Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-34

Raad voor Onderwijs, Jeugd, Cultuur en Sport

Nr. 292

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 maart 2018
Hierbij stuur ik u, mede namens de Minister van Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media, het verslag van de Onderwijs, Jeugd, Cultuur en
Sport Raad (OJCS-Raad) van 15 februari jongstleden.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

kst-21501-34-292
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-34, nr. 292

1

Verslag OJCS-Raad 15 februari 2018
Beleidsdebat tussentijdse evaluatie Erasmus+-programma en
toekomst Erasmus+-programma
Tijdens de Raad heeft er een gedachtewisseling plaatsgevonden tussen
onderwijsministers over de tussentijdse evaluatie van het Erasmus+programma (2014–2020) en de toekomst van het programma na 2020. In
het debat werden door vrijwel alle lidstaten en de Europese Commissie
het succes en de toegevoegde waarde van het huidige programma voor
het nationale beleid benadrukt. Er werd unaniem gepleit voor continuering van het programma na 2020. De Europese Commissie gaf aan het
voorstel voor een toekomstig Erasmus-programma nog voor de zomer te
willen publiceren, na publicatie van het voorstel voor de nieuwe
EU-begroting voor na 2020.
De Europese Commissie benadrukte voor de toekomst te willen blijven
focussen op de onderdelen van het programma met Europese toegevoegde waarde. Tevens gaf de Commissie aan te willen bezien hoe de
inzet op het gebied van onderwijs, zoals besloten door de regeringsleiders
in december 2017, een plaats zou kunnen gaan krijgen in het toekomstige
Erasmus-programma. Daarbij worden synergieën met andere Europese
programma’s opgezocht. Tevens benadrukte de Europese Commissie dat
onderwijs onderdeel is van de Europese pijler van sociale rechten.
Implementatie hiervan zou door de Unie en de lidstaten gezamenlijk
moeten worden opgepakt om lidstaten te helpen met structurele
hervormingen, ook in onderwijs.
In het debat tussen Ministers gaven de lidstaten, met het oog op het
aankomend voorstel voor het Erasmus+-programma na 2020, een aantal
aandachtspunten mee: een toename van het programmabudget; geen
majeure wijzigingen in de opzet van het programma; een betere toegankelijkheid (voor mensen uit geografisch afgelegen gebieden en mensen met
sociaal-economisch achtergestelde achtergrond); een administratieve
vereenvoudiging van het programma om kleinere en nieuwere organisaties mee te laten doen; het belang van het opdoen van nieuwe
vaardigheden, ondernemerschap en digitale vaardigheden; het blijven
benadrukken dat Erasmus+ toegevoegde waarde voor het nationale
onderwijsbeleid heeft alsook voor cultuur en sport; synergie met onder
meer de Europese Structuurfondsen en Horizon2020 en meer ruimte voor
innovatie en technologie in het onderwijs.
Nederland benadrukte het belang van een focus op kwaliteit als bijdrage
aan slimme groei. Tijdens het debat werd de balans tussen het kwaliteitsaspect en de wens voor een bredere toegang tot het programma (nieuwe
individuele deelnemers en nieuwe organisaties) door meerdere lidstaten
als een aandachtpunt naar voren gebracht. Daarnaast bracht Nederland
naar voren belang te hechten aan de Europese meerwaarde van het
Erasmus+-programma. Tenslotte werden het verbeteren van toegankelijkheid voor alle «lerenden», terugdringing van administratieve lasten en
een geïntegreerd toekomstig programma voor alle onderwijssectoren,
jeugd en sport als belangrijke aandachtspunten benoemd.
Beleidsdebat follow-up van de conclusies in de Europese Raad
over onderwijs
Tijdens het tweede beleidsdebat dat tijdens deze Raad was geagendeerd,
werd gediscussieerd over de prioritering die lidstaten willen geven aan
het vervolg op de Europese Raadsconclusies uit december 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-34, nr. 292

2

De Europese Commissie schetste vier prioriteiten in dit verband. In de
eerste plaats het vergroten van mobiliteit en uitwisselingen via een
versterkt Erasmus+-programma (na 2020). De Commissie wil nog in het
huidige Erasmus+-programma een bredere pilot starten voor de beoogde
EU-studentenkaart. De tweede prioriteit is, wat betreft de Europese
Commissie, het operationaliseren van netwerken van «Europese
universiteiten», waarbij hogeronderwijsinstellingen in Europa bottom-up
netwerken zouden kunnen vormen om de Europese reputatie van het
hoger onderwijs te versterken. Volgens de Europese Commissie zou
hierbij rekening moeten worden gehouden met de geografische balans
binnen die netwerken. De volgende prioriteit van de Europese Commissie
is de wederzijdse erkenning van diploma’s in het voortgezet onderwijs. De
vierde prioriteit is verzekeren dat jongeren twee (Europese) talen leren
naast de moedertaal. De Europese Commissie gaf aan dit voorjaar
voorstellen te willen doen voor aanbevelingen over taalonderwijs en
wederzijdse diploma-erkenning, alsook over voor- en vroegschoolse
educatie.
Het krachtenveld tijdens het beleidsdebat liet zien dat door de lidstaten de
meeste prioriteit wordt gegeven aan de versterking van het Erasmus+programma. Daarnaast gaven lidstaten aan het concept van de netwerken
voor Europese universiteiten met voorrang te willen operationaliseren.
Tijdens het debat kwam verder vooral de balans tussen excellentie van
onderwijs en onderzoek en geografisch evenwicht van deelname aan deze
netwerken naar voren als belangrijkste criterium van de lidstaten bij de
vorming van deze netwerken. Het leren van vreemde talen en de
wederzijdse erkenning van diploma’s werden vervolgens aangeduid als
prioriteit, binnen de kaders van subsidiariteit. De Europese studentenkaart
kreeg steun van slechts enkele lidstaten. De Europese Commissie gaf aan
nog voor de volgende OJCS-Raad van mei voorstellen te willen publiceren op deze prioritaire conclusies uit december 2017.
Nederland stelde het investeren in menselijk kapitaal en mobiliteit voorop
en gaf aan een continuering van het Erasmus+-programma te kunnen
steunen. Nederland gaf daarnaast aan vrijwillige partnerschappen tussen
instellingen in het hoger onderwijs te kunnen steunen. Ten aanzien van
het leren van vreemde talen stelde Nederland zich positief op, benadrukte
echter de autonomie van curriculumvorming in de lidstaten. Nederland
stelde dat de samenwerking tussen lidstaten op het gebied van wederzijdse erkenning van diploma’s kan bijdragen aan het wegnemen van
obstakels voor mobiliteit. Dit moet echter stap voor stap worden
opgepakt, aangezien het een complexe materie betreft, waarbij transparantie en vertrouwen in elkaars systeem een grote rol spelen. Bovendien
kunnen ervaringen uit een sector niet zonder meer worden overgezet naar
een andere sector. Nederland gaf aan in Benelux-verband goede
ervaringen te hebben op het gebied van hoger onderwijs.
Het Bulgaarse voorzitterschap benadrukte als afronding van het debat dat
het belangrijk is in Raadsverband ideeën uit te wisselen over versterking
van mobiliteit, netwerken van Europese universiteiten, het leren van
vreemde talen en de wederzijdse erkenning van diploma’s.
Overige zaken
De Europese Commissie heeft de lidstaten geïnformeerd over de
uitkomsten van de succesvolle Onderwijstop die op 25 januari jl. heeft
plaatsgevonden, en waar Nederland op politiek niveau actief aan
deelnam, naast 21 andere aanwezige Ministers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-34, nr. 292

3

Ter afsluiting van het onderwijsdeel van de Raad vond er voor de
Ministers een informeel lunchdebat plaats, georganiseerd door het
Bulgaarse voorzitterschap. Dit informele lunchdebat stond in het teken
van het versterken van samenwerking op het terrein van onderwijs voor
inclusieve, samenhangende en innoverende maatschappijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-34, nr. 292

4