Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 785

Wijziging van enkele belastingwetten en enige
andere wetten (Belastingplan 2018)

Nr. 101

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 9 juli 2018
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
20 april 2018 over de kabinetsreactie evaluatie 30%-regeling (Kamerstuk
34 785, nr. 83).
De vragen en opmerkingen zijn op 1 juni 2018 aan de Staatssecretaris van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 6 juli 2018 zijn de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
Adjunct-griffier van de commissie,
Freriks

kst-34785-101
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de fractie van de VVD hebben kennisgenomen van de
kabinetsreactie op de evaluatie van de 30%-regeling en hebben nog
enkele vragen.
Kan de Staatssecretaris een beeld schetsen van de groepen mensen die
door deze maatregel geraakt worden en daarbij ingaan op duur van
verblijf in Nederland, de categorie expats en in welke sectoren zij
werkzaam zijn? Welke beroepsgroepen of sectoren maken vooral gebruik
van de 30%-regeling? De leden van de VVD-fractie zouden graag meer
informatie ontvangen over de werkplekken van werknemers die gebruik
maken van de 30%-regeling. Hoeveel gebruikers van de 30%-regeling
werken bij grote bedrijven? Hoeveel gebruikers van de 30%-regeling
werken in het mkb? Ook zouden de leden van de VVD-fractie meer
informatie willen ontvangen over de inkomensverdeling van mensen die
gebruik maken van de 30%-regeling. Hoeveel gebruikers hebben een
hoog, gemiddeld en laag inkomen? Uit wat voor groep bestaan de
mensen die langer dan vijf jaar van de 30%-regeling gebruik maken (de
genoemde 20%)? Kan meer informatie gegeven worden voor welke groep
het forfait van 30% te krap is en voor welke groep te ruim en de reden
waarom dit het geval is?
Het kabinet heeft het voornemen om de 30%-regeling te verkorten qua
looptijd, namelijk van acht naar vijf jaar. Kan de Staatssecretaris uitgebreid ingaan op de vraag van de leden van de VVD-fractie of een verkorting van de looptijd voor bestaande gevallen juridisch houdbaar is? Bij
een eerdere versobering heeft het kabinet gekozen voor een overgangstermijn. Is er in die tijd bewust gekozen voor een overgangstermijn
vanwege de mogelijke juridische implicaties? Kan de staatsecretaris
ingaan op de aangereikte casussen, waarbij expats op basis van de
«beloofde» looptijd investeringsbeslissingen hebben genomen? Kan de
Staatssecretaris een beeld schetsen van de omvang van deze groepen?
Wat is de budgettaire opbrengst of derving als de looptijd van de regeling
met één extra jaar wordt verkort of één jaar minder wordt verkort dan het
kabinet thans voorstelt?
De leden van de VVD-fractie vragen of de Staatssecretaris de suggestie
deelt dat de 30%-regeling in Nederland qua looptijd een relatief ruime
regeling is in vergelijking met omliggende landen is. Zo ja, op welke
aspecten? Kan de Staatssecretaris ingaan op de verschillende reacties die
pleiten voor het behoud van de regeling dan wel een uitbreiding? Kunnen
de looptijd en waar mogelijk het forfait/tarief in de landen met een
vergelijkbare regeling gegeven worden?
De leden van de VVD-fractie hebben tot slot nog een aantal vragen. Kan
de Staatssecretaris een beeld schetsen van deze maatregel in relatie tot
het vestigingsklimaat? Kan de Staatssecretaris ingaan hoe de opbrengsten
van 284 miljoen euro zijn opgebouwd? Welke mogelijkheden zijn er om de
administratieve lasten verder te beperken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op de evaluatie van de 30%-regeling. Deze leden achten het gezien
de evaluatie een redelijke maatregel om de 30%-regeling te verkorten van
acht naar vijf jaar. Daarbij wegen deze leden mee dat de 30%-regeling aan
de ene kant zeer effectief is om hooggeschoolde werknemers aan te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

2

trekken en een zeer positief effect heeft op het vestigingsklimaat, maar
tegelijkertijd moet een korting op de te betalen belasting wel proportioneel zijn, voornamelijk ten opzichte van werknemers die deze korting niet
krijgen. Uit de evaluatie blijkt dat slechts een beperkt deel van de
ingekomen werknemers de regeling langer dan vijf jaar toepast. Heeft de
Staatssecretaris inzicht in welke sectoren dit plaatsvindt? Kan de
Staatssecretaris tevens aangeven welke groepen, ongeacht de looptijd,
gebruikmaken van de regeling?
In de kabinetsreactie geeft de Staatssecretaris aan dat de maximale
looptijd zowel voor nieuwe als voor bestaande gevallen met drie jaar
wordt verkort. De leden van de CDA-fractie vragen naar de juridische
houdbaarheid van deze materieel terugwerkende kracht. Kan de Staatssecretaris ingaan op het voorbeeld van ouders die drie kinderen hebben die
naar een internationale school gaan, waarbij de ouders dit betaalden met
behulp van de 30%-regeling?
Deze leden vragen daarbij expliciet ook naar ingekomen werknemers die
reeds onder overgangsrecht vallen, namelijk bij de verkorting van de
looptijd van tien naar acht jaar. Bij die verkorting is wel gekozen voor
overgangsrecht en voor de werknemers voor wie dit overgangsrecht nog
loopt, wordt het nu geschonden door een nieuwe beperking. Kan de
Staatssecretaris aangeven of het juridisch houdbaar is om dit reeds
toegezegde overgangsrecht nu af te schaffen? Kan de Staatssecretaris
tevens een toelichting geven op de geraamde opbrengst van de beperking
van de regeling?
De leden van de CDA-fractie vragen de Staatssecretaris terug te blikken op
alle wijzigingen van de 30%-regeling die per 1 januari 2012 zijn doorgevoerd. Zijn deze wijzigingen effectief geweest?
Een interessante conclusie uit de evaluatie is dat hoge inkomens een
groter voordeel hebben van het forfait ten opzichte van de werkelijke
extraterritoriale kosten. De Staatssecretaris geeft aan dat deze overcompensatie als prikkel functioneert voor werknemers uit het buitenland met
een specifieke deskundigheid. De leden van de CDA-fractie begrijpen dat
iedere vorm van differentiatie leidt tot complexiteit. Toch vragen deze
leden een nadere toelichting van de Staatssecretaris waarom de regeling
ook voor bonus-inkomen, zijnde niet het vaste salaris, geldt, terwijl er
voor dit inkomen zeker geen relatie is met extraterritoriale kosten.
De Staatssecretaris geeft in zijn reactie aan dat het vergoeden van
werkelijke extraterritoriale kosten meestal aan de orde is als niet aan de
voorwaarden van de 30%-regeling wordt voldaan. De leden van de
CDA-fractie vragen de Staatssecretaris welke voorwaarden hierbij gelden.
Geldt er een inkomensgrens voor deze mogelijkheid? Kan de Staatssecretaris aangeven hoeveel werknemers gebruikmaken van de 30%-regeling
en voor hoeveel werknemers de werkelijke kosten worden vergoed? Vindt
er verdringing op de arbeidsmarkt plaats door de 30%-regeling? Klopt het
dat deze regeling voor werkelijke kosten ingebed is in de CAO voor
uitzendkrachten en veelal gebruikt wordt voor ingekomen werknemers uit
voormalige Oostbloklanden? Klopt het dat het verrekenen van de
extraterritoriale kosten leidt tot een premievoordeel voor werkgevers? Wat
is de rechtvaardiging van deze regeling voor werknemers zonder
specifieke kennis ten opzichte van Nederlandse werknemers die al dan
niet ook veel intra- of extraterritoriale kosten hebben?
In februari 2015 heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
mede namens de Staatssecretaris van Financiën een onderzoek toegezegd
naar de toepassing en effecten van de extraterritoriale kostenvergoeding
(ET) regeling. Is dit onderzoek reeds uitgevoerd? Was dit een apart
onderzoek of is dit naar de mening van de Staatssecretaris meegenomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

3

bij de evaluatie van de 30%-regeling, zo vragen de leden van de
CDA-fractie.
In enkele schriftelijke commentaren op de evaluatie van de 30%-regeling,
namelijk van de heer Stevens, professor Heithuis en professor Kavelaars,
wordt gesuggereerd om de partiële buitenlandse belastingplicht af te
schaffen. De leden van de CDA-fractie begrijpen niet goed waarom deze
keuzemogelijkheid er is en achten dit een fors voordeel bovenop de
30%-regeling. De Staatssecretaris is in zijn reactie niet op dit punt
ingegaan. Daarom verzoeken de leden van de CDA-fractie hem dit alsnog
te doen. Waarom is deze keuzemogelijkheid er? Wat is de rechtvaardigingsgrond van deze keuzemogelijkheid? Als een ingekomen werknemer
kiest voor deze mogelijkheid, wordt het box-2- en box-3- inkomen dan nog
ergens ter wereld belast? Leidt deze mogelijkheid ook tot onbedoelde
gevolgen, bijvoorbeeld omdat vermogende hoogleraren (die gebruik
maken van de 30%-regeling, maar geen inkomensgrens kennen) daardoor
recht kunnen krijgen op toeslagen? Zijn er nog meer onbedoelde effecten
denkbaar?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de kabinetsreactie naar aanleiding van de evaluatie van de
30%-regeling. Deze leden staan achter de doelstelling van een aantrekkelijk vestigingsklimaat, bijvoorbeeld voor het aantrekken van specifieke
deskundigheid en internationaal talent, en hechten tegelijkertijd aan een
evenwichtige behandeling van werknemers. Deze leden delen dat een
beperking van de 30%-regeling kan bijdragen aan de doelmatigheid van
de regeling. Deze leden hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de D66-fractie lezen in de evaluatie van Dialogic dat het
forfaitaire bedrag voor circa 50% van de gebruikers van de 30%-regeling
te ruim is als het wordt vergeleken met de werkelijke extraterritoriale
kosten. Deze leden vragen hoe de Staatssecretaris deze bevinding weegt
bij het beoordelen van de doelmatigheid van deze regeling.
De leden van de D66-fractie vragen wat de inschatting is van de totale
daadwerkelijke extraterritoriale kosten van alle gebruikers als de duur zou
worden beperkt naar vijf jaar, zeker gezien het feit dat uit het onderzoek
van Dialogic blijkt dat in de eerste twee jaar de meeste kosten worden
gemaakt. Deze leden vragen wat in de vergeleken landen de argumentatie
was voor het vaststellen van de duur van de vergelijkbare regelingen op
vijf jaar. De voorgenoemde leden vragen wat de gemiddelde duur van het
tijdelijke verblijf is in deze landen en of deze afwijkt van de gemiddelde
duur in Nederland.
De leden van de D66-fractie vragen hoe het aantal ingekomen
werknemers waarvoor de 30%-regeling wordt toegepast zich sinds 2015
heeft ontwikkeld. Deze leden vragen of de verwachte ontwikkeling van het
aantal ingekomen werknemers waarvoor de 30%-regeling wordt
toegepast tot en met 2021 in beeld kan worden gebracht.
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris in beeld kan
brengen hoe groot de groep ingekomen werknemers is voor wie de
inkorting van de looptijd van acht naar vijf jaar per 1 januari 2019 leidt tot
een directe beëindiging van de toepassing van de 30%-regeling. Deze
leden vragen of de Staatssecretaris in beeld kan brengen wat het effect in
af te dragen belasting per 1 januari 2019 zal zijn voor een individuele
werknemer binnen deze groep. De voorgenoemde leden vragen of de
Staatssecretaris in beeld kan brengen hoe de af te dragen belasting voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

4

een individuele werknemer binnen deze groep zich verhoudt tot een
werknemer in een vergelijkbare situatie waarvoor de 30%-regeling niet
toegepast kan worden, bijvoorbeeld als het gaat om een niet ingekomen
maar al aanwezige werknemer.
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre de Staatssecretaris ook
andere of verdere mogelijkheden heeft overwogen om de 30%-regeling te
beperken, bijvoorbeeld door de looptijd verder te verkorten naar vier jaar,
het Zwitserse model te gebruiken waarbij een vast absoluut bedrag per
maand voor aftrekposten wordt gerekend, het forfait te verlagen voor
inkomens boven 100.000 euro, de toepassing van de 30%-regeling te
begrenzen tot een maximumbedrag of het uitzonderen van opties en
bonussen voor de grondslag voor het berekenen van de maximale
toegestane onbelaste vergoeding.
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris mogelijkheden
ziet om de 30%-regeling beter toe te spitsen op het aantrekken van
werknemers uit het buitenland met een specifieke deskundigheid die op
de Nederlandse arbeidsmarkt niet aanwezig of schaars is. Deze leden
vragen of gezien de krappere arbeidsmarkt meer toespitsing op de echt
schaarse kennis gewenst is.
De leden van de D66-fractie lezen in de schriftelijke antwoorden van de
Staatssecretaris van Financiën naar aanleiding van vragen over de
juridische houdbaarheid van het inperken van de looptijd voor bestaande
gevallen tijdens het algemeen overleg over de fiscale agenda op 17 mei
2018 dat het gebruikelijk is dat op beschikkingen voor de 30%-regeling
een expliciet voorbehoud staat voor toekomstige wijzigingen in wet- en
regelgeving. Deze leden vragen of de Staatssecretaris een voorbeeld kan
geven van een dergelijk voorbehoud en uiteen kan zetten of deze
voorbehouden juridisch zijn getoetst. De voorgenoemde leden vragen in
hoeverre ingekomen werknemers op de hoogte zijn van dit voorbehoud
en in hoeverre werkgevers ingekomen werknemers over dit voorbehoud
hebben geïnformeerd. Aansluitend lezen de leden van de D66-fractie dat
een uitzondering van bestaande gevallen voor de inkorting van de looptijd
tot een ongelijke behandeling leidt. Deze leden vragen of de Staatssecretaris dit verder toe kan lichten.
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris meer inzicht kan
geven in de budgettaire gevolgen van de beperking van de 30%-regeling
voor de begroting van de rijksoverheid, door bijvoorbeeld inzicht te geven
in de verwachte in- en uitstroom van de 30%-regeling. Deze leden vragen
hoe de meest recente raming van de budgettaire gevolgen voor de
periode tot en met 2021 en structureel zich verhoudt tot de eerder
geraamde opbrengst van 284 miljoen euro structureel.
De leden van de D66-fractie vragen of de Staatssecretaris kennis heeft
genomen van de enquête over de beperking van de 30%-regeling en de
enquête over huisvesting zoals uitgevoerd door Stichting ICAP. Deze leden
vragen of de Staatssecretaris bekend is met de bevinding dat 80% van de
geënquêteerden aangeeft geen financiële tegemoetkoming van de
werkgever voor huisvesting te ontvangen. De voorgenoemde leden
vragen hoe de Staatssecretaris deze bevinding weegt. Deze leden vragen
in hoeverre werkgevers sinds de aankondiging van de beperking van de
30%-regeling hebben aangegeven bij te willen dragen of meer bij te willen
dragen aan eventuele kosten voor ingekomen werknemers en/of het
ondervangen van eventuele gevolgen van de beperking van de
30%-regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

5

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben kennisgenomen van de
kabinetsreactie op de evaluatie van de 30%-regeling en hebben daarbij
nog enkele kritische vragen.
De leden van de fractie van GroenLinks lezen in de evaluatie van de
30%-regeling dat er grote verschillen zijn tussen werknemers en vragen
de Staatssecretaris waarom hier niets aan wordt gedaan. Zo blijkt dat
werknemers met een brutoloon van meer dan 100.000 euro gemiddeld
slechts 6% extraterritoriale kosten maken en dat het forfait voor circa 50%
van de gebruikers te ruim is. Is de Staatssecretaris van mening dat dit
doelmatig beleid is?
Uit de evaluatie blijkt dat in 5–10% van de gevallen het voordeel van de
30%-regeling vrijwel volledig bij de werkgever neerslaat. In de andere
gevallen is sprake van gedeeld voordeel voor de werknemer en de
werkgever. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of er meer
bekend is over dit gedeelde voordeel. Welk deel gaat naar de werkgever
en welk deel naar de werknemer?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom de Staatssecretaris niks doet met de aanbeveling uit de evaluatie om het forfait te
verlagen bij inkomens boven de 100.000 euro? Kan de Staatssecretaris
specificeren tot hoeveel hogere administratieve lasten en uitvoeringskosten het zou leiden als de 30%-regeling alleen zou gelden voor het
inkomensdeel tot 100.000 euro? Hoeveel extra belasting zou dit
opleveren?
De leden van de fractie van GroenLinks vragen welke voorstellen de
Staatssecretaris heeft overwogen om de regeling te limiteren door middel
van een maximale vergoeding,
In 2014 ging 26% (180 miljoen euro) van de totale inkomstenderving naar
de 2.000 rijkste expats die allen meer dan 200.0.000 euro per jaar
verdienen. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de Staatssecretaris inzicht zou kunnen geven in hoe dit zat in 2017. Welk deel van de
inkomstenderving in euro’s en in procenten ging naar de rijkste 2.000
expats? En naar de rijkste 100 expats? Is dit doelmatig?
Uit de evaluatie blijkt dat 50% van de gebruikers met de laagste fiscale
lonen verantwoordelijk zijn voor slechts 16% van de kosten. De leden van
de fractie van GroenLinks vragen of de Staatssecretaris een grafiek kan
maken waarin dit ook wordt gespecificeerd voor andere percentages.
Welk percentage van de kosten gaat naar de welk percentage van de
expats?
In de evaluatie wordt de vraag gesteld waarom de hogere kosten voor het
levensonderhoud in Nederland wel worden meegenomen in de discussie
rondom de expatregeling, maar geen rekening wordt gehouden met de
hogere inkomsten in Nederland. De leden van de fractie van GroenLinks
vragen of de Staatssecretaris hierop kan reageren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie vinden het niet uit te leggen dat er tijdens de
crisis veel gevraagd is van mensen, zoals hogere belastingen, ongewenst
verhuizen van ouderen uit verzorgingshuizen omdat deze sloten, het
inleveren van 15% salaris voor thuiszorgmedewerkers, het verlies van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

6

werk voor 77.000 mensen die werkten in de zorg, enorme kortingen op het
budget voor jeugdzorg, het op slot gooien van sociale werkplaatsen, het
verhogen van de AOW-leeftijd naar 67 jaar en verder, het snijden in kunst
en cultuur en nog vele tientallen maatregelen om «uit» de crisis te komen,
terwijl de hier besproken groep het privilege van de 30%-regeling bleef
behouden.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris waarom aan de eis
van «specifieke deskundigheid die niet of nauwelijks is te vinden op de
Nederlandse arbeidsmarkt» wordt voldaan bij een inkomen van 37.296
euro of meer. Zijn mensen met dit inkomen altijd in het bezit van een
specifieke deskundigheid? Hoe wordt dit onderbouwd? Hoeveel mensen
zijn er in Nederland met een inkomen dat hoger ligt dan dit bedrag?
De leden van de SP-fractie danken de Staatssecretaris voor het in gang
zetten van verandering van de 30%-regeling, die al jaren zorgt voor een
enorm privilege voor expats en buitenlandse wetenschappers op
Nederlandse universiteiten. Deze leden vragen de Staatssecretaris uit te
leggen hoe rechtvaardig het is dat medewerkers die elkaars collega’s zijn,
fiscaal totaal verschillend worden beoordeeld simpel om het feit dat de
ene de Nederlandse nationaliteit heeft en de ander een andere nationaliteit. Toch vinden de leden van de SP-fractie de genomen stap om de
duur van het privilege te verkorten een te beperkte aanpassing van de
regeling. Zij zouden het liefst zien dat de 30%-regeling wordt afgeschaft
en er over wordt gegaan op vergoeding van echt gemaakte kosten. Kan de
Staatssecretaris aangeven wat daarvan de geraamde opbrengst zou zijn?
De leden van de SP-fractie betreuren dat er geen afkap plaatsvindt boven
100.000 euro inkomen, omdat dit wel gerechtvaardigd wordt vanuit
berekeningen van echt gemaakte kosten van expats. Het heeft er alle
schijn van dat het forfaitaire percentage van 30% is gebaseerd op relatief
lagere inkomens van buitenlandse werknemers of onderzoekers. Uit
onderzoek van Dialogic blijkt dat het percentage van 30% is gerechtvaardigd voor lagere inkomens als verhouding van gemaakte kosten,
maar voor inkomens boven 100.000 euro geldt dat de werkelijk gemaakte
kosten nog maar 6% van het inkomen bedragen. De leden van de
SP-fractie vragen de Staatssecretaris om aan te geven hoeveel mensen in
de 30%-regeling meer verdienen dan 100.000 euro op jaarbasis en wat het
financieel beslag is van deze groep – er vanuit gaande dat zij boven de
100.000 euro geen fiscaal voordeel meer genieten. Voorts willen de leden
van de SP-fractie graag weten hoeveel mensen onder de regeling vallen
die meer verdienen dan 500.000 euro op jaarbasis en hoeveel meer dan 1
miljoen euro.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris waarom hij kiest
voor de verkorting naar vijf jaar. Welke financiële opbrengst is er als de
30%-regeling wordt verkort naar één, twee, drie of vier jaar?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris of hij tevreden is
over de evaluatie die gemaakt is door Dialogic en met name over het feit
dat zij de evaluatie niet hebben uitgevoerd onder een representatieve
onderzoeksgroep. Stichting ICAP wijst erop dat voor het onderzoek geen
mensen zijn geïnterviewd die lid zijn van de internationale gemeenschap.
Waarom is daarvoor gekozen, zo vragen de leden van de SP-fractie. Ook
wijst Stichting ICAP erop dat de respondenten van de enquête voor 62%
afkomstig waren uit de academische hoek, daar waar zij zelf onderzoek
onder expats doen waarbij zij maar 13% van de respondenten uitmaken.
Hoe verklaart de Staatssecretaris dit verschil? Kan de Staatssecretaris
aangeven waarom dit verschil zo groot is en kan de Staatssecretaris

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

7

weergeven hoe de verhouding is in de gehele groep die valt onder de
30%-regeling?
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris te erkennen dat de
30%-regeling zeer gunstig is voor de werkgevers en universiteiten van de
buitenlandse medewerkers of onderzoekers. De regeling heeft zich
ontwikkeld naar een soort loonkostensubsidie, daar waar het kabinet
loonkostensubsidie voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt uit den
boze vindt. Hoe verklaart de Staatssecretaris dat hij wel loonkostensubsidie geeft aan multinationals en universiteiten voor een beperkte groep
die uitzonderlijk goed verdient en volledig de pas afsnijdt voor gemeenten
die werkgevers die mensen met een arbeidsbeperking willen compenseren voor verminderde productiviteit? De leden van de SP-fractie zouden
graag willen weten hoeveel van de 30%-regeling toe te rekenen is aan de
werkgevers, uitgaande van het feit dat de helft van de werkgevers deze
«tax-equalisation» gebruiken om een lager brutoloon af te spreken. De
leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris te reageren op de
stelling van de FNV dat het profijt van de regeling voor werkgever en
werknemer is, maar dat verkorten van de duur enkel voor rekening van de
medewerker komt.
Ondanks het feit dat de leden van de SP-fractie de analyse hebben dat de
30%-regeling beter vervangen kan worden in een «echte kosten regeling»
en van mening zijn dat werkgevers en universiteiten wel erg veel baat
hebben bij het fiscale voordeel, willen deze leden toch aandacht vragen
voor wetenschappers die door het verkorten van de regeling mogelijk in
de problemen komen.
De leden van de SP-fractie vragen hoeveel wetenschappers door de
beperking van de duur in 2019 geconfronteerd worden met inkomensachteruitgang en welke impact dit heeft op wetenschappelijke onderzoeken.
Zij vragen de Staatssecretaris met universiteiten een plan te maken
waarmee continuïteit van een opgestart onderzoeksprogramma niet in
gevaar wordt gebracht en vragen de Staatssecretaris of er een mogelijkheid is om een overgangssituatie voor wetenschappers te maken. Ook
hebben de SP-leden vragen bij de rechtsgeldigheid van afgegeven
verklaringen van de Belastingdienst over de loopduur van de regeling,
waarin de medewerker of onderzoeker zwart op wit heeft dat het fiscale
voordeel langer doorloopt dan 2019.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van
de brief aangaande wijzigingen in de 30%-regeling. De leden van de
PvdA-fractie waarderen dat het kabinet bereid is naar de regeling te kijken.
Zij hebben hierbij nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie constateren dat het kabinet ervoor heeft
gekozen de toepassing van de 30%-regeling te verkorten tot vijf jaar.
Waarom is niet gekozen voor een overgangstermijn? Waarom is niet
gekozen voor uitfasering, waarbij bestaande gevallen gerespecteerd
worden? Is er met de universiteiten contact geweest op dit punt?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom alleen gekozen is voor
verkorting van de toepassingstermijn? Waarom is er niet gekozen voor het
beperken van het bedrag waartoe de regeling van toepassing is? De extra
kosten voor verhuizing en verblijf in een ander land nemen toch niet
onbeperkt toe? Vindt het kabinet het gepast om salarissen van soms een
miljoen euro of hoger fiscaal te subsidiëren? De leden van de PvdA-fractie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

8

vragen voorts waarom er niet voor gekozen is om de afstand van 150 km
uit te breiden.
De leden van de PvdA-fractie vragen of er onderzoek is gedaan naar het
«tax-equalization» effect van de regeling, wat inhoudt dat een deel van de
fiscale subsidie resulteert in een lager bruto loon en waarbij de werkgever
de fiscale subsidie gewoon in zijn zak steekt? Zo ja, wat zijn de uitkomsten
van dit onderzoek? Hoe kan worden voorkomen dat dit effect zich
voordoet? Op welke wijze is dit betrokken bij de overwegingen bij het
moderniseren van de 30%-regeling?
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom er gezien de uitkomsten van
evaluatie niet is gekozen om de 30%-regeling af te schaffen. Zijn er meer
doelmatige mogelijkheden om de doelen van de 30%-regeling te
bereiken? Is de Staatssecretaris van plan de huidige omgang met de
deskundigheidstoets aan te passen? Zo nee, waarom niet?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de Partij
voor de Dieren
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben met belangstelling
kennisgenomen van de kabinetsreactie op het rapport inzake de evaluatie
van de 30%-regeling van onderzoeksbureau Dialogic. De leden van de
Partij voor de Dieren-fractie hebben enkele vragen voor de staatsecretaris.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hechten eraan te benadrukken dat zij zeer kritisch staan tegenover belastingmaatregelen met een
degressief karakter. In de kabinetsreactie wordt gesteld dat werknemers
met een brutoloon (exclusief vergoeding) onder de 25.000 euro extraterritoriale kosten hebben van gemiddeld 46% van de grondslag en
werknemers met een brutoloon van meer dan 100.000 euro extraterritoriale kosten hebben van gemiddeld 6% van de grondslag, dit terwijl de
30%-regeling uitgaat van extraterritoriale kosten van 30% van de
grondslag voor elke werknemer. Werknemers met hoge inkomens
profiteren om die reden relatief sterk van de regeling, zo schrijft het
kabinet in zijn reactie. Kan de staatsecretaris helderheid bieden of de
30%-regeling de facto degressief uitpakt, in termen van besteedbaar
inkomen exclusief de feitelijke extraterritoriale kosten? Indien dit zo is, kan
de Staatssecretaris een reflectie op de wenselijkheid daarvan geven?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen zich af of de
voorgestelde inkorting van de termijn van acht naar vijf jaar daadwerkelijk
leidt tot een aanzienlijke verlaging van de kosten van deze fiscale regeling,
aangezien uit de evaluatie van Dialogic blijkt dat 80% van de gebruikers
van de 30%-regeling deze niet langer dan vijf jaar gebruikt. Kan de
Staatssecretaris een inschatting geven van het budgettaire belang van het
inkorten van de termijn van de 30%-regeling?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen zich voorts af waarom
de Staatssecretaris niet heeft gekozen voor een inperking van de regeling
zelf, in plaats van een inperking van de termijn van de regeling. In het
advies van Dialogic staat dat een optie zou zijn de forfaitaire vergoeding te
maximeren tot een vast bedrag. Kan de staatsecretaris uitleggen waarom
daar niet voor is gekozen, zeker gezien het voor de hand ligt dat het
maximeren van de vergoeding niet leidt tot extra complexiteit?
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie hebben de indruk dat de
voordelen van deze regeling voornamelijk bij bedrijven (en daarmee de
aandeelhouders van bedrijven) terechtkomen, en in mindere mate bij
werknemers waar de regeling voor bedoeld is, en vragen zich af of deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

9

indruk correct is. Zo ja, klopt het dat deze regeling een subsidie is voor het
verlagen van de loonkosten van met name multinationals, op kosten van
de Nederlandse belastingbetaler? De leden van de Partij voor de Dierenfractie vragen zich in dat geval af of de 30%-regeling niet dient te worden
afgeschaft. Kan de Staatssecretaris aangeven wat een redelijke
overgangstermijn is indien de regeling afgeschaft wordt? Indien bovenstaande indruk niet correct is, kan de Staatssecretaris dat uitleggen?
Tot slot hebben de leden van de Partij voor de Dieren-fractie een vraag
over het abrupt terugbrengen van de termijn van acht tot vijf jaar, zonder
een overgangstermijn voor bestaande gevallen. Ondanks dat de leden van
de Partij voor de Dieren-fractie zeer kritisch zijn op de 30%-regeling, het
gaat immers om een regeling die met name gunstig is voor werkgevers
en werknemers met zeer hoge inkomens, vragen deze leden of de
staatsecretaris open staat voor een overgangsregeling.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SGP
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de kabinetsreactie op de evaluatie van de 30%-regeling. Deze leden waarderen het dat
de evaluatie vervroegd is uitgevoerd en zij zijn blij dat de regeling
doeltreffend en doelmatig bevonden is. De leden van de SGP-fractie
willen hier nog markeren niet de gewijzigde motie van de leden Merkies
en Grashoff (Kamerstuk 34 475, nr. 21) gesteund te hebben. Tegelijkertijd
hebben zij wel enkele voorstellen in haar verkiezingsprogramma gedaan
om de 30%-regeling ietwat te versoberen.
De leden van de SGP-fractie vinden het verkorten van de looptijd van acht
jaar naar vijf jaar begrijpelijk, maar zijn het niet eens met het voorstel dat
dit ook voor bestaande gevallen gaat gelden. De leden van de SGP-fractie
maken graag van de gelegenheid gebruik om een aantal vragen te stellen.
De leden van de SGP-fractie vrezen dat de gevolgen van een dusdanig
snelle termijninkorting voor het bedrijfsleven groot kunnen zijn en vragen
dan ook waarom niet gekozen wordt voor een deugdelijke overgangstermijn. Om hoeveel expats gaat het die per 1 januari niet meer in
aanmerking komen omdat zij al vijf jaar of langer gebruikmaken van de
regeling? En hoeveel mensen komen daar gedurende het jaar 2019 bij?
Hoeveel kost het om de bestaande gevallen uit te zonderen, aangezien
80% niet langer dan vijf jaar van de regeling gebruikmaakt? De leden van
de SGP-fractie betreuren dat ook bestaande gevallen per 1 januari 2019
onder het voorgestelde regime gaan vallen en zouden graag een
overgangsregeling zien.
De extraterritoriale kosten bij een brutoloon van minimaal 100.000 euro
zouden gemiddeld genomen maar 6% van de grondslag bedragen. De
leden van de SGP-fractie vragen waarom niet voor de optie van het
maximeren van de 30%-regeling op 100.000 euro is gekozen. Klopt het dat
het risico op het opteren voor daadwerkelijk gemaakte kosten zeer klein is
voor deze groep? Wat zou het budgettaire beslag van een aftopping van
de 30%-regeling op 100.000 euro bedragen? En is dit uitvoerbaar? Als
reden om deze maatregel niet te nemen wordt genoemd dat de overcompensatie fungeert als prikkel om werknemers binnen te halen. Deze
regeling is toch niet bedoeld als ordinaire salarisprikkel?
II Reactie van de Staatssecretaris
Inleiding
Ik heb met belangstelling kennisgenomen van de vragen en opmerkingen
van de leden van de fracties van de VVD, het CDA, D66, GroenLinks, de SP,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

10

de PvdA, de Partij voor de Dieren en de SGP over mijn brief van 20 april
2018 met de inhoudelijke appreciatie van de evaluatie van de 30%-regeling en de commentaren van twintig organisaties en personen op de
evaluatie.1 Voordat ik inga op deze vragen en opmerkingen vraag ik nog
uw aandacht voor het volgende.
Een enkele vraag heeft betrekking op de werking van de met de 30%-regeling vergelijkbare regelingen in het buitenland, in het bijzonder de ons
omringende landen. Omdat het daarbij gaat om zeer specifieke informatie
die niet gemakkelijk uit openbare bronnen kan worden afgeleid, zijn de
betreffende landen benaderd met het verzoek om mij, waar mogelijk, van
de door uw Kamer gevraagde informatie te voorzien. Daar gaat echter
enige tijd overheen. Om die reden worden die vragen (in zoverre) nog niet
beantwoord in deze reactie. Zodra ik over die gegevens beschik, zal ik uw
Kamer alsnog daarover informeren.
De cijfers voor de 30%-regeling over het jaar 2017 zijn recent beschikbaar
gekomen en worden nog geanalyseerd. Bij de beantwoording van de
vragen konden deze gegevens over 2017 nog niet worden meegenomen.
De realisatie van de totale kosten van de 30%-regeling bedroegen in 2017
€ 968 miljoen. De raming van de opbrengst van de door het kabinet
voorgestelde maatregel zal op basis van de gegevens over 2017 worden
bijgesteld en worden verwerkt in de memorie van toelichting bij het
wetsvoorstel waarin de maatregel wordt opgenomen. Deze opbrengst zal
op basis van het huidige inzicht naar verwachting hoger zijn dan vermeld
staat in het regeerakkoord.
Hierna wordt bij de beantwoording van de vragen zo veel mogelijk de
volgorde van de gestelde vragen aangehouden, met dien verstande dat
gelijkluidende of vergelijkbare vragen gebundeld zijn beantwoord.
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
De leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen welke beroepsgroepen of sectoren vooral gebruikmaken van de 30%-regeling, ongeacht
de looptijd van de regeling. Tevens vragen de leden van de fracties van de
VVD, het CDA en de SP welke beroepsgroepen, in het bijzonder wetenschappers, door de beperking van de looptijd in 2019 worden geraakt. In
de «Evaluatie 30%-regeling» van Dialogic2 is de volgende verdeling van
de gebruikers van de 30%-regeling over de sectoren getoond.
Tabel 1: Verdeling van de gebruikers van de 30%-regeling over de sectoren (Dialogic,
2017)
Sector

Aandeel
30%-gebruikers

Aandeel
Nederlandse
beroepsbevolking

Universitair hoger onderwijs

7,5%

0,7%

Ontwikkelen, produceren en uitgeven van software

6,3%

1,3%

Financiële holdings

4,3%

0,8%

Holdings (geen financiële)

3,9%

0,4%

Concerndiensten binnen eigen concern

3,5%

0,4%

Advisering op het gebied van informatietechnologie

3,1%

0,7%

1
2

Kamerstuk 34 785, nr. 83.
De «Evaluatie 30%-regeling» van onderzoeksbureau Dialogic is opgenomen als bijlage bij
Kamerstuk 34 552, nr. 84. In dit stuk gebruik ik «de evaluatie» of «het evaluatierapport» als ik
hieraan refereer. In de voetnoten gebruik ik «evaluatierapport Dialogic».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

11

Sector

Aandeel
30%-gebruikers

Aandeel
Nederlandse
beroepsbevolking

Ingenieurs en overig technisch ontwerp en advies

2,9%

1,3%

Organisatieadviesbureaus

2,5%

1,5%

Uitleenbureaus

2,5%

1,0%

Universitair medische centra

2,1%

0,8%

Groothandel in computers, randapparatuur en software

1,9%

0,4%

Arbeidsbemiddeling

1,8%

0,3%

Algemene banken

1,8%

0,9%

Overige

56,0%

89,5%

De getoonde verdeling is opgesteld aan de hand van de gegevens van de
gebruikers van de 30%-regeling in 2015, ongeacht de looptijd. Daarbij
heeft het onderzoeksbureau met externe gegevens van CBS-microdata de
Belastingdienstdata verrijkt. Uit de tabel blijkt dat er in vergelijking tot de
Nederlandse beroepsbevolking relatief veel gebruikers van de 30%-regeling werkzaam zijn in de academische sector en de ICT-sector. Het deel van
de gebruikers per sector dat de 30%-regeling langer dan 5 jaar gebruikt, is
niet onderzocht.
De leden van de fractie van de VVD vragen om meer informatie over de
werkplekken van werknemers waarvoor de 30%-regeling wordt toegepast.
Die informatie is helaas niet beschikbaar. Dialogic heeft wel onderzoek
gedaan naar de woonplaats van werknemers waarvoor de 30%-regeling
wordt toegepast voor de periode 2009 tot en met 2015. Dat geeft het
volgende beeld:3
Tabel 2 Aantal gebruikers per gemeente
gemeente

Aantal
gebruikers
gemiddeld per
jaar

Amsterdam

11.350

’s-Gravenhage

3.387

Amstelveen

3.060

Eindhoven

2.072

Leiden

1.152

Delft

776

Hilversum

522

Wassenaar

486

Oegstgeest

132

overige gemeenten

15.507

Totaal

38.445

3

Evaluatierapport Dialogic, p. 49.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

12

De leden van de fractie van de VVD vragen hoeveel gebruikers van de
30%-regeling bij grote bedrijven werken en hoeveel bij het midden- en
kleinbedrijf (mkb). Om deze vraag te beantwoorden is gekeken naar de
afzonderlijke dienstbetrekkingen. Een deel van de werknemers waarvoor
de 30%-regeling wordt toegepast heeft namelijk meer dan één werkgever
gedurende een bepaald jaar. In 2016 ging het om circa 65.000 werknemers
met circa 72.000 dienstbetrekkingen. Van die dienstbetrekkingen waren er
circa 56.000 (78%) bij grote bedrijven en circa 16.000 (22%) bij het mkb.
De leden van de fractie van de VVD vragen een inkomensverdeling van de
gebruikers van de 30%-regeling. Tabel 3 geeft deze verdeling voor het jaar
2016. Hiermee wordt tevens antwoord gegeven op de vragen van de
leden van de fractie van de SP over de omvang van de groep die meer
verdient dan respectievelijk € 100.000, € 500.000 en € 1 miljoen per jaar.
Uit de tabel blijkt dat circa 15.000 gebruikers van de 30%-regeling in 2016
meer verdienden dan € 100.000. De kosten van de 30%-regeling voor deze
groep bedroegen € 538 miljoen. Van de gebruikers verdienden er in dat
jaar 872 meer dan € 500.000 en 225 meer dan € 1 miljoen.
Tabel 3 Inkomensverdeling gebruikers 30%-regeling 2016
loon incl. 30% vergoeding1

aantal

loon incl.
30%
vergoeding

30%

fiscaal loon

kosten

in € mln

in € mln

in € mln

in € mln

< 100.000

49.870

2.478

743

1.735

319

100.000–178.000

8.828

1.145

343

801

179

178.000–500.000

4.969

1.332

400

932

208

500.000–1 mln

647

431

129

302

67

> 1 mln

225

538

162

377

84

Totaal

64.539

5.924

1.777

4.147

857

1

Waar wordt gesproken van vergoeding, kan ook verstrekking worden gelezen.

De leden van de fractie van de VVD vragen of meer informatie kan worden
gegeven over voor welke groep het forfait van 30% te krap is en voor
welke groep te ruim, en de reden waarom dit het geval is. Het evaluatierapport constateert dat gemiddeld genomen de hoogte van het forfait
passend is bij de werkelijke extraterritoriale kosten (ETK)4. Dialogic schat
in dat de werkelijke ETK voor een werknemer gemiddeld 29% van de
grondslag zijn; dit is dus in lijn met het forfait (30%). In de kabinetsreactie
is echter ook aangegeven dat er grote verschillen bestaan tussen de
gebruikers. Volgens het door Dialogic ontwikkelde model hebben
werknemers met een brutoloon exclusief vergoeding onder de € 25.000
gemiddeld genomen ETK ter grootte van 46% van de grondslag. Bij
werknemers met een brutoloon exclusief vergoeding van meer dan
€ 100.000 zijn de ETK naar schatting gemiddeld slechts 6% van de
grondslag. Bij werknemers met hoge inkomens wordt om die reden
relatief sterk(er) van het forfait geprofiteerd. Volgens Dialogic is het forfait
voor circa 14% van de gebruikers te krap, voor circa 48% van de
gebruikers te ruim en voor circa 38% van de gebruikers in lijn met de
ETK.5 Het feit dat het forfait voor een groep te ruim is en voor een andere
groep te krap, is een inherent gevolg van het hanteren van een generiek
4

In artikel 31a, tweede lid, onderdeel e, van de Wet op de loonbelasting 1964 zijn extraterritoriale
kosten omschreven als «extra kosten van tijdelijk verblijf buiten het land van herkomst in het
kader van de dienstbetrekking».
5
Evaluatierapport Dialogic, p. 55.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

13

forfait van 30%. Uit het evaluatierapport blijkt echter ook dat het gebruik
van een forfait eenvoudig, transparant en voorspelbaar is voor zowel
werkgevers als werknemers. Daarnaast schat het onderzoeksbureau dat
de administratievelastenreductie van het forfait per saldo tussen de € 15
miljoen en € 65 miljoen ligt.6
De leden van vrijwel alle fracties hebben vragen gesteld over het niet
opnemen van overgangsrecht voor bestaande gevallen. Het verkorten van
de looptijd van de 30%-regeling per 1 januari 2019 is gebaseerd op de
constatering in de evaluatie door Dialogic dat de regeling in ruim 80% van
de gevallen gemiddeld niet langer dan vijf jaar wordt gebruikt en dat van
de circa 20% van de gebruikers die de 30%-regeling langer dan vijf jaar
gebruikt, een substantieel aandeel zich niet tijdelijk, maar structureel of
zeer langdurig in Nederland vestigt. Daar komt bij dat de ETK van
werknemers waarvoor de 30%-regeling een tegemoetkoming is, na
verloop van tijd ook afnemen. In dat licht heeft het kabinet, conform de
afspraken uit het regeerakkoord, besloten voor te stellen de looptijd van
de 30%-regeling, per 1 januari 2019 te verkorten van acht naar vijf jaar
voor zowel nieuwe als bestaande gevallen. De in het regeerakkoord
voorziene opbrengst van deze maatregel is geraamd, ervan uitgaande dat
de verkorting van de looptijd van de 30%-regeling ook toepassing zal
vinden voor bestaande gevallen. Overgangsrecht zoals gevraagd door de
leden van de fracties van de PvdA en de SGP gaat dan ook gepaard met
een derving ten opzichte van de raming in het regeerakkoord van in totaal
circa € 1,9 miljard.7 Op 20 april 2018 is het ontbreken van overgangsrecht
expliciet benoemd in de kabinetsreactie op de evaluatie van de 30%-regeling. In juni van dit jaar zijn de werknemers en werkgevers die het betreft
door de Belastingdienst per brief over de voorgenomen wijziging
geïnformeerd. Hiermee zijn belanghebbenden minimaal ruim een half jaar
voorafgaande aan de beoogde inwerkingtreding van de wetswijziging
individueel geïnformeerd.
Het uitgangspunt is dat wetswijzigingen onmiddellijke werking hebben,
dat wil zeggen dat zij ook van toepassing zijn op bestaande gevallen. In
uitzonderingssituaties kan afwijking van het uitgangspunt van onmiddellijke werking nodig zijn. Het gaat daarbij om een afweging van de
belangen van degenen die (mogelijk) worden geraakt door de nieuwe
wetgeving, in dit geval de inhoudingsplichtigen die de 30%-regeling reeds
toepassen en de werknemers waarvoor de 30%-regeling reeds wordt
toegepast, tegen de belangen van andere inhoudingsplichtigen en
belastingplichtigen die niet een dergelijke tegemoetkoming krijgen. Ik kan
mij voorstellen dat degenen die (mogelijk) geraakt worden door de
voorgenomen wijziging liever een andere uitkomst hadden gezien, maar
ik acht overgangsrecht juridisch niet noodzakelijk. Het oordeel over de
juridische houdbaarheid in individuele gevallen is uiteindelijk aan de
rechter. De hoogte van het forfait van de 30%-regeling blijft gelijk, terwijl
de werkelijke ETK na verloop van tijd dalen. Het is aan contractspartijen
om bij het sluiten van langlopende overeenkomsten met de mogelijkheid
van toekomstige wetswijziging rekening te houden. De ETK van werknemers waarvoor de 30%-regeling een tegemoetkoming is, nemen na
verloop van tijd ook af. Het is gebruikelijk dat op beschikkingen
30%-regeling een voorbehoud voor toekomstige wijzingen in wet- en
regelgeving staat. De leden van de fractie van D66 vragen waarom het
uitzonderen van bestaande gevallen zou leiden tot een ongelijke behandeling. Gelet op de hiervoor genoemde argumenten om de 30%-regeling
te verkorten valt niet goed te rechtvaardigen waarom voor werknemers
6
7

Evaluatierapport Dialogic, p. 72.
Zoals aangegeven in de inleiding zal de raming van de opbrengst nog worden bijgesteld. De
opbrengst van de voorgestelde maatregel – en daarmee ook de derving die gepaard gaat met
overgangsrecht – zal op basis van het huidige inzicht naar verwachting hoger zijn dan vermeld
staat in het regeerakkoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

14

waarvoor de regeling al minimaal vijf jaar, en voor degenen die per
1 januari 2012 overgangsrecht kregen zelfs al minimaal zeven jaar, is
toegepast een andere behandeling zouden moeten krijgen dan de
werknemers waarvoor de regeling op 1 januari 2019 minder dan vijf jaar is
toegepast. De leden van de fractie van de VVD wijzen erop dat bij de
verkorting van de looptijd van de 30%-regeling van tien jaar naar acht jaar
per 2012 bestaande gevallen zijn gerespecteerd. Deze leden vragen of
daar destijds voor is gekozen vanwege mogelijke juridische implicaties.
De verkorting van de looptijd destijds was het gevolg van een amendement8.
Naar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van de VVD om
in te gaan op casussen waarbij ingekomen werknemers mede op basis
van de einddatum op de beschikking 30%-regeling (investerings)beslissingen hebben genomen, merk ik op dat dit om zeer verschillende en
individuele situaties en gevolgen gaat, waarover geen informatie
voorhanden is. Daardoor is het onmogelijk om bijvoorbeeld een beeld te
schetsen van de omvang van groepen, zoals zowel de leden van de fractie
van de VVD als de leden van de fractie van de SGP vragen. De leden van
de fracties van D66 en de SGP vragen om de grootte van de groep die
direct per 1 januari 2019 wordt geraakt door de voorgestelde inkorting van
de looptijd. Naar inschatting van de Belastingdienst gaat het om
maximaal circa 11.000 werknemers. Gedurende het jaar 2019 bereiken
maximaal circa 6.500 werknemers de vijfjaarsgrens.
De leden van de fractie van het CDA vragen om in te gaan op een
voorbeeld waarbij een gezin de kosten van een internationale school voor
drie kinderen betalen met behulp van de 30%-regeling. Onder de
voorgestelde wijziging vervalt deze onbelaste mogelijkheid na vijf jaar in
plaats van na acht jaar. De financiële impact na vijf jaar is afhankelijk van
verschillende factoren, bijvoorbeeld of de kinderen na die periode nog op
de internationale school zitten, en zo ja, of het gaat om een door
Nederland bekostigde of een private internationale school (bij de laatste
liggen de schoolgelden hoger) en van de afspraken die de werknemer met
zijn werkgever heeft gemaakt over de schoolgelden voor de kinderen. In
het voor de werknemer financieel meest nadelige scenario gaan de
kinderen nog steeds naar een private internationale school en vergoedt de
werkgever niets meer. Dan komen de kosten volledig voor eigen rekening.
In dit kader is nog wel van belang dat, als de werkgever de schoolgelden
voor de internationale scholen voor het schooljaar 2018/2019 vergoedt in
2018, die vergoeding voor het gehele schooljaar onbelast is, ook voor die
werknemers waarop de 30%-regeling volgens het voorstel vanaf 1 januari
2019 niet langer mag worden toegepast.
Bij het tot stand komen van de maatregel is hierover overigens geen
nader contact geweest met de universiteiten, dit naar aanleiding van een
vraag van de leden van de fractie van de PvdA.
De leden van de fractie van de VVD vragen naar de budgettaire gevolgen
als de regeling met een jaar meer of minder wordt verkort dan het kabinet
thans voorstelt. De leden van de fractie van de SP vragen voorts wat de
opbrengst zou zijn als de maximale looptijd nog verder wordt teruggebracht. Bij de raming van de opbrengst bij verkorting van de maximale
looptijd naar vijf jaar zijn geen significante gedragseffecten verondersteld.
Wanneer de maximale looptijd verder wordt teruggebracht zijn er wel
significante gedragseffecten te verwachten, omdat de maximale looptijd
dan lager zal zijn dan in de ons omringende landen. Voor de groep met
een looptijd van 4–5 jaar zijn de gedragseffecten ingeschat op 20%. Bij
verdere inperking van de maximale looptijd naar 1, 2 of 3 jaar zullen de
gedragseffecten aanzienlijk toenemen.

8

Kamerstuk 33 003, nr. 48. Amendement van 15 november 2011 van de leden Huizing,
Koolmees, Van Vliet en Omtzigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

15

Tabel 4 Opbrengst verkorting maximale looptijd anders dan 5 jaar in € mln
2019

2020

2021

struc

verkorting naar 4 jaar

365

365

365

365

verkorting naar 6 jaar

208

208

208

208

De leden van de fractie van de VVD vragen of ik de suggestie deel dat de
30%-regeling in Nederland qua looptijd een relatief ruime regeling is in
vergelijking met omliggende landen. Dialogic constateert op basis van
een internationale vergelijking van negen omliggende landen dat de
Nederlandse 30%-regeling op een aantal punten ruimer is.9 Nederland
heeft bijvoorbeeld een looptijd van acht jaar, terwijl vrijwel ieder ander
land een looptijd van vijf jaar hanteert. Het onderzoeksbureau constateert
echter ook dat de Nederlandse 30%-regeling een doeltreffende en
doelmatige regeling is. De evaluatie bevat tevens een aantal aanbevelingen dat naar inschatting van het onderzoeksbureau een positief effect
heeft op de doeltreffendheid of doelmatigheid van de regeling. Een van
deze aanbevelingen is het verkorten van de looptijd van de 30%-regeling
van acht naar vijf of zes jaar. In overeenstemming met deze aanbeveling is
in het regeerakkoord opgenomen dat de looptijd van de 30%-regeling
wordt verkort tot vijf jaar.
De leden van de fractie van de VVD vragen om in te gaan op de verschillende reacties waarin wordt gepleit voor het behoud van de 30%-regeling
dan wel een uitbreiding ervan. Twee derde deel van de organisaties en
personen die de Tweede Kamer een reactie hebben gegeven op de
evaluatie geeft de voorkeur aan het continueren van de 30%-regeling in
haar huidige vorm of aan een uitbreiding van de huidige regeling. De
Algemene Bond Uitzendondernemingen (ABU) wijst erop dat afschaffing
of inperking van de 30%-regeling een negatieve impact zal hebben op het
vestigingsklimaat in Nederland. De Nederlandse Orde van Belastingadviseurs concludeert dat er geen noodzaak is tot versobering en dat het
ongewijzigd laten van de regeling de sterke voorkeur geniet. Het Register
Belastingadviseurs (RB) stelt dat de 30%-regeling goed werkt in de
praktijk, dat de Nederlandse (kennis)economie is gebaat bij de 30%-regeling en dat het daarom verstandig is om de 30%-regeling te behouden.
Inperking van de 30%-regeling maakt Nederland, vanuit fiscaal oogpunt,
minder aantrekkelijk, aldus het RB. De Netherlands Foreign Investment
Agency (NFIA) wijst op het belang van het vestigingsklimaat en pleit,
mede omdat diverse landen om ons heen vergelijkbare regelingen
kennen, voor behoedzaamheid bij aanpassingen op de 30%-regeling.
AmCham constateert dat het Nederlandse vestigingsklimaat in sneltempo
erodeert en roept tegen deze achtergrond op terughoudend te zijn met
wijzigingen aan de 30%-regeling. VNO-NCW wijst op de aantrekkende
groei van de economie, de krapte op de arbeidsmarkt en de noodzaak om
goed gekwalificeerd personeel uit het buitenland aan te kunnen trekken.
Naar opvatting van de VNO-NCW is het zaak de 30%-regeling ongewijzigd
door te zetten, ten eerste gezien het belang van de 30%-regeling voor de
Nederlandse bedrijven, de economie en het vestigingsklimaat, ten tweede
gezien de positieve evaluatie van de regeling en tot slot gezien de
constatering dat de opbrengsten van de regeling per saldo groter zijn dan
de kosten. Ondernemend Nederland (ONL) pleit voor een aantrekkelijk
vestigingsklimaat en een gemakkelijke toegang tot buitenlandse
medewerkers voor Nederlandse bedrijven en kennisinstellingen en acht
het in het kader daarvan onwenselijk om de 30%-regeling te versoberen of
af te schaffen. ONL geeft aan een dergelijke (versoberings)maatregel te
beschouwen als symboolpolitiek met schadelijke bijeffecten voor de
Nederlandse economie. De Vakcentrale voor Professionals (VCP) meent
9

Evaluatierapport Dialogic, p. 30.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

16

dat de regeling in het algemeen doet wat zij beoogt en wijst erop dat de
opbrengsten van positieve kenniseffecten, belastingen en de Nederlandse
economie hoger worden geschat dan de kosten. VCP pleit daarom voor
behoud van de regeling. De KNVB stelt «if it isn’t broke, don’t fix it», wijst
op het belang van de huidige regeling voor de voetbalsector en op de
omstandigheid dat de evaluatie na zorgvuldig onderzoek oordeelt dat de
regeling in haar huidige opzet doelgericht én doelmatig is. StartupDelta
geeft aan dat Nederland steeds afhankelijker wordt van buitenlandse
kenniswerkers om aan de vraag op de arbeidsmarkt te kunnen voldoen en
vraagt daarom zuinig om te gaan met de bestaande effectieve maatregelen om kenniswerkers aan te trekken, waaronder de 30%-regeling, en
deze ongemoeid te handhaven. De International School of Amsterdam
(ISA), de Vereniging van Universiteiten (VSNU), en de Wageningen
University & Research (WUR) benadrukken het grote belang van de
30%-regeling voor internationale scholen respectievelijk universiteiten. Zij
wijzen erop dat aanpassing van de regeling groot financieel effect heeft en
daarmee negatief effect op het vestigingsklimaat en het internationale
concurrentievermogen als kenniseconomie. Professor Heithuis schrijft dat
de 30%-regeling een eenvoudig, transparant, voorspelbaar en
doeltreffend middel is om de ETK te benaderen en dat de regeling dus
gehandhaafd kan blijven en waar mogelijk worden uitgebreid. Hij doet
overigens wel voorstellen om het geheel beter te richten en geeft ook aan
dat overwogen kan worden om de looptijd te verkorten tot een periode
van vijf jaren. De verschillende reacties, zowel die waarin wordt gepleit
voor behoud als die waarin wordt gepleit voor afschaffing van de
30%-regeling, waren voor het sluiten van het regeerakkoord openbaar
beschikbaar.
De leden van de fractie van de VVD vragen voorts of de looptijd en waar
mogelijk het forfait/tarief in de landen met een vergelijkbare regeling
gegeven kunnen worden. De leden van de fractie van D66 vragen wat in
de vergeleken landen de argumentatie was voor het vaststellen van de
duur van de vergelijkbare regeling op vijf jaar. De leden van de fractie van
D66 vragen voorts wat de gemiddelde duur van het tijdelijke verblijf is in
deze landen en of deze afwijkt van de gemiddelde duur in Nederland.
Dialogic heeft in zijn evaluatie de volgende negen landen met vergelijkbare regelingen geanalyseerd10: België, Luxemburg, Oostenrijk,
Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Italië, Zwitserland, Ierland en Denemarken.
Van deze landen heeft België geen limiet op de looptijd van de regeling
geplaatst terwijl alle andere landen met vergelijkbare regelingen een
looptijd kennen van vijf jaar. Hiernaast constateert het onderzoeksbureau
dat Italië een forfait kent van 50%. Dit percentage geldt voor een subgroep
tevens in Frankrijk, maar daar bestaat verder ook een maximum van 30%
voor werknemers en zelfstandigen die direct in het buitenland geworven
zijn door een Frans bedrijf. Oostenrijk en Ierland hanteren eveneens een
forfait van 30%. België, Luxemburg, het VK en Zwitserland kennen geen
forfait, maar een belastingvrije vergoeding.11 In het evaluatierapport zijn
deze uitkomsten samengevat in tabel 2, die ik hierbij opnieuw deel met
uw Kamer.12

10

Evaluatierapport Dialogic, p. 31.
Evaluatierapport Dialogic, p. 33 en 34.
12
Evaluatierapport Dialogic, p. 32.
11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

17

Verhouding vergelijkbare buitenlandse regelingen t.o.v. Nederland (groen = ruimer/
hoger/langer, rood = krapper/lager/korter (Dialogic, 2017)

De leden van de fractie van de VVD vragen naar een beeld van de
voorgenomen maatregel in relatie tot het vestigingsklimaat. Hoewel het
exacte effect van de 30%-regeling met betrekking tot dit doel niet
(kwantitatief) is vast te stellen, concludeert Dialogic dat de regeling voor
een deel van de werkgevers een relevante factor is binnen het Nederlandse vestigingsklimaat.13 Op basis van gesprekken met experts kan
volgens Dialogic gesteld worden dat de 30%-regeling doorgaans geen
doorslaggevende factor zal zijn voor de vestigingsplaatskeuze, maar het
kan volgens Dialogic in diverse situaties wel «het dubbeltje net de goede
kant op laten vallen». Dialogic geeft aan dat de verkorting van de looptijd
ertoe kan leiden dat de regeling net iets minder aantrekkelijk wordt voor
bedrijven, een aantal buitenlandse werknemers komt door deze wijziging
mogelijk niet meer naar Nederland.14 Tegelijkertijd zal dat effect naar
verwachting beperkt zijn omdat de ons omringende landen in het
algemeen ook een termijn van vijf jaar hanteren.
De leden van de fracties van de VVD, het CDA en de Partij voor de Dieren
willen graag een toelichting op de raming van de opbrengst van € 284
miljoen bij verkorting van de maximale looptijd naar vijf jaar. Daarbij
vragen de leden van de fractie van de D66 tevens hoe de meest recente
raming zich verhoudt tot de raming ten tijde van het regeerakkoord.
Uitgangspunt bij de raming van het regeerakkoord is tabel 4 uit het
evaluatierapport. Uit deze tabel blijkt dat voor 21,4% van de werknemers
meer dan 5 jaar gebruik wordt gemaakt van de 30%-regeling. Het aandeel
van de kosten van de regeling voor deze groep ligt hoger, op 28%, omdat
het gemiddelde fiscale loon hoger ligt bij werknemers die langer
gebruikmaken van de 30%-regeling. Om het budgettaire effect te bepalen
is dit percentage ten tijde van het regeerakkoord toegepast op de
geraamde totale kosten van de 30%-regeling in 2019 van € 1.013 miljoen.
Zoals in de inleiding al aangegeven zijn de cijfers over 2017 recent
beschikbaar gekomen en worden deze op dit moment geanalyseerd. De
raming van de opbrengst van de door het kabinet voorgestelde maatregel
zal op basis van de gegevens over 2017 worden bijgesteld en in de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel waarin de maatregel wordt
opgenomen worden verwerkt. Deze raming zal op basis van het huidige
inzicht naar verwachting hoger zijn.
De leden van de fractie van de VVD vragen welke mogelijkheden er zijn
om de administratieve lasten verder te beperken. Eén van de doelstellingen van de 30%-regeling is het verminderen van de administratieve
13
14

Kamerstuk 34 552, nr. 84, p. 11. Evaluatierapport Dialogic, p. 11 en 83.
Evaluatierapport Dialogic, p. 83.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

18

lasten voor werkgevers en werknemers. Dialogic constateert in zijn
rapport dat de 30%-regeling doeltreffend is met betrekking tot het doel om
de administratieve lasten te reduceren. De 30%-regeling heeft relatief
weinig administratieve lasten.15 Dit wordt bereikt door de bewijsregel en
het bijbehorende forfait van de regeling.16 Naar inschatting van het
onderzoeksbureau leidt dit tot een nettoverlaging van de administratieve
lasten van jaarlijks tussen de € 15 miljoen en € 65 miljoen. De administratieve lasten die desondanks nog worden ervaren door de werkgevers en
de werknemers houden verband met het indienen van de aanvraag voor
de 30%-regeling en de daarvoor benodigde informatie en documentatie.17
Uit het evaluatierapport blijkt dat gebruikers van de 30%-regeling zeer
tevreden zijn met de administratieve afhandeling rondom de 30%-regeling.18 Ik zie dan ook geen mogelijkheden om de al zeer beperkte
administratieve lasten verder te beperken.
De leden van de fractie van het CDA vragen terug te blikken op alle
wijzigingen van de 30%-regeling die per 1 januari 2012 zijn doorgevoerd
en aan te geven of deze wijzigingen effectief zijn geweest. De leden van de
fractie van de SP vragen waarom aan de eis van «specifieke deskundigheid die niet of nauwelijks te vinden is op de Nederlandse arbeidsmarkt» wordt voldaan bij een salarisnorm, in 2018 van € 37.296 exclusief
de onbelaste vergoeding van maximaal 30%. Voorts vragen deze leden of
mensen met dit inkomen altijd in het bezit zijn van een specifieke deskundigheid.
salarisnorm
Met ingang van 2012 geldt voor het bepalen van de voor toepassing van
de 30%-regeling benodigde specifieke deskundigheid een salarisnorm.19
Een werknemer wordt verondersteld een specifieke deskundigheid te
hebben indien hij een jaarloon heeft dat meer bedraagt dan € 37.296
(cijfers 2018). De salarisnorm is geïntroduceerd om duidelijkheid te
scheppen en eenvoud te bereiken20 en leidt daar ook toe. In de meeste
gevallen is het salaris een goede indicatie voor specifieke deskundigheid.
In het evaluatierapport is immers geconcludeerd dat de gebruiker van de
30%-regeling in algemene zin een specifieke deskundigheid heeft die op
de Nederlandse arbeidsmarkt schaars is. Ze werken veelal in krapteberoepen en krapteberoepsgroepen. Naast vakspecifieke kennis en
vaardigheden gaat het vaak ook om bedrijfs-, cultuur- of taalspecifieke
kennis en vaardigheden.21 Echter, zoals dat voor iedere absolute norm
geldt, kent ook de salarisnorm een zekere grofmazigheid.
150-kilometergrens
Aangenomen wordt dat een werknemer bij een afstand van niet meer dan
150 kilometer van de Nederlandse landsgrenzen slechts beperkt ETK zal
hebben hebben en dat een forfaitaire kostenvergoeding voor dergelijke
kosten tot de hoogte van de 30%-regeling in deze gevallen te ruim is.22 Dit
blijkt overigens ook uit tabel 12 van het evaluatierapport. Op meerdere
plaatsen in de parlementaire geschiedenis wordt aangegeven dat de
30%-regeling voor deze werknemers zou leiden tot een niet te rechtvaar15

Evaluatierapport Dialogic, p. 70.
Evaluatierapport Dialogic, p. 68. De bewijsregel bepaalt tot welke bedragen de ETK in
aanmerking mogen worden genomen. Dit is gedefinieerd in artikel 10ea, eerste lid, van het
Uitvoeringsbesluit loonbelasting 1965.
17
Evaluatierapport Dialogic, p. 71.
18
Evaluatierapport Dialogic, p. 68.
19
Bij de introductie in 2012 bedroeg deze salarisnorm € 35.000.
20
Vgl. Kamerstuk 33 003, nr. 10, p. 67.
21
Evaluatierapport Dialogic, p. 72.
22
Kamerstuk 33 003, nr. 10, p. 72.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

19

digen voordeel ten opzichte van werknemers binnen Nederland met
vergelijkbare kwaliteiten en in een vergelijkbare reisafstand.23 Het kabinet
heeft om die reden de 150-kilometergrens een effectief en evenwichtig
instrument geacht om het betreffende onbedoeld gebruik van de
30%-regeling te bestrijden.24 Zoals bij elke absolute grens kent ook de
150-kilometergrens een zekere grofheid. Over de 150-kilometergrens is
geprocedeerd. Volgens het Hof van Justitie van de Europese Unie levert
de grens een indirecte discriminatie of belemmering van het vrije verkeer
van werknemers op indien de 30%-regeling «systematisch aanleiding
geeft tot een duidelijke overcompensatie van de werkelijk gemaakte
extraterritoriale kosten». De Hoge Raad heeft geoordeeld dat niet kan
worden geoordeeld dat de forfaitaire bewijsregel voor kostenvergoedingen, zoals voorzien in de 30%-regeling, systematisch leidt tot een
duidelijke overcompensatie van de werkelijk gemaakte ETK.25
referentieperiode
De maximale looptijd van de 30%-regeling voor ingekomen werknemers
wordt verminderd met perioden van eerdere tewerkstelling en eerder
verblijf in Nederland. Vóór 2012 konden Nederlandse werknemers die
Nederland hadden verlaten om in het buitenland te gaan werken en na
tien jaar terugkeerden naar Nederland recht hebben op toepassing van de
30%-regeling voor de maximale looptijd. Het toenmalige kabinet vond dat
met deze kortingsregeling de 30%-regeling te ruim uitwerkte.26 Voor deze
Nederlandse werknemers kan niet gezegd worden dat zij in dezelfde mate
ETK hebben. Nederland was en wordt immers weer hun thuisland.27
Sinds 2012 wordt daarom niet meer gekeken naar de laatste tien, maar
naar de laatste 25 jaar. Met de verlenging van deze termijn wordt bereikt
dat Nederlandse werknemers die terugkeren naar Nederland minder snel
in aanmerking komen voor de 30%-regeling.28
looptijd acht jaar
Met ingang van 2012 is de looptijd van de 30%-regeling teruggebracht tot
maximaal acht jaar. Onder de oude regeling werd na zestig maanden
getoetst of nog aan de voorwaarden werd voldaan. Als dat het geval was,
kon de regeling nog zestig maanden worden toegepast. Voor werknemers
waarvoor de eerste zestig maanden na 1 januari 2012 zijn verstreken werd
op dat moment aan de nieuwe voorwaarden getoetst. Zolang aan de
nieuwe voorwaarden wordt voldaan, geldt op basis van huidig overgangsrecht dat voor deze werknemers de 30%-regeling in totaal maximaal tien
jaar mag worden toegepast.
De leden van de fracties van het CDA, D66, GroenLinks, de PvdA, de Partij
voor de Dieren en de SGP vragen waarom niet is gekozen voor andere
wijzigingen of inperkingen van de 30%-regeling. De 30%-regeling is een
regeling met heldere voorwaarden. Werkgevers en werknemers weten
vooraf waaraan zij toe zijn en de 30%-regeling leidt in de praktijk tot
weinig discussie met de Belastingdienst. De 30%-regeling is voor de
Belastingdienst relatief gemakkelijk uit te voeren. Ten slotte hecht het
kabinet aan de constatering van Dialogic dat, hoewel het exacte effect van
de 30%-regeling met betrekking tot dit doel niet (kwantitatief) is vast te
stellen, de regeling voor een deel van de werkgevers een relevante factor

23

Kamerstuk 33 003, nr. 3, p. 40, Kamerstuk 33 003, nr. 10, p. 67, Kamerstuk 33 003, nr. 17, p. 22,
Kamerstuk 33 003, D, p. 23.
24
Kamerstuk 33 003, nr. 10, p. 73.
25
HR 4 maart 2016, nr. 12/05577bis, ECLI:NL:HR:2016:360.
26
Kamerstuk 33 003, nr. 3, p. 39.
27
Kamerstuk 33 003, nr. 10, p. 67, alsmede nr. 17, p. 22.
28
Kamerstuk 33 003, nr. 10, p. 67, alsmede nr. 17, p. 22.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

20

is binnen het Nederlandse vestigingsklimaat.29 Om deze redenen is alleen
een verkorting van de maximale looptijd van de 30%-regeling voorgesteld. De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom niet is gekozen
voor het afschaffen van de 30%-regeling. Het kabinet meent dat de
evaluatie voldoende informatie geeft om te stellen dat de 30%-regeling
goed gericht is op de geformuleerde beleidsdoelen. Het kabinet ziet dan
ook geen reden om de 30%-regeling af te schaffen. De leden van de
fracties van het CDA en D66 vragen waarom de regeling ook blijft gelden
voor bonusinkomen en opties. Momenteel vormt het loon de grondslag
voor het toepassen van de 30%-regeling. Het uitzonderen van bepaalde
loonbestanddelen leidt tot afbakeningsproblematiek, maakt de regeling
complexer en lastiger uitvoerbaar en verhoogt de administratieve lasten.
De leden van de fracties van D66, GroenLinks, de PvdA en de SGP vragen
waarom niet is gekozen voor een inperking van de 30%-regeling door het
op de een of andere manier maximeren van de onbelaste vergoeding.
Voor het vestigingsklimaat lijkt het beter te kiezen voor een optie waarbij
de looptijd wordt beperkt dan één waarbij een maximum (plafond) wordt
aangebracht. Uit de evaluatie blijkt dat de kracht van de 30%-regeling voor
een belangrijk deel zit in de eenvoud en de begrijpelijkheid van de
regeling. Het invoeren van een plafond of een lager forfait boven een
bepaald inkomen of voor hogere inkomens wringt naar verwachting met
de eerste doelstelling van de regeling, namelijk het aantrekken van op de
Nederlandse arbeidsmarkt schaarse werknemers met een specifieke
deskundigheid. Daarnaast leidt een maximering per definitie tot een meer
complexe en lastiger uitvoerbare regeling en tot hogere administratieve
lasten. De leden van de fractie van D66 vragen of overwogen is om de
looptijd van de 30%-regeling verder te verkorten tot bijvoorbeeld vier jaar.
Een dergelijke verkorting van de looptijd ligt niet in de rede. De looptijd
komt dan lager te liggen dan in de ons omringende landen met een
vergelijkbare regeling. De verwachting is dat dit negatieve gevolgen heeft
op de keuze voor werknemers om naar Nederland te komen en voor het
vestigingsklimaat. De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom er
niet voor is gekozen om de 150 kilometergrens uit te breiden. De gedachte
achter de 150 kilometergrens is dat werknemers die binnen 150 kilometer
van de grens wonen in de regel in mindere mate ETK zullen hebben,
bijvoorbeeld doordat zij niet hoeven te verhuizen, maar kunnen forenzen.30 Zoals hiervoor is aangegeven is deze grens in rechte houdbaar
gebleken. Of dit ook zou gelden bij een hogere grens, die per definitie min
of meer arbitrair zal zijn en discussies zal opleveren, is onzeker. De leden
van de fractie van de PvdA vragen of er meer doelmatige mogelijkheden
zijn om de doelen van de 30%-regeling te bereiken. In het onderzoek van
Dialogic is de conclusie getrokken dat de regeling doelmatig is. Eén van
de voorstellen tot het vergroten van de doelmatigheid is het verkorten van
de looptijd, welk voorstel het kabinet heeft overgenomen. De leden van de
fractie van D66 vragen naar de mogelijkheden om de 30%-regeling meer
toe te spitsen op het aantrekken van werknemers uit het buitenland met
een specifieke deskundigheid die op de Nederlandse arbeidsmarkt niet of
nauwelijks aanwezig is. De leden van de fractie van de PvdA vragen naar
de plannen om de huidige omgang met de deskundigentoets aan te
passen. Zoals eerder aangegeven is de salarisnorm hierin vanaf 2012
leidend en werkt die norm naar verwachting. Andere mogelijkheden zijn
per definitie complexiteitsverhogend, leiden naar verwachting ook tot
onzekerheid bij werkgevers en werknemers en zorgen voor een verhoging
29

Dialogic geeft op p. 11 en 83 van het evaluatierapport aan dat het met name gaat om (grote)
internationaal georiënteerde werkgevers, die relatief arbeidsintensief zijn en/of relatief veel te
maken hebben met hoogwaardige schaarse arbeid, zoals het geval is bij hoofdkantoorfuncties,
ICT-werkzaamheden, onderzoek en ontwikkeling, internationale marketing en internationale
sales.
30
Stb. 2011, nr. 677, p. 50.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

21

van de uitvoeringslasten bij de Belastingdienst. Plannen voor aanpassing
heeft het kabinet daarom niet.
De leden van de fractie van het CDA vragen welke voorwaarden gelden
voor het onbelast vergoeden van de werkelijke ETK. Hiernaast vragen
deze leden of er daarbij een inkomensgrens geldt. De leden van de fractie
van GroenLinks vragen waarom wel rekening wordt gehouden met de
hogere kosten in Nederland, maar niet met de volgens deze leden hogere
inkomsten. De leden van de fractie van het CDA vragen voorts of het klopt
dat het verrekenen van de ETK leidt tot een premievoordeel voor de
werkgevers. Bij de beantwoording stel ik voorop dat het niet is toegestaan
om naast de vergoeding op basis van 30%-regeling aan de werknemer
ook de werkelijke ETK kosten onbelast te vergoeden.31 In andere gevallen
– waarin niet de 30%-regeling wordt toegepast – kan de werkgever aan
zijn werknemer een onbelaste vergoeding geven voor werkelijke, in
redelijkheid gemaakte ETK, indien deze kosten aannemelijk gemaakt
kunnen worden en de kosten in de loonadministratie worden bijgehouden. Daarbij geldt geen inkomensgrens. Zoals eerder aangegeven zijn
ETK in de wet gedefinieerd als extra kosten van tijdelijk verblijf buiten het
land van herkomst in het kader van de dienstbetrekking. Mogelijke extra
inkomsten ten opzichte van het land van herkomst maken hiervan geen
deel uit. De vergoeding voor ETK is een gerichte vrijstelling. Over
vergoedingen die gericht zijn vrijgesteld zijn geen premies werknemersverzekeringen verschuldigd. Indien een werknemer in Nederland is
verzekerd en het loon (exclusief vergoeding voor ETK) van deze
werknemer lager is dan het maximumpremieloon voor de werknemersverzekeringen, kan de vergoeding voor ETK leiden tot een premievoordeel
voor de werkgevers.
De leden van de fractie van het CDA vragen voor hoeveel werknemers
gebruik wordt gemaakt van de 30%-regeling en voor hoeveel van de
regeling voor de vergoeding van de werkelijke ETK. In 2016 werd de
30%-regeling voor circa 65.000 werknemers toegepast. Zoals hiervoor
vermeld, kan de werkgever een onbelaste vergoeding geven voor de
werkelijke ETK, als hij de 30%-regeling voor die werknemer niet toepast.
Het is niet bekend hoe vaak daar gebruik van wordt gemaakt. Anders dan
bij toepassing van de 30%-regeling voor ingekomen werknemers kunnen
de werkelijke ETK namelijk zonder beschikking onbelast worden vergoed.
Het aantal gevallen valt ook niet op te maken uit de aangiften loonheffingen.
De leden van de fractie van het CDA vragen of door de 30%-regeling
verdringing plaatsvindt op de arbeidsmarkt. Dialogic geeft aan dat uit zijn
analyse blijkt dat de 30%-regeling zelf niet of nauwelijks tot extra
verdringing leidt. Dialogic merkt op dat juist voor het marktsegment waar
verdringing speelt, de 30%-regeling geen «bijdrage» levert, omdat het
forfait hier niet hoger is dan de werkelijk gemaakte ETK.32
Deze leden vragen voorts of de regeling voor werkelijke ETK is opgenomen in de cao voor uitzendkrachten en vragen naar het gebruik van deze
regeling door werknemers uit voormalige Oostbloklanden. In de cao voor
uitzendkrachten is inderdaad een bepaling opgenomen waarbij het
mogelijk wordt gemaakt dat een werknemer belast loon kan ruilen voor
een vergoeding voor werkelijke ETK. In die cao is ook opgenomen dat een
en ander alleen mogelijk is als dat ook fiscaal toelaatbaar is. Werkgever en
werknemer moeten dus nog wel aannemelijk maken dat sprake is van
werkelijke, in redelijkheid gemaakte ETK die onbelast vergoed kunnen
worden. Ik heb verder geen inzicht in de mate van gebruik door
werknemers uit voormalige Oostbloklanden.

31

Dit is slechts anders als deze vergoeding voor ETK wordt aangewezen als eindheffingsbestanddeel en in de vrije ruimte van de werkkostenregeling wordt gebracht.
32
Evaluatierapport Dialogic, p. 93.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

22

De leden van de fractie van het CDA vragen wat de rechtvaardiging is van
de ETK-regeling voor werknemers zonder specifieke kennis ten opzichte
van Nederlandse werknemers met veel kosten. ETK zijn de extra kosten
die een werknemer in redelijkheid maakt omdat de werknemer tijdelijk
buiten het land van herkomst verblijft voor het verrichten van zijn
werkzaamheden. Indien Nederlandse werknemers binnen Nederland
werken is daarvan geen sprake. Als Nederlandse werknemers tijdelijk
buiten Nederland werken kunnen zij wel ETK hebben die voor (onbelaste)
vergoeding in aanmerking komen.
De leden van deze fractie vragen naar het door de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid mede namens de Staatssecretaris van
Financiën toegezegde onderzoek naar de toepassing en effecten van de
ETK-regeling. Zoals Dialogic in het evaluatierapport aangeeft, is alleen de
30%-regeling geëvalueerd en niet de algemene regeling voor de
vergoeding van de werkelijke ETK. Het toegezegde onderzoek is uitgevoerd. Het kabinet wil oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden,
welke situatie zich kan voordoen bij gebruik van de ETK-regeling, waarbij
loon wordt uitgeruild tegen een vrijgestelde vergoeding voor ETK,
bestrijden en een gelijk speelveld bevorderen. De aanpassing van de Wet
minimumloon en minimumvakantiebijslag (WML)33 heeft het uit deze
regeling voortkomende concurrentievoordeel echter aanzienlijk beperkt en
zelfs voor werknemers die het minimumloon verdienen, vrijwel volledig
tenietgedaan.34 Omdat het risico op verdringing juist aan de onderkant
van de arbeidsmarkt het grootst is, heeft de aanpassing van de WML
geleid tot het terugdringen van de problematiek die kan ontstaan als
gevolg van de uitruil van loonbestanddelen op grond van de ETK-regeling.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom naast de 30%-regeling een keuzemogelijkheid bestaat om te worden aangemerkt als partiële
buitenlandse belastingplichtige en wat daarvan de rechtvaardiging is.
Door deze keuzemogelijkheid kunnen werknemers die in aanmerking
komen voor de 30%-regeling voor de heffing van inkomstenbelasting over
inkomen uit box 2 en box 3 kiezen voor de behandeling als buitenlandse
belastingplichtige in plaats van als binnenlandse belastingplichtige. Een
dergelijke behandeling als buitenlandse belastingplichtige bestond ook al
onder de voorloper van de 30%-regeling. Het betreft in beginsel
werknemers die zich tijdelijk vestigen in Nederland. Zij kunnen naar
Nederlandse maatstaven over veel vermogen beschikken bijvoorbeeld
omdat de pensioenvoorziening die zij hebben opgebouwd in het land van
herkomst in Nederland niet als zodanig wordt gezien. Zonder de keuze
voor partiële buitenlandse belastingplicht wordt de werknemer ook voor
dit vermogen in box 3 alsmede voor eventueel inkomen in box 2 uit niet in
Nederland gevestigde vennootschappen in de heffing betrokken. Dit kan
een belemmering zijn om in Nederland te komen werken. Deze leden
vragen tevens of dit inkomen wel ergens ter wereld wordt belast als de
werknemer in Nederland gebruikmaakt van de keuzemogelijkheid. Of dat
zo is, hangt af van het fiscale stelsel van het land van herkomst van de
werknemer.
Deze leden vragen tevens naar de gevolgen van de keuze voor de partiële
buitenlandse belastingplicht voor de toeslagen en eventuele andere
zaken. Het deel van het inkomen uit box 2 en box 3 dat door de keuze voor
33

Wet van 25 januari 2017, houdende wijziging van de Wet minimumloon en minimumvakantiebijslag en enige andere wetten in verband met de verlaging van de leeftijd waarop men recht
heeft op het volwassenminimumloon, in verband met stukloon en meerwerk en enige andere
wijzigingen (Stb. 2017, nr. 24).
34
Onderdeel van de wijziging van de WML is namelijk, dat de tijd die de werknemer werkt boven
de overeengekomen arbeidsduur straks ook uitbetaald moet worden conform de WML. Door
deze wijzigingen kan niet langer het volledig loon uit overwerk uitgeruild worden, maar enkel
het deel dat boven het wettelijke minimumloon ligt. Voor werknemers met loon op of rond het
minimumloon beperkt dit de ruimte om loon uit te ruilen (vrijwel) volledig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

23

partiële buitenlandse belastingplicht buiten de heffing van inkomstenbelasting blijft, telt niet mee bij de beoordeling of en in hoeverre recht
bestaat op toeslagen. Dus is het zo dat de hoogleraar met inkomen uit box
2 of box 3, waarnaar de leden van de fractie van het CDA vragen, voor wie
de 30%-regeling wordt toegepast daarom voor hogere bedragen
kinderopvangtoeslag in aanmerking kan komen dan zijn overigens
vergelijkbare collega die niet voor toepassing van de 30%-regeling in
aanmerking komt.
De leden van de fractie van D66 vragen hoe ik de bevinding, dat de
30%-regeling voor circa 50% van de gebruikers te ruim is, weeg bij het
beoordelen van de doelmatigheid van deze regeling. Voorts vragen de
leden van de fractie van GroenLinks naar de doelmatigheid van de
30%-regeling daar de werknemers met een brutoloon exclusief vergoeding van meer dan € 100.000 gemiddeld slechts 6% ETK hebben en het
forfait voor 50% van de gebruikers te ruim is. Het forfait is ruimer voor
hogere inkomens. Bij werknemers met hoge inkomens wordt om die
reden relatief sterk(er) van het forfait geprofiteerd. Om die reden gaf het
onderzoeksbureau de overweging om het forfait voor inkomens boven
€ 100.000 te verlagen. Uit de evaluatie blijkt echter ook dat de kracht van
de forfaitaire 30%-regeling voor een belangrijk deel zit in de eenvoud,
transparantie en de begrijpelijkheid van de regeling. Het invoeren van een
plafond of een lager forfait boven een bepaald inkomen of voor hogere
inkomens wringt naar verwachting met de eerste doelstelling van de
regeling, namelijk het aantrekken van werknemers met een specifieke
deskundigheid die op de Nederlandse arbeidsmarkt niet of schaars
aanwezig is. De (over)compensatie kan daarmee, de leden van de fractie
van de SGP vragen daarnaar, (mede) fungeren als (salaris)prikkel voor
werknemers met een specifieke deskundigheid uit het buitenland.
Daarnaast zou een aanpassing van de regeling op dit punt leiden tot
hogere administratieve lasten en uitvoeringskosten. Om deze redenen is
het kabinet geen voorstander van een maximering van het forfait.
De leden van de fractie van D66 vragen wat de inschatting is van de totale
daadwerkelijke ETK van alle gebruikers als de duur van de 30%-regeling
zou worden beperkt naar vijf jaar. De opbrengst van € 284 miljoen in het
regeerakkoord, is geraamd onder de conditie dat ook de werkelijke
ETK-regeling wordt beperkt naar 5 jaar. Indien deze niet wordt beperkt is
de opbrengst van de voorgestelde maatregel geraamd op € 180 miljoen.
Het geraamde budgettaire belang van de werkelijke ETK voor deze groep
is dus € 104 miljoen.
De leden van de fractie van D66 vragen naar de ontwikkeling van het
aantal gebruikers van de 30%-regeling, met name vanaf 2015. Voorts
vragen deze leden naar de ontwikkeling van het aantal gebruikers tot en
met 2021. Tabel 5 geeft de ontwikkeling van het aantal gebruikers vanaf
2009. Uit deze tabel blijkt dat in 2015 ruim 56.000 werknemers gebruikmaakten van de regeling, in 2016 steeg dit aantal naar in totaal zo’n 65.000
werknemers. Voor de raming van het regeerakkoord is uitgegaan van het
jaar van invoering van de maatregel (2019). Daarbij is op basis van het
langjarige gemiddelde een jaarlijkse groei van het budgettaire belang
geraamd van 6% per jaar voor de periode 2016–2019. Deze geraamde
groei betreft de toename zowel van het aantal gebruikers als van het
fiscale loon met bijbehorend gemiddeld marginaal tarief. Voor de jaren na
2019 is de ontwikkeling van het budgettaire belang verondersteld als
endogeen, conform de ramingsmethode bij andere fiscale maatregelen.
Tabel 5 Ontwikkeling aantal gebruikers 30%-regeling
2009
instroom
lopende regelingen

37.718

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

9.456

10.913

9.689

11.403

11.873

13.114

17.216

40.273

43.766

45.653

48.757

51.975

56.431

64.539

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

24

uitstroom

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

6.901

7.420

7.802

8.299

8.655

8.658

9.108

2016

De leden van de fractie van D66 vragen naar het effect van de
30%-regeling in af te dragen belasting voor de individuele werknemer en
hoe dit zich verhoudt tot werknemers waarvoor de 30%-regeling niet
(meer) wordt toegepast. In de hierna opgenomen tabel is een indicatie
opgenomen van het maximale effect van de 30%-regeling op het
nettoloon van een ingekomen werknemer. Dit is berekend voor het jaar
2018 en een voorbeeldinkomen van € 60.000 en € 100.000.
Zonder
30%-regeling
(EUR)

Met
30%-regeling
(EUR)

€ 60.000

€ 60.000

30%-vergoeding

€0

€ 18.000

Belastbaar salaris

€ 60.000

€ 42.000

Af: belasting/sociale zekerheid

€ 20.964

€ 12.120

€0

€ 18.000

€ 39.036

€ 47.880

Zonder
30%-regeling
(EUR)

Met 30%regeling (EUR)

€ 100.000

€ 100.000

30%-vergoeding

€0

€ 30.000

Belastbaar salaris

€ 100.000

€ 70.000

Af: belasting/sociale zekerheid

€ 42.639

€ 25.974

€0

€ 30.000

€ 57.361

€ 74.026

Brutosalaris (incl. 30% vergoeding)

Bij: 30%-vergoeding
Nettosalaris

Brutosalaris (incl. 30%vergoeding)

Bij: 30%-vergoeding
Nettosalaris

Een voorbeeld van een voorbehoud op beschikkingen 30%-regelingen,
waar de leden van de fractie van D66 naar vragen, luidt:
«Deze beschikking is afgegeven op grond van de in het verzoek verstrekte
gegevens, en is geldig onder voorbehoud van wijziging in wet- en
regelgeving.»
Dit is een voorbehoud dat past bij het feit dat de belastinginspecteur niet
bevoegd is om toe te zeggen dat hij toekomstige contraire wetswijzigingen niet zal volgen. Deze leden vragen ook in hoeverre werknemers op
de hoogte zijn van dergelijke voorbehouden en in hoeverre werkgevers
hen hierover hebben geïnformeerd. Ik ga ervan uit dat zowel de werkgever als de werknemer kennisnemen van de beschikking 30%-regeling
die op hun gezamenlijk verzoek door de Belastingdienst is afgegeven.
Zowel het voorbehoud als de ingangs- en einddatum zijn opgenomen in
ditzelfde document. Overigens volgt uit jurisprudentie dat duurbeschikkingen gedurende hun looptijd op grond van wetgeving kunnen worden
gewijzigd, met welke mogelijkheid partijen die duurovereenkomsten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

25

sluiten rekening hebben te houden. Ook als in de duurbeschikking geen
expliciet voorbehoud voor toekomstige wetswijzigingen staat.35
De leden van de fractie van D66 vragen of ik kennis heb genomen van de
enquête over de beperking van de 30%-regeling en de enquête over
huisvesting zoals uitgevoerd door Stichting ICAP. Voorts vragen de leden
van de fractie van D66 of ik bekend ben met de bevinding dat 80% van de
geënquêteerden aangeeft geen financiële tegemoetkoming van de
werkgever voor huisvesting te ontvangen en hoe ik deze bevindingen
weeg. Ik heb kennisgenomen van deze enquête. Zoals eerder aangegeven
bestaat, als de 30%-regeling wordt toegepast, niet de mogelijkheid om
daarnaast de werkelijke extra huisvestingskosten onbelast te vergoeden.36
De vergoeding op basis van de 30%-regeling wordt geacht mede de extra
huisvestingskosten te dekken. Er lijkt daarom weinig noodzaak voor
werkgevers om hun werknemers naast de vergoeding op basis van de
30%-regeling ook een aanvullende tegemoetkoming voor huisvesting te
betalen, welke aanvullende tegemoetkoming belast zal zijn.
De leden van de fractie van D66 vragen in hoeverre werkgevers sinds de
aankondiging van de beperking van de 30%-regeling hebben aangegeven
bij te willen dragen of meer bij te willen dragen aan eventuele kosten voor
ingekomen werknemers en/of het ondervangen van eventuele gevolgen
van de beperking van de 30%-regeling. De leden van de fractie van de SP
vragen mij te reageren op de stelling van de FNV dat het profijt van de
regeling voor werkgever en werknemer is, maar dat verkorting van de
duur enkel voor rekening van de werknemer komt. De leden van de fractie
van GroenLinks vragen of meer bekend is over het gedeelde voordeel
voor de werkgever en werknemer van de 30%-regeling en welk deel van
het voordeel gaat naar de werkgever en de werknemer. De leden van de
fractie van de SP willen graag weten hoeveel van de 30%-regeling toe te
rekenen is aan de werkgevers en de leden van de fractie van de Partij voor
de Dieren vragen of de indruk correct is dat het voordeel voornamelijk bij
bedrijven terechtkomt. Dialogic constateert in het evaluatierapport dat in
de praktijk de 30%-regeling op verschillende manieren wordt betrokken in
salarisonderhandeling tussen de werkgever en de werknemer.37 Ten
gevolge hiervan, kan het voordeel van de 30%-regeling (vrijwel) volledig
bij de werkgever, (vrijwel) volledig bij de werknemer of bij zowel
werkgever als werknemer neerslaan. Dit zijn afspraken die werkgevers en
werknemers onderling maken en die ook tot de verantwoordelijkheid van
beide partijen behoren. Uit het evaluatierapport blijkt dat er in 90 tot 95%
van de gevallen een gedeeld voordeel is tussen de werknemer en
werkgever. Naar inschatting van het onderzoeksbureau gaat in 5 tot 10%
van de gevallen het voordeel vrijwel volledig naar de werkgever. Figuur 18
en figuur 19 van het evaluatierapport geven nadere informatie.38 Uit
figuur 18 blijkt dat 75% van de ondervraagde gebruikers het (helemaal)
eens is met de stelling dat ze door de 30%-regeling een hoger nettoinkomen hebben. Tot slot geeft figuur 19 aan dat slechts 3% van de
ondervraagde gebruikers het (helemaal) eens is met de stelling dat alleen
de werkgever een voordeel heeft bij de regeling.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen tot hoeveel hogere
administratieve lasten en uitvoeringskosten het zou leiden als de
30%-regeling alleen zou gelden voor het inkomensdeel lonen tot
€ 100.000. De leden van de fractie van de SGP vragen of dit uitvoerbaar is.
De administratieve lasten van het aftoppen van de 30% regeling hebben
betrekking op de vergoeding van werkelijke ETK die hoger liggen dan 30%
van € 100.000 en welke de werkgever vrij mag vergoeden. Volgens het
35

Vgl. ECLI:NL:RBZWB:2018:1548, r.o. 2.16.
Dit is slechts anders als deze vergoeding voor ETK wordt aangewezen als eindheffingsbestanddeel en in de vrije ruimte van de werkkostenregeling wordt gebracht.
37
Evaluatierapport Dialogic, p. 9.
38
Evaluatierapport Dialogic, p. 63 en 64.
36

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

26

evaluatierapport betreft dit in 2015 circa 8000 werknemers (van de circa
56.000 in dat jaar). De werknemers dienen deze kosten te specificeren, de
werkgevers moeten deze in hun administratie verantwoorden. In de
evaluatie van de 30%-regeling is aangegeven dat de administratieve
lasten die zouden optreden indien de werkelijke ETK belastingvrij vergoed
worden in de orde van grootte € 25 tot € 70 miljoen liggen.39 Een klein
deel daarvan (enkele miljoenen) zal betrekking hebben op de groep met
een brutoloon exclusief vergoeding boven de € 100.000. Voor de
Belastingdienst zijn de uitvoeringskosten bij het aftoppen van de
forfaitaire regeling op € 100.000 beperkt hoger. De 30%-regeling wordt
door de werkgever toegepast. De invoering van de bovengrens van
€ 100.000 verhoogt wel de complexiteit van de 30%-regeling. De controle
op de juiste toepassing van die bovengrens – die bij de reguliere controle
loonheffingen plaatsvindt – zal dan ook meer tijd kosten.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen welk deel van de inkomstenderving betrekking heeft op respectievelijk de 2000 en 100 meest
verdienende expats. In 2016 bedroegen deze aandelen respectievelijk
25,8% (€ 221 miljoen) en 6,9% (€ 59 miljoen).
De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat volgens het
evaluatierapport 50% van de gebruikers verantwoordelijk is voor 16% van
de kosten en vragen of dit ook voor andere percentages kan worden
genoemd. De genoemde percentages zijn af te lezen uit figuur 3 in het
evaluatierapport.40 Deze figuur is hieronder opgenomen, met daaraan
toegevoegd op de linkeras de kosten in miljoenen euro’s. Hieruit blijkt
bijvoorbeeld dat 10% van de gebruikers met de hoogste fiscale lonen in
2015 verantwoordelijk is voor ongeveer 40% van de kosten in dat jaar
(circa € 320 miljoen).

De leden van de fractie van de SP vragen hoeveel mensen er in Nederland
zijn met een inkomen hoger dan € 37.296. De salarisnorm die in het
rapport wordt aangehaald is het loon exclusief de onbelaste vergoeding
van maximaal 30%. Het loon inclusief die maximale vergoeding bedraagt
dan € 53.280. In 2017 zijn er in Nederland circa 1,3 miljoen mensen met
een hoger belastbaar inkomen in box 1 dan € 53.280 (circa 10%).
Deze leden vragen een uitleg over hoe rechtvaardig het is dat medewerkers die elkaars collega’s zijn, fiscaal totaal verschillend worden
beoordeeld simpel om het feit dat de ene de Nederlandse nationaliteit
39
40

Evaluatierapport Dialogic, p. 105.
Evaluatierapport Dialogic, p. 38.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

27

heeft en de ander een andere nationaliteit. Anders dan deze leden
veronderstellen is nationaliteit niet van belang voor toepassing van de
30%-regeling. Het onderscheid tussen de werknemers en de rechtvaardiging van dat onderscheid is gelegen in het feit dat de werknemer die
vanuit het buitenland is geworven ETK heeft die de Nederlandse
werknemer niet heeft.
De leden van de fractie van de SP vragen wat de kosten zouden zijn van
het afschaffen van de 30%-regeling met een overgang naar de vergoeding
van de werkelijke kosten. Het evaluatierapport schat dat indien de
forfaitaire 30%-regeling niet zou bestaan, in 2015 circa € 420 miljoen tot
€ 460 miljoen zou «weglekken» naar de ETK-regeling voor het vergoeden
van de werkelijke kosten.41 Daarnaast zouden er volgens het rapport
hogere administratieve lasten zijn van per saldo tussen de € 15 miljoen en
€ 65 miljoen.42 Voorts rekent het onderzoeksbureau met een additionele
derving in de inkomstenbelasting. Uiteindelijk schat het onderzoeksbureau dat bij afschaffing van de forfaitaire regeling en instandhouding
van de ETK-regeling in 2015 tussen de € 15 miljoen en € 305 miljoen zou
zijn bespaard.43
De leden van de fracties van de SP, de PvdA en de Partij voor de Dieren
vragen waarom is gekozen voor (alleen) de verkorting van de looptijd naar
vijf jaar. In de eerste helft van 2017 is in opdracht van het Ministerie van
Financiën de 30%-regeling op doeltreffendheid en doelmatigheid
geëvalueerd door het onafhankelijke onderzoeksbureau Dialogic. Uit de
evaluatie blijkt dat een verkorting van de looptijd van acht jaar tot vijf jaar
zorgt voor een hogere doelmatigheid van de 30%-regeling, terwijl de
doeltreffendheid nauwelijks wordt beperkt. Daarnaast blijkt dat circa 80%
van de werknemers de regeling niet langer dan 5 jaar gebruikt. Van de
circa 20% die de regeling wel langer dan 5 jaar gebruikt, vestigt een
substantieel deel zich niet tijdelijk, maar langdurig in Nederland.
Bovendien geldt in de ons omringende landen met vergelijkbare
regelingen vrijwel overal een looptijd van 5 jaar. Het onderzoeksbureau
heeft in zijn evaluatie een aantal aanbevelingen gedaan waaronder de
verkorting van de looptijd van de 30%-regeling van acht naar vijf jaar. Een
periode van vijf jaar past beter bij de huidige praktijk en de huidige
inzichten over tijdelijkheid en sluit aan bij de periode die andere landen
met een vergelijkbare regeling hanteren. In overeenstemming met de
aanbeveling van Dialogic is in het regeerakkoord opgenomen dat de
looptijd van de 30%-regeling wordt verkort tot vijf jaar. In de schriftelijke
commentaren wordt door de verschillende veldpartijen aandacht besteed
aan de mogelijkheid om de looptijd van de regeling te beperken. Daarbij
wordt in het algemeen het verkorten van de looptijd gezien als «minst
bezwaarlijke» maatregel.
De leden van de fractie van de SP vragen of ik tevreden ben over de
evaluatie, met name omdat deze leden menen dat het evaluatieonderzoek
gedaan is onder een niet-representatieve onderzoeksgroep. Voorts vragen
de leden van de fractie van de SP een reactie op het onderzoek van
Stichting ICAP en in te gaan op de verschillen in respondenten. Het
evaluatierapport is tot stand gekomen onder begeleiding van een
commissie met daarin onder meer een externe deskundige van het
Centraal Planbureau. Via onder meer expatcentra heeft het onderzoeksbureau werknemers van de internationale gemeenschap waarvoor de
30%-regeling wordt toegepast geënquêteerd. Het punt van representativiteit in de enquête is besproken met het onderzoeksbureau, dat heeft
uitgelegd dat hiervoor is gecorrigeerd. In de bijlage in het rapport is
hierover opgemerkt:44
41

Evaluatierapport Dialogic, p. 101.
Evaluatierapport Dialogic, p. 72.
43
Evaluatierapport Dialogic, p. 101.
44
Evaluatierapport Dialogic, p. 148.
42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

28

«De verdeling van de response komt niet exact overeen met de werkelijke
verdeling binnen de populatie, wat zeer waarschijnlijk het gevolg is van de
gekozen wijze van distributie. Met name het aandeel gebruikers vanuit de
academische sector bleek oververtegenwoordigd (62% in survey versus
9% werkelijk). Om recht te doen aan de werkelijke verhouding binnen de
onderzoekspopulatie hebben we er voor gekozen om een weging toe te
passen op basis van land van herkomst en sector waarin de gebruiker
actief is (wel of niet academisch). We hebben de distributie uit de survey
gewogen naar de distributie zoals we deze hebben vastgesteld binnen de
CBS-microdata.»
Door middel van onder meer interviews heeft het onderzoeksbureau de
kant van organisaties met betrekking tot de 30%-regeling onderzocht,
waarbij ook bedrijven zijn geïnterviewd die internationaal opereren.
De leden van de SP-fractie stellen dat de 30%-regeling zeer gunstig is voor
de werkgevers en universiteiten van de buitenlandse medewerkers of
onderzoekers en zij menen dat sprake is van een loonkostensubsidie aan
multinationals. De leden van de fractie van de PvdA willen voorkomen dat
door tax equalization het voordeel van de 30%-regeling aan de werkgever
toekomt. Zij vragen in hoeverre dit is betrokken bij de overwegingen over
het aanpassen van de 30%-regeling. Het kabinet staat achter de drie
geformuleerde doelstellingen van de 30%-regeling namelijk het
aantrekken van werknemers uit het buitenland met een specifieke
deskundigheid die in Nederland niet of schaars aanwezig is, het leveren
van een bijdrage aan het aantrekkelijk en competitief houden van het
Nederlandse vestigingsklimaat en het verminderen van de administratieve
lasten voor werkgevers en werknemers. Dialogic concludeert dat de
30%-regeling doeltreffend is met betrekking tot de hierboven genoemde
doelen. Zo is de 30%-regeling onder meer doeltreffend met betrekking tot
het doel om werknemers met een specifieke deskundigheid die op de
Nederlandse arbeidsmarkt niet of schaars aanwezig is, aan te trekken.
Voorts concludeert het onderzoeksbureau dat de gebruikers van de
30%-regeling in algemene zin specifieke deskundigheid hebben die op de
Nederlandse arbeidsmarkt schaars is. Ze werken veelal in krapteberoepen
en krapteberoepsgroepen. Naast vakspecifieke kennis en vaardigheden
gaat het vaak ook om bedrijfs-, cultuur- of taalspecifieke kennis en
vaardigheden.45 De 30%-regeling kan gunstig zijn voor alle werkgevers die
werkzaam zijn in branches waar men op zoek is naar mensen met een
specifieke deskundigheid die op de Nederlandse arbeidsmarkt niet of
schaars aanwezig is en daarom (gedeeltelijk) aangewezen zijn op het
aantrekken van personeel uit het buitenland. De VSNU geeft in haar
reactie op de evaluatie aan dat naar schatting 6000 à 7000 medewerkers
van universiteiten gebruikmaken van de 30%-regeling en dat het daarbij
met name gaat om jonge onderzoekers met lage salarissen die dankzij de
30%-regeling in staat zijn om in een relatief duur land als Nederland te
wonen en te werken. Al deze aspecten zijn meegewogen bij de beslissing
over de voorgestelde maatregel.
De leden van de fractie van de SP vragen mij om samen met de universiteiten een plan te maken waarmee de continuïteit van een opgestart
onderzoeksprogramma niet in gevaar wordt gebracht. Het maken van
dergelijke plannen ligt niet op de weg van de Staatssecretaris van
Financiën, maar van de universiteiten zelf. Een fiscale stimulering ligt niet
voor de hand. Deze leden vragen voorts of er een mogelijkheid is om een
overgangssituatie te maken voor wetenschappers. Dit is vanuit het
oogpunt van eenvoud en uitvoerbaarheid van de regeling onwenselijk.
Daarnaast dienen de kosten van dergelijk overgangsrecht te worden
gedekt. Ik ben daarom geen voorstander van een dergelijke uitzondering.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of onderzoek is gedaan naar
«tax-equalization» bij toepassing van de 30%-regeling en, zo ja, wat de
45

Evaluatierapport Dialogic, p. 72.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

29

uitkomsten van dit onderzoek zijn. Dialogic heeft op basis van de
interviews, de survey onder de gebruikers en de NFIA-survey onder
werkgevers drie varianten onderscheiden waarin de 30%-regeling wordt
toegepast. De varianten verschillen in de mate waarin het voordeel van de
30%-regeling bij de werkgever, bij de werknemer of bij een combinatie
van deze twee partijen neerslaat. Het onderzoeksbureau schat in dat er in
circa 90 tot 95% van de gevallen sprake is voordeel voor de werknemer, al
dan niet in combinatie met een bepaalde mate van voordeel voor de
werkgever. In de andere gevallen, oftewel 5 tot 10% van de gebruikers,
ondervindt alleen de werkgever voordeel van het toepassen van de
regeling.46
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen of de
30%-regeling de facto degressief uitpakt in termen van besteedbaar
inkomen exclusief de feitelijke ETK. De 30%-regeling voor ingekomen
werknemers is een forfaitaire vergoeding voor de extra kosten die
werknemers hebben in verband met tijdelijk verblijf buiten het land van
herkomst in het kader van hun dienstbetrekking. Indien de forfaitaire
vergoeding passend is bij de werkelijke kosten, kan niet worden gezegd of
de regeling progressief dan wel degressief uitpakt. Uit het rapport blijkt
wel dat voor de hogere inkomens het forfait relatief ruim is ten opzichte
van de gemaakte kosten.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben de indruk dat
de voordelen van de 30%-regeling voornamelijk bij bedrijven terechtkomen, en in minder mate bij werknemers. Zij vragen of het klopt dat deze
regeling een subsidie is voor het verlagen van de loonkosten van met
name multinationals en zo ja of in dat geval de 30%-regeling niet dient te
worden afgeschaft. Dialogic constateert in de evaluatie dat de 30%-regeling in de praktijk op verschillende manieren wordt betrokken in salarisonderhandelingen tussen de werkgever en werknemer. Als gevolg hiervan,
kan het voordeel van de 30%-regeling (vrijwel) volledig bij de werkgever,
(vrijwel) volledig bij de werknemer of bij zowel werkgever als werknemer
neerslaan. Zoals hiervoor aangegeven stelt Dialogic vast dat de
werknemer in 90 tot 95% van de gevallen een bepaalde mate van voordeel
ondervindt door het toepassen van de regeling. In deze gevallen draagt de
regeling (ook) bij aan het aantrekken van schaarse werknemers met een
specifieke deskundigheid. In de resterende 5 tot 10% slaat het voordeel
exclusief bij de werkgever neer, aldus het evaluatierapport.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen wat een
redelijke overgangstermijn is indien de 30%-regeling wordt afgeschaft.
Afschaffing van de 30%-regeling is niet aan de orde en een redelijke
overgangstermijn daarvoor dus evenmin.
De leden van de fractie van de SGP vragen naar het risico voor het
opteren voor de daadwerkelijk gemaakte kosten voor de groep met een
brutoloon exclusief vergoeding vanaf € 100.000. Uit het evaluatieonderzoek blijkt dat de werkelijke ETK voor deze groep gemiddeld 6%
bedraagt. Wel geeft het onderzoeksbureau aan in termen van risico dat er
forse gedragseffecten te verwachten zijn bij deze groep indien zij alleen de
werkelijke kosten vergoed zouden kunnen krijgen. In dat geval zou het
vestigingsklimaat verslechteren en is er ook een derving in de inkomstenbelasting van deze gebruikers van de regeling.
De leden van de fractie van de SGP vragen wat het budgettaire belang zou
zijn van de aftopping van de 30%-regeling op € 100.000. Aftopping op
€ 100.000 met ingang van 2019 voor alle gebruikers (dus zonder overgangsrecht) leidt tot een geraamde budgettaire opbrengst van ongeveer
€ 257 miljoen, rekening houdend met 30% gedragseffecten. Bij deze
raming is uitgegaan van de huidige regeling en is dus geen rekening
gehouden met de voorgestelde verkorting van de maximale looptijd naar
vijf jaar.
46

Evaluatierapport Dialogic, p. 64.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 785, nr. 101

30