Courtesy Vertaling

Onafhankelijk onderzoek naar de rapportageprocedure van het IPCC

Taakomschrijving

Achtergrond

Tegen het begin van de jaren tachtig van de vorige eeuw werd de wereldwijde opwarming van
de aarde in brede kringen als probleem erkend. Dit bevorderde de vraag naar kennis en
maatregelen bij regeringen, maatschappelijke organisaties, de VN en andere betrokken
partijen. Als reactie op die vraag en conform resolutie 43/53 van de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties van 6 december 1988 werd in datzelfde jaar door het
Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP) en de Wereld Meteorologische
Organisatie (WMO) het Intergouvernementele Panel inzake Klimaatverandering (IPCC)
opgericht, dat regeringen moest gaan voorzien van uitgebreide objectieve en actuele
informatie over (de gevolgen van) klimaatverandering. Het IPCC had dus aanvankelijk als
taak een uitvoerig rapport en aanbevelingen op te stellen omtrent de stand van de
wetenschappelijke kennis over klimaatverandering, de maatschappelijke en economische
gevolgen van klimaatverandering en mogelijke strategieën om hier mee om te gaan en
componenten die in een eventueel internationaal klimaatverdrag opgenomen zouden kunnen
worden.

Sinds zijn oprichting heeft het IPCC zich ontwikkeld tot een uniek wereldwijd
beoordelingsproces dat is gestoeld op bijdragen van talloze topdeskundigen met
uiteenlopende achtergronden en gezichtspunten, een robuuste trapsgewijze reviewprocedure
en solide samenwerking tussen wetenschappers en overheden. De belangrijkste
voortbrengselen van dit proces tot dusver zijn de uitvoerige rapporten over
klimaatverandering die het IPCC in 1990, 1995, 2001 en 2007 heeft uitgebracht. Die
rapporten bieden gezaghebbende informatie over belangrijke aspecten van het klimaat – zoals
de natuurwetenschappelijke uitgangspunten, de gevolgen van klimaatverandering voor
menselijke en natuurlijke systemen en de kwetsbaarheid van die systemen voor die
veranderingen, en mogelijkheden om ons aan de gevolgen van klimaatverandering aan te

1

passen of om die gevolgen te beperken – welke informatie, zonder prescriptief te zijn, grote
relevantie heeft voor de beleidsvorming.

Het IPCC bereidt zich inmiddels voor op de werkzaamheden voor zijn vijfde rapport. Volgens
de gangbare IPCC-praktijk verricht het panel, dat ten minste eenmaal per jaar op het niveau
van de regeringsvertegenwoordigers vergadert, aan het begin van iedere rapportagecyclus een
review van zijn eigen structuur en bepaalt het in overleg wat de reikwijdte en de richtpunten
moeten zijn van het volgende rapport. Over de structuur en hoofdlijnen van het vijfde rapport
is in 2009 overeenstemming bereikt. Verder worden ook de uitgangspunten en procedures van
het panel op gezette tijden aan een onderzoek onderworpen.

Gezien de betekenis van de IPCC-rapporten voor de wereldwijde en regionale beleidsvorming
en teneinde het risico en de potentiële gevolgen van fouten bij het opstellen van die rapporten
zoveel mogelijk te beperken, is het noodzakelijk de processen en procedures van het IPCC
verder te versterken om zo de wetenschappelijke geloofwaardigheid van zijn bevindingen te
kunnen blijven waarborgen. Halverwege februari 2010 heeft het IPCC-secretariaat de bij het
IPCC aangesloten regeringen voorgesteld de IPCC-processen en procedures te laten toetsen.
Dat voorstel werd door de milieuministers en regeringsdelegaties tijdens de 11 de bijeenkomst
van het Wereldwijde Milieuforum van UNEP op ministerieel niveau (Bali, 24 tot 26 februari
2010) gesteund.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties en de voorzitter van het IPCC zijn vervolgens
tot de conclusie gekomen dat het wenselijk is het IPCC-proces en de rapportageprocedures
door een onafhankelijke partij te laten onderzoeken. De oprichters van het IPCC, de Executive
Director van UNEP en de secretaris-generaal van de WMO onderschrijven deze conclusie. Zij
hebben gezamenlijk besloten deze taak toe te vertrouwen aan de InterAcademy Council
(IAC), aangezien deze instelling de gezamenlijke expertise en ervaring vertegenwoordigt van
alle nationale academies van wetenschappen wereldwijd. De IAC heeft aangegeven deze taak
op zich te willen nemen.

Verwacht wordt dat de IAC via ha ar netwerken van nationale academies bekende
deskundigen uit relevante wetenschapsgebieden zal weten aan te trekken voor het opstellen
van een verslag met aanbevelingen voor mogelijke aanpassingen van de IPCC-procedures en
eventuele overige acties en maatregelen. Op basis van die aanbevelingen kan het IPCC
2

toekomstige uitdagingen het hoofd bieden en de kwaliteit van zijn rapporten ook op de lange
termijn waarborgen. In het onderzoek dienen alle werkgroepen van het IPCC en de Task
Force aan de orde te komen, en moeten de specifieke uitdagingen geïntegreerd worden
benaderd met multidisciplinaire bijdragen va nuit onder meer de natuurwetenschappen, de
sociale wetenschappen en de economische wetenschappen.

Reikwijdte, doelstellingen en verwacht resultaat

De IAC houdt bij haar werkzaamheden rekening met de “beginselen die van toepassing zijn
op IPCC-gerelateerde activiteiten”, inclusief de Bijlagen: Bijlage A “Procedures voor het
opstellen, beoordelen, vaststellen, aannemen, goedkeuren en publiceren van de IPCCrapporten” plus aanhangsels (hierna : “IPCC-procedures”), Bijlage B “Financiële procedures
voor het IPCC” en Bijlage C “Reglement voor de verkiezing van de leden van het IPCCbureau en eventuele Task Force-bureaus”. De IAC gaat ook onderzoek verrichten naar het
beleid en de processen van het IPCC voor het toelaten van organisaties als waarnemer en naar
andere relevante richtsnoeren. Verder dient de IAC overeenstemming te bereiken omtrent
haar eigen huishoudelijk reglement en werkplan, die helder moeten aangeven hoe zij de
doelstellingen van de review denkt te gaan realiseren, inclusief de modaliteiten voor eventuele
consultatierondes.

De voorgestelde taakomschrijving voor het onderzoek is als volgt:

1.

Toetsing van de IPCC-procedures voor het opstellen van rapporten, met aandacht
voor onder meer:
•

Waarborging van en toezicht op de gegevenskwaliteit;

•

Richtsnoeren inzake de verschillende soorten literatuur die in aanmerking
komen voor opname in de IPCC-rapporten, met bijzondere aandacht voor het
gebruik van niet aan collegiale toetsing onderworpen documentatie;

•

Procedures voor de beoordeling van IPCC- materiaal door deskundigen en
overheden;

•

Verwerking van het scala va n wetenschappelijke opvattingen; en

•

Procedures voor het corrigeren van fouten die aan het licht komen nadat een
rapport is goedgekeurd, vastgesteld en aangenomen.

3

2.

Analyse van het algehele IPCC-proces, met inbegrip van de management- en
administratieve functies binnen het IPCC en van de rol van UNEP en de WMO,
het systeem van de Verenigde Naties en andere relevante betrokken partijen,
teneinde de rapportagewerkzaamheden efficiënter te maken en ervoor te zorgen dat
de IPCC-procedures consistent worden toegepast.

3.

Analyse van toepasselijke communicatiestrategieën en van de interactie tussen het
IPCC en de media, teneinde zeker te stellen dat het publiek op de hoogte blijft van
de werkzaamheden van het IPCC.

4.

Opstellen van een verslag van de hierboven genoemde consultaties, met inbegrip
van:
•

De methodologie voor het opstellen van het rapport en de maatregelen die
worden getroffen om de kwaliteit van de bevindingen te waarborgen;

•

Aanbevelingen voor wijziging van de IPCC-procedures;

•

Aanbevelingen voor versterking van het proces, de instellingen en de
managementfuncties van het IPCC;

•

Eventuele overige aanbevelingen;

•

Hoofdlijnen van een plan voor de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen.

Algemene uitgangspunten voor de werkzaamheden

1.

De IAC zal haar werkzaamheden onafhankelijk verrichten conform haar eigen
procedures voor het uitvoeren van deskundigenonderzoek. Buiten het verstrekken van
relevante informatie heeft het IPCC, de WMO noch UNEP enige toezichthoudende of
controlerende bevoegdheid ten aanzien van het onderzoeksproces.

2.

De gezamenlijke voorzitters van de IAC leggen het eind verslag voor aan het Bureau
van de secretaris-generaal van de Verenigde Naties en het IPCC-secretariaat, en
verstrekken afschriften aan de Executive Director van UNEP en de secretaris- generaal
van de WMO.

Ondersteuning van het onafhankelijk onderzoek

4

1.

De deskundigen die een bijdrage leveren aan het onderzoek doen dat onbezoldigd.

2.

UNEP en de WMO bieden op verzoek van de IAC de gezamenlijk overeengekomen
technische, secretariële en financiële ondersteuning.

Planning van het onafhankelijk onderzoek

Aangezien de organisatorische voorbereidingen voor het vijfde rapport van het IPCC
inmiddels zijn begonnen, is het van belang dat de IAC vaart maakt en haar verslag uiterlijk op
31 augustus 2010 indient, opdat er in oktober 2010 een document kan worden voorgelegd aan
de 32ste vergadering van het IPCC. Tijdige indiening van het verslag is essentieel om
regeringen de gelegenheid te bieden het nog voor de IPCC-bijeenkomst te bestuderen, zodat
ze zich kunnen voorbereiden op de besluitvorming omtrent eventuele maatregelen. Zo kunnen
de bevindingen van het onderzoek al in een vroeg stadium worden meegenomen in de vijfde
rapportagecyclus van het IPCC.

5