Position Paper FNV
30%-regeling voor expats: afschaffen
Aanleiding
Op 13 juni heeft staatssecretaris Wiebes het Evaluatieonderzoek 30%-regeling naar de Tweede Kamer
verzonden. Met dit onderzoek geeft de staatssecretaris uitvoering aan één van de aanbevelingen van de
Algemene Rekenkamer, om de effecten en doelmatigheid van de 30% regeling periodiek te
onderzoeken. De aangenomen motie Grashof Merkies (31 mei 2016) waarin de regering gevraagd werd
de noodzaak van de 30% regeling te heroverwegen, is eveneens aanleiding voor het evaluatieonderzoek.
Het is echter aan een nieuw kabinet om een standpunt in te nemen, aldus de staatssecretaris.
De vaste commissie voor Financiën heeft, ter voorbereiding op verdere bespreking, aan 20 organisaties
en deskundigen, waaronder de FNV, gevraagd om een schriftelijke reactie op het evaluatieonderzoek
aan te leveren uiterlijk op 7 september. In de procedurevergadering van 13 september zal de vaste
commissie besluiten over de verdere behandeling van de evaluatie van de 30% regeling.
Standpunt
De FNV is van mening dat de 30%-regeling moet worden afgeschaft. De regeling is een verkwisting van
belastingmiddelen en werkt onnodig verstorend uit op de arbeidsmarkt. Uitgangspunt bij FNV is dat op
de arbeidsmarkt sprake moet zijn van een gelijk speelveld tussen alle werkenden. De 30%-regeling
verstoort dat gelijke speelveld. Voor FNV zijn werkenden geen concurrenten, maar collega’s. De FNV
ziet de belastingmiddelen liever direct besteed worden aan onderwijs, onderzoek, zorg en/of lagere
belastingtarieven voor alle burgers.
Een groot bezwaar tegen de huidige regeling is dat deze leidt tot een wel erg excessieve fiscale
compensatie van gemaakte kosten voor met name de hogere inkomens. De fiscale compensatie heeft
nauwelijks meer een relatie met de gemaakte kosten, waardoor een fors deel van de budgettaire
middelen toevalt aan een kleine groep personen met hoge inkomens. De regeling mag maximaal acht
jaar toegepast worden. Dit is een bijzonder lange periode, waarbij dan het toptarief uitkomt op 36,4% in
plaats van 52%. Deze fiscale excessiviteit stuit velen tegen de borst, zo ook de FNV.
Het financiële belang van de regeling is met 900 miljoen euro in 2017 zeer hoog te noemen en neemt
met gemiddeld 7% per jaar snel in omvang toe. Bovendien is de regeling met gemiddeld ruim 14 duizend
euro per gebruiker als erg kostbaar te bestempelen. Behalve buitengewoon kostbaar is de regeling ook
excessief omdat deze ongelimiteerd is. De regeling kent geen maximale vergoeding in euro’s.
Via door werkgevers opgezette verdienmodellen weten werkgevers een belangrijk deel van deze
belastingvoordelen naar zich toe te trekken en zien werknemers nog maar een beperkt deel terug op
hun loonstrook. Hierbij moet ook worden bedacht dat mensen die tijdelijk in Nederland werken in
Nederland belasting afdragen, maar de sociale zekerheidspremies in het oorspronkelijke woonland
afdragen. In de belastingadvieswereld wordt dit naar zich toetrekken van belasting en premievoordelen
aangeduid met de verhullende term ‘tax-equalisation’. Hiermee is de 30%-regeling vooral een leuke
loonkostensubsidie voor werkgevers maar geen economisch voordeel voor Nederland.

1

De 30%-regeling werkt via tax-equalisation verstorend op de arbeidsmarkt. Zo heeft FNV Handhaving &
Naleving kunnen constateren dat in de inkomensgroep van circa 37 tot 60 duizend euro in Amsterdam
relatief grote groepen tijdelijke jonge werknemers werkzaam zijn uit onder meer India. Deze zijn veelal
actief op bachelor-niveau met ICT-vaardigheden, waarvan Nederlandse banken graag gebruik maken. De
30% regeling maakt dat het voor Nederlandse banken nog aantrekkelijker wordt om mensen van buiten
halen in plaats van eigen (door reorganisatie mogelijk overbodig geworden) personeel om te scholen.
Het is de vraag of één van de meest concurrerende economieën van de wereld (Nederland staat op de
vierde plaats) zich wel met scherpe kostenvoordelen moet willen onderscheiden door de meest royale
fiscale tegemoetkoming binnen Europa voor tijdelijke werknemers te bieden. Lagere belastingen voor
alle burgers of betere zorg, daar heeft iedereen wat aan in plaatst van een klein clubje bedrijven.
Exorbitant dure regeling
Het financiële belang van de regeling is in 2015 uitgekomen op ruim 800 miljoen en stijgt in 2017
vermoedelijk uit boven de 900 miljoen euro. Met een groei van 7% neemt het financiële belang snel toe.
Uit het evaluatierapport blijkt dat er in 2015 in totaal 56 duizend gebruikers van de regeling waren. De
regeling heeft volgens het evaluatierapport geleid tot tussen de 1700 en 5600 additionele werknemers.
Gerelateerd aan de kosten van 900 miljoen, komt dit neer op bijna een half miljoen tot 1,5 ton in euro’s
per additionele werknemer. Dat is exorbitant duur en heeft weinig te maken met doelmatig omgaan
met belastingmiddelen.
Het is zeer ongebruikelijk hoe ver het evaluatierapport gaat in het zich rijk rekenen met het in
beschouwing nemen van gunstige financiële effecten van de 30%-regeling. Zo wordt in het rapport
rekening gehouden met tweede orde effecten zoals derving van vennootschapsbelasting als werkgevers
hogere bruto lonen moeten betalen bij het ontbreken van de 30%-regeling.
Doelgroep van de 30%-regeling
De doelgroep van deze regeling zijn werknemers met een specifieke in Nederland schaars aanwezige
deskundigheid. Het blijkt echter moeilijk vast te stellen in welke gevallen sprake is van schaars
aanwezige deskundigheid, daarom heeft het kabinet er in 2012 voor gekozen een salarisnorm te
hanteren. Hierbij is gekozen voor een lage norm van 37 duizend euro. Bij een inkomen boven deze grens
wordt schaars aanwezige deskundigheid verondersteld. Een overtuigende onderbouwing van een zo
lage grens ontbreekt. FNV Handhaving & Naleving heeft aangetoond dat boven deze grens verdringing
op de arbeidsmarkt optreedt in met name de minder hoogwaardige delen van de ICT-dienstverlening bij
onder meer Nederlandse banken.
Relatie ETK-regeling
Er is een nauwe relatie tussen de 30%-regeling en de ETK-regeling (Extra Territoriale kosten). Hierbij is
de 30%-regeling een forfaitaire regeling, terwijl de ETK-regeling een belastingvrije vergoeding biedt voor
de werkelijke kosten. De ETK-regeling is bedoeld voor mensen die tijdelijk in Nederland werken, maar
meer verdienen dan het wettelijk minimumloon en wordt vooral toegepast bij lagere inkomens. De ETKregeling maakt het mogelijk dat een deel van het brutoloon uitgeruild mag worden tegen een
belastingvrije vergoeding voor onder meer dubbele woonkosten en extra reiskosten die verband houden
met het tijdelijk werken in Nederland. Alleen het loon dat boven het wettelijk minimumloon uitkomt,
kan onder de ETK-regeling vallen. De vergoeding mag niet meer zijn dan 30% van het brutoloon. Een
belangrijk bezwaar tegen de ETK-regeling is de uitruiling van belastingvrije vergoeding tegen het
brutoloon. Een lager brutoloon leidt tot een lagere afdracht van werkgeverslasten.

2

Dit bezwaar geldt ten dele ook voor de 30%-regeling voor zover de mensen die in de inkomenscategorie
tussen 36 duizend euro en ruim 50 duizend euro zitten.
Relatie met sociale zekerheid
Mensen die tijdelijk in Nederland werken dragen in Nederland belasting af maar dragen premies sociale
zekerheid af in het oorspronkelijke woonland. Zo hoeven zij in Nederland geen AOW-premie, ANWpremie en WLZ-premie te betalen. Dat levert een afdrachtsnadeel op voor de Nederlandse overheid van
maximaal ruim 9300 euro. Veelal is het nog af te dragen bedrag aan sociale premies in het
oorspronkelijke woonland aanzienlijk lager. Dit komt mede doordat in veel landen vergelijkbare
voorzieningen rechtstreeks uit belastingopbrengsten betaald worden.
Verdienmodel
Uit onderzoek van het team Handhaving & Naleving van FNV is gebleken dat Nederlandse banken een
verdienmodel hebben opgezet waarbij een deel van hun ICT-werkzaamheden uitgevoerd wordt door
teams van werknemers die voor een groot deel bestaan uit niet-regulier in Nederland woonachtige
werknemers. Een groot deel van deze werknemers blijkt in India te werken en een deel van deze
werknemers werkt in Nederland. De buitenlandse werknemers die in Nederland werken kunnen hierbij
gebruik maken van de 30%-regeling en helpen zo Nederlandse banken een loonkostenvoordeel te
behalen.
Het verdienmodel is door de betreffende Nederlandse banken primair opgezet om een
(loon)kostenvoordeel te behalen. Dit kostenvoordeel wordt versterkt door het toepassen van de 30%regeling. FNV Handhaving & Naleving concludeert hierbij dat niet het volledige fiscale voordeel bij de
werknemer belandt, maar dat een deel terechtkomt bij de werkgever. Dit wordt ook wel taxequalization genoemd. Zonder de term ‘verdienmodel’ te gebruiken wordt dit fenomeen door de
onderzoekers van Dialogic bevestigd. Zij rapporteren hierover dat ‘in deze gevallen de regeling primair
bijdraagt aan de doelstelling van het aantrekkelijk en competitief houden van het vestigingsklimaat’. Dat
tenminste een deel van het fiscale voordeel bij de werkgever belandt is ook wel erg voor de hand
liggend. Veelal zal een werkgever met werknemers een nettoloonafspraak maken. Van de exact
hierachter liggende fiscale regelingen zullen de meeste niet-Nederlandse werknemers weinig kennis
hebben, waardoor in de praktijk een groot deel van het fiscale voordeel toevloeit aan de werkgever.
Het relatief grote gebruik (15%) door Indiërs lijkt vooral te verklaren door het genoemde verdienmodel
van banken. Bezwaarlijk is het verdringingseffect op de arbeidsmarkt. FNV Handhaving & Naleving
constateert dat ICT-ers een nettosalaris van circa 2200-2800 euro ontvangen en van buiten de EU
worden aangetrokken terwijl er op dat werkniveau ook werkloze ICT-ers beschikbaar zijn. In de
inkomenscategorie direct boven de inkomensgrens van 37 duizend euro gaat het onder meer over
medewerkers op bachelor niveau. Bovendien bevinden de banken zich in een reorganisatieproces.
Hieruit zou ook werknemers beschikbaar kunnen komen die goed om te scholen zijn.
Omvang van het financieel voordeel voor werkenden en werkgevers
Het fiscale voordeel is vooral voor hoge inkomens buitengewoon excessief. Zo ziet een profvoetballer of
directeur van een groot bedrijf die een salaris van 2 miljoen krijgt, zijn netto-inkomen met circa 300
duizend euro stijgen. Ook bij een inkomen van 60 duizend kan er al sprake zijn van een fors voordeel. Bij
dit inkomen kan een werknemer maximaal 18 duizend belastingvrij ontvangen, maar door taxequalization belandt een deel van dit voordeel bij werkgevers.

3

Dit voordeel bestaat niet alleen uit voordelen van de 30%-regeling maar ook uit niet in Nederland
afgedragen premies voor de volksverzekeringen. Doordat werkgevers veelal een nettoloonafspraak
maken met werknemers, kan hierdoor het fiscale voordeel voor werkgevers wel erg fors uitpakken.
Conclusie en FNV advies: 30%-regeling afschaffen
Het evaluatieonderzoek dat de staatsecretaris van Financiën op 13 juni naar de Tweede Kamer heeft
gestuurd bevestigt het beeld dat de regeling een wel erg royaal karakter heeft. Ook bevestigt dit het
beeld dat de regeling een beduidend fiscaal voordeel oplevert voor werkgevers en is daarmee in
overeenstemming met het beeld van FNV dat de regeling onderdeel is van een verdienmodel van
werkgevers om een loonkostenvoordeel te behalen.
Dit is een onwenselijke situatie die zo snel mogelijk beëindigd moet worden.
Utrecht, 5 september 2017

Tuur Elzinga
Dagelijks bestuur FNV

voor meer achtergrondinformatie:
Klaas Bangma, beleidsadviseur (klaas.bangma@fnv.nl)
Amrit Sewgobind, team Handhaving & Naleving (amrit.sewgobind@fnv.nl)

4