Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 855

Wijziging van de Wet op de jeugdzorg in verband
met de introductie van een verwijsindex om
vroegtijdige en onderling afgestemde verlening
van hulp, zorg of bijsturing ten behoeve van
jeugdigen die bepaalde risico’s lopen te
bevorderen (verwijsindex risico’s jeugdigen)

Nr. 34

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2009
Hierbij stuur ik ten behoeve van de plenaire behandeling van hedenavond
van het wetsvoorstel verwijsindex risico’s jeugdigen, mijn reactie op de
door Uw Kamer ingediende amendementen en moties.
Ik maak graag van de gelegenheid gebruik om Uw Kamer te bedanken
voor het constructieve wetgevingsoverleg en de inzet om dit wetsvoorstel
nog deze week plenair te behandelen
Motie van het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 10) en motie van het
lid Dezentjé Hamming-Bluemink (31 855, nr. 17)
Ik heb begrip voor de gevoelens van uw Kamer over de uitgebreidheid
van de meldcriteria zoals opgenomen in de brochure. Voorts voel ik mee
met degenen die zich afvroegen of de term «meldcriteria» eigenlijk wel
adequaat is, gelet op het feit dat het hier gaat om aspecten van het leven
van het kind die relevant (kunnen) zijn voor het ontstaan van een redelijk
vermoeden dat een jeugdige in zijn ontwikkeling naar volwassenheid
wordt belemmerd. Beter is te spreken van een handreiking. Deze handreiking heeft geen juridische status.
Ik zeg u toe dat ik voor 1 januari 2010 een nieuwe, aangescherpte handreiking ter beschikking zal stellen. Met het uitbrengen van een nieuwe,
aangescherpte handreiking kan ik uitvoering geven aan deze moties.
Overigens wil ik hierbij aangeven dat ik een aantal overwegingen in de
motie van het lid Dezentjé Hamming-Bluemink niet deel. Zo weerspiegelt
de overweging dat de verwijsindex zich alleen moet richten op die
jongeren die een risico vormen voor zichzelf een te beperkte opvatting
van de problemen waarmee jongeren in de praktijk te kampen hebben en
die reden kunnen zijn voor een melding aan de verwijsindex. Overigens is
in artikel 2j, onder i, als risicofactor ook opgenomen het risico dat de
jeugdige een gevaar is voor anderen.

KST132753
0809tkkst31855-34
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 855, nr. 34

1

Motie van het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 11)
In de brief van 19 december jongstleden is aangegeven dat zal worden
bezien op welke wijze de Antillianencoördinator meldingsbevoegd kan
worden gemaakt voor de verwijsindex. Bij algemene maatregel van
bestuur worden meldingsbevoegde instanties bij de verwijsindex aangewezen. Dit luistert zeer nauw zoals ik ook in de eerste termijn heb aangegeven. Dit heeft te maken met het feit dat er in de verwijsindex persoonsgegevens worden verwerkt (te weten het burgerservicenummer van de
jongere). Zolang bijvoorbeeld bureau jeugdzorg meldt of het consultatiebureau, kunnen uit de melding geen andere bijzondere persoonsgegevens
worden afgeleid. Dit is wel het geval als de Antillianencoördinator zichtbaar is als meldingsbevoegde instantie bij de verwijsindex, omdat het dan
duidelijk is dat het om een Antilliaans-Nederlandse jongere gaat. Vandaar
ook het oordeel van de Raad van State op dit punt, omdat dit verder gaat
dan nuttig en nodig is voor het doel van de verwijsindex en daarmee
ongeoorloofd. Tegen deze achtergrond ben ik voornemens om bij de
totstandkoming van de algemene maatregel van bestuur waarin de
meldingsbevoegden worden aangewezen, te zoeken naar een modus
waarbij gemeenteambtenaren die specifiek met bepaalde doelgroepen
werken (bijvoorbeeld een Antillianencoördinator) kunnen melden aan de
verwijsindex op een zodanige wijze dat niet herleidbaar is tot welke (doel-)
groep een jeugdige behoort. Tegen deze achtergrond moet ik, gezien het
dictum van de motie, de motie in deze vorm ontraden.
Amendement van het lid Dibi (31 855, nr. 12)
Vanuit inhoudelijke overwegingen is gekozen voor het opnemen van een
historisch archief bij de verwijsindex. De functie hiervan is dat professionals die een melding doen aan de verwijsindex erop attent worden
gemaakt dat er in het verleden ook al een melding over dat zelfde kind is
gedaan. Dit kan een belangrijk feit zijn bij de verdere verlening van hulp,
zorg of bijstand. Om die reden ontraad ik dit amendement dat beoogt het
historisch archief af te schaffen.
Amendement van het lid Dibi (31 855, nr. 13)
De bewaartermijn van twee jaar voor actieve meldingen is gebaseerd op
de ervaringen van professionals dat jeugdigen doorgaans over meerdere
jaren gebruik maken van hulpverlening. Gedurende die twee jaar is het
van belang dat hulpverleners van elkaars betrokkenheid op de hoogte zijn.
Derhalve ontraad ik dit amendement dat een bewaartermijn van één jaar
voorstelt.
Amendement van het lid Dibi (31 855, nr. 14)
Uit de toelichting bij dit amendement maak ik op dat wordt verondersteld
dat er in de verwijsindex persoonlijke gegevens worden opgenomen. Dit
is echter geenszins het geval en in technische zin ook niet mogelijk. Ik wil
hierbij nogmaals benadrukken dat er in de verwijsindex geen andere
gegevens van de betreffende jeugdige kunnen worden verwerkt dan het
burgerservicenummer.
De reden voor artikel 2m is dat het doen van een melding van een jeugdige aan of het ontvangen van een signaal over een jeugdige uit de
verwijsindex de verwerking kan betekenen van gegevens betreffende de
gezondheid van een jeugdige of strafvorderlijke gegevens als bedoeld in
artikel 16 van de Wet bescherming persoonsgegevens. Dit hoeft in werkelijkheid overigens niet daadwerkelijk zo te zijn. De Wbp verlangt echter al
een expliciete wettelijke basis voor de verwerking als uit een gegeven een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 855, nr. 34

2

dergelijk vermoeden kan worden afgeleid. Artikel 2m van het voorstel
voorziet hierin.
Daarmee wil ik dit amendement nummer 14 ontraden.
Amendement van het lid Van der Vlies (31 855, nr. 15)
De zinsnede die met dit amendement nummer 15 wordt geschrapt, is in
het wetsvoorstel opgenomen vanwege het belang dat na een match ook
actie moet worden ondernomen en het contact tussen de hulpverleners
daadwerkelijk tot stand komt. Het belangrijkste is, dat wordt nagegaan of
het contact na de match tot stand is gekomen. Daar hecht ik zeer aan. Het
nagaan of daarna daadwerkelijk afspraken zijn gemaakt over wie welke
actie onderneemt en of die actie daadwerkelijk is ondernomen is uiteraard
ook belangrijk. Ik kan mij de overwegingen bij dit amendement overigens
wel voorstellen. Als wij dit laatste niet wettelijk regelen, wil dit niet zeggen
dat dit niet zal gebeuren. Dit is dan aan de professionaliteit van de hulpverleners en de afspraken die op regionaal niveau worden gemaakt. Ik laat
daarom voor het amendement nummer 15 het oordeel aan de Kamer.
Amendementen van het lid Van der Vlies (31 855, nr. 16) en van
het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 24)
Deze amendementen zijn vervangen door respectievelijk de amendementen nummers 30 en 29. Zie mijn reactie op deze amendementen
aldaar.
Amendement van het lid Langkamp (31 855, nr. 18)
In het wetsvoorstel wordt het oordeel bij de professional gelegd. Dit
verdraagt zich niet met een bepaling waarin staat in welke gevallen altijd
gemeld zou moeten worden. Het is overigens evident dat er bij een ondertoezichtstelling vaak sprake zal zijn van één of meer van de in artikel 2j
genoemde risico’s. In de praktijk blijkt de Raad voor de Kinderbescherming dan ook vrijwel altijd te melden. Ik wil dit amendement nummer 18
ontraden.
Motie van het lid Dezentjé Hamming-Bluemink (31 855, nr. 19)
In de brief van 19 december die de minister van WWI mede namens mij
aan uw Kamer heeft gestuurd, wordt vermeld dat registratie van
herkomstgegevens een principiële discussie betreft verbonden met de
Grondwet en internationale verdragen, die vraagt om betrokkenheid van
meerdere bewindspersonen en om een zorgvuldige afweging binnen het
kabinet. De motie neemt een voorschot op de discussie die nog in het
kabinet en vervolgens met Uw Kamer hierover zal plaats vinden. Om die
reden wil ik de motie ontraden.
Amendement van het lid Langkamp (31 855, nr. 20)
Met de SP-fractie deel ik de intentie dat jeugdigen of hun wettelijk vertegenwoordigers in principe bij de eerste melding al hieromtrent worden
geïnformeerd. Dit heeft ook mijn voorkeur. Er kunnen echter omstandigheden zijn, waardoor de hulpverlener het niet wenselijk vindt om direct te
zeggen dat hij een jeugdige aan de verwijsindex heeft gemeld, om de
voor de behandeling noodzakelijke vertrouwensband niet te schaden. Om
deze reden heb ik de ruimte genomen die de Wet bescherming persoonsgegevens laat in dezen. Zodoende moet de meldingsbevoegde de betrokken jeugdige of zijn wettelijk vertegenwoordiger uiterlijk op het moment
van de match informeren over de melding. Daarom wil ik dit amendement
nummer 20 ontraden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 855, nr. 34

3

Amendementen van het lid Dijsselbloem (31 855, nrs. 21 en 25)
Op deze amendementen zal ik verder niet ingaan, omdat het lid Dijsselbloem tijdens het debat in de eerste termijn heeft aangegeven deze amendementen nummers 21 en 25 in te trekken.
Amendement van het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 22)
Ik heb bewust gekozen voor de term «risico’s voor jeugdigen», in plaats
van voor «risicojongeren». Het wetsvoorstel richt zich op de risico’s voor
jeugdigen die invloed kunnen hebben op hun ontwikkeling, dus niet op
alle risico’s. De risico’s die hen belemmeren in hun ontwikkeling worden
op die manier in beeld gebracht opdat de hulpverlening daarop kan
worden afgestemd. Het gaat dus niet om het vaststellen van alle risico’s
van alle jeugdigen, maar om het kunnen melden van alle jeugdigen die
één of meer van de in art 2j genoemde risico’s lopen. Derhalve wil ik
amendement nummer 22 ontraden.
Amendement van het lid Dijsselbloem (31 855, nr. 23)
Zowel het wetsvoorstel voor de verwijsindex als het wetsvoorstel CJG’s
(Centra voor Jeugd en Gezin) bevatten bepalingen over de samenwerking
in gemeentelijk verband. Die bepalingen zijn waar mogelijk reeds op
elkaar afgestemd. In dat kader is het voorschrift dat de gemeentelijke
samenwerkingsafspraken moeten worden neergelegd in een convenant,
dat eerder in dit wetsvoorstel was opgenomen, bij nota van wijziging
geschrapt. Ik ben mij ervan bewust dat in de praktijk samenwerkingsafspraken in het kader van de verwijsindex worden vastgelegd in een
convenant. Dit kan uiteraard nog steeds, ookal wordt dit niet expliciet in
2g genoemd. Met andere woorden, gemeenten kunnen dus samenwerkingsafspraken met instanties vastleggen in convenanten. Ik laat derhalve
het oordeel aan de Kamer.
Amendement van de leden Sterk en Dezentjé Hamming-Bluemink
(31 855, nr 27)
De omstandigheden die het lid Sterk in het debat in de eerste termijn
heeft aangedragen, die onder dit amendement kunnen vallen, worden
reeds afgevangen door de in artikel 2j opgesomde risico’s. Zo is vrouwelijke genitale verminking te vatten onder onderdeel a van dit artikel.
Artikel 2j vormt de rechtvaardiging voor de verwerking van bijzondere
persoonsgegevens in het kader van de Wet bescherming persoonsgegevens. Het is daarom noodzakelijk dat de in dit artikel opgenomen
risico’s precies en niet ruimer dan nodig zijn omschreven. Om die reden
ben ik in een eerder stadium afgestapt van de halfopen norm. Met dit
amendement wordt een bepaling geïntroduceerd die te veel ruimte biedt.
Derhalve wil ik dit amendement ontraden.
Amendement van het lid Sterk (31 855, nr. 28)
Ik deel het gevoel met het lid Sterk dat ook jonge vaders bepaalde risico’s
kunnen lopen en daadwerkelijk in hun ontwikkeling naar volwassenheid
kunnen worden belemmerd. Mijns inziens worden deze risico’s echter
ondervangen door de overige genoemde risico’s in artikel 2j. Het risico dat
in dit artikel wordt genoemd onder d is opgenomen in aansluiting op het
kabinetsbeleid – dat onder andere uiting vindt in artikel 253ha van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek- en het beleid dat veel gemeenten hebben op
tienerzwangerschappen en voor tienermoeders. Daarom wil ik het amendement nummer 28 ontraden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 855, nr. 34

4

Gewijzigd amendement van de leden Dijsselbloem en Van der
Vlies ter vervanging van dat gedrukt onder nr. 24 (31 855, nr. 29)
Ik heb begrip voor de wens van de leden Dijsselbloem en Van der Vlies
om de artikelen 2d en 2j aan te scherpen. In het wetsvoorstel heb ik
gekozen voor de term «belemmeren», omdat deze aansluit bij de terminologie in de Wet op de jeugdzorg. Het toespitsen tot de bedreiging van
alleen de veilige ontwikkeling van de jeugdigen betekent een zodanige
verenging van de doelstelling van de verwijsindex dat een aantal jeugdigen die wel degelijk risico’s lopen niet niet meer kunnen worden
gemeld. Ik noem hierbij als voorbeeld jongeren die geen onderwijs meer
willen volgen, of jongeren die niet aan het werk willen. Voorts vraag ik me
af of het begrip «minimale condities» de meldingsbevoegde instanties in
de praktijk voldoende houvast zal geven. Overigens kan ik me wel vinden
in de toevoeging van de term «daadwerkelijk». Gelet op de gevoelen van
deze en andere leden van Uw Kamer met betrekking tot de formulering
van artikel 2d, zet ik graag de gedachtewisseling over de meest aangewezen formulering in het debat van hedenavond voort.
Gewijzigd amendement van de leden Van der Vlies en
Dijsselbloem ter vervanging van dat gedrukt onder nr. 16 (31 855,
nr. 30)
Met het voorgestelde amendement nummer 30 wordt het meldkader in
artikel 2j scherper geformuleerd. Dit om sterker tot uitdrukking te brengen
dat de verwijsindex niet voor alle kinderen is bedoeld, maar voor kinderen
die daadwerkelijk een risico lopen. Naar mijn mening is het risico
«seksueel geweld» reeds te vangen onder het risico van lichamelijk
geweld zoals dat al in onderdeel a van artikel 2j staat. De in het amendement opgenomen term «ernstige opgroei- of opvoedingsproblemen» is
dezelfde die wordt gebruikt in het hoofdstuk «gesloten jeugdzorg».
Daarmee kan door dit amendement de suggestie worden gewekt dat dit
risico specifiek betrekking heeft op kinderen uit de gesloten jeugdzorg.
Met de toevoeging van de term «ernstig» in onderdeel k, ben ik akkoord.
Voor dit amendement nummer 30 laat ik het oordeel aan de Kamer.
Tenslotte nog het volgende met betrekking tot de vraag van mevrouw
Sterk met betrekking tot het systeem Contactpoint van het Verenigd
Koninkrijk. In Contactpoint worden kinderen gemeld tot 18 jaar die bij een
hulpverlenende instantie in behandeling zijn of zijn geweest. Het systeem
verschilt dus van de verwijsindex met betrekking tot de doelgroep en het
meldingskader, en mogelijk ook de doelstelling en de meldingsbevoegden. De toets aan artikel 8 van het Europees Verdrag voor de Rechten van
de Mens wordt in eerste instantie door de betrokken wetgever gedaan. De
vraag of Contactpoint de toets door het Europees Hof voor de Rechten
van de Mens doorstaat, blijft. Mijns inziens zal de verwijsindex die toets
wel doorstaan.
De minister voor Jeugd en Gezin,
A. Rouvoet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 855, nr. 34

5