Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar
2020

Nr. 101

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2015
In het najaar van 2014 heb ik naar aanleiding van vragen van uw Kamer
tijdens de begrotingsbehandeling van Infrastructuur en Milieu toegezegd
te komen met een evaluatie en de follow-up van de Lokale Klimaatagenda
(LKA)(Handelingen II 2014/15, nr. 18, item 8). Hierbij doe ik deze
toezegging gestand1.
Evaluatie LKA 2011–2014
De kern(woorden) van de LKA 2011–2014 waren verbinden, knelpunten
oplossen en opschalen van succesvolle energie- en klimaatprojecten. Dit
gebeurde via een breed netwerk van gemeenten, waterschappen en
provincies. De evaluatie (zie bijlage 2) laat zien dat de LKA kennisuitwisseling en samenwerking tussen en met decentrale overheden heeft
bevorderd en voor «beweging» bij lokale overheden heeft gezorgd. Dit
heeft geleid tot een goed functionerend programma en een uitgebreid
netwerk. De LKA levert niet alleen op lokaal en regionaal niveau een
waardevolle bijdrage aan slimme klimaatoplossingen, maar levert ook een
bijdrage aan nationale trajecten, zoals het SER Energieakkoord. Er is
inmiddels een actief LKA-netwerk van ca. 1.100 deelnemers, voornamelijk
medewerkers van gemeenten, maar ook provincies, waterschappen en
andere publieke organisaties. Zij werken aan lokaal klimaatbeleid, zetten
klimaatacties in gang en voeren klimaatprojecten uit. Inmiddels zijn meer
dan 10.000 acties in gang gezet. Zij worden daarbij door de rijksoverheid
ondersteund (Klimaatmonitor, online platform, workshops, netwerkbijeenkomsten). Een goed voorbeeld van de verbindende kracht van de LKA is
het programma Klimaat Actieve Stad (KAS). KAS is er op gericht dat
gemeenten en waterschappen de activiteiten en ontwikkelingen zo
organiseren dat deze de uitstoot van broeikasgassen verminderen en de
1

kst-32813-101
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 813, nr. 101

1

schade ten gevolge van een veranderend klimaat zo veel mogelijk
beperken.
Daarnaast spelen lokale Klimaatambassadeurs een belangrijke rol als
«verbinder», om de uitvoeringspraktijk met het rijksbeleid te koppelen en
om concrete knelpunten op te lossen. Indien nodig werden knelpunten
aan de orde gesteld in overleggen met mij en mijn collega voor Wonen en
Rijksdienst. In bijlage 1 vindt u een overzicht met concrete resultaten van
de LKA.
Conclusies en aanbevelingen
De conclusie van de evaluatie is dat de LKA heeft gewerkt en doorwerkt,
hoewel dit, gezien de aard van de LKA, niet altijd «te vatten» is in harde
cijfers. Aanbevolen wordt om de ondersteuningsstructuur voor kennisdeling tussen decentrale overheden te behouden, om het werken via
Lokale Klimaatambassadeurs voort te zetten en de inzet op de gekozen
thema’s te continueren. Als aanbevelingen voor verbetering worden
genoemd:
(1) versterk de inzet van partijen in de samenleving (woningbouwcorporaties, bouwers, installateurs en burgers);
(2) versterk de koppeling van de LKA aan lopende (beleids)trajecten (bv.
SER Energieakkoord, de Nederlandse Klimaatcoalitie (NKC) en de
Ondersteuningsstructuur van de VNG);
(3) stuur meer op resultaten;
(4) laat de LKA op onderdelen meer de regierol pakken.
Opvolging aanbevelingen
Ik onderschrijf de aanbevelingen en neem deze over. Om de inzet van
partijen uit de samenleving te versterken, zal jaarlijks een bijeenkomst
voor het lokale klimaatbeleid worden georganiseerd. Voorts zal een
kennisbank worden ontwikkeld, waarbij goede voorbeelden gekoppeld
worden aan personen en organisaties. Via een website van bijvoorbeeld
de Nederlandse klimaatcoalitie kan deze breed beschikbaar worden
gesteld. De ondersteuning en initiatieven vanuit de rijksoverheid (onder
meer de ontwikkeling van handreikingen, de organisatie van workshops
en masterclasses) zullen worden gecontinueerd. Daarbij zal steeds
worden gekeken waaraan behoefte bestaat bij de decentrale overheden.
De rol van de Lokale Klimaatambassadeurs zal worden voortgezet. Begin
dit jaar heb ik een nieuw team ambassadeurs welkom mogen heten. Net
als bij de vorige teams kenmerken de ambassadeurs zich door hun
enthousiasme om zich in te zetten en zich te verbinden aan bedrijven en
andere partijen om op deze manier klimaatmitigatie en -adaptatie verder
te helpen. Zij weten deze thema’s ook te koppelen aan (kansen voor)
werkgelegenheid, economie en duurzame ontwikkeling; lokaal en
nationaal. In introductiefilmpjes van de ambassadeurs geven zij daar
prachtige voorbeelden van.2

2

zie https://cms.minienm.nl/publicatie/ klimaatambassadeurs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 813, nr. 101

2

Elke ambassadeur is lokaal verantwoordelijk voor het uitdragen van het
gehele lokale klimaatbeleid. Landelijk hebben ze elk hun eigen thema:
Naam

Functie

Thema

Filip van As

Wethouder
Gemeente Zwolle

Initiatieven van onderop/
Duurzame mobiliteit

Hennie Roorda

Heemraad
Waterschap Rivierenland

Duurzame energie

Stefan Kuks

Watergraaf
Waterschap Vechtstromen

Snijvlak mitigatie/adaptatie

Vacature

Gedeputeerde

Dennis Straat

Wethouder
Gemeente Zaanstad

Vacature

Gedeputeerde

Berend de Vries

Wethouder
Gemeente Tilburg

Klimaatneutrale stad

Sjraar Cox

Burgemeester
Gemeente Sittard-Geleen

Business modellen/ Wet
milieubeheer

Gebouwde omgeving

Zoals te zien is in de filmpjes zijn deze ambassadeurs in staat coalities te
smeden, met overheden in hun buurt, maar ook met gelijkgestemden
door het hele land. Voor veel partijen is de voorbeeldrol van de overheid
erg belangrijk. Daarom wordt verkend of één van de ambassadeurs
ingezet kan worden voor het thema duurzaam inkopen. Verder wil ik de
ondersteuning vanuit Rijkswaterstaat meer inzetten om samen met de
ambassadeurs te werken aan concrete resultaten bij het vervullen van een
sterkere regierol.
Vervolg
Gezien de klimaat- en energiedoelen is het van belang om gericht actie te
blijven ondernemen. Dit wil ik doen via een adaptief Lokaal Klimaat
Actieprogramma, dat loopt tot 2020. De deelnemers aan de LKA is
daarvoor om input gevraagd via een enquête. Gezien de uitkomsten
daarvan en conform de aanbevelingen uit de evaluatie blijft een belangrijk
thema de klimaatneutrale en klimaatrobuuste stad/regio. Hierbij speelt het
opstellen van een plan met solide en concrete stappen om uiterlijk in 2050
als lokale overheid klimaatneutraal te zijn een voorname rol. Sommige
gemeenten hebben al een dergelijk klimaat- of energieplan, maar vele nog
niet. Daarom wordt dit jaar, met twaalf gemeenten, zo’n plan opgesteld,
inclusief de ruimtelijke kansen en impact. De lessen die geleerd worden
bij het opstellen, worden vastgelegd en gebruikt voor een handreiking
voor andere partijen om zelf aan de slag te gaan. In samenwerking met
deelnemers aan de LKA zal de komende tijd voorts worden gewerkt aan
de concrete invulling van acties op onderstaande terreinen:
• het vaart maken met isoleren, renoveren en verduurzamen van de
bestaande woningvoorraad, het verduurzamen van de eigen gebouwen van overheden en het toepassen van energiezuinigere verlichting
in de openbare ruimte;
• het stimuleren van hernieuwbare energieopwekking door particulieren,
kleine bedrijven en coöperaties en het opzetten en verder uitrollen van
warmtenetten;
• het stimuleren en promoten van klimaat- en energiemaatregelen met
korte terugverdientijd bij het MKB en het ontwikkelen van nieuwe
verdienmodellen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 813, nr. 101

3

•
•
•
•

het inzetten van energiezuinigere voertuigen en brandstoffen;
het maken en borgen van een adaptatieplan voor een hittebestendige
stad;
het inzetten van ruimtelijke ordening door groenvoorziening en natuur
als aanpassing aan klimaatverandering;
het stimuleren van gezondheidsbevorderende maatregelen.

Tot slot
Dit is de follow-up van de Lokale Klimaatagenda. Ook het adaptief
actieprogramma zal wederom een belangrijke bijdragen leveren aan het
realiseren van (lokale) klimaatdoelen. En niet alleen lokaal. In het jaar van
de Klimaattop in Parijs ben ik er van overtuigd dat iedereen bereid moet
zijn om zijn klimaatambitie om te zetten in actie. Alleen zo kunnen we
mondiaal vooruitgang boeken.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 32 813, nr. 101

4