Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1012
Vragen van het lid Van der Lee (GroenLinks) aan de Minister van Financiën
over de gebrekkige beheersing van duurzaamheidsrisico’s door Europese
banken (ingezonden 23 november 2021).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 8 december 2021)
Vraag 1
Bent u bekend met het meest recente ECB onderzoek, «The state of climate
and environmental risk management in the banking sector»1, waaruit blijkt
dat het overgrote deel van Europese systeemrelevante banken haar klimaaten milieurisico’s niet adequaat beheerst?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u het met GroenLinks eens dat de door de Europese Centrale Bank
(ECB) gedane vaststellingen een zorgelijk beeld schetsen?
Antwoord 2
In november 2020 heeft de ECB 13 toezichtverwachtingen uiteengezet met het
oog op het aanpakken van klimaat- en milieurisico’s door banken. De ECB
heeft 112 significante instellingen verzocht een beoordeling uit te voeren van
hun bedrijfsvoering, in het licht van deze 13 toezichtverwachtingen en om
uitvoeringsplannen in te dienen, waarin wordt beschreven hoe en wanneer zij
hun bedrijfsvoering hier verder op aan zullen passen. De ECB heeft dit
beoordeeld om de geboekte vooruitgang te monitoren en om per instelling
eventuele tekortkomingen vast te stellen. Het geaggregeerde resultaat van
deze beoordeling is het onderzoek «The state of climate and environmental
riskmanagement in the banking sector».
De conclusies van de ECB laten zien dat er in de bancaire sector inderdaad
nog stappen gezet dienen te worden waar het de beheersing van klimaat- en
milieurisico’s betreft. Al met al zijn banken begonnen, maar blijft het tempo
van de vooruitgang in de meeste gevallen traag, aldus de ECB.

1

ah-tk-20212022-1012
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

ECB (22 november 2021). The State of climate and environmental risk amangement in the
banking sector. Report on the supervisory review of banks’ approaches to manage climate and
environmental risks.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Hoewel de kwaliteit van de plannen varieert, hebben vrijwel alle instellingen
implementatieplannen ontwikkeld om hun praktijk op het gebied van klimaaten milieurisicobeheersing verder te verbeteren. De conclusies laten bovendien zien dat het thema de serieuze aandacht van de sector en de Europese
bankentoezichthouder heeft. Dat vind ik van groot belang. Zo hebben een
aantal significante instellingen aanzienlijke stappen gezet om hun bedrijfsvoering aan te passen om klimaat- en duurzaamheidsrisico’s adequaat te
adresseren. De ECB heeft bovendien een aantal goede praktijken geïdentificeerd. Deze »best practices» zijn afkomstig van bancaire instellingen met
verschillende bedrijfsmodellen en -groottes, en kunnen behulpzaam zijn voor
andere banken bij de verdere voortgang op dit gebied.
Vraag 3
Bent u het ook met GroenLinks eens dat uit dit onderzoek blijkt dat de
voortgang van de financiële sector om te verduurzamen, hetgeen mede het
vergroten van de financiële weerbaarheid tegen klimaat- en milieurisico’s
omvat, op dit moment niet snel genoeg gaat?
Antwoord 3
Een van de conclusies die de ECB in het onderzoek trekt is inderdaad dat,
hoewel banken al met al zijn begonnen, het tempo van de vooruitgang in de
meeste gevallen traag blijft. De verwachte voltooiingstijdlijnen die zijn
ingediend bij de ECB tonen dat veel instellingen in de nabije toekomst niet
aan de toezichtverwachtingen van de ECB zullen voldoen, aldus de ECB.2 Ik
verwacht van alle banken dat zij het ECB-onderzoek aan zullen grijpen om
hier op ambitieuze wijze mee aan te slag te gaan.
Vraag 4
Heeft u zicht op de materiële klimaat- en milieurisico’s die Nederlandse
systeemrelevante banken lopen?
Vraag 5
In welke mate bent u van mening dat de in gang gezette acties van Nederlandse instellingen op dit moment volstaan – langs de lijnen van de
businessmodellen van banken, hun governance en risicobereidheid, hun
risicomanagement en hun transparantie over risico’s?
Antwoorden 4 en 5
De Nederlandse systeemrelevante banken staan onder toezicht van de ECB,
die daarbij nauw samenwerkt met de Nederlandsche Bank. De informatie
over de materiële klimaat- en milieurisico’s voor individuele Nederlandse
systeemrelevante banken ligt zodoende in eerste instantie bij de toezichthouder. Zij houden ook toezicht op de in gang gezette acties van Nederlandse
systeemrelevante banken ter beheersing van die risico’s.
Alle Nederlandse significante banken (rechtstreeks onder ECB-toezicht)
hebben een «materiality assessment» van hun klimaat- en milieurisico’s
uitgevoerd. De uitkomsten van dit assessment komen terug in het ECBonderzoek en geven een eerste inzicht in de materiële klimaat- en milieurisico’s. Hieruit blijkt dat Europese significante banken acties in gang hebben
gezet om deze risico’s mee te nemen in hun strategie, bestuur en risicomanagement raamwerk.3 De resultaten van het ECB-onderzoek geven echter aan
dat de in gang gezette acties door Europese instellingen nog niet volstaan. De
ECB heeft daarom de oproep aan Europese banken gedaan om sneller over te
gaan tot actie.
Daarnaast werkt DNB al vanaf 2016 aan het in kaart brengen van de omvang
van klimaatrisico’s voor de Nederlandse financiële sector. Zo heeft DNB
inzichten op het gebied van klimaat- en milieurisico’s verkregen door
scenario-analyses en stresstesten rondom klimaatverandering.4 Hoewel dit
2

ECB (22 November 2021). The State of climate and environmental risk management in the
banking sector. Report on the supervisory review of banks» approaches to manage climate and
environmental risks, p. 48.
3
ECB (22 November 2021). The State of climate and environmental risk management in the
banking sector. Report on the supervisory review of banks» approaches to manage climate and
environmental risks, p. 15–17.
4
DNB, Jaarverslag 2020, p. 73

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

type analyse nog volop in ontwikkeling is, suggereren de uitkomsten hiervan
tot dusver dat zowel transitierisico’s, als fysieke risico’s, significante impact
kunnen hebben op het Nederlandse financiële stelsel.5
Vraag 6
Spreekt u met uw Europese collega-Mnisters van Financiën over klimaat- en
milieurisico’s, van onze eigen maar ook hun financiële sector?
Antwoord 6
Nederland zet zich internationaal, waaronder in Europa, in verschillende
gremia in voor de versterking van de transparantie over en adequate
beheersing van klimaat- en milieurisico’s binnen de financiële sector.
Concreet valt daarbij te denken aan de lopende onderhandelingen over de
voorstellen van de Europese Commissie over de herziening van de prudentiële eisen voor verzekeraars (herziening Solvency II) en banken (wijzigingen
van CRR/CRD). Deze voorstellen bevatten een reeks aan maatregelen om
duurzaamheidsrisico’s beter te integreren in de prudentiële raamwerken voor
financiële instellingen. Zie voor een nadere toelichting op de voorstellen tot
wijziging van CRR/CRD ook de beantwoording van vraag 11 en voor wat
betreft de herziening van Solvency II het BNC-fiche dat mijn ambtsgenoot van
Buitenlandse Zaken op 29 oktober aan uw Kamer heeft gezonden
(2021Z19027). Zoals in dat fiche is aangegeven, is het kabinet een voorstander van de aanscherping van de risicobeheervereisten voor klimaatrisico’s in
Solvency II. Daarnaast spreek ik collegaministers van Financiën wereldwijd
over klimaat- en milieurisico’s in de financiële sector en over aanverwante
onderwerpen binnen de G20, de FSB en de Coalition of Finance Ministers for
Climate Action. Mijn indruk is overigens dat het onderwerp klimaatrisico’s,
net als in 2021, ook in 2022 hoog op de agenda van de FSB zal staan.
Vraag 7
Laten collega-Ministers van Financiën, met name uit landen (zoals ZuidEuropese) waarvan de financiële sector nadrukkelijk kwetsbaar uit risicoanalyses komt, naar uw mening voldoende blijken dat zij zich hierover zorgen
maken?
Antwoord 7
De ECB baseert zijn onderzoek op zelfbeoordelingen van 112 significante
instellingen die onder het Single Supervisory Mechanism vallen. Het rapport
veralgemeniseert de uitkomsten van deze zelfbeoordelingen en bevat
zodoende geen stellingen op instellings- of lidstaatniveau. Het rapport is op
22 november jl. verschenen en is (nog) niet besproken in Europese gremia.
Vraag 8
Op welke manier is adequate beheersing van klimaat- en milieurisico’s
onderdeel van de gesprekken die u met de financiële sector voert in het kader
van het klimaatakkoordcommitment?
Antwoord 8
De financiële sector heeft in juli 2019 het initiatief genomen om een bijdrage
te leveren aan de uitvoering van het Akkoord van Parijs en het Klimaatakkoord. Banken, pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders
hebben zich gecommitteerd om vanaf boekjaar 2020 te rapporteren over het
CO2-gehalte van hun relevante financieringen en beleggingen en om uiterlijk
in 2022 actieplannen, inclusief reductiedoelstellingen voor 2030, bekend te
maken.6 In het klimaatcommitment hebben de betrokken partijen toegezegd
deel te nemen aan de financiering van de energietransitie, binnen de kaders
van de wet- en regelgeving, en de risico-rendementsdoelstellingen.7 De
risicoraamwerken zijn daarmee expliciet kaderstellend voor de uitvoering van
dit onderdeel van het klimaatcommitment, maar de beheersing van deze
risico’s is geen expliciet onderdeel van het commitment zelf. Ten aanzien
5

DNB, Overzicht Financiële Stabiliteit, najaar 2021. Zie ook R. Vermeulen e.a., An energy
transition risk stress test for the financial system of the Netherlands (Occasional Studies
Volume 16–7).
6
Kamerstuk 32 013, nr. 252.
7
https://klimaatcommitment.nl/over-het-klimaatcommitment/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

hiervan heeft de toezichthouder een belangrijke rol: zij ziet toe op de
beheersing van risico’s door financiële instellingen, ook de instellingen die
onderdeel zijn van het klimaatcommitment. Het meten van en het rapporteren
over het CO2-gehalte van relevante financieringen en beleggingen houdt in
zoverre verband met klimaat- en milieurisico’s, dat het als een indicator
gebruikt kan worden bij het inschatten van klimaat-gerelateerde financiële
risico’s, aldus de eerste voortgangsrapportage.8 Daarbij gaat het met name
om transitierisico’s.
Vraag 9
Klopt het dat dit commitment zich vooral richt op duurzaamheidsimpact en
niet primair op risico’s?
Antwoord 9
Zoals in antwoord op vraag 8 toegelicht, ziet het commitment primair op de
bijdrage aan de doelen van het Klimaatakkoord, het meten van CO2-gehalte
en het opstellen van actieplannen om die te verkleinen. Ik verwacht dat met
name door dat laatste de duurzaamheidsrisico’s – en in het bijzonder de
transitierisico’s – waaraan de deelnemers aan het commitment zijn blootgesteld, verlaagd dan wel beter beheerst zullen worden (zie ook antwoord op
vraag 10). De risicoraamwerken blijven daarbij kaderstellend. De toezichthouder ziet voorts toe op de beheersing van deze risico’s door financiële
instellingen.
Vraag 10
Bent u het met GroenLinks eens dat er binnen dit commitment ook meer
aandacht zou moeten zijn voor het in kaart brengen van voortgang van
klimaat- en milieurisicobeheersing? Hoe gaat u zich daarvoor inzetten?
Antwoord 10
Naast het meten van CO2-impact door financiële instellingen in het kader van
het klimaatcommitment, is het van belang deze naar beneden te brengen. Het
klimaatcommitment bevat de afspraak dat financiële instellingen uiterlijk in
2022 actieplannen met CO2-reductiedoelstellingen voor 2030 bekend maken.
Zoals in mijn bief bij de voortgangsrapportage schreef, vind ik het van belang
dat deze actieplannen ambitieus ingevuld worden en bijdragen aan de
doelstellingen van het Parijsakkoord.9 Omdat het CO2-gehalte van de
portefeuille als een indicator gebruikt kan worden bij het inschatten van
klimaat-gerelateerde financiële risico’s, kan uit een verlaagde CO2blootstelling tevens een vermindering van klimaat- en milieurisico’s worden
afgeleid. Daarnaast is het onderwerp klimaatrisico’s onderwerp van gesprek
binnen de sector, waaronder in de werkgroep klimaatrisico’s van het door
DNB opgerichte Platform voor Duurzame Financieringen (het Platform). Ook
de ministeries van EZK en Financiën zijn vertegenwoordigd binnen dit
platform. De werkgroep klimaatrisico’s bestaat uit sectorvertegenwoordigers,
maar de uitkomsten worden waar relevant breder binnen het platform
besproken. Voor zowel het klimaatcommitment als het platform geldt dat
deze discussies binnen de kaders van de risicoraamwerken en de bijbehorende rol van de toezichthouders gevoerd worden.
Vraag 11
Kunt u uiteenzetten op welke manier de nieuwe CRR/CRD-voorstellen van de
Europese Commissie de ECB beter in staat zouden stellen toezicht te houden
op klimaat- en milieurisico’s en deze uiteindelijk te kapitaliseren binnen de
Supervisory Review and Evaluation Process?
Antwoord 11
De nieuwe CRR/CRD-voorstellen van de Europese Commissie bevatten een
reeks aan maatregelen om duurzaamheidsrisico’s beter te integreren in het
prudentiële raamwerk voor banken. In deze maatregelen zet de Commissie

8
9

Bijlage bij Kamerstuk 32 013, nr. 252, p. 9.
Kamerstuk 32 013, nr. 252.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

ESG-risico’s centraal.10 Waar het gaat om de procedure voor prudentiële
toetsing en evaluatie (Supervisory Review and Evaluation Process, SREP),
stelt de Commissie in de eerste plaats voor om in de SREP altijd ESG-risico’s
te beoordelen. Dit gaat dan om de daadwerkelijke blootstellingen van een
bank, maar ook de strategie om deze risico’s te beheersen. Voor dit laatste
voorstel zijn de andere voorstellen op het gebied van ESG-risico’s van belang.
De Commissie stelt namelijk voor dat banken worden verplicht om ESGrisico’s beter in kaart te brengen en te beheersen, bijvoorbeeld door
vooruitkijkende risicoanalyses. Uitkomsten van het SREP kunnen ertoe leiden
dat de toezichthouder aanvullende beheersmaatregelen verlangt. Daarnaast
stelt de Commissie voor om de wijze waarop ESG-risico’s in de SREP worden
meegenomen te harmoniseren. De EBA zal hier een voorstel voor doen.
Daarnaast krijgt de EBA, samen met de andere Europese toezichthouders, het
mandaat om vooruitkijkende ESG-scenario-analyses te ontwikkelen. Deze
analyses kunnen gebruikt worden voor stresstesten. Deze scenario’s zullen in
de eerste plaats voor milieurisico’s worden ontwikkeld, maar daarna ook voor
andere onderdelen van ESG-risico’s. Het kabinet moedigt in algemeenheid de
betere integratie van duurzaamheidsrisico’s in de prudentiële raamwerken
van financiële instellingen aan. In het BNC-fiche voor dit voorstel dat
binnenkort aan uw Kamer zal worden verzonden zal het kabinet ook ingaan
op dit onderdeel van het voorstel.
Vraag 12
Kunt u de antwoorden op bovenstaande vragen voorafgaand aan het
geplande commissiedebat over financiële markten op 8 december aanstaande
retour sturen?
Antwoord 12
Ja.

10

De afkorting ESG staat voor Environmental (milieu), Social (maatschappij) en Governance
(bestuur).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5