Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2768

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 februari 2019
Met deze brief wil ik uw Kamer informeren over de onderhandelingen
over het Pan-Europees Persoonlijk Pensioenproduct (PEPP).
Op donderdag 13 december jl. heeft het Oostenrijkse voorzitterschap van
de Raad van de Europese Unie hierover een onderhandelaarsakkoord
bereikt met de rapporteur van het Europees Parlement. De technische
details van dit akkoord zijn op 21 januari jl. aan de lidstaten verstrekt. Deze
zijn nog niet definitief, maar zullen naar verwachting materieel niet meer
veranderen. Nederland dient uiterlijk op 6 februari a.s. haar positie ten
aanzien van het akkoord kenbaar te maken. Het akkoord wordt vervolgens,
via Coreper, doorgeleid naar de Raad. Indien zowel een gekwalificeerde
meerderheid van de lidstaten als een meerderheid in het Europees
Parlement zich achter dit akkoord schaart, is de verordening aangenomen.
De Tweede Kamer heeft eerder het kabinet per motie verzocht om zich in
de Europese onderhandelingen uit te spreken tegen een raamwerk voor
Europese persoonlijke pensioenproducten in de derde pijler (Kamerstuk
21 501-07, nr. 1435). Nederland heeft deze kritische houding uitgedragen
tijdens de onderhandelingen over de PEPP-verordening. Daarnaast had
Nederland vier prioriteiten in de onderhandelingen, die verwoord zijn in
het BNC-fiche over het voorstel.1 Hieronder zet ik het akkoord af tegen
deze vier hoofdpunten van de Nederlandse inzet.
1. De verordening dient niet te raken aan de verplichtstelling in de tweede
pijler van het Nederlandse pensioenstelsel.
Het onderhandelaarsakkoord leidt er toe dat de PEPP-verordening geen
invloed zal hebben op de verplichtstelling in de tweede pijler.

1

kst-22112-2768
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Zie Kamerstuk 22 112, nr. 2384 en Kamerstuk 22 112, nr. 2549.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2768

1

In het BNC-fiche is aangegeven dat het voorstel niet mag ingrijpen in het
bestaande tweedepijlerstelsel. Het kunnen aanbieden van een PEPP door
verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen zou een verruiming van hun
uitvoeringsmogelijkheden hebben betekend. Dit zou risico’s meebrengen
voor de houdbaarheid van de huidige verplichtstelling aan bedrijfstakpensioenfondsen. Deze fondsen genieten een exclusief uitvoeringsrecht
onder de voorwaarde dat ze de dienstverlening beperken tot het organiseren van collectiviteit en solidariteit die bij vrije mededinging om de
uitvoering van pensioenafspraken tussen werkgevers en werknemers niet
tot stand kan komen. De verplichtstelling mag niet worden gebruikt voor
activiteiten die ook door andere marktpartijen kunnen worden uitgevoerd
(taakafbakening), zoals een PEPP.
In het akkoord is overeenstemming bereikt over het opnemen van een
lidstaatoptie met betrekking tot instellingen voor bedrijfspensioenvoorziening (IORP’s). Dit is conform het in juni door de Raad geformuleerde
standpunt.2 De lidstaatoptie houdt in dat IORP’s in de interne markt alleen
een PEPP mogen aanbieden, als ze op grond van nationale wet- en
regelgeving dergelijke producten mogen aanbieden. Nederlandse IORP’s,
zoals verplichtgestelde bedrijfstakpensioenfondsen en premiepensioeninstellingen, mogen dat niet. Doordat Nederlandse verplichtgestelde
bedrijfstakpensioenfondsen met dit onderhandelaarsakkoord een PEPP
niet mogen aanbieden, worden de huidige uitvoeringsmogelijkheden van
deze fondsen niet verruimd, waarmee de PEPP-verordening geen risico
vormt voor de huidige verplichtstelling.
2. De verordening dient niet te raken aan de fiscaliteit.
Het onderhandelaarsakkoord bevat geen fiscale bepalingen. Spaarders
kunnen met een PEPP alleen in aanmerking komen voor fiscale facilitering
als de aanbieder het product zo vormgeeft dat het past binnen het
bestaande fiscale kader van de betreffende lidstaat. Deze uitkomst is
conform de Nederlandse inzet.
Tijdens het AO Ecofin van 17 januari jl. heeft het lid Omtzigt gevraagd of
de PEPP-verordening kan leiden tot harmonisatie van de fiscale facilitering
van de opbouw van oudedagsvoorzieningen in de derde pijler (Kamerstuk
21 501-07, nr. 1572). De fiscale behandeling van deze opbouw valt buiten
de reikwijdte van de PEPP-verordening. In het onderhandelaarsakkoord
wordt expliciet vermeld dat de verordening geen inbreuk maakt op de
nationale belastingwetgeving. Een belastingplichtige kan dus per land
gecompartimenteerd een oudedagsvoorziening opbouwen op basis van
de in dat land geldende regels (waaronder de fiscale regelgeving).
Nationaal betekent dit dat op een PEPP dezelfde fiscale regels omtrent de
lijfrenteopbouw en de uitkering ervan worden toegepast, zoals die gelden
voor bestaande Nederlandse producten voor oudedagsvoorziening in de
derde pijler. Op basis van de formuleringen in het onderhandelaarsakkoord zie ik dan ook geen aanknopingspunt waarmee op basis van de
straks voorliggende PEPP-verordening Europese harmonisatie op fiscaal
gebied kan worden afgedwongen.

2

Zie Kamerstuk 22 112, nr. 2587.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2768

2

3. Nederland staat kritisch tegenover een rol voor EIOPA als directe
toezichthouder.
In het onderhandelaarsakkoord krijgt EIOPA wel bevoegdheden, namelijk
om in uitzonderlijke gevallen een PEPP tijdelijk van de markt te weren.3
Deze rol is in lijn met bestaande bevoegdheden van EIOPA voor producten
onder de PRIIPS-verordening4 en doet geen afbreuk aan de bevoegdheden van de nationale toezichthouders. Het toezicht op aanbieders van
een PEPP wordt belegd bij nationale toezichthouders van de afzonderlijke
lidstaten. Er komt geen directe rol voor de Europese Autoriteit voor
verzekeringen en bedrijfspensioenen (EIOPA) bij het autoriseren van
aanbieders van PEPP’s op de markt.
4. Nederland spant zich in om de gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen in de verordening tot een minimum te beperken.
In het voorstel zijn verschillende grondslagen opgenomen op grond
waarvan de Europese Commissie gedelegeerde handelingen kan
vaststellen, dan wel uitvoeringshandelingen kan aannemen, waarmee
ontwerpen van technische uitvoeringsnormen worden vastgesteld die
door de Europese Toezichthoudende Autoriteiten zijn ontwikkeld.
Nederland heeft zich ingezet om het aantal gedelegeerde en uitvoeringshandelingen ten opzichte van het oorspronkelijke voorstel van de
Europese Commissie terug te brengen. Het aantal grondslagen voor de
totstandkoming van gedelegeerde en uitvoeringshandelingen is met het
akkoord echter niet verminderd. De gedelegeerde handelingen hebben
betrekking op producten die als een PEPP worden aangeboden en
strekken zich niet uit tot andere onderdelen van de pensioenmarkt.
Tot slot
Het kabinet constateert dat met dit akkoord de verplichtstelling in de
tweede pijler en de fiscale autonomie van lidstaten onaangetast blijven.
Wel krijgt EIOPA een rol in het toezicht op PEPP. Ook is het aantal
gedelegeerde handelingen met het onderhandelaarsakkoord niet
verminderd. Hoewel een groot deel van de Nederlandse onderhandelingsinzet is behaald, is het kabinet van mening dat de PEPP-verordening een
beperkte meerwaarde heeft voor het pensioenaanbod in Nederland. Ook
heeft de Tweede Kamer het kabinet gevraagd zich uit te spreken tegen een
raamwerk voor Europese persoonlijke pensioenproducten in de derde
pijler. Alles overwegende zal het kabinet niet instemmen met het
onderhandelaarsakkoord. Ik verwacht overigens dat een ruime
meerderheid van de andere lidstaten het onderhandelaarsakkoord steunt.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

3

EIOPA kan volgens het onderhandelaarsakkoord een product tijdelijk van de markt weren,
indien het significante zorgen heeft over de bescherming van PEPP-spaarders, dan wel om een
dreiging voor het functioneren of de integriteit van de financiële markten of van de stabiliteit
van (een deel van) het financieel systeem in de Europese Unie, die niet wordt geadresseerd
door bestaand EU-recht en waartegen niet (voldoende) wordt opgetreden door de nationale
toezichthouders.
4
Verordening (EU) Nr. 1286/2014 van het Europees Parlement en de Raad van 26 november 2014
over essentiële informatiedocumenten voor verpakte retailbeleggingsproducten en verzekeringsgebaseerde beleggingsproducten (PRIIP’s).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2768

3