Evaluatie parlementaire behandeling verantwoordingsstukken 2008

1. Inleiding
Op Verantwoordingsdag, de derde woensdag in mei, worden het Financieel jaarverslag van het Rijk,
de jaarverslagen van de ministeries, de rapporten van de Algemene Rekenkamer bij deze jaarverslagen
en de Algemene Verantwoordingsbrief aan de Voorzitter van de Tweede Kamer aangeboden.
Vervolgens vindt de parlementaire behandeling plaats van deze stukken.
De commissie voor de Rijksuitgaven heeft, zoals ieder jaar, een evaluatie uitgevoerd van de
parlementaire behandeling van deze stukken. Het betreft hier de parlementaire behandeling van de
verantwoordingsstukken over 2008, zoals die in de periode mei tot en met ju li 2008 heeft
plaatsgevonden in de Tweede Kamer. Deze evaluatie is gebaseerd op een analyse van de
stenografische verslagen van de overleggen tussen kabinet en Kamer over de jaarverslagen, diverse
kamerstukken1 en feitelijke waarnemingen van de medewerkers van het Bureau Onderzoek en
Rijksuitgaven (BOR), die nauw betrokken waren bij de parlementaire behandeling.
De opzet van deze evaluatie is als volgt: In hoofdstuk 2 wordt het proces rondom de verantwoording
besproken. In hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de inhoud van de verantwoording aan de hand van een
drietal onderwerpen: effecten en kosten van beleid, afrekenbaarheid van de kabinetsdoelstellingen en
beleidsconclusies. Hoofdstuk 4 gaat in op de experimentele jaarverslagen en de evaluatie eindigt met
hoofdstuk 5 over dechargeverlening. Elk hoofdstuk eindigt met conclusies.

1

Zie bijlage 1 voor gebruikte bronnen.

2. Het proces rondom de verantwoording
2.1. Verantwoordingsstukken
Op woensdag 27 mei 2009 vond Verantwoordingsdag 2009 plaats. Op deze dag bood het kabinet
officieel de verantwoordingsstukken over verslagjaar 2008 aan de Tweede Kamer aan, tegelijk met de
rapporten van de Algemene Rekenkamer. De vrijdag hiervoor, 22 mei, plaatste het kabinet deze
stukken al op internet (www.rijksbegroting.nl). De verantwoordingsstukken bestaan uit de
departementale jaarverslagen en uit de verantwoordingsbrief waarin de Minister-president namens het
kabinet - evenals vorig jaar - apart inging op de voortgang van de doelstellingen uit het
beleidsprogramma ‘Samen werken, samen leven’. 2 Op 26 mei verscheen naar aanleiding van vragen
van lid Koser Kaya (D66) een aanvulling op de verantwoordingsbrief, met een verwijzing naar website
www.regering.nl/verantwoordingsdag. 3 Op deze website is meer informatie te vinden over de meting
van de voortgang van de afzonderlijke doelen. Tevens stuurde het kabinet de Kamer een aanvullend
overzicht van het aantal ambtenaren per ministerie , naar aanleiding van vragen van het lid Blok
(VVD).4
2.2. Verantwoordingsdebat
Op donderdag 28 mei vond vervolgens het verantwoordingsdebat plaats.5
Het verantwoordingsdebat werd door alle fractievoorzitters met de minister-president en de minister
van Financiën, op basis van de gebruikelijke stukken en de aparte Verantwoordingsbrief van het
kabinet gevoerd. Met name deze brief was de basis voor de woordvoerders om het
verantwoordingsdebat te voeren, wat evenals vorig jaar bijdroeg aan meer politieke focus in het
verantwoordingsdebat.
Tijdens het debat is onder andere de motie-Pechtold c.s. aangenomen, waarin het kabinet wordt
verzocht in samenspraak met de commissie voor de Rijksuitgaven en de Algemene Rekenkamer te
komen met voorstellen om de realisatie van de kabinetsdoelstellingen beter controleerbaar en
afrekenbaar te maken en de Kamer hier voor Prinsjesdag 2009 over te informeren. 6 Het kabinet
reageerde 19 juni per brief op deze motie. Het kabinet ziet onder andere mogelijkheid voor verbetering
door de jaarlijkse tussenstappen per kabinetsdoelstelling expliciet en voor zover mogelijk per
doelstelling in de departementale jaarverslagen op te nemen.7
Naar aanleiding van de verantwoordingsbrief en het debat stuurde de commissie voor de Rijksuitgaven
de Kamer op 10 juni een brief, waarin het de Kamer ter overweging wordt gegeven om bij de
behandeling van de Voorjaarsnota 2009 aan te geven op welke onderwerpen de regering extra de
nadruk zou moeten leggen in de verantwoording over 2009. 8 Op basis van het recente
verantwoordingsdebat zou volgens de commissie voor de Rijksuitgaven gedacht kunnen worden aan
onderwerpen zoals politiesterkte, fysieke verloedering en ernstige overlast, jeugdzorg,
arbeidsmarktbe leid, kenniseconomie en duurzaamheid doelstellingen. De commissie schrijft dat verder
initiatief om te komen tot een Kameruitspraak aan de leden is. Het kabinet gaf in de reactie op de
motie-Pechtold c.s. tevens aan positief te staan tegenover de suggestie om het verantwoordingsdebat
toe te spitsen op een aantal onderwerpen; ‘Ik stel het op prijs als door de Kamer een beperkte selectie
aan onderwerpen wordt gekozen tijdens het debat over de Voorjaarsnota 2009. Om de focus te
behouden kan gedacht worden aan maximaal 2 onderwerpen geselecteerd door de Kamer en maximaal
2 door het kabinet’. 9
2

31 951, nr. 1 brief van Minister-president d.d. 15 mei 2009
Vragen mw. Koser Kaya gesteld bij de Regeling van Werkzaamheden op 20 mei 2009.
4
31 951, nr. 18, brief van Minister-president d.d. 26 mei 2009
5
Handelingen 2008-2009, nr. 89, pag. 6918-6940, 6941-7022
6
31 951, nr. 11, ingediend op 28 mei 2009, aangenomen op 2 juli 2009
7
31 951, nr. 20, reactie op de motie -Pechtold c.s. brief van minister van Financiën, 19 juni 2009
8
31 951, nr. 19, 10 juni 2009
9
31 951, nr. 20, reactie op de motie -Pechtold c.s. brief van minister van Financiën, 19 juni 2009
3

In het debat over de Voorjaarsnota 2009 is echter geen Kameruitspraak gedaan over de te kiezen
onderwerpen. De minister van Financiën heeft op 30 juni 2009, tijdens zijn beantwoording in tweede
termijn, gezegd zich te verheugen op de “inbreng van de Kamer rondom wat twee thema’s kunnen zijn
in de richting van Verantwoordingsdag volgend jaar”(Handelingen 101-8068). In vervolg daarop is
door de commissie besloten voor Prinsjesdag een concreet voorstel te doen aan de Kamer. Ook het
kabinet zal voor Prinsjesdag met een concreet voorstel komen.
2.3. Wetgevingsoverleggen en technische briefings
De wetgevingsoverleggen over de departementale jaarverslagen zijn gevoerd van 10 tot en met 2 juli
2009. In totaal zijn er 14 wetgevingsoverleggen gevoerd.
De opkomst tijdens de wetgevingsoverleggen is ten opzichte van voorgaande jaren licht gedaald: het
gemiddelde aantal leden per wetgevingsoverleg daalde van 6 in 2008 naar 5,6 in 2009, en het
gemiddelde aantal vertegenwoordigde fracties daalde van 6 naar 5,5. De gemiddelde duur van de
wetgevingsoverleg is gelijk gebleven, namelijk gemiddeld 2,6 uur.
Evenals de opkomst tijdens de wetgevingsoverleggen is ook het aantal rapporteurs kwaliteit
jaarverslag teruggelopen. Daar waar in 2007 (het startjaar voor het rapporteurschap) bijna alle
commissies nog met een rapporteur kwaliteit jaarverslag werkten, waren dat in 2008 nog acht van de
13 commissies (62%) en in 2009 nog aar zes van de 14 commissies (43%). Bij twee
wetgevingsoverleggen koos de betreffende commissie voor woordvoerders op andere thema’s. 10
De commissies met een rapporteur kwaliteit jaarverslag startten allemaal met de inbreng van deze
rapporteur. Bij hun inbreng hebben zij gebruik gemaakt van de ambtelijke notities die het Bureau
Onderzoek en Rijksuitgaven, al dan niet in samenwerking met de commissiestaf, hebben opgesteld
voor de behandeling van de 14 jaarverslagen. Dit gold in meer of mindere mate ook voor de andere
commissiele den. Het instellen van een rapporteur leidde, evenals in voorgaande jaren, over het geheel
genomen tot meer en een gestructureerde aandacht voor de kwaliteit van het jaarverslag.
Ter voorbereiding op de wetgevingsoverleggen verzorgde de Algemene Rekenkamer op verzoek van
12 commissies (niet bij EZ en Justitie) een technische briefing over hun rapport bij het jaarverslag.
Deze briefings vormden een mondelinge samenvatting van de bevindingen en conclusies van de
Rekenkamer en Kamerleden werden in de gelegenheid gesteld om aanvullende vragen te stellen aan
onderzoekers en collegeleden van de Rekenkamer. Daarnaast verzorgde ambtenaren van het ministerie
van BuiZa en van VROM op verzoek van de betreffende commissies een afzonderlijke technische
briefing over het jaarverslag.
Het aantal Rekenkamerbriefings is in de afgelopen jaren gestegen van twee in 2007, naar zes in 2008
tot 12 in 2009. Met name bij die jaarverslagen waar sprake was van onrechtmatigheden (dit jaar vier,
vorig jaar twee) en/of (ernstige) onvolkomenheden bleek een dergelijke briefing nuttig. De toename
van het aantal briefings zal deels samenhangen met de toename in onrechtmatigheden en deels met de
aandacht die de commissie van de Rijksuitgaven eraan gegeven heeft in de brief van de voorzitter aan
de commissievoorzitters en de staf nogmaals per mail.
2.4. Toezeggingen en moties
In de verschillende wetgevingsoverleggen werden door de aanwezig bewindspersonen toezeggingen
gedaan. Deze hadden voor een groot deel betrekking op bepaalde beleidsonderwerpen, waarbij
bijvoorbeeld meer informatie werd toegezegd. Er werden echter ook toezeggingen gedaan die
betrekking hadden op de verdere verbetering van de kwaliteit van de verantwoording, met name ten
aanzien van de verbetering van informatie over de kabinetsprioriteiten en het inzicht in
beleidseffecten. In bijlage 2 zijn alle toezeggingen terug te vinden.

10

Woordvoerder kwaliteit jaarverslag: BZK, OCW, VROM, EZ, LNV en VenW, woordvoerders op inhoudelijke
thema’s: WWI en VWS.

Tijdens de wetgevingsoverleggen zijn net als vorig jaar veel moties ingediend. Dit jaar zijn er 28
moties ingediend, waarvan er 13 zijn aangenomen. Vorig jaar waren dat er 27, waarvan er negen zijn
aangenomen. Van deze 13 moties hadden 3 moties (alledrie Defensie) direct betrekking op de kwaliteit
van de informatie in het jaarverslag 2008. Andere aangenomen moties raakten vaak wel thematiek die
in het jaarverslag en de gevoerde debatten aan de orde kwam, zoals het verminderen van externe
inhuur door ministeries (BZK, 31 924-VII, nr. 8), gesprekken van de Tweede Kamer met de president
van DNB (Financiën, 31 924-IXB, nr. 11), de tariefverhoging van het kadaster (VROM, 31 924-XI, nr.
9) en de beloningen van de raden van bestuur van de SVB, het UVW en het CWI (SZW, 31 924-XV,
nr. 12) (zie bijlage 2 voor alle aangenomen moties).
Tijdens het verantwoordingsdebat zijn er 15 moties ingediend, waarvan er 6 zijn aangenomen. Vorig
jaar zijn er ook 15 moties ingediend, maar werd slechts één motie aangenomen.
De al eerder (in § 0) genoemde motie-Pechtold c.s. (31 951, nr. 11), heeft betrekking op de kwaliteit
en controleerbaarheid van de verantwoording. De overige aangenomen moties zijn beleidsmatig van
aard en raken thema’s die betrekking hebben op de jaarlijkse verantwoording door het kabinet. Ze
hebben betrekking op het aantal politieagenten op straat (nr. 2), op fysieke verloedering (nr. 3), op de
ontkokering van de jeugdhulpverlening (nr. 5), op het wegnemen van belemmeringen voor zzp-ers (nr.
9) en op inspanning van het kabinet om de duurzaamheidsdoelstellingen te halen (nr. 16).
2.5. Conclusies
Het gevolgde verantwoordingsproces in 2009 kwam grotendeels overeen met het gevolgde proces in
2008. Evenals vorig jaar was er door de Verantwoordingsbrief meer politieke focus in het
verantwoordingsdebat. Ook de kwaliteit en controleerbaarheid van de verantwoording kwam daarbij
aan de orde.
De opkomst tijdens de wetgevingsoverleggen is ten opzichte van voorgaande jaren licht gedaald. Ook
het aantal commissies dat gebruik maakten van een rapporteur is gedaald; vorig jaar maakten meer dan
de helft (62%) van de commissies gebruik van een rapporteur kwaliteit jaarverslag, dit jaar was dat
minder dan de helft ( 43%). Het instellen van een rapporteur leidde, evenals in voorgaande jaren, over
het geheel genomen tot meer en een gestructureerde aandacht voor de kwaliteit van het jaarverslag.
Het aantal Rekenkamerbriefings is gestegen en het aantal ingediende moties is gelijk gebleven, al zijn
er dit jaar meer aangenomen vergeleken met vorig jaar.

3. De inhoud van de verantwoording
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de inhoud van de verantwoording 2008. Dit gebeurt aan de hand
van een drietal onderwerpen waar veel aandacht voor was: effecten en kosten van beleid (§3.1),
afrekenbaarheid van de kabinetsdoelstellingen (§3.2), en beleidsconclusies (§3.3). Het hoofdstuk
eindigt met een conclusie (§3.4).
3.1. Effecten en kosten van beleid
De 74 kabinetsdoelstellingen uit het beleidsprogramma ‘Samen werken, samen leven’ waren zowel
onderwerp in het verantwoordingsdebat op 28 mei, als in 13 van de 14 wetgevings overleggen die
daarop volgden. Voor twee aspecten was relatief veel aandacht in de debatten, namelijk het gebrek aan
inzicht in de effecten van de 74 doelstellingen en de informatie over de kosten van deze doelstellingen.
Evenals vorig jaar bieden zowel de verantwoordingsbrief als de departementale ja arverslagen nog
weinig inzicht in de bereikte effecten van beleid. Daarnaast roepen nog veel (prestatie)indicatoren in
jaarverslagen vragen op, doordat ze onduidelijk zijn. 11
Zowel in het verantwoordingsdebat als de verschillende wetgevingsoverleggen12 is hier kritiek op
geuit. Zie bijvoorbeeld enkele citaten uit het verantwoordingsdebat:
“Het kabinet werkt met prestatiedoelstellingen. Het kabinet meet helemaal niet welke maatschappelijke effecten het
bereikt met het beleid.” (Halsema, GroenLinks)
“Bij (…) tweederde van de activiteiten is wel bekend waar het geld aan uit is gegeven, maar niet of er ook iets mee
is bereikt.” (Rutte, VVD)
“Het kabinet beoordeelt zichzelf op basis van inspanning en niet op basis van resultaat” (Pechtold, D66)
“Bovendien geeft de verantwoordingsbrief wel inzicht in de geleverde prestaties en genomen maatregelen, maar
wordt er weinig inzicht geboden in de effecten.” (Van der Vlies, SGP).

En een citaat uit het wetgevingsoverleg van EZ:
“In zijn algemeenheid kan gezegd worden dat de vraag naar de beleidseffecten nog steeds onvoldoende
beantwoord wordt en dat is voor iedere fractie hier aan tafel een gemis.” (Smeets, PvdA, rapporteur kwaliteit
jaarverslag, wetgevingsoverleg EZ, 31 924 XIII, nr. 10).

Bij EZ is het zicht op effecten van het beleid van het ministerie zelfs afgenomen ten opzichte van
vorig jaar en maken kengetallen in plaats van effectindicatoren de verantwoording vrijblijvender.
Een belangrijke oorzaak voor het gebrek aan inzicht in (maatschappelijke) effecten van beleid, ligt in
het feit dat het kabinet in het beleidsprogramma ongeveer tweederde van de doelstellingen
geformuleerd heeft als prestatiedoelstellingen. Dat houdt in dat het bereiken van de doelstelling wordt
bepaald door het leveren van een prestatie, ongeacht de mate waarin die prestatie een
(maatschappelijk) effect sorteert. Prestatiedoelstellingen kenmerken zich door het gebruik van
actiegerichte termen als: ‘bijdragen’, ‘stimuleren’ en ‘bevorderen’. Ongeveer een derde van de
doelstellingen zijn effectdoelstellingen, waarin het te bereiken effect wordt geformuleerd. De grote
hoeveelheid aan prestatiedoelstellingen draagt niet bij aan de meetbaarheid van en het inzicht in de
effecten van het gevoerde beleid.
In reactie op de kritiek die geuit is tijdens het verantwoordingsdebat over het gebrek aan informatie
over de effecten van beleid gaf het kabinet (Bos en Balkenende) aan dat de Kamer meer informatie

11

Bijvoorbeeld bij de wetgevingsoverleggen over de jaarverslagen 2008 van OCW, Justitie, DEF en BZK
Bijvoorbeeld bij de wetgevingsoverleggen over de jaarverslagen 2008 van Financiën, VW, VWS, SZW, LNV,
VROM, WWI en BuiZa.
12

heeft gekregen, waaronder informatie waar zij niet zo veel mee kan omdat het kabinet die informatie
niet concreter kan maken.
Het kabinet is van mening dat het verscherpen van de meetbaarheid van doelstellingen kan bijdragen
aan beter inzicht in effectiviteit, maar dat dit niet moet doorslaan. Als voor honderd procent de
doelstellingen meetbaar en kwantif iceerbaar moeten zijn, kan dit volgens het kabinet namelijk leiden
tot een verschraling van de doelstellingen en hiermee tot een verschraling van het debat.
Ondanks deze terughoudende reactie van het kabinet is de Kamer van mening dat het kabinet de
realisatie van de kabinetsdoelstellingen beter controleerbaar en afrekenbaar moet maken, zoals
beschreven in de aangenomen motie -Pechtold c.s.
Een instrument dat meer inzicht kan bieden in de effecten van gevoerd beleid is de
beleidsdoorlichting. 13 Het blijkt echter dat ministeries er ook met beleidsdoorlichtingen nog niet altijd
in slagen inzicht te bieden in de effecten van beleid. Tijdens het wetgevingsoverleg over het
jaarverslag van EZ was bijvoorbeeld de conclusie dat beleidsdoorlichtingen tot nu toe nog geen
oplossing blijken te zijn voor het gebrek aan effectindicatoren. De rapporteur, mevrouw Smeets
(PvdA), zei daarover het volgende:
‘’Ook de beleidsdoorlichtingen – de evaluaties op het niveau van de operationele doelen – zouden gericht moeten
zijn op de beleidseffecten, maar ook deze evaluaties bieden geen uitkomst. Wat gaat de minister doen om in de
volgende beleidsdoorlichtingen en in de daaronder liggende evaluatieonderzoeken de effectiviteitsvraag centraal te
stellen en op die manier de Kamer inzicht te geven in de resultaten van het beleid?’’ (Smeets, PvdA, rapporteur
kwaliteit jaarverslag, wetgevingsoverleg EZ, 31 924 XIII, nr. 10).

Ook uit de tussenevaluatie die de minister van Financiën in 2008 heeft laten uitvoeren door Aarts de
Jong Wilms Goudriaan Public Economics (APE) blijkt dat het instrument beleidsdoorlichting nog niet
heeft geleid tot substantiële verbeteringen van de kwaliteit van de evaluatieonderzoeken (31308, nr.5).
Een punt van kritiek dat niet zozeer in het verantwoordingsdebat aan de orde kwam, maar vaker in de
wetgevingsoverleggen, had betrekking op de kosten van de 74 doelstellingen; niet in alle jaarverslagen
wordt inzicht gegeven in de integrale kosten van de kabinetsdoelstellingen. Hoewel hierover geen
concrete afspreken bestaan tussen Kamer en Kabinet, had een aantal Kamerleden hier wel kritiek op.
Zie bijvoorbeeld de inbreng van het lid Boekestijn (VVD) bij het wetgevingsoverleg over het
jaarverslag 2008 van BuiZa :
“Ook stelt de Algemene Rekenkamer vast dat op basis van het jaarverslag geen exact inzicht is te verkrijgen in de
exacte uitgaven die in 2008 gedaan zijn voor de realisatie van de afzonderlijke kabinetsdoelstellingen. Het
budgetrecht van de Kamer komt hierdoor in het luchtledige te hangen. Wat doen de ministers om dit te
verbeteren?” Reactie minister van Buitenlandse Zaken: “Wij zullen, mede op basis van een aanbeveling van de
Algemene Rekenkamer, eraan werken de aansluiting van doelen en middelen weer te geven en proberen
inzichtelijker te maken hoeveel geld er ten behoeve van de beleidsdoelen wordt uitgegeven. Ik heb zo-even al
aangegeven hoe complex en onderling verweven de zaken zijn. Er zijn in die zin grenzen aan de mogelijkheden.”
(31 324 V, nr. 11).

Het jaarverslag van VWS is daarentegen een positieve uitzondering, in dit jaarverslag is een
'Financieel overzicht kabinetsdoelstellingen' opgenomen, waarin de relatie is weergegeven tussen
kabinetsdoelstelling, beleidsartikel/operationele doelstelling en financieel belang.
3.2. Afrekenbaarheid van kabinetsdoelstellingen
Door het gebrek aan inzicht in effecten en kosten van beleid kan de Kamer haar controlerende taak ten
aanzien van het kabinetsprogramma niet goed uitoefenen. Hetzelfde geldt voor het uitvoeren van het
13

Een beleidsdoorlichting is een ex post evaluatie van beleid gericht op de realisatie van de algemene of
operationele doelstellingen van een begrotingsartikel, zie ook de ministeriële Regeling periodiek
evaluatieonderzoek en beleidsinformatie (RPE) 2006, Staatscourant 28 april 2006, nr. 83 / pag. 141.

budgetrecht. Vorig jaar was dit al een punt van zorg voor verschillende fracties tijdens het
verantwoordingsdebat.14 Ook dit jaar kwam dit punt van zorg terug, bijvoorbeeld:
“Het is bijvoorbeeld opvallend dat de Algemene Rekenkamer zegt dat zij er geen idee van heeft of het kabinet [met
de informatie over de 74 doelstellingen] een juiste voorstelling van zaken geeft (…)Als de Algemene Rekenkamer
dat al niet kan, heeft de Tweede Kamer te maken met - ik citeer de president van de Algemene Rekenkamer - een
ernstige aantasting van het budgetrecht van het parlement (Van der Vlies, SGP, Verantwoordingsdebat 28 mei
2009).
“Het kabinet (…) stelt dat het met 82% van zijn doelen op koers ligt. Los van het feit dat dit niet te controleren is
zoals ook de Algemene Rekenkamerstelt, wordt ook de nodige propaganda bedreven.” (Kant, SP,
Verantwoordingsdebat 28 mei 2009).

De oplossing wordt gezocht in het zichtbaar maken van tussenstappen en de koppeling tussen 74
doelstellingen de beleidsartikelen, zoals voorgesteld in de motie -Pechtold:
“Wij hebben nu einddoelen voor 2011. Zouden wij, om Verantwoordingsdag 2009 volgend jaar tot een groter
succes te maken, niet ook de tussenstappen moeten kunnen zien? Dus niet alleen, even voor het gemak, hoeveel
gestolen fietsen in 2011, maar ook: waar staan wij dan in 2009, 2010 en 2011?” (Pechtold, D66,
Verantwoordingsdebat 28 mei 2009)
“De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende dat het kabinet controleerbaar en afrekenbaar wil zijn op de
doelstellingen uit het Beleidsprogramma 2007-2011; overwegende dat de Algemene Rekenkamer en het Bureau
Onderzoek en Rijksuitgaven de voortgang op deze doelstellingen niet konden verifiëren; overwegende dat er een
link moet zijn tussen de begroting en de verantwoordingsbrief verzoekt de regering, in samenspraak met de
commissie voor de Rijksuitgaven en de Algemene Rekenkamer te komen met voorstellen om de realisatie van de
kabinetsdoelstellingen beter controleerbaar en afrekenbaar te maken en de Kamer hier voor Prinsjesdag 2009 over
te informeren.” Motie-Pechtold, voorgesteld door de leden Pechtold (D66), Rutte (VVD), Van Geel (CDA), Hamer
(PvdA), Slob (CU), Thieme (PvdD), Van der Vlies (SGP) en Verdonk (Verdonk) bij het Verantwoordingsdebat 28
mei 2009.

Het kabinet gaf in reactie op de ingediende motie -Pechtold aan bereid te zijn om in overleg te treden
met de Kamer. Met betrekking tot de koppeling tussen de 74 doelstellingen en de doelstellingen bij de
beleidsartikelen in de departementale jaarverslagen wees het kabinet er tijdens het
verantwoordingsdebat wel op dat de 74 kabinetsdoelen meer integraal15 zijn dan begrotingsartikelen en
dat koppeling tussen beiden dus niet altijd mogelijk en zinvol is. Overigens bleek tijdens de
wetgevingsoverleggen dat in een aantal departementale jaarverslagen de aansluiting tussen de 74
kabinetsdoelstellingen en de beleidsartikelen/operationele doelstellingen is verbeterd, doordat een
tabel is opgenomen die de relatie tussen beiden inzichtelijk maakt (bv. OCW en VROM).
Een andere veelbesproken oplossingsrichting om de controleerbaarheid van de 74-doelstellingen te
verbeteren is om deze te laten controleren door de Algemene Rekenkamer. Hier is het kabinet om
verschillende redenen echter geen voorstander van, zo gaf minister Bos aan tijdens het
verantwoordingsdebat:
“Als wij die kant opgaan, wil ik niettemin voor het volgende waarschuwen. Ten eerste, als de Kamer meent dat een
van de problemen van dit debat is dat het onvoldoende politiek is of de afgelopen jaren onvoldoende politiek is
geweest, dan is het de vraag of het van deze suggestie politieker wordt. Ten tweede, het is ook de vraag of wij door
het combineren van het Algemene Rekenkamerachtige oordeel over begrotingsartikelen met het type oordeel dat
14

Zie evaluatie vorig jaar. Kamerstukken II, 31 456, nrs. 1-2: “Meer samenhang nodig in uitwerking
kabinetsplannen.”
15
Dat zijn beleidsdoelstellingen waarbij allerlei interventies via verschillende
begrotingen tot stand komen. Bijvoorbeeld het terugbrengen van het aantal fietsdiefstallen.

wij over beleidsdoelen zouden willen geven, niet weer doelstellingen vooral heel kwantificeerbaar en meetbaar
proberen te maken en daarmee wellicht meer kwalitatieve dimensies uit het oog verliezen. Dat zou ik een verarming
vinden. Ten derde – dat is misschien wel het moeilijkste argument in deze discussie – moeten wij ons realiseren dat
wij ons van sommige doelstellingen van het kabinetsbeleid moeten afvragen of het ooit mogelijk is om één-op- één
de relatie tussen onze eigen inspanning en de maatschappelijke uitkomst daarvan exact te bepalen. Bij sommige
beleidsinspanningen is dat mogelijk, bij andere is het redelijk om te veronderstellen dat wat het kabinet doet maar
een van de factoren is die uiteindelijk de maatschappelijke uitkomst bepalen. Het is dan ook redelijker om het
kabinet op de inspanning te beoordelen dan op de maatschappelijke uitkomst.” (Bos, Verantwoordingsdebat 28 mei
2009).

3.3. De beleidsconclusies
Een zichtbare verbetering is dat een aantal jaarverslagen, waar vorig jaar de beleidsconclusies nog
ontbraken, dit jaar wel beleidsconclusies zijn opgenomen zoals bedoeld in de motie -Vendrik 16 of dat
deze een prominentere plaats hebben gekregen (bijv. BuiZa, OCW, VWS en VW). Hierdoor ontstaat
een toenemende politieke focus in de jaarverslagen.
Overigens geldt dit meestal alleen voor het beleidsverslag en ontbreken in de artikelsgewijze
toelichting nog wel beleidsconclusies (bv. Financiën). Er zijn ook jaarverslagen, zoals het jaarverslag
van Justitie, waarin – net als in het jaarverslag 2006 en 2007- nagenoeg geen beleidsconclusie is
opgenomen. Op de inhoud van de beleidsconclusies was bij de meeste jaarverslagen nog veel aan te
merken. Bijvoorbeeld dat deze niet het niveau van een feitelijke samenvatting ontstijgen17 , dat de
conclusie is dat men “op koers ligt” terwijl inzicht in doelrealisatie ontbreekt en alleen de acties die in
2008 zijn ondernemen worden opgesomd of dat de beleidsconclusies concreter geformuleerd kunnen
worden.18 Zie bijvoorbeeld een aantal kritische opmerkingen van Kamerleden hierover:
“Als wij de beleidsconclusies naast elkaar leggen, valt op dat hij maar liefst twaalf maal concludeert dat het beleid
of het project op koers ligt. Soms trekt hij deze conclusie ook wanneer er over de realisatie van de doelstelling nog
geen informatie voorhanden is. Om een voorbeeld te geven: bij kabinetsdoelstelling 14, versterken van innovatief
vermogen van de Nederlandse economie, stelt hij dat de voortgang op koers ligt. Uit het jaarverslag blijkt
geenszins in hoeverre de economie daadwerkelijk is versterkt.” (Bochove, CDA, rapporteur kwaliteit jaarverslag,
wetgevingsoverleg OCW, 31 924 VIII, nr. 10).
“In algemene zin kan worden geconcludeerd dat de beleidsconclusies erg mager zijn. De minister benut daarmee
niet de mogelijkheden om structureler vooruit te blikken vanuit de opgedane ervaringen en het
jaarverslag dus te gebruiken voor óf het intensiveren óf het heroverwegen van het beleid.” (Smeets, PvdA,
rapporteur kwaliteit jaarverslag, wetgevingsoverleg EZ, 31 924 XIII, nr. 10).

3.4. Conclusies
Zowel in het verantwoordingsdebat als in de wetgevingsoverleggen is veel aandacht besteed aan het de
effecten en kosten van beleid, de afrekenbaarheid van de kabinetsdoelstellingen en beleidsconclusies.
Kamerleden hebben de nodige kritiek geuit op deze drie thema’s. Zo zijn in veel gevallen de effecten
en kosten van beleid nog steeds niet inzichtelijk, de kabinetsdoelstellingen nog steeds niet afrekenbaar
en hoewel er wel meer jaarverslagen zijn met beleidsconclusies, is op de inhoud hiervan nog veel aan
te merken. Deze drie thema’s zijn bovendien hardnekkig. Ook vorig jaar waren het juist deze
onderwerpen waar Kamerleden kritiek op hadden. De motie -Pechtold en de reactie van het kabinet

16

Kamerstuk 28380, nr. 81. In deze (in 2002!) Kamerbreed gesteunde motie staat: “verzoekt de regering vanaf
volgend jaar in de verantwoordingsstukken aan te geven wat de beleidsconclusies zijn per departementale
verantwoording en in het jaarverslag aan te geven wat de rijksbrede beleidsmatige conclusie is naar aanleiding
van de verantwoordingsgegevens.”
17
Bijvoorbeeld bij de wetgevingsoverleggen over de jaarverslagen 2008 Financiën, Defensie, EZ
18
Bijvoorbeeld bij de wetgevingsoverleggen over de jaarverslagen 2008 van OCW, WWI, BZK, SZW, VWS,
LNV, VROM

hierop lijken een goede aanzet te bieden om de controleerbaarheid van de kabinetsdoelstellingen te
verbeteren.

4. Experimentele jaarverslagen
Zes departementale jaarverslagen zijn opgezet via een andere indeling dan de overige jaarverslagen,
volgens het al langer lopende experiment Verbetering verantwoording en begroting. In verschillende
wetgevingsoverleggen kwamen de experimentele jaarverslagen aan de orde. In dit hoofdstuk geven we
weer wat tijdens deze overleggen is besproken met betrekking tot het experiment, zodat dit
meegenomen kan worden in de evaluatie die in 2010 zal plaatsvinden. Eerst wordt toegelicht wat het
experiment inhoud (§4.1) en vervolgens hoe de experimentele jaarverslagen zijn beoordeeld in de
wetgevingsoverleggen (§4.2). Het hoofdstuk eindigt met een conclusie (§4.3).
4.1. Verbetering verantwoording en begroting
Vorig jaar heeft de Kamer afspraken gemaakt met het kabinet, in het kader van de verdere verbetering
van de begroting- en verantwoordingcyclus.19 Onderdeel van deze afspraken is dat er een experiment
Verbetering verantwoording en begroting wordt uitgevoerd onder regie van de minister van Financiën.
Het doel is de jaarverslagen en begrotingen meer verdieping en politieke relevantie te geven en een
nieuwe impuls te geven aan het begrotings- en verantwoordingsproces. In de beleidsagenda’s en verslagen van de afzonderlijke ministeries wordt meer verdieping gegeven aan de kabinetsprioriteiten,
zodat het verantwoordingsdebat op hoofdlijnen gevoerd kan worden. Aan het experiment met de
jaarverslagen doen sinds verantwoordingsjaar 2007 LNV, BuiZa en VWS mee. Met ingang van
verantwoordingsjaar 2008 is het experiment uitgebreid met VROM, WWI en Jeugd en Gezin. Het
experiment zal worden afgerond met de jaarverslagen 2009 en de evaluatie zal in 2010 plaatsvinden
(zie o.a. 31 031, nr. 23).20
In de experimentele jaarverslagen worden de resultaten van het beleid alleen in het beleidsverslag van
het jaarverslag behandeld en niet zoals voorheen in de afzonderlijke artikelsgewijze toelichtingen.
Bovendien wordt alleen actief gerapporteerd over de beleidsdoelstellingen uit het kabinetsprogramma
en eventueel, enkele andere beleidsprioriteiten. In de artikelgewijze toelichting staan uitsluitend nog
de financiële realisaties. Tegenover het verlies aan informatie staat dat het de bedoeling is in het
beleidsverslag meer informatie over de bereikte resultaten van de 74 kabinetsdoelstellingen op te
nemen dan voorheen het geval was en dat duidelijke beleidsconclusies worden getrokken. Uit het
rapport Rijk verantwoord 2008 van de Algemene Rekenkamer blijkt echter dat de Algemene
Rekenkamer bedenkingen heeft bij de uitwerking van het experiment, omdat daardoor nog maar een
beperkt deel van de totale uitgaven met beleidsinformatie wordt toegelicht. Ook wees de Rekenkamer
erop dat als gevolg van het experiment geen volledige aansluiting meer is tussen begroting en
verantwoording doordat in de beleidsartikelen in het jaarverslag geen beleidsinformatie wordt
verstrekt. De Tweede Kamer kan volgens de Rekenkamer in de verantwoording dus niet langer zien of
alle in de begroting beoogde doelen en prestaties zijn gerealiseerd. Verder zet de Rekenkamer
vraagtekens bij de concreetheid van beleidsconclusies (Algemene Rekenkamer, 2009, p. 48-49). 21
4.2. Beoordeling experimentele jaarverslagen
In drie van de zes wetgevingsoverleggen over experimentele jaarverslagen werden de kritische
opmerkingen van de Algemene Rekenkamer door Kamerleden bevestigd (BuiZa, VROM en WWI),
zie bijvoorbeeld onderstaande citaten:

BuiZa

19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 31 308 nrs. 3-4.
Brief van de Algemene Rekenkamer aan de Voorzitter van de Tweede Kamer. 26 januari 2009.
21
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 924, nr. 2.
20

Ferrier (CDA): “Het ministerie van Buitenlandse Zaken doet mee aan een experiment om het
verantwoordingsproces meer politieke focus te geven, waarbij er niet in detail wordt ingegaan op alle resultaten en
doelen. De CDA-fractie is niet geheel ingenomen met de uitwerking hiervan. Verantwoording is moeilijker te
controleren omdat minder inzichtelijk wordt gemaakt waar de middelen naartoe zijn gegaan. Nu wordt alleen
melding gemaakt van behaalde resultaten, maar mijn fractie zou ook graag inzicht hebben in niet-behaalde
resultaten.”(wetgevingsoverleg BuiZa 31924 V, nr. 11).
VROM
Linhard (PvdA, rapporteur kwaliteit jaarverslag): “Door de experimentele opzet van het VROM-jaarverslag
ontbreekt informatie over prestaties en doelrealisatie voor alle beleidsartikelen. De Kamer kan dus niet inzien of
alle doelen en prestaties uit de begroting zijn gerealiseerd. Ook voor de beleidsprioriteiten is in het jaarverslag
minder informatie beschikbaar dan in de begroting.”
Van Leeuwen (SP): “Vanwege de experimentele opzet van het jaarverslag kan de Kamer niet zien of alle doelen en
prestaties uit de begroting zijn gerealiseerd. In vergelijking met voorgaande jaren is er sprake van achteruitgang in
plaats van vooruitgang.”
Reactie minister voor VROM, Cramer: “Wij hebben in het kader van de jaarverslaglegging een experimentele
status. Daarom rapporteren wij voor nu over een deel van het geheel. Wat de ontwerpbegroting betreft, daar zit
alles in. Ik vind het jammer dat de Rekenkamer ons op grond daarvan niet heeft willen beoordelen.”
(wetgevingsoverleg VROM 31924 XI, nr. 13).
WWI
Van der Burg (VVD): “Eigenlijk constateert de Algemene Rekenkamer dat dit experiment in het algemeen niet zo
heel erg goed uitpakt, en zeker niet voor WWI (…) Het gevolg van dat alles is dat de Tweede Kamer eigenlijk niet
de mogelijkheid heeft om haar controlerende taak goed uit te oefenen. Dat is een buitengewoon ernstige zaak.”
- SP (Karabulut) “Eén oorzaak van het ontbreken van informatie is mijns inziens dat een en ander een
experimenteel karakter heeft. Daardoor komt bepaalde beleidsinformatie die wel in de begroting staat, niet terug in
het jaarverslag.”
- Reactie minister voor WWI, van der Laan: “Door de experimentele opzet van het jaarverslag voor WWI heeft de
Kamer niet over alle beleidsartikelen informatie gekregen met betrekking tot de behaalde resultaten. Ik streef
continu naar een verbetering van de begroting en van de jaarverslagen. Ik heb in de begroting 2009 een duidelijke
verbeterslag kunnen doorvoeren. De Kamer zal daarvan de resultaten terugvinden in het jaarverslag 2009. Ook
voor de begroting 2010 wordt een verdere verbeterslag doorgevoerd.” (wetgevingsoverleg WWI, 31 924 XVIII, nr.
9).

In de andere drie wetgevingsoverleggen brachten Kamerleden de experimentele status van de
jaarverslagen niet als thema naar voren (LNV, VWS en Jeugd en Gezin).
4.3. Conclusie
Zes departementale jaarverslagen zijn opgezet via een andere indeling dan de overige jaarverslagen,
volgens het al langer lopende experiment Verbetering verantwoording en begroting. De
experimentjaarverslagen wijken van de andere verslagen af doordat ze geen beleidsinformatie meer
bieden over de beleidsartikelen die niet tot prioriteit zijn bestempeld.
Het jaarverslag en het debat hierover zouden hierdoor meer focus moeten krijgen. Tot dusver
constateert zowel de Kamer als de Algemene Rekenkamer dat het experiment Verbetering
verantwoording en begroting nog niet de gewenste uitwerking heeft. Hoewel dus in herent aan het
experiment, wordt met name het verlies aan beleidsinformatie op artikelniveau als achteruitgang
ervaren, terwijl daar ten opzichte van de reguliere jaarverslagen vooralsnog geen noemenswaardige
verbetering in de informatie over de kabinetsprioriteiten tegenover staat. In 2010 zal het experiment
geëvalueerd worden.

5. Dechargeverlening
Nieuw dit jaar was dat expliciet aandacht is besteed aan decharge-verlening. Decharge-verlening was
de afgelopen jaren een formaliteit. Doordat dit jaar vrijwel alle commissies de dechargeverlening

expliciet aan de orde hebben gesteld, en hieraan in sommige gevallen (bijv. VROM en WWI) ook
voorwaarden hebben verbonden, heeft dechargeverlening meer politiek gewicht gekregen. De
commissie voor de Rijksuitgaven acht dit van groot belang in het licht van de controlerende taak van
de Kamer.
Op basis van de oordelen van de vaste en algemene commissie s over het gevoerde financieel beheer
heeft de commissie voor de Rijksuitgaven de Voorzitter geadviseerd om aan alle ministers decharge te
verlenen. 22 De Kamer heeft dit advies gevolgd.
Bij haar advies over dechargeverlening heeft de commissie voor de Rijksuitgaven aangegeven dat de
wijze waarop de dechargeverlening tot stand is gekomen onderdeel uit zal maken van deze evaluatie.
In dit hoofdstuk wordt daaraan tegemoet gekomen.
5.1. Aanpak dechargeverlening
Ter voorbereiding op de oordeelsvorming over de dechargeverlening heeft de commissie voor de
Rijksuitgaven een brief gestuurd aan de leden van de vaste en algemene commissies. Op verzoek van
de commissie voor de Rijksuitgaven heeft het BOR vervolgens in haar notities bij de jaarverslagen en
desgevraagd in de procedurevergaderingen van de commissies nog een en ander nader toegelicht.
Kern van de toelichtingen:
‘De leden van de vaste commissies bepalen zelf - door middel van het al dan niet indienen van moties - of zij
dechargeverlening ter discussie stellen.
Er zijn in beginsel vijf mogelijkheden om de oordeelsvorming inzake het financieel beheer in te vatten, oplopend
in zwaarte:
1. Geen bezwaren tegen dechargeverlening
2. (Reguliere) motie met eisen
3. Motie voor dechargeverlening met eisen
4. Motie voor opschorten dechargeverlening totdat is voldaan aan eisen
5. Motie tot onthouden dechargeverlening (kan worden opgevat als motie van wantrouwen)
De eerste drie mogelijkheden houden in dat decharge feitelijk wordt verleend, al dan niet met aanvullende eisen
en variërend in gewicht.
De commissies zijn per brief verzocht de commissie voor de Rijksuitgaven op de hoogte te stellen van de
uitkomst. De inhoud hiervan kan door de commissie op verschillende manieren worden vastgesteld, bijvoorbeeld
in een derde termijn of een extra procedurevergadering aansluitend op het wetgevingsoverleg.’

In de praktijk kan worden vastgesteld dat sprake was van enige onwennigheid met het fenomeen
dechargeverlening en van variëteit in de wijze waarop de commissies hieraan invulling hebben
gegeven. In sommige gevallen resulteerde dit in uitspraken die formeel niet binnen het commissie domein vallen: enkele commissies gaven in wetgevingsoverleggen aan dat zij decharge verleenden aan
de minister voor het gevoerde financieel beheer, terwijl de formele decharge pas aan het eind van de
cyclus plenair door de Kamer als geheel wordt verleend.
Vier commissies kwamen tijdens een (extra) procedurevergadering tot een expliciet gezamenlijk
oordeel over decharge.23 Vijf commissies spraken zich hierover uit tijdens het wetgevingsoverleg zelf,
al dan niet in een derde termijn. 24 In één geval (BUIZA) gaf één van de leden aan tegen
dechargeverlening te zijn voor een gedeelte van het jaarverslag, maar concludeerde de voorzitter
uiteindelijk dat een meerderheid van de leden geen bezwaar had en dat dus decharge kon worden
verleend. Door de overige commissies is geen expliciet oordeel uitgesproken, maar is hiertegen ook
geen bezwaar gemaakt. Er zijn geen moties ingediend over dechargeverlening.
22

TK 31924, nr. 3
BZK, OCW, VWS en JenG
24
BuiZa, Financiën, VROM, VW en WWI
23

5.2. Conclusies
De nieuwe invulling van dechargeverlening is in het afgelopen jaar in de praktijk waardevol gebleken.
Wel blijkt dat er sprake was van enige onwennigheid met het fenomeen dechargeverlening en dat er
sprake was van variëteit in de wijze waarop de commissies hieraan invulling hebben gegeven. Een
belangrijk aandachtspunt dat de commissie voor de Rijksuitgaven zelf ter hand zal nemen is een
verdere verbetering van de voorlichting aan de vaste en algemene commissies, gericht op een
eenduidigere aanpak.

Bijlage 1 Bronnen
Verantwoordingsdebat 28 mei 2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009. Handelingen 20082009, nr. 89, pag. 6918-6940, 6941-7022. Dossiernummer 31 951.
Motie-Pechtold c.s. (2009). Motie is voorgesteld door de leden Pechtold (D66), Rutte (VVD), Van
Geel (CDA), Hamer (PvdA), Slob (CU), Thieme (PvdD), Van der Vlies (SGP) en Verdonk (Verdonk).
Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 951, nr. 11.
Wetgevingsoverleggen:
31924 V, nr. 11 Buitenlandse Zaken
31924 VI, nr. 9 Justitie
31924 VII, nr. 14 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
31924 VIII, nr. 10 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
31 924 XIII, nr. 10 Economische Zaken
31924 IXB, nr. 13 Financiën
31924 X, nr. 16 Defensie
31924 XI, nr. 12, 13 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer; Waddenfonds
31924 XII, nr. 13 Verkeer en Waterstaat
31924 XIII, nr. 10 Economische Zaken
31924 XVII, nr. 9 Jeugd en Gezin
31924 XVIII, nr. 9 Wonen, Wijken en Integratie
31924 XIV, nr. 8 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
31924 XV, nr. 14 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
31924 XVI, nr. 10 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Gebruikte documenten
Commissie voor de Rijksuitgaven (2008). Evaluatie van de parlementaire behandeling van de
jaarverslagen over 2007. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 31598, nr. 1 en bijlage.
Commissie voor de Rijksuitgaven (2009). Brief aan de Kamer met overweging om bij behandeling
Voorjaarsnota 2009 aan te geven op welke onderwerpen de regering de nadruk zou moeten leggen in
de verantwoording over 2009 d.d. 10 juni 2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 951, nr.
19.
Minister-president. Verantwoordingsbrief, d.d. 15 mei 2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008-2009,
31 951, nr, 1.
Minister-president. Aanvulling op de verantwoordingsbrief, d.d. 26 mei 2009. Tweede Kamer,
vergaderjaar 2008-2009, 31 951, nr. 18.
Minister van Financiën (2009). Brief met reactie op de motie-Pechtold d.d. 19 juni 2009. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31 951, nr. 20.
Algemene Rekenkamer (2009). Rijk verantwoord 2008; Rapport bij het Jaarverslag 2008. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2008-2009, 31924, nr. 2.

Bijlage 2: moties en toezeggingen
Aangenomen moties wetgevingsoverleggen
§ BZK, motie -Schinkelshoek over rijksbrede maatregelen om externe inhuur door ministeries te
verminderen (31 924-VII, nr. 8)
§ BuiZa, motie -Van Bommel over een onafhankelijke en volledige evaluatie van het beheer van
het NIMD (31 924-V, nr. 5)
§ BuiZa, motie -Van Bommel/Gill’ard over een evaluatie naar werkbezoeken in het kader van de
activiteiten van het NIMD en de rol van politieke partijen daarbij (31 924-V, nr. 6)
§ Financiën, motie -Tang c.s. over niet opwerpen van belemmeringen voor gesprekken van de
Tweede Kamer met de president van DNB (31 924-IXB, nr. 11)
§ Defensie, motie -Brinkman c.s. over de aanwending van gelden voor de regeling Employer
support krijgsmacht (31 924-X, nr. 9)
§ Defensie, motie -Boekestijn over afzetten van gerealiseerde prestaties tegen voornemens in de
begroting (31 924-X, nr. 10)
§ Defensie, motie -Boekestijn/Eijsink over aangeven van de begrenzingen in tijd, geld en
resultaat per deelproject (31 924-X, nr. 11)
§ Defensie, motie -Boekestijn over een tijdpad voor de invoering van een betrouwbaar trackingen tracingsysteem (31 924-X, nr. 12)
§ Defensie, motie -Eijsink over de wijze van aanbieden van informatie over de inhuur van
externen (31 924-X, nr. 14)
§ VROM, motie -Neppérus/Van Heugten over afzien van de voorgenomen tariefverhoging van
het kadaster (31 924-XI, nr. 9)
§ LNV, motie-Snijder-Hazelhoff c.s. over procesmatige verbeterpunten opdat de Tweede Kamer
haar controlerende taak naar behoren kan vervullen (31 924-XIV, nr. 6)
§ SZW, motie-Van Hijum c.s. over een laag btw-tarief voor dienstverlening aan huis (31 924XV, nr. 9)
§ SZW, motie-Karabulut over het belonen van de raden van bestuur van de SVB, het UVW en
het CWI conform de wettelijke normen (31 924-XV, nr. 12)
Toezeggingen gedaan door bewindspe rsonen tijdens wetgevingsoverleggen
§ BuiZa: minister overlegt met EZ om inkoopregels aan te scherpen
§ BuiZa: onafhankelijke invulling evaluatie NIMD, toezegging n.a.v. motie
§ WWI: Kamer krijgt van de minister voor WWI een kopie met voortgangsrapportage oplossen
cultuurprobleem VROM, n.a.v. rapport Algemene Rekenkamer
§ VW: De minister bericht de Kamer vóór 30 juni 2009 over de maatregelen die hij neemt ten
aanzien van de onvolkomenheden bij zowel het verplichtingenbeheer bij het kerndepartement
van Verkeer en Waterstaat en het ontvangstenbeheer bij Rijkswaterstaat
§ VW: De staatssecretaris zegt toe met de Algemene Rekenkamer te zullen overleggen over de
mogelijkheden om de Kamer, binnen het kader van de wet BDU verkeer en vervoer, meer
inzicht te verschaffen in de besteding van de BDU-gelden
§ VW: De minister zegt, ook namens de staatssecretaris, toe transparant aan de Kamer toe te
lichten voor welke taken en activiteiten hij extern personeel inhuurt.
§
LNV: De minister informeert de Kamer binnenkort over de inhuur van externen door het
ministerie van LNV en zal voortaan in brieven en nota's van enige omvang aangeven hoeveel
fte aan externe inhuur wordt ingezet
§ VROM: De minister doet de Kamer voor het reces een overzicht toekomen van VROMgerelateerde SenterNovem-subsidies
§ VROM: De minister zegt toe de Kamer maandag 29 juni te informeren over de
ontwikkelingen bij het Kadaster en tevens een historisch overzicht van de tariefsverhogingen
te doen toekomen

§
§

§

§

§

§

§

§
§
§
§
§
§
§
§
§
§
§
§

VROM: De minister van VROM zegt toe de Kamer voor het zomerreces te informeren over de
problemen bij de herziening van het systeem rondom de geluidsproblematiek
VROM: De minister zegt toe uiterlijk één week voor de begrotingsbehandeling VROM
2010 de Kamer te informeren over de tussenevaluatie naar aanleiding van de aandachtspunten
van de rapporteur bij het Jaarverslag op de onderdelen afvalvoorschotten, bodemsanering en
luchtkwaliteit. Daarnaast zal zij de Kamer informeren over de stand van zaken ten aanzien van
de verbetering van de financiële functie.
V&W: De minister zegt, ook namens de staatssecretaris, toe beter te zullen letten op de
tijdigheid van het voldoen van toezeggingen, het uitvoeren van moties en het beantwoorden
van vragen vanuit de Kamer, en de Kamer beter te zullen informeren wanneer deadlines
daarvoor nie t gehaald worden.
V&W: De minister zegt, ook namens de staatssecretaris, toe voortaan bij de suppletoire
begrotingen en de slotwetten een heldere toelichting te geven op de grote verschuivingen die
zich hebben voorgedaan ten opzichte van respectievelijk de originele begroting, de
Voorjaarsnota en de Najaarsnota.
SZW: De minister zal zich beraden over de wijze waarop de Kamer geïnformeerd kan worden
inzake de beloningssystematiek en of er sprake is van overschrijding van wettelijke normen in
dit specifieke geval (motie Karabulut); de kamer ontvangt hierover voor het zomerreces
informatie
SZW: De staatssecretaris informeert de Kamer met de begrotingsvoorstellen 2010 over: 1)
proefprojecten bij werpkleinen plus inzake markt persoonlijke dienstverlening, tevens gaat de
staatssecretaris in op reeds ingezette initiatieven, 2) mogelijkheden met bestandskoppeling
inzake toekenning toeslagen en kwijtschelding en 3) de stand van zaken met betrekking tot
ontwikkeling indicatoren nalevingniveaus
FIN: Alt-A-portefeuille ING, de minister geeft de Kamer bij de begroting een update van de
waardeontwikkeling van deze portefeuille, inclusief hoe dat zich verhoudt tot de aannames die
destijds bij het aangaan van de verplichting rond base case en stress case gehanteerd zijn.
verwerken wij dat in de begrotingsstukken.
FIN: Belang van 2,8% in ABN AMRO/Fortis, de minister zal op een geschikt moment, bij het
schrijven van een brief over vergelijkbare onderwerpen, inzicht bieden in de 2,8% waar de
heer De Nerée naar tijdens het wetgevingsoverleg om vroeg
DEF: In de volgende halfjaarlijkse rapportage SPEER zal de in de voorgaande rapportage
opgenomen tabel 1, verder worden verfijnd.
JUSTITIE: De Kamer zal de kabinetsreactie op de factsheet afkomstig van het Centraal
Bureau voor de Statistiek m.b.t. vreemdelingencijfers ontvangen voor 2 juli 2009.
JUSTITIE: De minister stuurt de Kamer na de zomer een brief over huwelijksmigratie
JUSTITIE: De Kamer ontvangt een brief over veiligheidshuizen waarschijnlijk in voorjaar
2010
EZ: De staatssecretaris zegt toe te trachten voor het zomerreces de recreatienota "Ruimte voor
Genieten" naar de Kamer te sturen, anders zo spoedig mogelijk na het zomerreces
EZ: De minister zegt toe dat in de volgende voortgangsrapportage administratieve lastendruk
ook een analyse zal komen van het regulieringsinstrumentarium en Benchmark gemeenten.
EZ: De minister zegt toe de Kamer een brief te doen toekomen over de verhoging van het
budget van de IPC-regeling voor 2009 en 2010 en de Innovatieve prestatie contracten.
EZ: De minister zegt toe met Prinsjesdag de Kamer een brief te doen toekomen over onder
andere het bereiken van percentage private Research en Development uitgaven.
VWS: De minister neemt in het jaarverslag 2009 informatie op over administratieve
lastenontwikkeling (kwantitatief beeld)
JenG: De minister houdt de Kamer op de hoogte van de wijze waarop er na 1/1/2010 zal
worden omgegaan met de jongeren met een indicatie voor gesloten jeugdzorg die op een
wachtlijst terecht komen
BZK: minister zegde toe dat politieagenten 2 keer per maand in uniform de straat op gaan

§

BZK: Klokkenluidersregeling moet naar Kamer: stond al op de planning van BZK om dit te
doen.