Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

892
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Staatssecretaris van Financiën over
getuigenissen van belastingambtenaren in rechtbanken (ingezonden
8 december 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) (ontvangen 19 december
2014)
Vraag 1
Wanneer heeft u kennisgenomen van de aangifte die het Hof ArnhemLeeuwarden ingediend heeft tegen het Ministerie van Financiën?
Antwoord 1
Op 11 november heeft het Ministerie van Financiën van de Raad voor
rechtspraak een vooraankondiging van de aangifte ontvangen. Op vrijdag
14 november is de aangifte in afschrift ontvangen en op maandag 17 november is de Staatssecretaris geïnformeerd.
Vraag 2
Deelt u de mening dat dit een zeer ernstige zaak is en dat u hierover de
Kamer zo spoedig mogelijk had moeten informeren, zeker gezien het feit dat
de Belastingdienst wel uitgebreid in de pers op deze zaak reageerde?1
Antwoord 2
Er lopen vrijwel continu gerechtelijke procedures tussen de Belastingdienst
en belastingplichtigen waarbij het de gewoonte is dat ik de Kamer niet per
geval informeer. Ik beoordeel deze casus dan ook niet als een casus welke
proactief had moeten worden gemeld. Nu de zaak in de openbaarheid is
gebracht, ben ik uiteraard bereid om alle informatie waar mogelijk met uw
Kamer te delen.
Vraag 3
Bent u bereid een nadere toelichting te geven op deze zaak, aangezien u een
actieve informatieplicht heeft en dit een zeer relevante zaak betreft?

1

ah-tk-20142015-892
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://nos.nl/artikel/2006253

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Ik maak graag gebruik van deze en de eerdere Kamervragen ter zake van dit
onderwerp van de leden Van Klaveren en Bontes om zo veel mogelijk
openheid te verschaffen in deze kwestie.
Vraag 4
Waarom is de Staat niet in beroep gegaan tegen het tussenvonnis om de
naam van de tipgever openbaar te maken, terwijl het kabinet aan de Kamer
schreef dat «de Belastingdienst zich ten doel stelt de identiteit van de
tipgever zo lang mogelijk geheim te houden»?2
Antwoord 4
Tegen het tussenvonnis van de geheimhoudingskamer van de rechtbank staat
geen hoger beroep open. Uitsluitend tegen het oordeel van de rechtbank in
de fiscale hoofdzaak is hoger beroep mogelijk mits er een (financieel) belang
is. Dat belang was er niet voor de inspecteur want in de fiscale procedure
heeft de Belastingdienst gelijk gekregen.
Vraag 5
Kunt u aangeven of u van mening bent dat belastingambtenaren op enige
wijze verschoningsrecht hebben voor een rechtbank? Indien het antwoord ja
is, kunt u daarvoor de wettelijke grondslag geven en de van toepassing zijnde
jurisprudentie?
Antwoord 5
Ja. In artikel 165 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering is
geregeld dat zij die een wettelijke geheimhoudingsplicht hebben zich kunnen
verschonen van hun verplichting om een getuigenis af te leggen. Deze
bepaling is in artikel 8:33 van de Algemene wet bestuursrecht van overeenkomstige toepassing verklaard op het getuigenverhoor door de bestuursrechter. Belastingdienstambtenaren hebben gelet op de zeer strikte geheimhoudingsplicht die is neergelegd in artikel 67 AWR het recht zich te beroepen op
dit verschoningsrecht (vgl. HR 8 november 1991, NJ 1992,277 en Hof
Leeuwarden 20 december 1995, NJ 1996, 646).
Vraag 6
Wie bepaalt uiteindelijk of belastingambtenaren zich mogen beroepen op
verschoningsrecht?
Antwoord 6
In belastingzaken is het aan de Hoge Raad om als hoogste rechterlijke
instantie te bepalen of belastingambtenaren zich mogen beroepen op
verschoningsrecht.
Vraag 7
Welk beleid is er over het informeren en instrueren van belastingambtenaren
die als getuige in de rechtbank moeten verschijnen? Kunt u het gepubliceerde
beleid aan de Kamer doen toekomen?
Antwoord 7
Er is geen beleid over het informeren en instrueren van belastingambtenaren
die als getuige in de rechtbank moeten verschijnen. Van geval tot geval wordt
beoordeeld of en op welke wijze belastingambtenaren die als getuige moeten
optreden, worden voorgelicht. Dit gebeurt in het algemeen door de Landsadvocaat of de Rijksadvocaat. Een belangrijk deel van de voorlichting aan
belastingdienstmedewerkers die als getuigen moeten optreden gaat over de
plicht van een getuige om een beroep te doen op de geheimhoudingsplicht
van artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.

2

Kamerstuk 31 066, nr. 119

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 8
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Mankeert er iets aan uw geheugen?»
over het voorlopig getuigenverhoor van belastingambtenaren in de zaak van
het faillissement van de firma Brutra?3
Antwoord 8
Ik ben bekend met een artikel in De Gelderlander van 21 november 2014 over
bedoeld getuigenverhoor, maar dan onder de titel «Belastingambtenaren
weten weinig meer over failliet verklaren Brutra»
Vraag 9
Heeft u kennisgenomen van het feit dat de rechter opmerkte dat een van de
twee belastingambtenaren loog en dat de rechter een onderzoek naar
meineed overweegt?
Antwoord 9
Voor zover mij bekend heeft de rechter-commissaris niet gesproken in termen
van liegen en meineed. Wel heeft zij naar aanleiding van een geconstateerde
discrepantie tussen de verklaringen van twee van de getuigen aangegeven
dat ze overweegt de betreffende getuigen (of een van hen) op te roepen voor
een nader verhoor.
Vraag 10
Klopt het dat de rechter zich tijdens de zitting helder uitliet over de grote
mate van geheugenverlies van de opgeroepen ambtenaren?
Antwoord 10
De rechter-commissaris heeft een van de getuigen vragen gesteld over zijn
geheugen. Kwalificaties met betrekking tot het geheugen van de betreffende
getuige zijn mij echter niet bekend.
Vraag 11
Indien een burger of bedrijf een rechtszaak voert tegen de Belastingdienst,
kan hij dan extra controles en onderzoeken verwachten of wordt hij net als
ieder ander behandeld?
Antwoord 11
De controlestrategie van de Belastingdienst is gebaseerd op risicoselectie. Het
enkele feit dat een rechtszaak tegen de Belastingdienst wordt gevoerd speelt
daarbij geen rol.
Vraag 12
Hoe vaak en in welke zaken zijn ambtenaren van de Belastingdienst onder
ede gehoord in de afgelopen twee jaar?
Antwoord 12
Er zijn enkele duizenden fiscale procedures per jaar. Soms worden daarbij
getuigen onder ede gehoord. De Belastingdienst houdt over het horen van
getuigen geen bestuurlijke informatie bij. Wel kan meer in het algemeen
worden opgemerkt dat ambtenaren in strafrechtelijke zaken, zowel bij de
rechter-commissaris als ter zitting, regelmatig onder ede worden gehoord.
Vraag 13
Op welke wijze zijn ambtenaren van de Belastingdienst, die onder ede
gehoord zouden worden (in een zaak of bij een voorlopig getuigenverhoor)
geïnformeerd en/of geïnstrueerd door de leiding van de Belastingdienst en/of
de landsadvocaat?
Antwoord 13
Het is gebruikelijk dat in gevallen waarin een ambtenaar als getuige moet
worden gehoord, de ambtenaar wordt voorgelicht over de gang van zaken
tijdens een getuigenverhoor, over de geheimhoudingsplicht die op hem rust,

3

Gelderlander, 21 november 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

over de bevoegdheid van een getuige om op die geheimhoudingsplicht een
beroep te doen en de (on)mogelijkheden om dit in voorkomend geval te
doen.
Vraag 14
Zijn belastingambtenaren altijd volledig vrij om volledig mee te werken,
complete openheid te betrachten wanneer zij als getuigen voor een rechtbank
spreken en worden zij ook aangemoedigd dat te doen?
Antwoord 14
Belastingambtenaren moeten zich houden aan de op hen rustende geheimhoudingsplicht van artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen.
Verder kunnen nog van toepassing zijn de geheimhoudingsplicht uit de
Invorderingswet, de Algemene wet bestuursrecht en de Ambtenarenwet.
Belastingambtenaren zijn dus zeker niet vrij om complete openheid te
betrachten maar zijn gehouden zelf vraag voor vraag te beoordelen of hun
geheimhoudingsplicht de beantwoording van de vraag in de weg staat.
Daarom is het voor een ambtenaar bepaald geen sinecure om als getuige op
te treden. Ook de rechter kan hen niet van de geheimhoudingsplicht
ontheffen. Het is zelfs denkbaar dat de ambtenaar bij schending van de
geheimhoudingsplicht wordt vervolgd.
Vraag 15
Deelt u de mening dat juist een overheidsdienst als de Belastingdienst, die
miljoenen mensen en bedrijven houdt aan een nauwgezette uitvoering van de
wet, zich zelf aan de letter en de geest van de wet moet houden en zich
voorbeeldig dient op te stellen in gerechtelijke procedures?
Antwoord 15
Elke overheidsdienst moet zich aan wet, jurisprudentie en beleid houden en
dient zich voorbeeldig op te stellen in gerechtelijke procedures. Dat doen wij
dus ook.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van de leden
Van Klaveren en Bontes (beiden Groep Bontes/Van Klaveren), ingezonden
5 december 2014 (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015, nr. 893)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4