Jeugdbescherming en
jeugdreclassering
2017

ç

Jeugd­
bescherming en
jeugdreclassering
2017

Verklaring van tekens
Niets (blanco)
.

Een cijfer kan op logische gronden niet voorkomen
Het cijfer is onbekend, onvoldoende betrouwbaar of geheim

*

Voorlopige cijfers

**

Nader voorlopige cijfers

2017–2018

2017 tot en met 2018

2017/2018

Het gemiddelde over de jaren 2017 tot en met 2018

2017/’18
2015/’16–2017/’18

Oogstjaar, boekjaar, schooljaar enz., beginnend in 2017 en eindigend in 2018
Oogstjaar, boekjaar, enz., 2015/’16 tot en met 2017/’18
In geval van afronding kan het voorkomen dat het weergegeven
totaal niet overeenstemt met de som van de getallen.

Colofon
Uitgever

Centraal Bureau voor de Statistiek
Henri Faasdreef 312, 2492 JP Den Haag
www.cbs.nl
Prepress
CCN Creatie en visualisatie, Den Haag
Ontwerp
Edenspiekermann
Inlichtingen
Tel. 088 570 70 70
Via contactformulier: www.cbs.nl/infoservice

© Centraal Bureau voor de Statistiek, Den Haag/Heerlen/Bonaire, 2018.
Verveelvoudigen is toegestaan, mits het CBS als bron wordt vermeld.

Inhoud
Inleiding

4

1.

31 duizend jeugdbeschermingsmaatregelen

5

1.1

Aantal jeugdbeschermings­maatregelen neemt toe

6

1.2

Meer jongeren met voogdij

1.3

Meer jongeren met ondertoezichtstellingen

1.4

De meeste maatregelen duren één jaar of langer

1.5

Voogdij meestal beëindigd door bereiken meerderjarigheid

1.6

Bijna 4 procent heeft ook jeugdreclasseringsmaatregel

9

1.7

Ruim 20 duizend jongeren ook jeugdhulp met verblijf

10

1.8

Jongens iets vaker beschermd dan meisjes

1.9

Veel tieners

1.10

Jongeren met niet-westerse migratieachtergrond oververtegenwoordigd in de

7
8
8

11

11

jeugdbescherming
1.11

7

12

Jeugdbescherming vooral in Limburg en het noorden

12

2.

Jongeren in jeugdreclassering gedaald naar 6,4 duizend

2.1

Jeugdreclassering bijna altijd beëindigd volgens plan

2.2

Alleen toezicht en begeleiding duurt een jaar of langer

2.3

Vier op de tien jongeren met jeugdreclassering ontvangt ook jeugdhulp

2.4

Jongens vaker in jeugd­reclassering dan meisjes

2.5

Relatief meeste jeugdreclassering bij 15- tot en met 17-jarigen

2.6

Relatief veel jongeren met niet-westerse migratieachtergrond in jeugdreclassering

2.7

Jeugdreclassering vooral in drie grootste steden

2.8

Vaak herhaald beroep ondertoezichtstelling
Begrippenlijst

14

16
16
17

18
19
19

19

21

23

﻿ 3

Inleiding
Sinds 1 januari 2015 zijn de gemeenten verantwoordelijk voor hulp aan jongeren. Dat is
vastgelegd in de Jeugdwet. Om de gemeenten bij de uitvoering ervan te ondersteunen
is in de Jeugdwet een regeling opgenomen voor het ontsluiten van beleidsinformatie.
De beleidsinformatie betreft informatie over jeugdhulpgebruik en de inzet van
jeugdbescherming en jeugdreclassering. Jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde
instellingen verstrekken hierover gegevens aan het CBS.
In deze rapportage staan de resultaten over de verstrekte jeugdbescherming en
jeugdreclassering in 2017. De resultaten over jeugdhulp worden in een aparte rapportage
beschreven.

4

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

1.
31 duizend
jeugdbeschermings­
maatregelen

Op 31 december 2017 waren er bijna 31 duizend lopende jeugdbeschermingsmaatregelen.
In twee derde van de gevallen betrof het een vorm van ondertoezichtstelling. In een derde
van alle maatregelen ging het om een voogdijmaatregel, al dan niet voorlopig of tijdelijk
(tabel 1.0.1).
1.0.1

Jeugdbeschermingsmaatregelen, per type maatregel, 2017*
Beginstand
(1–1–2017)

Instroom

Uitstroom

Eindstand
(31–12–2017)

12 200­

11 880­

30 675­
20 270­

aantal maatregelen

Totaal

30 360­

Ondertoezichtstelling

20 145­

8 775­

8 645­

315­

1 550­

1 540­

330­

9 740­

1 595­

1 395­

9 945­

155­

275­

305­

130­

Voorlopige ondertoezichtstelling
Voogdij
Voorlopige en tijdelijke voogdij
Bron: CBS.

1.1 Aantal jeugdbeschermings­
maatregelen neemt toe
In 2017 was er een lichte stijging van het totaal aantal jeugdbeschermingsmaatregelen.
Op 31 december 2017 waren er 1 procent meer maatregelen actief dan op 1 januari van
datzelfde jaar. Het aantal ondertoezichtstellingen is met 0,7 procent gestegen. In deze
periode werden dus iets meer ondertoezichtstellingen gestart dan beëindigd (figuur 1.1.1).
Ook het aantal voogdijmaatregelen is in 2017 toegenomen, met 2 procent.
1.1.1 Aantal nieuwe en beëindigde jeugdbeschermingsmaatregelen, 2017*1)

Totaal
waarvan:
Ondertoezichtstelling
Voorlopige ondertoezichtstelling
Voogdĳ
Voorlopige voogdĳ
Tĳdelĳke voogdĳ
0
Nieuw

3

6

Beëindigd

Bron: CBS.
1)

6

Jeugdbeschermingsmaatregelen bĳ personen van 0 tot en met 17 jaar, gestart of beëindigd in 2017.

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

9

12
15
aantal maatregelen x 1 000

1.2 Meer jongeren met voogdij
In 2017 is het aantal jongeren met voogdij gestegen. Eind december 2017 gold voor 9 950
jongeren een voogdijmaatregel, terwijl dit op de laatste dag van 2016 nog 9 755 jongeren
betrof. Ook over meerdere jaren is er een stijgende trend te zien (figuur 1.2.1). Het gaat
hier uitsluitend om de reguliere voogdij. Voorlopige en tijdelijke voogdij zijn buiten
beschouwing gelaten.

1.2.1 Aantal jongeren met voogdij of ondertoezichtstelling, 2005–2017*1)2)
aantal kinderen
35 000
30 000
25 000
20 000
15 000
10 000
5 000
0

31–12
2005

31–12
2006

Voogdĳ

31–12
2007

31–12
2008

31–12
2009

31–12
2010

31–12
2011

31–12
2012

31–12
2013

31–12
2014*

30–06
2015

31–12
2015

30–06
2016

31–12
2016

30–06
2017**

31–12
2017*

Ondertoezichtstelling

Bron: Ministerie van Justitie en Veiligheid (2005 t/m 2010), CBS (2011 t/m 2017).
1)
2)

Personen van 0 tot en met 17 jaar met voogdĳ of ondertoezichtstelling, exclusief voorlopige voogdĳ, tĳdelĳke voogdĳ en voorlopige ondertoezichtstelling.
Door invoering van de Jeugdwet treedt met ingang van 2015 een methodebreuk op.

1.3 Meer jongeren met
ondertoezichtstellingen
Op 31 december 2017 waren meer jongeren onder toezicht gesteld dan op
31 december 2016. Op 31 december 2017 stonden 20 305 jongeren onder toezicht; eind
2016 bedroeg dit aantal 20 085 (figuur 1.2.1). Ook hier betreft het uitsluitend de reguliere
ondertoezichtstellingen en zijn de voorlopige ondertoezichtstellingen buiten beschouwing
gelaten.

31 duizend jeugdbeschermingsmaatregelen

7

1.4 De meeste maatregelen duren
één jaar of langer
De meeste jeugdbeschermingsmaatregelen die in 2017 werden beëindigd, duurden
één jaar of langer (7 250 maatregelen). Maar liefst 69 procent van alle reguliere
ondertoezichtstellingen en 88 procent van de reguliere voogdijmaatregelen duurde een
jaar of langer. De reguliere ondertoezichtstellingen duren met gemiddeld 964 dagen
een stuk korter dan de reguliere voogdijmaatregelen (1 836 dagen). 15 procent van
alle maatregelen duurde korter dan 3 maanden. Dit betreft voornamelijk voorlopige
ondertoezichtstellingen.

1.4.1

Duur van jeugdbeschermingsmaatregelen, per type maatregel, 2017* 1)
Duur van de maatregel
Totaal
beëindigde
maatregelen

0 tot 3
maanden

3 tot 6 maanden

6 tot 12
maanden

12 tot 36
maanden

langer dan
36 maanden

Gemiddelde
duur

aantal maatregelen

dagen

Totaal

11 880­

1 795­

545­

2 290­

4 080­

3 170­

932­

Ondertoezichtstelling

8 645­

110­

410­

2 135­

3 675­

2 310­

964­

Voorlopige
ondertoezichtstelling

1 540­

1 505­

35­

.

.

.

73­

Voogdij

1 395­

40­

25­

100­

380­

845­

1 836­

Voorlopige voogdij

285­

140­

70­

55­

15­

.

145­

Tijdelijke voogdij

20­

.

.

.

.

10­

1 597­

Bron: CBS.
1)
Jeugdbeschermingsmaatregelen bij personen van 0 tot en met 17 jaar, beëindigd in 2017.

1.5 Voogdij meestal beëindigd door
bereiken meerderjarigheid
In 2017 werden 11 880 jeugdbeschermingsmaatregelen beëindigd, waarvan 10 185
beëindigde ondertoezichtstellingen en 1 695 beëindigde voogdijmaatregelen (zie tabel
1.0.1). Ondertoezichtstellingen werden meestal beëindigd volgens plan (figuur 1.5.1). Deze
reden gold voor 6 260 beëindigde maatregelen, wat overeenkomt met ruim 61 procent van
alle in deze periode beëindigde ondertoezichtstellingen.
De meest voorkomende reden om voogdij te beëindigen, was het bereiken van
meerderjarigheid van de jongere. Dit gebeurde bij 1 225 maatregelen, zo’n 72 procent
van alle beëindigde voogdijmaatregelen (figuur 1.5.2). Naast het bereiken van
meerderjarigheid werd de voogdij ook vaak beëindigd doordat de voogdij naar een
pleegouder werd overgedragen of het gezag werd hersteld.

8

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

1.5.1 Beëindigde ondertoezichtstelling, naar reden beëindiging, 2017*1)
Bereiken meerderjarigheid jeugdige
Tussentĳdse opheffing
Niet verlengd
Beëindiging volgens plan
Gezagsbeëindigende maatregel
Overlĳden jeugdige
VOTS naar OTS
0

1 000

2 000

3 000

4 000

5 000

6 000

7 000

8 000

aantal beëindigde ondertoezichtstellingen
Bron: CBS.
1)

Ondertoezichtstellingen en voorlopige ondertoezichtstellingen, beëindigd in 2017.

1.5.2 Beëindigde voogdij, naar reden beëindiging, 2017*1)

Bereiken meerderjarigheid jeugdige

Voogdĳ naar pleegouder

Voogdĳ naar contactpersoon of burgervoogd

Herstel gezag

Overlĳden jeugdige
0

200

400

600

800

1 000

1 200

1 400

aantal beëindigde voogdĳmaatregelen
Bron: CBS.
1)

Voogdĳ, tĳdelĳke voogdĳ en voorlopige voogdĳ, beëindigd in 2017.

1.6 Bijna 4 procent heeft ook
jeugdreclasseringsmaatregel
Van alle 0- tot en met 17-jarigen die in 2017 jeugdbescherming ontvingen, liep bij
3,7 procent ook een jeugdreclasseringsmaatregel in 2017. Onder jongeren met een
ondertoezichtstelling is het percentage dat ook een jeugdreclasseringsmaatregel had hoger
dan onder jongeren met voogdij: respectievelijk 4,4 en 1,6 procent (tabel 1.6.1).
Het gaat in deze cijfers om alle jongeren die in 2017 op enig moment jeugdbescherming
ontvingen. Van hen is bepaald voor welk percentage ook een jeugdreclasseringsmaatregel
gold in dezelfde periode.

31 duizend jeugdbeschermingsmaatregelen

9

1.6.1

Samenloop van jeugdbescherming met jeugdreclassering, 2017* 1)

Totaal

waarvan kinderen
met gelijktijdig
ook jeugdreclassering

aantal jongeren

% van totaal

Jongeren met jeugdbescherming

39 410­

3­,7

Jongeren met ondertoezichtstelling 2)

29 120­

4­,4

Jongeren met voogdij 3)

11 590­

1­,6

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 17 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel in 2017.
2)
Inclusief voorlopige ondertoezichtstellingen.
3)
Inclusief tijdelijke voogdij en voorlopige voogdij.

1.7 Ruim 20 duizend jongeren ook
jeugdhulp met verblijf
In 2017 ontvingen 31 515 jongeren zowel jeugdbescherming als een vorm van jeugdhulp
(tabel 1.7.1). 20 135 van hen ontvingen ook jeugdhulp met verblijf in 2017. In deze
gevallen krijgen jongeren een jeugdbeschermingsmaatregel en ontvangen zij jeugdhulp
die mede inhoudt dat zij niet thuis verblijven.1)

1.7.1

Samenloop jeugdbescherming met jeugdhulp, 2017* 1)
Aantal jongeren

Totaal jongeren met jeugdbescherming en tegelijkertijd jeugdhulp

31 515­

Totaal jongeren met jeugdbescherming en tegelijkertijd jeugdhulp zonder verblijf

21 930­

waarvan:
Uitgevoerd door het wijk- of buurtteam

4 960­

Niet door wijk- of buurtteam: ambulante jeugdhulp op locatie van de aanbieder

14 730­

Niet door wijk- of buurtteam: daghulp op locatie van de aanbieder

1 990­

Niet door wijk- of buurtteam: jeugdhulp in het netwerk van de jeugdige

8 075­

Totaal jongeren met jeugdbescherming en tegelijkertijd jeugdhulp met verblijf

20 135­

waarvan:
Pleegzorg

13 285­

Gezinsgericht

2 375­

Gesloten plaatsing

1 630­

Overig met verblijf 2)

6 430­

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 17 jaar met een jeugdbeschermingsmaatregel én jeugdhulp in 2017. Jongeren met
meerdere hulpvormen komen meerdere malen in de tabel voor.
2)
Verblijf bij een jeugdhulpaanbieder anders dan pleegzorg, gezinsgerichte jeugdhulp of gesloten plaatsing.

1)

De jongere verblijft in deze gevallen elders. Of anders gezegd: de jongere slaapt formeel elders, niet zijnde thuis
in het eigen gezin. Dit betekent dat het hier alleen om de verblijfsvormen gaat waarbij er sprake is van een
overnachting. Ook verblijf in logeerhuizen, alleen tijdens weekenden of juist door de week, vallen onder
jeugdhulp met verblijf.

10

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

1.8 Jongens iets vaker beschermd dan
meisjes
Net iets meer jongens dan meisjes ontvingen op peildatum 31 december 2017
jeugdbescherming. In totaal ontvingen 16 120 jongens op die peildatum jeugd­
bescherming, wat overeenkomt met 0,92 procent van alle jongens van 0 tot en met 17 jaar.
Bij meisjes bedroeg dit aantal 14 590, wat gelijkstaat aan 0,88 procent van alle meisjes in
deze leeftijd (tabel 1.9.1).

1.9 Veel tieners
De groep 12- tot 18-jarigen is het ruimst vertegenwoordigd in de jeugdbescherming.
In totaal ontvingen 14 125 jongeren in deze leeftijdscategorie jeugdbescherming op
peildatum 31 december 2017, wat overeenkomt met 1,2 procent van alle jongeren in deze
leeftijdsklasse. Bij de jongere leeftijdsgroepen liggen deze aandelen lager: 0,5 procent bij
de 0- tot 4-jarigen en 0,9 procent bij de 4- tot 12-jarigen.

1.9.1

Jeugdbescherming naar demografische kenmerken van de jongere,
peildatum 31 december 2017* 1)
Totaal jongeren Totaal jongeren met
(1–1–2017) jeugdbescherming

Voorlopige en
OnderVoogdij tijdelijke voogdij toezichtstelling

Voorlopige ondertoezichtstelling

aantal jongeren

Totaal

3 404 098­

30 710­

9 950­

130­

20 305­

330­

Jongens

1 743 575­

16 120­

5 115­

65­

10 770­

175­

Meisjes

1 660 523­

14 590­

4 830­

70­

9 540­

155­

Geslacht

Leeftijd in klassen
0 tot 4 jaar

694 018­

3 210­

575­

40­

2 530­

70­

4 tot 12 jaar

1 485 552­

13 380­

3 985­

40­

9 225­

125­

12 tot 18 jaar

1 224 528­

14 125­

5 390­

50­

8 550­

135­

165­

Migratie(achtergrond)
Nederlands

2 543 159­

20 365­

6 510­

45­

13 650­

Overig westers

265 587­

2 990­

935­

25­

1 985­

45­

Niet-westers

595 352­

7 355­

2 505­

60­

4 675­

120­

Thuiswonend kind in een
tweeouder gezin

2 800 659­

5 865­

230­

10­

5 535­

95­

Thuiswonend kind in een
éénoudergezin

528 508­

12 080­

455­

45­

11 405­

175­

Overig

74 931­

12 765­

9 260­

80­

3 370­

60­

31 duizend jeugdbeschermingsmaatregelen

11

Samenstelling huishouden2)

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 17 jaar.
2)
Onder thuiswonende kinderen worden ook begrepen adoptie- en stiefkinderen, maar geen pleegkinderen.

1.10 Jongeren met niet-westerse
migratieachtergrond
oververtegenwoordigd in de
jeugdbescherming
Jongeren met niet-westerse migratieachtergrond zijn oververtegenwoordigd in de
jeugdbescherming. Van alle 0- tot 18-jarigen heeft ruim 17 procent een niet-westerse
migratieachtergrond. Van de jongeren met jeugdbescherming heeft 24 procent een
niet-westerse migratieachtergrond. Op peildatum 31 december 2017 ontvingen 7 355
jongeren met niet-westerse migratieachtergrond jeugdbescherming. Dit komt overeen
met 1,2 procent van alle jongeren met niet-westerse migratieachtergrond in Nederland.
Bij jongeren met een Nederlandse respectievelijk een westerse migratieachtergrond
bedroegen deze aandelen 0,8 en 1,1 procent.

1.11 Jeugdbescherming vooral in
Limburg en het noorden
In Limburg, de kop van Noord-Holland en Friesland wonen relatief gezien de meeste
jongeren die jeugdbescherming ontvangen.2) Ook in Rijnmond, in delen van Gelderland en
Overijssel, in Groningen en in Zeeland wonen relatief veel jongeren met jeugdbescherming
(figuur 1.11.1).
De hiervoor genoemde concentratie van jongeren met jeugdbescherming blijkt ook uit
de cijfers per jeugdzorgregio (tabel 1.11.2). In de top vijf van jeugdzorgregio’s met het
grootste aandeel jeugdbescherming staan drie Limburgse jeugdzorgregio’s. Ook de Kop
van Noord-Holland en Friesland scoren hoog. De laagst scorende regio’s liggen in Utrecht,
Noord-Holland en Zuid-Holland.

2)

12

Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie https://vng.nl/files/vng/201607_factsheet_woonplaatsbeginsel_2016.pdf

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

1.11.1 Jongeren met jeugdbescherming als percentage van het totale aantal jongeren, naar gemeente
en jeugdzorgregio, peildatum 31 december 2017*1)2)
Percentage jeugdbescherming naar gemeente
Minder dan 0,56%

Percentage jeugdbescherming naar jeugdzorgregio
Minder dan 0,68%

0,56 tot 0,72%

0,68 tot 0,85%

0,72 tot 0,91%

0,85 tot 0,91%

0,91 tot 1,14%

0,91 tot 1,02%

1,14% of meer

1,02% of meer

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 0 tot en met 17 jaar.
De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2017 en komt dus niet overeen met de peildatum van het aantal jongeren met jeugdbescherming
(31 december 2017).

1.11.2

Jeugdzorgregio's met de hoogste
en laagste aandelen jongeren met
jeugdbescherming, peildatum
31 december 2017* 1)
% van het totale aantal personen
van 0 tot en met 17 jaar 2)

Grootste aandelen
Zuid-Limburg

1­,32

Midden-Limburg Oost

1­,22

Kop van Noord-Holland

1­,22

Friesland (Fryslân)

1­,19

Noord-Limburg

1­,18

Kleinste aandelen
Haarlemmermeer

0­,5

Utrecht West

0­,57

Zuid Kennemerland

0­,6

Holland Rijnland

0­,61

Zaanstreek-Waterland

0­,61

Bron: CBS.
1)
Personen van 0 tot en met 17 jaar met jeugdbescherming.
2)
De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2017
en komt dus niet overeen met de peildatum van het aantal
jongeren met jeugdbescherming (31 december 2017).

31 duizend jeugdbeschermingsmaatregelen

13

2.
Jongeren in
jeugdreclassering
gedaald
naar 6,4 duizend

Aan het einde van 2017 was op 6 360 jongeren een jeugdreclasseringsmaatregel
van toepassing. Dit betreft personen van 12 tot en met 22 jaar met één of meerdere
jeugd­reclasseringsmaatregelen. In totaal waren op dat moment 6 425 jeugd­
reclasseringsmaatregelen van kracht. Dat zijn er 400 minder dan aan de start van het jaar.
De twee varianten van toezicht en begeleiding worden het meest toegepast. Het gaat hier
dan vooral om toezicht en begeleiding in het gedwongen kader (5 685 maatregelen op
31 december 2017). De overige vormen van jeugdreclassering worden beduidend minder
vaak ingezet. De voorbereiding gedragsbeïnvloedende maatregel komt nauwelijks meer voor
in 2017.
2.0.1

Jeugdreclasseringsmaatregelen, per type maatregel, 2017*
Beginstand
(1–1–2017)

Instroom

Uitstroom

Eindstand
(31–12–2017)

5 650­

6 050­

6 425­
5 685­

aantal maatregelen

Totaal

6 825­

waarvan:
Toezicht en begeleiding: gedwongen kader

6 080­

3 660­

4 060­

Toezicht en begeleiding: vrijwillig

565­

1 595­

1 590­

565­

Individuele trajectbegeleiding Harde Kern

90­

210­

185­

115­

Individuele trajectbegeleiding Criem

60­

160­

170­

50­

Scholings- en trainingsprogramma

.

.

.

.

Gedragsbeïnvloedende maatregel

20­

10­

25­

.

Voorbereiding gedragsbeïnvloedende maatregel

10­

15­

20­

.

Bron: CBS.

Op peildatum 31 december 2017 hadden 6 360 jongeren een jeugdreclasseringsmaatregel.
In de periode 2011–2017 is een dalende trend te zien. Tussen 30 juni 2011 en
31 december 2017 is het aantal jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel met ruim
43 procent afgenomen (figuur 2.0.2).

2.0.2 Aantal jongeren met jeugdreclasseringsmaatregelen per periode, 2011–2017*1)2)
aantal jeugdigen
12 000

10 000

8 000

6 000

4 000

2 000

0

30-6
2011

31-12
2011

30-6
2012

31-12
2012

30-6
2013

31-12
2013

30-6
2014

31-12
2014*

30-6
2015

31-12
2015

30-6
2016

31-12
2016

30-06
2017**

31-12
2017*

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 12 tot en met 22 jaar met één of meerdere jeugdreclasseringsmaatregelen.
Door invoering van de Jeugdwet treedt met ingang van 2015 een methodebreuk op.

Jongeren in jeugdreclassering gedaald naar 6,4 duizend

15

2.1 Jeugdreclassering bijna altijd
beëindigd volgens plan
Jeugdreclassering werd in 2017 in 98 procent van de gevallen beëindigd volgens plan: 5 930
van de 6 050 beëindigde maatregelen (figuur 2.1.1). De overige mogelijke redenen van
beëindiging komen nauwelijks voor.

2.1.1 Beëindigde jeugdreclassering, naar reden beëindiging, 2017*1)

Jeugdreclassering beëindigd

waarvan:

Beëindiging volgens plan

Overig2)

0

1 000

2 000

3 000

4 000

5 000

6 000

7 000

aantal maatregelen
Bron: CBS.
1)
2)

Jeugdreclasseringsmaatregelen beëindigd in 2017.
Tussentĳdse opheffing, overgang naar volwassen reclassering, overlĳden jeugdige, terugmelding, nader besluit rechter.

2.2 Alleen toezicht en begeleiding
duurt een jaar of langer
44 procent van de jeugdreclasseringsmaatregelen die in 2017 werden beëindigd, duurde
een jaar of langer (2 630 maatregelen). In vrijwel alle gevallen ging het hier om toezicht en
begeleiding in het gedwongen kader (tabel 2.2.1). Een groot deel hiervan duurde zelfs twee
jaar of langer (795 maatregelen). De meeste overige maatregelen, waaronder individuele
trajectbegeleiding, duurden korter dan een jaar. Individuele trajectbegeleiding Criem is met
gemiddeld 109 dagen de maatregel die het kortst duurt.

16

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

2.2.1

Doorlooptijd van jeugdreclasseringsmaatregelen, naar type maatregel, 2017* 1)
0 tot 3
maanden

3 tot 6
maanden

6 tot 12
maanden

12 tot 24
maanden

24 tot 36
maanden

langer dan
36 maanden

Gemiddelde
duur:

aantal maatregelen

Totaal

dagen

1 155­

1 340­

920­

1 840­

580­

215­

419­

Toezicht en begeleiding:
gedwongen kader

280­

590­

635­

1 775­

575­

210­

557­

Toezicht en begeleiding: vrijwillig

700­

595­

235­

55­

.

.

131­

Individuele trajectbegeleiding
Harde Kern

15­

130­

30­

.

.

.

192­

Individuele trajectbegeleiding
Criem

135­

20­

10­

.

.

.

109­

Overig 2)

20­

.

10­

.

.

.

315­

Bron: CBS.
1)
Jeugdreclasseringsmaatregelen die werden beëindigd in 2017.
2)
Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

2.3 Vier op de tien jongeren met
jeugdreclassering ontvangt ook
jeugdhulp
Jeugdreclassering gaat in vier op de tien gevallen gepaard met de inzet van jeugdhulp.
Van de 6 360 jongeren die op 31 december 2017 een jeugdreclasseringsmaatregel hadden,
ontving 40 procent op hetzelfde moment ook jeugdhulp, in totaal betrof dat 2 515 jongeren
(figuur 2.3.1). Het percentage was het hoogst bij individuele trajectbegeleiding Harde Kern
(45%) en het laagst bij individuele trajectbegeleiding Criem (34%).

2.3.1 Inzet jeugdhulp naar type jeugdreclasseringsmaatregel, peildatum 31 december 2017*1)
Totaal
waarvan:
Toezicht en begeleiding: gedwongen kader
Toezicht en begeleiding: vrĳwillig
Individuele trajectbegeleiding Harde Kern
Individuele trajectbegeleiding Criem
Overig2)
0

500

1 000

1 500

2 000

2 500

3 000
aantal personen

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 12 tot en met 22 jaar met een jeugdreclasseringsmaatregel op peildatum 31 december 2017 die tegelĳkertĳd jeugdhulp ontvingen.
Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

Jongeren in jeugdreclassering gedaald naar 6,4 duizend

17

2.4 Jongens vaker in jeugd­
reclassering dan meisjes
Op 31 december 2017 waren meer jeugdreclasseringsmaatregelen bij jongens dan meisjes
van kracht. Dit geldt voor ieder type jeugdreclassering. In totaal was op 5 085 jongens een
jeugdreclasseringsmaatregel van toepassing. Bij meisjes bedroeg dit aantal 1 275 (tabel
2.4.1). Ook relatief gezien komt jeugdreclassering vaker voor bij jongens dan bij meisjes,
respectievelijk bij 0,4 en 0,1 procent.

2.4.1

Jeugdreclassering naar demografische kenmerken van de jongere, peildatum
31 december 2017* 1)
Totaal Toezicht en
Individuele Individuele
Totaal
jongeren begeleiding: Toezicht en
trajecttrajectjongeren met jeugd- gedwongen begeleiding: begeleiding begeleiding
(1–1–2017) reclassering
kader
vrijwillig Harde Kern
Criem

Overig 3)

aantal jongeren

Totaal

2 268 146­

6 360­

5 690­

570­

120­

50­

10­

Jongens

1 159 354­

5 085­

4 515­

465­

115­

45­

10­

Meisjes

1 108 792­

1 275­

1 175­

105­

.

.

.

Geslacht

Leeftijd in klassen
12 tot en met 14 jaar

602 198­

230­

185­

45­

.

.

.

15 tot en met 17 jaar

622 330­

3 015­

2 620­

340­

65­

35­

.

18 tot en met 22 jaar

1 043 618­

3 115­

2 885­

185­

50­

10­

.

Migratie(achtergrond)
Nederlands

1 695 105­

2 900­

2 615­

265­

35­

.

.

Overig westers

182 241­

570­

495­

60­

15­

.

.

Niet-westers

390 800­

2 895­

2 580­

245­

65­

45­

.

Samenstelling huishouden 2)
Thuiswonend kind in een tweeoudergezin

1 524 328­

2 240­

2 000­

200­

45­

20­

.

Thuiswonend kind in een éénoudergezin

394 425­

2 795­

2 485­

275­

45­

20­

.

Overig

349 393­

1 325­

1 205­

95­

25­

10­

.

Bron: CBS.
1)
Personen van 12 tot en met 22 jaar met jeugdreclasseringsmaatregelen op peildatum 31 december 2017.
2)
Onder thuiswonende kinderen worden ook begrepen adoptie- en stiefkinderen maar geen pleegkinderen.
3)
Scholings- en trainingsprogramma en (voorbereiding) gedragsbeïnvloedende maatregel.

18

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

2.5 Relatief meeste jeugdreclassering
bij 15- tot en met 17-jarigen
De groep 15- tot en met 17-jarigen is relatief gezien het ruimst vertegenwoordigd in de
jeugdreclassering. Dit betrof 3 015 jongeren wat overeenkomt met 0,48 procent van alle
personen in deze leeftijdsklasse. Bij de 18- tot en met 22-jarigen ligt dit aandeel iets lager:
0,3 procent en bij de leeftijdscategorie 12- tot en met 14-jaar ligt dit aandeel flink lager:
0,04 procent.

2.6 Relatief veel jongeren met nietwesterse migratieachtergrond in
jeugdreclassering
Op 31 december 2017 was op 2 895 jongeren met niet-westerse migratieachtergrond
een jeugdreclasseringsmaatregel van toepassing. Dit komt overeen met 0,7 procent van
alle jongeren met niet-westerse migratieachtergrond. Daarmee is het aandeel jongeren
met jeugdreclassering in deze groep groter dan bij andere migratieachtergronden. Bij
jongeren met westerse respectievelijk Nederlandse achtergrond bedragen deze aandelen
respectievelijk 0,3 en 0,2 procent.

2.7 Jeugdreclassering vooral in drie
grootste steden
In de drie grootste steden wonen, ook relatief gezien, veel jongeren met jeugdreclassering
(figuur 2.7.1).1) Ook in het noorden van Nederland en in bepaalde regio’s in Limburg, komen
relatief veel jongeren met jeugdreclassering voor.
Deze hiervoor genoemde concentratie jongeren met jeugdreclassering blijkt ook uit de
cijfers per jeugdzorgregio (tabel 2.7.2). De jeugdzorgregio’s waartoe de drie grootste steden
behoren, staan in de top vijf met grootste aandelen jongeren met jeugdreclassering. In regio’s
rondom Utrecht wonen juist relatief weinig jongeren met een jeugdreclasseringsmaatregel.

1)

Volgens het woonplaatsbeginsel. Zie https://vng.nl/files/vng/201607_factsheet_woonplaatsbeginsel_2016.pdf

Jongeren in jeugdreclassering gedaald naar 6,4 duizend

19

2.7.1 Jongeren met jeugdreclassering als percentage van het totale aantal jongeren, naar gemeente
en arrondissement, peildatum 31 december 2017*1)2)
Percentage jeugdreclassering naar gemeente

Percentage jeugdreclassering naar arrondissement

Minder dan 0,08%

Minder dan 0,21%

0,08 tot 0,14%

0,21 tot 0,26%

0,14 tot 0,21%

0,26 tot 0,29%

0,21 tot 0,32%

0,29 tot 0,30%

0,32% of meer

0,30% of meer

Bron: CBS.
1)
2)

Personen van 12 tot en met 22 jaar met jeugdreclasseringsmaatregelen op 31 december 2017.
De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2017 en komt dus niet overeen met de peildatum van het aantal personen met jeugdreclassering
(31 december 2017).

2.7.2

Jeugdzorgregio's met de hoogste
en laagste aandelen jongeren met
jeugdreclassering, peildatum
31 december 2017* 1)
% van het totale aantal
personen van 12 tot en met
22 jaar 2)

Grootste aandelen
Rijnmond

0­,49

Amsterdam-Amstelland

0­,45

Haaglanden

0­,37

Arnhem

0­,36

Groningen

0­,35

Kleinste aandelen
Gooi en Vechtstreek

0­,12

Utrecht West

0­,15

Zuidoost Utrecht

0­,15

Zuidoost Brabant

0­,16

Midden-Limburg West

0­,16

Bron: CBS.
1)
Personen van 12 tot en met 22 jaar met jeugdreclassering.
2)
De peildatum van het totale aantal jongeren is 1 januari 2017 en
komt dus niet overeen met de peildatum van het aantal jongeren
met jeugdreclassering (31 december 2017).

20

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

2.8 Vaak herhaald beroep
ondertoezichtstelling
Van de 10 325 maatregelen van ondertoezichtstelling die in 2017 zijn gestart ging het in
11,3 procent van de maatregelen om een herhaald beroep (tabel 2.8.1) . Dat wil zeggen dat
dezelfde soort maatregel in de periode tussen 1 januari 2012 en de start van deze maatregel
ook al eens is toegepast bij dezelfde jongere. Het percentage herhaald beroep voor voogdij is
in 2017 met 2,8 procent duidelijk lager dan bij ondertoezichtstellingen en jeugdreclassering.
In 2017 ging het in 9,8 procent van de 5 650 begonnen jeugdreclasseringsmaatregelen om
een jongere die in de periode van 1 januari 2012 tot de start van deze maatregel al eerder
jeugdreclassering heeft gehad.

2.8.1

Herhaald beroep jeugdbescherming en jeugdreclassering, 2017* 1)
Totaal aantal maatregelen

Percentage herhaald beroep 2)

5 650­

9­,8

Ondertoezichtstelling

10 325­

11­,3

Voogdij

1 875­

2­,8

Totaal jeugdreclasseringsmaatregelen
Jeugdbeschermingsmaatregelen, waarvan:

Bron: CBS.
1)
Jeugdbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen gestart in 2017.
2)
Hierbij wordt teruggekeken naar de periode tussen 1 januari 2012 en de start van de maatregel.

Jongeren in jeugdreclassering gedaald naar 6,4 duizend

21

Meer informatie over jeugdbescherming en jeugdreclassering kunt u vinden op
de website van CBS:

Onderzoeksbeschrijving Beleidsinformatie Jeugd
https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/onderzoeksomschrijvingen/korteonderzoeksbeschrijvingen/beleidsinformatie-jeugd
Tabellen Jeugdzorg na 1-1-2015
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/navigatieScherm/thema?themaNr=83150

22

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

Begrippenlijst
Jeugdbeschermingsmaatregel (kinderbeschermingsmaatregel)
Conform artikel 1.1 van de Jeugdwet is een kinderbeschermingsmaatregel:
Voogdij en de voorlopige voogdij op grond van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, de
ondertoezichtstelling, bedoeld in artikel 254, eerste lid, Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
en de voorlopige ondertoezichtstelling, bedoeld in artikel 255 Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek.
Er zijn vijf verschillende jeugdbeschermingsmaatregelen. Deze zijn beschreven in de
artikelen 254 en 255 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek. Het betreft:
—— Ondertoezichtstelling
—— Voorlopige ondertoezichtstelling
—— Voogdij
—— Voorlopige voogdij
—— Tijdelijke voogdij
Duur van de jeugdbeschermingsmaatregel
De duur van een jeugdbeschermingsmaatregel is de periode tussen de aanvangsdatum
en de einddatum van de jeugdbescherming. In het volgende gedeelte worden deze twee
datums toegelicht.

Datum aanvang jeugdbeschermingsmaatregel
De datum van de eerste dag waarop de jeugdbeschermingsmaatregel geldt. De datum
is vastgelegd in de beschikking en is gelijk aan de datum van de uitspraak van de
kinderrechter.

Datum einde jeugdbeschermingsmaatregel
De datum van de laatste dag waarop de jeugdbeschermingsmaatregel geldt. De datum
waarop de jeugdbeschermingsmaatregel daadwerkelijk beëindigd is.

Jeugdreclassering
Conform artikel 1.1 van de Jeugdwet is jeugdreclassering:
Reclasseringswerkzaamheden, genoemd in artikel 77hh, eerste lid, van het Wetboek
van Strafrecht, begeleiding, genoemd in artikel 77hh, tweede lid, van dat wetboek en
begeleiding van en toezicht houden op jeugdigen die deel nemen aan een scholingsen trainingsprogramma als bedoeld in artikel 3 van de Beginselenwet justitiële jeugd­
inrichtingen, het geven van de aanwijzingen, bedoeld in artikel 12, vijfde lid, van die wet,
of de overige taken die bij of krachtens de wet aan de gecertificeerde instellingen zijn
opgedragen.
Er zijn zeven verschillende typen jeugdreclassering:
—— Toezicht en begeleiding: gedwongen kader
—— Toezicht en begeleiding: vrijwillig
—— Individuele trajectbegeleiding Harde Kern
—— Individuele trajectbegeleiding Criem (Criminaliteit in Relatie tot de Integratie van
Etnische Minderheden)
—— Scholings- en trainingsprogramma
Begrippenlijst

23

—— Gedragsbeïnvloedende maatregel
—— Voorbereiding gedragsbeïnvloedende maatregel.

Duur van de jeugdreclasseringsmaatregel
De duur van een jeugdreclasseringsmaatregel is de periode tussen de aanvangsdatum
en de einddatum van de maatregel. In het volgende gedeelte worden deze twee datums
toegelicht.

Datum aanvang jeugdreclassering
De datum van de eerste dag waarop de maatregel jeugdreclassering geldt. De datum
is vastgelegd in het document waarin het besluit tot het inzetten van de maatregel is
vastgelegd. Het gaat om de betekende beschikking die onherroepelijk is geworden.

Datum einde jeugdreclassering
De datum van de laatste dag waarop de maatregel jeugdreclassering geldt. De datum
is vastgelegd in het document waarin het besluit tot het inzetten van de maatregel is
vastgelegd.

Reden beëindiging maatregel
De reden waarom de maatregel voor de jongere is beëindigd:
Opties bij (voorlopige) ondertoezichtstelling:
—— Bereiken meerderjarigheid jeugdige
—— Tussentijdse opheffing
—— Niet verlengd/Beëindiging volgens plan
—— Gezagsbeëindigende maatregel
—— Overlijden jeugdige
—— Voorlopige OTS naar OTS
Opties bij (tijdelijke/voorlopige voogdij):
—— Bereiken meerderjarigheid jeugdige
—— Voogdij naar pleegouder
—— Voogdij naar contactpersoon oftewel burgervoogd
—— Herstel gezag
—— Overlijden jeugdige
Opties bij jeugdreclassering:
—— Beëindiging volgens plan
—— Tussentijdse opheffing
—— Overgang naar volwassenreclassering
—— Terugmelding
—— Nader besluit rechter
—— Overlijden jeugdige

Herhaald beroep
Een jeugdbeschermingsmaatregel wordt als herhaald beroep gezien, als de desbetreffende
jongere ook al in de periode van 1 januari 2012 tot de start van de maatregel een
maatregel van hetzelfde type heeft ontvangen. De volgende typen maatregel worden

24

Jeugdbescherming en jeugdreclassering 2017

daarbij onderscheiden: ondertoezichtstelling (al dan niet voorlopig) en voogdij (al
dan niet voorlopig of tijdelijk). Een voogdijmaatregel bij een jongere die eerder een
ondertoezichtstelling had (en andersom), wordt niet als herhaald beroep gezien.
Een jeugdreclasseringsmaatregel wordt als herhaald beroep gezien, als de desbetreffende
jongere ook al in de periode van 1 januari 2012 tot de start van deze maatregel een
jeugdreclasseringsmaatregel heeft ontvangen (ongeacht het type maatregel).
Als er bij de start van een nieuwe maatregel al een maatregel van hetzelfde type loopt bij
de jongere, wordt de nieuwere maatregel niet gezien als herhaald beroep, maar als een
aanvulling van of uitbreiding op de al lopende maatregel.

Jongeren in jeugdreclassering gedaald naar 6,4 duizend

25