jaarverslag
beheer staatsdeelnemingen

1

2

Inhoudsopgave

1.

Inleiding

5

2.

Het jaar 2010 in vogelvlucht

6

3.

Belangrijke gebeurtenissen in 2011 tot dusver

7

4.

Ontwikkelingen staatsdeelnemingenbeleid

8

4.1

Deelnemingenbeleid en deelnemingen

8

4.2

Strategie

8

4.3

Investeringen

9

4.4

Vermogenspositie

9

4.5

Bezoldigingsbeleid

9

4.6

Corporate governance en maatschappelijk verantwoord ondernemen

12

5.

Staatsdeelnemingen in vogelvlucht

13

6.

Staatsdeelnemingen onder de loep

16

6.1

Operationele deelnemingen bij Financiën

17

6.2

Deelnemingen in afbeheer

53

6.3

Tijdelijke financiële deelnemingen

65

6.4

Beleidsdeelnemingen

75

Overzicht staatsdeelnemingen

92

Bijlage
1.

3

4

1.

Inleiding

Met de publicatie van dit Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen 2010

In dit jaarverslag is voor het laatst de categorie “tijdelijke financiële

wordt aan de vorig jaar in ere herstelde traditie – jaarlijks een jaarver-

deelnemingen” opgenomen. Op 1 juli 2011 is de Stichting Admini-

slag maken over alle staatsdeelnemingen – een vervolg gegeven.

stratiekantoor Beheer Financiële Instellingen (NLFI) opgericht. NLFI
zal het beheer van deze categorie deelnemingen gaan voeren en

Ten opzichte van het verslag over 2009 is er in dit jaarverslag een

hierover rapporteren. De minister van Financiën zal toezicht gaan

aantal wijzigingen doorgevoerd. Zo wordt in dit jaarverslag meer

houden op NLFI.

nadruk gelegd op de invulling van de aandeelhoudersrol bij de
deelnemingen en wordt minder aandacht gegeven aan de ontwik-

Dit document verschijnt begin 2012. Dit is ruim ná het aflopen van

kelingen die buiten de directe invloedsfeer van de aandeelhouder

het verslagjaar 2010. Dit valt eenvoudig te verklaren. De informatie

vallen, zoals de operationele gang van zaken. Tevens komen niet

in dit document over de staatsdeelnemingen is deels gebaseerd

alle staatsdeelnemingen in dit jaarverslag even uitgebreid aan bod.

op de jaarverslagen die de afzonderlijke staatsdeelnemingen zelf

Van de deelnemingen die niet in beheer zijn bij het ministerie van

uitbrengen. Enkele deelnemingen publiceren hun jaarverslagen pas

Financiën worden enkel cijfermatige gegevens gepresenteerd. Bij de

in juni van het jaar volgend op het verslagjaar. Pas na vaststelling

deelnemingen die wel in beheer zijn bij het ministerie van Finan-

en publicatie van die jaarverslagen kan de daarin opgenomen infor-

ciën worden de vier pijlers van het deelnemingenbeleid behandeld.

matie worden gebruikt voor dit jaarverslag. Gezien het late moment

Daarnaast zijn alle toezeggingen in het jaarverslag verwerkt, die de

waarop dit verslag verschijnt, zijn de belangrijkste gebeurtenissen

minister van Financiën heeft gedaan tijdens de behandeling door

tot dusver ook vermeld in dit document.

de Tweede Kamer van het Jaarverslag 2009 op 26 januari 2011 en
1

tijdens het debat over de Voorjaarnota 20112.

In hoofdstuk 2 worden de belangrijkste gebeurtenissen van het
verslagjaar 2010 genoemd. Hoofdstuk 3 gaat kort in op de belang-

In dit jaarverslag zijn vier nieuwe staatsdeelnemingen opgenomen.

rijkste ontwikkelingen in 2011. In hoofdstuk 4 wordt het deelne-

Met de staatkundige hervormingen in het Koninkrijk der Neder-

mingenbeleid in het kort beschreven. Zowel een overzicht van de

landen, zoals deze van kracht zijn geworden op 10 oktober 2010,

samenstelling van de deelnemingenportefeuille als een financieel

heeft de Nederlandse Staat een belang verkregen in drie deelnemin-

overzicht worden in hoofdstuk 5 uitgelicht. In het laatste hoofdstuk

gen: i) Netherlands Antilles Air Traffic Control N.V. (“NAATC”); ii)

van dit jaarverslag worden de afzonderlijke staatsdeelnemingen

Winair N.V. St. Maarten; en iii) Saba Bank Resources N.V. Bij deze

geïntroduceerd en wordt belangrijke informatie over het beheer van

deelnemingen ligt mogelijk een publiek belang, reden waarom het

deze deelnemingen gepresenteerd. Dit jaarverslag eindigt met een

kabinet het wenselijk heeft geacht om het Nederlandse aandeel

overzicht van alle staatsdeelnemingen.

in deze deelnemingen (voorlopig) aan te houden. Het beheer van
Winair N.V. St. Maarten en NAATC is, vanwege de operationele en
beleidsmatige verwevenheid, ondergebracht bij het ministerie van
Infrastructuur & Milieu. Voor Saba Bank Rescources N.V. geldt dezelfde overweging en is het beheer ondergebracht bij het ministerie
van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie. Deze deelnemingen zijn daarom in dit jaarverslag opgenomen onder de categorie
“Beleidsdeelnemingen”.
Zoals in het vorige jaarverslag is gemeld heeft de staat op 17 november 2010 de aandelen van de Nederlandse Investeringsbank voor
Ontwikkelingslanden (“NIO”) overgenomen van staatsdeelneming
FMO. Gezien het feit dat NIO alleen de in het verleden aangegane
verplichtingen zal beheren is deze deelneming opgenomen in de
categorie “Deelnemingen in afbeheer”.

1
2

Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2010-2011, 28 165, nr.118.
Handelingen 2010-2011, nr 98, item 46, datum vergadering 28-06-2011

5

2.

Het jaar 2010 in vogelvlucht

Hieronder worden de belangrijkste ontwikkelingen bij staatsdeelnemingen in 2010 beschreven.

Connexxion
• De Franse ondernemingen Veolia Environnement en Caisse des
Depôts et Consignations tekenden in mei 2010 een overeenkomst

ABN Amro en Fortis
• Op 1 juli 2010 fuseerden ABN AMRO Bank N.V. en Fortis Bank
Nederland N.V. en kon worden gestart met het opereren onder
één gezamenlijke naam.
• Op 1 april droeg ABN AMRO de aandelen in HBU en IFN Finance

om hun respectieve dochterbedrijven Veolia Transport en Transdev met elkaar te laten fuseren.
• In december 2010 keurde de NMa het samengaan van de dochterbedrijven van beide ondernemingen in Nederland Veolia
Transport en Transdev/Connexxion goed.

over aan Deutsche Bank, een verplichting die was opgelegd door
de Europese Commissie (de zogenaamde EC Remedy).

Tennet
• Op 25 februari 2010 is de overname van Transpower (het Duitse

Gasunie
• Het College van Beroep voor het bedrijfsleven vernietigde in juni
2010 drie zogenoemde methodebesluiten voor Gas Transport
Service (GTS). Deze methodebesluiten zijn bepalend voor het
vaststellen van de transporttarieven. Geoordeeld is dat de NMa
voor de periode vanaf 1 januari 2006 een nieuwe methode van
regulering voor GTS zal moeten vaststellen. De waarde van de
onderneming dreigt daardoor te verminderen.
NS
• Bedrijfsonderdeel Strukton werd in 2010 verkocht omdat er onvoldoende sprake was van synergie van de activiteiten van Strukton
met de overige bedrijfsonderdelen van NS. De staat ontving als
gevolg hiervan eenmalig een extra dividend van € 154,6 miljoen.
• De financiële resultaten van HSA bleven in 2010 zorgelijk. Het
verlies van de exploitatie van de concessie HSL-Zuid nam toe van
€ 105 miljoen in 2009 naar € 123 miljoen in 2010.
Holland Casino
• Als gevolg van reorganisatiekosten en tegenvallende resultaten
heeft Holland Casino in 2010 een verlies gerapporteerd. Oorzaken van de tegenvallende resultaten zijn onder andere het
rookverbod, de economische crisis en de concurrentie van andere
vormen van entertainment.
NWB en BNG
• Een van de nieuwe voorschriften van het Basels Comité (Basel III)
is om de minimumnorm van de leverage ratio (eigen vermogen
gedeeld door totaal vermogen) vanaf 2018 op 3% vast te stellen. In
het licht van de zwaardere vermogens- en liquiditeitseisen heeft
NWB Bank besloten een stringenter dividend- en reserveringsbeleid te gaan hanteren. BNG heeft aangekondigd het huidige
dividendbeleid, indien nodig, te willen herzien.

6

hoogspanningsnet van E.ON) definitief afgerond.

3.

Belangrijke gebeurtenissen tot dusver in 2011

Gasunie

NS

De Energiekamer van de NMa heeft in mei jl. de ontwerpmetho-

Eind 2011 hebben NS en de minister van Infrastructuur en Milieu

debesluiten voor de regulering van GTS openbaar gemaakt, welke

overeenstemming bereikt over een oplossing voor de financiële

in oktober jl. na enige aanpassingen zijn vastgesteld. Het nieuwe

problemen bij NS dochter HSA. De Kamer moet nog met deze

reguleringskader heeft aanzienlijke negatieve financiële gevolgen

afspraken instemmen.

voor Gasunie ten opzichte van het huidige kader. Dit heeft voor
Gasunie geresulteerd in een afwaardering van € 900 mln over het
eerste halfjaar van 2011.

UCN
UCN houdt voor de Nederlandse Staat 1/3 van de aandelen in
URENCO, een onderneming die uranium verrijkt ten behoeve van

Tennet

kerncentrales. De overige aandelen worden voor ieder 1/3 gehouden

Tennet heeft als landelijk netbeheerder de wettelijke taak om een

door de Britse overheid en het Duitse URANIT (een onderneming

hoge mate van leveringszekerheid te realiseren. De komende jaren

waarin RWE en E.ON ieder 50% van de aandelen houden). De

moet Tennet forse investeringen doen om in de benodigde capa-

Britse overheid heeft aangegeven de aandelen in URENCO te willen

citeit van het elektriciteitsnet te kunnen voorzien. De hiermee ge-

verkopen. Hiervoor is de instemming van de betrokken overheden

paard gaande kapitaaluitgaven leggen druk op de vermogensstruc-

en aandeelhouders nodig. Nederland heeft aangegeven een voor-

tuur van Tennet. Daarom heeft de minister van Financiën in 2011 het

stander te zijn van de status quo, maar bereid te zijn elk concreet

voornemen van een kapitaaluitbreiding van Tennet Holding à €600

verkoopvoorstel op zijn merites te beoordelen.

miljoen met de Tweede Kamer gedeeld. Deze kapitaaluitbreiding is
bedoeld voor de investeringen in het Nederlandse net en het op peil

DNB

houden van de huidige A credit rating. Daarnaast zal Tennet privaat

De Nederlandsche Bank heeft besloten om geen interim-dividend

kapitaal aantrekken voor de investeringen in het Duitse netwerk.

over 2011 uit te keren. De aanleiding voor dit besluit is de toegenomen onzekerheid rondom de winstverwachting voor 2011 in

NLFI

verband met de eurocrisis.

NLFI is op 1 juli 2011 opgericht op grond van de Wet Stichting
Administratiekantoor Beheer Financiële Instellingen. NLFI voert
het privaatrechtelijke beheer over de deelnemingen van de Staat
der Nederlanden in de vennootschappen ABN AMRO Group N.V.,
ASR Nederland N.V., RFS Holdings B.V. en ABN AMRO Preferred
Investments B.V. NLFI kan de minister adviseren over de exitstrategie en vervolgens worden gemachtigd deze namens de minister uit
te voeren.

7

4.

Ontwikkelingen staatsdeelnemingenbeleid

4.1 Deelnemingenbeleid en deelnemingen

heids)privatisering (“het derde criterium”) onder meer worden

De staat voert als aandeelhouder een actief beheersbeleid ten aan-

gevonden in een toenemende financieringsbehoefte, voortkomend

zien van haar deelnemingen. Bij de invulling van het aandeelhou-

uit een uitgebreide investeringsagenda. De toegevoegde waarde

derschap wordt in het bijzonder toegezien op:

die een private aandeelhouder kan leveren in de vorm van inbreng

• de strategie van staatsdeelnemingen;

van onder meer eigen vermogen is in een dergelijke situatie het

• belangrijke investeringsbeslissingen;

leidende criterium. Tevens kunnen private aandeelhouders zorgen

• de vermogenspositie;

voor een disciplinerende werking van het management, kennis in-

• het bezoldigingsbeleid voor bestuurders van de staatsdeelnemingen.

brengen van de relevante markt of grensoverschrijdende participa-

Staatsdeelnemingen dienen op doelmatige wijze invulling te geven aan

ties mogelijk maken. Zoals al eerder aan de Kamer gemeld acht het

hun bedrijfsactiviteiten. Hieraan zal de staat als aandeelhouder bij de

kabinet deze overwegingen van toepassing op Tennet en Gasunie.

beoordeling van bovengenoemde onderwerpen steeds aandacht besteden, waarbij ook het publiek belang geborgd dient te worden.

Daar waar de rol van de staat als aandeelhouder niet ter discussie
staat en een private partij geen overtuigende toegevoegde waarde

De afgelopen jaren is vooral een actief beheersbeleid gevoerd. Daar-

lijkt te kunnen leveren, zal de staat zijn belang handhaven. Voor het

mee is echter niet uitgesloten dat in bepaalde situaties het afstoten

overige deel van de portefeuille van staatsdeelnemingen is dit het

van een (minderheids)belang nog steeds wenselijk kan zijn. Voor

geval; het aandeelhouderschap van de staat heeft bij die deelne-

de beoordeling daarvan hanteert de staat als aandeelhouder de

mingen nog steeds toegevoegde waarde voor het borgen van het

volgende toetsingscriteria:

publieke belang, er zijn onvoldoende waarborgen dat de continuiteit

1.	het moet duidelijk zijn dat het aandeelhouderschap als instru-

van dienstverlening niet in gevaar komt zonder het staatsaandeel-

ment geen toegevoegde waarde meer heeft voor de borging van

houderschap en/of privaat aandeelhouderschap heeft geen of

het publieke belang;

onvoldoende toegevoegde waarde.

2.	er moeten voldoende waarborgen zijn dat de continuïteit van de

Indien het concrete voornemen bestaat om tot verkoop van een be-

dienstverlening door privaat aandeelhouderschap niet in gevaar

lang in een van de deelnemingen over te gaan, zal de Tweede Kamer

komt;

daarover vooraf worden geïnformeerd. Een uitzondering geldt voor

3.	privaat aandeelhouderschap moet toegevoegde waarde hebben
voor de betreffende onderneming en de duurzame kwaliteit van

de deelnemingen in afbeheer. Voor deze deelnemingen is immers
reeds duidelijk dat wordt gestreefd naar liquidatie of verkoop.

de activiteiten die worden uitgeoefend.
4.2 Strategie
Het kan zijn dat een rol voor de staat als aandeelhouder bij de ont-

Als aandeelhouder ziet de minister van Financiën toe op de strategie van

plooiing van bepaalde activiteiten minder voor de hand ligt of zelfs

de staatsdeelnemingen. De strategie van de deelneming is belangrijk,

niet meer wenselijk wordt geacht (het eerste criterium). Dat zou

omdat die het publieke belang van de deelneming dient te ondersteu-

aanleiding kunnen zijn om op termijn het afstoten van een belang

nen. De strategie van de deelneming hoeft hierbij echter niet uitsluitend

te overwegen. Deze overweging is actueel bij de Staatsloterij en Hol-

te worden beperkt tot de directe realisatie van het met de deelneming

land Casino. Voordat afstoting kan plaatsvinden, dient echter wel

gemoeide publieke belang. Deelnemingen kunnen legitieme redenen

het regelgevend kader voor de marktordening te worden ingevuld,

hebben om activiteiten te ondernemen en klanten te bedienen die niet

teneinde het publiek belang adequaat te borgen.

direct gerelateerd zijn aan de realisatie van een publiek belang3. Een van
deze redenen kan zijn de realisatie van synergievoordelen.

In de situatie van een minderheidsprivatisering is het eerste

Eventuele aanvullende activiteiten mogen echter niet (de borging van)

criterium doorgaans niet leidend. De staat blijft immers (groot)

het publieke belang ondermijnen dat met een deelneming is gemoeid

aandeelhouder. In deze situatie moet veeleer worden afgewogen of

en/of de continuïteit van de onderneming bedreigen. Daarnaast mogen

een kleiner belang leidt tot ongewenste vermindering van de zeg-

aanverwante activiteiten niet leiden tot marktverstoring, indien sprake

genschap van de staat als aandeelhouder. Ook moet in ogenschouw

is van een concurrerende markt.

worden genomen dat de staat na een minderheidsprivatisering
rekening moet houden met de positie van minderheidsaandeelhouders. In de praktijk kan de toegevoegde waarde van een (minder-

8

3

Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2008-2009, 28 165, nr. 97.

4.3 Investeringen

Staatsdeelnemingen kunnen zich ook juist geconfronteerd zien

Het deelnemingenbeleid beoogt bij alle deelnemingen een statutair

met een kapitaalbehoefte, bijvoorbeeld vanwege een intensieve

goedkeuringsrecht te verkrijgen voor belangrijke (des)investeringen

investeringsagenda of stringentere solvabiliteitseisen. Een eerste

door de deelnemingen. Als aandeelhouder wenst de minister van

maatregel die in dat geval kan worden getroffen is het verlagen van

Financiën niet zozeer betrokken te zijn bij investeringen met een

het percentage van de jaarlijkse nettowinst dat als dividend wordt

operationeel karakter, maar wel bij investeringen met een strategisch

uitgekeerd, waarmee de solvabiliteit kan worden verbeterd. Pas

belang en/of met een afwijkend risicoprofiel. Het statutair verankerde

na het zorgvuldig wegen van de gevolgen en mogelijkheden van

goedkeuringsrecht van de aandeelhouder dient hiermee rekening te

alternatieve vormen van kapitaalversterking voor de borging van het

houden.

publiek belang, is kapitaalstorting door de staat in dit soort gevallen

De verantwoordelijkheid van een juiste en volledige beoordeling van

een reële mogelijkheid.

een investeringsvoorstel rust in hoge mate bij de directie en raad van
commissarissen van de deelneming. De minister van Financiën als aan-

Bij de analyse van een passende omvang van de vermogenspositie

deelhouder maakt vervolgens een eigen beoordeling van het voorstel,

van een staatsdeelneming, vormen credit ratings belangrijke indica-

op basis van de informatie die van de staatsdeelneming is ontvangen.

toren. De credit rating, als indicator voor de kredietwaardigheid van

De beoordeling van investeringsvoorstellen van deelnemingen door

de onderneming, reflecteert de vermogenspositie en met name het

de minister van Financiën gebeurt aan de hand van een beoordelings-

vermogen van staatsdeelnemingen om tegen aanvaardbare kosten

kader. De basis van de beoordeling is de strategische rationale van de

vreemd vermogen uit de kapitaalmarkten te kunnen aantrekken ter

investering. Deze dient aan te sluiten bij het publiek belang dat met de

financiering van noodzakelijke investeringen. Voor de financiële

onderneming is gemoeid en bij de strategie van de onderneming. In

instellingen in de portefeuille van de staatsdeelnemingen4 geldt

ieder geval geldt dat de publieke taak van de onderneming op geen en-

als uitgangspunt het behoud van de huidige AAA ratings. Voor de

kele wijze in het geding mag komen. Verder is essentieel dat er sprake is

niet-financiële staatsdeelnemingen is een A rating het uitgangspunt

van een gezonde financiële propositie, hetgeen onder meer wil zeggen

van analyse en beleid. Hiermee is het beleid van de minister van

dat een marktconform rendement wordt behaald. Daarnaast vindt een

Financiën prudenter dan de veelgebruikte minimumeis van invest-

beoordeling plaats op de andere, gebruikelijke bedrijfseconomische

ment grade5, hetgeen gepast is gezien de noodzakelijke continuïteit

criteria. De minister van Financiën verzoekt de betrokken deelneming

in de uitoefening van publieke taken door staatsdeelnemingen. De

om per criterium de gewenste informatie op te leveren. Aan de hand

vermogenspositie van staatsdeelnemingen die niet over een credit

hiervan wordt een beoordeling van het proces en een inhoudelijke

rating beschikken, in de regel de kleinere staatsdeelnemingen,

beoordeling van het voorstel gemaakt en volgt al dan niet goedkeuring.

kan op basis van minder geaggregeerde indicatoren dan een credit
rating geanalyseerd worden, zoals solvabiliteitsratio’s en rentedek-

4.4 Vermogenspositie

kingspercentages.

De minister van Financiën heeft de verantwoordelijkheid om toe te
zien op de doelmatige omgang met gemeenschapsgeld. Mede om

4.5 Bezoldigingsbeleid

die reden behoort toezicht op de vermogenspositie van staatsdeel-

Het kabinet is van mening dat in de beloningsstructuur bij staats-

nemingen tot de uitgangspunten van het deelnemingenbeleid.

deelnemingen terughoudendheid moet worden betracht en dat het

Wanneer blijkt dat de omvang van de vermogenspositie van een

niet passend is dat de beloning bij een onderneming die duidelijk

staatsdeelneming ruimer is dan noodzakelijk is als buffer voor de

opereert op het gebied van meer publieke dienstverlening voor

resultaten van reguliere activiteiten en eventuele uitbreidingsinves-

100% wordt gerelateerd aan een volledig commerciële omgeving.

teringen, zal de staat een uitkering ten laste van het eigen vermogen

Aan de hand van het meermalen met de Kamer besproken beoorde-

voorstellen om de vermogenspositie tot passende proporties terug

lingskader voor beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen kan het be-

te brengen. In dit verband wordt wel gesproken van een ‘superdividend’. Het vermogen dat niet nodig is vanuit optiek van gezonde

4

solvabiliteit en noodzakelijke investeringen (bijvoorbeeld vanwege
de betrokken publieke belangen) komt dan ten goede aan het
algemene belang.

5

 et betreft de financiële instellingen uit de categorie “operationele staatsdeelH
nemingen”. Hieronder vallen niet de vanwege de financiële crisis verworven
financiële instellingen.
Over het algemeen wordt een scheidslijn toegepast tussen “investment grade” en
“non-investment grade”. Algemeen wordt verondersteld dat ondernemingen met
een investment grade prima in staat zijn aan hun verplichtingen te voldoen. De
scheidslijn ligt bij een BBB rating. Een “non-investment grade” duidt op een groter
risico dat een onderneming niet kan voldoen aan haar betalingsverplichtingen.

9

loningsbeleid bij de staatsdeelnemingen worden beoordeeld en kan

gaat om het beeld dat uit de referentiegroep als totaal komt. Er kan dus

een nieuw en gematigder beloningsbeleid voor iedere deelneming

best een bedrijf worden opgenomen dat qua omvang groter is dan de

worden vastgesteld6. De Kamer is inmiddels verschillende keren

deelnemingen waarvoor een nieuw beloningsbeleid moet worden

geïnformeerd over de voortgang van het proces van het vaststellen

vastgesteld, mits er ook een bedrijf is opgenomen dat kleiner is.

van het nieuwe beloningsbeleid bij de deelnemingen, en daarmee

In de private en internationale referentiegroep worden over het

over de resultaten die aan de hand van de methodiek zijn geboekt.

7

algemeen alleen bedrijven en instellingen opgenomen die in dezelfde

In 2009 werd met Gasunie, Staatsloterij, Holland Casino, FMO, NWB

sector opereren als de betreffende staatsdeelneming. Zo zijn in de

Bank, BNG, NS, Schiphol en Connexxion reeds overeenstemming

private referentiegroep van BNG instellingen opgenomen waarvan

bereikt over een nieuw en gematigder beloningsbeleid. In 2010 is

de bestuurders affiniteit hebben met financiële dienstverlening. In

overeenstemming bereikt met Tennet, waarbij een matiging van de

de private referentiegroepen van Gasunie en Tennet zijn bedrijven

bestuurdersbeloningen van 16% is bereikt. Hiermee komt de gemid-

opgenomen uit de energie-, transport- en bouwsector.

deld bereikte matiging van de bezoldiging voor de bestuurders van

Het samenstellen van een (semi)publieke referentiegroep is in het al-

de staatsdeelnemingen rond de 25% uit. De Kamer werd hierover ge-

gemeen wat ingewikkelder dan het samenstellen van een private refe-

ïnformeerd tijdens een algemeen overleg op 26 januari jongstleden.

rentiegroep. Het is immers lastiger om de zwaarte van bestuursfunc-

De Tweede Kamer heeft bij de behandeling van het jaarverslag over

ties van staatsdeelnemingen te vergelijken met de bestuursfuncties

2009 een motie aangenomen waarin wordt gevraagd om de weging

bij publieke instellingen dan om deze te vergelijken met bestuurs-

tussen de publieke en private peergroup bij NS aan te passen naar

functies bij andere bedrijven. Vergelijkingen op basis van bijvoor-

75% publiek en 25% privaat in plaats van 40% publiek, 35% privaat

beeld omzet en activa gaan bij publieke organisaties immers mank.

en 25% internationaal. De gevolgen van deze motie voor het nieuwe

Toch zijn voor alle staatsdeelnemingen (semi)publieke instellingen

beloningsbleid zijn besproken met NS, over de uitwerking vindt nog

gevonden die enigszins vergelijkbaar zijn, qua sector, arbeidsmarkt of

discussie plaats. Over het beloningsbeleid bij Havenbedrijf Rotter-

‘impact’ op de samenleving. Hieronder worden de referentiegroepen

dam vindt nog een afrondende discussie plaats. Vervolgens kan ook

van twee deelnemingen wat verder toegelicht.

voor Havenbedrijf Rotterdam een nieuw beloningsbeleid worden

Bij Schiphol bestond de (semi)publieke referentiegroep onder ande-

vastgesteld, waarmee voor alle staatsdeelnemingen in de catego-

re uit een aantal staatsdeelnemingen, een publieke toezichthouder,

rieën publiek/markt en markt/publiek een nieuw en versoberd

een universiteit, een ministerie, een departementale uitvoeringsor-

beloningsbeleid van kracht zal zijn. Van de bedrijven in de categorie

ganisatie en een academisch ziekenhuis. Voor de private referentie-

‘publiek’ hoeft alleen nog voor de Koninklijke Nederlandse Munt

groep van Schiphol is gekeken naar de sectoren transport, logistiek,

een nieuw beloningsbeleid te worden vastgesteld. Doordat de drie

vastgoed en infrastructuur. De internationale referentiegroep voor

bedrijven in deze categorie reeds voldeden aan de normen voor de

Schiphol werd samengesteld uit buitenlandse bedrijven die actief

salariëring was verdere matiging niet nodig.

zijn in de infrastructurele, logistieke, vastgoed- en retailsector. Ook
is vergeleken met buitenlandse luchthavens. Ten slotte was een

Samenstelling arbeidsmarkt referentiegroepen

criterium dat deze internationale bedrijven van groot belang zijn

Tijdens het algemeen overleg over het jaarverslag 2009 is aan de

voor de desbetreffende economie en opereren op het snijvlak van

Kamer toegezegd om door middel van een voorbeeld van een

de publieke en private sector.

arbeidsmarktvergelijkingsgroep inzicht te geven in de wijze waarop

Voor een enkele deelneming met een uniek karakter, zoals de Staats-

deze ‘peergroups’ worden gebruikt bij de vaststelling van een nieuw

loterij, was het niet mogelijk om een private referentiegroep samen

beloningsbeleid voor de staatsdeelnemingen.

te stellen die groot genoeg was om representatief te zijn. In dat geval

Bij het samenstellen van de publieke, private en eventueel internatio-

is er een dwarsdoorsnede uit een beloningsdatabase van een extern

nale referentiegroepen wordt getracht om de voor de onderneming

bureau gebruikt, waarin een grote groep bedrijven en instellingen is

relevante arbeidsmarkt in kaart te brengen. Er wordt hierbij verge-

opgenomen met bestuursfuncties op een vergelijkbaar functieniveau.

leken met bedrijven of instanties die vergelijkbaar zijn qua activitei-

De samenstelling van de (semi-)publieke referentiegroep werd in dit

ten, omvang en complexiteit. Dat wil niet zeggen dat ieder bedrijf of

geval mede gebaseerd op de ‘managerial scope’ (eindverantwoorde-

instelling één op één vergelijkbaar moet zijn met de deelneming; het

lijke directiefunctie binnen een middelgrote organisatie), strategi-

6
7

10

Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2008–2009, 28479, nr. 39 .
Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2009-2010, 28 165 nr. 111;
Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2010-2011 nr. 115

sche impact van de functie (functie is strategiebepalend binnen de
organisatie) en omzetverantwoordelijk (functie is verantwoordelijk

voor omzet, dan wel budget van voltallige organisatie). Dat leidde

kiest een onderneming ervoor om een directe koppeling te maken.

uiteindelijk tot een (semi)publieke referentiegroep die onder meer

Zo verwerkt de raad van commissarissen van Schiphol enkele mvo-

bestaat uit publieke toezichthouders, ambtelijke topfuncties bij

gerelateerde doelstellingen in de persoonlijke doelstellingen van

departementen, publieke omroepen en hogescholen.

de directieleden. Bij het vaststellen van het nieuwe beloningsbeleid

Nadat de aandeelhouders akkoord zijn gegaan met de door de raden

is bij iedere deelneming bezien in hoeverre het mogelijk is zinvolle

van commissarissen voorgestelde samenstelling van de peergroups,

publieke doelstellingen op te nemen in het beloningsbeleid dan wel

kan voor ieder van de referentiegroepen het mediane beloningsni-

het aandeel van deze doelstellingen te verhogen.

veau worden uitgerekend. Vervolgens wordt de gewogen mediaan
van de referentiegroepen gezamenlijk berekend. De weging van de

Hoogte variabele beloning

afzonderlijke peergroups is tevoren per deelneming vastgesteld. Om

Naar aanleiding van de behandeling van het Jaarverslag Beheer

verder te gaan op bovenstaande twee voorbeelden: bij de Staatslote-

Staatsdeelnemingen 2009 heeft de Kamer middels een aangenomen

rij telde de mediaan van de (semi)publieke referentiegroep voor 75%

motie van de leden Groot en Irrgang de minister verzocht om vari-

mee bij de berekening van de gewogen mediaan; de mediaan van

abele beloningen alleen nog toe te kennen bij uitzonderlijk goede

de private referentiegroep telde voor 25% mee. Bij Schiphol woog

prestaties van de betrokken bestuurders. Voorts werd verzocht het

de (semi)publieke peergroup voor 25%, de private peergroup voor

aandeel van het variabele gedeelte in de totale beloning substanti-

50% en de internationale peergroup voor 25% mee. De gewogen

eel terug te brengen, met als richtsnoer 10% van de totale beloning.

mediaan is vervolgens bepalend geweest voor de vaststelling van het

Het eerder aan de Kamer gepresenteerde beoordelingskader voor

beloningsmaximum dat in het nieuwe beloningsbeleid is opgeno-

het beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen bepaalt reeds dat alleen

men. Doorgaans werd het beloningsmaximum onder de gewogen

zichtbare en meetbare geleverde prestaties leiden tot uitbetaling

mediaan vastgesteld en vaak ook nog eens fors daaronder.

van variabele beloning. De beloningsdoelstellingen dienen realistisch en uitdagend te zijn. Deze bepaling is ook bij alle staats-

Publieke doelstellingen voor variabele beloning

deelnemingen opgenomen in het beloningsbeleid. In de jaarlijkse

Naast matiging van bestuurdersbeloningen is het streven van de

gesprekken met de raden van commissarissen wordt toegezien op

staat als aandeelhouder tevens om in het nieuwe beloningsbeleid

de naleving hiervan. Het terugbrengen van het variabele gedeelte

financiële prikkels op te nemen voor het behalen van publieke doel-

van de beloning in de totale beloningen maakt momenteel geen

stellingen. In het nieuwe beloningsbeleid van alle deelnemingen is

onderdeel uit van het beoordelingskader. Het variabele gedeelte

vastgelegd dat er een koppeling moet zijn tussen het publieke belang

van de beloning voor bestuurders van staatsdeelnemingen is over

en de doelstellingen voor de variabele beloning. Vaak gaat het daarbij

het algemeen, en naar marktstandaarden, dan ook relatief beperkt.

ook om mvo-gerelateerde doelstellingen. Het jaarlijks vaststellen van

Bovendien kan variabele beloning, mits met mate toegekend en op

de feitelijke doelstellingen voor de raad van bestuur is de verantwoor-

basis van de juiste prikkels, bijdragen aan de borging van de met

delijkheid van de raad van commissarissen. Hoe de raad van commis-

de deelnemingen gemoeide publieke belangen. Bij het vaststellen

sarissen dit invult wordt jaarlijks met ze besproken. In de brief van 9

van een nieuw beloningsbeleid was desalniettemin telkens ook

oktober 2009 aan de Tweede Kamer is op hoofdlijnen geschetst hoe

aandacht voor de verhouding tussen het vaste en variabele gedeelte

de staat als aandeelhouder de koppeling beoordeelt tussen publieke

van de beloning. Indien nodig, is deze aangepast. Zo is het variabele

belangen en doelstellingen voor de variabele beloning. Publieke

gedeelte van de bestuurdersbeloning bij Schiphol teruggebracht van

doelstellingen kunnen gerelateerd zijn aan de dienstverlening van

maximaal 100% naar maximaal 70% van het vaste salaris.

de onderneming, bijvoorbeeld de punctualiteit van de dienstrege-

Het huidige beoordelingskader voor het beloningsbeleid zal, zoals

ling van NS, maar ook door middel van financiële doelstellingen

toegezegd tijdens het AO op 26 januari8, over twee jaar worden

aan de borging van de continuïteit van de onderneming. Tijdens de

geëvalueerd en eventueel bijgesteld. Bij deze evaluatie zal ook een

gesprekken met de raden van commissarissen wordt ook besproken

beoordelingskader worden ontwikkeld voor de verhouding tussen

in welke mate mvo-doelstellingen van de ondernemingen worden

het vaste en het variabele gedeelte van de beloning. De in de motie

verwerkt in de doelstellingen die zijn gekoppeld aan de variabele

gesuggereerde richtsnoer wordt daarbij betrokken.

beloning van de directie. Hier zijn verschillende mogelijkheden voor;
soms is dit indirect– een vermindering van het stroomgebruik draagt
bijvoorbeeld in belangrijke mate bij aan het resultaat van NS– soms

8

Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2010-2011, 28 165, nr.118.

11

4.6	Corporate Governance & Maatschappelijk
verantwoord ondernemen

Zodra vanwege die transparantie meer inzicht is verkregen, kan
vervolgens per deelneming worden bezien of en op welke punten
het noodzakelijk of wenselijk is dat de staat als aandeelhouder

Corporate Governance

de dialoog met de onderneming aangaat en de directie bevraagt

Een belangrijk onderdeel van het beleid ten aanzien van corporate

naar de doelstellingen en de resultaten. Met het opnemen van de

governance is het agenderen van de Code Corporate Governance

deelnemingen in de Transparantiebenchmark 2010 en het rappor-

bij de aandeelhoudersvergadering van de staatsdeelnemingen. Als

teren volgens de richtlijnen van GRI is in het vorige jaarverslag een

aandeelhouder ziet de minister van Financiën erop toe dat de Code

nulmeting gedaan.

wordt toegepast en er alleen met gerechtvaardigde redenen van
wordt afgeweken.
De staat ziet toe op een kwalitatief goede en transparante governance. Er is een algemeen kader voor statuten opgesteld, waarin
is vastgelegd welke statutaire zeggenschaps- en informatierechten
wenselijk zijn voor de staat als aandeelhouder9. De statuten van de
verschillende staatsdeelnemingen worden getoetst aan dit kader en
waar nodig wordt aangedrongen op een wijziging van de statuten.
De staat investeert ook in de relatie met de andere organen van de
vennootschap, te weten het bestuur en de raad van commissarissen,
door middel van periodieke overleggen.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen
Het onderwerp mvo heeft een nauwe relatie met transparantie.
Door middel van transparantie leggen ondernemingen verantwoording af over de bedrijfsvoering; niet alleen aan de aandeelhouders
maar ook aan de samenleving. Dit is voor staatsdeelnemingen
niet anders; ook zij dienen transparant te zijn over keuzes in hun
bedrijfsvoering en de maatschappelijke gevolgen hiervan. Derhalve
heeft de minister van Financiën bepaald dat alle staatsdeelnemingen deelnemen aan de Transparantiebenchmark en als aandeelhouder verzocht de de richtlijnen van het Global Reporting Initiative
toe te passen. Er wordt verlangd dat staatsdeelnemingen minimaal
voldoen aan toepassingsniveau C van GRI. Daarbij stelt de minister van Financiën verificatie door een derde partij als aanvullende
voorwaarde.

9

12

 ie ook Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2008-2009, 28 165, nr.
Z
97.

5.

Staatsdeelnemingen in vogelvlucht

Dit hoofdstuk biedt inzicht in enkele eigenschappen van de porte-

Categorieën staatsdeelnemingen

Figuur 1

feuille van deelnemingen. Uit onder meer de samenstelling van de
portefeuille, geaggregeerde financiële kengetallen en informatie
over de corporate governance zal de verscheidenheid van staatsdeelnemingen blijken.

11
17

Samenstelling portefeuille staatsdeelnemingen
Ultimo 2010 was de staat aandeelhouder in 37 ondernemingen.

4

Deze waren onder te verdelen in vier categorieën:

5
Operationele deelnemingen
Deelnemingen in afbeheer
Tijdelijke financiële deelnemingen
Beleidsdeelnemingen

1.	operationele deelnemingen, in beheer bij de minister van Financiën;
2.	deelnemingen in afbeheer, in beheer bij de minister van Financiën;
3.	tijdelijke deelnemingen in financiële instellingen als gevolg van
tijdens de financiële crisis getroffen maatregelen;
4.	operationele beleidsdeelnemingen niet in het beheer bij de
minister van Financiën.

Een ander onderscheid dat kan worden gemaakt tussen de deelnemingen betreft de omvang van het belang dat de staat heeft in de
verschillende ondernemingen. In figuur 2 is het belang van de staat

Onder de categorie tijdelijke deelnemingen in financiële instellingen

in de deelnemingen (ultimo 2010) gepresenteerd. Zoals blijkt uit

vallen enkel de ondernemingen waarin de staat aandeelhouder is. De

deze figuur houdt de staat bij de meeste deelnemingen een meerder-

financiële instellingen die als gevolg van de financiële crisis op andere

heid van de aandelen. Zeventien staatsdeelnemingen zijn volledig in

wijze zijn gesteund, bijvoorbeeld door middel van het verstrekken van

eigendom van de staat (inclusief de stichtingen Holland Casino en

een (achtergestelde) lening of garantie, komen in dit jaarverslag niet

Staatsloterij).

aan bod. Denk hierbij aan kapitaalversterkingen van ING, AEGON en
SNS REAAL, de illiquid assets back-up facility voor ING en de garanties

Figuur 2 Staatsdeelnemingen en het belang van de staat

voor Leaseplan, Achmea, NIBC en Eureko.
Figuur 1 presenteert het aantal deelnemingen per bovengenoemde

9

categorie. In 2010 zijn er, zoals in de inleiding werd toegelicht, vier
nieuwe deelnemingen bijgekomen. Het aantal deelnemingen dat

17

in de categorie tijdelijke financiële deelnemingen valt is met één

3

afgenomen door de fusie van ABN AMRO Bank N.V. en Fortis Bank
Nederland N.V.

8
0 tot 25%
25 tot 50%
50 tot 100%
100%

In tegenstelling tot voorgaande jaren is de Nederlandse Participatie
Maatschappij voor de Nederlandse Antillen (NPNMA) niet meer
opgenomen in dit jaarverslag. De aandelen van NPNMA, en dus ook
het beheer, zijn niet in handen van de staat maar van de NIBC Bank.
De bevoegdheden van de staat volgen niet uit de aandeelhouders-

Figuur 3 toont in welke sectoren staatsdeelnemingen opereren. De

relatie maar uit de richtlijnen die het ministerie van Binnenlandse

staat is als aandeelhouder van oudsher actief in de sectoren energie,

Zaken en Koninkrijksrelaties heeft vastgelegd. Gezien het feit dat

infrastructuur en transport met deelnemingen als Gasunie, Tennet,

NPNMA juridisch gezien geen deelneming is en met het oog op de

Schiphol en Havenbedrijf Rotterdam. Dit zijn veelal ook sectoren

zeer beperkte invloed die staat heeft, hoort deze organisatie niet in

met (deels) een monopoloïde karakter; sectoren die gekenmerkt

de lijst staatsdeelnemingen thuis. De reden om NPNMA destijds wel

worden door hoge investeringskosten in (netwerk-) infrastructuur

op te nemen was dat de staat wel het volledig risico draagt over de

waardoor concurrentie niet of beperkt mogelijk is. Daarnaast heeft

portefeuille.

de financiële crisis ertoe geleid dat de staat als aandeelhouder zichtbaarder is geworden in de financiële sector.

13

Figuur 3 	Sectoren waarin staatsdeelnemingen actief zijn

6

Figuur 5
80
70
60
50
40
30
20
10
0

6

5
9
Energie
Financiële Dienstverlening
Infrastructuur
Kansspelen
Participatiemaatschappij
Transport
Overige

5
2

4

Financieel overzicht

Eigen vermogen staatsdeelnemingen (in miljarden)

2010
(exclusief tijdelijke
financiële instellingen)

2010
(inclusief tijdelijke
financiële instellingen)
Staat
Overige aandeelhouders

Figuur 6 toont de winst van staatsdeelnemingen en de door de staat

Figuur 4 toont de boekwaarde van de totale activa van de staatsdeel-

ontvangen dividenden in de laatste jaren, exclusief de tijdelijke

nemingen in de portefeuille. In de figuur wordt onderscheid gemaakt

financiële deelnemingen11. De totale winst is over 2010 gestegen

tussen de ontwikkeling van activa van de staatsdeelnemingen met

ten opzichte van het crisisjaar 2009. Desondanks heeft de staat over

en zonder de in 2008 verworven aandelen in ABN AMRO, ABN AMRO

2010 minder dividend ontvangen. Deze daling kan met name wor-

Preferred Investments, Fortis Bank Nederland, ASR Nederland, en RFS

den verklaard doordat Gasunie, anticiperend op een aangescherpt

Holdings. De totale activa laten een stabiele ontwikkeling zien.

reguleringsregime en de daaruit voorvloeiende onduidelijkheid
over de financiële positie, de pay-out ratio (percentage van de winst

Figuur 4

Totale activa staatsdeelnemingen (in miljarden)

10

dat uitgekeerd wordt aan de aandeelhouders) van 75% naar 40%
heeft verlaagd.

900
800
700
600
500
400
300
200
100
0

Figuur 6

Winst en dividend staatsdeelnemingen (in miljarden)

6
5
4
3
2008

2009

2010

2
1

Totale activa (exclusief tijdelijke financiële deelnemingen)
Totale activa (inclusief tijdelijke financiële deelnemingen)

0
2008

Het totaal aan activa biedt inzicht in de totale omvang van de porte-

2009

2010
Winst
Dividend aan Staat

feuille van deelnemingen die door de staat wordt beheerd. Door het
eigen vermogen uit de totale activa te lichten en te wegen voor het
belang van de staat in de afzonderlijke staatsdeelneming, ontstaat een

Uit figuur 6 blijkt dat het merendeel van de winst van staatsdeelne-

redelijke benadering van de totale investering van de staat in de deelne-

mingen als dividend wordt uitgekeerd aan de staat. Het overige deel

mingen. Figuur 5 toont zowel het totale eigen vermogen van de staats-

wordt uitgekeerd aan andere aandeelhouders of toegevoegd aan de

deelnemingen als het eigen vermogen naar rato van het belang van de

reserves. Het uitkeringspercentage kan verschillen per deelneming.

staat. Dan blijkt dat het grootste deel van het totale eigen vermogen van
de staatsdeelnemingen eind 2010 is verschaft door de staat.
11
10

14

 e vergelijkende cijfers voor de tijdelijke financiële instellingen zijn aangepast
D
aan de huidige juridische structuur van ABN AMRO Group.

 oor de sterk fluctuerende winstcijfers van de tijdelijke financiële deelnemingen
D
worden de winst en dividend cijfer zwaar vertekend en zijn daarom in figuur 6 en
figuur 7 buiten beschouwing gelaten van de analyse.

Figuur 7 toont, over een bandbreedte, de pay-out ratio van de

Figuur 8

Rendement

deelnemingen (exclusief de tijdelijke financiële deelnemingen).
Uit de figuur blijkt dat een groot gedeelte van de deelnemingen in
2010 geen dividend heeft uitgekeerd. Het gaat hierbij echter vooral
om deelnemingen uit de categorie beleidsdeelnemingen, deelnemingen

14

in afbeheer en tijdelijke financiële instellingen. EBN heeft een pay-out ratio

12

van 100% en is met een dividenduitkering van €2,1 mld. verantwoor-

10

delijk voor de helft van de totale dividendinkomsten. De operationele deelnemingen in beheer bij Financiën hebben vrijwel allemaal
dividend uitgekeerd.

14

8

9

9

5 tot 10%

≥ 10%

6
4
2
0

3

2
<-5%

Figuur 7 	Uitkeringspercentage staatsdeelnemingen (exclusief financiële

-5 tot 0%

0 tot 5%

deelnemingen)

Corporate Governance
16
14

Hoewel onder de staatsdeelnemingen geen beursgenoteerde onder-

16

nemingen zijn, verlangde de toemalige minister van Financiën na de

12

introductie van de Corporate Governance Code dat alle staatsdeelne-

10

mingen in hun jaarverslag informatie verschaffen over de mate en

8

wijze waarop ze de code toepassen (“pas toe, of leg uit”). Daarnaast

7

6
5

4

5

2

heeft de minister van Financiën aan de staatsdeelnemingen laten weten dat hij verwacht dat zij vanaf verslagjaar 2010 rapporteren volgens
de richtlijnen van het Global Reporting Initiative (GRI) en dat zij wor-

0
0%

0 tot 50%

50 tot 100%

100%

den opgenomen in de Transparantiebenchmark 2010. Figuur 9 toont
hoeveel staatsdeelnemingen in 2010 hebben gerapporteerd over de
toepassing van de Corporate Governance Code. Deelnemingen die

Figuur 8 toont het rendement op eigen vermogen, of return on

de code niet toepassen zijn met name deelnemingen uit de categorie

equity (“RoE”) en biedt hierdoor inzicht in de relatieve winst-

“deelnemingen in afbeheer”, die geen of nauwelijks operationele

gevendheid van de staatsdeelnemingen. Uit de figuur blijkt dat

activiteiten uitvoeren. Deze figuur laat tevens zien hoeveel staats-

nagenoeg alle staatsdeelnemingen een positief rendement hebben

deelnemingen rapporteren volgens de richtlijnen van GRI en hoeveel

gerealiseerd. Holland Casino heeft in 2010 een fors verlies geleden,

staatsdeelnemingen zijn opgenomen in de Transparantiebenchmark.

waardoor het rendement op eigen vermogen op -16% uitkwam.
Daarentegen heeft KLM, na twee jaren verlies te hebben geleden,

Figuur 9

Staatsdeelnemingen en corporate governance

in 2010 weer winst gemaakt, waardoor het rendement op eigen
vermogen gestegen is tot ruim 5%. De groep deelnemingen met
een RoE tussen de 0 en 5% is relatief groot. Hier vallen echter ook

35

de deelnemingen in afbeheer onder die weinig tot geen operatio-

30

nele activiteiten meer uitvoeren en die daardoor weinig rendement

25

realiseren.

27

26
22

20
15
10
5
0

Corporate
Governance
Code

GRI

Transparantiebenchmark

15

6.

Staatsdeelnemingen onder de loep

In dit hoofdstuk worden allereerst de staatsdeelnemingen gepre-

het door de staatsdeelneming in het jaarverslag over 2010 gebruikte

senteerd waarvan het beheer bij het ministerie van Financiën is

toepassingsniveau van de GRI-richtlijnen gepresenteerd. Hierbij

belegd. Dit zijn achtereenvolgens de operationele deelnemingen,

wordt ook vermeld of een staatsdeelneming dit toepassingsniveau

de deelnemingen in afbeheer en tot slot de recent verworven finan-

door een derde partij heeft laten verifiëren.

cieel instellingen. Van de deelnemingen die niet in beheer zijn bij

Voor de Transparantiebenchmark is de positie van de betreffende

het ministerie van Financiën, de categorie “beleidsdeelnemingen”,

staatsdeelneming in de Transparantiebenchmark 2010 vermeld.

worden enkel cijfermatige gegevens gepresenteerd. Een uitzonde-

Hierbij dient echter wel te worden opgemerkt dat de Transparantie-

ring hierop zijn de drie nieuwe deelnemingen waarin de staat bij de

benchmark 2010 de mate van transparantie van de externe verslag-

staatshervorming een belang heeft gekregen, omdat deze nog niet

geving over het verslagjaar 2009 beoordeelt. De Transparantieben-

eerder zijn genoemd in het jaarverslag. Bij de deelnemingen die wel

chmark met de beoordeling van verslaggeving over het jaar 2010 is

in beheer zijn bij het ministerie van Financiën worden de vier pijlers

nog niet verwerkt in het jaarverslag. Voorts is bij elke staatsdeelne-

van het deelnemingenbeleid ten aanzien van staatsdeelnemingen

ming vermeld of deze de Corporate Governance Code toepast.

behandeld.
Directie en raad van commissarissen
Algemene gegevens staatsdeelnemingen

De samenstelling van directie (of raad van bestuur) en raad van

Elke staatsdeelneming wordt in eerste instantie gepresenteerd met

commissarissen is voor elke staatsdeelneming opgenomen. De

de naam zoals de deelneming bekend is bij het ‘grote publiek’.

namen en eventuele titulatuur van de leden van deze gremia zijn

Bij “naam staatsdeelneming” wordt de de volledige en/of formele

op de wijze gepresenteerd zoals die ook in het jaarverslag van de

naam van de staatsdeelneming genoemd. Voorts is de bedrijfssector

individuele vennootschap zijn vermeld. Voor deze leden zijn tevens

vermeld waarin de betreffende staatsdeelneming actief is. Verder zij

gegevens over de bezoldiging (of vergoeding, waar het commis-

opgemerkt dat het vermelde aantal werknemers het aantal full time

sarissen betreft) opgenomen. Bij de bezoldiging van de leden van

equivalents (“fte”) ultimo 2010 betreft, tenzij anders vermeld.

directie of raad van bestuur is een onderscheid gemaakt tussen
een vaste en een variabele component. Ook zijn de pensioenlasten

Financieel overzicht

als component opgenomen. Voor deze beloningsgegevens geldt

Dit overzicht bevat enkele algemene financiële indicatoren over de

dat enkel de feitelijk toegekende, reguliere beloningen (inclusief

balans en de winst- en verliesrekening van de staatsdeelneming.

variabele beloning) zijn opgenomen. Eventuele eenmalige uitke-

Door deze meer generieke aanpak kan het echter voorkomen dat

ringen, zoals ontslagvergoedingen, worden hierin niet genoemd.

de gekozen indicatoren niet helemaal recht doen aan het specifieke

Voor deze bedragen en eventuele extra toelichting op de belonin-

karakter van een deelneming, waardoor onderlinge vergelijkingen

gen van bestuurders bij staatsdeelnemingen wordt verwezen naar

niet goed mogelijk zijn. Een voorbeeld betreft de solvabiliteitsratio

de remuneratierapporten in de jaarverslagen van de respectieve

(een ratio van het eigen vermogen ten opzichte van het vreemd

deelnemingen.

vermogen zoals opgenomen in de balans) voor financiële instellingen. Deze zal in de regel lager zijn dan die van niet-financiële

Publiek belang

instellingen. Voor financiële instellingen is het gebruikelijk om het

Gegeven de rol van publiek belang bij de invulling van het aandeel-

risicoprofiel van de bezittingen te betrekken in een ratio voor de

houderschap én dat dit jaarverslag tevens verslag doet van de wijze

solvabiliteit. Hiervoor wordt - bijvoorbeeld door de toezichthouder

waarop invulling is gegeven aan het aandeelhouderschap, worden

- de BIS Tier 1 ratio gebruikt. Dergelijke indicatoren die het speci-

in dit jaarverslag de per staatsdeelneming gemoeide publieke belan-

fieke karakter van een staatsdeelneming uitdragen, zijn opgenomen

gen genoemd en wordt aangegeven hoe dit belang is geborgd..

onder Bedrijfsspecifieke kerncijfers.
Invulling aandeelhouderschap
Corporate governance

Per staatsdeelneming is uitgewerkt op welke wijze in het verslagjaar

In dit deel zijn indicatoren opgenomen over maatschappelijk ver-

invulling is gegeven aan de vier sporen uit het deelnemingenbeleid.

antwoord ondernemen en de governancecode. Voor het onderwerp

Hierbij wordt vermeld welk beleid de betreffende onderneming ter

van maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn GRI en de

zake voert en welke handelingen de aandeelhouder heeft verricht.

Transparantiebenchmark als indicator opgenomen. Voor GRI wordt

16

6.1

Operationele deelnemingen bij Financiën

BNG

18

Connexxion

20

COVRA

22

DNB

24

FMO

26

Gasunie

28

Havenbedrijf Rotterdam

30

Holland Casino

32

KLM

34

Koninklijke Nederlandse Munt

36

NS

38

NWB Bank

40

Schiphol

42

Staatsloterij

44

Tennet

46

Thales Nederland

48

UCN

50

17

BNG
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1914

Aantal werknemers

276

Website

www.bng.nl

Belang Staat der Nederlanden

50%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

118.533

104.496

101.365

Eigen vermogen

2.259

2.253

1.979

Vreemd vermogen

116.274

102.243

1.898

2.628

Totaal activa

Inkomsten12

2010

2009

410

337

277

Verstrekte kredieten (€ mln.)

86.581

79.305

75.699

99.386

Naar risico gewogen activa (€ mln.)

11.181

11.024

10.388

4.524

BIS-ratio Tier 1 (%)

20%

19%

18%

Capital ratio (%)

2,0%

2,1%

2,0%

Winst

257

278

158

Dividend

128,1

138,7

79,1

Ontvangen door staat

64,0

69,3

39,5

Solvabiliteitsratio

0,02

0,02

0,02

Return on equity

11,4%

12,3%

8,0%

50%

50%

50%

Pay-out ratio

Renteresultaat (€ mln.)

2008

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

91

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Raad van bestuur
dr. ir. C. van Eykelenburg

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel13

Totaal

Pensioen

Voorzitter

439

75

514

140

prof. dr. J.J.A. Leenaars

Lid

360

56

416

116

drs. J.C. Reichardt

Lid

312

53

365

51

Raad van commissarissen
dr. H.O.C.R. Ruding

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

31

Vice-voorzitter en secretaris

23

drs. R.J.N. Abrahamsen

Lid

23

drs. H.H. Apotheker

Lid

23

mw. drs. H.G.O.M. Berkers RA

Lid

29

mw. S.M. Dekker

Lid

23

dr. W.M. van den Goorbergh

Lid

29

mr. R.J.J.M. Pans

Lid

23

mr. dr. A.G.J.M. Rombouts

Lid

23

mw. mr. Y.C.M.T. van Rooy

12
13

18

Voor BNG betreft het hier de rentebaten. Daarnaast ontvangt BNG nog inkomsten uit provisies en deelnemingen.
Dit betreft de helft van de variabele beloning over 2010. De andere helft is voorwaardelijk toegekend en wordt drie jaar later uitgekeerd, tenzij alsdan is gebleken dat het
behalen van de doelstellingen de continuïteit van de BNG op langere termijn heeft geschaad.

Beschrijving

ningen voor de burger. BNG wil de positie van expert in financiering

BNG is in 1914 door de Vereniging van Nederlandsche Gemeenten

van publieke voorzieningen in de komende jaren verder versterken.

opgericht als de Gemeentelijke Credietbank om als intermediair te

Hiertoe is de strategie van de bank gericht op het inspelen op de

fungeren tussen enerzijds (grote) beleggers en anderzijds gemeen-

(veranderende) behoeften van de klant door het volgen van het

ten, provincies en een groeiend aantal nutsbedrijven. Aan die

overheidsbeleid en het bieden van oplossingen voor in complexiteit

functie is sindsdien niet veel veranderd. Tegenwoordig vormen de

toenemende financieringsvraagstukken. Op initiatief van de minis-

woningcorporaties de grootste klantengroep van BNG. Hoewel BNG

ter van Financiën zijn echter wel grenzen gesteld aan het inspelen

in de kern nog altijd een kredietbedrijf is, omvat de dienstverlening

op de veranderende behoeften van de klanten. De solvabiliteitsvrije

heden meer dan alleen kredietverstrekking. Zo biedt BNG haar klan-

kredietverlening zal de kernactiviteit van BNG blijven, waarbij

ten ook diensten op het gebied van elektronisch betalingsverkeer,

decentrale overheden, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstel-

beleggen en treasury. BNG begeeft zich verder sinds enige jaren ook

lingen de belangrijkste klantengroepen zijn.

op het terrein van publiek-private samenwerking. BNG financiert
zich op de internationale geld- en kapitaalmarkten. Kredietbeoor-

Investeringen. De verstrekte kredieten vormen verreweg de belangrijk-

delaars Standard & Poor’s, Moody’s en Fitch hebben allen BNG AAA

ste investeringen van BNG. In 2010 verstrekte BNG € 16,3 miljard aan

ratings toegekend.

langlopende kredieten. Dit is een toename van 89% in vergelijking
met 2009. Hiermee neemt de totale portefeuille van langlopende

Juridische status en eigendom

leningen aan klanten op basis van hoofdsommen toe tot bijna € 74,0

Bank Nederlandse Gemeenten is een naamloze vennootschap, waar-

miljard. De vraag naar langlopende krediet steeg in 2010 door de

van de aandelen worden gehouden door Nederlandse overheden.

historisch lage rentestanden voor kredietverlening met lange looptij-

De staat houdt 50% van de aandelen. De overige aandelen worden

den, voorzichtig dalende opslagen voor krediet- en liquiditeitsrisico

gehouden door gemeenten, provincies en een hoogheemraad-

en de onzekerheden over de toekomstige borgingsmogelijkheden

schap. Hoewel dit aantal is afgenomen door de samenvoegingen

voor klanten in de corporatiesector. Kredietverlening behoeft geen

onder gemeenten, waren er in 2010 nog 416 medeaandeelhouders.

instemming van aandeelhouders. Alleen investeringen groter dan

BNG heeft een raad van bestuur en een raad van commissarissen.

een derde van het uitstaande kapitaal behoeven goedkeuring van

BNG is een structuurvennootschap.

aandeelhouders. Die hebben zich in het verslagjaar niet voorgedaan.

Publiek belang

Bezoldigingsbeleid. In de aandeelhoudersvergadering van april 2009 is

De kosten van maatschappelijke voorzieningen behoren voor de

het bezoldigingsbeleid bij BNG vastgesteld. Door het huidige belo-

burger zo laag mogelijk te zijn. BNG draagt daaraan bij door renda-

ningsbeleid zal de bezoldiging van toekomstige bestuurders bijna

bele financiële dienstverlening tegen lage tarieven te verzorgen voor

de helft minder dan het niveau op basis van het oude bezoldigings-

overheden en instellingen uit de semipublieke sector; dit zowel in

beleid bedragen. In 2010 zijn geen nieuwe bestuurders aangetreden.

goede als in slechte tijden.
Vermogensstructuur. BNG hanteert al enkele jaren een pay-out ratio
Dit publiek belang wordt geborgd door:

van 50% en stuurt daarnaast scherp op een BIS Tier 1 ratio van 18% en

• Gemeentewet en Provinciewet;

een capital ratio van 2,0%. De vermogensstructuur heeft blijvend de

• Wet Financiering Decentrale Overheden (“Fido”);

aandacht van aandeelhouders van BNG; dit zowel in het licht van het

• Financiële Verhoudingswet (“FVw”);

specifieke risicoprofiel van BNG als met het oog op wijzigingen in inter-

• Wet Financieel Toezicht (“Wft”);

nationale regelgeving omtrent kapitaalbuffers. Dit laatste onderwerp

• Ministeriële Regeling uitzettingen derivaten decentrale overhe-

is in het verslagjaar meermaals besproken met BNG. Afhankelijk van de

den (Ruddo”);
• publiek aandeelhouderschap.

vraag in hoeverre de minimumkapitaaleisen uit hoofde van Bazel III op
BNG van toepassing worden zal BNG mogelijk haar dividenduitkering
als percentage van de nettowinst moeten verlagen in de toekomst.

Invulling aandeelhouderschap

Daardoor kan de leverage ratio groeien naar 3%.In 2010 zijn de AAA

Strategie. BNG presenteert zich als ‘bank van en voor overheden

ratings van de bank herbevestigd en is het vertrouwen van beleggers

en instellingen voor het maatschappelijk belang’. Met financiële

groot gebleven. Ten behoeve van de kredietverlening en herfinancie-

dienstverlening tegen lage tarieven wil BNG bijdragen aan het zo

ring heeft BNG in 2010 een recordbedrag van €18,2 miljard (in 2009 14,5

laag mogelijk houden van de kosten van maatschappelijke voorzie-

miljard) aan langlopende financieringen aangetrokken.
19

Connexxion
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Connexxion Holding N.V.

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Hilversum

Jaar van oprichting

199914

Aantal werknemers

11.307

Website

www.connexxion.nl

Belang Staat der Nederlanden

33,33%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

561,5

633,4

755,3

2010

2009

2008

Waardering passagiers

Eigen vermogen

170,9

164,1

150,3

Passagiers bus

7,3

7,4

7,7

Vreemd vermogen

390,6

469,3

605,0

Passagiers tram

7,3

7,2

7,4

Inkomsten

1105

1154

104515

Passagiers trein

7,6

7,6

7,7

Winst

5,8

2,6

-25,0

Dividend

0

0

0

Waardering medewerkers

Ontvangen door staat

0

0

0

Medewerkers algemeen

7,1

6,7

6,4

Solvabiliteitsratio

0,30

0,26

0,20

Medewekers bus

6,9

6,7

6,1

Return on equity

3,4%

1,6%

-16,6%

Medewerkers trein

8,0

-

6,6

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

71

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

H.A.B. Guyot

CEO

302

100

402

69

B.J. Bruins

CCRO

202

67

269

44

B.J. Drexhage

CFO

255

95

350

56

Raad van commissarissen
Functie
Th.G.J. Walrafen

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

44

F.N.P. Gagey

Lid

31

mw. J.R.H. Maij-Weggen16

Lid

27

jhr. mr. J.J.M. van der Does de Willebois17

Lid

24

prof. dr. E.J.J. Schenk

Lid

15

18

14
15
16
17
18

20

Connexxion is in 1999 ontstaan uit een fusie van NZH, Midnet, ZWN en Oostnet.
Getallen voor 2008 zijn gecorrigeerd, vanwege boekhoudkundige redenen.
Vanaf 28 januari 2010
Vanaf 28 januari 2010
Vanaf 9 juni 2010 (op voordracht van de Ondernemingsraad)

Pensioen

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

Connexxion is een vervoerbedrijf voor openbaar stads- en streek-

Strategie. Connexxion heeft in 2009 haar organisatiestructuur aange-

vervoer. Daarnaast is Connexxion actief in het besloten vervoer met

past om de operationele resultaten te verbeteren. Als gevolg hiervan

taxidiensten, ambulancezorg en tours. Ook verzorgt Connexxion

heeft Connexxion de onderhoudsdivisie TSN (Techno Services

bootvervoer. Connexxion verzorgt dit vervoer in opdracht van zowel

Nederland) laten opgaan in de divisie Openbaar Vervoer. De strate-

publieke opdrachtgevers, zoals decentrale overheden die het regi-

gie van Connexxion is gericht op het versterken van haar positie in

onale busvervoer aanbesteden, als private opdrachtgevers voor wat

Nederland. Het is hierbij van belang dat de winstgevendheid verder

betreft het besloten vervoer.

verbetert zodat het bedrijf haar activiteiten kan blijven financieren.
Hierbij helpt de alliantie met Transdev, omdat beide bedrijven el-

Juridische status en eigendom

kaar kunnen aanvullen met hun kennis en ervaring. Gegeven dat het

Connexxion Holding N.V. is een naamloze vennootschap waarvan

publieke belang ten aanzien van het openbaar vervoer is geborgd

de staat 33,33% van de stemgerechtigde aandelen houdt. De overige

via de Wet Personenvervoer 2000, richt de minister van Financiën

66,67% van de aandelen is in eigendom van Transdev-BNG-Con-

zich in zijn rol als medeaandeelhouder in Connexxion voornamelijk

nexxion Holding B.V. In Transdev-BNG-Connexxion Holding B.V.

op de financiële continuïteit van de onderneming.

(TBCH) houdt het Franse Transdev S.A. 75% van de aandelen en BNG
houdt 25% van de aandelen.

Investeringen. Connexxion heeft in 2010 geen investeringen gedaan

Connexxion heeft een raad van bestuur en een raad van commis-

die aan de aandeelhouders dienden te worden voorgelegd.

sarissen. Het verlicht structuurregime is van toepassing op Connexxion.

Bezoldigingsbeleid. In 2010 zijn de gesprekken met Connexxion en
TBCH over een nieuw beloningsbeleid afgerond. De maximale

Publiek belang

beloning voor de toekomstige leden van de raad van bestuur bij

Het publiek belang bestaat uit het leveren van voorzieningen voor

Connexxion worden met dit nieuwe beleid met 36% gematigd. De

het openbaar vervoer. Dit publieke belang is niet specifiek verbon-

beloningen voor de leden van de raad van bestuur van Connexxion

den aan het bedrijf Connexxion, maar geldt voor alle openbaarver-

waren bij de benoemingen in voorgaande jaren, vooruitlopend op

voerbedrijven met concessies. Het toezicht op de concessie wordt

het nieuwe beloningsbeleid, al gematigd. Zo is de beloning van de

uitgevoerd door de concessieverlener. Connexxion is voortgekomen

nieuwe CEO van Connexxion ongeveer 35% lager dan die van zijn

uit een fusie van overheidsbedrijven in de transitieperiode naar

voorganger.

marktwerking in het openbaar vervoer. Inmiddels zijn er meer spelers op de openbaarvervoermarkt en wordt het genoemde publieke

Vermogensstructuur. In boekjaar 2010 heeft Connexxion de balansposi-

belang geborgd door de Wet Personenvervoer 2000. Derhalve is in

tie versterkt onder meer door verkoop van vastgoed en de toevoe-

overleg met de Tweede Kamer besloten dat Connexxion kan worden

ging van de winst over 2009 aan het eigen vermogen. Verder is het

verkocht. In 2007 is daartoe 66,67% van de aandelen van de staat

bedrijf erin geslaagd om in 2010 haar financieringslasten te verlagen

in Connexxion verkocht aan Transdev-BNG-Connexxion Holding

onder meer door investeringen door middel van operational lease

B.V. en is zowel een put als een call optie afgegeven voor de overige

te financieren. Hierdoor is ook het rendement op het geïnvesteerde

aandelen.

kapitaal verbeterd.

Het publiek belang wordt geborgd door:
• het aanbestedingsregime, waarvan de kern is vastgelegd in de Wet
Personenvervoer 2000 en onderliggende wet- en regelgeving.

21

COVRA
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

COVRA N.V.

Bedrijfssector

Radioactiefafvalmanagement

Vestigingsplaats

Nieuwdorp

Jaar van oprichting

1982

Aantal werknemers

51,3

Website

www.covra.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

172,9

163,2

150,0

Eigen vermogen19

10,4

9,4

7,6

Vreemd vermogen

162,5

153,8

142,4

Inkomsten

18,1

18,3

14,9

Winst

0,93

1,86

-3,77

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,06

0,06

0,05

Return on equity

8,9%

19,7%

-49,6%

0%

0%

0%

Pay-out ratio

2010

2009

2008

20.541

18.378

16.147

Totale volume opgeslagen
hoogradioactief afval (m3)

52.0

42,3

34,5

Aantal bezoekers
voorlichtingscentrum

2.752

3.100

2.328

Stralingsdosis aan de terreingrens
(% van toegestane limiet)

4,0%

5,0%

4,1%

Omgevingsbesmetting

nihil

nihil

nihil

Totale volume opgeslagen laagen middenradioactief afval (m3)

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

113

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
dr. H.D.K. Codée

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

145

-

145

51

Raad van commissarissen
Functie
ir. J.J. Verwer

Voorzitter

prof. dr. ir. M. de Bruin

Lid

dr. A.G.W.J. Lansink

Lid

drs. J. Lintjer

Lid

19

22

Vergoeding 2010 (€ ‘000)
13
10
10
10

I n het jaarverslag beheer staatsdeelnemingen 2009 waren abusievelijk de voorzieningen opgenomen in het eigen vermogen. Dit is in dit jaarverslag gecorrigeerd. Als
gevolg van deze correctie zijn ook het vreemd vermogen, solvabilteitsratio en return on equity gewijzigd.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

COVRA is in 1982 opgericht met het doel om uitvoering te geven aan

Strategie. De missie van COVRA is: “blijvend zorg dragen voor het

het nationale radioactief afval beleid. Dit beleid houdt in dat één

radioactief afval in Nederland”. In het beleidsplan 2009-2014 is als

centrale organisatie verantwoordelijk is voor achtereenvolgens de

strategie vastgelegd dat de missie voor COVRA wordt versterkt, ver-

overname van het radioactief afval bij de producenten, de verwer-

ruimd en verder wordt geprofileerd. Deze strategie houdt in het:

king tot een geconditioneerde vorm en voor de opslag onder ge-

• realiseren van optimale bedrijfs- en milieuprestaties;

controleerde omstandigheden. De duur van de opslagperiode is ten

• (doen) uitvoeren van een Nederlands/internationaal onder-

minste honderd jaar. Gedurende deze periode van opslag zal een
deel van de radioactiviteit van het afval vervallen tot onder de grens

zoeksprogramma voor eindberging;
• actief uitvoeren van voorlichtingsactiviteiten.

die een vergunning vereist en als niet-radioactief materiaal kunnen
worden afgevoerd. Het dan nog radioactieve deel zal naar een eind-

Investeringen. In het verslagjaar zijn geen investeringsbeslissingen ter

berging worden gebracht, na eventuele verdere bewerkingen. Tot de

goedkeuring voorgelegd aan de aandeelhouder. Periodiek breidt

leveranciers van radioactief afval behoren onder meer EPZ (eigenaar

COVRA opslagcapaciteit voor het radioactief afval uit.

van de kerncentrale in Borssele), ECN (van de onderzoeksreactor in
Petten), Technische Universiteit Delft (eigenaar van de onderzoeks-

Bezoldigingsbeleid. Het bezoldigingsbeleid van COVRA was reeds in

reactor in Delft) en ziekenhuizen.

lijn met de beloningsmethodiek bij staatsdeelnemingen. COVRA
behoort tot categorie “publiek”. De bezoldiging van de directeur is

Juridische status en eigendom

conform de uitgangspunten voor deze categorie.

De Centrale Organisatie voor Radioactief Afval is een naamloze vennootschap. Sinds 15 april 2002 is de Staat der Nederlanden de enige

Vermogensstructuur. Kenmerkend aan de balans van COVRA zijn de

aandeelhouder in deze vennootschap. COVRA heeft een bestuurder

voorzieningen die worden getroffen voor toekomstige kosten van

en een raad van commissarissen.

opslag en eindberging van het radioactief afval. Zo is voor de dekking van die toekomstige kosten een fonds opgericht. Dat fonds

Publiek belang

groeit deels door de vergoeding die leveranciers van COVRA betalen

Hoewel het beperkt is, vindt het gebruik van radioactieve stoffen

voor het gehele verdere traject van behandeling en opslag alsook

plaats in een breed gebied van toepassingen die niet zijn weg te

voor de eventuele eindberging. Met dit fonds kan COVRA beleg-

denken in de huidige maatschappij. Hierdoor zal er altijd radioac-

gingen doen binnen de beperkingen van een fondsreglement om

tief afval worden geproduceerd. Voor een goede en langdurige zorg

er voor te zorgen dat voldoende middelen beschikbaar zijn voor de

voor dit afval is het van belang dat de beheersorganisatie stabiel is

eindberging. Het gedeelte van de middelen die zijn gestort in het

en is gericht op een lang bestaan. COVRA dient als enige partij in

fonds voor de opslag van afval in het Hoogradioactief afvalbehan-

Nederland dit publieke belang voor langdurige zorg van radioactief

delings- en opslaggebouw - tijdens de actieve en passieve fase - en

afval.

de eindberging hiervan, is ondergebracht bij het ministerie van
Financiën. Eind 2010 was de omvang van alle voorzieningen in

COVRA is in essentie verantwoordelijk voor:

totaal ruim € 134 miljoen. De groei van het fonds blijft achter bij

• overname van radioactief afval bij de producenten;

eerder geprognosticeerde lijnen. Dit is onderwerp van gesprek tus-

• verwerking tot een geconditioneerde vorm van dit afval;

sen COVRA en de aandeelhouder.

• langdurige opslag onder gecontroleerde omstandigheden;

De statuten van COVRA schrijven voor dat de winst geheel gereser-

• het bewaken en controleren van al het opgeslagen afval;

veerd dient te worden, tenzij de aandeelhoudersvergadering anders

• voorbereiden van de eindberging.

beslist. Het resultaat over 2010 is toegevoegd aan de algemene
reserves.

Dit publieke belang wordt geborgd door:
• Kernenergiewet 1963 en de daarop gebaseerde besluiten;
• publiek aandeelhouderschap.

23

DNB
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

De Nederlandsche Bank N.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

1814

Aantal werknemers

1.538

Website

www.dnb.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

2009

2009

2008

133.412

131.238

114.614

Bankbiljetten in omloop (€ mln.)

44.147

42.397

39.203

Kosten prudentieel toezicht (€ mln.)

105

96

81

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

dr. A.H.E.M. Wellink

President

406,7

-

406,7

-

drs. H.J. Brouwer

Directeur

324,8

-

428,7

103,9

Totaal activa
Eigen vermogen20

27.609

22.047

19.074

Vreemd vermogen

105.803

109.191

95.540

1.761

1.941

3.377

Inkomsten
Winst

1.649

1.707

1.411

Dividend

1.567

1.565

1.128
1.128

Ontvangen door staat

1.567

1.565

Solvabiliteitsratio

0,21

0,17

0,17

Return on equity

6,0%

7,7%

7,4%

Pay-out ratio

95,0%

91,7%

80,0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

22

Global Reporting Initiative (GRI)

A+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Pensioen

mw. mr. A.J. Kellerman

Directeur

285,0

-

362,5

77,5

prof. dr. L.H. Hoogduin

Directeur

285,0

-

362,5

77,5

Raad van commissarissen
drs. J.F van Duyne
mr. E. Kist

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

35,3

Vice-voorzitter

29,5

mr. A.H. van Delden

Secretaris

23,6

drs. T. van de Graaf21

Lid

23,6

mw. drs. A.M. Fentener van Vlissingen

Lid

29,5

Z.K.H. de Prins van Oranje

Lid

11,8

mr. drs. F. Bolkestein

Lid

29,5

W.G. Tuinenburg

Lid

29,5

ir. G.J. Kleisterlee

Lid

29,5

E.H. Swaab

Lid

11,8

mw. prof. mr. H.M Vletter-van Dort

Lid

5,9

20
21

24

Dit is inclusief de herwaarderingsrekeningen.
Commissaris van overheidswege benoemd

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

DNB is in haar huidige vorm ontstaan uit een fusie van DNB en

De activiteiten van DNB volgen uit het Verdrag en uit de relatie met

de Pensioen- en verzekeringskamer in 2004 en zet zich in voor de

de staat als zbo; de vorm van vennootschap is historisch ingegeven.

bewaking van de financiële stabiliteit in Nederland. Ter uitvoering

Aan de relatie met DNB wordt door de staat niet zozeer als aandeel-

van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie heeft

houder invulling gegeven, maar als wetgever en als opdrachtgever.

DNB in het kader van het Europees Stelsel van Centrale Banken
(ESCB) als hoofddoel het handhaven van de prijsstabiliteit. Tevens
draagt DNB bij aan de verwezenlijking van de in artikel 3 van dit
verdrag omschreven doelstellingen van de Unie. Dit betekent onder
meer dat DNB als onderdeel van het ESCB onafhankelijk van de staat
bijdraagt aan het door het ESCB te bepalen en ten uitvoer te leggen
monetaire beleid van de EU, het beheren van de externe reserves
van de lidstaten en het bevorderen van de goede werking van het
betalingsverkeer. Voorts voert DNB enkele taken uit die haar bij wet

		

zijn opgedragen. Een belangrijke taak betreft het uitoefenen van
prudentieel toezicht op financiële instellingen in Nederland.
		
Juridische status en eigendom
De Nederlandsche Bank is een naamloze vennootschap. De staat
houdt 100% van de aandelen in DNB. Als zelfstandig bestuursorgaan

		

is DNB evenzo verbonden met de staat.
Als deelnemer aan het ESCB is DNB onafhankelijk in de uitvoering
van de bij het Verdrag opgedragen taken en plichten. Ook voor het
toezicht op de financiële markten heeft DNB van de wetgever een
onafhankelijke positie toegekend gekregen. DNB heeft een directie
en raad van commissarissen.
Publiek belang
Een stabiel financieel stelsel is essentieel voor het functioneren
van onze economie en daarmee voor onze welvaart. Daarom vormt
financiële stabiliteit de rode draad in de taakuitvoering van DNB.
Het publiek belang van DNB komt onder meer tot uiting in de drie
hoofdtaken van DNB:
• het mede bepalen en uitvoeren van het gemeenschappelijke
monetaire beleid in het eurogebied;
• het bevorderen van een goede werking van het betalingsverkeer;
• het houden van prudentieel toezicht op financiële instellingen
in Nederland.
Deze publieke belangen worden geborgd door:
• Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie;
• Bankwet 1998;
• publiek aandeelhouderschap.

25

FMO
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Nederlandse Financierings-Maatschappij Voor Ontwikkelingslanden N.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1970

Aantal werknemers

274

Website

www.fmo.nl

Belang Staat der Nederlanden

51%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

4.305

3.772

3.654

BIS Solvency ratio

2010

2009

2008

29,0%

29,7%

29,6%

Eigen vermogen

1.514

1.327

1.229

Equityportefeuille (€ mln.)

688

531

456

Vreemd vermogen

2.791

2.445

2.425

Leningportefeuille private partijen
(€ mln.)

2.213

1.905

1.723

Economic Development Impact
Score (“EDIS”)

67

65

63

Inkomsten

225,2

166,3

209,6

Winst

126,2

59,9

48,1

Dividend

1,9

1,5

1,2

Ontvangen door staat

0,8

0,7

0,5

Solvabiliteitsratio

0,35

0,35

0,34

Return on equity

8,3%

4,5%

3,9%

Pay-out ratio

1,5%

2,5%

2,5%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

24

Global Reporting Initiative (GRI)

B

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Raad van bestuur
Nanno Kleiterp
Nico Pijl
Jurgen Rigterink

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

CEO

263

58

321

93

CR&FO

185

45

230

80

CIO

208

45

253

41

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2009 (€ ‘000)

Voorzitter

27,5

Rein Willems

Vice-voorzitter

18

Bert Bruggink

Lid

19

Dolf Collee

Lid

18

Jean Frijns

Lid

12,5

Agnes Jongerius

Lid

17

Pier Vellinga

Lid

18

Willy Angenent

26

Pensioen

Beschrijving

Frontiers, die de periode 2009-2012 bestrijkt, geeft FMO aan zich

FMO is opgericht in 1970 als onderdeel van het ontwikkelingsbeleid

toe te zullen leggen op de financiële, huisvesting-, en energiesector

van het toenmalige kabinet. FMO is een ontwikkelingsbank die als

in ontwikkelingslanden. De staat hanteert als richtlijn dat FMO’s

doel heeft een bijdrage te leveren aan de bevordering van duurzame

strategie naast rendabel ook in lijn moet zijn met de genoemde

economische groei in ontwikkelingslanden. Dit doet zij door bedrij-

overeenkomst. Hierin zijn onder andere de beleidsuitgangspunten

ven in ontwikkelingslanden eigen vermogen te verschaffen of lenin-

van de ontwikkelingsbank opgenomen.

gen te verstrekken waarbij alleen rendabele projecten in aanmerking
komen voor financiering die voldoen aan FMO’s sociale, milieu en

Investeringen. Kredietverstrekking en participaties vormen voor een

“good governance” standaarden. De activiteiten van de ontwikke-

bank als FMO de belangrijkste investeringen. FMO investeert in

lingsbank zijn complementair aan die van commerciële partijen. Dit

ontwikkelingslanden en deelt bij het opstellen van de strategie

betekent dat in beginsel alleen maar projecten gefinancierd worden

landen in op basis van de drie categorieën die door de Wereldbank

die onder identieke condities niet door marktpartijen gefinancierd

worden gehanteerd. De Wereldbank maakt onderscheid tussen de

zouden worden. Op deze manier probeert FMO de stroom van finan-

zogenaamde low-income economies, lower-middle income econo-

cieringen naar onder andere de ontwikkelingslanden te faciliteren.

mies en upper-middle income economies. In de overeenkomst met

Hierdoor neemt FMO een katalyserende positie in voor wat betreft de

de staat uit 1998 is vastgesteld dat FMO er naar zal streven om circa

financiering van initiatieven in ontwikkelingslanden.

70% van de financieringen in de low-income economies en lower
middle-income economies te realiseren, waarvan circa 35 % punt

Juridische status en eigendom

in de low-income economies. Alleen investeringen groter dan een

De Nederlandse Financierings-Maatschappij voor Ontwikkelings-

derde van het uitstaande kapitaal behoeven goedkeuring van aan-

landen is een naamloze vennootschap waarvan de staat 51% van de

deelhouders. Die hebben zich in het verslagjaar niet voorgedaan.

stemgerechtigde aandelen houdt. De overige 49% van de aandelen

Voor wat betreft investeringen realiseerde FMO dit boekjaar ruim €

is grotendeels in eigendom van commerciële banken. De vennoot-

1,026 miljard aan nieuwe investeringen. Hiermee nam de omvang

schap is ingericht volgens het structuurregime.

van de nieuwe committeringen toe met ruim € 100 miljoen ten

In de periode tussen 1999 en 2005 heeft de staat ook een bedrag van

opzichte van 2009. Gelijktijdig is de kwaliteit van de leningenporte-

in totaal € 658 miljoen gestort dat als kapitaal is opgenomen in de

feuille in dezelfde periode verbeterd, wat onder meer tot uitdruk-

balans van FMO. Hiermee is meer dan 90% van FMO’s eigen vermo-

king komt in de afname van het percentage Non Performing Loans

gen verschaft door de staat.

met krap een procentpunt naar 2,3%.

Publiek belang

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van het nieuwe beoordelingskader

FMO is opgericht om duurzame economische groei in ontwikke-

voor beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen, heeft de ava in 2009

lingslanden te bevorderen. Door de private sector in deze landen te

een nieuw beloningsbeleid voor de raad van bestuur van FMO

versterken, wil de staat een bijdrage leveren aan het terugdringen

vastgesteld. De beloning voor de raad van bestuur van FMO was al

van armoede. Met de staat als grootste aandeelhouder heeft FMO

redelijk gematigd, waardoor de verlaging van 5% beperkter is dan bij

een AAA-status, wat extra zekerheid biedt aan kapitaalverschaffers.

andere staatsdeelnemingen.

Met het kapitaal financiert FMO projecten in ontwikkelingslanden
die veelal een hoog financieel risicoprofiel hebben.

Vermogensstructuur. FMO heeft in maart 2008 een banklicentie verkregen en valt sindsdien onder toezicht van De Nederlandsche Bank.

Dit publiek belang wordt geborgd door:

De ontwikkelingsbank voldoet aan de solvabiliteitseisen die door

• overeenkomst Staat-FMO van 16 november 1998 en het bijbeho-

DNB zijn opgesteld en hanteert hiernaast intern nog prudentere

rende addendum;
• publiek aandeelhouderschap.

richtlijnen. Uit het dividendbeleid dat de staat met FMO is overeengekomen, vloeit voort dat het grootste gedeelte van de nettowinst
aan de reserves wordt toegevoegd. De lage dividenduitkering wordt

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. FMO stelt vierjaarlijks de strategie op, waarna het aan de

door de staat geaccepteerd, omdat dat onder meer bijdraagt aan de
versterking van de vermogensstructuur.

staat ter raadpleging wordt voorgelegd. In de strategie Moving

27

Gasunie2223242526272829
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

N.V. Nederlandse Gasunie

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

1963

Aantal werknemers

1.713

Website

www.gasunie.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)
Totaal activa

2010

2009

2008

11.113

10.326

9.934

Eigen vermogen

5.261

5.310

5.531

Vreemd vermogen

5.852

5.017

4.403

Inkomsten

1.523

1.668,7

1.506,1

Winst

453,7

121,8

394,1

Dividend

181,5

415,9

295,6

Ontvangen door staat

181,5

415,9

295,6

Solvabiliteitsratio

0,47

0,51

0,56

Return on equity

8,6%

2,3%

7,1%

Pay-out ratio

40,0%

341,5%22

75,0%

2010

2009

2008

Getransporteerd volume in
Nederland (mld. m3)

111

99

108

Getransporteerd volume in
Duitsland (mld. m3)

24

2523

9,324

Investeringen materiële vaste
activa (€ mln.)

1171

109325

458

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

19

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

P.C. van Gelder MSc26.

CEO

87

29

116

Pensioen
15

mr. M.P. Kramer27

CFO

264

53

317

1.238

drs. ir. H.A.T. Chin Sue RC

CFO

238

67

305

75

ing. E. Dam

Lid

238

72

310

81

drs. P.E.G. Trienekes28

Lid

238

74

312

572

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

39

Vice-voorzitter

31

ir. H.L.J. Noy

Lid

32

prof. mr. H.M. van der Woude29.

Lid

17

drs. A. Lont

Lid

27

ir. J.P.H.J. Vermeire

Lid

30

ir. G.J. van Luijk
drs. C. Griffioen RA

22
23
24
25
26
27

28
29

28

De payout ratio is gelijk aan 75% van het resultaat voor de bijzondere afwaardering op het Duitse netwerk.
In het jaarverslag beheer staatsdeelnemingen 2009 is abusievelijk 23.5 mld. m³ opgenomen.
Vanaf 1 juli 2008.
In jaarverslag beheer staatsdeelnemingen 2009 is abusievelijk € 819 mln opgenomen, dit betreffen echter de investeringen van de vennootschappelijke jaarrekening.
In functie per 1 september 2010
Per 1 september heeft de heer Kramer gebruik gemaakt van de bij zijn indiensttreding in 2003 overeengekomen optie om op 60 jarige leeftijd met pensioen te gaan met
een daarmee overeengekomen regeling.
Met de heer Trienekens zijn bij zijn aantreden afspraken gemaakt waarbij ook hij ook de optie had om op 60-jarige leeftijd met een aangepaste pensioenregeling uit te treden.
Afgetreden per 1 oktober

Beschrijving
Sinds de afsplitsing van de handelsactiviteiten in 2005 richt Gasunie zich
op landelijk gastransport en op gasinfrastructuur activiteiten. Hieronder
vallen onder meer het beheer en de ontwikkeling van het gastransportnet, en het aanbieden van gastransport en hieraan complementaire
diensten zoals gasopslag, LNG-infrastructuur en participatie in langeaf-

• eerlijke mededinging: non-discriminatoire toegang tot het
gastransportnet;
• voorkomen van misbruik van marktmacht: doelmatig beheer
van het gastransportnet;
• veiligheid van het gastransportnet en van installaties die gas
verbruiken, waarbij het milieu wordt ontzien.

standslijnen om de aanvoer van gas naar Noordwest-Europa te borgen
en te bevorderen. Gasunie is de eerste onafhankelijke aanbieder van gas-

Dit publiek belang wordt geborgd door:

transport met een omvangrijk grensoverschrijdend netwerk in Europa.

• Gaswet;

Gasunie combineert gereguleerde gastransportdiensten met aanvullende

• Besluit milieutaak gasbedrijven Gaswet;

niet-gereguleerde diensten. Deze combinatie stelt Gasunie in staat de

• Besluit stimulering duurzame energieproductie;

langetermijndoelstellingen te realiseren, gericht op de ontwikkeling van

• Besluit leveringszekerheid Gaswet;

een infrastructuurbedrijf met een centrale rol in de Europese energie-

• publiek aandeelhouderschap.

voorziening.
Via het landelijke transportnet vervoert Gasunie aardgas naar grote

Invulling aandeelhouderschap

gasverbruikende industrieën, die direct op dit netwerk zijn aangesloten,

Strategie. De strategische doelstellingen van Gasunie passen bin-

en naar andere netwerkbedrijven in binnen- en buitenland die het gas

nen het gasrotondebeleid van de overheid. Dit beleid heeft tot doel

verder brengen naar de consumenten en bedrijven. De belangrijkste taak

om - met het oog op de teruglopende Europese aardgasproductie

van Gasunie is om haar rol in de Europese gasmarkt en energievoorzie-

- de gasvoorziening binnen Noordwest-Europa te faciliteren en te

ning veilig, betrouwbaar en efficiënt te vervullen. Gasunie levert hiermee

bevorderen. Voorzieningszekerheid voor Nederland en Europa, het

ook een bijdrage aan de verduurzaming van de toekomstige energiemix

bevorderen van een liquide gasmarkt voor consumenten en het

in Nederland en Europa, omdat aardgas bij uitstek geschikt is om de

bedrijfsleven, een leidende rol in de ontwikkeling van de Europese

transitie naar een duurzame energievoorziening mogelijk te maken.

gasinfrastructuur, het bevorderen van de transitie naar een duurzame
energievoorziening en het benutten van hoogwaardige kennis zijn

Juridische status en eigendom

hierin leidende doelstellingen. Als enig aandeelhouder wordt de

Gasunie is een naamloze vennootschap waarvan de staat 100% van

minister van Financiën nauw betrokken bij de vertaling van het beleid

de stemgerechtigde aandelen houdt. Voor de onderneming geldt het

in de strategie.

verlicht structuurregime.
Gas Transport Services B.V. (“GTS”) is als 100%-dochter van Gasunie

Investeringen. Voorgenomen deelnemingen en investeringen door

verantwoordelijk voor de uitvoering van wettelijke taken inzake

Gasunie, die meer bedragen dan respectievelijk € 50 miljoen en

onafhankelijk beheer van het Nederlandse gastransportnet. Gasunie

€ 100 miljoen, dienen ter goedkeuring te worden voorgelegd aan de

Deutschland GmbH & Co. KG is verantwoordelijk voor het Noord-Duitse

minister van Financiën als aandeelhouder. In 2010 is ingestemd met

netwerk. Om de markt zo goed mogelijk te bedienen, wordt het geregu-

de participatie van Gasunie in het consortium dat de Nord Europai-

leerde netwerk in beide landen zoveel mogelijk als één geheel beheerd.

sche Erdgas-Leitung (NEL) voorbereidt.

Publiek belang

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van het nieuwe beoordelingskader

Het publieke belang van Gasunie bestaat uit het borgen van de

voor beloningsbeleid bij staatsdeelnemingen, heeft de minister

zekerheid van transport (“leveringzekerheid”) en de lange termijn

van Financiën in 2009 een nieuw beloningsbeleid voor de raad van

voorzieningszekerheid, waarbij betaalbaarheid van gas en veiligheid

bestuur van Gasunie vastgesteld. De bereikte matiging van de totale

van de gasinfrastructuur de belangrijkste randvoorwaarden zijn.

maximale beloning bedraagt ongeveer 26%.

Specifiek voor Gasunie-dochter GTS, als beheerder van het landelijk

Vermogensstructuur. In het licht van Gasunies investeringsprogramma

gastransportnet, gelden de volgende publieke belangen:

voor de middellange termijn is eerder afgesproken om voor het

• continuïteit en kwaliteit van het gastransportnet en aanverwante ta-

dividend een pay-out ratio te hanteren van 75% over de boekjaren 2009-

ken garanderen als vitale schakel van het Nederlandse gastransport;

2012. Anticiperend op een aangescherpt reguleringsregime en de daaruit

• op doelmatige wijze investeren in voldoende transportcapaciteit

voortvloeiende onduidelijkheid over de financiële positie van Gasunie is

om te voorzien in de totale marktbehoefte, waaronder bevorde-

besloten om voor het boekjaar 2010 de pay-out te verlagen naar 40%.

ring van de inname uit kleine velden;

29

Havenbedrijf Rotterdam
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Havenbedrijf Rotterdam N.V.

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Rotterdam

Jaar van oprichting

1932

Aantal werknemers

1.22430

Website

www.portofrotterdam.com

Belang Staat der Nederlanden

29,17%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

3.280

3.088

2.677

2010

2009

2008

Overslag (mln. metric tons)

430

387

421

34.404

33.352

36.415

7,0%

7,8%

9,2%

Eigen vermogen

1.770

1.645

1.080

Aantal bezoeken zeeschepen

Vreemd vermogen

1.427

1.362

1.513

Rendemet werkzaam vermogen

Inkomsten

551,4

519,4

522,6

Winst

154,2

167,4

151,0

Dividend

63,8

61,1

43,7

Ontvangen door staat

18,6

16,5

2,1

Solvabiliteitsratio

0,54

0,53

0,40

Return on equity

8,7%

10,2%

14,0%

Pay-out ratio

41,4%

36,5%

29,0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

26

Global Reporting Initiative (GRI)

A+

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

ir. drs. H.N.J. Smits

CEO

329

82

411

96

ir. T. Menssen MBA

CFO

263

79

324

71

ing. A.G.F. Toet

COO

263

40

302

61

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

President-commissaris

35

Plv. president-commissaris

30

R.P.M. van Slobbe

Lid

30

ir. J.M. Kroon MBA

Lid

30

drs. R.M. Smit

Lid

30

A.J. Scheepbouwer
drs. R.J.N. Abrahamsen

30

30

Dit betreft het aantal personen.

Pensioen

Beschrijving

• de PKB PMR32 (nu: “AMvB Ruimte”);

Het Havenbedrijf Rotterdam is beheerder, exploitant en ontwikkelaar

• de Uitwerkingsovereenkomsten PMR;

van het Rotterdamse haven- en industriegebied. De doelen van het

• de Convenanten Haventarieven HbR-Deltalinqs en HbR-VNPI33.;

Havenbedrijf Rotterdam zijn ontwikkeling, aanleg, beheer en exploi-

• het Havenmeesterconvenant;

tatie van het haven- en industriegebied in Rotterdam, en het bevorde-

• de Akte Vestiging Erfpacht I en II Maasvlakte II;

ren van een effectieve, veilige en efficiënte scheepvaartafwikkeling in

• Overeenkomst Taakverwaarlozing;

de Rotterdamse haven en het aanloopgebied voor de kust. Het Haven-

• publiek aandeelhouderschap.

bedrijf Rotterdam verhuurt – via langlopende contracten - haventerInvulling aandeelhouderschap

reinen aan bedrijven, met name aan op- en overslagbedrijven en de
(petro)chemische industrie, waaronder energieproducenten. De be-

Strategie. Het Havenbedrijf Rotterdam heeft vanuit haar statutaire doe-

langrijkste inkomstenstromen zijn huurinkomsten en havengelden.

len de volgende missie geformuleerd: “Het Havenbedrijf Rotterdam

Het Havenbedrijf Rotterdam investeert in de ontwikkeling van nieuwe

ontwikkelt in partnerschap dé Europese haven van wereldklasse.”

haventerreinen, met name Maasvlakte II, in openbare infrastructuur,

Het Havenbedrijf Rotterdam zet in op het verder ontwikkelen van het

zoals wegen in het havengebied, en in klantspecifieke infrastructuur,

haven- en industriecomplex Rotterdam tot het meest concurrerende,

zoals kademuren en aanlegsteigers. Ook wordt geïnvesteerd in de

innovatieve en duurzame ter wereld. Het bedrijf creëert waarde voor

achterlandketen (bijvoorbeeld Portbase, containertransferium) en

klanten door het ontwikkelen van ketens, netwerken en clusters.

het buitenland (Sohar). Om de scheepvaart optimaal af te wikkelen,

Voor de langere termijn ontwikkelt het Havenbedrijf de Havenvisie

wordt geïnvesteerd in een verkeersbegeleidend systeem, patrouille-

2030. In mei 2011 is de ontwerp-Havenvisie gepresenteerd zodat

vaartuigen en calamiteitenbestrijding.

daarover een brede maatschappelijke discussie gevoerd kan worden.
Investeringen. Zonder twijfel is de grootste investering op dit moment

Juridische status en eigendom
Het Havenbedrijf Rotterdam is een naamloze vennootschap. Er zijn twee

Maasvlakte II: de ontwikkeling van 2.000 hectare nieuw gebied waardoor

aandeelhouders: de gemeente Rotterdam en de staat. De gemeente Rot-

de haven twintig procent groter wordt. Naar verwachting kan Maasvlakte

terdam heeft 705/6% van de aandelen, de staat 291/6%. Na de verzelfstandi-

II in 2013 in gebruik worden genomen. De investering in Maasvlakte II is

ging van het Gemeentelijk Havenbedrijf in het Havenbedrijf Rotterdam

ongeveer € 3 miljard groot. Wat betreft het bestaand Rotterdams gebied

is op 23 mei 2007 de staat toegetreden als medeaandeelhouder.

is het investeringsportfolio voor de komende jaren rond de € 175 miljoen

Het Havenbedrijf Rotterdam heeft een raad van bestuur en een raad van

per jaar. Dit zijn investeringen in (onder meer) klantgebonden investe-

commissarissen. Het verlicht structuurregime is van toepassing op het

ringsinitiatieven, openbare inrichting, deelnemingen en vastgoed. In

Havenbedrijf.

de aandeelhoudersovereenkomst is vastgelegd dat investeringen groter
dan € 50 miljoen ter goedkeuring aan de algemene vergadering van

Publiek belang

aandeelhouders moeten worden voorgelegd. Internationale participaties

De Rotterdamse haven is van grote betekenis voor de Nederlandse

moeten altijd aan de aandeelhouders voorgelegd worden. In 2010 heb-

economie en het vestigingsklimaat, aangezien het een van de be-

ben aandeelhouders ingestemd met een investering van ongeveer € 200

langrijkste kruispunten van goederenstromen ter wereld is. De aan-

miljoen ter verbreding van de Amazonehaven opdat zgn. ULCC’s (Ultra

leiding voor participatie door het Rijk in Havenbedrijf Rotterdam is

Large Container Carriers) hier kunnen lossen.

de aanleg van de Maasvlakte II. De volgende groepen van publieke
belangen zijn gedefinieerd voor het Havenbedrijf:

Bezoldigingsbeleid. Het Havenbedrijf is in het beoordelingskader

• continuïteit en kwaliteit van de haven Rotterdam als vitale scha-

bezoldigingsbeleid ingedeeld in de categorie “markt-publiek”. Het
Havenbedrijf Rotterdam en de aandeelhouders zijn het met elkaar

kel in de mainport;
• efficiënte marktverhoudingen: eerlijke mededinging en vrije

eens over een nieuw bezoldigingsbeleid.

toegang tot infrastructuur;
• nautische veiligheid en duurzaam ruimtegebruik.

Vermogenspositie. De vermogenspositie van het Havenbedrijf Rotterdam is solide en er worden geen wijzigingen in het vigerende

Deze publieke belangen worden geborgd door :
31

31

 ie ook Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2004-2005, 24 691, nr.
Z
60; Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2005-2006, 28165, nr. 46;
en Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2005-2006, 24691, nr. 71.

dividendbeleid voorzien.

32
33

Planologische Kernbeslissing-Plus Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Overeengekomen op 9 juni 2011

31

Holland Casino
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

De Nationale Stichting tot Exploitatie van Casinospelen (Holland Casino)

Bedrijfssector

Kansspelen

Vestigingsplaats

Hoofddorp

Jaar van oprichting

1974

Aantal werknemers

3.347

Website

www.hollandcasino.nl

Belang Staat der Nederlanden

Stichting onder controle van de staat

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

237

239

263

Aantal bezoeken (duizendtallen)

Eigen vermogen

62

7234

49

Besteding per bezoek (€)

Vreemd vermogen

151

154

142

Inkomsten35

546,7

595,6

700,0

Winst

-9,9

-2,5

14,3

Dividend36

0

-12,0

45,8

Ontvangen door staat

0

-12,0

45,8

Solvabiliteitsratio

0,26

0,30

0,19

Return on equity

-16,0%

-3,5%

29,0%

0%

-155,1%

320,3%

Pay-out ratio

2010

2009

2008

5.624

6.218

6.917

97

96

101

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

55

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

D.F. Flink

CEO

278,5

33,4

311,9

Pensioen
45,2

drs. W.G. Kooijman

CFO

218,9

42,1

261,0

35,0

N.M.A.M. Leisse

COO

175,0

11,8

186,8

27,6

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

28,5

drs. A. Schouwenaar

Vice-voorzitter

23,3

W.J.M. van den Dijssel

Lid

22,5

F.I.M. Houterman

Lid

20,5

mw. drs. A.E.J.M. Schaapveld MA

Lid

22,5

mr. W.F.C. Stevens

Lid

20,5

mr. B. Staal

34
35
36

32

Een stelselwijziging heeft geleid tot herrekening van het Eigen Vermogen ultimo 2009.
Dit betreft de bruto inkomsten voor kansspelbelasting.
In 2008 is minder winst gerealiseerd dan gedurende het jaar per kwartaal al was afgedragen aan de staat. Hierdoor ontving de staat in 2008 meer dividend dan de uiteindelijk gerealiseerde winst in 2008 en diende de staat in 2009 € 12 miljoen van de in 2008 teveel afgedragen winst terug te storten aan Holland Casino. De pay-out ratio geeft
in 2008 en 2009 dan ook geen reëel beeld.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

Holland Casino is in 1974 opgericht om vanuit de kanalisatiege-

Strategie. Holland Casino heeft de statutaire verplichting om ten minste

dachte een legaal alternatief te bieden voor het illegale aanbod op

iedere drie jaar een beleidsplan vast te stellen en toe te zenden aan de

het gebied van casinospelen. Sinds december 1975 is Holland Casino

minister van Financiën. In dit plan wordt de wens van zowel de over-

door de Nederlandse overheid aangewezen als enig vergunninghou-

heid als van Holland Casino centraal gesteld om een optimale balans

der voor het aanbieden van casinospelen in Nederland. Het doel van

te waarborgen tussen betrokken publieke belangen, consumentenbe-

Holland Casino is het organiseren van casino’s met inachtneming

langen, de continuïteit van de onderneming en een goed aanstuurbaar

van de geldende wettelijke bepalingen, de op grond daarvan ver-

en besluitvaardig bedrijf. Het volgende plan wordt in 2012 verwacht. De

leende vergunningen en de daarbij gestelde voorwaarden.

strategie ziet op een vernieuwd casinoconcept en kent als hoofdthe-

Holland Casino geeft bij haar bedrijfsvoering invulling aan de doel-

ma’s maatschappelijke relevantie (bijdragen aan bescherming van de

stellingen van het Nederlands kansspelbeleid, waarvan de uitgangs-

consument en bijdragen aan de kwaliteit van de samenleving), en een

punten zijn geformuleerd in de Wet op de Kansspelen.

uniek aanbod van spel en speelsheid. Om de continuïteit van Holland
Casino én het publiek belang te borgen is het van belang dat Holland

Juridische status en eigendom
De Nationale Stichting tot Exploitatie van Casinospelen in Neder-

Casino ook een commerciële focus houdt, onder meer vanwege de
concurrentie van andere vormen van entertainment.

land is een stichting en heeft dus geen aandelenkapitaal zoals een
kapitaalvennootschap. De minister van Financiën is verantwoorde-

Investeringen. Vanuit de hiervoor genoemde strategie volgen investe-

lijk voor het beheer en treedt op als ware hij aandeelhouder. Hol-

ringen in modernisering van de speel- en horecaruimten en horeca-

land Casino wordt derhalve behandeld als een staatsdeelneming.

faciliteiten. Enkele vervangingsinvesteringen, die uitgesteld waren,

In de statuten van Holland Casino zijn de rechten en bevoegdheden

zullen tegelijkertijd met deze geplande modernisering plaatsvinden.

van de minister van Financiën vastgelegd. Onder de minister van

Verder zal geïnvesteerd worden in twee vervangende vestigingen in

Veiligheid en Justitie vallen de beleidsmatige bevoegdheden.

Utrecht en Venlo. In het verslagjaar zijn geen investeringsvoorstellen aan de aandeelhouder ter goedkeuring voorgelegd.

Publiek belang
Het hoofddoel van het kansspelbeleid is het reguleren en beheer-

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die wordt

sen van kansspelen met bijzondere aandacht voor het tegengaan

gehanteerd voor staatsdeelnemingen, is een nieuw beloningsbeleid

van kansspelverslaving, het beschermen van de consument en het

vastgesteld per 1 januari 2011. De beloningen voor de toekomstige le-

tegengaan van illegaliteit en criminaliteit. Uit dit algemene hoofd-

den van de raad van bestuur bij Holland Casino worden met dit nieuwe

doel volgt het publiek belang van Holland Casino, namelijk:

beleid met 19% gematigd.

• het leiden van de vraag naar een betrouwbaar en gecontroleerd
legaal aanbod van casinospelen;
• het beschermen van de consument en het tegengaan van kans-

Vermogensstructuur. Op grond van de statuten draagt Holland Casino
– in principe – 100% van de winst af aan de Staat der Nederlanden.

spelverslaving door te voorkomen dat de sector wordt verstoord

Holland Casino kan uit de netto-opbrengst van de gezamenlijke

door oneerlijke, ondeskundige en onbetrouwbare aanbieders

speelcasino’s ten behoeve van de continuïteit van de exploitatie een

van (casino)spelen.

reservering ter opbouw van een eigen vermogen vormen. De omvang
van het eigen vermogen wordt aan de hand van een voorstel van de

Dit publiek belang wordt geborgd door:

raad van commissarissen door de minister van Financiën vastgesteld.

• Wet op de Kansspelen;

Sinds medio 2008 staan de resultaten van Holland Casino onder druk

• Beschikking Casinospelen 1996;

als gevolg van onder andere het rookverbod, de economische crisis en

• Besluit College van Toezicht op de Kansspelen;

de concurrentie van andere vormen van entertainment, zoals legale

• Kansspelenbesluit;

speelautomatenhallen, illegaal kansspelaanbod en andere uitgaans-

• Speelautomatenbesluit 2000;

gelegenheden. Over 2010 heeft dit geleid tot een verlies van €9,9 mln.

• Uitvoeringsbesluit Wet ter voorkoming van witwassen en finan-

Dit verlies is ten laste gekomen van het eigen vermogen van Holland

cieren van terrorisme;

Casino, waardoor de vermogenspositie van Holland Casino is verzwakt.

• publiek aandeelhouderschap.

33

KLM35 37383940
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Koninklijke Luchtvaart Maatschappij N.V.

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Amstelveen

Jaar van oprichting

1919

Aantal werknemers

33.442

Website

www.klm.nl

Belang Staat der Nederlanden

5,92%

Financieel overzicht37

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)
Totaal activa

2010

2009

2008

10.799

10.799

11.017

Bezettingsgraad passagiers (%)

2009

2008

2007

83,6%

82,2%

81,6%

Eigen vermogen

2.238

2.238

2.098

Bezettingsgraad vrachtvervoer (%)

73,6%

67,9%

67,9%

Vreemd vermogen

8.559

8.559

8.918

Available seat kilometers (mln.)

92.064

90.168

93.992

Inkomsten

8.651

7.469

8.182

Aantal passagiers (KLM Company)

23.104

22.446

23.505

147

-383

-194

Winst
Dividend

9,5

0

0

Ontvangen door staat

1,3

0

0

Solvabiliteitsratio

0,24

0,21

0,19

Return on equity

5%

-17%

-9%

Pay-out ratio

6%

0%

0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

1738

Global Reporting Initiative (GRI)

A

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

P.F. Hartman

President-directeur

675

675

1.350

101

F.N.P. Gagey

Financieel directeur

413

331

744

-40

Directeur

304

176

480

76

J.E.C. de Groot

39

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

44,5

Vice-voorzitter

34,5

I.P Asscher-Vonk

Lid

29,5

J.D.F.C. Blanchet

Lid

26,5

H. Guillaume

Lid

28,5

W. Kok

Lid

31,0

R. Laan

Lid

29,5

J. Peyrelevade

Lid

26,5

H.N.J. Smits

Lid

30,5

K.J. Storm
J.D.F. Martre

37
38
39

40

34

KLM werkt met een zogenoemd gebroken boekjaar. Onderstaande gegevens zien op 2010/2011.
Dit betreft de score van Air France-KLM en niet van de groepsmaatschappij KLM, waar de andere cijfers uit deze tabel op zien.
Dit is het short term incentive plan. Daarnaast is er ook een long term incentive plan in de vorm van zogenoemde phantom shares. De waarde van deze phantom shares
kan pas op het moment van uitoefening (verkoop) worden vastgesteld, en is hier daarom buiten beschouwing gelaten.
De pensioenkosten en sociale lasten van de heer Gagey worden gedragen door Air France.

Beschrijving

publiekrechtelijke instrumenten (zie onderstaand) en overeenkom-

In 1919 werd in Den Haag de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij

sten tussen de Nederlandse staat en Air France-KLM die zijn afgespro-

voor Nederland en Koloniën opgericht. Op 30 september 2003 heeft

ken ten tijde van de fusie, met name ten aanzien van de rol van KLM

de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, mede namens de

voor de Nederlandse netwerkkwaliteit. Hiervoor zijn zogeheten ‘state

minister van Financiën, ingestemd met een fusie tussen KLM en

assurances’ afgesproken, zie Kamerstuk 2009 – 2010, 29232, nr. 6.

Air France . De fusie was onder meer ingegeven door de positieve
41

bijdrage die de combinatie de komende jaren kon leveren aan de

Dit publiek belang wordt geborgd door:

positie en ontwikkeling van KLM en de luchthaven Schiphol en

• Wet Luchtvaart;

daarmee aan de Nederlandse bereikbaarheid. Bovendien zou de ge-

• State assurances (zie Kamerstuk 2009 – 2010, 29232, nr. 6);

fuseerde onderneming de grootste luchtvaartcombinatie in Europa

• Luchtvaartovereenkomsten Nederland en derden;

en één van de grootste in de wereld zijn.

• Luchtvaartovereenkomsten Europese Unie en derden.

Juridische status en eigendom

Invulling aandeelhouderschap

KLM is een naamloze vennootschap naar Nederlands recht. KLM

Daar waar relevant stemt de staat op de algemene vergadering van

kent een directie en een raad van commissarissen. Sinds mei 2007

aandeelhouders conform de uitgangspunten van de Nota Deelne-

kent KLM een verlicht structuurregime.

mingenbeleid Rijksoverheid uit 2007. Echter, gezien het beperkte

Op 31 maart 2010 ziet de aandeelhoudersstructuur van KLM er als

belang van de staat in KLM en de aanwezigheid van een andere prio-

volgt uit. Air France KLM houdt:

riteitsaandeelhouder (de holding Air France-KLM S.A.) is de invloed

• alle KLM-prioriteitsaandelen en een gedeelte van de gewone

van de Nederlandse staat als aandeelhouder zeer beperkt.

aandelen, tezamen 49% van het stemrecht in KLM vertegenwoordigend;
• de certificaten, uitgegeven door de Stichting Administratiekantoor KLM (“SAK I”), die zien op gewone KLM-aandelen en op de
cumulatief preferente aandelen A gehouden door SAK I.
• de certificaten, uitgegeven door de Stichting Administratiekantoor Cumulatief Preferente Aandelen C (“SAK II”), die zien op de
cumulatief preferente aandelen C gehouden door SAK II.
SAK I houdt 33,16% van het stemrecht in KLM op basis van de gewone
aandelen en de cumulatief preferente aandelen A. SAK II houdt 11,25%
van het stemrecht in KLM op basis van de cumulatief preferente
aandelen C. De Nederlandse staat houdt direct cumulatief preferente
aandelen A, welke 5,92% van het stemrecht representeren.
De operationele bedrijven van KLM en Air France zijn naast elkaar ondergebracht in een Franse holdingmaatschappij, Air France-KLM S.A.
Publiek belang
Het netwerk van internationale verbindingen dat vanaf de mainport
Schiphol wordt aangeboden is van groot belang voor de bereikbaarheid, de economie en de concurrentiekracht van Nederland.
KLM is als Nederlandse “home carrier” met een uitgebreid intercontinentaal en Europees netwerk een belangrijke pijler binnen
de Nederlandse luchtvaart. Dit belang wordt vooral geborgd door
41

Tweede Kamer der Staten-Generaal, vergaderjaar 2003-2004, 29232, nr. 1.

35

Koninklijke Nederlandse Munt
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Koninklijke Nederlandse Munt N.V.

Bedrijfssector

Metaalbewerking

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1994

Aantal werknemers

90

Website

www.knm.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht
(€ mln.)
Totaal activa

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2010

2009

2008

33

34

34

Eigen vermogen

10

10

10

Vreemd vermogen

22

23

24
39,7

Inkomsten

28,1

32,8

Winst

0,5

0,8

0,6

Dividend

0,2

0,4

0,3

Ontvangen door staat

0,2

0,4

0,3

Solvabiliteitsratio

0,30

0,29

0,29

Return on equity

4,6%

7,48%

5,66%

Pay-out ratio

50%

50%

50%

Productie van euromunten (mln.)

2010

2009

2008

40

47,2

76,1

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

46

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur
ir. M.T. Brouwer

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

165

13

177

34

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

19,3

R.M. Lubbers

Lid

13,6

mw. ir. W.A.A. Peek-Vissers

Lid

13,6

prof. drs. A. Verberk RA

36

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

De missie van de Koninklijke Nederlandse Munt is het slaan van

Strategie. De Koninklijke Nederlandse Munt wil behoren tot de top-

munten en daaraan gerelateerde producten, de ontwikkeling en

vijf van Europese munthuizen als het gaat om kennis van de markt,

exploitatie van de hiervoor noodzakelijke kennis en de verkoop van

kwaliteit en leverbetrouwbaarheid. De Koninklijke Nederlandse

deze producten, dit alles ten behoeve van de Staat der Nederlanden,

Munt participeert in Europese overlegorganen om op de hoogte te

andere overheden, consumenten en commerciële partijen.

blijven van en invloed uit te oefenen op Europese regelgeving, voor

De Koninklijke Nederlandse Munt heeft een contract gesloten met

zover dit betrekking heeft op euromunten.

het ministerie van Financiën – het zogenoemde Muntcontract – hetgeen in grote lijnen inhoudt dat de Koninklijke Nederlandse Munt

Investeringen. In 2010 lagen geen investeringsvoorstellen voor waar-

te allen tijde capaciteit beschikbaar stelt om invulling te geven aan

mee de minister van Financiën als aandeelhouder moest instem-

de behoefte aan Nederlandse euromunten.

men. Er is in het verslagjaar 2010 wel veel geïnvesteerd in een nieuw
ERP (Enterprise Resource Planning) systeem waardoor betere af-

Juridische status en eigendom

stemming van interne bedrijfsprocessen kan plaatsvinden. Hierdoor

De Koninklijke Nederlandse Munt is een naamloze vennootschap.

is een stevige basis gelegd voor de beoogde groei en uitbouw van de

De vennootschap is opgericht bij de verzelfstandiging van de

ondernemingsactiviteiten.

onderneming in 1994. Deze oprichting is geregeld in de Wet tot oprichting van de naamloze vennootschap De Nederlandse Munt N.V.

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die de

d.d. 27 april 1994. De vennootschap is ingericht volgens het verlicht

minister van Financiën hanteert voor de staatsdeelnemingen, zal

structuurregime. De aandelen van de Koninklijke Nederlandse Munt

ook voor de directie van de Koninklijke Nederlandse Munt een

worden voor 100% gehouden door de staat.

nieuw beloningsbeleid worden vastgesteld. De besprekingen tussen
de aandeelhouder en de raad van commissarissen over het nieuwe

Publiek belang

beloningsbeleid zijn gaande.

Munten mogen uitsluitend in opdracht van de staat worden vervaardigd. Daarbij moeten de noodzakelijke veiligheidsmaatregelen in

Vermogensstructuur. In het dividendbeleid is vastgelegd dat de Ko-

acht worden genomen. De Koninklijke Nederlandse Munt voert het

ninklijke Nederlandse Munt in beginsel 50% van de winst afdraagt

muntrecht van de staat uit. Meer specifiek zijn de volgende publieke

als dividend. De financiële positie van de onderneming is in 2010

belangen gemoeid met de Koninklijke Nederlandse Munt:

vrijwel gelijk gebleven: het eigen vermogen is licht gestegen en de

• beschikbaarheid van Nederlandse euromunten, bijzondere mun-

solvabiliteit is vrijwel onveranderd.

ten met de hoedanigheid van wettig betaalmiddel en munten
zonder de hoedanigheid van wettig betaalmiddel en daarvoor
benodigde productiecapaciteit;
• veiligheid van de productie ten aanzien van vervalsing en de aanwijzing van de Munt als Nationaal Analysecentrum voor Munten.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Muntwet 2002;
• Wet tot oprichting van de Nederlandse Munt N.V.;
• Instelling Nat. Analysecentrum Munten, Staatscourant 20-12-01,
nr. 247;
• Muntcontract;
• Publiek aandeelhouderschap.

37

NS
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

N.V. Nederlandse Spoorwegen

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1937

Aantal werknemers

23.630

Website

www.ns.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

201042

2009

2008

Totaal activa

5.794

6.514

7.763

Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Inkomsten
Winst

2010

2009

2008

Vervoersomvang (miljoen
reizigerskilometers)

16.359

16.315

-

92,5%

92,8%

93,0%

75%

78%

76%

2.831

2.871

43

4.249

2.963

3.643

3.514

Punctualiteit

3.520

4.596

4.253

149

116

281

Algemeen klantoordeel reizen
per trein45

Dividend

5244

40,6

98,4

Ontvangen door staat

40,6

40,6

98,4

Solvabiliteitsratio

0,49

0,44

0,55

Return on equity

5,3%

4,0%

6,6%

Pay-out ratio

35%

35%

35%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

57

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen46

ir. A. Meerstadt MBA

President-directeur

473

-

473

-

drs. M. Niggebrugge

Financieel directeur

473

-

507

-

Directeur

367

-

367

-

mw. ir. M.W.L. van Vroonhoven MBA
Raad van commissarissen

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

W. Meijer

Voorzitter

40

H. Zwarts

Vice-voorzitter

40

dr. F.J.G.M. Cremers

Lid

35

mw. T.M. Lodder

Lid

30

mw. mr. M.J. Oudeman MBA

Lid

30

P. Rosenmöller

Lid

30

42
43
44
45
46

38

In 2010 heeft NS dochter Strukton verkocht, dit heeft grote impact op balans en verlies en winstrekening.
In 2009 heeft NS € 1,4 miljard als superdividend uitgekeerd ten laste van de reserves.
Dit bedrag is exclusief de verkoopopbrengst Strukton.
Percentage rapportcijfer 7 of hoger.
Het werkgeversdeel van de pensioenbijdragen is niet gespecificeerd voor de individuele leden van de raad van bestuur. In totaal bedroeg deze € 31.468.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

NS is in 1937 opgericht als gevolg van een bundeling van de twee

Strategie. De NS heeft als ambitie om een klantgedreven, multimo-

grote spoorwegmaatschappijen; Maatschappij tot Exploitatie van

dale, nationale en Europese vervoerder te zijn. De afgelopen jaren

Staatsspoorwegen en de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschap-

is en blijft het motto van de NS “service aan de klant voorop, kosten

pij. De NS heeft als missie om meer reizigers veilig, op tijd en com-

omlaag”. De NS blijft streven naar een excellente dienstverlening

fortabel te vervoeren via aantrekkelijke stations. De NS is met name

met een concurrerend kostenniveau. De Europese spoormarkt is

actief in twee segmenten: reizigersvervoer en knooppuntontwikke-

de afgelopen jaren geleidelijk geliberaliseerd. Een aantal regionale

ling en –exploitatie. De NS verzorgt voor ruim 1,1 miljoen klanten

spoorverbindingen is in verschillende Europese landen aanbesteed.

in Nederland dagelijks de treinreis. De NS verzorgt daarnaast ook

Daarnaast is vanaf 2010 concurrentie op internationale spoorverbin-

aanvullende diensten in de “reisketen” zoals busvervoer en fiets-

dingen geïntroduceerd. Europese spoorbedrijven zijn daarom met

verhuur. Het bedrijf beheert 380 stations en ontwikkelt samen met

treinen en bussen inmiddels actief in Nederland en de NS is actief

partners de grote knooppunten van openbaar vervoer in Nederland.

in het buitenland om te voorkomen dat het bedrijf ten opzichte van

Op de stations beheert de NS winkels en horecagelegenheden. NS-

buitenlandse spoorbedrijven op achterstand wordt gezet. Daarom is

dochter “Abellio” verzorgt bus- en treinvervoer in Groot-Brittannië

de NS “multimodaal” en naast nationaal ook internationaal actief.

en Duitsland en busvervoer in Tsjechië. NS heeft in 2010 het be-

Het bedrijfsonderdeel Strukton is in 2010 verkocht omdat er onvol-

drijfsonderdeel Railinfra & bouw, Strukton geheten, verkocht.

doende sprake was van synergie van de activiteiten van Strukton met
de overige bedrijfsonderdelen. De staat ontving hierdoor een extra

Juridische status en eigendom

dividend van € 154,6 miljoen.

De Nederlandse Spoorwegen is een naamloze vennootschap waarvan de staat 100% van de stemgerechtigde aandelen houdt.

Investeringen. In 2010 investeerde de NS € 596 miljoen. Het belangrijkste deel daarvan komt voor rollend materieel. NS heeft

De NS heeft een raad van bestuur en een raad van commissarissen.

(gezamenlijk met ProRail) in een breed palet aan maatregelen ge-

Het verlicht structuurregime is van toepassing op de NS.

ïnvesteerd om perikelen zoals in de afgelopen twee winters te voorkomen. Investeringen variëren in het sneeuw- en vorstbestendiger

Publiek belang

maken van treinen en wissels, het ontwikkelen van noodscenario’s

Het met de NS gemoeide publiek belang is het bereikbaar houden van

in de logistieke processen en het verbeteren van de reisinformatie

de grote stadsgewesten via voldoende en betrouwbaar massatransport

aan de klanten. Er zijn geen investeringsvoorstellen ingediend die

per spoor, tegen een consumentenprijs waarin de maatschappelijke

aan de aandeelhouder moesten worden voorgelegd.

baten van dat vervoer zijn verwerkt. Daarbij is een basisniveau aan vervoersdiensten in het hele land tegen aanvaardbare prijzen een publiek

Bezoldigingsbeleid. Er is in 2010 en 2011 geanticipeerd op een, toen

belang, waarbij ook het spoor kan bijdragen47.

nog vast te stellen, nieuw beloningsbeleid voor de raad van bestuur

De NS heeft via een onderhands verleende concessie diverse zorgplich-

van NS. Op basis van dit beleid is de beloning van twee nieuwe NS

ten, namelijk bereikbaarheid, betrouwbaarheid, kwaliteit, betaalbaar-

directeuren circa 20% lager dan die van hun voorgangers. In 2010

heid en (sociale) veiligheid. De NS levert een bijdrage aan de concur-

heeft de raad van commissarissen gebruik gemaakt van de discretio-

rentiepositie van het openbaar vervoer door het beter laten aansluiten

naire bevoegdheid en geen variabele beloning toegekend. De reden

van vervoermodaliteiten door bijvoorbeeld de aanleg van “Park & Ride-

hiervoor was dat ten aanzien van het aspect klantgerichtheid de

terreinen” en fietsenstallingsplaatsen. De NS spant zich daarnaast in

belangrijkste targets niet waren gerealiseerd.

voor het aantrekkelijker maken van de stations(gebieden), waardoor de
kwaliteit van het openbaarvervoerproduct wordt vergroot en hiermee

Vermogensstructuur. De staat ontving over het jaar 2010 een dividend-

het gebruik van het openbaar vervoer wordt gestimuleerd.

uitkering van 35% van de nettowinst. De vermogensstructuur van
NS als geheel is adequaat, er zijn wel zorgen ten aanzien van de

Dit publiek belang wordt geborgd door:

financiële situatie van NS dochter HSA. Eind 2011 hebben NS en de

• kabinetsnota voor mobiliteit;

Minister van Infrastructuur en Milieu overeenstemming bereikt over

• concessieovereenkomst HRN;

een oplossing voor de financiële problemen bij HSA.

• publiek aandeelhouderschap.
47

Zoals ook verwoord in de kabinetsnota voor mobiliteit (“Nota Mobiliteit”).

39

NWB Bank
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Nederlandse Waterschapsbank N.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1954

Aantal werknemers

36,5

Website

www.nwbbank.com

Belang Staat der Nederlanden

17,2%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

57.219

52.422

43.396

Renteresultaat (€ mln.)

Eigen vermogen

1.068

1.048

1.047

Vreemd vermogen

56.151

51.374

47.349

Verstrekte kredieten op lange
termijn (€ mln.)

Inkomsten48

1.779

1.750

1.786

897

1.721

1.561

38

57

9

BIS Solvency ratio

94,5%

51,4%

53,2%

Capital ratio

1,9%

2,0%

2,1%

Winst
Dividend

23

40

40

Ontvangen door staat

1,8

3,1

3,1

Solvabiliteitsratio

0,02

0,02

0,02

Return on equity

3,6%

5,4%

0,9%

Pay-out ratio

60,5%

70,2%

444,4%

Naar risico gewogen activa (€ mln.)

2010

2009

104

92

2008
128

43.172

40.172

35.934

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

43

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Directie
R.A. Walkier
mw. drs. L.M.T. van Velden

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Voorzitter

274

27

301

94

Lid

207

21

228

65

49

Raad van commissarissen
prof. dr. R.G.C. van den Brink

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

42

ir. A.J.A.M. Segers

Vice-voorzitter

24

dr. J.C.K.W. Bartel50

Lid

8

mw. drs. E.F. Bos

Lid

26

Prof. Dr. J.J.M. Jansen51

Lid

10

drs. V.I. Goedvolk

Lid

27

ir. E.H. baron van Tuyll van Serooskerken

Lid

14

mr. B.J.M. baron van Voorst tot Voorst

Lid

17

48
49

50
51

40

Voor NWB Bank betreft het hier de rentebaten.
Dit betreft het kortetermijndeel van de variabele beloning over 2010 (10% van de maximale beloning). Het langetermijndeel (5% van de maximale beloning) wordt later
uitbetaald
Afgetreden per aandeelhoudersvergadering van 22 april 2010.
Benoemd per aandeelhoudersvergadering van 22 april 2010.

Beschrijving

Nederlandse overheidssector. Tezamen met het aandeelhouderschap

Na de watersnoodramp van 1953 hebben Nederlandse waterschappen

van Nederlandse overheden, biedt deze houding de NWB Bank een

in 1954 de NWB Bank opgericht om hen te voorzien van financiering

goede uitgangspositie om zich tegen gunstige tarieven te financieren

voor de omvangrijke investeringen in onder meer dammen en dijken.

om zo goedkoop mogelijke kredieten te kunnen verstrekken. Ontwikke-

Sindsdien heeft de NWB Bank zich ontwikkeld tot een financiële dienst-

lingen binnen klantengroepen in de semipublieke sector die tenderen

verlener voor de bredere Nederlandse (semi)publieke sector. Zo vormen

naar meer “markt” worden nauwgezet gevolgd en vormden onderwerp

woningcorporaties momenteel de grootste klantengroep.

van gesprekken tussen de NWB Bank en aandeelhouders in 2010.

Juridische status en eigendom

Investeringen. De verstrekte kredieten vormen verreweg de belangrijkste

De Nederlandse Waterschapsbank is een naamloze vennootschap. De

investeringen van de NWB Bank. De NWB Bank verstrekt jaarlijks vele

aandelen worden gehouden door Nederlandse overheden. De staat

miljarden aan kredieten aan Nederlandse decentrale overheden en door

houdt 17,2% van de stemgerechtigde aandelen. De overige aandelen

de overheid gegarandeerde instellingen in sociale woningbouw, zorg en

worden gehouden door waterschappen en provincies. Het gestorte

onderwijs. In 2010 verstrekte de NWB Bank € 7 miljard aan nieuwe lang-

kapitaal van de NWB Bank bestaat uit aandelen A en B. Op aandelen B

lopende kredieten. Dit is een stijging van 48% ten opzichte van 2009

is echter 25% van de nominale waarde gestort, maar voor elk aandeel

(€5 miljard) en nagenoeg gelijk aan het recordjaar 2008. Van de nieuwe

B kunnen tijdens een aandeelhoudersvergadering wel vier stemmen

kredieten in 2010 is verreweg het merendeel verstrekt aan woningbouw-

worden uitgebracht. Er wordt alleen dividend uitgekeerd op gestort

corporaties, namelijk € 5,1 miljard. Hierna volgen de decentrale over-

kapitaal. De staat houdt relatief meer aandelen B, waardoor het stem-

heden en zorginstellingen met respectievelijk ongeveer € 1,5 miljard en

gerechtigde (of: juridische) belang van de staat in de NWB Bank groter is

€ 0,4 miljard. De omvang van de totale portefeuille met langlopende

dan het “economische” belang. Het stemgerechtigde belang is 17,2% en

kredieten is ruim € 43,2 miljard. Afzonderlijke investeringen behoeven

het economische 7,7%. De NWB Bank heeft een directie en een raad van

geen instemming van de aandeelhouders voor zover de omvang van de

commissarissen.

investering niet groter is dan een derde van het uitstaande kapitaal.

Publiek belang

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die wordt

De kosten van maatschappelijke voorzieningen behoren voor de burger

gehanteerd voor staatsdeelnemingen, hebben de aandeelhouders

zo laag mogelijk te zijn. De NWB Bank draagt daaraan bij door rendabele

voor NWB een nieuw beloningsbeleid vastgesteld dat is ingegaan per 1

financiële dienstverlening tegen lage tarieven te verzorgen voor overhe-

januari 2010. De beloningen voor de toekomstige leden van de raad van

den en instellingen uit de semipublieke sector; dit zowel in goede als in

bestuur bij NWB worden met dit nieuwe beleid met 31% gematigd.

slechte tijden.
Vermogensstructuur. In het afgelopen jaar is de vermogensstructuur meerDit publiek belang wordt geborgd door:

maals besproken tussen de directie en commissarissen enerzijds en de

• Wet op het financieel toezicht (“Wft”);

aandeelhouders anderzijds. Deze gesprekken vonden plaats in het licht

• Wet financiering decentrale overheden (“Fido”);

van wijzigingen in internationale regelgeving omtrent kapitaalbuffers.

• Ministeriële Regeling uitzettingen derivaten decentrale overheden

Nieuwe regelgeving stelt zwaardere vermogens- en liquiditeitseisen.

(“Ruddo”);
• publiek aandeelhouderschap.

Daarom is besloten tot een stringenter dividend- en reserveringsbeleid.
De NWB Bank heeft over 2010 een bedrag van €23 miljoen uitgekeerd;
hiervoor werd jaarlijks een vast dividend van €40 miljoen uitgekeerd.

Invulling aandeelhouderschap

De nettowinst daalde naar €38 miljoen (2009: €57 miljoen), een daling

Strategie. Sinds haar oprichting houdt de NWB Bank vast aan het stra-

van 33%. Dit was voor een belangrijk deel het gevolg van ongerealiseer-

tegische concept ‘bank van en voor de overheid’. Hiermee beoogt de

de marktwaardeverliezen. Het lagere marktwaarderesultaat wordt mede

NWB Bank met een efficiënte en hoogwaardige organisatie de Neder-

veroorzaakt door de actuele risico-opslagen die in de markt gelden voor

landse overheden en semipublieke sector van zo goedkoop mogelijke

leningen aan de feitelijk risicovrije kredietrelaties van de NWB Bank. Het

financiering te voorzien. De NWB Bank onthoudt zich doelbewust van

betreft boekhoudkundige afwaarderingen die het resultaat beïnvloe-

verbreding van de dienstverlening buiten deze sectoren, zodat het lage

den. Het renteresultaat heeft in 2010 wel een positieve ontwikkeling

risicoprofiel van de NWB Bank een reflectie kan blijven van dat van de

laten zien en bedroeg €104 miljoen (2009: €92 miljoen).

41

Schiphol
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

N.V. Luchthaven Schiphol

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Schiphol

Jaar van oprichting

1958

Aantal werknemers

2.093

Website

www.schiphol.nl

Belang Staat der Nederlanden

69,77%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

5.506

5.528

5.409

Aantal lijnbestemmingen

2010

2009

2008

301

284

281

Eigen vermogen

3.109

2.975

2.887

10,4%

10,8%

2.397

2.552

2.523

Marktaandeel passagiers (Euro
top-10)

10,6%

Vreemd vermogen
Inkomsten

1.180

1.154

1.154

Marktaandeel vracht (Euro top-10)

13,9%

14,0%

15,7%

169

132

187

Winst
Dividend

76,2

64,6

69,1

Ontvangen door staat

53,1

45,0

48,2

Solvabiliteitsratio

0,56

0,54

0,53

Return on equity

5,4%

4,4%

6,5%

Pay-out ratio

45,1%

48,9%

37,0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

34

Global Reporting Initiative (GRI)

B+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

President-directeur

378

249

627

93

dr. P.M. Verboom

CFO

295

273

568

202

mr. A.P.J.M. Rutten

COO

295

273

568

112

drs. M.M. de Groof

CCO

295

273

568

72

J.A. Nijhuis

Pensioen

Raad van commissarissen
mr. A. Ruys
drs. T.A. Maas-de Brouwer

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

38,0

Vice-voorzitter

39

mr. H. van den Broek52

Lid

14,5

dr. F.J.G.M. Cremers

Lid

35,0

P. Graff

Lid

053

H.J. Hazewinkel RA

Lid

35,0

mr. W.F.C. Stevens

Lid

40,0

T.H. Woltman

Lid54

9,9

drs. M.A. Scheltema

Lid55

20,5

52
53

54
55

42

De heer Van den Broek is per juni 2010 teruggetreden uit de raad van commissarissen.
De heer Graff, benoemd op voordracht van Aéroports de Paris, heeft te kennen gegeven geen beloning en onkostenvergoeding te willen ontvangen voor zijn lidmaatschap
van de raad van commissarissen en zijn commissies.
De heer Woltman is per 15 april 2010 teruggetreden uit de raad van commissarissen.
Mevrouw Scheltema is per 15 april 2010 toegetreden tot de raad van commissarissen.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

Schiphol is exploitant van een aantal Nederlandse luchthavens,

Strategie. Schiphol bespreekt periodiek zijn strategie met de aandeelhou-

waarvan de luchthaven Amsterdam Airport Schiphol de belangrijkste

ders. In de in 2009 herijkte strategie staan de maatschappelijke functie

is. De vennootschap is (mede-)eigenaar van Rotterdam The Hague

en een ondernemende bedrijfsvoering centraal; twee pijlers waarmee de

Airport, Eindhoven Airport en Lelystad Airport. In het buitenland is

onderneming tezamen “Europe’s preferred airport” wil zijn en zodoende

Schiphol onder meer actief in de Verenigde Staten (via JFK Internatio-

een belangrijke motor voor de Nederlandse economie wil blijven. Het

nal Airport Terminal) en Frankrijk (via een 8%-kruisparticipatie met

handhaven en versterken van de concurrentiepositie als knooppunt van

Aéroports de Paris).

continentaal en intercontinentaal luchtverkeer en als mainport is de belangrijkste doelstelling. De strategie wordt uitgevoerd via de zogenoemde

Juridische status en eigendom

“AirportCity-formule”, die is gericht op een integrale ontwikkeling van

De N.V. Luchthaven Schiphol is een naamloze vennootschap,

luchtvaart en niet-luchtvaartactiviteiten. De internationale strategie van

waarvan de Staat der Nederlanden 69,77% van de aandelen houdt.

Schiphol is gericht op het nog beter faciliteren van zijn belangrijkste klan-

Andere aandeelhouders zijn de gemeenten Amsterdam (20,03%)

ten door samenwerking te zoeken met voor hen belangrijke buitenlandse

en Rotterdam (2,2%) en het Franse Aéroports de Paris S.A. (8%). Op

luchthavens.

Schiphol is het structuurregime van toepassing.
Investeringen. De statuten van Schiphol bepalen dat investeringen met een
Publiek belang

omvang van ten minste 10% van het balanstotaal ter goedkeuring aan de

Het publieke belang van de luchthaven Schiphol is direct verbonden

aandeelhouders moeten worden voorgelegd. Dergelijke investeringsbe-

met het algemeen belang van de luchtvaart in Nederland. Het gaat

slissingen hebben zich in 2010 niet voorgedaan. Wel sprak de directie van

daarbij om het borgen en de verdere ontwikkeling van een optimale

Schiphol op informele basis met haar aandeelhouders over de voorgeno-

netwerkkwaliteit in combinatie met een concurrerende en duurzame

men uitbreiding van het belang in JFK International Airport Terminal in

luchtvaart. Een goede internationale bereikbaarheid door de lucht

New York. Schiphol investeerde in 2010 meer dan in 2009; de investerin-

is een belangrijke pijler onder de economische ontwikkeling van de

gen stegen van 213 miljoen euro naar 248 miljoen euro. Een investering

Randstadregio en de Nederlandse economie als geheel. Meer speci-

van 100 miljoen euro in het nieuwe 70 MB-bagagesysteem (dat voorziet in

fiek zijn met Schiphol de volgende publieke belangen verbonden:

extra piekcapaciteit voor de bagageafhandeling) vormde, net als in 2009,

continuïteit, kwaliteit en netwerkontwikkeling van de luchthaven als

het grootste investeringsproject.

vitale schakel in de Nederlandse economie (zowel in relatie tot het
netwerk van verbindingen als de vestigingsplaats); efficiënte marktver-

Bezoldigingsbeleid. In het vorige jaarverslag werd reeds gemeld dat de

houdingen: eerlijke mededinging en vrije toegang tot infrastructuur;

minister van Financiën in 2010 overeenstemming bereikte met de raad

voorkomen van misbruik van marktmacht: kostenefficiënte exploitatie

van commissarissen van Schiphol over een nieuw beloningsbeleid voor

van de luchthaveninfrastructuur; kwalitatief hoogwaardige bereik-

nieuw te benoemen directieleden. Dit nieuwe beloningsbeleid is 15%

baarheid van de luchthavens; zorgen voor een duurzame, gezonde en

gematigder dan het huidige beleid.

veilige leefomgeving, zodat de hinder van luchtvaart niet te groot wordt
en de (veiligheids)risico’s voor de consument aanvaardbaar blijven.

Vermogensstructuur. In het dividendbeleid van Schiphol is vastgelegd dat
maximaal 50% van het nettoresultaat als dividend kan worden uitge-

Dit publiek belang wordt geborgd door onder meer:

keerd. Waardeveranderingen van vastgoedbeleggingen worden uitgezon-

• Wet Luchtvaart;

derd van de dividendberekening. Doordat het nettoresultaat van Schiphol

• Besluit exploitatie luchthaven Schiphol;

in 2010 sterk is verbeterd, was ook de dividenduitkering aan de aandeel-

• Luchthavenverkeerbesluit en luchthavenindelingbesluit;

houders hoger dan het jaar ervoor ondanks een lagere pay-out ratio. Na

• Aanvullend luchthavenreglement luchthaven Schiphol;

een aantal jaren van een dalend rendement is de zogenoemde ‘return on

• Aanwijzing Schiphol tot volledig gecoördineerd luchtvaartterrein;

equity’ in 2010 weer gestegen. De solvabiliteit van Schiphol is licht verbe-

• Regeling milieu-informatie luchthaven Schiphol;

terd. In de zogenoemde ‘credit rating’ van Schiphol is in het verslagjaar

• Regeling operationele beperkingen lawaaiige luchtvaartuigen

geen verandering aangebracht. Zo kent Standard & Poor’s onverminderd

Schiphol;

de rating van ‘single A flat’ toe aan de luchthaven.

• publiek aandeelhouderschap.

43

Staatsloterij
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Stichting Exploitatie Nederlandse Staatsloterij

Bedrijfssector

Kansspelen

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1726

Aantal werknemers

129

Website

www.staatsloterij.nl

Belang Staat der Nederlanden

Stichting onder controle van de staat

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

2010

2009

2008

Totaal activa

262,9

237,8

228,1

Bruto-uitkeringspercentage

69,7%

69,5%

67,0%

Eigen vermogen

62,9

54,2

43,7

618,6

553,8

200

183,6

184,4

Prijzengeld, inclusief
kansspelbelasting (€ mln.)

585,2

Vreemd vermogen
Inkomsten

839,5

889,7

826,2

Winst

106,8

109,0

105,7

Dividend

106,8

105,8

104,1

Ontvangen door staat

106,8

105,8

104,1

Solvabiliteitsratio

0,24

0,23

0,19

Return on equity

169,8%

201,2%

242,0%

100%

97,1%

98,5%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

100

Global Reporting Initiative (GRI)

B

Corporate governance Code

√

Directie
Y.R.C. van Oort

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

311

88

399

98

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)57

Voorzitter

25,5

mr. W.F.C. Stevens

Vice-voorzitter

17

drs. J.E. Lagerweij

Lid

17

drs. J.A. Kamps

Lid

17

prof. dr. H.M. Prast

Lid

17

drs. H.H. Meijer

56
57

44

Dit betreft € 38.000 aan variabele beloning over het verslagjaar en € 50.000 aan een driejaarlijkse prestatieafhankelijke beloning.
Hier is niet de onkosten vergoeding van € 1.600 per commissaris meegenomen.

56

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

De Staatsloterij is opgericht in 1992 toen de organisatie van de

Strategie. De Staatsloterij heeft in het derde kwartaal de strategie

Staatsloterij, die al sinds 1726 bestaat, werd verzelfstandigd. De

voor 2011-2013 vastgesteld. Zij legt zich toe op de volgende uitgangs-

Staatsloterij organiseert de Nederlandse Staatsloterij, een loterij

punten:

met maandelijkse trekkingen en speciale trekkingen op Koningin-

• behoud van de positie als marktleider;

nedag en met oudjaar. Daarnaast organiseert de Staatsloterij ook de

• vergroting van de klantwaardering;

loterij “Dayzers” met wekelijkse trekkingen.

• voortdurende toetsing van alle activiteiten en doelstellingen aan
de voorbeeldrol en verantwoordelijkheid als staatsdeelneming.

Juridische status
De Staatsloterij is een stichting en heeft dus geen aandelenkapi-

Investeringen. Het nieuwe loterijsysteem, waarin op technisch gebied

taal zoals een kapitaalvennootschap. De minister van Financiën is

wordt samengewerkt met De Lotto, is in april 2010 in gebruik

verantwoordelijk voor het beheer en treedt op als ware hij aandeel-

genomen. In het verslagjaar zijn geen investeringsbeslissingen ter

houder. De Staatsloterij wordt derhalve behandeld als een staats-

goedkeuring aan de aandeelhouder voorgelegd.

deelneming.
De Staatsloterij heeft een statutair directeur en een raad van com-

Bezoldigingsbeleid. Aan de hand van de beloningsmethodiek die wordt

missarissen. De minister van Veiligheid en Justitie verleent de

gehanteerd bij staatsdeelnemingen, heeft de minister van Financiën

vergunning aan de Staatsloterij.

voor de Staatsloterij een nieuw beloningsbeleid vastgesteld voor de
Algemeen Directeur. Het nieuwe beleid houdt een matiging in van

Publiek belang

45% ten opzichte van het vorige beleid.

Het hoofddoel van het kansspelbeleid is het reguleren en beheersen
van kansspelen met bijzondere aandacht voor het tegengaan van

Vermogensstructuur. De staat ontving over het jaar 2010 een afdracht

kansspelverslaving, het beschermen van de consument en het te-

van 15% van de omzet. Het gehele resultaat na afdracht en na belas-

gengaan van illegaliteit en criminaliteit. Het publiek belang van de

tingen is vervolgens uitgekeerd aan de staat. De vermogenspositie

Staatsloterij vloeit voort uit de doelstelling van het kansspelbeleid.

van de Staatsloterij is adequaat.

Voor de Staatsloterij gelden als publieke belangen:
• het kanaliseren van de vraag naar loterijspelen door te voorzien
in een betrouwbaar, door de overheid gestuurd aanbod;
• het stellen van een norm voor het overige loterijaanbod;
• het tegengaan van illegaal aanbod door te voorzien in een betrouwbaar aanbod;
• het beschermen van de consument.
Dit publiek belang wordt geborgd door:
• Wet op de Kansspelen;
• Wet Stichting exploitatie Nederlandse staatsloterij;
• Kansspelenbesluit;
• Besluit college van Toezicht op de Kansspelen;
• Beschikking Staatsloterij;
• publiek aandeelhouderschap.

45

TenneT
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

TenneT Holding B.V.

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Arnhem

Jaar van oprichting

1998

Aantal werknemers

1.86758

Website

www.tennet.org

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht59

Bedrijfsspecifieke kerncijfers62

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

7.054

3.570

2.886

Aantal storingen 380/220 kV

2010

2009

2008

1263 (189)64

7

13

Eigen vermogen

1.300

60

728

665

Aantal onderbrekingen 380/220 kV

4 (1)

0

1

Vreemd vermogen

5.754

2.842

2.221

5365 (0,80)66

0

357

7.342,661

559,0

469,3

Niet geleverde energie 380/220 kV
(MWh)

Winst

77,2

73,3

52,2

Aantal storingen 110/150 kV

38 (n.a.)

54

27

Dividend

20,0

11,0

10,0

Aantal onderbrekingen 110/150 kV

10 (n.a.)

16

6

Ontvangen door staat

20,0

11,0

10,0

879 (n.a.)

1.043

88

0,23

Niet geleverde energie 110/150 kV
(MWh)

Variabel

Totaal

Inkomsten

Solvabiliteitsratio

0,18

0,20

Return on equity

6%

10%

8%

Pay-out ratio

26%

15%

19%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

39

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Pensioen

ir. J.M. Kroon MBA

CEO

314

64

378

132

dipl-ing. M.J. Fuchs

Vice-voorzitter

260

216

476

145

ir. B.G.M. Voorhorst MBA

COO

221

44

265

36

drs. W.A. Keus RA

CFO

237

19

256

38

Raad van commissarissen
ir. R.E. Selman67

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

21,0

Vice-voorzitter

23,8

drs. C. Griffioen RA

Lid

24,7

drs. J.F. van Duyne

Lid

22,0

drs. J.F.T. Vugts

Lid

29,3

ir. R.G.M. Zwitsersloot70

Lid

2,0

dr. ir. A.W. Veenman68

60

58
59
60
61

62
62
63
64

46

63
Gemiddeld aantal fte’s.
In Nederland.
64
De
genoemdecijfers
cijfersenenratio’s
ratio’s
inclusief
de cijfers
Transpower.
De genoemde
zijnzijn
inclusief
de cijfers
van van
Transpower.
In Duitsland.
65
Inclusief
497 miljoen
miljoenaan
aanhybride
hybrideschuld,
schuld,verstrekt
verstrektdoor
doorderden.
derden.
Inclusief € 497
In Nederland.
€ 6 miljard is toe te wijzen aan Duitse wetgeving (EEG en KWK-G). Hoewel geldstromen66voortkomend
In Duitsland.uit deze wetgeving via de omzet van Tennet Holding lopen, hebben
67
deze
stromenvoortkomend
geen effect opuit
dedeze
winst.
Afgetreden in september 2010
geldstromen
wetgeving via de omzet van Tennet Holding
68
W
eergegeven
zowel
de kerncijfers
voor
Nederlandse net als de het Duitse net (tussen
In Duitsland
wordt het “aantal storingen” anders gedefinieerd, namePerhaken).
1 oktober
2010 voorzitter
lopen,
hebbenzijn
deze
stromen
geen effect
op het
de winst.
69
lijk
inclusief storingen
in de kerncijfers
productienetwerken.
Weergegeven
zijn zowel
voor het Nederlandse net als de het Duitse
Per 1 oktober 2010 vice-voorzitter.
70
In
Per 24 november 2010
netNederland.
(tussen haken). In Duitsland wordt het “aantal storingen” anders gedefinieerd,
In
Duitsland.
namelijk
inclusief storingen in de productienetwerken.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

Het is de taak van Tennet om de continuïteit van de Nederlandse elek-

Strategie. Jaarlijks spreekt de staat met Tennet over het (jaarlijks door

triciteitsvoorziening en de leveringszekerheid te bewaken. Dat doet

Tennet op te stellen) business plan, de investeringsagenda en het

Tennet onder meer door het verzorgen van transport- en systeem-

financieringsplan. Het business plan kijkt ten minste drie jaar voor-

diensten. Met de overname van Transpower in 2010 vervult Tennet

uit. Ook kunnen andere “visiedocumenten” aan de orde komen die

een vergelijkbare taak in een deel van Duitsland. Daarnaast levert

ingaan op de langetermijnontwikkelingen. De focus in de strategie

Tennet Holding diensten die de marktwerking en de ontwikkeling van

ligt wat betreft de aandeelhouder op de publieke taken van Tennet,

een duurzame energievoorziening stimuleren.

zowel in Nederland als in Duitsland. In beide landen vereist de wet
aanzienlijke investeringen in het hoogspanningsnet om aan de

Juridische status en eigendom

toegenomen elektriciteitsvraag- en aanbod te kunnen voldoen. Een

Tennet Holding B.V. (“Tennet”) is opgericht om een transparante

dergelijke snelle groei vraagt veel van een organisatie, zelfs als die

scheiding aan te brengen tussen de gereguleerde (wettelijke) taken

daar goed op is voorbereid zoals Tennet.

en de niet gereguleerde taken. De vennootschap Tennet TSO B.V.
is een dochtermaatschappij van Tennet Holding B.V. en aangewe-

Investeringen. Tennet investeert continu in aanleg, exploitatie, beheer

zen als beheerder van het landelijk transportnet in Nederland. De

en/of onderhoud van netten die bestemd zijn voor transport van

aandelen in Tennet Holding B.V. en daarmee indirect in Tennet TSO

elektriciteit, waaronder landsgrensoverschrijdende verbindingen.

B.V., worden volledig gehouden door de Staat der Nederlanden.

Enkele grote investeringen die in 2010 door de aandeelhouder posi-

Naast Tennet TSO B.V. is ook het Duitse hoogspanningsnetwerkbe-

tief zijn beoordeeld, zijn de aansluitingen van enkele windparken in

drijf Transpower een volledige dochter van Tennet Holding B.V.

de Duitse Noordzee.

Op grond van de Elektriciteitswet is vanaf 1 juli 2011 het verlicht

Bezoldigingsbeleid. Het bezoldigingsbeleid van Tennet wordt uit-

structuurregime van toepassing op Tennet.

eengezet in het jaarverslag van de onderneming. Binnenkort zal
een nieuw bezoldigingsbeleid door de algemene vergadering van

Publiek belang
Het publieke belang van Tennet is gelegen in de borging van de

aandeelhouders worden vastgesteld, dat zal leiden tot een matiging
van de maximale beloningen van de raad van bestuur van 16%.

zekerheid van de elektriciteitsvoorziening. Tennet is aangewezen als
beheerder van het landelijk transportnet en heeft daardoor een be-

Vermogensstructuur. De wettelijke taken van Tennet in Nederland en

langrijke rol in het bewaken van de continuïteit en leveringszeker-

Duitsland en de omvangrijke investeringsagenda die daaruit voort-

heid van de Nederlandse elektriciteitsvoorziening. Daartoe bouwt

vloeit, hebben een effect op de vermogenspositie van de onderne-

en beheert Tennet infrastructuur van het landelijk transportnet

ming. In 2011 is daarom het voornemen van een kapitaaluitbreiding

vanaf 110 kV, alsmede de landsgrensoverschrijdende verbindingen.

van Tennet Holding à EUR 600 miljoen met de Kamer gedeeld. Deze

Specifieke publieke belangen die zijn gemoeid met Tennet als beheer-

kapitaaluitbreiding is bedoeld voor de Nederlandse investeringen

der van het landelijk transportnet zijn:

en het op peil houden van een kredietprofiel dat in lijn ligt met

• continuïteit, betrouwbaarheid en kwaliteit van het elektriciteits-

een “A” credit rating. Het doel hiervan is de toegang tot financiële

net (leveringszekerheid);
• eerlijke mededinging: non-discriminatoire toegang tot het elektriciteitsnet;
• onafhankelijk en transparant: Tennet is onafhankelijk van productie, handel en levering van elektriciteit;
• bijdrage aan de versterking en de doelmatigheid van de elektriciteitsmarkt in Nederland en Europa.

markten en diensten te waarborgen. Tennet kan met de voorgestelde kapitaaluitbreiding de uitvoering van zijn wettelijke taken in
Nederland de eerstkomende jaren naar verwachting waarmaken.
Gegeven de omvangrijke Nederlandse investeringen zal echter ook
in de toekomst het eigen vermogen van Tennet onder druk blijven
staan, waardoor een aanvullende kapitaaluitbreiding te zijner tijd
nodig kan zijn. De noodzaak daartoe zal op dat moment worden beoordeeld. Een voorgenomen besluit zal, zoals gebruikelijk, aan de

Dit publiek belang wordt geborgd door:

Kamer worden voorgelegd. Ook voor de Duitse investeringsagenda

• de Elektriciteitswet 1998;

heeft Tennet eigen vermogen nodig. Hiervoor is Tennet in gesprek

• publiek aandeelhouderschap.

met private partijen die op Duits projectniveau kunnen investeren.

47

Thales 7172
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Thales Nederland B.V.

Bedrijfssector

Defensie

Vestigingsplaats

Hengelo

Jaar van oprichting

1989

Aantal werknemers

1896

Website

www.thalesgroup.com/nl

Belang Staat der Nederlanden

1%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

542,4

739,3

665,9

Eigen vermogen

170,7

137,7

104,3

Vreemd vermogen

371,6

601,6

561,6

Inkomsten

636,0

529,1

459,5

Winst

33,0

33,4

15,9

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,31

0,19

0,16

Return on equity

19,3%

24,3%

15,3%

0%

0%

0%

Pay-out ratio

2010

2009

2008

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

337

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
G.J. Edelijn

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

CEO

-

-

-

-

71

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

-72

A.M. Dorrian

Lid

-

R.A.A. Klaver (tot juni 2010)

Lid

-

A. Kraaijeveld

Lid

-

D.L. Berlijn

Lid

-

E.A. van Amerongen

71

72

48

 nder verwijzing naar artikel 383 van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek maakt Thales de beloningsgegevens van de enige statutair directeur niet bekend. Aan de totale
O
management board werd aan beloningen (incl. pensioenpremies) € 1.534.000 toegekend. Dit bedrag is inclusief een eenmalige buitengewone vergoeding voor een van de
leden van de management board.
Thales maakt alleen de totale vergoeding voor de gehele raad van commissarissen bekend. Deze was in 2009 € 77.000.

Beschrijving

		

Thales Nederland opereert in meerdere markten voor technologische oplossingen en is aanspreekpunt voor andere ondernemingen
in de Thales Group met Nederlandse klanten. Thales Nederland is
onder andere actief in de scheepvaart, defensie en luchtvaart.

		

Juridische status en eigendom
Thales Nederland B.V. is een besloten vennootschap waarvan de
staat 1% van de stemgerechtigde aandelen houdt. De overige 99%

		

van de aandelen zijn in eigendom van het Franse Thales S.A.
Publiek belang
De beweegredenen voor de staat om na de Tweede Wereldoorlog
de voorganger van Thales Nederland in beslag te nemen, hingen
samen met het belang van het ontwikkelen van een goede en
nationale defensie-industrie gegeven de toenmalige machtsverhoudingen op het wereldtoneel. Gelet op de omvang van de benodigde

		

investeringen en het belang van levering voor Nederland was de
staat de aangewezen partij om het vermogen in de vorm aan de

						

onderneming beschikbaar te stellen. Het belang van de staat is in de
loop der jaren afgebouwd en voor 99% overgedragen aan Philips.
Rond 1989 is dit belang overgedragen aan Thomson CSF, later omgedoopt tot Thales.
De overheid handhaafde het 1%-belang in Thales Nederland, vanwege
het belang bij instandhouding van het zelfscheppend vermogen van
de onderneming en daarmee de werkgelegenheid. Ook het nakomen
van contractuele verplichtingen, met name richting de overheid
zelf, waren overwegingen om het staatsbelang te handhaven. Verder
was en is nog steeds van belang dat de hoogwaardige defensiesector
vrijwel geheel bestaat uit bedrijven met overheidsbelangen of uit
bedrijven die op andere wijze een bijzondere relatie hebben met de
overheid. Daarbij spelen overwegingen van het behoud van een nationale defensie-industrie, de bescherming van gevoelige informatie
en het behoud van technologische kennis een rol.
Invulling aandeelhouderschap
Gelet op het 1%-aandelenbelang van de staat in Thales, is de
invulling van het aandeelhouderschap beperkter dan bij overige
operationele deelnemingen. Als gevolg van dit geringe belang heeft
de staat effectief beperkte zeggenschap voor wat betreft investeringsbeslissingen, strategiewijzigingen en besluiten die zien op de
vermogensstructuur.

49

UCN
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

UCN

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

1969

Aantal werknemers

1

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

467

365

219

Eigen vermogen

466

365

219

Vreemd vermogen

0,08

0,10

0,09

Inkomsten73

129,0

114,3

79,9

Winst

127,5

113,1

78,8

Dividend

30,0

25,0

39,8

Ontvangen door staat

29,5

23,8

38,5

Solvabiliteitsratio

1,00

1,00

1,00

Return on equity

27,3%

30,9%

36,1%

Pay-out ratio

19,6%

22,1%74

50,5%

2010

2009

2008

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

26

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
P.L. Sterkenburgh

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

CEO

62

-

62

-

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

drs. G.H.B. Verberg

Voorzitter

13,3

drs. V.I. Goedvolk

Vice-voorzitter

11,2

Lid

11,2

drs. W.G. Kooijman

		

		

73
74

50

UCN heeft geen operationele activiteiten. De inkomsten zijn dan ook enkel afkomstig van de waardevermeerdering van de aandelen die UCN houdt in URENCO ltd.
Dat de pay-out ratio is gedaald ten opzichte van 2008 komt met name doordat UCN een boekhoudkundige winst maakt als de aandelen die UCN in URENCO houdt meer
waard worden. Deze boekhoudkundige winst kan niet als dividend worden uitgekeerd.

Beschrijving

Dit publiek belang wordt geborgd door:

UCN is in 1969 opgericht met het doel de gascentrifugetechniek ver-

• Kernenergiewet;

der te ontwikkelen ten behoeve van het verrijken van uranium voor

• In- en uitvoerwet;

gebruik in kerncentrales. In het Verenigd Koninkrijk en in Duits-

• Geheimhoudingsbesluit kernenergiewet;

land waren soortgelijke ondernemingen actief. In 1970 sloten het

• Non-Proliferatieverdrag;

Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Nederland een samenwerkings-

• Euratom Verdrag;

en non-proliferatieverdrag op dit gebied, het zogenoemde Verdrag

• Nuclear Suppliers Guidelines;

van Almelo. In 1993 werd besloten tot een fusie van de in deze drie

• Verdrag van Almelo;

landen werkzame gascentrifugeondernemingen. Dit leidde tot het

• Verdrag van Washington;

fusieproduct URENCO Ltd (“URENCO”). Sindsdien houdt UCN de

• Verdrag van Cardiff;

Nederlandse aandelen in URENCO. UCN kent geen operationele

• publiek aandeelhouderschap.

activiteiten.
URENCO heeft verrijkingsfabrieken in de drie hiervoor genoemde
landen en sinds kort ook in de Verenigde Staten.

Invulling aandeelhouderschap
Strategie. Vanwege de status van houdstermaatschappij en daarmee het ontbreken van operationele activiteiten stelt UCN geen

Juridische status en eigendom
Ultra Centrifuge Nederland N.V. werd bij oprichting deels be-

strategieplan op. Wel wordt jaarlijks het business plan van URENCO
besproken.

heerd door de staat en deels door private aandeelhouders . Sinds
november 2009 is de Staat der Nederlanden de enige aandeelhou-

Investeringen. Door het ontbreken van operationele activiteiten vin-

der. UCN houdt eenderde van de aandelen in URENCO. De overige

den geen noemenswaardige investeringen plaats.

aandelen in URENCO worden gehouden door de Britse regering
via de houdstermaatschappij Enrichment Investments Limited en

Bezoldigingsbeleid. UCN is ingedeeld in de categorie “publiek”. De

door de Duitse partijen RWE Power AG en E.ON Kernkraft GmbH via

beloning van de huidige bestuurder is daarmee in lijn.

hun houdstermaatschappij URANIT. Alle houdstermaatschappijen
houden elk eenderde van de aandelen.

Vermogensstructuur. De solvabiliteit van UCN is zeer sterk. Het eigen
vermogen is opgebouwd door de waarde vermeerdering van de

Publiek belang

URENCO aandelen. De credit rating van URENCO is de afgelopen ja-

Het publiek belang van UCN bestaat uit het borgen van publieke

ren stabiel gehouden door de pay out ratio van URENCO gedurende

belangen die betrekking hebben op URENCO, een vennootschap

enkele jaren te verlagen. De aandeelhouders van URENCO heb-

waarin UCN een derde van de aandelen houdt. De met URENCO

ben ingestemd met deze tijdelijk lagere dividenduitkering omdat

gemoeide publieke belangen zijn:

URENCO zo een groot investeringsprogramma kon financieren. De

• non-proliferatiebelang: het voorkomen van de verspreiding van

verwachting is dat dit investeringsprogramma na 2014 zal leiden

massavernietigingswapens en kennis van vervaardiging daarvan;
• bijdrage aan een innovatieve kenniseconomie van Nederland via

tot een hoger rendement voor de aandeelhouders (waaronder dus
UCN).

kennis en deskundigheid op het gebied van ultra centrifuge;
• verschaffen van een belangrijke positie van Nederland op diverse
internationale overlegfora inzake energievoorzieningszekerheid,
veiligheid en non-proliferatie.

		

51

52

6.2 Deelnemingen in afbeheer
ALTMAA

54

K.G. Holding

56

NIO

58

Rechterland

60

Twinning

60

53

ALTMAA
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

N.V. Aangewezen Luchtvaartterrein Maastricht Aachen Airport

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Maastricht

Jaar van oprichting

2003

Aantal werknemers

1

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

34,8%

Financieel overzicht
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2010

2009

2008

Totaal activa

2,2

2,2

2,1

Eigen vermogen

2,2

2,2

2,1

Vreemd vermogen

0

0

0

Inkomsten

0,04

0,1

0,1
0,1

Winst

0,04

0,1

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

1,0

1,0

1,0

Return on equity

1,7%

3,3%

4,7%

0%

0%

0%

Pay-out ratio

2010

2009

Variabel

Totaal

2008

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

mr. A.C.J.M. de Kroon

Bezoldiging

gemachtigd directeur

0

Raad van commissarissen
Functie
N.v.t.

54

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Pensioen

Beschrijving
ALTMAA heeft twee taken. Het beheer van de erfpachtovereenkomst
tussen ALTMAA en Maastricht Aachen Airport B.V. (MAA B.V., dochter van de N.V. Holding Businesspark Luchthaven Maastricht) en het
beheer van de verkoopopbrengst van de verkoop van het luchtvaartterrein aan MAA B.V. zolang er nog ontbindende voorwaarden
lopen.
Juridische status en eigendom
De N.V. Aangewezen Luchtvaartterrein Maastricht Aachen Airport is een
naamloze vennootschap waarin de staat 34,8% van de aandelen houdt.
De andere aandeelhouders zijn de provincie Limburg, een aantal ZuidLimburgse gemeenten, LIOF en de Kamer van Koophandel.
Publiek belang
ALTMAA is een vennootschap zonder activiteiten en vervult niet een
ander publiek belang dan het beheren van de verkoopopbrengst van
het luchthaventerrein.
Invulling aandeelhouderschap
Bij verkoop van de luchthaven in 2004 is als ontbindende voorwaarde opgenomen dat de aanwijzingsvergunning van N.V. Holding
Businesspark Luchthaven Maastricht onherroepelijk wordt. Als
gevolg van de laatste uitspraak van de Raad van State (uit maart
2008) is een nieuwe beslissing op bezwaar nodig. De minister van
Infrastructuur en Milieu heeft in 2011 een nieuwe beslissing op
bezwaar genomen. Tegen een eventuele beslissing is wederom
mogelijkheid tot bezwaar. Zolang bezwaar nog mogelijk is, wordt
de aanwijzingsvergunning van N.V. Holding Businesspark Luchthaven Maastricht niet onherroepelijk en is deze laatste ontbindende
voorwaarde van de verkoop nog niet vervallen. Tot die tijd wordt
het belang van de staat in de onderneming door het ministerie van
Financiën beheerd.

55

K.G. Holding
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

K.G. Holding N.V.

Bedrijfssector

Re-integratie

Vestigingsplaats

Apeldoorn

Jaar van oprichting

2002

Aantal werknemers

0

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2010

2009

2008

N.v.t.75

2010

2009

Variabel

Totaal

2008

N.v.t.

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

J. Lintjer

Directeur

-

J.R. Maas

Curator

-

A.B.H.M. van Thiel

Curator

-

Pensioen

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

N.v.t.

75

56

 efailleerde vennootschappen stellen geen jaarverslagen op. Financiële informatie kan enkel worden afgeleid uit openbare verslagen die de curator opstelt op verzoek van
G
de rechtbank. In het geval van K.G. Holding kunnen de openbare verslagen worden opgevraagd bij de rechtbank Rotterdam.

Beschrijving
Aan het hoofd van de Kliq Groep staat de houdstermaatschappij KG
Holding. KG Holding houdt de aandelen in Kliq en haar zustervennootschap Kliq Re-integratie. Bij beslissing van de rechtbank Rotterdam d.d. 8 februari 2005 is K.G. Holding in staat van faillissement
verklaard.
De Kliq Groep is ontstaan uit de voormalige Arbeidsvoorziening
van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In het
regeerakkoord van het tweede kabinet Kok was opgenomen dat de
Arbeidsvoorziening verzelfstandigd zou worden. Dit is uiteindelijk
in 2001 gebeurd. Vanwege de voortdurende financiële problemen
is de Kliq Groep herhaaldelijk gesaneerd en geherstructureerd. De
laatste omvangrijke herstructurering vond plaats in 2003, waarbij
de staat een reddingslening van € 45 miljoen ter beschikking heeft
gesteld aan de Kliq Groep.
Bij beschikking van 19 juli 2006 heeft de Europese Commissie het
verzoek van de staat om deze reddingslening om te zetten in herstructureringssteun afgewezen wegens onverenigbaarheid met de
gemeenschappelijke markt. Door deze afwijzing is de door de staat
beschikbaar gestelde reddingslening van € 45 miljoen, te vermeerderen met de rente, opeisbaar geworden en dient de staat de lening
op te eisen.
Juridische status en eigendom
De staat houdt 100% van de aandelen van K.G. Holding N.V.. Het
faillissement en de beschikking van de Europese Commissie heeft
tot een aantal procedures geleid tussen de staat en de curatoren.
Deze procedures lopen nog.
Publiek belang
Het publiek belang ten aanzien van K.G. Holding bestaat thans uit
het veilig stellen van de hiermee gemoeide financiële belangen.
Invulling aandeelhouderschap
De beschikking van de Europese Commissie verplicht tot het
terugvorderen van de verleende staatssteun. Op dit moment lopen
hiertoe enkele procedures tussen de curatoren van K.G. Holding en
haar dochterondernemingen enerzijds en de staat anderzijds.

57

NIO
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Den Haag

Jaar van oprichting

1965

Aantal werknemers

076

Website

www.dnio.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

370,7

403,8

503,3

Eigen vermogen

1,1

1,1

1,1

Vreemd vermogen

369,6

402,7

502,2

Inkomsten77

20,5

21,9

27,8

Winst

0

44

54

Dividend

0

0,04

0,05

Ontvangen door staat

0

44

54

Solvabiliteitsratio

0,00

0,00

0,00

Return on equity
Pay-out ratio

0%

3,6%

4,5%

100%

100%

100%

2010

2009

2008

Leningenportefeuille (€mln.)

64178

937

1.028

Aantal leningen

126

153

174

Aantal landen met een lening

18

20

23

Variabel

Totaal

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)
Global Reporting Initiative (GRI)
Corporate Governance Code

Ja79

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

T.C. Sevenster B.V.80

Bezoldiging

Pensioen

Directeur

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

N.v.t. 81
81

76

77

78

79

80
81

58

 e NIO heeft geen eigen personeel in dienst. De activiteiten zijn tot en met 17 november 2010 uitgevoerd door personeel in dienst van FMO. Na deze datum zijn de
D
activiteiten uitgevoerd door personeel van Atradius Dutch State Business N.V. en T.C. Sevenster B.V.
Voor NIO betreft dit rentebaten en overige baten. De overige baten betreffen de aanzuivering van de winst- en verliesrekening door Buitenlandse Zaken. Voor de overname van de aandelen door de staat op 17 november 2010 werd de verlies- en winstrekening tot een zodanig bedrag aangezuiverd dat er na vennootschapsbelasting een
winst overbleef die - bij uitkering van dividend - een aanvaardbare vergoeding vormde over het door FMO gestorte aandelenkapitaal. Na de overname op 17 november
2010 wordt er door Buitenlandse Zaken geen vergoeding meer geven over het gestorte kapitaal . De winst- en verliesrekening zal door Buitenlandse zaken enkel worden
aangezuiverd tot nul.
Door de staatkundige hervorming op de Nederlandse Antillen werden de aan de Nederlandse Antillen verstrekte leningen overgedragen aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Dit betrof een portefeuille van EUR 236 miljoen.
De naleving tot overname op 17 november 2010 is na te lezen in het jaarverslag van FMO. In 2011 zal NIO onderzoeken hoe de coporate governance code te implementeren
voor de nieuw ontstane situatie. Hierover zal dus verantwoording worden afgelegd in het jaarverslag over 2011.
Het betreft geen bezoldiging maar een vergoeding aan Sevenster B.V. voor de geleverde diensten. Eén van deze diensten is het vervullen van de functie van statutair directeur.
NIO is bezig met het aanstellen van een rvc en zal dit proces naar verwachting in 2012 voltooien.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden N.V. is

NIO verricht sinds de oprichting in 1965 enkel en alleen activitei-

in 1965 opgericht als volledige dochter van de Nationale Investe-

ten in opdracht van de minister van Buitenlandse Zaken. In een

ringsbank. De Nationale Investeringsbank, de voorloper van het

overeenkomst tussen NIO en de minister van Buitenlandse Zaken

huidige NIB Capital, was destijds een volledige staatsbank en is in

worden de taken van NIO en de bevoegdheden van de minister van

1945 opgericht om de Marshall hulp te kanaliseren naar het Neder-

Buitenlandse Zaken omschreven, alsmede de wijze waarop NIO

landse bedrijfsleven. Het doel van de dochteronderneming NIO was

daarvoor kostendekkend wordt vergoed. Hierdoor is de aandeel-

leningen te verstrekken aan ontwikkelingslanden onder gunstige

houdersrol beperkt.

voorwaarden zodat deze landen, die destijds geen toegang hadden
tot de reguliere kapitaalmarkt, in staat werden gesteld ontwikkelingsrelevante investeringen te doen. Deze leningen hadden een
lange looptijd en een lage rente. Deze zogenaamde bilaterale concessionele leningen (allen verstrekt voor 2001) waren destijds een
onderdeel van het Nederlandse ontwikkelingssamenwerkingbeleid.
Eind jaren negentig is de Nationale Investeringbank geprivatiseerd
en zijn de aandelen NIO in 2000, op verzoek van de staat, overgenomen door FMO (waar de staat 51% van de aandelen in houdt).
Het aantal taken van NIO is, na de overname door FMO in mei 2000,
sterk afgenomen. Zo is de uitvoering van het programma Ontwikkelings Relevante Export Transacties (ORET) sinds 2007 geen taak meer
van NIO. De voornaamste resterende werkzaamheden van NIO zijn
het beheren van de aan ontwikkelingslanden verstrekte leningen.
Tussen deze taken en de kerntaak en FMO zijn weinig raakvlakken,
omdat FMO het bedrijfsleven ondersteunt in ontwikkelingslanden
door middel van leningen, participaties, garanties en andere investeringsbevorderende instrumenten en NIO juist de overheden in
deze ontwikkelingslanden ondersteunt. Derhalve heeft de staat op
verzoek van FMO NIO overgenomen op 17 november 2010 voor het
symbolische bedrag van €1.82
Juridische status en eigendom
NIO is een naamloze vennootschap waarin de staat 100% van de
aandelen houdt.
Publiek belang
Het beheren van de in het verleden verstrekte leningen aan overheden in ontwikkelingslanden.

82

Vergaderjaar 2009-2010, 28165, nr. 113 en nr. 114

59

Rechterland
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Rechterland

Bedrijfssector

Facilitaire dienstverlening

Vestigingsplaats

Zwolle

Jaar van oprichting

1990

Aantal werknemers

0

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

11,5

11,7

13,2

Eigen vermogen

10,3

10,2

9,6

Vreemd vermogen

1,2

1,5

3,6

Inkomsten
Winst83

0

0

0

0,09

0,60

0,41

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,9

0,9

0,7

Return on equity

0%

0%

0%

Pay-out ratio

0%

0%

0%

2010

2009

Variabel

Totaal

2008

N.v.t.

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie
H. Kremer

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Directeur84

34

Raad van commissarissen
Functie
drs. J.H.J. Cuypers

Voorzitter

W.G. Tuinenburg

Lid

83
84
85

60

Vergoeding 2010 (€ ‘000)85

Betreft rentevergoeding op de nog aanwezige middelen en/of vrijval van pensioenvoorziening.
De directeur is extern ingehuurd.
De totale vergoeding voor de raad van commissarissen bedroeg in 2009 € 28.000.

Pensioen

Beschrijving
In 1990 werd de naamloze vennootschap Nederlands Inkoopcentrum (“NIC”) opgericht als rechtsopvolger van het sinds 1921
opererende Rijksinkoopbureau (“RIB”). Nadat de activiteiten van
NIC werden verkocht, werd de naam van de holding NIC in 2005
veranderd in Rechterland. De holding kent geen bedrijfsactiviteiten, maar wikkelt slechts enkele zaken af, waarna deze zal worden
geliquideerd.
Juridische status en eigendom
N.V. Rechterland is een naamloze vennootschap, waarvan de staat
100% van de aandelen houdt. De onderneming heeft een twee
leden tellende raad van commissarissen en een extern ingehuurde
bestuurder.
Publiek belang
Het oorspronkelijke doel van RIB was een doelmatiger besteding
van de overheidsgelden door een centrale inkoop. De opkomende
tendens van overheveling van staatstaken naar de marktsector in
de jaren tachtig had ook gevolgen voor RIB. Dit leidde, samen met
het onvoldoende klantgerichte imago van het RIB, in het conceptregeerakkoord 1986 van het tweede kabinet Lubbers tot het
voornemen het RIB op te heffen. Eind jaren negentig werden de
ontwikkelde handelsactiviteiten aan Guilbert verkocht. Het Factoring bedrijf NIC Finance werd aan Fortis verkocht en uiteindelijk
werden de activiteiten van NIC op het gebied van de inkoopdienstverlening verkocht aan Proclare N.V. Slechts het bedrijfspand en
enkele daaraan verbonden werknemers bleven in de holding NIC
Het bedrijfspand werd in juli 2005 met een boekwinst verkocht en
het dienstverband met alle resterende medewerkers werd beëindigd. Tevens ging in het kader van het verkoopproces de benaming
NIC over naar Proclare, waardoor de naam van de holding in 2005
werd gewijzigd in Rechterland. Hiermee was de stap naar volledige
privatisering gerealiseerd. Bedrijfsactiviteiten vinden thans niet
meer plaats, aangezien deze alle zijn verkocht en geen personeel
meer werkzaam is voor Rechterland. Feitelijk staat alleen nog een
juridische procedure waarin Rechterland gedaagde is de liquidatie

		

van de holding in de weg.
		

		

61

Twinning
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Twinning Holding B.V.

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

1998

Aantal werknemers

086

Website

www.siennaholdingseurope.com

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

11,42

11,73

11,61

Eigen vermogen

11,27

11,46

11,25

Vreemd vermogen

0,15

0,27

0,36

Inkomsten

0,03

0,36

0,84

Winst

-0,19

0,21

0,52

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,99

0,98

0,97

Return on equity

-1,7%

1,8%

4,6%

0%

0%

0%

Pay-out ratio

Aantal participaties

2010

2009

2008

6

10

10

Variabel

Totaal

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

WARP B.V.87

Bezoldiging

Statutair directeur

41,3

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

H.P.M. Kivits

Voorzitter

18,6

J. Stellingsma

Lid

14,9

86
87

62

Dit betreft het aantal personen.
De bestuurder van Twinning is WARP B.V., waarvoor Roland Slot optreedt. Twinning heeft dus geen eigen bestuurder (een natuurlijk persoon) in dienst.

Pensioen

Beschrijving
Twinning is opgericht op 22 oktober 1998. Het bedrijf heeft geïnvesteerd in een groot aantal beginnende ICT-ondernemingen en
beheerde tot en met 2003 zelfstandig een participatieportefeuille
van deelnemingen in dit soort bedrijven.
Mede vanwege de zeer verslechterde marktomstandigheden in
de ICT-sector slaagde Twinning er niet in om zelfstandig tot een
rendabele bedrijfsvoering te komen. In 2003 is daarom besloten tot
een drastische reorganisatie. De relatief dure beheersorganisatie is
ontmanteld en het uitvoeren van het beheer is uitbesteed aan Sienna Holdings Europe B.V.. Mede vanwege deze kostenbeheersingsoperatie en een eerste significante en winstgevende verkoop uit de
deelnemingenportefeuille, is in 2004 voor het eerst een positief
bedrijfsresultaat geboekt. Inmiddels is de participatieportefeuille
gereduceerd van 67 deelnemingen naar zes deelnemingen.
Juridische status en eigendom
Twinning Holding is een besloten vennootschap waarin de staat
100% van de aandelen houdt.
Publiek belang
Met Twinning is beoogd het, in samenwerking met marktpartijen,
zoveel mogelijk verbeteren van de vanuit economisch oogpunt voor
Nederland niet optimaal werkende omstandigheden voor beginnende, in Nederland gevestigde ondernemers op het gebied van de
informatie- en communicatietechnologie.
Invulling aandeelhouderschap
Het beheer van de deelneming Twinning is in 2003 overgegaan
van het ministerie van Economische Zaken naar het ministerie van
Financiën. Sindsdien ligt het accent op het zorgvuldig afbeheren
van de participatieportefeuille.

		

		

63

64

6.3 Tijdelijke financiele deelnemingen
ABN AMRO
ABN AMRO Preferred Investments
ASR Nederland
RFS Holdings

65

ABN AMRO Group
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

ABN AMRO Group N.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

2009

Aantal werknemers

26.161

Website

www.abnamro.nl

Belang Staat der Nederlanden

100% van de gewone aandelen

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

200988

2008

Totaal activa

379,6

386,5

-

Net interest income

2010

2009

4,9

4,3

Eigen vermogen

12,1

9,0

-

Non-interest income

1,9

3,0

Vreemd vermogen

327,5

330,7

-

Loan impairments

0,8

1,6
149,7

2008

6,8

7,3

-

Asset under management

164,2

+/- 0,4

0,3

-

Risk weighted assets (Basel 2)

116,3

na

Dividend

0

0

-

Core Tier-1 ratio

10,4%

na

Ontvangen door staat

0

0

-

Tier-1 ratio

12,8%

na

Total Tier ratio

16,6%

na

Cost/income ratio

92%

76%

Variabel

Totaal

Pensioen
165

Inkomsten
Winst

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

76

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Code Banken

√

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Chairman

563

0

563

CFO / Vice Chairman

450

0

450

57

J. van Hall

COO

450

0

450

60

450

0

450

96

G. Zalm
J.C.M. van Rutte
C. Princen

Lid

W. Reehoorn89

Lid

450

0

450

61

C.F.H.H. Vogelzang

Lid

450

0

450

62

J.G. Wijn

Lid

450

0

450

95

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2009 (€ ‘000)

Voorzitter

75

H.P. de Haan

Lid

60

S. ten Have

Lid

45

A. Meerstadt

Lid

47

M.J. Oudeman

Lid

45

J.M. Roobeek

Lid

47

D.J.G.M. van Slingelandt90

Lid

13

P.N. Wakkie

Lid

56

J.H.M. Lindenbergh

88
89

90

66

Vergelijkende cijfers van 2009
Dhr. Reehoorn heeft in 2008 het recht op een lange termijn beloningsplan ontvangen, welke gedeeltelijk in 2010 is opgebouwd en volledig verschuldigd aan het einde van
de 3 jarenplan periode in december 2010. Het opgebouwde bedrag bedroeg €19.000 en is in 2010 uitgekeerd.
D.J.G.M. van Slingelandt is per 2 november 2010 lid van de RvC.

Beschrijving

op een aantal punten zelfs verder. Over het jaar 2010 is aan de raad

ABN AMRO Group is op 18 december 2009 door de staat opgericht

van bestuur geen korte termijn variabele beloning toegekend met

als houdstermaatschappij voor Fortis Bank Nederland en ABN AMRO

het oog op de in het beloningsbeleid vastgelegde bepaling ‘geen

Bank. Op 1 april 2010 zijn de belangen in deze banken aan de ven-

winst geen bonus’. In 2011 zal het beloningsbeleid moeten worden

nootschap overgedragen.

aangepast aan de CRD 3 richtlijnen.

Juridische status en eigendom

Vermogensstructuur. In 2010 is het laatste stuk van het kapitaalplan

ABN AMRO Group N.V. (“ABN AMRO Group”) is een naamloze ven-

ten uitvoer gebracht. Dit betrof de storting van € 490 mln aan eigen

nootschap. De staat houdt 100% van de gewone aandelen in ABN

vermogen.91.

AMRO Group.
Exit
ABN AMRO Group heeft een raad van bestuur en een raad van com-

De minister van Financiën is steeds duidelijk geweest dat de strate-

missarissen. Het verlicht structuurregime is van toepassing op ABN

gische toekomst van de bank en de inrichting van het aandeelhou-

AMRO Group.

derschap gericht moeten zijn op een terugkeer van de nieuwe bank
in de private sector.

Publiek belang
Het publiek belang dat gediend werd door de overname van Fortis

Op 24 januari 2011 heeft de minister van Financiën een brief aan de

Bank Nederland en het door Fortis overgenomen deel van ABN

Tweede Kamer gestuurd92. waarin in werd gegaan op het exitbeleid

AMRO Bank was “financiële stabiliteit”. Deze vorm van behartiging

voor de overheidsbelangen in ABN AMRO, ASR Nederland, AEGON,

van dit belang vraagt slechts om een tijdelijk aandeelhouderschap.

ING en SNS REAAL. Hierin werd aangegeven dat er naar gestreefd

Het doel van de overname was het voorkomen van onevenredige

wordt de overheidsbelangen in de financiële sector binnen vijf

schade aan het Nederlandse financiële stelsel en daarmee ook aan

jaar zeer substantieel terug te brengen, mits en voor zover aan de

de Nederlandse economie als geheel.

volgende voorwaarden wordt voldaan:
1.	De financiële sector is stabiel. Twijfels over interbancair verkeer,

Invulling aandeelhouderschap

kwaliteit van activa en soliditeit van individuele systeembanken

Strategie. Na de overname van Fortis Bank Nederland en het door Fortis

zijn weggenomen.

overgenomen deel van ABN AMRO is eind november 2008 de nieuwe

2.	De markt is klaar voor de beoogde transacties. Er is voldoende

richting voor de overgenomen bedrijven gepresenteerd. Voorgesteld

absorptievermogen, er is belangstelling voor investeringen in

werd Fortis Bank Nederland en het door Fortis overgenomen deel in ABN

de financiële sector en de verwachte opbrengst is daarmee in

AMRO te integreren tot een nieuwe bank onder de handelsnaam ABN

lijn. 3.De betrokken ondernemingen zijn klaar voor de beoogde

AMRO. Beide banken zijn op 1 april 2010 onder ABN AMRO Group ge-

vorm van verkoop of afwikkeling. Er is een goed financieel track

bracht en op 1 juli 2010 gefuseerd tot één dochter, ABN AMRO Bank. De

record, de kwaliteit van de verslaggeving is berekend op de

nieuwe bank gebruikt de bestaande kwaliteiten als basis voor één nieuwe

toekomst, het profiel van de bestuurders past bij de uitgezette

en sterke bank, met focus op activiteiten in retail, private, commercial

strategie en er is uitzicht, vooral bij een zelfstandig voortbestaan,

en merchant banking. ABN AMRO Bank richt zich primair op klanten in

op duurzame waardeontwikkeling.

Nederland en aan hen gelieerde activiteiten in het buitenland.

4.	Het streven is erop gericht zoveel als mogelijk de totale investering in bovengenoemde ondernemingen, vermeerderd met de

Investeringen. De belangrijkste investeringen van ABN AMRO waren

kapitaalkosten van de Staat, terug te verdienen.

gericht op een snelle en doeltreffende integratie van ABN AMRO
Bank en Fortis Bank Nederland. Het ineenschuiven van operationele

Zonder andere vormen van verkoop uit te sluiten, zal worden toe-

processen is cruciaal voor het waarborgen van stabiliteit, het her-

gewerkt naar een beursgang. De voorbereidingen hiervoor kunnen

stellen van vertrouwen en het garanderen van de continuïteit.

onder de juiste omstandigheden beginnen in 2013. De beursgang
zelf kan ten vroegste in 2014 plaatsvinden.

Bezoldigingsbeleid. Het bezoldigingsbeleid van ABN AMRO, dat in
januari 2010 is vastgesteld, is in lijn met de Code Banken en gaat

91
92

Kamerstukken II 2009-2010, 31 789, nr. 37
Kamerstukken II, 2010/11, 28 165, nr. 112

67

ABN AMRO Preferred Investments
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

ABN AMRO Preferred Investments B.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

2007

Aantal werknemers

0

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

70%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

222

210

210

Eigen vermogen

222

210

210

Vreemd vermogen

0

0

0

Inkomsten

0

0

0

Winst

0

0

0

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

100%

100%

100%

Return on equity

0%

0%

0%

Pay-out ratio

0%

0%

0%

Leningenportefeuille (€ mln.)

2010

2009

2008

0

0

0

Aantal leningen

0

0

0

Aantal landen met een lening

0

0

0

Corporate Governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

n.v.t.

Global Reporting Initiative (GRI)

n.v.t.

Corporate Governance Code

n.v.t.

Raad van Bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Bezoldiging

Variabel

Totaal

J.D. Kalverkamp

Functie

0

0

0

0

J.G. Stokkel

0

0

0

0

A.W. van Veelen

0

0

0

0

Raad van Commissarissen
Functie
n.v.t.

68

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Pensioen

Invulling aandeelhouderschap
ABN AMRO Preferred Investments is een financieringsvehikel dat
preferente aandelen houdt in ABN AMRO Group. Via deze maatschappij hebben twee institutionele beleggers € 210 mln geïnvesteerd in ABN AMRO. De staat heeft 70% van de zeggenschap en daarmee doorslaggevende invloed in de aandeel¬houders¬vergadering.
ABN AMRO Preferred Investments is opgericht in 2007 onder de
naam FBN(H) Fortis Preferred Investments. De vennootschap hield
aanvankelijk preferente aandelen in Fortis Bank Nederland en het
70%-belang was in handen van Fortis Bank SA/NV. Op 3 oktober
2008, bij de aankoop van Fortis Bank Nederland, is ook dit belang
overgedragen aan de staat.
Bij de fusie van ABN AMRO Bank N.V. en Fortis Bank Nederland N.V.,
op 1 april 2010, werd de financieringsconstructie van rechtswege
verplaatst naar ABN AMRO Group en kreeg de vennootschap haar
huidige naam. Aan de geïnvesteerde bedragen en de voorwaarden
is daarbij, mede op aanwijzing van de Europese Commissie, niets
veranderd.
Abusievelijk is ABN AMRO Preferred Investments niet vermeld in het
jaarverslag deelnemingen over 2009.

69

ASR Nederland
102

Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

ASR Nederland

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1720

Aantal werknemers

4.333

Website

www.asrnederland.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)
Totaal activa

2010

2009

2008

40.616

39.249

36.714

Nettoverzekeringspremies (€ mln.)

2010

2009

2008

4.518

4.623

5.517

Eigen vermogen93

1.931

1.389

432

Solvabiliteit (DNB-norm)

221%

232%

170%

Vreemd vermogen

38.685

37.860

36.282

Bufferkapitaal (IFRS-basis)

262%

293%

233%

Inkomsten94

7.262

7.901

4.599

Group Embedded Value (€ mln.)

n/a

3.510

2.223

Winst95

278

242

-640

Combined ratio

100%

101%

94%

Dividend

0

0

0

Kosten-premieratio

12,7%

13,3%

n/a

Ontvangen door staat

0

0

0

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

80
C

Global Reporting Initiative (GRI)
Corporate Governance Code

√

96

Raad van bestuur

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis97

Variabel98

Totaal

mr. J.P.M. Baeten

CEO

503

133

636

291

dr. R. Wijmenga

CFO

337

108

445

123

drs. J.W.M. van der Knaap

Lid

337

89

426

173

Pensioen

mr. R.H.A. van Vledder

Lid

337

89

426

85

T. Pluijter

Lid99

56

17

73

19

drs. J.P. Rijsdijk

Lid100

191

0

191

72

Raad van commissarissen
dr. C. van der Pol

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

50

drs. C.H. van den Bos

Lid

40

drs. M. Scheltema

Lid

40

Ir. A.P. Aris

Lid101

2

mr. M. Bax

Lid102

9

93
94
95
96

97
98

99
100
101
102

70

Dit betreft boekwaarde eigen vermogen toewijsbaar aan aandeelhouders.
Dit betreft alle inkomsten: premie-inkomsten en overige baten.
Dit betreft het netto resultaat toewijsbaar aan aandeelhouders.
ASR Nederland stelt zich op het standpunt dat zij ernaar streeft de Code zoveel mogelijk na te leven, hoewel zij er niet toe verplicht is. ASR Nederland lichtte dit standpunt
toe in haar jaarverslag.
Betreft de korte termijn personeelsbeloningen en een onkostenvergoeding.
Geen korte termijn variabele beloning is uitgekeerd. Aan het over drie jaar uit te keren, lange termijn deel van de variabele beloning heeft de Raad van Commissarissen de
voorwaarde gesteld dat uitkering hiervan moet passen binnen het nieuw te ontwikkelen beloningsbeleid.
Werkzaam als lid van de raad van bestuur tot 1 maart 2010.
Werkzaam als lid van de raad van bestuur tot 1 september 2010. Ontslagvergoeding in lijn met de Nederlandse corporate governance code en contractuele verplichtingen.
Vanaf 7 december 2010.
Tot 10 maart 2010.

Beschrijving

De uitgangspunten van het beleid zijn afgestemd op de principes

ASR Nederland is een financiële dienstverlener, actief binnen de

voor ‘beheerst beloningsbeleid’ zoals vastgesteld door de AFM/DNB

Nederlandse verzekeringsmarkt met een breed aanbod van produc-

en de ‘Code Banken’. Op 28 mei 2010 is het beleid voor de Raad van

ten. Met de merken ASR Verzekeringen, Ardanta, De Amersfoortse,

Bestuur door de minister van Financiën vastgesteld en heeft de mi-

Europeesche Verzekeringen en Ditzo biedt ASR Nederland een assor-

nister ingestemd met het beloningsbeleid voor het senior manage-

timent aan financiële producten op het terrein van schade, leven,

ment. In 2011 zal het beloningsbeleid moeten worden aangepast

arbeidsongeschiktheid, pensioenen, sparen, beleggen, hypotheken,

aan de CRD 3 richtlijnen.

ziektekosten, reis en recreatie, en uitvaart.
Vermogensstructuur. In 2010 is een nieuw raamwerk tot stand gekoJuridische status en eigendom

men voor integraal risicomanagement. Dit raamwerk is in overeen-

ASR Nederland N.V. is een naamloze vennootschap. De staat houdt

stemming met Solvency II eisen, die vanaf 2013 van kracht worden.

100% van de gewone aandelen. Het verlicht structuurregime is van

Onderdeel van dit raamwerk vormt de structuur voor Control Risk

toepassing op ASR. ASR Nederland heeft een raad van bestuur en

Self Assessment (CRSA) wat de basis is voor de Own Risk Solvency

een raad van commissarissen.

Assesment (ORSA). Daarnaast is een risicokader ontwikkeld voor het
bepalen van het aan te houden economisch kapitaal (ECAP), voor

Publiek belang

zowel de verzekeringstechnische als de beleggingsrisico’s. Dit ECAP

Het publiek belang dat werd gediend door de overname van de

raamwerk, dat is geënt op Solvency II, wordt in 2011 uitgerold naar

Nederlandse onderdelen van Fortis op 3 oktober 2008 was financiële

de productlijnen. Verder is de strategische beleggingsmix geoptima-

stabiliteit. Het doel van deze overname was het voorkomen van

liseerd conform Solvency II.

destabilisatie, waardoor onevenredige schade zou zijn toegebracht
aan het Nederlandse financiële stelsel en daarmee ook aan de eco-

De DNB solvabiliteit van ASR Nederland is met 11%-punt afgenomen

nomie als geheel. In dat kader is toen ook ASR overgenomen. ASR

tot 221% per eind 2010 (2009: 232%). Het bufferkapitaal (IFRS-ter-

heeft geen kapitaalssteun van de Nederlandse Staat ontvangen.

men bedraagt eind 2010 262% (2009: 293%).
Inclusief de herwaardering van vastgoed nam het eigen vermogen

Invulling aandeelhouderschap

toe van € 2.975 miljoen naar € 3.493 miljoen. Het eigen vermogen

Strategie. Na de overname is op 21 november 2008 de nieuwe richting

exclusief de herwaardering van vastgoed steeg in 2010 van € 1.955

voor de overgenomen bedrijven gepresenteerd. In die strategie werd

miljoen naar € 2.451103 miljoen.

onder meer bepaald dat wordt afgestapt van het “BankAssuranz-model”. Voor ASR Nederland betekent dit dat het bedrijf is losgekop-

Exit. De minister van Financiën heeft altijd betoogd dat de stra-

peld van de beide bankbedrijven en van Fortis Corporate Insurance.

tegische toekomst en de inrichting van het aandeelhouderschap

ASR Nederland blijft zich, net als voor de overname, richten op het

gericht moeten zijn op een terugkeer naar de private sector. Op

leveren van verzekeringsproducten voor de particuliere en zakelijke

24 januari 2011 heeft de minister van Financiën een brief aan de

markt met de focus op de productmarkten pensioenen, leven, hypo-

Tweede Kamer gestuurd (Kamerstukken II, 2010/11, 28 165, nr. 112)

theken, schade, arbeidsongeschiktheid en ziektekosten.

aangaande het exitbeleid voor de overheidsbelangen in ABN AMRO,
ASR Nederland, AEGON, ING en SNS REAAL. Hierin is aangegeven

Investeringen. ASR Nederland heeft in 2010 verder geïnvesteerd in het

dat ernaar gestreefd wordt de overheidsbelangen in de financiële

waarborgen van de financiële stabiliteit en operationele continuï-

sector binnen vijf jaar zeer substantieel terug te brengen, mits en

teit voor klanten en werknemers en het herwinnen van vertrouwen

voor zover aan een aantal voorwaarden wordt voldaan zoals finan-

van klanten. ASR heeft onder andere investeringen gedaan om

ciële stabiliteit van de sector en het gereed zijn van de markt en de

klanten met een beleggingsverzekering in het kader van de compen-

onderneming zelf voor een dergelijke transactie. Ook is aangegeven

satieregeling aanvullende oplossingen te bieden.

een beursgang een reële optie is terwijl andere opties expliciet niet
worden uitgesloten.

Bezoldigingsbeleid. Het beloningsbeleid van ASR past binnen de kaders
die door de Nederlandse Corporate Governance Code zijn aangegeven en het is in lijn met nationale en internationale standaarden.

103

E igen Vermogen sluit niet aan met Eigen Vermogen in eerste tabel gegeven
andere definitie.

71

RFS Holdings
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

RFS Holdings B.V.

Bedrijfssector

Financiële dienstverlening

Vestigingsplaats

Amsterdam

Jaar van oprichting

2007

Aantal werknemers

Niet bekend

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

1,25%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

4.656

17.140

17.919

2010

2009

2008

BIS Tier 1 ratio (ABN AMRO
Holding N.V.)

-

19,9%

10,9%

Eigen vermogen

1.261

13.993

17.900

Vreemd vermogen

3.394

3.147

19

0

0

BIS Total capital ratio (ABN AMRO
Holding N.V.)

-

25,5%

14,4%

0

Winst

2.004

Dividend

5.267104

-7.507

-37.134

Naar risico gewogen activa (€ mld.)

-

75,0

91,7

-

-

-

-

-

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

CEO

0

0

0

0

Michael Enthoven

-

0

0

0

0

Miller McLean

-

0

0

0

0

Juan Rodríguez Inciarte

-

0

0

0

0

Inkomsten

Ontvangen door staat
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

407

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

√

Directie
Simon Glass

104

72

Bezolding 2009 (€ ‘000)

Kapitaal distributie aan Santander benodigd voor separatie

Pensioen

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

In 2007 zijn de aandelen in ABN ARMO Holding N.V. via een open-

Invulling aan het aandeelhouderschap volgde uit de consortium-

baar bod in handen gekomen van een consortium bestaande uit

overeenkomst, die in het teken stond van een voortvarende, maar

Royal Bank of Scotland, Fortis en Banco Santander. RFS Holdings is

zorgvuldige exit van de partijen.

de rechtspersoon van dit consortium en was de aandeelhouder van
het “oude” ABN Amro.

Exit
Het belang van de staat in RFS Holdings hing samen met de aan het

In december 2008 heeft Fortis Bank Nederland het door haar

N-share verbonden bedrijfsactiviteiten. Inmiddels is ABN AMRO

gehouden belang in RFS overgedragen aan de Staat der Nederlan-

Bank ondergebracht bij ABN AMRO Group. Sinds 1 april 2010 houdt

den. De staat is daarmee ook in de rechten en plichten krachtens de

de staat nog een klein belang in RFS Holding met het oog op de

consortiumovereenkomst getreden. Vrijwel alle bedrijfsonderdelen

laatste onverdeelde activiteiten. Er vinden constante inspanningen

waarop de staat via het N-share aanspraak maakte, zijn in februari

plaats om het belang op termijn voor een evenwichtige prijs te

2010 geconcentreerd onder één vennootschap, ABN AMRO Bank.

verkopen.

Deze vennootschap is op 1 april 2010 uit het concern gelicht en door
de staat ondergebracht in een nieuwe houdstermaatschappij, ABN
AMRO Group.
Juridische status en eigendom
RFS Holdings B.V. (“RFS Holdings”) is een besloten vennootschap,
waarin de staat 33,8% van de aandelen hield. Dit belang is teruggebracht naar 1,2505% om de nieuwe verhoudingen na de uitplaatsing van de N-share te weerspiegelen. RFS Holdings is een ‘special
purpose vehicle’ met als doel een evenwichtige afwikkeling van het
oude concern mogelijk te maken.
Publiek belang
Het publiek belang dat gediend werd door de overname van Fortis
Bank Nederland en het door Fortis overgenomen deel van ABN
AMRO Bank was “financiële stabiliteit”. Deze vorm van behartiging

		

van dit belang vraagt slechts om een tijdelijk aandeelhouderschap.
Het doel van de overname was het voorkomen van een destabilisatie
van Fortis Bank Nederland of ABN AMRO Bank waardoor onevenredige schade zou zijn toegebracht aan het Nederlandse financiële
stelsel en daarmee ook aan de Nederlandse economie als geheel.

		

Fortis Bank Nederland en ABN AMRO Bank werden aangemerkt
als systeemrelevante banken. Niet alleen hadden beide banken
een groot marktaandeel in de zakelijke en particuliere markten,
maar zij speelden ook een cruciale rol in het betalingsverkeer en
in de clearing en afwikkeling van financiële transacties, ook buiten
Nederland.

73

74

6.4 BELEIDSDEELNEMINGEN
BOM
EBN
GasTerra
LIOF
Meerstad
NAATC
NOM
Oost
ProRail
Saba Bank resources
Winair

75

BOM
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

BOM

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Tilburg

Jaar van oprichting

1983

Aantal werknemers

36,8

Website

www.bom.nl

Belang Staat der Nederlanden

57,62%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

2010

2009

2008

Totaal activa

42,4

39,2

34,1

Aantal participaties ultimo

37

33

32

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

33,5

26,6

24,4

Investeringsvolume in boekjaar
(€ mln.)

8,5

4,2

4,8

Eigen vermogen

31,0

17,3

23,3

Vreemd vermogen

11,4

21,9

10,8

Inkomsten

0,7

1,1

0,4

Winst

-2,8

-1,7

-2,5

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,73

0,44

0,68

Return on equity

-9,0%

-9,8%

-10,7%

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate Governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

148

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)

dr. J.J. Pelle

Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

142

0

142

28

Raad van Commissarissen
drs. J.W. Schipper105
dr. H.A. Harwig

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

5,0

Voorzitter

7,0

Vice-Voorzitter

8,5

drs. T.J. van Heesch

Lid

8,5

J.D. Dijkstra

Lid

9,5

W.A.M. Kuypers

Lid

8,5

106

drs. J.F.L.M.M. Dagevos

dr. R.L. Vreeman

Lid

8,5

A.J.A.M. Welten

Lid

8,5

105
106

76

Tot 28 mei 2010.
Vanaf 28 mei 2010.

EBN
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

EBN

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1973

Aantal werknemers

69,5

Website

www.ebn.nl

Belang Staat der Nederlanden

100%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

5.320

4.678

5.546

Eigen vermogen

174

158

160

Vreemd vermogen

5.146

4.520

5.386

Inkomsten

6.486

6.387

8.698

2010

2009

2008

Aantal winningsvergunningen aan
land

23

22

21

Aantal winningsvergunningen
op zee

103

103

100

Winst

2.076

2.211

3.269

Aantal opsporingsvergunningen

48

45

41

Dividend

2.076

2.211

3.269

Afzet gas (mld. m3)

33

29

30

Ontvangen door staat

2.076

2.211

3.269

Solvabiliteitsratio

0,03

0,03

0,03

Return on equity

1,193%

1,400%

2,043%

100%

100%

100%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

72

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Bezoldiging

Variabel

Totaal

Voorzitter

-

-

-

-

drs. J.W.P.M. Haenen

Lid

-

-

-

-

drs. D.G. Roest

Lid

-

-

-

-

Totaal

800101

ir. J.D. Bokhoven

Pensioen

Raad van commissarissen
Functie Vergoeding 2010 (€ ‘000)102
ir. R.M.J. van der Meer

Voorzitter

drs. A.H.P. Gratama van Andel

Lid

ir. G.-J. Kramer

Lid

mr. H.M.C.M. van Oorschot

Lid

						

107

108

 e directie van EBN bestaat uit twee directieleden met een arbeidsovereenkomst met EBN en één directielid die vanuit DSM ter beschikking is gesteld. Gelet op de
D
bestaande afspraken met DSM wordt geen uitsplitsing per directielid gegeven.
De totale vergoeding voor de rvc bedroeg € 100.000.

77

GasTerra
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

GasTerra B.V.

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

2005

Aantal werknemers

180

Website

www.gasterra.nl

Belang Staat der Nederlanden

10%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

Totaal activa

4.582

3.295

5.257

2010

2009

2008

Gasverkoop Nederland (€ mln.)

7.866

7.709

9.649

Gasverkoop Overig Europa (€ mln.)

14.084

Eigen vermogen

216

216

216

10.339

10.418

Vreemd vermogen

4.366

3.079

5.041

Afzet Nederland (mld. m³)

41,5

32,4

33,1

Inkomsten

18.357

18.310

23.953

Afzet buitenland (mld. m³)

50,1

50,0

50,9

Winst

36

36

36

Dividend

36

36

36

Ontvangen door staat

3,6

3,6

3,6

Solvabiliteitsratio

0,05

0,07

0,04

Return on equity

16,7%

16,7%

16,7%

Pay-out ratio

100%

100%

100%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

153

Global Reporting Initiative (GRI)

C+

Corporate Governance Code

√

Raad van bestuur
drs. G.J. Lankhorst

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Voorzitter

307

73

380

69,4

Raad van commissarissen
mr. drs. C.W.M. Dessens

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

17
7

ir. J.D. Bokhoven

Lid

ir. P.Dekker

Lid

5

drs. J.C. de Groot

Lid

5

drs. F.F. van Koten

Lid

5

ir. J.M. Van Roost

Lid

7

dr. J.A. Vijlbrief109

Lid

6

B.P.T. de Wit MA

Lid

7

drs. M.M. Frequin110

Lid

1

109
110

78

Per 15 februari 2010
Tot 15 februari 2010

LIOF
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

NV Industriebank Limburgs Instituut voor Ontwikkeling en Financiering

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Maastricht

Jaar van oprichting

1975

Aantal werknemers

46,1

Website

www.liof.nl

Belang Staat der Nederlanden

94,34%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

2010

2009

2008

Totaal activa

162,6

165,9

166,6

Aantal participaties ultimo

132

120

108

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

95,9

97,4

74,6

Investeringsvolume in boekjaar
(€ mln.)

9,7

23,4

11,0

Eigen vermogen

100,6

100,4

100,4

Vreemd vermogen

62,0

62,5

66,2

Inkomsten

15,2

16,8

17,9

Winst

0,2

0,4

0,3

Dividend

0,0

10,6

0,0

Ontvangen door staat
Solvabiliteitsratio

0,0

9,2

111

0,0

0,62

0,61

0,60

Return on equity

0,2%

0,4%

0,3%

Pay-out ratio

0,0%

2.650%

0,0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

105

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)

drs. Th.M.A.J. Verhagen

Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

182

0

182

59

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

dr. J.V.H. Pennings112

Voorzitter

5

drs. M.W.G. Litjens

Voorzitter

12

drs. M.J.A. Eurlings

Lid

8

prof. dr. W.A. Vermeend

Lid

8

113

111
112
113

Betreft uitkering in verband met overliquiditeit. Besluit dateert van april 2008 (AVA Jaarstukken 2007); feitelijke uitkering eind 2009.
Tot 22 april 2010
Vanaf 22 april 2010

79

Meerstad
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Meerstad

Bedrijfssector

Gebiedsontwikkeling

Vestigingsplaats

Harkstede

Jaar van oprichting

2005

Aantal werknemers

9114

Website

www.meerstad.eu

Belang Staat der Nederlanden

10%

Financieel overzicht115
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2010

2009

2008

2010

2009

Variabel

Totaal

2008

Geen

Totaal activa
Eigen vermogen
Vreemd vermogen
Inkomsten
Winst
Dividend
Ontvangen door staat
Solvabiliteitsratio
Return on equity
Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Pensioen

N.v.t.115
Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

N.v.t.117

114
115

116
117

80

Dit betreft het aantal personen.
Deze informatie wordt door Meerstad C.V. niet publiek gemaakt, omdat die de commerciële belangen van Meerstad als grond(ver)koper kan schaden. De bezittingen van
Meerstad C.V. bestaan vrijwel alleen uit aangekochte gronden. Eventuele (ver)kopers van grond zouden met deze balansinformatie mogelijk hun voordeel kunnen doen in
de onderhandelingen met Meerstad.
Meerstad kent geen Raad van Bestuur. Meerstad kent een directie, directeur is drs. J. Kleine
Meerstad kent geen Raad van Commissarissen

81

NAATC
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Netherlands Antilles Air Traffic Control N.V.

Bedrijfssector

Transport

Vestigingsplaats

Willemstad, Curaçao

Jaar van oprichting

2005

Aantal werknemers

84

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

7,95%

Financieel overzicht118
(€ mln.)

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2010119

2009

2008

-

14,8

11,6

Totaal activa
Eigen vermogen

-

3,2

2,4

Vreemd vermogen

-

11,6

9,3

Inkomsten

-

6,8

6,1

Winst

-

0,8

1,3

Dividend

-

0

0

Ontvangen door staat

-

0

0

Solvabiliteitsratio

-

21%

20%

Return on equity

-

25%

53%

Pay-out ratio

-

0%

0%

Aircraft movements in Curaçao
FIR

2010

2009

2008

-

109.596

108.105

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)
Global Reporting Initiative (GRI)
Corporate Governance Code
Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)120
Functie

M. Albertus-Verboom
E. Menig

Basis

Variabel

163

0

163

13

Director

138

0

138

11

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

G.A. Pieter

Voorzitter

4

E. Chirino

Lid

4

A. Isidora

Lid

4

		
119
120

82

Pensioen

Director-Generaal

Raad van commissarissen

118

Totaal

Bedragen zijn geconverteerd: 1ANG = 0,417EUR, wisselkoers geldende op 31 december 2010.
Er is nog geen goedgekeurd jaarverslag over 2010 beschikbaar.
Bezoldiging Raad van Bestuur 2010 is inclusief een vergoeding die met terugwerkende kracht is uitgekeerd en niet daardoor niet representatief.

Beschrijving

Invulling aandeelhouderschap

In 2005 werd NAATC opgericht om op 1 april 2006 operationeel te

Daar waar relevant stemt de staat op de algemene vergadering van

starten. NAATC begeleidt het enroute luchtverkeer in het vluchtin-

aandeelhouders conform de uitgangspunten van de Nota Deelne-

formatiegebied van Curacao en het lokale luchtverkeer in het lucht-

mingenbeleid Rijksoverheid uit 2007. Echter, gezien het beperkte

ruim Flamingo op Bonaire. In totaal betreft het meer dan 100.000

belang van de staat in NAATC is de invloed van de Nederlandse staat

vliegbewegingen per jaar. NAATC is per 10 oktober 2010 aangewezen

als aandeelhouder beperkt.

door de Minister van Infrastructuur en Milieu als luchtverkeers-

Normaal gesproken is de uitoefening van het aandeelhouderschap

dienstverlener in het Nederlandse luchtruim rond Bonaire.

ondergebracht bij Financiën. Maar m.b.t. de belangen in NAATC is
er, na het opheffen van het land Nederlandse Antillen sprake van

Juridische status en eigendom

een operationele beleidsmatige verwevenheid met het ministerie

Netherlands Antilles Air Traffic Control (NAATC) N.V. is een naam-

van Infrastructuur & Milieu, zodat er geen goede scheiding is aan

loze vennootschap naar Curaçaos recht. NAATC kent een directie en

te brengen tussen de zelfstandig functionerende onderneming en

een raad van commissarissen.

beleidsmatige aspecten. Het kabinet heeft het beheer van NAATC

Op 31 maart 2011 ziet de aandeelhoudersstructuur van NAATC er als

daarom ondergebracht bij het ministerie van Infrastructuur &

volgt uit:

Milieu.

• Land Curaçao bezit 73,3% van de aandelen
• Land Sint Maarten bezit 18,75% van de aandelen
• Nederland bezit 7,95% van de aandelen
		
Publiek belang
NAATC is verantwoordelijk voor de luchtverkeersleiding in het
vluchtinformatiegebied Curaçao, waar de benedenwindse eilanden
Bonaire, Aruba en Curaçao in gelegen zijn. In het Besluit luchtver-

		

keer en de Regeling aanwijzing luchtruim en luchtverkeersdienstverleners BES zijn de taken die NAATC dient te vervullen vastgelegd.
De Inspectie Verkeer & Waterstaat (IVW) is verantwoordelijk voor
het handhaven van de van toepassing zijnde regelgeving van het
Nederlandse luchtruim, en gaat dan ook toezicht gaat houden op
NAATC. Doel is om met het verkregen belang er voor te zorgen dat
de strategie van NAATC in lijn is met de publieke belangen, zoals
vastgelegd in de hierboven genoemde regelgeving.

		

		
						
						

83

NOM
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

NOM

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Groningen

Jaar van oprichting

1974

Aantal werknemers

55,3

Website

www.nom.nl

Belang Staat der Nederlanden

99,97%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

2010

2009

2008

Totaal activa

91,2

81,8

90,4

Aantal participaties ultimo

124

129

135

Eigen vermogen

85,2

74,0

81,4

108,3

110,0

6,0

7,8

9,0

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

103,4

Vreemd vermogen

Investeringsvolume in boekjaar
(€ mln.)

21,2

21,2

22,3

Inkomsten

33,0

10,4

22,5

Winst

11,3

-7,5

0,1

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,93

0,90

0,90

Return on equity

13,3%

-10,1%

0,1%

0%

0%

0%

Pay-out ratio
Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

132

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
drs. S. Jansen

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Directeur

152

0

152

36

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

15

mr. H. Bosma

Lid

11

Prof. em. dr. L. Koopmans121

Lid

4

A.M.J. Vogd

Lid

11

J.E. de Vries

Lid

13

H. Weggemans

Lid

11

R.P. Prins

121

84

Tot 24 april 2010.

Oost
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Ontwikkelingsmaatschappij Oost Nederland N.V.

Bedrijfssector

Participatiemaatschappij

Vestigingsplaats

Deventer

Jaar van oprichting

2003

Aantal werknemers

62,5

Website

www.oostnv.nl

Belang Staat der Nederlanden

57,62%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)

2010

2009

2008

2010

2009

2008

Totaal activa

73,0

78,3

43,0

Aantal participaties ultimo

102

91

84

Geïnvesteerd vermogen in
participaties (€ mln.)

56,5

50,4

42,7

Investeringsvolume in boekjaar
(€ mln.)

13,8

13,4

12,4

Eigen vermogen

57,3

56,5

38,1

Vreemd vermogen

15,7

21,8

4,9

Inkomsten

11,8

15,3

12,0

Winst

0,9

1,0

0,9

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,78

0,72

0,89

Return on equity

1,6%

1,8%

2,4%

Pay-out ratio

0,0%

0%

0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

132

Global Reporting Initiative (GRI)

C

Corporate Governance Code

√

Directie
drs. C.W. van Willigen

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel

Totaal

Pensioen

Algemeen directeur

138

0

138

17

Raad van commissarissen
drs. A. Verberk RA
prof. dr. W.H.M. Zijm

Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

11

Plv. voorzitter

8

drs. D.G. Brinkman MPC

Lid

8

drs. H.A. Doek

Lid

11

J. Schepers

Lid

11

85

ProRail
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

ProRail B.V.

Bedrijfssector

Infrastructuur

Vestigingsplaats

Utrecht

Jaar van oprichting

1995

Aantal werknemers

3.954

Website

www.prorail.nl

Belang Staat der Nederlanden

100% (via Railinfratrust B.V.)

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.)
Totaal activa

2010

2009

2008

19.573

18.206

18.101

2010

2009

2008

Gerealiseerde prestaties kernprestatie-indicatoren in %

Eigen vermogen

5.165

4.151

4.126

Beschikbaarheid infrastructuur

99,6

99,5

99,6

Vreemd vermogen

14.378

14.055

13.975

Capaciteitsverdeling

99,8

99,8

99,8

1.757

1.476

1.440

Geleverde Trainpaden aan
reizigersvervoerders

97,8

nvt

nvt

Winst

0

0

0

Toegankelijkheid maatregelen

74

56

45

Dividend

0

0

0

Reizigerstevredenheid Reinheid
stations

58

58

55

Reizigerstevredenheid Reisinfo bij
ontregelingen

55

56

51

Reizigerstevredenheid Sociale
veiligheid overdag

91

90

90

Reizigerstevredenheid Sociale
veiligheid ’s avonds

59

58

57

Inkomsten

Ontvangen door staat

0

0

0

Solvabiliteitsratio

0,27

0,23

0,23

Return on equity

0%

0%

0%

Pay-out ratio

0%

0%

0%

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

68

Global Reporting Initiative (GRI)

B

Corporate Governance Code

√

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

Basis

Variabel116

Totaal

B.J. Klerk

President-directeur

205

0

205

7

H.P.M.G. Steeghs

Directeur financiën

185

0

185

6

U. Groen122

Directeur operatie

123

0

12

4

Raad van commissarissen
Functie

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

M.A.M. Boersma123

President-commissaris

62

R.J. in ’t Veld

President-commissaris

9

E.H. Broekhuizen

Lid

32

W. den Dulk

Lid

32

W.E. Kooijman

Lid

36

C.J.G. Zuiderwijk-Jacobs

Lid

34

124

122
123
124

86

Per 1-9-2010 uit dienst.
Per 1 februari 2010.
Tot 1 februari 2010.

Pensioen

87

Saba Bank
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Saba Bank Resources N.V.

Bedrijfssector

Energie

Vestigingsplaats

Saba

Jaar van oprichting

1976

Aantal werknemers

-

Website

-

Belang Staat der Nederlanden

7,95%

Financieel overzicht

Bedrijfsspecifieke kerncijfers

(€ mln.) 125

2010

2009

2008

Totaal activa

1,00

1,05

1,08

Eigen vermogen

0,98

1,01

1,05

Vreemd vermogen

0,02

0,04

0,03

Inkomsten

0,05

0,06

0,06

Winst126

-0,03

-0,04

-0,01

Dividend

0

0

0

Ontvangen door staat

-

-

-

Solvabiliteitsratio

0,98

0,96

0,97

Return on equity

-3,1%

-4,0%

-1,0%

0%

0%

0%

Pay-out ratio

2010

2009

2008

Geen

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

-

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Directie

Bezolding 2010 (€ ‘000)123
Functie

C. Gomes Casseres

Bezoldiging

Directeur

Raad van commissarissen
Functie
W.S. Johnson

Voorzitter

C.D. Assang

Lid

F.E. Mingo

Lid

M.D. Peterson

Lid

R.R. Wilson

Lid

125
126
127

88

Vergoeding 2010 (€ ‘000)127

Alle bedragen zijn geconverteerd: 1ANG = 0,417EUR, wisselkoers geldende op 31 december 2010.
De beloning van de directeur bedraagt ANG 1.335 per maand.
De beloning van de leden van de Raad van Commissarissen bedragen ANG 200 per maand.

Variabel

Totaal

Pensioen

Beschrijving

Ontwikkelingen in het afgelopen jaar

De Saba Bank is het onder de Caribische Zee in de nabijheid van het

Het afgelopen jaar heeft de Staat der Nederlanden een deelneming

eiland Saba gelegen deel van de zeebodem en de ondergrond daar-

van 7,95% in de Saba Bank Resources N.V. verkregen. Op dit mo-

van, waarop het Koninkrijk der Nederlanden mede overeenkomstig

ment vindt er overleg plaats over de afwikkeling van de ‘boedel-

het op 10 december 1982 te Montego-Bay gesloten Verdrag inzake

scheiding’ van de Nederlandse Antillen. De aandelen die het land

het recht van de zee soevereine rechten heeft voor de winning van

Nederlandse Antillen bezat zijn een onderdeel van deze boedel-

koolwaterstoffen. Daartoe is Saba Bank Resources N.V. opgericht

scheiding. Op het moment dat de overleggen en onderhandelingen
over de boedelscheiding afgerond zijn, wordt bezien of aanpassing

Juridische status en eigendom
De ontmanteling van het Land de Nederlandse Antillen per 10

van de Petroleumwet Saba Bank BES, dan wel de statuten van de
N.V. noodzakelijk is.

oktober 2010 heeft voor de N.V. grote gevolgen gehad. De Petroleumlandsverordening Saba Bank werd op die datum gewijzigd in de
Petroleumwet Saba Bank BES. De N.V. statutair gevestigd op Saba is
nu een openbaar lichaam binnen het Nederlandse Staatsbestel en is
daarmede nu een Nederlandse vennootschap geworden waarop in
beginsel het Nederlands rechtspersonenrecht van toepassing is. Het
aandelenpakket dat voorheen gehouden werd door de rechtspersoon de Nederlandse Antillen is bij Algemene Maatregel van Bestuur
d.d. 27 september 2010 overgegaan onder algemene titel op het
Land Curaçao voor 73,3%, het Land Sint Maarten voor 18,75% en de
Staat der Nederlanden voor 7,95%
Publiek belang
Bij de deelneming van de Staat der Nederlanden bij de Saba Bank
Resources N.V. ligt mogelijk een publiek belang. Dit is de reden
waarom het kabinet het wenselijk heeft geacht om het Nederlandse
aandeel in deze deelneming (voorlopig) aan te houden.
Invulling aandeelhouderschap
De Vereffeningscommissie, die op 18 april 2011 is geïnstalleerd, zal
zich gaan bezighouden met de definitieve toedeling, waardering en
vereffening van de 23 staatsdeelnemingen van de voormalige Nederlandse Antillen, w.o. de Saba Bank Resources N.V. Wat de Staat der
Nederlanden met dit belang wenst te gaan doen zal onderwerp zijn
van nadere besluitvorming.

89

Winair
Algemene gegevens staatsdeelneming
Naam staatsdeelneming

Windward Islands Airways International N.V.

Bedrijfssector

Transport/Luchtvaart

Vestigingsplaats

Sint Maarten

Jaar van oprichting

1961

Aantal werknemers

92

Website

www.fly-winair.com

Belang Staat der Nederlanden

7,95%

Financieel overzicht128
(€ mln.)
Totaal activa
Eigen vermogen

Bedrijfsspecifieke kerncijfers
2010

2009

2008

2010

2009

2008

-

-

-

Bezettingdsgraad passagiers (%)

-

-

-

Aantal Passagiers

-

-

-

Variabel

Totaal

129

-

-

-

Vreemd vermogen

-

-

-

Inkomsten

-

-

-

Winst

-

-

-

Dividend130

-

-

-

Ontvangen door staat

-

-

-

Solvabiliteitsratio

-

-

-

Return on equity

-

-

-

Pay-out ratio

-

-

-

Corporate governance
Transparantiebenchmark 2010 (over 2009)

n.v.t.

Global Reporting Initiative (GRI)

-

Corporate Governance Code

-

Raad van Bestuur132

Bezolding 2010 (€ ‘000)
Functie

C. Gomes Casseres

Bezoldiging

Pensioen

Directeur

Raad van commissarissen132
Functie
F. William
M. Doncher-Arrindell

Lid

V. Jacobs

Lid

U. Granger

128
129
130
131

132

90

Vergoeding 2010 (€ ‘000)

Voorzitter

Vertegenw. Saba

Er zijn vanaf 2006 geen betrouwbare (financiële) gegevens beschikbaar en er ontbreken accountantsverklaringen van de Jaarrekeningen vanaf 2005.
Er is sprake van een negatief eigen vermogen.
Geen.
Door de groot aandeelhouder, het land Sint Maarten, is met ingang van 10-1-2010 een transitie team toegevoegd aan de CEO, bestaande uit: Mr Mike Ferrier, special advisor to the Prime minister of Sint Maarten Mr. Roberto Gibbs, financial advisor, Global Advisory Services (Sint Maarten) B.V.
De Raad van Commissarissen is inmiddels op 21 maart 2010 op verzoek van de aandeelhouders afgetreden. Er is geen decharge verleend. De benoeming van de nieuwe
commissarissen is aanstaande en ligt bij de Corporate Governance Council ter advisering.

Beschrijving

len het aandeelhouderschap van de regering van de Nederlandse

Winair, door de Antilliaanse overheid opgericht in 1961 als Antilli-

Antillen. Ook voor Nederland is de continuering van een duurzame,

aanse luchtvaartmaatschappij bedient voornamelijk de Bovenwind-

veilige, efficiënte en betaalbare verbinding van Saba en Sint Eusta-

se eilanden van de (voormalige) Nederlandse Antillen en St. Barths,

tius van belang.

zowel binnen het Koninkrijk als daarbuiten. De onderneming heeft
vanwege solvabiliteitsproblemen in 2005 haar toenmalige vloot via

Invulling aandeelhouderschap

een sale and leaseback constructie weer in bedrijf genomen. Het

De huidige deplorabele financiële situatie waarin Winair verkeert,

financieel management van de onderneming laat echter ernstig te

het ontbreken van een strategisch businessplan alsmede het ontbre-

wensen over. De onderneming heeft sinds 2005 geen goedkeuring

ken van een reëel alternatief maakt dat in de transitie de betrokken-

meer verkregen op de Jaarrekeningen. Vanaf 10-10-2010 is de on-

heid van de staat onevenredig veel aandacht vergt, met name voor

derneming, na aanbevelingen van een door de betrokken bewinds-

wat betreft de zorg voor een duurzame bediening van Saba en Sint

personen ingestelde Taskforce, aan het reorganiseren. Dit proces is

Eustatius tegen redelijke tarieven. De verwachting lijkt gerechtvaar-

nog steeds gaande. De operaties van Winair zijn van belang voor een

digd, mits voldoende kostenreducties kunnen worden doorgevoerd

duurzame bediening van Saba en Sint Eustatius.

door het management, dat in 2011 de reorganisatie van de onderneming zo ver is doorgevoerd dat deze betrokkenheid louter vanuit de

Versant Accountants en Ernst & Young zijn momenteel bezig met

Aandeelhoudersrol kan worden ingevuld.

het up to date brengen van de administratie, respectievelijk het beoordelen van de systemen met de bedoeling een balanscontrole per
31-12-2009 die kan dienen als basis voor een jaarrekening van 2010
met een goedkeurende verklaring. Dit is ook nodig in het kader van
de vereffening tussen de eilanden van de (voormalige) Nederlandse
Antillen.
Juridische status en eigendom
Windwards Islands International N.V. (Winair) is een naamloze vennootschap naar Antilliaans recht ( vanaf 10-10-2010 is wetgeving Sint
Maarten van toepassing). De onderneming kent een directie en een
raad van commissarissen. Het betreft een gewone N.V.
Met ingang van 10-10-2010 ziet de aandeelhoudersstructuur er als
volgt uit:
• Het land Sint Maarten; 92.05%
• De Staat der Nederlanden 7.95%
Publiek belang
De duurzame en veilige bediening van Saba en Sint Eustatius door
middel van luchtvervoerdiensten tegen redelijke tarieven was
voor de Antilliaanse regering steeds van essentieel belang voor de
sociaal economische ontwikkeling van beide eilanden. Saba en Sint
Eustatius zijn tevens voor medische verzorging en het aanschaffen van vele primaire middelen op Sint Maarten aangewezen. Het
vervoer van passagiers over zee is geen reëel alternatief. De beperkte
vervoersstromen van en naar beide eilanden vanuit Sint Maarten
en het ontbreken van voldoende commerciële mogelijkheden voor
het in stand houden van de vliegverbindingen rechtvaardigden tot
het moment van de ontmanteling van het land Nederlandse Antil-

91

Staatsaandeel

Aandeelhouderschap

Sector

Financiële gegevens deelnemingen 2010

BNG

50%

Financiën

Financiële dienstverlening

Connexxion

33,33%

Financiën

Transport

COVRA

100%

Financiën

Radioactief afval

DNB

100%

Financiën

Financiële dienstverlening

FMO

51%

Financiën

Financiële dienstverlening

Gasunie

100%

Financiën

Energie

Havenbedrijf Rotterdam

29,17%

Financiën

Infrastructuur

Holland Casino

Stichting

Financiën

Kansspelen

KLM

5,92%

Financiën

Transport

Koninklijke Nederlandse Munt

100%

Financiën

Metaalbewerking

NS

100%

Financiën

Transport

NWB Bank

17,2%

Financiën

Financiële dienstverlening

Schiphol

69,77%

Financiën

Infrastructuur

Staatsloterij

Stichting

Financiën

Kansspelen

TenneT

100%

Financiën

Energie

Thales

1%

Financiën

Defensie

UCN

100%

Financiën

Energie

BOM

56,62%

EL&I

Participatiemaatschappij

EBN

100%

EL&I

Energie

GasTerra

10%

EL&I

Energie

LIOF

94,34%

EL&I

Participatiemaatschappij

Meerstad

10%

EL&I

Gebiedsontwikkeling

NAATC

7,95%

I&M

Transport

NOM

99,97%

EL&I

Participatiemaatschappij

Oost

57,62%

EL&I

Participatiemaatschappij

ProRail

100%

I&M

Infrastructuur

Saba Bank

7,95%

EL&I

Energie

Winair

7,95%

I&M

Transport

ALTMAA

34,8%

Financiën

Infrastructuur

K.G. Holding

100%

Financiën

Re-integratie

NIO

100%

Financiën

Financiële dienstverlening

Rechterland

100%

Financiën

Facilitaire dienstverlening

Twinning Holding

100%

Financiën

Participatiemaatschappij

ABN AMRO Group

100%

Financiën

Financiële dienstverlening

ABN AMRO Preferred Investment

70%

Financiën

Financiële dienstverlening

ASR Nederland

100%

Financiën

Financiële dienstverlening

RFS Holdings

1,25%

Financiën

Financiële dienstverlening

Operationele deelnemingen bij Financiën

Operationele deelnemingen bij beleidsdepartement

Deelnemingen in afbeheer

Tijdelijke financiële deelnemingen

92

Transparantiebenchmark

GRI

Coporate Governance
Code

Pay-out ratio

RoE

Dividend aan staat (€ mln.)

Winst (€ mln.)

Eigen vermogen (€ mln.)

Activa (€ mln.)
118.533

2.259

257

64

11,4%

50% √

C+

91

562

171

5,8

0,0

3,4%

0% √

C

71
113

173

10

0,9

0,0

8,9%

0% √

C

133.412

27.609

1.649

1.567

6,0%

95% √

A+

22

4.305

1.514

126,2

0,8

8,3%

1,5% √

B

24

11.113

5.261

453,7

181,5

8,6%

40% √

C

19

3.280

1.770

154,2

18,6

8,7%

41,4% √

A+

26
55

237

62

-99

0

-16,0%

0% √

C

11.244

2.681

147

1

5,5%

6% √

A

17

33

10

0,5

0,2

5,0%

50% √

C

46
57

5.794

2.831

149

52

5,3%

35% √

B+

57.219

1.068

38

2

3,6%

60,5% √

B+

43

5.506

3.109

169

53

5,4%

45,10% √

B+

34
10

263

63

106,8

106,8

169,8%

100% √

B

7.054

1.300

77,2

20,0

5,9%

26% √

C

39

542

171

33

0

19,3%

0% -

-

377

467

466

127,5

29,5

27,4%

19,6% -

-

26

148

42

31

-2,8

0,0

-9,0%

0% √

C

5.320

174

2.076

2.076

1193,1%

100% √

C+

72

4.582

216

36

4

16,7%

100% -

C+

153

163

101

0

0

0,2%

0% √

C

105

-

-

-

-

-

0% -

-

-

-

-

-

-

-

0% -

-

-

91

85

11

0

13,3%

0% √

C

132

73

57

1

0

1,6%

0% √

C

93

19.573

5.195

0

0

0,0%

0% √

B

68

1,00

0,98

-0,03

0

-3,1%

0% -

-

-

-

-

-

-

-

0% -

-

-

-

2,2

2,20

0,04

0

1,8%

0% -

-

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t. -

-

-

371

1,10

0

0

0,0%

100% √

-

-

-

-

-

-

-

- -

-

-

11,42

11,27

-0,2

0

-1,7%

0% -

-

-

379.600

12.100

-400

0

-3,3%

0% √

C

76

222,0

222,0

0

0

0%

0% -

-

-

40.616

1.931

278

0

14,4%

0% √

C

80

4.656

1.261

2.004

0

158,9%

0% √

-

407

93

Colofon
Foto p. 2

Tennet – Chris Pennarts

Foto p. 4

NS

Foto p. 52 Havenbedrijf Rotterdam – Roy Borghouts
Foto p. 64 Staatsloterij
Foto p. 74 FMO
Foto p. 81 Holland Casino
Foto p. 87 Prorail – Maarten Kleingeld
Achterkant Gasunie

94