Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

26 150

Algemene Vergadering der Verenigde Naties

31 271

Beleidsdoorlichting Buitenlandse Zaken

Nr. 156

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 19 september 2016
De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over de brief
van 2 september 2016 over de Nederlandse inzet 71ste Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) (Kamerstuk 26 150, nr. 154),
over de brief van 26 februari 2016 over het verslag van de herfstzitting van
de 70e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN van
15 september tot eind december 2015) (Kamerstuk 26 150, nr. 148), over
de brief van 18 maart 2016 over de kabinetsreactie op de IOB beleidsdoorlichting Vreedzame geschillenbeslechting en tegengaan van straffeloosheid (Kamerstuk 31 271, nr. 22) en over de brief van 24 juni 2016 over
de definitieve versie van de beleidsdoorlichting «Vreedzame geschillenbeslechting en het tegengaan van straffeloosheid» van de Inspectie
Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) en de
IOB-Nieuwsbrief over dit rapport (Kamerstuk 31 271, nr. 23).
De vragen en opmerkingen zijn op 13 september 2016 aan de Ministers
van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voorgelegd. Bij brief van 16 september 2016 zijn de vragen
beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Eijsink
De griffier van de commissie,
Van Toor

kst-26150-156
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

1

Inbreng van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brieven van het kabinet met betrekking tot de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties 2016. De leden van de VVD-fractie hebben
hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
Hervormingen
De Minister schrijft dat Nederland binnen discussies pleit voor uitbreiding
van zowel het aantal permanente als tijdelijke leden van de
VN-Veiligheidsraad, maar dat deze tegelijkertijd niet te groot moet
worden.
1. Kan de Minister dit concretiseren? Welke omvang staat het kabinet voor
ogen? Hoeveel permanente en tijdelijke leden moeten erbij komen? Op
welke wijze zet Nederland zich daar nu voor in en bestaat steun van
andere landen voor de Nederlandse visie? Of beschouwt het kabinet dit
als een thema om verder te concretiseren zodra Nederland de tijdelijke
zetel in de VNVR bekleedt?
Reactie van het kabinet:
Het Koninkrijk is voorstander van grondige hervorming van de
Veiligheidsraad. De samenstelling van de Veiligheidsraad
weerspiegelt immers niet meer de realiteit van de 21ste eeuw.
Hoewel er onder de 193 lidstaten van de VN brede overeenstemming is over de noodzaak van hervormingen, is er veel debat
over welke stappen daadwerkelijk genomen moeten worden om
de Veiligheidsraad representatiever en effectiever te maken.
Het Koninkrijk zet bij de onderhandelingen hierover in op een
beperkte uitbreiding van het aantal zetels in de Veiligheidsraad
naar de «low twenties», verdeeld over nieuwe permanente en
tijdelijke zetels. Het Koninkrijk is tegen de uitbreiding van het
vetorecht voor nieuwe permanente leden van Veiligheidsraad.
Ook steunt het Koninkrijk het Frans-Mexicaanse initiatief dat de
permanente leden vrijwillig afzien van het gebruik van het veto in
geval van massale wreedheden.
De hervormingsdiscussie wordt in de eerste plaats in de
Algemene Vergadering gevoerd. Mede in het licht van de trage
vooruitgang van dat proces, zal het Koninkrijk tijdens het
lidmaatschap van de Veiligheidsraad inzetten op verbetering van
de werkmethoden van de Raad. Dat betekent bijvoorbeeld ook
meer informele briefings, grotere transparantie, grotere betrokkenheid van troepenleverende landen en effectief gebruik van
veldbezoeken van de Raad aan crisisgebieden.
Vredesopbouw, Pledging Conference Peacebuilding Fund
In de brief valt te lezen dat Nederland bij deze conferentie een bijdrage zal
toezeggen van 10 miljoen euro voor de periode 2016–2018.
2. Kan de Minister inzichtelijk maken hoe die toezegging wordt
gefinancierd?
Reactie van het kabinet:
De bijdrage zal worden gefinancierd uit het Stabiliteitsfonds van
het Ministerie. Dit fonds heeft als doel op snelle en flexibele
wijze interventies te financieren op het snijvlak van vrede,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

2

veiligheid en ontwikkeling die bijdragen aan conflictpreventie,
conflictbeheersing en post-conflictstabilisering. Het Fonds
ondersteunt hiermee de geïntegreerde benadering van Nederland.
Het bestaat uit zowel ODA- als non-ODA-middelen.
Seksueel misbruik door vredestroepen
Seksueel misbruik door vredestroepen binnen VN-missies is een ernstig
probleem. Het heeft grote impact hebben op slachtoffers en is funest zijn
voor de reputatie van vredestroepen en de VN in het algemeen. De leden
van de VVD-fractie spreken zich sterk uit tegen deze afschuwelijke
praktijken. In de brief schrijft de Minister over te nemen maatregelen.
3. Graag zouden de leden van de VVD-fractie ook informatie krijgen over
wat nu al gebeurt tegen daders: zijn daders van recente meldingen
opgespoord en vervolgd? Wat gebeurt binnen de VN nu al om te laten
zien dat seksueel misbruik op geen enkele manier wordt getolereerd en
keihard wordt bestraft? Wordt daar reeds transparant over gerapporteerd?
Graag een toelichting.
Reactie van het kabinet:
De VN hanteert een zogeheten zero tolerance-beleid voor
seksuele uitbuiting en misbruik (Sexual Eploitation and Abuse,
SEA) door vredestroepen. In geval van dergelijke aantijgingen
wordt onderzoek gedaan naar de vermeende daders. De namen
van troepen- en politieleverende landen waar de daders vandaan
komen worden openbaar gemaakt. De betreffende landen zijn
zelf verantwoordelijk en belast met opsporing en vervolging.
Indien een land daarin in gebreke blijft zal de VN dit zelf
oppakken. Daartoe is er bij de VN een speciale eenheid opgericht
die belast is met de bestrijding en aanpak van dergelijk misbruik.
De VN monitort het verloop van het onderzoek en afwikkeling
door de verantwoordelijke landen en rapporteert dit jaarlijks.
Naast de versteviging van communicatie-, transparantie- en
aansprakelijkheidsmechanismen zijn er diverse andere maatregelen genomen. Zo is er inmiddels voor elk land dat deel gaat
nemen aan een missie in de eigen taal een e-learning module over
SEA beschikbaar en worden ook alle commandanten bewustgemaakt van de SEA-problematiek. Een nieuw datasysteem waar
daders van SEA in worden geregistreerd, voorkomt dat deze in de
toekomst nog worden ingezet in VN-missies. Ook zijn er maatregelen genomen om daders direct financieel aan te pakken en
worden slachtoffers beter opgevangen en beschermd.
Partnerschappen, hulp & handel, belastingen
Het kabinet meldt dat het Koninkrijk de komende jaren de beschikbare
fondsen voor het ondersteunen van overheden bij verbetering van
belastingbeleid en belastinginning verdubbelt.
4. Kan de Minister ook hier inzichtelijk maken op welke wijze dit wordt
gefinancierd? Kan de Minister bovendien garanderen dat deze fondsen
niet ten goede komen aan corrupte regimes? Hoe worden landen gekozen
die dergelijke steun krijgen en welke waarborgen worden ingebouwd om
ervoor te zorgen dat dit geld daadwerkelijk ten goede komt van de
bevolking in de betreffende landen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

3

Reactie van het kabinet:
Het doel van het verbeteren van het belastingbeleid en belastinginning in ontwikkelingslanden is om landen in staat te stellen
meer eigen middelen te generen voor hun ontwikkelingsagenda
en daarmee uiteindelijk ontwikkelingshulp overbodig te maken.
Het programma wordt uit ODA-middelen gefinancierd. De
middelen worden bilateraal en via multilaterale organisaties
ingezet voor technische assistentie. De ondersteuning van
ontwikkelingslanden is daarmee vrijwel altijd in natura (voornamelijk adviesmissies en training, zoals toegelicht in Kamerstukken 34 000 XVII nr. 4 van 19 juni 2014 en Kamerstuk 25 087,
nr. 164 van 18 juni 2015). Landen die ondersteund worden zijn
geselecteerd op hun bereidheid belastinghervormingen door te
voeren, belastinginning te verbeteren en hun bereidheid de extra
middelen mede in te zetten voor het bereiken van de Global
Goals. Bij landen die bilateraal ondersteund worden gaat de
voorkeur uit naar de vijftien OS-partnerlanden en ontwikkelingslanden waar Nederland een belastingverdrag mee heeft
afgesloten of voornemens is dat te doen. De kwaliteit van het
bestuur bij de belastingdienst en de bereidheid bij de overheid
om corruptie aan te pakken zijn belangrijke voorwaarden voor
ondersteuning.
VN-Mensenrechtenraad
Als lid van de VN-Mensenrechtenraad heeft Nederland diverse aanbevelingen gedaan aan landen die volgens het kabinet kritiek verdienen op hun
implementatie van mensenrechtenconventies.
5. Op welke gronden bepaalt het kabinet op welke landen het zich richt
wanneer aanbevelingen worden gedaan, bijvoorbeeld via de Universal
Periodic Review? Richt Nederland zich in het bijzonder op een aantal
onderwerpen, of is van een dergelijke «nichefocus» geen sprake?
Reactie van het kabinet:
Om politisering in de Mensenrechtenraad te voorkomen doet
Nederland aan alle landen twee aanbevelingen. Deze aanbevelingen sluiten aan bij de mensenrechtenproblemen in het betreffende land en de beleidsprioriteiten in de beleidsbrief «Respect
en Recht voor ieder mens.» (Kamerstuk 32 735, nr. 78)
Inbreng van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie danken het kabinet voor de toegezonden
brief over de inzet van Nederland aangaande de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties (AVVN). Over een aantal onderwerpen hebben de
genoemde leden vragen en opmerkingen richting het kabinet.
Allereerst gaan de leden van de PvdA-fractie graag kort in op de VN
Veiligheidsraad en de zetel die Nederland zal bekleden in 2018. De leden
van de PvdA-fractie verwelkomen het resultaat van de intensieve
campagne die het kabinet heeft gevoerd. De genoemde leden hopen snel
de prioriteiten van het kabinet ten aanzien van het lidmaatschap van de
Veiligheidsraad te ontvangen en zouden graag hierover van gedachte
wisselen met het kabinet.
De leden van de PvdA-fractie zijn tegelijkertijd al heel lang voorstander
van hervorming van de Veiligheidsraad om te zorgen dat deze beter
aansluit bij de verhoudingen van de 21ste eeuw. Eén gemeenschappelijke
zetel voor de EU als geheel is daar een onderdeel van. Het blijft immers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

4

een vreemde gewaarwording dat EU-landen zoals Italië, Zweden en
Nederland, die in EU-verband proberen om hun buitenlands beleid op
elkaar af te stemmen, elkaar beconcurreren in de race om een zetel in de
Veiligheidsraad.
De leden van de PvdA-fractie zien dat de Brexit op dit punt wellicht kansen
biedt: het Verenigd Koninkrijk was altijd fervent tegenstander van het
opgeven van haar individuele zetel ten gunste van een gemeenschappelijke EU-zetel. Een vertrek van de Britten uit de EU zou dat obstakel doen
wegvallen en brengt hervorming wellicht een stukje dichterbij. De leden
van de PvdA-fractie zien graag een reflectie van de Minister op
bovenstaande.
6. Deelt het kabinet de mening van de leden van de PvdA-fractie dat het
een goede zaak zou zijn om zo spoedig mogelijk na 2018 over te gaan tot
een gemeenschappelijke EU-zetel? Wat voor varianten zijn wat het kabinet
betreft denkbaar en haalbaar? Op welke manier gaat het kabinet zich voor
hervorming van de VN Veiligheidsraad inzetten?
Reactie van het kabinet:
Het Koninkrijk houdt vast aan de wens om op termijn een
EU-zetel te realiseren. Hiermee zorgen we dat de Veiligheidsraad
niet te groot wordt en tegelijkertijd gemeenschappelijke
belangen worden behartigd. De gevolgen van de Brexit op de
haalbaarheid van de ambitie voor een EU-zetel zijn op dit moment
nog niet in te schatten.
In de brief van het kabinet wordt gesproken over een intensieve samenwerking met Italië in 2017 en 2018. De leden van de PvdA-fractie zijn
benieuwd hoe de Minister dit voor zich ziet.
7. Hoe betrokken kan Nederland al in 2017 zijn? Zijn daar al afspraken over
gemaakt met Italië?
Reactie van het kabinet:
Italië en het Koninkrijk zullen de samenwerking intensiveren in
het kader van hun lidmaatschap van de Veiligheidsraad. Daarbij
kan gedacht worden aan intensivering van de bilaterale consultaties, uitwisseling van informatie, inzet van beide postennetwerken, uitwisseling van diplomaten en het afleggen van op
elkaar afgestemde verklaringen. Er zijn duidelijke gemeenschappelijke prioriteiten als conflictpreventie, vredeshandhaving,
bescherming van de burgerbevolking en de rechtsstaat (Rule of
Law).
De leden van de PvdA-fractie besteden graag ook aandacht aan de
ontwikkelingen in Syrië. De leden zien dat de wapenstilstand, die recent
werd overeengekomen na onderhandelingen tussen de VS en Rusland,
kansen kan bieden om belegerde steden van bevoorrading te voorzien en
wat lucht kan geven aan de miljoenen mensen die gebukt gaan onder de
gevechten. Tegelijkertijd hebben de leden van de PvdA-fractie zorgen over
het commitment van diverse strijdende partijen. Hierom benadrukken de
leden van de PvdA-fractie het belang van een goede controle op naleving
van het bestand door alle partijen.
8. Kan de Minister meer details geven over hoe daarop wordt toegezien?
En wat gebeurt er indien een partij het bestand schendt? Is er voorzien in
eventuele sancties?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

5

Reactie van het kabinet:
Het kabinet deelt de visie dat de afspraken tussen de VS en
Rusland een belangrijke kans bieden. Tegelijkertijd is nog veel
onduidelijk, waaronder de precieze modaliteiten voor monitoring
van het staakt-het-vuren. Tot op heden vindt monitoring plaats
door een Amerikaans-Russisch monitoringsmechanisme. Gerapporteerde schendingen worden besproken in de daartoe in het
leven geroepen werkgroep van de International Syria Support
Group (ISSG), waar Nederland zitting in heeft. Nederland heeft
herhaaldelijk in de ISSG en andere fora het belang benadrukt van
transparante monitoring.
Aangaande het rapport van de OPCW, waaruit bleek dat zowel regeringstroepen van President Assad als IS beschuldigd worden van het gebruik
van chemische wapens, zijn de leden van de PvdA-fractie het zeer eens
met de uitspraken van Minister Koenders dat dit niet onbestraft kan
blijven. Het gebruik van deze wapens is uiteraard volstrekt onaanvaardbaar en een onafhankelijke conclusie in een VN-rapport hierover kan
niet genegeerd worden. Syrië is sinds een aantal jaren volwaardig lid van
de OPCW en dient wat de leden van de PvdA-fractie betreft dan ook
zonder compromissen te worden gehouden aan de verplichtingen die
daarmee gepaard gaan.
9. Graag horen de genoemde leden van de Minister hoe hij van plan is om
dit tijdens de AVVN aan te kaarten. Verwacht hij dat er op dit punt actie
tegemoet kan worden gezien van de leden van de Veiligheidsraad?
Reactie van het kabinet:
Het gebruik van chemische wapens door Syrië zal aan de orde
gesteld worden in de verklaring van de EU in de Eerste
Commissie van de AVVN. Daarbij zal ook gewezen worden op de
verplichting van Syrië als partij bij het Verdrag Chemische
Wapens openheid van zaken te geven en volledig mee te werken
met de Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons
(OPCW).
Vervolgactie naar aanleiding van het rapport van het OPCW-VN
Joint Investigative Mechanism (JIM) zal vooral afhangen van
onderhandelingen tussen de VS en Rusland. Ook verlenging van
het mandaat van JIM is onderdeel van deze onderhandelingen.
Een eerste (besloten) bespreking van het rapport in de Veiligheidsraad heeft niet tot overeenstemming geleid. Het kabinet
blijft zich waar mogelijk, samen met onze partners, inzetten voor
verlenging van het mandaat en een sterke veroordeling van het
gebruik van chemische wapens. Zo heb ik onlangs bij mijn Britse
ambtgenoot aangedrongen op maximale inspanning om een
nieuwe Veiligheidsraadresolutie te bewerkstelligen. Overigens
stelt Nederland het gebruik van chemische wapens door Syrië
ook in andere relevante fora aan de orde, zoals de International
Syria Support Group en de Uitvoerende Raad van OPCW.
Tenslotte was de inval van Turkije in Noord-Syrië wat de leden van de
PvdA-fractie betreft een zeer zorgwekkende gebeurtenis. Het Turkse
regime wekt de indruk dat zij het terugdringen van Koerdische strijdkrachten als haar ultieme prioriteit heeft gemaakt binnen de oorlog in
Syrië.
10. Kan de Minister daarop reflecteren, alsmede op de positie van de VS
in deze en het gevaar dat bijvoorbeeld IS kan profiteren van de strijd
tussen de Turken en de Koerden in Noord-Syrië?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

6

Reactie van het kabinet:
De Verenigde Staten en Turkije zijn essentiële partners in de
strijd tegen ISIS. Turkije is de afgelopen maanden vaak
opgeschrikt door ernstige terroristische aanslagen, zoals de
zelfmoordaanslag in Gaziantep op 20 augustus jongstleden. De
start van de Turkse militaire operatie in Noord-Syrië is een
duidelijke reactie op deze aanslagen. Het kabinet heeft begrip
voor de Turkse wens om de eigen grenzen en Turks grensgebied
te beschermen. Ook de VS heeft Turkije opgeroepen de acties te
beperken tot ISIS. Sinds de Turkse interventie is ISIS op bepaalde
locaties in Noord-Syrië, waaronder Jarablous, teruggedrongen.
Ook is ISIS uit het Turks-Syrisch grensgebied teruggeduwd. De
aanwezigheid van veel verschillende gewapende groepen maakt
de situatie op de grond echter complex. De operatie van Turkije
moet niet tot verdere escalatie leiden. Het is daarom van groot
belang dat Turkije deze militaire operatie in Noord-Syrië in nauwe
afstemming met aanwezige partners op de grond uitvoert, om zo
de gezamenlijke strijd tegen ISIS zo effectief mogelijk te houden.
Bescherming van burgers staat voorop. De anti-ISIS coalitie is
eensgezind in zijn acties tegen ISIS, een organisatie die wordt
gezien als een terroristische dreiging voor alle leden van de
coalitie.
Tenslotte gaan de leden van de PvdA-fractie graag in op de kwestie van
nucleaire ontwapening. Waarschijnlijk zal tijdens de AVVN aandacht zijn
voor het eindrapport van de zogenaamde Open Ended Working Group
(OEWG) die in 2015 werd ingesteld om stappen te zetten op het gebied
van nucleaire ontwapening. Het lid Servaes heeft namens de leden van de
PvdA-fractie in een eerder debat een motie ingediend (Servaes c.s.,
Kamerstuk 34 419, nr.11) waarin het kabinet werd opgeroepen om «zich
binnen de Open-Ended Working Group actief in te zetten voor doeltreffende maatregelen, waaronder de start van onderhandelingen over een
internationaal verbod op nucleaire wapens, om te komen tot een
kernwapenvrije wereld».
De leden van de PvdA-fractie hebben vernomen dat Nederland zich heeft
onthouden van stemming over het eindrapport van de OEWG, welke werd
aangenomen met 68 stemmen voor, 22 tegen en 13 onthoudingen.
11. Graag horen de leden van de PvdA-fractie van de Minister om welke
specifieke redenen Nederland zich heeft onthouden van stemming en wat
zijn algemene mening is over het eindrapport van de OEWG.
Reactie van het kabinet:
Nederland steunde eerdere versies van de tekst van het
OEWG-rapport, en stond mede aan de wieg van een compromistekst die op de laatste dag van de OEWG werd besproken. Helaas
resulteerden nadere besprekingen in nieuwe voorstellen die de
tekst van paragraaf 67, waarin onder andere onderhandelingen
over een kernwapenverbod in 2017 werden genoemd, zeer
verslechterden. De uiteindelijke versie doet afbreuk aan jaren
werk door via een verwijzing naar een ander deel van het rapport
te stellen dat er geen overeenstemming is over het nut van
maatregelen als het kernstopverdrag, splijtstofstopverdrag,
resolutie 1540 (nucleaire veiligheid en non-proliferatie), de
bilaterale verdragen tussen VS en RF en verschillende nuclear
security-instrumenten. Dit ondermijnt zowel het gehele
NPV-acquis als het Nederlands beleid van de afgelopen 25 jaar.
Alle aanwezige NAVO-landen stemden tegen deze paragraaf.
Vanwege deze paragraaf onthield Nederland zich van stemming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

7

op het gehele rapport. Daarnaast werden de discussies in de
OEWG niet altijd accuraat weergegeven in het rapport.
Nederland heeft niet tegen het rapport gestemd omdat het ook
vele goede maatregelen bevatte, waarvoor Nederland zich ook
heeft ingezet, en de noodzaak om te komen tot verdere nucleaire
ontwapening herbevestigde. Nederland bevond zich daarmee in
een klein gezelschap van NAVO-landen en andere partners,
waaronder Noorwegen; overige NAVO-lidstaten stemden tegen
het rapport.
Inbreng van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hechten veel waarde aan de constatering van
de Ministers dat de VN de belangrijkste internationale organisatie is en
blijft voor onder meer de internationale vrede en veiligheid. De VN is dé
internationale organisatie, zo staat in de brief. Dat is van belang omdat dat
niet altijd zo geweest is. Bijvoorbeeld in maart 2003, toen de VN opzij
werd geschoven en de alles verwoestende oorlog tegen Irak begon, met
steun van Nederland. Alhoewel men nooit precies weet wat er was
gebeurd als de geschiedenis een andere wending zou hebben genomen,
moeten nu toch vastgesteld worden dat de vrede en veiligheid in de
wereld – denk aan de opkomst van Islamitische Staat – ernstig geleden
heeft vanwege deze minachting van dé internationale organisatie.
12. Kan de Minister hierop reageren?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet heeft niets toe te voegen aan de regeringsreactie op
het uitgebreide onderzoek van de Commissie Davids.
In de brief van de Ministers wordt onder andere ingegaan op het resultaat
van de zogenaamde Open Ended Working Group. Deze werkgroep, die
naar aanleiding van de vorige zitting van de AVVN werd opgericht, kreeg
de opdracht om concrete en effectieve juridische maatregelen en normen
op te stellen die nodig zijn voor algehele nucleaire ontwapening. Vorige
maand kwam de werkgroep met een eindrapport waarover toen ook werd
gestemd. Het verbaast de leden van de SP-fractie nogal dat Nederland
tegen de paragraaf over het houden van onderhandelingen over een
internationaal verbod op kernwapens in 2017 heeft gestemd. Dit in
tegenstelling tot eerder in de Kamer aangenomen moties. Bijvoorbeeld de
motie Servaes c.s. (Kamerstuk 34 419, nr. 11) waarin het kabinet letterlijk
wordt verzocht om zich binnen de Open Ended Working Group actief in te
zetten voor doeltreffende maatregelen om te komen tot een kernwapenvrije wereld, waaronder de start van onderhandelingen over een
internationaal verbod op nucleaire wapens.
13. Kan de Minister hier tekst en uitleg geven? Waarom is deze motie niet
uitgevoerd?
Reactie van het kabinet:
Nederland voert de motie Servaes c.s. uit. De motie (Kamerstuk
34 419 nr 11) verzoekt de regering om, zich binnen de
Open-Ended Working Group on nuclear disarmament (OEWG)
actief in te zetten voor doeltreffende maatregelen, waaronder de
start van onderhandelingen over een internationaal verbod op
nucleaire wapens, om te komen tot een kernwapenvrije wereld,
en daarbij ook andere lidstaten van het NAVO-bondgenootschap
te betrekken. Het kabinet heeft toegezegd deze motie uit te
voeren in het kader van Artikel VI van het Nucleaire

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

8

Non-Proliferatieverdrag (NPV). Dit is gebeurd via interventies, een
presentatie, working papers en door het voeren van formeel en
informeel overleg met zowel delegaties van partner- en andere
landen als met verschillende NGOs en denktanks. Ook heeft
Nederland zich ingezet voor de betrokkenheid van alle
NAVO-lidstaten, dus ook de P3 (Frankrijk, VK, VS), bij de OEWG.
Tijdens de OEWG werkte Nederland nauw samen met Noorwegen
voor een progressieve benadering binnen de groep van aanwezige
NAVO-landen. In de slotsessie hebben Nederland en Noorwegen
een gezamenlijke verklaring afgelegd waarin steun werd uitgesproken voor het doel van een kernwapenvrije wereld inclusief
een alomvattend, afdwingbaar en verifieerbaar kernwapenverbod,
gesteund door zowel kernwapenbezitters als
niet-kernwapenstaten. Nederland heeft deze steun duidelijk en bij
herhaling bevestigd in de OEWG. Nederland heeft concrete
voorstellen gedaan betreffende mogelijke aanbevelingen door de
OEWG om tot verdere effectieve en betekenisvolle stappen
richting bovengenoemd doel te komen. Hieronder vallen onder
meer een voorstel om te kijken naar een verbod op bepaalde
soorten wapens en/of overbrengingsmiddelen, het verder
beperken van de mogelijke inzet van nucleaire wapens door
kernmachten, de mogelijke modaliteiten en timing van een
alomvattend of partieel kernwapenverbod, alsook verder
onderzoek naar en mogelijke codificatie van veiligheidsgaranties
door kernwapenstaten.
Nederland heeft een grote bijdrage geleverd aan de discussie
over de onderwerpen transparantie en verificatie. Nederland
heeft tijdens de OEWG een presentatie over dit onderwerp
gehouden, een vraag- en antwoordsessie geleid, en tijdens een
interventie concrete voorstellen gedaan voor vooruitgang op dit
gebied. Nederland heeft aandacht gevraagd voor educatie en
kennisoverdracht in de context van nucleaire ontwapening en het
verbeteren van internationale samenwerking op dit gebied.
Tot slot heeft Nederland zich in augustus in onderhandelingen
met zowel NAVO-bondgenoten als andere landen hard gemaakt
voor de totstandkoming van een eindrapport dat op consensus
kon bogen. In dat rapport zouden ook verwijzingen naar een
kernwapenverbod zijn opgenomen. Hoewel er mede dankzij
Nederland een tekst kwam waarover consensus dichtbij was,
bleek dat uiteindelijk een brug te ver.
14. Is de Minister bereid om deze miskleun recht te zetten en tijdens de
71e zitting van de AVVN alsnog steun uit te spreken voor onderhandelingen over een internationaal verbod op kernwapens in 2017?
Reactie van het kabinet:
Nederland zet zich tijdens de AVVN in voor diverse maatregelen
op het gebied van (nucleaire) ontwapening. Daarnaast steunt
Nederland het doel van een kernwapenvrije wereld inclusief een
alomvattend, afdwingbaar en verifieerbaar kernwapenverbod,
gesteund door zowel kernwapenbezitters als
niet-kernwapenstaten, in de context van onze verplichtingen in
Artikel VI van het NPV.
Onze inzet in de AVVN is er dan ook primair op gericht om
omstandigheden te bevorderen waaronder deze doelstelling
bereikt kan worden. Deze omstandigheden bestaan bijvoorbeeld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

9

uit het bereiken van verdere reducties in aantallen en soorten
kernwapens, een verdere verkleining van de rol van kernwapens
in militaire doctrines, het vergroten van transparantie en wederzijds vertrouwen tussen kernwapenstaten, het verminderen van
internationale spanningen, en het zetten van stappen op weg
naar een betrouwbaar verificatiemechanisme voor nucleaire
ontwapening.
Of Nederland een oproep zal steunen om onderhandelingen over
een dergelijk verdrag te starten, zal afhangen van verschillende
factoren, waaronder het mandaat en timing van deze onderhandelingen. Het vraagstuk van een kernwapenverbod zijn in het debat
over een nationaal verbod (d.d. 28 april jl. (Handelingen II
2015/16, nr. 82, item 4) reeds uitgebreid aan bod gekomen. Het is
nu echter nog te vroeg om vooruit te lopen op de precieze
opstelling van Nederland tijdens mogelijke onderhandelingen
over dit onderwerp.
Overigens zet Nederland zich ook in de NAVO, zoals tijdens de
recente NAVO-top in Warschau op 8 en 9 juli jl., in voor nucleaire
ontwapening. Het is dankzij Nederland dat de uitkomst van de
Warschau-top verwijst naar het belang van het bereiken van een
kernwapenvrije wereld conform artikel VI van het NPV. De
komende maand zal binnen de NAVO de discussie worden
gevoerd over de verwachte resolutie. Daarbij zal de aandacht
nadrukkelijk uitgaan naar de vraag hoe deze voorstellen zich
verhouden tot de bestaande NAVO-doctrine (zolang kernwapens
bestaan, zal NAVO een nucleair bondgenootschap blijven).
De leden van de SP-fractie hebben ook vragen over Jemen, waar een
coalitie onder leiding van Saudi-Arabië alweer anderhalf jaar lang een
militaire operatie uitvoert met desastreuze gevolgen. Inmiddels zijn er als
gevolg van dit wapengekletter alweer 10.000 doden te betreuren – en in
de praktijk naar alle waarschijnlijk nog veel meer. Het is schandalig dat
ondanks ernstige oorlogsmisdaden Saudi-Arabië kan blijven rekenen op
westerse steun, vooral uit de Verenigde Staten, maar ook uit EU-landen.
Het westen lijkt Saudi-Arabië hier de hand boven het hoofd te houden. Het
land kan doen wat het wil. De Jemenieten, die al voor de oorlog uitbrak
straatarm waren, betalen de prijs.
15. Kan de Minister hier op ingaan? Waarom wordt Saudi-Arabië geen
strobreed in de weg gelegd? Waarom wordt er geen zichtbare druk
uitgeoefend? Hoeveel slachtoffers moeten er nog vallen voordat er actie
wordt ondernomen?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet heeft van begin af aan gesteld dat alleen een
inclusief politiek proces voor een duurzame oplossing van het
conflict kan zorgen. Het kabinet heeft geen steun uitgesproken
voor de interventie van de door Saoedi-Arabië geleide coalitie in
Jemen, in tegenstelling tot andere westerse landen als de
Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk.
Bovendien is het kabinet zeer kritisch over tijdens het conflict
begane schendingen van mensenrechten en het humanitair
oorlogsrecht door alle partijen. Het kabinet zet zich in de
Mensenrechtenraad in voor het bewerkstelligen van onafhankelijk onderzoek naar schendingen door alle partijen. Daarnaast
kaart het kabinet de mensenrechtensituatie en de desastreuze
gevolgen van het conflict voor de bevolking regelmatig aan in
gesprekken met de betrokken partijen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

10

In het verleden heeft Nederland een poging ondernomen om te komen tot
onafhankelijk onderzoek naar schendingen van het internationaal recht
door alle partijen in het conflict. Dat initiatief werd door invloedrijke
westerse landen om zeep geholpen.
16. Is de Minister bereid, zo vragen de leden van de SP-fractie, tijdens de
AVVN opnieuw aandacht voor zo’n onderzoek te vragen? Zo nee, waarom
niet?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet kaart de mensenrechtensituatie in Jemen wederom
aan in de zitting van de Mensenrechtenraad die deze week is
begonnen. Het kabinet verwijst voor wat betreft de inzet op een
internationaal onderzoek voor Jemen in de Mensenrechtenraad
naar de beantwoording van de vraag van de SP in het kader van
het SO Gymnich (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1652, 5 september
2016).
17. Verder is er nog de inzet van clustermunitie in Jemen door SaudiArabië, waarmee grove oorlogsmisdaden worden begaan. Is de Minister
bereid in AVVN-verband te pleiten voor een stevige veroordeling hiervan?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet is zeer tevreden met de uitkomst van de recente
jaarlijkse bijeenkomst, onder Nederlands voorzitterschap, van
verdragspartijen van het Clustermunitieverdrag: met consensus
werd een politieke verklaring aangenomen waarin ieder gebruik
van clustermunitie wordt veroordeeld, met speciale verwijzing
naar Syrië en Jemen. Nederland zal tijdens de AVVN net als vorig
jaar een leidende rol spelen bij het indienen van een resolutie
over clustermunitie. Ook zal Nederland net als vorig jaar het
gebruik van clustermunitie veroordelen en hierbij verwijzen naar
de conflicten in Syrië en Jemen.
Tenslotte hebben de leden van de SP-fractie nog een paar korte vragen:
18. De Ministers pleiten voor hervorming van het hoogste orgaan van de
VN; de Veiligheidsraad. Kan hier nader op ingegaan worden? Hoe kan de
Veiligheidsraad meer een afspiegeling van de wereldbevolking worden en
is er überhaupt enige bereidheid tot serieuze hervorming aanwezig bij de
huidige vetolanden?
Reactie van het kabinet:
Het Koninkrijk is van mening dat de huidige samenstelling van de
Veiligheidsraad niet meer de realiteit weerspiegelt van de 21ste
eeuw. Hervorming is een noodzaak om te zorgen dat de legitimiteit van de VN en vooral de Veiligheidsraad behouden blijft.
Dat lijken ook de permanente leden zich te beseffen, hoewel er
verschil van mening bestaat over onder meer het aantal en de
aard van nieuwe zetels.
19. Kan de Minister ook ingaan op de tegenvallende resultaten op het
gebied van de rol van vrouwen bij het bevorderen van vrede en
veiligheid? Hoe worden deze tegenvallende resultaten verklaard?
Reactie van het kabinet:
Hoewel de rol van vrouwen bij het bevorderen van vrede en
veiligheid langzaam toeneemt, worden zij nog onvoldoende
betrokken bij preventie van conflict, vredesonderhandelingen,
vredesmissies en vredesopbouw. Hiervoor is politiek commitment

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

11

nodig op het hoogste niveau van degenen die hierop invloed
hebben: de betrokken regeringen, partijen in conflict, internationale organisaties (waar onder de VN-Veiligheidsraad) en
maatschappelijke organisaties. Het schort vooral aan de
uitvoering van toezeggingen die VN-lidstaten in verschillende
resoluties hebben gedaan.
20. In de brief van de Ministers staat tenslotte dat Nederland blijft streven
naar ratificatie van het Wapenhandelsverdrag door meer landen. Dat
steunen de SP-leden natuurlijk van harte. Deelt de Minister de opvatting
dat het Wapenhandelsverdrag van weinig waarde is als landen die het
verdrag steunen, ook westerse landen, wapens blijven leveren aan landen
als Saudi-Arabië en Egypte?
Reactie van het kabinet:
Het Wapenhandelsverdrag (ATT) is van grote waarde omdat het
een norm stelt voor de internationale wapenhandel, waar zowel
verdragspartijen als niet-verdragspartijen op kunnen worden
aangesproken. Naar verwachting zal het aantal verdragspartijen
verder toenemen. Hierdoor zal de norm van het ATT verder
bestendigd worden en zal de druk op alle landen toenemen om
zich hieraan te houden.
Inbreng van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de inzet van het Koninkrijk voor de 71e zitting van de Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties.
De VN zien zich voor grote uitdagingen geplaatst die internationaal
handelen vereisen. Tegelijkertijd staat datzelfde VN-systeem onder druk
door een nogal eens verdeelde VN-Veiligheidsraad. Hervormingen zijn
noodzakelijk, de realiteit weerbarstig. Zoals Henry Cabot, van 1953–1960
de Amerikaanse vertegenwoordiger bij de VN, zei: «De Verenigde Naties
zijn gemaakt om te zorgen dat we niet in de hel komen, niet om ons naar
de hemel te brengen.»
Het CDA maakt zich zorgen over de afnemende invloed van het Westen en
de toenemende invloed van niet-democratische landen binnen de VN.
Daarmee komen ook mensenrechten, die vooral door het Westen worden
uitgedragen maar universeel zijn, onder druk te staan.
21. Hoe beoordeelt het kabinet deze ontwikkeling?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet deelt deze zorgen. De universaliteit van mensenrechten staat onder druk: ze worden steeds vaker als een
«westers» concept gezien. Inperking van vrijheden en een beroep
op «traditionele waarden» worden in toenemende mate door
autocratische regimes gebruikt om economische en veiligheidsbelangen te behartigen.
Deze ontwikkeling manifesteert zich ook in de VN-Mensenrechtenraad.
Leden van deze raad moeten wat de leden van de CDA-fractie betreft hoge
mensenrechtenrechtenstandaarden in acht nemen. De realiteit is echter
dat landen als Saoedi-Arabië en Venezuela er lid van zijn, beide notoire
mensenrechtenschenders.
22. Deelt het kabinet de opvatting van de leden van de CDA-fractie dat
lidmaatschap van dergelijke landen de legitimiteit van de
VN-Mensenrechtenraad ondermijnt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

12

Reactie van het kabinet:
Alle landen kunnen zich verkiesbaar stellen voor de Mensenrechtenraad. Dat is in 2005 een bewuste keuze geweest van de
Algemene Vergadering van de VN bij de oprichting van de
Mensenrechtenraad. Het gevolg daarvan is dat ook landen met
een minder goed track record verkozen kunnen worden.
Voor Nederland is de reputatie van een land op het gebied van
mensenrechten bepalend voor de keuze voor een kandidaat.
Van leden van de Mensenrechtenraad mag in ieder geval worden
verwacht dat zij meewerken met de mechanismen die de Raad tot
zijn beschikking heeft, zoals het verlenen van toegang van
speciale rapporteurs. Nederland spreekt landen daar keer op keer
op aan. De legitimiteit van de Raad wordt juist versterkt door de
mogelijkheid om landen als Saoedi-Arabië en Venezuela te
engageren en te wijzen op hun verantwoordelijkheden als lid.
Saoedi-Arabië maakt zich schuldig aan grove en systematische mensenrechtenschendingen, zowel in het buitenland als in eigen land, en
gebruikte zijn positie in de VN-Mensenrechtenraad om berechting voor
mogelijke oorlogsmisdaden te voorkomen. De leden van de CDA-fractie
sluiten zich aan bij Amnesty International en Human Rights Watch die
oproepen tot schorsing van dit land1 en roepen het kabinet op hetzelfde te
doen.
Tijdens het huidige Saoedische lidmaatschap van de Raad is de repressie
van alle vormen van kritiek onverminderd doorgegaan, onder meer door
oneerlijke rechtszaken bij speciale anti-terreur rechtbanken en lange
gevangenisstraffen voor vreedzame critici en mensenrechtenverdedigers.
Meer dan 350 mensen zijn geëxecuteerd. In 2015 vonden de meeste
gerapporteerde executies plaats sinds 1995.
23. Hoe beoordeelt het kabinet het feit dat Saudi-Arabië de VN onder heeft
druk gezet om de militaire coalitie die het leidt in Jemen van een lijst af te
halen met staten en gewapende groeperingen die kinderrechten schenden
in gewapende conflicten? Klopt het dat Saoedi-Arabië dreigde om de VN
te verlaten, zijn financiële steun voor humanitaire projecten in te trekken,
en om bevriende staten hier ook toe aan te zetten?
Reactie van het kabinet:
De Secretaris-Generaal van de VN noemde het uitvoeren van
onafhankelijk onderzoek een vanzelfsprekend en noodzakelijk
onderdeel van het werk van de VN en noemde het onaanvaardbaar dat lidstaten hierop buitensporige politieke druk
uitoefenen.
Het kabinet onderschrijft deze uitspraken van de SecretarisGeneraal en keurt elke politieke druk van landen om niet
opgenomen te worden op de zwarte lijst af. Dit soort situaties
ondermijnt de geloofwaardigheid van de Speciaal Vertegenwoordiger voor Children in Armed Conflict en de positie van de VN.
Het kabinet benadrukt het belang van onafhankelijke informatievergaring en rapportage over schendingen begaan tegen kinderen
in conflictsituaties. Het onafhankelijke mandaat van de Speciaal
Vertegenwoordiger op basis waarvan het rapport wordt opgesteld
is noodzakelijk om tot deze informatievergaring en rapportage te
komen.

1

https://www.amnesty.nl/sites/default/files/public/updated__mde_23.4345.2016_joint_statement__suspend_saudi_arabia_from_the_un_human_rights_council_final_text.docx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

13

Nederland heeft zich in de Veiligheidsraad uitgesproken tegen het
uitoefenen van politieke en financiële druk om van de lijst af te
komen, en heeft het onafhankelijk mandaat van de Speciaal
Vertegenwoordiger gesteund. Zie ook het antwoord op de
Kamervragen van de leden Servaes en Van Laar (PvdA) over «het
bericht dat de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties (VN)
is gechanteerd door Saudi-Arabië» (Aanhangsel Handelingen II
2015/16, nr. 3042).
24. Is het kabinet bereid alsnog te pleiten voor een onafhankelijk,
onpartijdig en internationaal onderzoek naar de schendingen van het
internationale oorlogsrecht in Jemen? En een oproep te doen aan
Westerse bondgenoten om te stoppen met de omvangrijke wapenleveranties?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet kaart de mensenrechtensituatie in Jemen opnieuw
aan in de zitting van de Mensenrechtenraad die deze week is
begonnen. Het kabinet verwijst voor wat betreft de inzet op een
internationaal onderzoek voor Jemen in de Mensenrechtenraad
naar de beantwoording van de vraag van de SP in het kader van
het SO Gymnich (Kamerstuk 21 501-02, nr. 1652, 5 september
2016).
Het regime Maduro stort Venezuela in een diepe crisis en schendt op
grote schaal de mensenrechten.
25. Hoe beoordeelt het kabinet de kritiek van 50 Venezolaanse NGO’s2 op
VN-organisaties die onder druk van het regime Maduro een passieve
houding aannemen en de catastrofe van gebrek aan voedsel en
medicijnen zouden negeren?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet maakt zich grote zorgen over de humanitaire crisis
en mensenrechtensituatie in Venezuela. Onze ambassade in
Caracas spreekt hier regelmatig over met lokale NGO’s. Voordat
humanitaire hulp geleverd kan worden door de internationale
gemeenschap moet een land allereerst erkennen dat er sprake is
van een humanitaire crisis. Daarna zal het een internationaal
hulpverzoek moeten doen. Dat heeft Venezuela vooralsnog niet
gedaan. Zonder een dergelijk verzoek kan de VN geen hulp
bieden. De internationale gemeenschap zoekt voortdurend naar
mogelijkheden om toelating van humanitaire hulp mogelijk te
maken en roept de Venezolaanse autoriteiten op hieraan mee te
werken. Ook Hoge Vertegenwoordiger Mogherini heeft in een
gesprek met de Venezolaanse Minister Rodriguez de verwachtingen van de EU overgebracht met betrekking tot mensenrechten, dialoog en respect voor de Grondwet.
26. Hoe wil het kabinet zich binnen de VN inzetten om het stilzwijgen te
doorbreken en Venezuela te schorsen als lid van de mensenrechtenraad?
Zo nee, waarom niet?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet is er geen voorstander van om Venezuela te schorsen
als lid van de Mensenrechtenraad. Het kabinet acht het belangrijk

2

http://www.examenonuvenezuela.com/informes-y-comunicados-osc/el-silencio-de-agencias-dela-onu-en-venezuela-afecta-la-salud-alimentacion-y-dignidad-de-las-personas-mas-vulnerables

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

14

om in gesprek te blijven met de regering van Venezuela, ook in
internationale fora.
In gesprekken die Nederland en de internationale gemeenschap
voeren met Venezuela wordt steevast aandacht besteed aan de
mensenrechtensituatie. Ook de VN Hoge Vertegenwoordiger voor
Mensenrechten heeft zijn bezorgdheid over de situatie.
De leden van de CDA-fractie zijn teleurgesteld dat bij de inzet van het
kabinet niets te lezen valt over godsdienstvrijheid.
27. Waarom niet, in een tijd dat het juist urgent is om dit te adresseren? In
hoeverre is godsdienstvrijheid daadwerkelijk prioriteit in het mensenrechtenbeleid?
Reactie van het kabinet:
Vrijheid van godsdienst en levensovertuiging is één van de
prioriteiten van het Nederlands mensenrechtenbeleid. Nederland
blijft zich hiervoor actief inzetten. Dit wordt onder meer gedaan
in het kader van de VN. Net als in voorgaande jaren zal Nederland
tijdens de komende AVVN actief inzetten op een sterke tekst van
de EU-resolutie over vrijheid van godsdienst en levensovertuiging
en de resolutie van de Organisation of Islamic Countries (OIC)
over tegengaan van intolerantie, negatieve stereotypering,
stigmatisering van, discriminatie en het aanzetten tot geweld
tegen personen op grond van godsdienst of levensovertuiging.
Doel is om beide resoluties (EU en OIC) wederom met consensus
aangenomen te krijgen.
De leden van de CDA-fractie vragen in het bijzonder aandacht voor de
opnieuw toegenomen christenvervolging.
28. Is het kabinet bereid te erkennen dat het christendom wereldwijd de
meest vervolgde religie is? Als het Westen niet opkomt voor bedreigde en
vervolgde christenen, wie dan wel?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet deelt de grote zorgen over de toegenomen vervolging
van christenen. Wereldwijd zijn verschillende religieuze groepen
slachtoffer van discriminatie en geweld, gepleegd door
niet-statelijke actoren en staten. Volgens het rapport van Open
Doors betreft dit vooral christenen. Het kabinet maakt zich
zorgen om de situatie in door ISIS gecontroleerd gebied en
elders. Naast christenen worden ook ongelovigen vanwege hun
levensovertuiging beperkt in hun vrijheid. Nederland en andere
EU- en westerse landen veroordelen regelmatig via publieke
verklaringen, alsook «achter de schermen», de aanslagen op
religieuze minderheden. Naar aanleiding van het amendement
godsdienstvrijheid (amendement van het lid Voordewind,
Kamerstuk 34 300 V, nr. 41) is met de Kamer afgesproken dat er
in 2016 ten minste 1 miljoen euro van het Mensenrechtenfonds
bestemd zal zijn voor projecten die zich richten op het bevorderen van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. De
projecten kunnen zowel via de Nederlandse ambassades als
vanuit Den Haag worden geïdentificeerd en gefinancierd.
Een van de belangrijkste oorzaken van de steeds ernstiger christenvervolging is het toenemende islamitisch extremisme, zo stelt ook de
organisatie Open Doors.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

15

29. Is het kabinet bereid deze grondoorzaak te erkennen, te benoemen en
te adresseren? Waarom onthoudt het kabinet zich van een oordeel over de
salafistische ideologie? Deelt het kabinet de opvatting van de leden van de
CDA-fractie dat de radicale islam een bedreiging is voor onder meer
vrouwen, homoseksuelen, andersdenkenden- en gelovigen, de vrijheid
van meningsuiting, kortom een bedreiging vormt voor universele
mensenrechten? Is de AVVN niet juist een forum om dit te adresseren?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet heeft haar beleidsreactie op salafisme in Nederland
uiteengezet in de Kamerbrief van 23 september 2015 (Kamerstuk
29 614, nr.38). Het kabinet erkent de zorgen uit de notitie over de
ontwikkelingen en gedragingen binnen de salafistische
bewegingen in Nederland. Het kabinet staat een aanpak voor
ogen die gericht is tegen gedragingen die haaks staan op de
democratische rechtsstaat of die de sociale stabiliteit onder druk
zetten, ongeacht op basis van welke ideologie of leerstelling deze
gedragingen gemotiveerd zijn. Dat vraagt om een alerte houding
van zowel overheid als de islamitische gemeenschappen en de
omringende samenleving en een genuanceerde aanpak waarbij
we handelen op basis van kennis van zaken. De Nederlandse
standpunten in deze worden internationaal actief uitgedragen in
bilaterale dialogen met diverse westerse en niet-westerse
partners en in verschillende multilaterale fora, waaronder de
AVVN.
De radicaal-islamitische terreurorganisatie ISIS maakt zich schuldig aan
genocide. De Raad van Europa, het Europees Parlement, het Britse
Lagerhuis, het Amerikaanse Congres en regering hebben zich hierover
duidelijk uitgesproken.
30. Waarom blijft de Nederlandse regering twijfelen, een slag om de arm
houden? De leden van de CDA-fractie verwachten een helder antwoord op
de nieuwe reeks schriftelijke vragen hierover van het lid Omtzigt en
roepen het kabinet op de kwestie voor te leggen aan de AVVN. Is het
kabinet bereid zich in te zetten voor een resolutie die uitspreekt dat ISIS
genocide pleegt? Zo nee, waarom niet?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet heeft meerdere malen gesteld dat ISIS hoogstwaarschijnlijk verantwoordelijk is voor zeer ernstige misdrijven, zoals
genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. De onafhankelijke VN-onderzoekscommissie heeft
vastgesteld dat er sprake is van misdrijven tegen de menselijkheid. De vaststelling of er in juridische zin sprake is van
genocide is echter voorbehouden aan de rechter. Dit is in lijn met
de verplichting in het Genocideverdrag om genocide te
bestraffen. Dit impliceert immers een strafrechtelijk proces
waarin het uiteindelijke oordeel over de vraag of er genocide is
gepleegd aan de rechter is. Om die reden zet Nederland zich niet
in voor de voorgestelde AVVN-resolutie.
Het kabinet hecht er aan het belang van het voorkomen en
bestraffen van ernstige internationale misdrijven te onderstrepen.
De intensieve Nederlandse diplomatieke, militaire en humanitaire
inzet in Irak en Syrië draagt daaraan bij. Nederland blijft zich
bovendien onverkort inzetten voor de strijd tegen straffeloosheid, in het bijzonder voor doorverwijzing van de situatie in
Syrië naar het Internationaal Strafhof. Een AVVN-resolutie die
hiertoe oproept zou door Nederland gesteund worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

16

31. Hoe beoordeelt het kabinet de uitspraak3 van de vermeende nieuwe
leider van Boko Haram om elke kerk die zij kunnen bereiken op te blazen
en christenen te vermoorden? Wat de leden van de CDA-fractie betreft is
dit opnieuw bewijs van de genocide die Boko Haram pleegt op christenen.
Is het kabinet bereid dit te erkennen? Zo nee, waarom niet?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet maakt zich grote zorgen over Boko Haram’s oproep
tot geweld tegen christenen. Deze oproep is helaas niet nieuw;
christenen zijn al lange tijd doelwit van Boko Haram’s geweldplegingen. Dit geldt evenzeer voor moslims die zich niet scharen
achter de extreme ideologie van Boko Haram. De recente oproep
tot geweld tegen christenen komt voort uit een machtsstrijd
binnen de terreurgroep. Er heerst onenigheid over de strategie en
doelwitten van de organisatie. Een groepering binnen Boko
Haram, wier leider recentelijk het mandaat van ISIS heeft
gekregen, zweert geweld tegen moslimburgers af en wil zich
uitsluitend richten op militaire doelwitten en christenen. Het
kabinet veroordeelt het geweld van Boko Haram ten zeerste. De
vaststelling of er in juridische zin sprake is van genocide is
echter voorbehouden aan de rechter. Dit is in lijn met de
verplichting in het Genocideverdrag om genocide te bestraffen.
Dit impliceert immers een strafrechtelijk proces waarin het
uiteindelijke oordeel over de vraag of er genocide is gepleegd aan
de rechter is.
Eritrea
Het kabinet verwijst terecht naar de VN-commissie die onderzoek gedaan
heeft naar de mensenrechtensituatie in Eritrea en een zeer kritisch rapport
schreef. Zij beveelt de VN-Veiligheidsraad niet voor niets aan de situatie
door te verwijzen naar het Internationaal Strafhof en bepleit sancties
tegen het regime Afewerki. Het kabinet stelt dat het Koninkrijk erop zal
aandringen – conform de motie Voortman (Kamerstuk 22 831, nr. 114) dat
het onderzoeksrapport wordt voorgelegd aan de Veiligheidsraad.
32. De vraag is echter of het kabinet ook bereid is de pleidooien te steunen
tot sancties tegen het regime en de doorverwijzing naar het Internationaal
Strafhof? Waarom geeft het kabinet dit bij Noord-Korea en Syrië wel
expliciet aan dit te bepleiten maar wordt Eritrea niet genoemd? Blijft het
kabinet inzetten op «engagement via een politieke dialoog» met Eritrea,
dus vóór EU-steun aan Eritrea en tegen sancties?
Reactie van het kabinet:
Het rapport van de VN Commission of Inquiry on Human Rights in
Eritrea (CoI) omvat verschillende conclusies en aanbevelingen
voor de internationale gemeenschap. Ten eerste beveelt de
onderzoekscommissie doelgerichte sancties aan tegen personen
die verdacht worden van mensenrechtenschendingen, en doorverwijzing van de casus Eritrea naar het Internationaal Strafhof
(ISH). Ten tweede beveelt de CoI de internationale gemeenschap
aan om Eritrea te ondersteunen in het versterken van de rechtstaat en verbeteren van de mensenrechtensituatie via versterkt
engagement.
Het kabinet onderschrijft deze aanbevelingen en steunt daarmee
de inzet op een kritische dialoog met Eritrea in combinatie met
3

http://www.katholieknieuwsblad.nl/nieuws/vermeende-nieuwe-leider-boko-haram-wil-elke-kerkopblazen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

17

EU-steun aan de mensenrechtenagenda via internationale
organisaties. Een oproep aan de Veiligheidsraad voor een
doorverwijzing van Eritrea aan het Strafhof is gezien het sterke
anti-Strafhof sentiment in de Afrikaanse groep in de Mensenrechtenraad van juni jl. onhaalbaar gebleken. Toch blijft Nederland
een rechtsgang steunen om de waarheid boven tafel te krijgen en
vermeende daders te vervolgen conform de genoemde Motie
Voortman (Kamerstuk 22 831, nr. 114). Hierbij zijn ook andere
verantwoordingsmechanismen dan het ISH denkbaar, zoals via de
Afrikaanse Unie.
In de Mensenrechtenraadresolutie over Eritrea is wel een oproep
aan de AVVN opgenomen het onderzoeksrapport door te geleiden
naar de Veiligheidsraad. Hiervoor is instemming van de AVVN
nodig. Nederland zal sonderen bij de indieners van deze resolutie
hoe nadere besluitvorming over die doorgeleiding wordt
ingestoken en zal een besluit hiertoe ondersteunen. De Veiligheidsraad heeft overigens eerder een wapenembargo opgelegd
aan Eritrea i.v.m. ondersteuning aan Al Shabaab (VNVRRresoluties 751 en 1907).
Wat de EU-steun aan Eritrea betreft heeft de Minister voor BHOS
in de informele Raad Buitenlandse Zaken over OS van 12 sept. jl
uitvoering gegeven aan Kamermoties met Kamerstuk 22 831, nrs.
112 en 120 door te pleiten voor het inzetten van EU-geld voor
Eritrese vluchtelingen in de regio in plaats van voor Eritrea zelf.
EU-Commissaris voor internationale samenwerking en ontwikkeling Neven Mimica stelde echter dat dit binnen de kaders van
EU-regelgeving niet mogelijk is. Het meerjarenprogramma voor
Eritrea beoogt uitdrukkelijk de sociaaleconomische ontwikkeling
van de bevolking te stimuleren en moet tegelijkertijd bijdragen
aan de verbetering van de mensenrechtensituatie in het land.
Commissaris Mimica stelde dat de Commissie nog geen fondsen
heeft gecommitteerd en enkel een programma zal voorstellen aan
het EOF comité dat beide componenten bevat. Nederland zal
kritisch toezien op deze toezegging van Commissaris Mimica.
Syrië – invasie Turkije
De oorlog in Syrië dreigt steeds verder te escaleren. Hopelijk houdt de
wapenstilstand enigszins stand. Intussen is Turkije echter Syrië binnengevallen.
Voor zover deze inval bedoeld is ter zelfverdediging tegen ISIS, zou deze
nog kunnen vallen onder het recht op zelfverdediging. Ware het niet dat er
vele aanwijzingen zijn voor steun van Turkije aan ISIS. De leden van de
CDA-fractie hebben het kabinet hier al jaren op bevraagd en nog nooit een
duidelijk antwoord gekregen. De leden van de CDA-fractie herhalen het
pleidooi voor een internationaal onafhankelijk onderzoek naar de steun
van Turkije aan ISIS en andere jihadistische groeperingen. In dit licht is het
opvallend dat er bij de invasie nauwelijks gevechten hebben plaatsgevonden tussen de Turkse strijdkrachten en ISIS. Zelfs in de stad Jarablus
niet. Ook heeft ISIS kennelijk geen IED’s geplaatst. Nog nooit eerder heeft
ISIS een stad zo gemakkelijk prijsgegeven. Het roept veel vragen op. De
leden van de CDA-fractie zien het als een reëel risico dat de Turkse
«bufferzone» als beschermparaplu dient voor ISIS. Waarbij de aanvoer
van jihadisten, wapens en munitie vanuit Turkije gewoon doorgaat
richting Syrië. Minstens zo verontrustend is het andere doel van de Turkse
invasie: de bestrijding van de Syrisch-Koerdische YPG; een bondgenoot
van het Westen in de strijd tegen ISIS. Expliciet heeft president Erdogan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

18

gesteld: «De strijd in Irak en Syrië voort zal duren totdat DAESH en de PYD
zijn ontworteld»4. Dat laat aan duidelijkheid niets te wensen over.
33. Wat vindt het kabinet van dit statement? Klopt het dat de Turkse
strijdkrachten naast de YPG ook de Syrian Democratic Forces (SDF)
aanvallen, een coalitie die deels uit Koerdische strijders bestaat, en hun
bondgenoten? Wat vindt het kabinet hiervan? Turkije kan toch hier toch
met geen mogelijkheid een beroep doen op het recht op zelfverdediging?
De YPG en de SDF weigeren nu begrijpelijkerwijs op te trekken richting
Raqqa. Een gedwongen terugtrekking ten oosten van de Eufraat betekent
dat de YPG en de SDF ISIS niet meer kunnen bestrijden in dat gebied.
Deelt het kabinet de opvatting dat de Turkse invasie van Syrië leidt tot
verdere escalatie, de strijd tegen ISIS bemoeilijkt, illegaal is en ondubbelzinnig veroordeeld moet worden? De leden van de CDA-fractie dringen
aan op een krachtige veroordeling van Turkije, ook in internationale fora
zoals de VN, de EU en de NAVO. Is het kabinet bereid dat te bepleiten? Zo
nee, waarom niet?
Reactie van het kabinet:
De Turkse operatie vond plaats op locaties in Noord-Syrië waar
ook de Syrian Democratic Forces (SDF) aanwezig waren. De SDF
bestaan volgens schattingen voor meer dan 80 procent uit
YPG-strijders. Het kabinet is van mening dat er alles aan gedaan
moet worden om verdere escalatie in Syrië te voorkomen en
heeft in gesprekken met Turkije aangedrongen op strikte naleving
van het internationaal recht. Tevens heeft Nederland opgeroepen
om de acties te beperken tot het bestrijden van ISIS. Nederland
heeft Turkije in NAVO-verband verzocht om een toelichting op de
operatie in Syrië. De Turkse Chargé d’Affairs bij de NAVO heeft
op 26 augustus j.l. een dergelijke toelichting gegeven aan de
NAVO-bondgenoten.
Nederlandse deelname aan VN-vredesoperaties
Het kabinet somt de huidige bijdragen op van Nederland aan
VN-vredesoperaties. Verder dan deze beschrijving komt het niet. Dat roept
de vraag op wat de inzet van het kabinet is. De Minister van Buitenlandse
Zaken deed nota bene in een toespraak voor de VN5 een oproep aan
Westerse landen om vaker een bijdrage te leveren, omdat zij over de juiste
middelen beschikken. Ze zouden nu «te weinig meedoen», aldus de
Minister. De Minister van Defensie legde in een speech op een
VN-conferentie6 veeleer de nadruk op het verbeteren van de effectiviteit.
34. Wat is nu het standpunt van het kabinet? Moeten Westerse landen
inderdaad meer bijdragen? Is Nederland bereid zelf invulling te geven aan
de oproep van de Minister van Buitenlandse Zaken?
Reactie van het kabinet:
Grotere deelname door Westerse landen aan VN-vredesmissies
kan de effectiviteit van VN-missies verbeteren. Terwijl Westerse
landen beschikken over meer hoogwaardige capaciteiten
(helikopters, inlichtingen) en troepen (special forces, stafofficieren op het gebied van command & control), is hun aandeel in
vredesmissies in verhouding met het aandeel van niet-Westerse
4

http://www.imctv.com.tr/pydnin-de-kokunu-kaziyana-kadar-mucadeleyi-surdurecegiz/
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-buitenlandse-zaken/nieuws/2016/05/10/
westerse-landen-moeten-vaker-deelnemen-aan-vn-vredesmissies
6
https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2016/09/08/hennis-effectiviteit-vn-vredesmissies-kan-enmoet-beter
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

19

landen de afgelopen decennia echter aanzienlijk gedaald.
Nederland heeft het goede voorbeeld gegeven door begin 2014
een substantiele bijdrage te leveren aan de VN-missie in Mali.
Onze bijdrage is gericht op een sterke inlichtingencapaciteit die
de missie beter in staat stelt om het VN-mandaat effectief uit te
voeren. De Nederlandse bijdrage aan MINUSMA heeft voor een
deel de weg geëffend voor andere landen, zoals Zweden en
Duitsland, om ook een aanzienlijke bijdrage aan deze missie te
leveren.
Nederland speelt als co-host een actieve rol op internationale
conferenties, zoals de UNPK Leaders Summit in september 2015
in New York en de UNPK Defensie Ministeriele Conferentie in
Londen van 8 september jl., bij het aanmoedigen van landen om
meer aan VN-missies deel te nemen en bij te dragen. We stellen
dit punt ook vaak aan de orde in onze bilaterale internationale
contacten. Nederland steunt de VN actief bij het verbeteren van
force generation, onder meer ten aanzien van de ontwikkeling
van een lange-termijnrotatieschema voor het leveren van
helikopters.
Het kabinet maakt opnieuw een verdeelde indruk. Dat geldt in het
bijzonder voor de MINUSMA missie in Mali. De Minister van Buitenlandse
Zaken sprak in april dit jaar al openlijk uit voorstander te zijn van
verlenging7. Er zou nog vóór het zomerreces een besluit over worden
genomen. Het zomerreces is inmiddels voorbij en nog steeds is er geen
besluit.
35. Kan het kabinet aangeven waarom niet? Is de coalitie verdeeld? In
hoeverre bemoeilijkt de trage besluitvorming het planningsproces bij
Defensie? Wanneer komt het moment dat een adequate voorbereiding
van een eventuele verlenging in het gedrang komt? Welk signaal wil het
kabinet afgeven op de AVVN?Is het kabinet het met de leden van de
CDA-fractie eens dat zowel voor de VN als de Nederlandse krijgsmacht op
zeer korte termijn duidelijkheid moet komen?
Reactie van het kabinet:
Zoals vrijdag 9 september jl. schriftelijk aan de Kamer is gemeld
(Kamerstuk 29 521, nr. 324), is het kabinet van plan op korte
termijn een besluit te nemen over de wijze waarop de Nederlandse deelname aan MINUSMA in 2017 wordt vormgegeven.
Zodra het kabinet een besluit heeft genomen zal de Kamer
daarover worden geïnformeerd. De ministeriële week van de
71ste AVVN, volgende week in New York, biedt gelegenheid om
te benadrukken dat Nederland groot belang hecht aan
VN-vredesoperaties. De VN wordt echter pas geïnformeerd over
de aard van de Nederlandse bijdrage nadat de Kamer hiervan op
de hoogte is gebracht.
Kernwapens
De leden van de CDA-fractie hebben met verbazing kennis genomen van
het stemgedrag van Nederland in de VN Open Ended Working Groep
(OEWG) over nucleaire ontwapening. Tijdens de behandeling van het
burgerinitiatief Teken tegen Kernwapens riep de Kamer in de motie
Servaes c.s. (Kamerstuk 34 419, nr. 11) het kabinet op «om zich binnen de
open-ended working group actief in te zetten voor doeltreffende maatre-

7

http://www.bnr.nl/nieuws/10015679/koenders-positief-tegenover-verlening-mali-missie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

20

gelen, waaronder de start van onderhandelingen over een internationaal
verbod op nucleaire wapens».
36. Waarom heeft Nederland in de laatste bijeenkomst van de werkgroep
op 19 augustus jl. tegen de paragraaf over het houden van onderhandelingen over een internationaal verbod op kernwapens in 2017 gestemd?
En waarom heeft Nederland zich onthouden van stemming over het
gehele rapport van de OEWG? Kan het kabinet dit toelichten? Waarom
heeft het kabinet daarmee in strijd gehandeld met de motie Servaes c.s.?
Waarom is de Kamer hierover niet geïnformeerd? Is het kabinet bereid per
afzonderlijke brief uit te leggen waarom ze de motie Servaes op dit punt
niet uitvoert?
Reactie van het kabinet:
De betreffende paragraaf deed afbreuk aan jaren werk, en
ondermijnde zowel het NPV-acquis als het Nederlandse beleid van
de afgelopen 25 jaar. Dit was de hoofdreden van Nederlandse
stemonthouding voor het rapport als geheel. Alle NAVO-leden
hebben tegen de paragraaf gestemd, en veel NAVO-leden hebben
om die reden tegen het rapport als geheel gestemd. Zie voor
uitgebreide toelichting de antwoorden op de vragen 11, 13 en 14.
De Kamer is geïnformeerd over de tenuitvoerlegging van de
motie Servaes c.s. in de OEWG in de Kamerbrief (Kamerstuk 34
419, nr 17).
Inbreng van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat de noodzaak, het nut en
de effectiviteit van de VN niet is aangetoond, en dat om die reden
Nederland de VN zou moeten verlaten.
37. Tot het zo ver is willen de leden van de PVV-fractie graag opheldering
van de Minister over de Jordaanse VN-Hoge Commissaris voor de
Mensenrechten, Zeid Ra’ad al-Hussein, die kritiek heeft geuit op het
verkiezingsprogramma van de PVV. Tijdens een conferentie over
veiligheid en justitie noemde hij Wilders een «politieke fantast» en trok
een vergelijking met de tactiek die IS ook gebruikt. De PVV roept de
Minister op tijdens de komende AVVN afstand te nemen van de uitspraken
van deze VN-Commissaris en te pleiten voor zijn ontslag. Het is een
schande dat deze VN-Commissaris voor de mensenrechten een democratisch gekozen partij in een democratisch land de maat neemt, en niet de
islamitische dictaturen zoals Saoedi-Arabië waar op grote schaal
mensenrechten worden geschonden.
Reactie van het kabinet:
De VN Hoge Commissaris voor de Mensenrechten (Zeid) heeft zijn
zorg uitgesproken over populistische politiek in westerse landen,
waaronder Nederland. Volgens hem zijn bepaalde uitspraken niet
in lijn met internationale afspraken en verdragen op het gebied
van mensenrechten. De Hoge Commissaris heeft een onafhankelijke positie en het mandaat om ontwikkelingen te signaleren en
hier publiek aandacht voor te vragen.
Verder willen de leden van de PVV-fractie graag opheldering van de
Minister over de medewerker van het Ontwikkelingsprogramma van de
VN die in Gaza geld doorgesluisd zou hebben naar terreurbeweging
Hamas. In Israël wordt deze persoon al aangeklaagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

21

38. De leden van de PVV-fractie verzoeken de Minister tijdens de 71e
Vergadering zijn steun uit te spreken voor Israël en te pleiten voor het per
direct stop zetten van geldstromen naar de Palestijnse gebieden.
Reactie van het kabinet:
In augustus maakte Israël bekend een medewerker van UNDP in
Gaza ervan te verdenken Hamas gesteund te hebben door zeven
vrachtwagens (op een totaal van 29.000) met puin van het
conflict van 2014 gebruikt te hebben voor aanleg van infrastructuur voor Hamas. Nederland werkt samen met UNDP in
Gaza, maar niet voor wat betreft het programma waarin de
beschuldigde medewerker actief was. Het kabinet is van mening
dat de rechtsgang zijn loop moet hebben en ziet geen reden het
Nederlandse OS-programma aan Gaza en de Westelijke Jordaanoever te beëindigen of andere landen op te roepen hulp te
stoppen. Het stopzetten van hulp aan Gaza zou ernstige gevolgen
hebben voor de bevolking van Gaza, die al onder zeer moeilijke
omstandigheden leeft. Dit zou ook niet in het belang van Israël
zijn.
Inbreng van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennis genomen van de uitgebreide
brief van het kabinet over de 71ste zitting van de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties (AVVN) in New York. Graag willen zij het kabinet
bedanken voor deze uitgebreide informatievoorziening. Ondanks, of
dankzij, deze uitgebreide informatievoorziening hebben de genoemde
leden nog enkele vragen en opmerkingen. De genoemde leden maken ook
graag nogmaals van de gelegenheid gebruik om het kabinet te feliciteren
met het bemachtigen van een zetel in de Veiligheidsraad voor 2018. De
leden kijken uit naar een ambitieuze agenda van het kabinet die invulling
zal geven aan dit prestigieuze lidmaatschap.
1. De VN als dé internationale organisatie
Hervormingen: noodzakelijk maar weerbarstig
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de voornemens van het kabinet om de VN te hervormen. De leden
kunnen zich echter niet aan de indruk onttrekken dat het op ene herhaling
van zetten lijkt. Vorig jaar stelden de leden van de D66-fractie al voor om
de benoemingsprocedure van de secretaris-generaal veel transparanter te
maken en er een echte verkiezing van te maken. Ook hadden de leden van
de D66-fractie voorstellen over een parlementaire vertegenwoordiging bij
de VN, het afschaffen van het vetorecht en een financiële verdeelsleutel
voor noodhulp.
39. Kan het kabinet aangeven of op deze punten het afgelopen jaar
vooruitgang is geboekt, en zo ja, welke. Zo niet, is het kabinet
voornemens hier werk van te maken wanneer Nederland een zetel heeft in
de Veiligheidsraad?
Reactie van het kabinet:
De hervorming van de VN kent een brede agenda. De revitalisering van de AVVN, de hervorming van het
VN-ontwikkelingssysteem en de hervormingen van de Veiligheidsraad behoeven een grondige aanpak. Hoewel er op het vlak
van de afschaffing van het vetorecht weinig vooruitgang is
geboekt, is de ontwikkeling op andere hervormingsthema’s
positiever.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

22

Voor de benoemingsprocedure van de Secretaris-Generaal is een
aantal bemoedigende stappen genomen de transparantie te
vergroten. Informele vraag- en antwoordsessies met kandidaten
in de Algemene Vergadering van de VN zijn daarvan een goed
voorbeeld. Tegelijkertijd kan men nog niet spreken van een
daadwerkelijke verkiezing, aangezien het VN-Handvest (artikel
97) bepaalt dat de AVVN de Secretaris-Generaal benoemt op
aanbeveling van de Veiligheidsraad. Onderhandelingen over
kandidaten vinden veelal in beslotenheid plaats. Het Koninkrijk
blijft zich uitspreken voor een open, transparant en inclusief
benoemingsproces.
De financiering van VN-instellingen die humanitaire hulp
verstrekken is grotendeels op basis van vrijwillige bijdragen van
lidstaten. Discussies binnen de VN over verplichte bijdragen aan
noodhulp stuiten bij veel lidstaten nog op weerstand en hebben
tot nog toe niet geleid tot wijzigingen in het systeem. Teneinde
de effectiviteit van de VN op het gebied van noodhulp te
versterken zet Nederland zich mede in het licht van de
uitkomsten van de World Humanitarian Summit in voor onder
andere grotere voorspelbaarheid van de financiering en toename
van ongeoormerkte bijdragen en meerjarige financiering.
Voor de voorgenomen inzet op hervormingen tijdens het Nederlands VNVR-lidmaatschap verwijst het kabinet naar de beantwoording op vraag 1.
2. Vrede en veiligheid
De leden van de D66-fractie zijn verheugd om te lezen dat Nederland zich
uitgebreid ingezet ter bevordering van de vrede en veiligheid en
wereldwijd. Zo draagt Nederland bij aan diverse VN-vredesoperaties, is lid
van de Peacebuilding Commission, en zet zich in voor de versterking van
de positie van vrouwen in (post-)conflictsituaties. De genoemde leden
hebben ook vernomen dat vanuit het kabinet nogal wat kritiek is op het
functioneren van de VN. Zo heeft de Minister van Defensie onlangs
gesteld dat de effectiviteit van VN-vredesmissies beter kan en moet.8
40. De genoemde leden ontvangen graag een nadere toelichting van het
kabinet op dit punt. Welke concrete voorstellen heeft het kabinet op dit
punt? Op welke wijze wil het kabinet dit in de praktijk brengen?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet streeft inderdaad naar een grotere effectiviteit van
VN-missies. Gelet op de aanbevelingen uit de belangrijke evaluaties in 2015 van VN-vredesoperaties, VN-vredesopbouw en
resolutie 1325 (Vrouwen, Vrede en Veiligheid) omvatten de
prioriteiten voor Nederland:
– beleidscoherentie en geïntegreerde benadering van conflicten;
– bescherming van burgers;
– focus op de implementatie van resolutie 1325;
– betere capaciteiten, planning en logistieke ondersteuning van
vredesmissies;
– betere betrokkenheid van politie- en troepeneleverende
landen; en
– beter gebruik van inlichtingen.

8

https://www.defensie.nl/actueel/nieuws/2016/09/08/hennis-effectiviteit-vn-vredesmissies-kan-enmoet-beter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

23

Wat de capaciteitskwestie betreft zijn goed uitgeruste en goed
getrainde blauwhelmen nodig. Daar schort het in veel VN-missies
nog aan. Vandaar dat Nederland actief initiatieven ondersteunt
die bijdragen aan het verbeteren van capaciteit. We doen dat via
trainingsprogramma’s voor Afrikaanse landen die blauwhelmen
aan missies leveren: via het ACOTA-programma en met specifieke
trainingen op gebied van gender en binnenkort ook op gebied van
bescherming van burgers. Een andere belangrijke manier om de
effectiviteit van VN-missies te verbeteren is een grotere
deelname door Westerse landen aan deze missies. Nederland
speelt een actieve rol bij het aanmoedigen van landen om meer
aan VN-missies deel te nemen en bij te dragen. Tot slot ondersteunt Nederland de VN bij het ontwikkelen van een eigen
beveiligd communicatienetwerk en de ontwikkeling van een
handboek voor inlichtingen in VN-missies.
Uitbanning van massavernietigings-, biologische en chemische wapens.
De leden van de D66-fractie lezen in het verslag van de 70e Algemene
Vergadering van de Verenigde Naties dat Nederland actief zal meewerken
aan de Open Ended Working Group, conform de motie Sjoerdsma
(Kamerstuk 33 783, nr. 19). De genoemde leden ontvangen graag een wat
nadere toelichting. Zij hebben namelijk begrepen dat tijdens de AVVN een
voorstel zal worden gedaan om in 2017 een conferentie te houden waar
zal worden onderhandeld over een juridisch bindend verbod op nucleaire
wapens.
41. De genoemde leden willen graag van het kabinet weten of zij dit
voorstel zullen steunen, en zo nee, waarom niet. Is het kabinet bereid om
een resolutie die een dergelijke conferentie mogelijk maakt mede te
ondertekenen? Zo nee, waarom niet?
Reactie van het kabinet:
Ja. Nederland heeft tijdens de OEWG duidelijk en bij herhaling
steun uitgesproken voor het doel van een kernwapenvrije wereld
inclusief een alomvattend, afdwingbaar en verifieerbaar kernwapenverbod, gesteund door zowel kernwapenbezitters als
niet-kernwapenstaten. Nederland heeft concrete voorstellen
gedaan betreffende mogelijke aanbevelingen door de OEWG om
tot verdere effectieve en betekenisvolle stappen richting bovengenoemd doel te komen. Zie verder het antwoord op vraag nr. 11.
De leden van de D66-fractie hebben kennis genomen van het feit dat in
het verslag van de 70e Algemene Vergadering van de Verenigde Naties
wordt gemeld dat Nederland in 2016 voorzitter is van het clustermunitieverdrag. In die hoedanigheid wil het kabinet zich inzetten voor verdere
universalisatie en implementatie van het verdrag.
42. De genoemde leden ontvangen graag een toelichting wat dit betekent.
Welke doelen worden gesteld, zo vragen deze leden. Welke concrete
stappen wil het kabinet zetten? De genoemde leden merken daarbij op dat
clustermunitie ook wordt gebruikt in zowel de oorlog in Syrië als de
oorlog in Jemen. Acht het kabinet het mogelijk dat er concrete resultaten
worden bereikt in het terugdringen of zelfs uitbannen van de inzet van
clustermunitie in deze conflicten?
Reactie van het kabinet:
Het Nederlandse voorzitterschap van het Clustermunitieverdrag
(CCM) duurde van 1 januari 2016 tot en met de jaarlijkse Meeting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

24

of States Parties (MSP) van het verdrag, die van 5 tot 7 sept jl. in
Genève plaatsvond.
Voor wat betreft universalisering heeft Nederland met succes
gelobbyt voor bredere aansluiting bij het CCM. Tijdens het
Nederlandse voorzitterschap sloot de honderdste verdragspartij
zich aan.
Voor wat betreft implementatie is tijdens de MSP met consensus
een politieke verklaring aangenomen. Hierin is 2030 als
«einddatum» voor de CCM geïntroduceerd, als jaar waarin de
wereld vrij moet zijn van clustermunitie. Ook is de norm van
niet-gebruik bevestigd: de verklaring veroordeelt ieder gebruik
van clustermunitie door iedere actor, met speciale verwijzing
naar de conflicten in Syrië en Jemen.
Het kabinet constateert dat er nog steeds clustermunitie gebruikt
wordt in verschillende conflicten, maar ziet ook een groeiend
stigma op het gebruik van deze wapens. Het feit dat het Amerikaanse bedrijf Textron ondanks aankondigde geen clustermunitie
meer te zullen produceren, past in een bredere trend van uitfasering en stigmatisering van clustermunitie. Het kabinet zal zich
actief blijven inzetten voor het geheel uitbannen van clustermunitie.
Syrië en belegeringen
De leden van de D66-fractie merken op dat er nog steeds veel plekken in
Syrië zijn die worden belegerd en waar de bevolking dus wordt uitgehongerd. De genoemde leden zouden het zeer op prijs stellen wanneer het
kabinet, eventueel in EU-verband, zich tijdens de AVVN wil inzetten voor
het verlenen van humanitaire toegang tot deze belegerde gebieden.
43. De genoemde leden horen graag van het kabinet of zij hiertoe bereid
is. Zo niet, dan ontvangen zij graag een toelichting op deze keuze van het
kabinet.
Reactie van het kabinet:
Het kabinet onderschrijft het belang van humanitaire toegang tot
alle belegerde en moeilijk te bereiken gebieden. Nederland zet
zich in vele internationale fora, waaronder de International Syria
Support Group (ISSG), in om humanitaire toegang tot de mensen
in Syrië te verkrijgen. Ook tijdens de AVVN zal het kabinet het
belang van humanitaire toegang tot álle belegerde en moeilijk te
bereiken gebieden bepleiten.
3. Mensenrechten en internationale rechtsorde
De leden van de D66-fractie constateren dat de afgelopen 24 jaar tijdens
de AVVN telkens een resolutie is aangenomen over de mensenrechtensituatie in Myanmar. De genoemde leden hebben echter begrepen dat dit
jaar de EU niet voornemens is om een dergelijke resolutie in te dienen.
Het afgelopen jaar is er zeker vooruitgang geboekt in Myanmar. Desalniettemin betreuren de genoemde leden het dat er dit jaar geen resolutie lijkt
te worden ingediend, te meer omdat de mensenrechtensituatie in
Myanmar nog steeds substantieel moet worden verbeterd.
44. De genoemde leden vragen het kabinet daarom of zij bereid is het
initiatief te nemen in EU-verband om wel te komen tot een resolutie over
de mensenrechtensituatie in Myanmar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

25

Reactie van het kabinet:
Binnen de EU wordt gesproken over het wel of niet voortzetten
van de AVVN-resolutie over de mensenrechtensituatie in
Myanmar. In het licht van de positieve ontwikkelingen in
Myanmar is er onder EU-lidstaten brede steun om dit jaar geen
resolutie in te dienen. Dit betekent niet dat de mensenrechtensituatie in Myanmar van de VN-agenda is. De EU zal tijdens de
mensenrechtenraad dit najaar wederom een resolutie indienen
waarmee het mandaat van de Speciaal Rapporteur wordt
vernieuwd en monitoring van de ontwikkelingen mogelijk blijft.
Ook wordt Myanmar in deze resolutie opgeroepen tot instemmen
met vestiging van een OHCHR-kantoor.
Ondanks de vooruitgang die is geboekt blijven er grote zorgen
bestaan over de mensenrechtensituatie in Myanmar, in het
bijzonder over de situatie van minderheden zoals de Rohingya.
Het kabinet zal deze zorgen met de regering van Myanmar blijven
bespreken en neemt in EU-verband het initiatief om aan te blijven
dringen op verbetering van de mensenrechtensituatie in
Myanmar.
Bevordering internationale rechtsorde
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de beleidsdoorlichting naar de Nederlandse inzet voor de internationale rechtsorde in de periode 2009–2014. De Inspectie Ontwikkelingssamenwerking en Beleidsevaluatie (IOB) benoemt een aantal concrete
resultaten in het onderzoek. De leden zijn verheugd te lezen dat dit
Nederlands beleid concrete resultaten boekt. Tegelijkertijd is de IOB
kritisch op het ontbreken van een overkoepelende Nederlandse visie op
de vraag hoe vorm te geven aan de verdere ontwikkeling van de internationale rechtsorde. In de kabinetsreactie op de beleidsdoorlichting wordt
kort gerefereerd aan dit commentaar van de IOB, maar het ontbreekt aan
een helder antwoord. Een aantal pijlers worden genoemd, maar een
heldere visie met een blik naar de toekomst ontbreekt nog steeds.
45. De genoemde leden zijn daarom benieuwd of het kabinet inderdaad
bereid is een dergelijke visie op te stellen en de Kamer daarover te
informeren. Indien dit niet het geval is, ontvangen de leden graag een
toelichting op deze keuze.
Reactie van het kabinet:
De bevordering van de ontwikkeling van de internationale
rechtsorde is leidraad voor het Nederlandse buitenlandbeleid,
zoals verankerd in de Nederlandse Grondwet. De overkoepelende
inzet voor deze grondwettelijke opdracht is uitgewerkt in de
pijlers zoals geformuleerd in de kabinetsreactie op het
IOB-rapport Het kabinet maakt waar mogelijk in relevante
beleidsdocumenten de overkoepelende inzet op de bevordering
van de internationale rechtsorde en de relatie met deze pijlers
zichtbaarder.
Inbreng van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie zijn positief over de inzet van het kabinet bij
de overleggen over de hervormingen van de Verenigde Naties (VN) en de
VN Veiligheidsraad (VNVR). Allereerst onderschrijven zij het belang van de
VNVR als gezaghebbend orgaan betreffende besluiten over internationaal
militair ingrijpen. Zij wijzen er echter op dat het vetorecht de
VN-Veiligheidsraad historisch gezien vaak heeft lamgelegd, ook wanneer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

26

sprake was van grove schendingen van de geweldsverboden binnen het
VN-Handvest. Om die reden bepleiten de leden van de SGP-fractie dat
militair ingrijpen door een internationale «coalition of the willing» legitiem
kan zijn in noodsituaties waarin sprake is van voldoende algemene
veroordeling, en van voldoende zware schendingen van het internationale
recht.
46. Wat is de visie van het kabinet hierop? Wat zijn de (internationaalrechtelijke) kaders, ook in het licht van de Responsibility to Protect? Overigens,
hoe verhoudt het Nederlandse pleidooi binnen de Algemene Vergadering
(AVVN) voor meer leden in de VNVR zich tot de wens de effectiviteit van
dit orgaan te waarborgen, terwijl die effectiviteit nu al vaak ver te zoeken
is?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet verwijst in dit verband naar de Kamerbrief over
«alternatieve volkenrechtelijke mandaten» (Kamerstuk 32 623,
nr. 110, 19 september 2013). Hierin is onder meer aangegeven dat
voor geweldgebruik in het kader van Responsibility to Protect
een mandaat van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties is
vereist. Ten aanzien van humanitaire interventie geldt dat het
kabinet bereid is te overwegen of een bijdrage kan worden
geleverd aan een internationale crisisbeheersingsoperatie in
geval van een humanitaire noodsituatie. Een bijdrage aan een
crisisbeheersingsoperatie kan vele vormen aannemen. Indien een
verzoek om een bijdrage het gebruik van geweld omvat, zal de
regering in ieder afzonderlijk geval een politieke beoordeling
maken of het gebruik daarvan legitiem is op basis van een
politieke of morele rechtvaardiging daarvoor, waarbij met de in
bovengenoemde brief opgenomen aspecten nadrukkelijk
rekening dient te worden gehouden.
Het succes van elke hervorming van de Veiligheidsraad dient te
worden afgemeten aan twee maatstaven: de representativiteit
(weerspiegelt de Veiligheidsraad voldoende de economische,
politieke en geografische balans in de wereld) en de effectiviteit
(bereikt de Veiligheidsraad zijn doelen voldoende). Deze balans
tussen representativiteit en effectiviteit kan volgens het
Koninkrijk en vele andere landen enkel worden bereikt door een
op termijn onvermijdelijke herziening van de samenstelling en
vetorechten. Over de hervorming van de vetorechten circuleren
verscheidene voorstellen met voor- en tegenstanders. Aangezien
grondige hervorming op dit moment nog niet haalbaar is, steunt
het Koninkrijk tussentijdse oplossingen zoals het eerder
genoemde Frans-Mexicaanse initiatief dat permanente leden
vrijwillig afzien van het gebruik van hun veto in geval van
massale wreedheden.
Wat betreft de hervormingen van het VN-ontwikkelingssysteem beamen
de leden van de SGP-fractie dat er nog veel winst valt te behalen door
betere coördinatie en vereenvoudiging en gelijktrekken van procedures.
47. Hoe gaat het kabinet dit precies aanvliegen? En wat is, in het licht van
de Werelddoelen, de concrete inzet van het kabinet om te komen tot een
coherente en «organisatie-overstijgende» aanpak?
Reactie van het kabinet:
Met de Delivering as One-agenda van de Verenigde Naties zijn de
afgelopen jaren stappen gezet om de samenwerking en coördinatie van de VN-ontwikkelingsorganisaties te verbeteren,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

27

bijvoorbeeld op het gebied van de gezamenlijke
VN-ontwikkelingsplannen per land, de toegenomen verantwoordelijkheden van de Resident Coordinator, het stroomlijnen van
procedures en het samenvoegen van bedrijfsfuncties in
VN-landenkantoren.
Het kabinet is van mening dat er nog meer stappen nodig zijn om
de effectiviteit en de onderlinge samenwerking van
VN-organisaties te verbeteren. Zo is het van belang dat
VN-organisaties de afspraken uitvoeren die gemaakt zijn tijdens
recente conferenties, zoals de conferentie over de Global Goals in
2015 en de World Humanitarian Summit in 2016. Dit najaar
starten de vierjaarlijkse onderhandelingen over de richtlijnen
voor de hervorming van het VN-ontwikkelingssysteem die de
basis vormen voor de strategische plannen van VN-organisaties.
Nederland zet tijdens de onderhandelingen in op voortzetting van
de uitvoering van de Delivering as One-agenda, betere afspraken
over coördinatie, meer samenhang tussen ontwikkelings- en
humanitaire activiteiten conform de afspraken gemaakt tijdens
de World Humanitarian Summit en de VN-top over grootschalige
vluchtelingen- en migratiestromen. Daarnaast zal Nederland
pleiten voor meer partnerschappen van VN-organisaties met
overheden, bedrijfsleven, maatschappelijke organisatie en
kennisinstellingen om gezamenlijk de Global Goals te behalen.
Ook zal Nederland pleiten voor betere en transparante resultatenverantwoording door de VN op basis van de Global Goals.
Nederland zal ook pleiten voor voldoende aandacht voor inclusieve ontwikkeling, waaronder het bereiken van kwetsbare
groepen en de allerarmsten, evenals het bevorderen van gendergelijkheid. Een voorbeeld van de samenwerking tussen
VN-organisaties is de jaarlijkse, mondiale voortgangsrapportage
over de Global Goals voor waar alle VN-organisaties aan
bijdragen en die gepresenteerd wordt tijdens het jaarlijkse forum
over de Global Goals, het High-Level Political Forum, in New
York.
De leden van de SGP-fractie zijn blij met de pogingen van het kabinet om
te streven naar duurzame vrede door inzet op een combinatie van
veiligheid, vredeshandhaving, rule of law, wederopbouw en mogelijkheden om te voorzien in levensonderhoud.
48. Onduidelijk blijft echter wat het kabinet concreet bedoelt met het
«zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van diplomatieke, civiele,
militaire, en politionele inzet en ontwikkelingsinstrumenten.» Bovendien
zijn de leden van de SGP-fractie benieuwd wat in contexten van vrede en
stabiliteit wordt gedaan om wetshandhaving te waarborgen of te
verbeteren teneinde uitbuiting, (moderne) slavernij, mensenhandel etc.
tegen te gaan.
Reactie van het kabinet:
Nederland zet zich actief in voor meer internationale samenwerking bij het tegengaan van mensenhandel. Zo heeft
Nederland, samen met Luxemburg, Malta en Slowakije, een
project opgezet gericht op het stimuleren van de multidisciplinaire aanpak van arbeidsuitbuiting. Dit heeft geresulteerd in een
handleiding («TeamWork! Strengthening multidisciplinary
cooperation against trafficking in human beings for labour
exploitation»). In het kader van het Nederlandse

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

28

EU-voorzitterschap heeft ons land op 18 en 19 januari jl. een
conferentie georganiseerd, waarbij bijna 200 deelnemers,
afkomstig uit alle lidstaten en van twaalf soorten organisaties,
twee dagen lang hebben gesproken over het belang van multidisciplinaire en grensoverschrijdende samenwerking bij de aanpak
van mensenhandel met het oogmerk van arbeidsuitbuiting.
Bovendien zijn in EU-Raadsconclusies afspraken neergelegd om
de aanpak van mensenhandel te versterken. In het kader van de
EU-beleidscyclus voor de aanpak van de georganiseerde criminaliteit zijn ook projecten opgezet om mensenhandel tegen te gaan.
Nederland werkt op dit moment nauw samen met andere
lidstaten, in het kader van de EU EMPACT-projecten met
betrekking tot mensenhandel (European Multidisciplinary
Platform against Criminal Threats). Binnen deze projecten
worden verschillende operationele acties door de lidstaten
uitgevoerd om mensenhandel tegen te gaan.
Het kabinet geeft aan dat de bescherming van de burgerbevolking in
gewapend conflicten prioriteit is in de meeste mandaten van
VN-vredesmissies.
49. De leden van de SGP-fractie vragen zich echter af of de bescherming
van minderheden ook prioriteit is binnen het brede humanitaire- en
veiligheidsbeleid van de VN. Regelmatig klinken signalen dat, bijvoorbeeld, christelijke vluchtelingen verre van veilig zijn in vluchtelingenkampen van de VN die vaak door overwegend islamitische vluchtelingen
bevolkt worden. Vluchten voor je leven en dan opnieuw je leven niet veilig
zijn: een schrijnende en ontoelaatbare situatie. Biedt de VN gerichte
bescherming aan zulke kwetsbare vluchtelingen, en in hoeverre neemt
Nederland deze noodsignalen mee richting de AVVN?
Reactie van het kabinet:
Ja. De op de VN-migratietop op 19 september a.s. aan te nemen
politieke verklaring besteedt aandacht aan zowel de eerbiediging
van mensenrechten (waaronder de vrijheid van godsdienst of
levensovertuiging) als aan bescherming van kwetsbare groepen
vluchtelingen. Dit onderschrijft het kabinet ten zeerste.
50. De leden van de SGP-fractie zijn blij met de bijzondere aandacht van
het kabinet voor de landenresoluties over Iran, Noord-Korea en Syrië. Wat
is binnen de VN de concrete inzet van het kabinet wat betreft de bijzonder
nijpende mensenrechtensituatie in Noord-Korea?
Reactie van het kabinet:
De Nederlandse regering is zeer bezorgd over systematiek en
ernst van de mensenrechtenschendingen van het NoordKoreaanse regime, volgt de situatie nauwgezet en zal in relevante
internationale fora, waaronder de VN-Mensenrechtenraad,
aandacht voor mensenrechtenschendingen blijven vragen. Tijdens
de 71ste AVVN zal Nederland met EU-partners wederom een
resolutie indienen over de mensenrechtensituatie in Noord-Korea.
De regering zal zich daarbij onder meer inzetten voor het ter
verantwoording roepen van mensenrechtenschenders en de
aanpak van dwangarbeid. Nederland zal pleiten voor doorverwijzing door de VNVR van Noord-Korea naar het Internationaal
Strafhof.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

29

Wat betreft migranten en vluchtelingen onderschrijven de leden van de
SGP-fractie het belang van gezamenlijke afspraken over betere internationale samenwerking. Inderdaad is expliciete aandacht noodzakelijk voor
veiligheid, mensenrechten, opvang en integratie van vluchtelingen en
migranten, maar ook voor de terugkeer van onrechtmatig verblijvende
migranten, goede grensbewaking en grensbeheer.
51. Hoe ziet het kabinet de balans hiertussen op dit moment? Hoe wordt
voorkomen dat meisjes en vrouwen in de menshandel en prostitutie
terecht komen; in hoeverre is de huidige aanpak effectief?
Reactie van het kabinet:
Het kabinet onderschrijft het belang van een balans tussen de
verschillende aspecten gerelateerd aan migratie zoals de aanpak
van grondoorzaken migratie, eerbiediging van mensenrechten,
aandacht voor kwetsbare groepen, verbeterde opvang in de regio,
terugkeer en grensbewaking. De politieke verklaring die wordt
aangenomen tijdens de VN-migratietop en marge van de AVVN op
19 september a.s, bevat een evenwichtige tekst met aandacht
voor al deze aspecten. Dat is ook het uitgangspunt voor de
migratiepartnerschappen die de EU momenteel met derde landen
uitwerkt, de zogenaamde global compacts. Deze compacts
moeten de belangen van beide partijen dienen en zo bijdragen
aan de aanpak van grondoorzaken van migratie, betere opvang in
de regio, een effectieve samenwerking op terugkeer en de
ontmanteling van het bedrijfsmodel van mensensmokkelaars.
Nederland vraagt in internationaal verband voortdurend aandacht
voor het lot van vrouwen en meisjes, die op de vlucht risico lopen
slachtoffer te worden van (seksueel) geweld. Ook zet Nederland
zich op verschillende manieren in voor hun bescherming,
bijvoorbeeld in de Hoorn van Afrika, waar Nederland namens de
EU een regionaal opvang- en beschermingsprogramma voor
vluchtelingen leidt. Daar worden bijvoorbeeld activiteiten
gesteund voor de bescherming van vluchtelingenvrouwen en
-meisjes en om hun zelfredzaamheid te vergroten. Daarnaast
steunt het kabinet een programma van UN Women voor Syrische
vluchtelingenvrouwen in Irak, Libanon en Jordanië en een
projectinitiatief in Irak dat zich specifiek richt op de bescherming
van vrouwen die slachtoffer zijn van (seksueel) geweld, In dit
project wordt naast huisvesting, ook psychosociale hulp aangeboden. Asielzoekers zijn een kwetsbare doelgroep voor mensenhandelaren en verdienen daarom adequate bescherming. De
politie en het Openbaar Ministerie zijn daarom extra alert op
signalen van misstanden in Nederland zelf, zoals mensenhandel
rond asielzoekerscentra. De medewerkers van het COA, IND,
Nidos en de Afdeling Vreemdelingenpolitie, Identificatie en
Mensenhandel (AVIM) zijn getraind om signalen van mensenhandel te herkennen.
Ten slotte benadrukken de leden van de SGP-fractie dat ook binnen het
internationale vluchtelingen- en migratiebeleid expliciet oog moet zijn
voor de bijzonder kwetsbare positie van christenen en andere (religieuze)
minderheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 26 150, nr. 156

30