Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 775 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2018

Nr. 48

VERSLAG VAN EEN WERKBEZOEK
Vastgesteld op 17 juli 2018
Een delegatie uit de vaste commissie voor Koninkrijksrelaties uit de
Tweede Kamer heeft van woensdag 11 juli 2018 tot zondag 15 juli 2018
een bezoek gebracht aan Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba. Zij
bezochten deze eilanden in het bijzonder om kennis te nemen van de
wederopbouw na de verwoestingen die de orkanen Irma en Maria hebben
aangericht en om een beter beeld te krijgen van de situatie op Sint
Eustatius na de bestuurswisseling eerder dit jaar, De delegatie bestond uit
de leden Pechtold (voorzitter), Bosman, Van den Berg, Diertens, Özütok,
Van Raak, Kuiken, Van der Graaf en Krol. De delegatie werd begeleid door
T.N.J. de Lange, griffier van de commissie.
In onderstaand verslag worden de hoofdlijnen van dit bezoek kort
weergegeven. Het volledige programma van het bezoek is als bijlage bij
dit verslag opgenomen.
De delegatie dankt alle gesprekspartners en degenen die betrokken zijn
geweest bij het organiseren en de inhoudelijke voorbereiding van dit
bezoek. De hartelijke ontvangst en de goede begeleiding en informatievoorziening van de delegatie hebben in belangrijke mate bijgedragen aan
het welslagen van het bezoek.
De voorzitter van de commissie,
Pechtold
De griffier van de commissie,
De Lange

kst-34775-IV-48
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

1

Woensdag 11 juli – Sint Maarten
De delegatie wordt op Sint Maarten welkom geheten door de plaatsvervangend Vertegenwoordiger van Nederland op Sint Maarten, de heer
Johnson. De heren Johnson en Leijtens (tot voor kort project DirecteurGeneraal Wederopbouw Bovenwindse Eilanden; per 1 juli 2018 maakt het
wederopbouwprogramma onderdeel uit van het Directoraat-Generaal
Koninkrijksrelaties) geven vervolgens een briefing aan de delegatie,
waarin onder meer wordt ingegaan op de samenwerking met de
Wereldbank en de regering van Sint Maarten in het kader van de
wederopbouw, de afhandeling van verzekeringsclaims, de stand van
zaken met betrekking tot de voorbereiding op het nieuwe orkaanseizoen
en de financiële positie van het land Sint Maarten. Ook wordt gesproken
over de mogelijkheden van samenwerking met Saint Martin en over de
situatie rond de luchthaven.
Donderdag 12 juli – Sint Maarten
De delegatie heeft een informeel en besloten gesprek met de voltallige
ministerraad van Sint Maarten onder leiding van de Minister-President
(mevrouw Romeo-Marlin). Bij het gesprek is ook het Interim Recovery
Committee van Sint Maarten vertegenwoordigd. Aan de orde komen
onder meer de totale omvang van de orkaanschade (ca. 2,7 miljard US$,
onderbouwd in onder meer het National Recovery and Resilience Plan
(NRRP)) en de wijze waarop de wederopbouw zal worden gefinancierd, de
samenwerking met de Wereldbank, de situatie rond de bewaking van de
gevangenis, de benodigde aandacht voor de jeugd van Sint Maarten, de
afhandeling van verzekeringsclaims en het belang voor Sint Maarten van
pre-clearance op Sint Maarten door de douane van de Verenigde Staten.
Vervolgens spreekt de delegatie met het Steering Committee van het
trustfund
Wederopbouw, bestaande uit vertegenwoordigers van de Wereldbank
(mevrouw T. Sayed), Nederland (de heer F. Weekers) en Sint Maarten (de
heer M. Gumbs). Hierbij komt onder meer aan de orde dat zojuist de
eerste tranche van de wederopbouwgelden is vrijgegeven. Mevrouw
Sayed zet voorts uiteen dat bij de beoordeling van projecten een bredere
insteek dan alleen building back better wordt gekozen. Zo wordt ook
gekeken naar de belangen van milieu en natuur en het trainen van
arbeidskrachten. Daarna wordt ingegaan op de samenwerking met de
regering van Sint Maarten. Ook wordt benadrukt dat in het Steering
Committee bij consensus wordt besloten.
Daarna neemt de delegatie tijdens een uitgebreide rondrit op zowel de
Dutch side als de French side kennis van de grote schade die is aangericht
door de orkaan Irma en een aantal wederopbouwprojecten dat inmiddels
heeft plaatsgevonden en nog plaatsvindt. Duidelijk wordt dat de bevolking, de eerste maanden met hulp van onder meer Nederlandse
militairen, de afgelopen tijd heel hard heeft gewerkt om de situatie weer
zo veel mogelijk op orde te krijgen. De (hoog opgetaste) vuilnisopslagplaatsen geven hier een goede indicatie van. Er is echter nog heel veel te
doen, zo blijkt onder meer uit de huizen die nog met landbouwplastic zijn
afgedekt.
Tijdens een tussenstop in de arme wijk Middle Region blijkt hoe het
adagium building back better in de praktijk wordt gebracht. Het huis van
mevrouw Lorna Rodgers krigt nu een betonnen dak dat de zwaarste
categorieën orkaan aan zou moeten kunnen. Naast het huis van mevrouw
Rodgers worden op dit moment nog circa vijftig huizen van kwetsbare
inwoners gerepareerd en versterkt. Het is de bedoeling dat deze operatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

2

nog deze zomer wordt afgerond, met name vanwege het zwaartepunt van
het nieuwe orkaanseizoen in september en oktober.
Tijdens een volgende tussenstop in de arme wijk Dutch Quarter brengt de
delegatie een bezoek aan de I can-foundation, een tehuis voor kinderen
die geen ouders meer hebben of voor wie geen stabiele thuissituatie meer
aanwezig is. Mevrouw Cassandra Gibbs ontvangt de leden met groot
enthousiasme en zet uiteen dat er op dit moment ruim twintig kinderen in
het tehuis (dat oorspronkelijk het woonhuis van mevrouw Gibbs was; zij
woont nu in een zeecontainer achter het huis) wonen. De kinderen hebben
leeftijden variërend van twee tot achttien. Een kleine meerderheid van de
kinderen is doorverwezen door de rechtbank i.s.m. de Raad voor de
Kinderbescherming; de anderen zijn om andere redenen in het tehuis
terecht gekomen. Sommige kinderen hebben (nog) geen legale status. Dit
maakt de toegang tot overheidsvoorzieningen moeilijk, zo niet onmogelijk. Gewerkt wordt aan een woonfaciliteit om kinderen van achttien en
ouder die nog geen goede woonvoorziening elders hebben gevonden,
tijdelijk op het terrein te kunnen huisvesten. De schade ten gevolge van de
orkaan Irma is gelukkig beperkt gebleven. Wel is de buitenmuur verwoest.
Die is inmiddels gerepareerd, met een financiële voorziening vanuit de
Vertegenwoordig van Nederland op Sint Maarten. De huidige financiële
ondersteuning (vanuit de Sint Maarten Development Foundation, de
Kinderbescherming en privé donoren) wordt zeer gewaardeerd maar is
onvoldoende om het tehuis draaiende te houden.
Er ligt nog een aantal scheepswrakken in de Simpson Bay Lagoon, zowel
boven als onder water. Ook overigens is de algehele infrastructuur nog
niet op orde. Dit geldt onder meer ook voor een aantal grote hotels op
Sint Maarten, die extra zwaar zijn beschadigd, en het vliegveld. De
passagiersdoorstroom vindt thans in een hangar en in tenten plaats. In
het centrum zijn diverse winkels en horecagelegenheden weer in bedrijf.
Een aantal cruiseschepen doet Sint Maarten thans weer met regelmaat
aan. Opvallend is dat de schade aan de French side, met name aan de
noordkant van het eiland, minder voortvarend lijkt de worden opgepakt
dan de schade aan de Dutch side.
Aan het einde van de dag biedt de delegatie een borrel aan vertegenwoordigers van het parlement van Sint Maarten en van de Steering Committee
aan.
Vrijdag 13 juli – Sint Eustatius
De delegatie reist in de vroege ochtend naar Sint Eustatius. De delegatie
wordt daar welkom geheten door de regeringscommissaris van Sint
Eustatius, de heer M. Franco, en de wnd. Regeringscommissaris van Sint
Eustatius, de heer M. Stegers. In een briefing gaan beiden nader in op
onder meer het algemene beeld, de politieke situatie, het financiële
beheer en het sociale domein.
Vervolgens spreekt de delegatie tijdens een staande receptie met
vertegenwoordigers van de Maatschappelijke Raad van Advies, waarbij
onder meer de bovengenoemde thema’s aan de orde komen.
Daarna maakt de delegatie een rondrit over het eiland, waarbij onder
meer de Historic Core in Oranjestad en fort De Windt worden aangedaan.
Tijdens de rondrit is er verder onder meer aandacht voor de schade als
gevolg van de orkanen Irma en Maria. Op Sint Eustatius is veel van de
schade aan de infrastructuur inmiddels verholpen of zijn herstelwerkzaamheden in uitvoering. Wel is er door erosie substantiële schade
ontstaan aan de kliffen, bij voorbeeld de klif waarop fort Zeelandia is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

3

gebouwd. Het zal veel geld kosten om de kliffen te stutten. Gelukkig is
hiervoor recentelijk uit de regiogelden een substantieel bedrag
beschikbaar gesteld.
De delegatie heeft vervolgens een staande lunch met vertegenwoordigers
van het Politiek Platform. Daarbij komen ook nu weer onder meer de
eerdergenoemde thema’s aan de orde.
De rest van de middag besteedt de delegatie aan een tweede rondrit,
waarbij onder meer de haven en het landgoed Knippenga worden
aangedaan. Er zijn plannen om de haven uit te breiden en beter te
beschermen tegen weersinvloeden, waardoor het ook mogelijk zou
worden om volwaardige jachthavenfaciliteiten aan te bieden. Op
landgoed Knippenga krijgt de delegatie een presentatie over de huidige
mogelijkheden en de toekomstige plannen voor verblijfstoerisme op het
landgoed. In nauwe samenwerking met de overheid worden de plannen
voor verdere ontwikkeling (onder meer een hotel, een aantal vakantievilla’s en vakantiecabines) uitgewerkt. Alles bij elkaar zouden de investeringen in het project circa 100 miljoen US$ kunnen gaan beslaan. Er wordt
gedacht aan een kleine 200 medewerkers, zo veel mogelijk van Sint
Eustatius afkomstig.
Aan het einde van de middag reist de delegatie terug naar Sint Maarten.
Zaterdag 14 juli – Saba
De delegatie reist in de vroege ochtend naar Saba. De delegatie wordt
daar welkom geheten door de Gezaghebber van Saba (de heer J.
Johnson) en de twee gedeputeerden (de heren B. Zagers en R. Wilson).
Daarna brengt de delegatie een bezoek aan de haven. Met de recentelijk
beschikbaar gekomen regiogelden kan de haven nu worden uitgebreid en
verder verstevigd.
In het daaropvolgende informele en besloten gesprek met het Bestuurscollege komen onder meer de aanpak van de armoede, de financiële
situatie van het eilandgebied, de bereikbaarheid van Saba tegen redelijke
kosten, de positie van RCN en de Rijksvertegenwoordiger en het nog meer
nemen en krijgen van eigen verantwoordelijkheid aan de orde. Ook wordt
aandacht gevraagd voor gebrekkige juridische faciliteiten op Saba. Eén
keer per maand wordt een rechter ingevlogen. Dat geldt ook voor een
notaris, waar nog bijkomt dat op Saba geen aktes kunnen worden
gepasseerd.
Duidelijk is dat Saba zowel voorafgaande aan de komst van Irma en Maria
als daarna een goede aanpak heeft gekozen. Het eiland is klaar voor het
nemen en dragen van meer eigen verantwoordelijkheid.
In het daaropvolgende gesprek met leden van de Eilandsraad komen deze
onderwerpen ook weer aan de orde. In aanvulling hierop wordt aandacht
gevraagd voor het belang van actualiseren van bepaalde wetgeving, zoals
de Opiumwet. Verder wordt benadrukt dat bewoners zelfs met twee banen
vaak nog te weinig verdienen om een goed bestaan voor hen zelf en hun
families te kunnen garanderen.
De delegatie heeft vervolgens een meet & greet met de bevolking. De
delegatie grijpt deze gelegenheid aan om uit eerste hand van de inwoners
te vernemen wat hun grootste zorgen zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

4

Na de lunch reist de delegatie via Sint Maarten en Parijs terug naar
Nederland, waar de delegatie in de ochtend van 15 juli weer aankomt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

5

BIJLAGE
Programma
Woensdag 11 juli 2018
Tijd

Afspraak

Deelnemers

08.00 uur
10.40 uur
13.45 uur

VKC KR
VKC KR
VKC KR

16.00 – 17.00 uur

Vertrek naar Parijs
Vertrek naar Sint Maarten
Aankomst op Sint Maarten en ontvangst C.
Johnson (hfd. Vertegenwoordiging van Nederland
te Philipsburg (VNP))
Briefing VNP en D-G WBE

17.00 – 18.00 uur

Welkomstborrel VNP en D-G WBE

18.00 – 20.00 uur

Diner VNP en D-G WBE

VKC KR
C Johnson
H Leijtens
VKC KR
C Johnson
H Leijtens
VKC KR
C Johnson
H Leijtens

Locatie

Parijs
Princess Juliana International Airport
(PJIA)
VNP

Holland House

Donderdag 12 juli 2018
Tijd

Afspraak

Deelnemers

Locatie

09.00 – 10.00 uur

Gesprek Raad van Ministers

Bestuurskantoor

10.15 – 11.00 uur

11.30 – 13.15 uur

Gesprek Steering Committee Trustfund Wederopbouw (T Sayed (WB), F Weekers (NL), M Gumbs
(SXM))
Eilandtour

VKC KR
C Johnson
VKC KR
C

Op locatie

13.15 – 14.30 uur

Lunch

14.30 – 16.15 uur

Vervolg eilandtour
o.a. Franse kant
Borrel met leden parlement Sint Maarten en
delegaties Steering Committee
Diner VNP

VKC KR
C Johnson
VKC KR
C Johnson
VKC KR
C Johnson
VKC KR
C Johnson
VKC KR
C Johnson

Deelnemers

Locatie

VKC KR
VKC KR
RC
VKC KR
RC
VKC KR
RC
Vert. MRA
VKC KR
RC
VKC KR
RC
Vert. Politiek Platform
VKC KR
RC
Delegatie
VKC KR
VKC KR
Chris Johnson

PJIA
FD Roosevelt Airport

17.15 – 18.45 uur
19.00 – 21.00 uur

Bestuurskantoor

Op locatie
Holland House

Vrijdag 13 juli 2018
Tijd

08.15 – 08.35 uur
08.35 – 08.45 uur
09.00 – 10.15 uur
10.30 – 11.00 uur

11.10 – 13.00 uur

Afspraak
PROGRAMMA SINT EUSTATIUS
Vlucht naar Sint Eustatius
Ontvangst door regeringscommissaris M Franco en
wnd. regeringscommissaris M Stegers
Presentatie
Staande receptie met (wnd.) Regeringscommissaris, Vertegenwoordigers Maatschappelijke Raad Advies (MRA)
Deel I; Eilandverkenning

13.00 – 14.30 uur

lunch met Vertegenwoordigers politiek platform
(UPC, DP, SLAM)

14.30 – 17.45 uur

Deel II; Eilandverkenning

18.20 uur
18.40 uur
20.00 – 21.30 uur

Vertrek Sint Eustatius
Aankomst Sint Maarten
Diner

Bestuurskantoor
Bestuurskantoor

Op locatie
Old Gin House

Op locatie
FD Roosevelt Airport
PJIA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

6

Zaterdag 14 juli 2018
Tijd

Afspraak

10.00 uur

PROGRAMMA SABA
Vlucht naar Saba
Aankomst Saba airport
Saba experience tour. Tijdens tour uitleg actualiteit.
Bezichtiging haven
Gesprek Bestuurscollege

10.45 uur

Gesprek Eilandsraad

11.15 uur
13.00 uur
13.15 uur

Meet en greet bevolking
vertrek naar Sint Maarten
Aankomst Sint Maarten

15.45 uur

Vertrek naar Parijs

06.05 uur
07.20 uur
08.40 uur

ZONDAG 15 JULI
Aankomst Parijs
Vertrek naar Schiphol
Aankomst Schiphol

08.20 – 08.35 uur
08.35 uur
Aansluitend

Deelnemers

Locatie

VKC KR
VKC KR
VKC KR
leden Bestuurscollege
VKC KR
leden Bestuurscollege
VKC KR
Eilandsraad
VKC KR
VKC KR
VKC KR
C Johnson
VKC KR

PJIA

The Bottom
The Bottom
Windward Side, Breadline Plaza
Saba airport
PJIA
PJIA

N.b.: alle tijden zijn lokale tijden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 775 IV, nr. 48

7