaarlijks hernieuwbare
brandstofeenheden
(HBE’s) in te leveren bij
de NEa.

Biobrandstoffenmarkt Nederland

Door de aanwezigheid van grote zeehavens is Nederland een
aantrekkelijke vestigingsplaats voor producenten en handelaren van biobrandstoffen.
Nederland is een netto exporteur van biobrandstoffen: er wordt ruim 5 keer zoveel
biobrandstof geproduceerd in Nederland, als dat er aan vervoer in Nederland geleverd wordt. 2
De productie van biobrandstoffen kan plaatsvinden met grondstoffen uit buiten- en binnenland.
Er worden ook (in het buitenland geproduceerde) biobrandstoffen geïmporteerd naar
Nederland.
Voor een relevante gegevensvergelijking is het dus niet voldoende om de importstromen te
bekijken, maar zouden ook de Nederlandse productie en exportcijfers bekeken moeten
worden. 3

Levering aan vervoer
NL
Import biobrandstoffen

Import
grondstoffen

1
2
3

Productie
biobrandstoffen

Export biobrandstoffen

Kamerstukken II, 33834 nr. 21
Zie p. 92 en 93 van het rapport: https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2016/39/hernieuwbare-energie-in-nederland
Tenzij anders aangegeven wordt met import en export alles wat Nederland binnenkomt respectievelijk verlaat bedoeld.
2

Conclusies onderzoek douanegegevens l versie 1 l 3 augustus 2017

4.

Beschikbare biobrandstofgegevens

Informatie over in Nederland gebruikte, verhandelde en geproduceerde biobrandstof is vanuit
verschillende systemen en sets van regelgeving bij meerdere partijen te vinden. De gegevens
met betrekking tot biobrandstoffen in het HBE-systeem worden beheerd door de NEa. De
belangrijkste partijen met gegevens die als contra-informatie voor vergelijking zouden kunnen
dienen, zijn de Douane en het CBS. De beschikbare gegevens en de mogelijkheden tot
onderlinge vergelijking worden hierna toegelicht. Hierbij wordt uitgegaan van geaggregeerde
gegevens; voor individuele bedrijfsgegevens geldt dat de vertrouwelijkheid zorgt voor een
beperkte toegankelijkheid voor derden.

5.

Biobrandstofgegevens NEa

6.

Biobrandstofgegevens Belastingdienst (Douane)

De NEa beschikt over volumes en bijbehorende duurzaamheidskenmerken van biobrandstoffen
die door bedrijven geleverd zijn aan de Nederlandse markt voor vervoer.
Duurzaamheidskenmerken betreffen o.a. land van herkomst, gebruikte grondstof, gebruikt
duurzaamheidssysteem en CO2 emissiefactor. In de NEa-gegevens is geen onderscheid te
maken tussen brandstoffen geproduceerd uit geïmporteerde grondstoffen en brandstoffen die
als eindproduct zijn geïmporteerd.

De Belastingdienst (Douane) beschikt over volumes en waarden van importstromen van
goederen afkomstig van landen buiten de EU. Geïmporteerde (bio)brandstoffen worden bij de
douane aangegeven met GN codes. Deze codering is in een EU-verordening vastgelegd.
Gegevensvergelijking
Een betrouwbare vergelijking van de gegevens met biobrandstofgegevens van de NEa is om de
volgende redenen slechts in zeer beperkte mate mogelijk:
De GN-codes voor biobrandstoffen komen niet altijd overeen met de definitie van
biobrandstof zoals die in het HBE-systeem wordt gehanteerd: zo wordt er in de GNcodes bij een aantal brandstoffen geen onderscheid gemaakt tussen een fossiele of
biogene herkomst. Hydrogenated Vegetable Oil (een biodiesel) heeft bijvoorbeeld vaak
dezelfde GN-code als gewone diesel.
De douane heeft sowieso geen informatie over duurzaamheid van biobrandstoffen (een
wettelijke vereiste bij het inboeken in het HBE-systeem en ook een Europese vereiste
voor de nationale doelstelling).
De Douane hanteert als definitie van import: ‘import van buiten de EU’, binnen de EU
is vrij verkeer van goederen en worden handelsstromen meestal niet geregistreerd.
Registratie vindt alleen plaats als goederen, waaronder (bio)brandstoffen, zonder
betaling van accijns worden overgebracht. Hier wordt namelijk toezicht op gehouden.
Voor deze registraties gelden alsnog de hierboven genoemde beperkingen voor wat
betreft GN-codering en ontbrekende duurzaamheidsinformatie.
Vergelijking op het niveau van grondstoffen zou, indien gewenst, daarnaast ook lastig
zijn omdat bepaalde geïmporteerde grondstoffen niet alleen gebruikt worden voor het
produceren van biobrandstoffen, maar ook voor bijvoorbeeld voedselproductie. Denk
hierbij aan plantaardige oliën als palmolie.
3

Conclusies onderzoek douanegegevens l versie 1 l 3 augustus 2017

7.

Biobrandstofgegevens CBS

Het CBS publiceert jaarlijks cijfers over hernieuwbare energie in haar rapport ‘Hernieuwbare
energie in Nederland’ en publiceert daarnaast ook jaarlijks statistieken over internationale
handel van en naar Nederland. CBS gebruikt hiervoor o.a. de gegevens van de Belastingdienst
(Douane), de NEa en van bedrijven zelf via enquêtering.
Gegevensvergelijking productiegegevens biobrandstoffen
De CBS-gegevens over de productie van biobrandstoffen zijn in beperkte mate toereikend voor
een vergelijking met gegevens in het HBE-systeem, omdat:
•
Productiecijfers geschikt zijn om het aanbod afkomstig uit productie in Nederland in
kaart te brengen, maar niets zeggen over levering aan verbruikers in Nederland. Het is
bekend dat er ook grote hoeveelheden geëxporteerd worden.
•
Productiecijfers van biobrandstoffen in Nederland zijn goed en betrouwbaar, maar
vertrouwelijk voor biobenzine vanwege het geringe aantal producenten. De wet
verbiedt dat CBS cijfers, die herleidbaar zijn tot één bedrijf, publiceert of doorgeeft aan
anderen.
•
CBS-gegevens bevatten, net als cijfers van de Douane ook geen informatie over
duurzaamheid van biobrandstof.
Gegevensvergelijking internationale handelsstatistieken Minerale oliën en chemie
De CBS-statistiek internationale handel rapporteert over invoer en uitvoer van een aantal
biobrandstoffen, op basis van de gegevens van de Douane voor handel met landen buiten de
EU en gegevens uit enquêtering voor handel binnen de EU. Voor handel binnen de EU wordt
ook met GN-codes gewerkt. De bovengenoemde moeilijkheden bij GN-codes bij vergelijking
spelen dus ook hierbij een rol.

8. Conclusies
Zowel de NEa, de Belastingdienst (Douane) als het CBS hebben gekeken naar de vraagstelling
in de motie en komen tot de conclusie dat het, gezien de aard van de beschikbare gegevens,
niet mogelijk is om vast te stellen of de kwantiteit van daadwerkelijke importstromen
overeenkomen met de NEa-gegevens van ingeboekte leveringen hernieuwbare energie.
Wat overigens wel duidelijk is op basis van CBS-cijfers, is dat de hoeveelheid in Nederland
beschikbare biobrandstoffen (geïmporteerd dan wel geproduceerd) veel groter is dan de
hoeveelheid ingeboekte hernieuwbare energie in het HBE-systeem.

4

Conclusies onderzoek douanegegevens l versie 1 l 3 augustus 2017