Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2003–2004

28 996

Voorstel van wet van het lid Kant houdende
regels met betrekking tot de bevordering van de
aanleg en het behoud van buitenspeelruimte
voor kinderen (Wet buitenspeelruimte)

Nr. 5

ADVIES RAAD VAN STATE EN REACTIE VAN DE INDIENER
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 8 september
2003 en de reactie van de indiener d.d. 6 januari 2004, aangeboden aan de
Voorzitter van de Tweede Kamer van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.
Het advies van de Raad van State is cursief afgedrukt.

Bij brief van de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van
30 juli 2003, heeft de Tweede Kamer bij de Raad van State ter overweging
aanhangig gemaakt het voorstel van wet van het lid Kant houdende regels met
betrekking tot de bevordering van de aanleg en het behoud van buitenspeelruimte voor kinderen (Wet buitenspeelruimte), met memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel voorziet in een landelijke norm voor buitenspeelruimte voor
kinderen. De gemeenteraad wordt verplicht periodiek een speelruimteplan vast
te stellen. In het plan wordt het gemeentelijk grondgebied voorzover dat is of
zal worden bestemd voor woondoeleinden, ingedeeld in sectoren van ten
hoogste 10 ha. Bij toepassing van de Wet op de Ruimtelijke Ordening en de
Wet op de stads- en dorpsvernieuwing dient ten minste 3% van de oppervlakte
van elke sector te worden bestemd als buitenspeelruimte.
Het voorstel geeft de Raad van State aanleiding tot de volgende opmerkingen.

1
2

I. Algemeen, paragraaf 5, eerste alinea.
1. Algemeen, bladzijde 1.

KST73537
0304tkkst28996-5
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2004

1. Het wetsvoorstel heeft tot doel minimumvoorwaarden te scheppen voor de
totstandkoming van voldoende buitenspeelruimte voor kinderen. Het belang
van buitenspelen in de directe woonomgeving wordt in de memorie van
toelichting uiteengezet en wordt, naar het voorkomt, breed onderschreven.
Aangenomen mag worden dat dit belang ook op gemeentelijk niveau wordt
onderkend. De zorg voor een goede (uit)leefomgeving voor de jeugd behoort
tot de normale huishouding van de gemeente.
Volgens de memorie van toelichting1 is het, nu landelijke gegevens hierover
niet beschikbaar zijn, moeilijk om te beoordelen of gemeenten voldoende
zorgen voor speelruimte. Opgemerkt wordt dat een gemeentelijk
speelruimteplan – als een gemeente dat al heeft – geen garantie is voor
voldoende buitenspeelruimte in de praktijk. Zo er normen voor de oppervlakte
van speelruimte zijn, worden daarin verschillen geconstateerd. Voorts worden
enkele ontwikkelingen vermeld die de beschikbaarheid van speelruimte
kunnen bedreigen. Een en ander leidt volgens de indiener tot de noodzaak dat
bij formele wet minimumvoorwaarden geschapen worden voor de totstandkoming van voldoende buitenspeelruimte voor kinderen.
Uit de in de memorie van toelichting2 vermelde onderzoeken blijkt niet dat
sprake is van een duidelijk omlijnd structureel landelijk probleem. Voorzover er
knelpunten zijn, doen deze zich lokaal voor. Derhalve ligt er naar het oordeel
van de Raad een taak voor de betrokken gemeenteraadsbesturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 996, 5

1

Indien uniformering van kwantitatieve normen1 voor buitenspeelruimte
wenselijk wordt geacht, zou de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
voorlichting kunnen geven of in een model voorzien. Regeling bij formele wet
is een instrument dat minder goed past bij heersende opvattingen over
decentralisatie en deregulering.
1. Volgens de Raad van State blijkt uit de memorie van toelichting niet dat er
sprake is van een duidelijk omlijnd structureel landelijk probleem. Dat het
probleem niet duidelijk omlijnd is, is juist. Landelijke cijfers zijn immers niet
beschikbaar.
Maar dat het geen landelijk probleem is, is onjuist. Uit een inventarisatie van
het gemeentelijk speelruimtebeleid in de provincie Gelderland blijkt dat 14 van
de 50 onderzochte gemeenten (28%) het aantal speelplekken als knelpunt
signaleert. Gebrek aan ruimte voor speelplekken wordt door 6 van de
onderzochte gemeenten (12%) als knelpunt weergegeven.2 Deze onderzoeksresultaten laten zien dat gebrek aan ruimte voor speelplekken in meerdere
gemeenten een knelpunt is.
Dat er in veel plaatsen een tekort aan buitenspeelruimte is, wordt alom erkend,
ook al zijn landelijke cijfers hierover niet beschikbaar. Bijvoorbeeld in de
discussie over de toename van obesitas onder kinderen. Preventie op jonge
leeftijd is cruciaal en dat begint met buiten spelen. Uit het feit dat kinderen
steeds dikker worden kan men afleiden dat kinderen minder buiten spelen. Dat
wordt o.a. veroorzaakt door de geringe hoeveelheid speelruimte. In de grote
steden wordt gemiddeld slechts vier vierkante meter speelruimte per kind
uitgetrokken.3 Meer ruimte voor kinderen om buiten te spelen sluit vanuit het
oogpunt van preventie goed aan bij de onlangs verschenen kabinetsnota
«Langer gezond leven».
De verkoop van grond aan particulieren en projectontwikkelaars, de afname
van openbare ruimte als gevolg van de toenemende behoefte aan parkeerplaatsen en inbreiding/verdichting zijn processen die landelijk waarneembaar
zijn en waar gemeenten steeds minder grip op hebben. Gemeenten verkopen
grond omdat dit voor hen een belangrijke bron van inkomsten vormt. Aan de
toenemende behoefte aan parkeerplaatsen kan een gemeente weinig
veranderen. Inbreiding/verdichting is een gevolg van het feit dat veel
gemeenten als gevolg van landelijk beleid niet buiten de gemeentegrenzen
mogen bouwen. Ook hiervoor geldt: er zijn geen cijfers, maar alom voltrekken
zich deze processen met als gevolg: minder speelruimte.
In de Proeve van de Jeugdagenda van de Operatie Jong wordt jeugd en
fysieke ruimte één van de aandachtspunten genoemd, en ook dat is natuurlijk
niet voor niets. Gesteld wordt dat de openbare ruimte, goede uitzonderingen
daargelaten, steeds minder mogelijkheden en steeds minder veiligheid biedt
voor kinderen en jongeren. Juist vanuit algemeen en preventief jeugdbeleid,
om de problemen te voorkomen en jongeren een serieuze plek in de samenleving te geven, moet de openbare ruimte meer op de behoefte van jeugdigen
afgestemd worden.4

1

Kwalitatieve normen blijven in het
wetsvoorstel buiten beschouwing.
Stichting Spectrum, «Resultaten inventarisatie gemeentelijk speelruimtebeleid in de
provincie Gelderland», Velp, mei 2003, blz. 6.
3
Bron: interview met jeugdarts Ben Rensen in
«Speeltuin», nr. 3/2003.
4
Operatie Jong, «Proeve van de Jeugdagenda», vastgesteld op 26 september 2003
door de ministerraad.
5
Deze normen zijn vastgelegd in de AMvB
TBKK: Tijdelijk Besluit Kwaliteitsregels
Kinderopvang.
2

De Raad van State suggereert dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG) voorlichting zou kunnen geven of in een model voorzien betreffende
kwantitatieve normen voor buitenspeelruimte. Het gros van de Nederlandse
gemeenten hanteert oudere normen, van 1% à 2% formele speelplekken
binnen de gemeentegrens, terwijl de NUSO in 1999 3% heeft geadviseerd. Op
basis van de ervaring dat slechts enkele gemeenten sinds 1999 het advies van
de NUSO hebben opgevolgd heeft de indiener er geen vertrouwen in dat
voorlichting of een model van de VNG er wel toe leidt, dat gemeenten meer
ruimte reserveren voor speelruimte.
De Raad van State merkt op dat regeling bij formele wet een instrument is dat
minder goed past bij heersende opvattingen over decentralisatie en deregulering. De indiener merkt hierover op dat ook over andere belangrijke zaken
waaraan lokaal uitvoering wordt gegeven landelijke regelgeving en landelijke
normen bestaan. Er bestaan normen voor de ruimte per kind in de kinderopvang (binnen 3 m2 per kind, buiten 4 m2 per kind)5. In het onderwijs bestaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 996, 5

2

er normen voor de hoeveelheid ruimte per leerling.1. Uit de evaluatie van het
Handboek Speelruimtebeleid blijkt dat lokale beleidsmakers behoefte hebben
aan (informatie over) normering met betrekking tot het aantal m2 buitenspeelruimte.2

De Vice-President van de Raad van State,
H. D. Tjeenk Willink
Kant

1

De bruto vloeroppervlakten per gelijktijdig
aanwezige leerling die voorzieningen in de
huisvesting ten minste dienen te bevatten
worden voorgeschreven bij AMvB (zie artikel
90, lid 2 van de Wet op de expertisecentra).
2
BART (Bureau Advies Research Training
voor non-profit en overheid), «Wat doen ze er
mee? Rapportage van een evaluatie van het
Handboek Speelruimte in opdracht van NUSO
en Jantje Beton», november 2003, blz. 17 en
blz. 21.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004, 28 996, 5

3