Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 460

Project SPEER

Nr. 30

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 november 2012
Hierbij zend ik u de voortgangsrapportage van het programma SPEER
over de periode 15 maart 2012 tot 15 september 2012. De rapportage is in
de gebruikelijke vorm opgesteld. Daarnaast bevat de brief een overzicht
van de gevolgen van de reorganisatie voor het programma SPEER.
Daarmee voldoe ik aan uw verzoek van 7 november jl.
Opzet
In deze rapportage komen achtereenvolgens aan de orde:
I samenvattend oordeel;
II de doelen en de reikwijdte van het programma;
III de financiën, verdeeld in investeringen en exploitatie;
IV de stand van zaken van het programma, de planning en de mijlpalen;
V de risico’s;
VI de sturing en de beheersing van het programma SPEER;
VII overige bijzonderheden.
I Samenvattend oordeel
Op 18 juli en 18 september jl. (Kamerstukken 31 460 nr. 29 en 32 733 nr.
81) informeerde mijn ambtsvoorganger u onder meer over de stand van
zaken van de reorganisatie en de gevolgen voor de invoering van SAP bij
Defensie. Het blijft onverminderd van groot belang een realistisch beeld te
schetsen van de voortgang en het beoogde eindproduct van SPEER. Dit te
meer tegen de achtergrond van de aanwezige risico’s. De samenhang van
de reorganisatie met de gelijktijdige invoering van SAP vereist strakke
regie. Besloten is dat SPEER de reorganisatie volgt en ondersteunt. Dit
resulteert in extra werkzaamheden voor SPEER om de reorganisatie te
ondersteunen, terwijl het eigenlijke werkpakket van SPEER door de
parallelle veranderingen in de bedrijfsvoering complexer wordt.
Daarnaast moet het tempo van SPEER iets worden vertraagd zodat de
invoering van SAP in de pas komt te lopen met de reorganisatie.
Tegelijkertijd herbevestig ik de noodzaak SAP in te voeren omwille van de

kst-31460-30
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

1

verbetering van de bedrijfsvoering en omdat de reorganisaties en de
daarmee gepaard gaande opbrengsten ervan afhangen.
Om deze redenen heb ik besloten de invoering van SAP meer tijd en
menskracht toe te wijzen. Ik heb voorts de volgende besluiten genomen:
– De functionaliteit van het programma SPEER verandert niet. De
besluiten over wat SAP uiteindelijk moet kunnen en welke processen
worden ondersteund, zijn genomen in de tussenbalans van 2010 en
daar houden we aan vast. Dat is nodig voor de nieuwe defensieorganisatie.
– Nieuwe versies van het systeem en de bijbehorende migraties die
waren voorzien voor de eerste helft van 2014 volgen de reorganisatie.
Dat betekent dat de voltooiing van de versies en migraties het gehele
jaar 2014 in beslag nemen.
– De migratieorganisaties worden niet eind 2013 opgeheven maar
blijven een jaar langer in stand en op sterkte. Om die reden zullen
ongeveer 150 defensiemedewerkers langer bij de invoering van SAP
betrokken blijven. Daarnaast moeten de defensieonderdelen extra
personeel vrijmaken om SAP te vervolmaken, te vullen met basisgegevens en verder in gebruik te nemen. Deze langere inzet heeft vooralsnog geen verdere gevolgen voor de operationele gereedstelling. Bij
tegenvallers in de reorganisatie of de invoering van SAP is een verdere
beperking van de gereedstelling echter niet uit te sluiten.
– Een deel van de benodigde extra inspanning zullen de defensieonderdelen met tijdelijke externe krachten moeten leveren, omdat de
benodigde capaciteit intern niet tijdig voorhanden is. Het gaat om
processen in 2013 en 2014, zoals dataschoning en -migratie, opleidingen en contractinvoer.
– De materieellogistieke informatiesystemen die door SAP overbodig
worden, moeten langer in werking blijven. Naar verwachting zullen
vanaf begin 2015 de eerste alsnog kunnen worden uitgeschakeld.
– De programmaorganisatie van SPEER, die thans is belast met de
ontwikkeling, de bouw en de invoering van SAP, zal met ingang van
2013 de taken overdragen aan de lijnorganisaties van Defensie.
Deze maatregelen zijn erop gericht Defensie eind 2014 te laten beschikken
over een robuust ERP-systeem, waarmee de financiële en materieellogistieke processen worden gekoppeld en ondersteund. In de komende twee
jaren is het alle hens aan dek voor Defensie. De inzet van het personeel is
van doorslaggevend belang voor het succes van de maatregelen. De
uitdaging is groot gelet op de reorganisaties en de onzekerheden die
daarmee gepaard gaan.
In de afgelopen tijd heb ik laten onderzoeken hoe de benodigde extra tijd
en mensen kunnen worden gevonden en hoeveel budget dit vergt. In het
nieuwe plan voor SPEER worden de totale kosten van de maatregelen die
voortvloeien uit de reorganisatie voorlopig geraamd op ongeveer € 18
miljoen. Een en ander zal later in de defensiebegroting worden verwerkt.
Ik zal u daarover in de volgende voortgangsrapportage nader informeren.
Om die reden zijn de desbetreffende budgetten in deze voortgangsrapportage, die immers betrekking heeft op de periode van 15 maart tot
15 september 2012, nog niet aangepast.
Na de verslagperiode en nadat is besloten over het nieuwe plan voor
SPEER is de noodzaak het programma enigszins te vertragen verder
toegenomen. Onlangs is bekend geworden dat de reorganisatie van de
staven enkele maanden langer in beslag zal nemen. Deze vertraging hangt
samen met het feit dat het georganiseerde overleg met de vertegenwoordigers van de centrales van overheidspersoneel langer heeft geduurd dan
voorzien. Het gevolg is een aanvullende vertraging van de reorganisaties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

2

van enkele maanden. U bent daarover geïnformeerd in de brief van mijn
ambtsvoorganger van 2 november jl. (Kamerstuk 32 733, nr. 86). De
gevolgen van deze vertraging voor de invoering van SAP zijn nog niet in
het plan meegenomen, ik kom hier in de eerstvolgende voortgangsrapportage op terug.
II Doelen en de reikwijdte programma
De doelstellingen van het programma SPEER zijn ongewijzigd zoals
vermeld in tabel 1.
Tabel 1: Doelstellingen, normen, streefwaarden/indicatoren en de stand van zaken
Doelstelling

Norm

Streefwaarde/
Indicator

Stand van zaken

Ondersteuning van de defensiebrede bedrijfsvoering en het joint
operationeel optreden.

Volledige bevoorradingsketen
voorzien van uniforme
IV-ondersteuning (één ERPsysteem voor de gehele keten),
inclusief de daartoe noodzakelijke koppeling met de financiële
administraties.
Onderhoudsketen gedeeltelijk
voorzien van uniforme ondersteuning (één ERP-systeem voor
alle operationele commando’s).
Alle betrokken processen bij de
defensieonderdelen gestandaardiseerd en geïntegreerd.

ERP-technologie volledig in
bedrijf gesteld in de functiegebieden financiën, transport,
bevoorrading en verwerving.
ERP-technologie gedeeltelijk
uitgerold in het functiegebied
onderhoud (OPCO’s inclusief hun
onderhoudsbedrijven).

ERP-technologie is in bedrijf in het
financiële functiegebied en wordt
stapsgewijs in bedrijf gesteld in
het materieellogistieke functiegebied. De beleidsbrief, op grond
waarvan de OPCO’s de besturing
van de onderhoudsbedrijven wordt
opgedragen, vergde de SAPmigraties van de bedrijven.

ERP-technologie in 2008 volledig
in bedrijf gesteld in het financiële
domein en eind 2014 in de
gehele bevoorradingsketen
(inclusief verwerving en
onderhoudsfuncties).
Eerste deel besparingen van 550
vte’en vanaf 2014 naar 610 vte’en
in 2016 plus € 12 miljoen vanaf
2014 naar € 18 miljoen in 2016.
De meer dan twintig legacy
systemen op materieellogistiek
en financieel gebied worden
uitgeschakeld volgens het
migratieplan.

De bestaande kernel vergt
aanpassing aan de nieuwe
bedrijfsvoering op grond van de
beleidsbrief.

Ondersteuning van het besturingsmodel.

Doelmatigheids-winst door
procesdoelmatigheid en de
herbelegging van processen.

Alle besparingen toegewezen
aan de defensieonderdelen en
ingeboekt in de begroting.

Doelmatigheids-winst en betere
beheersbaarheid van het IV-beheer
door de uitfasering van de legacy
systemen.

Alle grote legacy systemen
vervangen door één ERPsysteem.

De opbrengsten zijn vervlochten
met de beleidsbrief en de numerus
fixus
Het oude financiële legacy systeem
is uitgefaseerd.
Uitfasering van de overige
systemen volgt uit de materieellogistieke migratieplanning.

III Financiën, verdeeld in investeringen en exploitatie
De defensiebegroting 2013 heeft drie budgetten voor SPEER:
1. ERP/M&F. Dit investeringsbudget is bestemd voor de kosten van het
ontwerpen, bouwen en invoeren van SAP M&F. Het maakt deel uit
van de ramingen voor »Voorzien in ICT» op beleidsartikel 6 van de
begroting en is vanwege de omvang van het budget afzonderlijk
toegelicht.
2. Project Aanpassing Legacy Systemen (PALS). Dit investeringsbudget
is bestemd voor de kosten van het maken van koppelingen tussen
oude informatiesystemen en het nieuwe informatiesysteem. Ook dit
budget wordt afzonderlijk toegelicht als onderdeel van «Voorzien in
ICT» op beleidsartikel 6.
3. Exploitatievoorbereiding ERP. Dit exploitatiebudget is bestemd voor
de dienstverlening door de bedrijfsgroep IVENT. Het budget voor
exploitatievoorbereiding is onderdeel van de raming voor «Apparaat
per uitgavencategorie – waarvan ICT» op beleidsartikel 7.
Het totale budgetvolume van SPEER in de begroting 2013 is € 419,7
miljoen. Tabel 2 laat zien hoe deze budgetten in de begroting zijn
verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

3

Tabel 2: SPEER budgetten in de Defensiebegroting 2013 (in € miljoen)
Omschrijving

Projectvolume

t/m
2011

2012

2013

2014

Fasering
Tot

ERP/M&F
PALS
Exploitatievoorbereiding
Totaal

268,1
31,6
120,0
419,7

232,4
23,1
87,6
343,1

16,2
4,1
17,5
37,8

14,6
4,2
14,2
33,0

4,9
0,2
0,7
5,8

2014
2014
2014

In de actuele ramingen zijn nog niet de financiële gevolgen verwerkt van
de extra werkzaamheden die het programma SPEER voor de reorganisaties uitvoert en de release- en migratieplanning die als gevolg daarvan
zijn veranderd. Tabel 3 geeft inzicht in de projectvolumes zoals toegelicht
in de vorige rapportage van 4 mei 2012, de actuele raming, de uitgaven
tot en met 2011 en de ramingen voor de uitgaven in de jaren 2012 tot en
met 2014.
Tabel 3: Actuele realisatie en raming budgetten Programma SPEER (in € miljoen)
Omschrijving

Vorige
rapportage

Actuele
raming

t/m
2011

2012

2013

2014

268,1
31,6
120,0
419,7

268,1
31,6
120,0
419,7

232,4
23,1
87,6
343,1

16,2
4,1
17,5
37,8

14,6
4,2
14,2
33,0

4,9
0,2
0,7
5,8

ERP/M&F
PALS
Exploitatievoorbereiding
Totaal

Toelichting budget ERP/M&F
Dit budget is bestemd voor de kosten van het ontwerp, de bouw en de
invoering van het nieuwe informatiesysteem en de daarbij horende
activiteiten. Deze kosten betreffen vooral uitbesteed werk. Het budget
bestaat uit vier kostencategorieën en de programmareserve:
1.

2.

3.

4.

5.

Programmakosten: de kosten van regievoering, de huur van
deskundigheid onder andere voor second opinions en reviews, de
aanschaf van software en licenties, de ontwikkeling van opleidingen
en gebruikersinstructies en de training van programmamedewerkers.
Ontwerp- en bouwkosten: de kosten van het ontwerp van gestandaardiseerde en geïntegreerde financiële en materieellogistieke processen
en de kosten van het stapsgewijs ontwerpen, bouwen en testen van
nieuwe functionaliteiten van SAP M&F, het nieuwe informatiesysteem.
Migratiekosten: de kosten van de stapsgewijze technische en
organisatorische invoering van het nieuwe informatiesysteem in de
defensieorganisatie.
Overige kosten: de kosten die niet tot de eerste drie kostencategorieën worden gerekend. In het verleden zijn beheerkosten ten laste
van deze categorie geboekt.
De programmareserve is een voorziening om tegenvallers tijdens de
uitvoering van het programma op te vangen binnen het huidige
programmabudget.

Het ERP/M&F budget is vooralsnog onveranderd en heeft een omvang
van € 268,1 miljoen. Hiervan is tot nu toe (stand 15 september jl.) € 265,1
miljoen verplicht en € 243,6 miljoen besteed. Tabel 4 geeft per kostencategorie inzicht in de uitgavenraming volgens de vorige rapportage van
4 mei 2012, de actuele raming, de uitgaven tot en met 2011 en de
meerjarige raming tot en met 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

4

Tabel 4: budget ERP/M&F (in € miljoen)
Omschrijving

Vorige
rapportage

Actuele
raming

t/m
2011

2012

2013

2014

41,4
17,2
11,5
3,8

41,4
17,2
11,5
3,8

38,2
15,7
11,4
3,4

2,0
0,8
0,1
0,4

1,2
0,7
-

-

13,3
3,3
50,6
26,5

13,3
3,3
50,6
26,5

13,3
3,3
50,6
19,2

3,6

3,4

0,3

6,8
13,9
33,6
15,0
12,2
9,0

6,8
13,9
33,6
15,0
12,2
9,0

6,8
13,8
22,6
9,3
7,5
9,0

0,1
4,6
2,2
1,8
-

4,3
2,4
1,9
-

2,1
1,1
1,0
-

8,2
1,8

8,2
1,8
268,1

8,2

0,7
16,2
16,2
-

0,7
14,6
14,6
-

0,4
4,9
4,9
-

Programmakosten
Regievoering
Expertise en contra-expertise
Licenties
Opleiding en training
Ontwerp- en bouwkosten
Standaardisatieprojecten
High level design projecten
Kernel 1 projecten
Kernel 2 projecten
Migratiekosten
Voorbereidingsprojecten
FINAD projecten
Grondgebonden projecten
Maritieme projecten
Luchtgebonden projecten
Dataprojecten
Overig
Overige kosten
Programmareserve
Totaal deze rapportage
Totaal vorige rapportage
Verschil

268,1

232,4
232,4

Toelichting bij de tabel:
In de actuele ramingen voor ERP/M&F zijn nog niet de financiële gevolgen
verwerkt van de extra werkzaamheden die het programma SPEER voor de
reorganisaties uitvoert en de release- en migratieplanning die als gevolg
daarvan zijn veranderd.
Toelichting investeringsbudget Project Aanpassing Legacy
systemen
Dit budget is bestemd voor de kosten van het maken van tijdelijke en
permanente koppelingen tussen bestaande informatiesystemen (de
legacy systemen) en het nieuwe informatiesysteem. Het budget voor het
Project Aanpassing Legacy systemen bedraagt € 31,6 miljoen. Van het
beschikbare budget is tot nu toe (naar de stand van 15 september jl.)
€ 25,8 miljoen verplicht en € 24,8 miljoen uitgegeven.
Tabel 5: budget PALS (in € miljoen)
Omschrijving

Vorige
rapportage

Totaal deze rapportage
Totaal vorige rapportage
Verschil

31,6

Actuele
raming

t/m
2011

2012

2013

2014

31,6

23,0
23,0

4,2
4,2
-

4,2
4,2
-

0,2
0,2
-

Toelichting bij de tabel:
In de actuele ramingen voor PALS zijn nog niet de financiële gevolgen
verwerkt van de extra werkzaamheden die het programma SPEER voor de
reorganisaties uitvoert en de release- en migratieplanning die als gevolg
daarvan zijn veranderd
Toelichting Exploitatievoorbereiding ERP
De interne dienstverlening door IVENT wordt vanuit dit budget betaald. Er
zijn zes kostencategorieën:
1.

Kennisoverdracht over de kernel en over het gebruik van infrastructuur ten behoeve van ERP en het toekomstige beheer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

5

2.

3.
4.

5.

6.

Programmaondersteuning, waarbij IVENT SPEER helpt met vraagstukken over legacy systemen en de technische infrastructuur van
Defensie.
Datamigratie en -onderhoud ten behoeve van de ondersteuning door
IVENT bij dataconversie en datasynchronisatie.
Testfaciliteiten, waarbij IVENT helpt bij de besturing van het
testproces, het laden van data en het gebruik van de uitrusting voor
de test.
Landschapbeheer, waarbij IVENT met SPEER samenwerkt voor het
gebruik van techniek, voor de ontwikkeling en testen van nieuwe
versies en voor de verwerking van wijzigingsverzoeken.
ICT-infrastructuur. Dit betreft een voorziening voor de ontwikkeling
van ICT middelen.

De kosten van de exploitatievoorbereiding worden geraamd op € 120,0
miljoen. Hiervan is tot nu toe (naar de stand van 15 september jl.) € 103,7
miljoen verplicht en € 99,8 miljoen uitgegeven. Tabel 6 geeft per
kostencategorie inzicht in de raming volgens de vorige rapportage, de
actuele raming, de uitgaven tot en met 2011, de meerjarenramingen tot en
met 2014 en het verschil tussen de vorige en de actuele meerjarenramingen. De tabel bevat afrondingsverschillen.
Tabel 6: exploitatievoorbereiding ERP (in € miljoen)
Omschrijving

Kennisoverdracht
Programmaondersteuning
Datamigratie en -onderhoud
Testfaciliteiten
Landschapbeheer
ICT infrastructuur
Totaal deze rapportage
Totaal vorige rapportage
Verschil

Vorige
rapportage

Actuele
raming

t/m
2011

2012

2013

2014

10,1
12,4
14,1
25,0
54,1
4,3

10,1
12,4
14,1
25,0
54,1
4,3
120,0

6,5
8,1
11,5
16,8
40,8
3,9
87,6
87,6

1,8
1,8
1,3
4,4
8,0
0,2
17,5
17,5
-

1,8
1,8
1,3
3,8
5,3
0,2
14,2
14,2
-

0,7
0,7
0,7
-

120,0

Toelichting bij de tabel:
In de actuele ramingen voor de exploitatievoorbereiding zijn nog niet de
financiële gevolgen verwerkt van de extra werkzaamheden die het
programma SPEER voor de reorganisaties uitvoert en de release- en
migratieplanning die als gevolg daarvan zijn veranderd.
Dubbele beheerlasten
Er is sprake van dubbele beheerlasten in de periode waarin nieuwe
functionaliteiten van SAP M&F al in gebruik zijn, maar de oude informatiesystemen – de legacy systemen die door SAP worden vervangen – nog
niet zijn uitgezet. Legacy systemen worden vaak door de hele keten
gebruikt, van het onderhoudsbedrijf tot aan de operationele eenheid.
Daarom kunnen ze pas worden uitgezet als alle eenheden in de keten
gemigreerd zijn naar SAP. Vooruitlopend op die volledige migratie worden
de beheerkosten verlaagd door zo min mogelijk te wijzigen en het aantal
gebruikersautorisaties te verminderen.
Ivent inventariseert op dit moment opnieuw de planning van het uitzetten
van legacy systemen en de gevolgen daarvan voor IV plannen en
begrotingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

6

Inzet interne en externe medewerkers
Op dit moment zijn bij het programma SPEER 434 mensen betrokken, van
wie 362 defensiemedewerkers en 72 externe medewerkers. Tabel 7 geeft
per activiteit of project het aantal interne en externe medewerkers weer.
De aantallen zijn gerangschikt per defensieonderdeel, waarbij IVENT
afzonderlijk zichtbaar is gemaakt.
Tabel 7: bij SPEER betrokken medewerkers

Programmabesturing
Architectuur
Opleiding en training
Ontwerp en bouw
Grondgebonden migratie
Maritieme migratie
Luchtgebonden migratie
Datamigratie
FINAD integratie
Testfaciliteiten
Landschapbeheer
PALS
Totaal

CZSK

CLAS

CLSK

DMO

BS

IVENT

Totaal
intern

Totaal
extern

Totaal

14
14

38
17
55

16
16

37
8
4
48
17
15
14
9
152

11
9
20

3
3
12
6
3
7
29
36
6
105

51
11
42
60
40
29
33
16
9
29
36
6
362

7
4
22
23
7
9
72

58
15
42
82
63
36
42
16
9
29
36
6
434

Toelichting bij de tabel:
1. De aantallen fluctueren, afhankelijk van de voortgang van projecten.
Verschillende interne en externe medewerkers zijn in deeltijd
verbonden aan SPEER.
2. De bezetting van de programmaorganisatie (CZSK, CLAS, CLSK, DMO
en BS) is op dit moment 95 procent. De volledige vulling van de
centrale en decentrale migratieorganisaties is nodig om de reorganisaties en de migraties te kunnen uitvoeren.
3. De kosten van de externe medewerkers (72) komen ten laste van het
SPEER-budget ERP/M&F. De kosten van de medewerkers van de
bedrijfsgroep IVENT (105) komen ten laste van het SPEER-budget
voor exploitatievoorbereiding, met uitzondering van de medewerkers
van PALS (6), van wie de kosten ten laste komen van het SPEERbudget PALS. De kosten van alle andere medewerkers (362–105=257)
van SPEER komen ten laste van de reguliere begrotingsartikelen van
de defensieonderdelen.
4. Bij diverse defensieonderdelen worden tijdelijke extra mensen
vrijgemaakt voor reorganisatie- en migratieondersteuning. Dit
beloopt ruim 50 defensiemedewerkers. Ook zullen defensieonderdelen enkele specifieke capaciteiten moeten inhuren.
IV Stand van zaken programma, planning en mijlpalen
Projecten die zijn voltooid in de rapportageperiode
In de afgelopen periode is de eerste versie van kernel 2 voltooid. Deze
versie is een belangrijke mijlpaal voor het programma. De M&F kernel is
uitgebreid met een nieuwe module voor transportmanagement en nieuwe
functionaliteiten, onder andere voor bevoorrading, verwerving en
onderhoud. Met deze eerste versie van kernel 2 is er voldoende functionaliteit om vanaf magazijn tot eindgebruiker te migreren. Dit betekent dat de
materieellogistieke keten kan worden gesloten. In de volgende versies van
kernel 2 zullen functionaliteiten worden toegevoegd en verrijkt, maar de
migratie kan met deze eerste versie vol vooruit.
In de afgelopen periode zijn ook de PC-7 lesvliegtuigen en het configuratiemanagement van de kleine boven water schepen op SAP overgegaan
en is de 13e Gemechaniseerde Brigade «live» gegaan. Ook bij de DMO en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

7

het CLAS zijn afdelingen en eenheden gemigreerd. Een volledig overzicht
van de migratieresultaten volgt verderop in dit hoofdstuk.
Projecten in uitvoering
Ontwerp & Bouw
Het project Ontwerp & Bouw richt zich op het ontwerpen, bouwen en
testen van nieuwe functionaliteiten en werkt samen met de bedrijfsgroep
IVENT aan het beheer van de SAP M&F kernel. In de afgelopen periode is
de eerste nieuwe versie van kernel 2 opgeleverd. De inspanningen van de
voortbrengingsteams zijn nu gericht op de oplevering van de twee
onderhoudsversies ten behoeve van de reorganisaties en het ontwerpen
van de tweede release van kernel 2 met nieuwe functionaliteiten. Door
deze tweede nieuwbouwversie komen onder andere uitbereidingen
beschikbaar voor transportmanagement en extern verwerven en nieuwe
functies voor warehousemanagement en instandhouding.
Het projectbudget voor kernel 2 projecten bedraagt € 26,5 miljoen,
waarvan tot nu toe € 20,4 miljoen is uitgegeven.
Maritieme migratie
Het project Configuratiemanagement & Integrated Logistic Support loopt.
Het schept de voorwaarden voor de projecten Orderbesturing en Logistiek
en – uiteindelijk – het migreren van alle schepen. Beide projecten zijn
belangrijk voor de migratie van het Marinebedrijf als onderdeel van de
materieellogistieke keten van CZSK. Het configuratiemanagement van de
kleine bovenwaterschepen is inmiddels op SAP overgegaan. In de
komende periode volgen de grote bovenwaterschepen en de onderwaterschepen. De projecten Orderbesturing en Logistiek zijn begonnen met het
beschrijven van de SAP bedrijfsvoering in de nieuwe CZSK organisatie en
het identificeren en oplossen van eventuele knelpunten. Om gelijktijdig te
kunnen reorganiseren en migreren wordt de personele capaciteit van de
maritieme migratieprojecten uitgebreid en wordt een aantal medewerkers
van de CZSK organisatie vrijgemaakt voor dit doel.
Het budget voor de maritieme migratieprojecten bedraagt € 15,1 miljoen.
Hiervan is inmiddels € 10,7 miljoen besteed.
Grondgebonden migratie
In de afgelopen periode is het aantal gebruikers binnen het CLAS verder
uitgebreid en is een deel van DMO (Staf en Defensie Munitie Bedrijf)
gemigreerd naar SAP M&F. De migratie van de verwerving- en inkooporganisaties van het CDC, die in de vorige rapportage is gemeld, bleek
complexer dan verwacht. In de afgelopen periode is daarom veel
aandacht besteed aan het verbeteren van de ondersteuning van de
bedrijfsvoering van CDC. De problemen die zich bij deze migratie
voordeden werden veroorzaakt door de kwaliteit van de data, de gebroken
ketens (nog niet alle gebruikers kunnen van SAP gebruik maken), de
reorganisatie van CDC, achterstanden in de opleiding van gebruikers en
problemen rondom de invoering van contracten.
In de afgelopen periode is ook gewerkt aan de voorbereiding van de
migratie van de magazijnen van het Militair Geneeskundig Logistiek
Centrum, het Defensiebedrijf Grondgebonden Systemen en het goederentransport (als onderdeel van Transportmanagement). Ook worden
voorbereidingen getroffen om te verzekeren dat het gebruik van SAP bij
reeds gemigreerde eenheden na de reorganisatie wordt voortgezet. Net

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

8

als bij de andere ketenprojecten is gekozen voor een aanpak waarbij de
plannen van de reorganisatie en die van SPEER op elkaar aansluiten.
Het budget voor de grondgebonden migratie bedraagt € 33,6 miljoen.
Hiervan is tot nu toe € 26,2 miljoen besteed.
Luchtgebonden migratie
Sinds mei dit jaar staan de PC-7 lesvliegtuigen in SAP. Hierbij is ook de
functionaliteit extern verwerven voor het eerst in gebruik genomen in de
luchtketen. De luchtketen had in de afgelopen periode ook een primeur:
met de eerste versie van kernel 2 kwam de nieuwe functionaliteit
Statustabel en Technische Status beschikbaar. Met behulp van de
statustabel wordt allerlei operationele en technische informatie over
vliegtuigen en helikopters gerangschikt en ontstaat inzicht in de status van
de vloot. De statustabel is geïntroduceerd bij de Alouette III helikopters en
vervolgens ook uitgerold bij de NH-90 helikopters en de PC-7 lesvliegtuigen. Op dit moment wordt de migratie van de (K)DC-10 en C-130
transportvliegtuigen voorbereid en wordt vanuit het project ondersteuning geleverd bij reorganisatiewerkzaamheden.
Het budget voor de luchtgebonden migratieprojecten bedraagt € 12,2
miljoen. Hiervan is tot nu toe € 8,7 miljoen besteed.
Mijlpalenoverzicht
In 2008 vond de eerste uitrol van het nieuwe informatiesysteem plaats. Tot
nu toe zijn de volgende migraties voltooid:
06–2008 FINAD
06–2009 Hr.Ms. van Speijk
11–2009 Hr.Ms. van Amstel
03–2010 NH-90 Helikopters
04–2010 Defensie Uitleen Organisatie
11–2010 Tijdelijk Bureau Gegevensbeheer
11–2010 Artikelen Instandhoudingorganisatie
11–2010 Artikelmigratie VASLOGDOC
12–2010 Matlogpeloton Oldebroek van 320 Herstelcompagnie
12–2010 Staf KMar
12–2010 CDS
03–2011 11 LMB infanteriebataljon
03–2011 101 CIS bataljon
05–2011 Alouette III Helikopters
06–2011 Opschaling Instandhoudingorganisatie
07–2011 Mariniers Training Commando
07–2011 Opschaling KMar
11–2011 Kleine Lichte Vaartuigen
12–2011 Verwervings- en inkooporganisaties CDC
12–2011 Matlogpeloton Assen van 320 Herstelcompagnie
12–2011 Herstelpeloton B&T van 310 Herstelcompagnie
12–2011 Matlogpeloton Soesterberg van 310 Herstelcompagnie
05–2012 Matlogpeloton Amersfoort van 310 Herstelcompagnie
05–2012 Herstelpeloton 101 Geniebataljon van 320 Herstelcompagnie
05–2012 Herstelpeloton Overige Eenheden van 330 Herstelcompagnie
05–2012 1e en 3e Herstelpeloton van 11 Luchtmobiele Brigade
05–2012 DMO Basis
05–2012 PC-7 Lesvliegtuigen
07–2012 Kleine Boven Water schepen
08–2012 Staf en Stafcompagnie van 13 Gemechaniseerde Brigade
08–2012 Staf 13 Herstelcompagnie van 13 Gemechaniseerde Brigade

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

9

08–2012 17 Pantserinfanteriebataljon van 13 Gemechaniseerde Brigade
08–2012 Staf en Stafcompagnie van 43 Gemechaniseerde Brigade
08–2012 Staf 43 Herstelcompagnie van 43 Gemechaniseerde Brigade
08–2012 Herstelpeloton OVE van 43 Gemechaniseerde Brigade
08–2012 Matlogpeloton Strijpse Kampen van 330 Herstelcompagnie
08–2012 400 Geneeskundig Bataljon
08–2012 Primeurproject CLSK Statustabel en Technische Status SAP
Op dit moment maken ongeveer 3 700 medewerkers gebruik van SAP
M&F.
Tabel 8 bevat een overzicht van de resterende mijlpalen van het
programma. Tussen de haakjes staan de afwijkende mijlpaalmomenten
waarmee nog werd gerekend in de vorige rapportage.
Tabel 8: Mijlpalenoverzicht
Mijlpaal
Ontwerp en bouw:
Release 2.0.1 en 2.0.2

Release 2.1.0

Release 2.2.0

Release 2.3.0

Migratie:
Transportmanagement

Verwerving

Bevoorrading

Re-deployment beheer

Beheer gevaarlijke
stoffen
Marinebedrijf
Maritieme
migratie

Grondgebonden
migratie
Luchtgebonden
migratie
Transitie:
Voortbrenging

Toelichting

Datum gereed

De twee onderhoudsreleases ten behoeve van
de
Reorganisaties en de gewijzigde begrotingsindeling zijn gereed voor implementatie
De tweede functionele release van kernel 2 is
gereed met daarin nieuwe functionaliteiten
voor transportmanagement, extern verwerven,
vraagvoorspelling en componentenonderhoud
De derde functionele release van kernel 2 is
gereed met daarin nieuwe functionaliteiten
voor transportmanagement, management van
gevaarlijke stoffen, magazijninrichting en
vraagvoorspelling.
De vierde en laatste functionele release van
kernel 2 is gereed, met daarin bedrijfsvoeringsinformatie. Hiermee is de scope van SPEER
conform de tussenbalans 2010 afgerond. Dit is
de eerste release die zelfstandig door het JIVC
zal worden ontwikkeld.

4e kwartaal 2012

CLAS en CDC nemen als eerste Pool Asset
Management in gebruik voor hun transporteenheden
CLSK neemt als eerste de functionaliteit
Foreign Military Sales in gebruik voor Apache
en Chinook helikopters
CLSK neemt als eerste Vraagvoorspelling in
gebruik voor de NH-90, de Alouette III en de
PC-7
CDS neemt als eerste de functionaliteit
Relocation Steps in gebruik voor ondersteuning
van de relocatie
DMO neemt als eerste de functionaliteit
Environment Health & Safety in gebruik
Het Marinebedrijf neemt SAP M&F in gebruik
voor Orderbesturing en Logistiek.
Voltooiing van de technische en veranderkundige
invoering van SAP M&F bij de maritieme
eenheden
Voltooiing van de technische en veranderkundige
invoering bij de grondgebonden eenheden
Voltooiing van de technische en veranderkundige
invoering bij de luchtgebonden eenheden

2e kwartaal 2013

Ontwerpen, bouwen en beheren van functionaliteiten wordt volledig door de lijn uitgevoerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

2e kwartaal 2013

4e kwartaal 2013

3e kwartaal 2014
(1e helft 2014)

2e kwartaal 2013

2e kwartaal 2013

4e kwartaal 2013

4e kwartaal 2013
4e kwartaal 2013
(1e helft 2013)
4e kwartaal 2014

4e kwartaal 2014

4e kwartaal 2014

4e kwartaal 2013

10

Mijlpaal

Toelichting

Migratie

Invoering van SAP functionaliteiten wordt
volledig
door de lijn uitgevoerd

Datum gereed
4e kwartaal 2014

Toelichting bij deze tabel:
De laatste nieuwbouwversie van kernel 2 zal in het derde kwartaal van
2014 worden opgeleverd, in plaats van in de eerste helft van 2014, zoals in
de vorige rapportage is toegelicht. Deze vertraging is het gevolg van het
tempo van de reorganisaties en de additionele activiteiten van SPEER ten
behoeve daarvan.
V Risico’s
Ik onderken de volgende risico’s voor het programma.
1. Gelijktijdige reorganisatie en migratie. Het eerste deel van deze brief
biedt een overzicht van de maatregelen rondom het programma
SPEER waarbij ruimte is gemaakt voor de ondersteuning van de
reorganisaties die voortvloeien uit de beleidsbrief Defensie na de
kredietcrisis. De maatregelen resulteren in een complex samenstel en
een stapeling van deelwerkzaamheden voor de reorganisatie en de
invoering van SAP. Er is nadrukkelijk sprake van een overbelastingsrisico vanwege deze stapeling. De invoering van SAP bij reorganiserende eenheden kan niet beginnen voordat de nieuwe bedrijfsprocessen gereed zijn en medewerkers op de functie zitten. Door de
omvangrijke personeelswisselingen verdwijnt echter relevante kennis
en ervaring. Dit vertraagt en verzwaart de uitvoering van de SPEERprojecten en dat vergroot het risico dat de reorganisaties en de
migraties niet in de tijdspanne 2013 en 2014 worden gerealiseerd. Om
dit risico te beheersen is de intensieve betrokkenheid van de lijnorganisatie nodig, in het bijzonder op het gebied van dataschoning,
contractinvoer en opleidingen. Voorts worden de volgende maatregelen genomen:
– Toepassing van de volgende prioriteitstelling: 1) ondersteuning van
reorganisaties, 2) realiseren van migraties, 3) realiseren van
nieuwbouw, geoptimaliseerd voor gebruik in de gereorganiseerde
defensieorganisatie.
– Extra aandacht voor het wegwerken van achterstallige dataschoning en de invoering van contracten.
– In samenhang de vereenvoudiging van het voortbrengingsproces
(ontwerpen, bouwen en testen), het verkorten van de doorlooptijd
van nieuwbouwversies en het verhogen van het aantal nieuwbouwversies.
– Het aantal migraties tijdens de ondersteuning van de reorganisaties
tot halverwege 2013 ligt lager dan aanvankelijk gepland. Enkele
migraties schuiven door naar 2014 en de laatste worden naar
verwachting eind 2014 voltooid. Hiermee is het programma SPEER
met ruim een half jaar vertraagd.
– Het verlengen van de looptijd van de centrale – en decentrale
migratieorganisaties.
2. Personele capaciteit. Mede als gevolg van de reorganisatie heeft
Defensie een tekort aan personeel met deskundigheid op het gebied
van SAP en migraties. Er zijn verschillende maatregelen genomen om
de personele capaciteit voor de invoering van SAP zoveel als mogelijk
in stand te houden (zie ook het antwoord op vraag 30 in Kamerstuk 31
460 nr. 29). Deze maatregelen kunnen echter niet voorkomen dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

11

medewerkers eerder dan verwacht het programma verlaten. Het is van
belang personeel voldoende toekomstperspectief te blijven bieden.
3. Datamigratie en gegevensbeheer. Wanneer gegevens in het nieuwe
informatiesysteem of in de aan SAP gekoppelde legacy niet gereed zijn
voor gebruik, omdat ze onvolledig zijn en niet schoon genoeg,
ontstaan problemen in de bedrijfsvoering van de gemigreerde
eenheden. Betrouwbare informatievoorziening is afhankelijk van
betrouwbare data. Om het risico van onbruikbare gegevens te
beheersen is het Team Datakwaliteit opgericht. Dit team coördineert de
dataverbetering tijdens de migratie en ondersteunt en adviseert
assortimentsmanagers over de kwaliteit en integriteit van gegevens.
Het team bestaat uit ontwerpers, beleidsmedewerkers, migratiedeskundigen en medewerkers van de datamigratiestraat en het bureau
gegevensbeheer. Zo worden de kennis en ervaring op het gebied van
data geconcentreerd ingezet. De capaciteit wordt verder uitgebreid in
de slotfase van het programma SPEER zoals genoemd in de toelichting
op tabel 7.
VI Sturing en beheersing programma SPEER
De Auditdienst Defensie (ADD) heeft in de rapportageperiode onderzoeken verricht naar geautomatiseerde beheersingsmaatregelen in SAP
en de migratiemethodiek.
1. Geautomatiseerde beheersingsmaatregelen: Als onderdeel van haar
wettelijke controletaak voert de ADD audits uit naar beheersingsmaatregelen in IV-systemen. In 2012 is vastgesteld dat de geautomatiseerde beheersingsmaatregelen in de materieel-logistieke modules
van SAP op niveau zijn gebracht.
2. Migratiemethodiek: De ADD heeft onderzoek gedaan naar de
gehanteerde migratiemethodiek. Geconstateerd is dat de methodiek
in opzet voldoende waarborgen biedt voor een beheerste migratie. In
de toepassing zijn knelpunten geconstateerd. De ADD heeft aanbevolen om strak de hand te houden aan de migratiemethodiek. Die
aanbeveling is overgenomen.
VII Overige bijzonderheden
U ontvangt de volgende voortgangsrapportage in februari 2013. De
afspraken daarover zijn gemaakt in Kamerstuk 31 460 nr. 28 van 15 juni jl.
De minister van Defensie,
J. A. Henis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 460, nr. 30

12