Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2453
Vragen van de leden Van Esch en Van Raan (beiden PvdD) aan de Ministers
van Infrastructuur en Waterstaat en van Economische Zaken en Klimaat over
watergebruik in datacenters (ingezonden 1 april 2021).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat), mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en
Klimaat (ontvangen 22 april 2021).
Vraag 1
Kent u de berichten «Dijkverhoging dreigt door datacenters: kosten voor
burger» en «Zeewolde wil onrust over datacenter te lijf met digitale informatieavond»?1 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3
Klopt het dat de dijken in de kop van Noord-Holland door de komst van het
datacenter opgehoogd moeten worden? Zo ja, wat is de reden hiervoor?
Hoeveel kost dit en wie is hiervoor verantwoordelijk?
Antwoord 2, 3
Nee. De Wieringermeerdijk hoeft niet versterkt te worden omdat deze aan de
wettelijke norm voldoet. Dit blijkt uit de wettelijke beoordeling die het
waterschap heeft uitgevoerd.3
De komst van het datacenter zorgt voor toename van de economische
waarde achter de dijk (bepaalt mede de hoogte van de norm) maar blijft
binnen de verwachte economische groei tot 2050, waar rekening mee is
gehouden bij het bepalen van de norm voor de Wieringermeerdijk.
Ten algemene geldt dat als een dijk niet aan de norm voldoet deze versterkt
zal worden, zoals in de Waterwet vastgelegd. Het waterschap is verantwoordelijk voor de realisatie van een versterking. De kosten voor het versterken
worden door het Rijk en de waterschappen gezamenlijk betaald.

1

Dijkverhoging dreigt door datacenters: kosten voor burger | Binnenland | Telegraaf.nl
Zeewolde wil onrust over datacenter te lijf met digitale informatieavond | Zeewolde | destentor.nl
3
Waterveiligheidsportaal –https://waterveiligheidsportaal.nl/
2

ah-tk-20202021-2453
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 4
Acht u het bij dergelijk grote projecten, zoals de bouw van een datacenter,
wenselijk dat burgerinspraak vorm krijgt voordat de vergunningverlening
plaatsvindt? Zo ja, hoe wilt u dit vormgeven? Zo niet, waarom niet?
Antwoord 4
Ja, dit acht ik wenselijk en dit is al het geval. Inspraak door burgers en
andere belanghebbenden is mogelijk op zowel het ontwerpbestemmingsplan,
waarmee een gemeente in een gebied ruimte reserveert voor een datacenter,
als op de milieueffectrapportage die daarmee gepaard kan gaan. Ook bij het
opstellen van datacenterstrategieën door de regio’s, zoals in de Haarlemmermeer, is inspraak in het verleden mogelijk geweest.4
Vraag 5
Hoeveel datacenters hebben we in Nederland en hoeveel worden er
verwacht?
Antwoord 5
In uitvoering van de motie Beckerman en Mulder (Kamerstuk 32 813, nr. 590)
is op 24 maart 2021 een Kamerbrief verstuurd door de Minister van Economische Zaken en Klimaat (Kamerstuk 32 813, nr. 675) waarin in de bijlage een
overzicht wordt gegeven van het aantal datacenters in Nederland. In de
bijlage wordt tevens ingegaan op de verwachte groei van datacenters.
Hieronder volgen de hoofdlijnen uit deze bijlage:
Volgens de Dutch Datacenter Association waren er in 2020 189 commerciële
grote multi-tenant datacenters in Nederland. Verder zijn er volgens die
vereniging 5.772 organisaties die een eigen datacenter hebben. In Nederland
zijn er momenteel twee locaties met hyperscale datacenters (Eemshaven en
Middenmeer), en is er sprake van de mogelijke vestiging van een derde in de
regio Zeewolde. Een sluitend inzicht in datacenters die in ontwikkeling zijn is
landelijk niet voorhanden; deze gegevens zijn ook vaak bedrijfsvertrouwelijk.
Vraag 6
Wat zijn volgens u de belangrijkste redenen dat grote datatechbedrijven zich
zo graag in Nederlands vestigen?
Antwoord 6
Per bedrijf kan het verschillen welke factoren zij meenemen in de keuze van
vestigingslocatie en hoe zwaar zij deze factoren ten opzichte van elkaar
wegen. Dit is meestal zeer bedrijfsspecifiek. Op basis van gesprekken met
bedrijven en signalen uit de praktijk komt wel naar voren dat bedrijven
Nederland als een aantrekkelijke locatie zien voor datacenter activiteiten.
Factoren die hierbij een rol spelen zijn het beschikken over een betrouwbare
overheid, goede digitale connectiviteit, een hoogopgeleide beroepsbevolking
en betrouwbare elektriciteitsvoorzieningen. Voor colocatie datacenters,
datacenters waarvan de ruimte wordt gedeeld tussen meerdere partijen
(multi-tenant), heeft Nederland in het bijzonder een zeer gunstig vestigingsklimaat vanwege de hyperconnectiviteitsclusters rond Amsterdam; de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX). Voor hyperscale datacenters, grootschalige
datacenters die worden beheerd door één partij (single-tenant), is deze
hyperconnectiviteit minder relevant. Dit komt omdat hyperscale datacenters
voor hun diensten geen gebruik maken van hyperconnectiviteit.
Vraag 7
Wordt er vanuit de Nederlandse overheid gestimuleerd dat grote datatechbedrijven zich hier vestigen?
Antwoord 7
Grootschalige datacenters worden ook wel hyperscale datacenters genoemd.
Het actief aantrekken van hyperscale datacenters wordt op dit moment niet
door het Rijk gestimuleerd. Dit geldt ook voor andere soorten datacenters. Als

4

Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Haarlemmermeer houdende regels omtrent
Datacenterbeleid gemeente Haarlemmermeer http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/
XHTMLoutput/Actueel/Haarlemmermeer/CVDR646404.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

een partij zich meldt bij de Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA), de
uitvoeringsorganisatie van het Ministerie van EZK die op landelijk niveau
verantwoordelijk is voor het aantrekken van buitenlandse bedrijven, wordt
deze doorverwezen naar regionale overheden. In beginsel zijn gemeenten en
provincies aan zet om deze afweging te maken. Daarbij gelden de kaders
zoals die zijn vastgesteld in de Nationale Omgevingsvisie (NOVI).
Vraag 8
Wie is nu het bevoegd gezag voor het verlenen van de omgevingsvergunning
bij datacenters, aangezien de Minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
ervan uitgaat dat dit de provincie Noord-Holland is5, terwijl de vergunningen
door de gemeente Hollands Kroon verleend worden en de provincie
Noord-Holland stelt dat deze niet geldig zijn omdat de provincie bevoegd
gezag is?6 Wat gaat u doen aan deze bestuurlijke onduidelijkheid en chaos?
Antwoord 8
Mijn uitspraak in het Noordhollands Dagblad ging specifiek over eerdere
berichtgeving in het Noordhollands Dagblad7 over het grote drinkwaterverbruik van datacenters. Om helderheid over deze zaak te krijgen heb ik
navraag gedaan bij zowel de provincie Noord-Holland als het drinkwaterbedrijf PWN, en hierover bericht in antwoord op eerdere Kamervragen van het
lid van Dijk (PvdA, met kenmerk IENW/BSK-2021/91034).
De berichtgeving op RTL Nieuws ging over de omgevingsvergunning. Deze is
in eerste instantie afgegeven door de gemeente Hollands Kroon die zichzelf
als bevoegd gezag zag. Dit werd vanwege de grootte van een noodstroominstallatie betwist door de provincie Noord-Holland. Het betreft hier een
technische-juridische kwestie. Recent is gebleken dat de gemeente op basis
van advies van de landsadvocaat Pels Rijcken, het aangepaste standpunt van
Infomil en de praktijk in andere provincies en bij de Omgevingsdienst
Noordzeekanaalgebied tot een ander inzicht is gekomen over de bevoegdheid
tot het verstekken van een vergunning.8
Vraag 9
Klopt het dat watergebruik en lozing geen criteria zijn in de beoordeling van
een omgevingsvergunning voor een datacenter? Zo ja, vindt u dit wenselijk?
En welke wet- en regelgeving is van toepassing op het waterverbruik en
lozingen van datacenters en wie controleert dit?
Antwoord 9
Het watergebruik en lozing van een datacenter worden in het traject van
planvorming tot realisatie op verschillende momenten beoordeeld.
Als een gemeente de realisatie van een datacenter mogelijk wil maken zal het
een bestemmingsplan moeten opstellen of wijzigen. Afhankelijk van de
grootte van het datacenter en de activiteiten die gepaard zullen gaan met de
aanleg, is een mer dan vereist. In een mer moet onder andere aandacht
worden besteed aan waterverbruik en lozing en kunnen verschillende opties
worden vergeleken, zodat een goede keuze gemaakt kan worden.
Als oppervlaktewater wordt gebruikt moet bij het waterschap of Rijkswaterstaat een vergunning in het kader van de Waterwet worden aangevraagd. Als
grondwater wordt gebruikt moet een vergunning in het kader van de
Waterwet worden aangevraagd bij het waterschap of provincie. Voor kleinere
onttrekkingen kan soms volstaan worden met een melding. Indien gebruik
van drinkwater wordt voorzien, zal het waterbedrijf moeten oordelen of de
gevraagde aansluiting qua capaciteit past. Hierbij wordt opgemerkt dat het
waterbedrijf vanuit de Drinkwaterwet een verantwoordelijkheid heeft die
primair gericht is op de levering van drinkwater aan consumenten (dus niet
op levering van koelwater aan bedrijven). Een waterbedrijf kan hierbij de
5

Minister van Nieuwenhuizen wil opheldering over watergebruik... – Noordhollands Dagblad
Gemeente en provincie in de clinch over nieuw datacenter Microsoft | RTL Nieuws
7
Website Noordhollands Dagblad 18 maart 2021 «Datacenters brengen levering drinkwater
Noord-Holland in gevaar, gebruikt koelwater gaat vervuild het milieu in» https://
www.noordhollandsdagblad.nl/cnt/dmf20210318_1782825
8
Website Noordhollands Dagblad 12 april 2021 «Hollands Kroon geeft toe: beslissing over
datacenters niet aan gemeente» Hollands Kroon geeft toe: beslissing over datacenters niet aan
gemeente – NH Nieuws
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

gevraagde aansluiting of levering weigeren op basis van zijn algemene
voorwaarden.
Voor wat betreft de regelgeving voor lozingen wordt verwezen naar het
antwoord op vragen 10, 11 en 12.
Vraag 10, 11, 12
Welke chemicaliën worden gebruikt in het (koel)water van datacenters,
hoeveel chemicaliën en voor welke redenen?
Klopt het dat het afvalwater met chemicaliën geloosd mag worden in het
oppervlaktewater?
Zijn de mogelijke negatieve effecten van de geloosde chemicaliën op het
watersysteem onderzocht? Zo ja, wat waren de uitkomsten? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10, 11, 12
Als datacenters afvalwater willen lozen, vragen ze een vergunning aan of
doen een melding bij het bevoegd gezag. Voor lozen op oppervlaktewater is
dit het waterschap of Rijkswaterstaat. Voor lozen op een riool is dit de
Omgevingsdienst namens de gemeente of Provincie. Er is geen landelijk
centraal overzicht van alle chemicaliën die worden gebruikt, de hoeveelheden
en redenen. In zijn algemeenheid geldt dat het bevoegd gezag alleen een
vergunning afgeeft als de waterkwaliteit van het ontvangende water niet
verslechtert. Dus mogelijke negatieve effecten van een lozing worden
onderzocht en meegenomen in de vergunningaanvraag.
Specifiek over de vraag over welke chemicaliën in koelwater zitten, heb ik
eerder navraag gedaan bij het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK). Dit naar aanleiding van eerdergenoemde Kamervragen van het
lid van Dijk (met kenmerk IENW/BSK-2021/91034). HHNK is bevoegd gezag
voor de lozing van water voor de twee actieve datacenters in de Wieringermeer: Bij één datacenter wordt niets toegevoegd aan het drinkwater dat voor
koeling wordt gebruikt. Bij het andere datacenter wordt zout toegevoegd om
het water te ontharden.
Het gebruik van additieven in koelwater voor datacenters verschilt per
situatie. Het is afhankelijk van het soort koeling en de bron van water. In
oppervlaktewater zitten over het algemeen meer voedingsstoffen voor
micro-organismen, die in een koelinstallatie voor aangroei en verstopping
kunnen zorgen. Wanneer drinkwater wordt gebruikt is dat veel minder het
geval en kan zonder additieven worden gekoeld.
Vraag 13
Wat zijn de toegestane lozingsconcentraten en in welke regelgeving zijn deze
vastgelegd?
Antwoord 13
Ik neem aan dat hiermee concentraties van stoffen in afvalwater bedoeld
worden. Het bevoegd gezag beoordeelt de lozing op basis van de te
verwachte effecten in het ontvangende water. Dit geldt zowel voor de te lozen
stoffen als het effect van de warmtelozingen. Er mag geen achteruitgang zijn
in waterkwaliteit of de functie van het oppervlaktewater. Hierbij speelt een
aantal zaken een rol zoals de grootte en duur van de lozing, de concentraties
van stoffen, de temperatuur van het te lozen water. Daarnaast zijn ook
eigenschappen van het water waarin geloosd wordt belangrijk, zoals
achtergrondconcentraties, aanwezige natuurwaarden, grootte en doorstroming. Om al deze aspecten integraal mee te kunnen nemen in een beoordeling, is de emissie-immissie toets ontwikkeld.9 De warmtevracht wordt
beoordeeld met de beoordelingssystematiek warmtelozingen.10 Deze zijn
beide opgenomen in de beoordeling-systematiek voor koelwaterlozingen
welke te vinden is op de Helpdesk Water.11

9

Emissie-immissietoets, https://www.immissietoets.nl/#version=nl-nl
Beoordelingssystematiek warmtelozingen https://www.infomil.nl/publish/pages/74480/
beoordelingssystematiekwarmtelozingen_1.pdf
11
Helpdesk Water – Afvalwater – Koelwater – https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/
emissiebeheer/afvalwater/koelwater/
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

De regelgeving voor lozingen is vastgelegd in het Activiteitenbesluit
milieubeheer voor lozingen binnen een inrichting, en het «Besluit lozen
buiten inrichtingen».
Vraag 14
Wie controleert of datacenters zich houden aan de toegestane lozingsconcentraten?
Antwoord 14
Voor lozen op oppervlaktewater is dit het waterschap of Rijkswaterstaat. Voor
lozen op een riool is dit de Omgevingsdienst namens de gemeente of
Provincie.
Vraag 15
Zijn de lozingsconcentraten anders voor warme dagen wanneer de kwaliteit
van het oppervlaktewater al vaak in een kritieke toestand verkeerd en wordt
hiermee rekening gehouden in de vergunning? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
wat zijn de toegestane lozingsconcentraten voor warme dagen?
Antwoord 15
De invloed van lozingen op de waterkwaliteit in het ontvangende water zal
inderdaad afhangen van het weer en de mate van doorstroming in oppervlaktewater. Hier wordt bij de beoordeling van de emissie ten behoeve van
vergunningverlening rekening mee gehouden. De meest beperkende situatie
is daarbij bepalend voor de emissiegrenswaarden.
Vraag 16
Wordt in de vergunning rekening gehouden waar het water wordt gedumpt
en of dat waterlichaam gebruikt wordt voor irrigatie van gewassen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, wat zijn de toegestane lozingsconcentraten?
Antwoord 16
Ja, zie vraag 13.
Vraag 17
Klopt het dat er een enorme variatie in koelwaterverbruik is bij datacenters?
Zo ja, waarom is er geen maximum gesteld aan het gebruik van koelwater in
wet- en regelgeving?
Antwoord 17
Ja het klopt dat er variatie is in het koelwaterverbruik. Het verbruik van
koelwater is sterk afhankelijk van het soort koelsysteem dat wordt gebruikt en
het proces wat gekoeld wordt. Het is aan het bevoegd gezag om een
afweging te maken of er gebruik wordt gemaakt van de Best Beschikbare
Technieken (BBT). Zaken die hier een rol spelen zijn onder andere energieverbruik, waterverbruik, techniekkeuze en koelmedium. Europees zijn voor
bedrijven die vallen onder de Richtlijn industriële emissies (2010/75/EU)
afspraken gemaakt in de BREF koelsystemen. BREF staat hierbij voor
«referentiedocument betreffende de beste beschikbare technieken voor
industriële koelsystemen». Dit document is beschikbaar als onderdeel van de
eerder genoemde beoordeling-systematiek voor koelwaterlozingen genoemd
bij het antwoord op vraag 13. Er wordt dus geen maximum gesteld aan het
gebruik van koelwater, maar er wordt een integrale beoordeling gemaakt van
de milieuprestaties van een koelsysteem binnen een productieproces.
Vraag 18
Hoeveel koelwater gebruikten de datacenters in Noord-Holland in 2020?
Hoeveel zou een groot datacenter, zoals gebouwd wordt in Zeewolde
gebruiken in 2020?
Antwoord 18
Er is geen informatie beschikbaar over gebruik van koelwater voor specifieke
datacenters in Noord-Holland. Wel heb ik, in antwoord op eerdere Kamervragen van het lid van Dijk (PvdA, met kenmerk IENW/BSK-2021/91034), laten
weten dat uit gegevens van het waterbedrijf PWN blijkt dat 0,6% (650,000 m3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

in 2020) van het door hen geleverde drinkwater wordt gebruikt als koeling
door verschillende bedrijven (waaronder datacenters).
De gemeente Zeewolde heeft op haar website informatie gepubliceerd over
het waterverbruik van het geplande datacenter.12
Het datacenter koelt voornamelijk met lucht. Alleen als het warm is of de
lucht erg droog wordt er oppervlaktewater gebruikt. De gemeente geeft aan
dat de maximale capaciteit nodig is als de temperatuur boven 26ºC komt en
de luchtvochtigheid onder de 60% ligt. Dit zal naar verwachting 4 tot 5 dagen
per jaar het geval zijn. Het datacenter neemt op die dagen maximaal 270
m3/uur in, waarvan 216 m3/uur weer wordt geloosd. Het netto-verbruik tijdens
die piekmomenten is dus 54 m3/uur.
Vraag 19
Klopt het dat datacenters juist op warme dagen, wanneer de temperatuur
boven de 25 graden Celsius komt, drinkwater gebruiken om te koelen? Klopt
het dat in droge zomermaanden het verbruik van drinkwater door datacenters
twee en een half keer zo groot is als het gemiddelde gebruik van een
datacenter?
Antwoord 19
Ja. De koelbehoefte is het grootst op warme dagen. De verhouding tussen
piek en gemiddeld verbruik zal afhankelijk zijn van de gekozen koeltechniek
en het weer. Het waterbedrijf PWN heeft aangegeven dat zij bij datacenters
een vrij constante afname zien met een verhoging in de zomermaanden. Bij
één datacenter zien zij een piek in de zomermaanden die twee keer zo groot
is als het gemiddeld maandverbruik.
Vraag 20
Vindt u het wenselijk dat datacenters drinkwater gebruiken om te koelen? Zo
ja, vindt u het wenselijk dat datacenters meer drinkwater gebruiken in droge
tijden, gezien de droogte problematiek van de afgelopen drie jaar?
Antwoord 20
Nee. Ik vind het over het algemeen niet wenselijk dat datacenters drinkwater
geleverd door een waterbedrijf gebruiken om te koelen. Zeker niet gezien de
droogte in de afgelopen jaren.
De afweging of een datacenter aangesloten moet worden op het drinkwaternet ligt uiteindelijk bij het waterbedrijf. Hierbij wordt opgemerkt dat het
waterbedrijf vanuit de Drinkwaterwet een verantwoordelijkheid heeft die
primair gericht is op de levering van drinkwater aan consumenten (dus niet
op levering van koelwater aan bedrijven). Een waterbedrijf kan hierbij de
gevraagde aansluiting of levering weigeren op basis van zijn algemene
voorwaarden.
Vraag 21
Zijn er mogelijkheden om datacenters af te koppelen van drinkwater, indien
nodig, terwijl het datacenter doordraait?
Antwoord 21
Ja, er zijn mogelijkheden om datacenters af te koppelen. Als in droge tijden
water moet worden verdeeld wordt de zogenaamde «verdringingsreeks»
toegepast. Dit is wettelijk verankerd in de Waterwet. De verdringingsreeks
heeft vier categorieën van heel belangrijk naar minder urgent. Voorbeelden in
afnemende volgorde van belang: zorgen dat dijken stabiel blijven (categorie
1), drinkwater/en elektriciteitsvoorziening (categorie 2), hoogwaardig
proceswater (categorie 3), en als laatste grootschalige irrigatie/koeling
(categorie 4). Koelwater wordt dus als eerste afgekoppeld. PWN geeft aan dat
de bedrijven die drinkwater voor koeling gebruiken op de hoogte zijn van
mogelijk afkoppelen tijdens droogte.
De brancheorganisatie Dutch Data Center Association geeft aan goed op de
hoogte te zijn van de verdringingsreeks. Ze heeft hier ook over gepubliceerd

12

Website Zeewolde – https://www.zeewolde.nl/trekkersveld-4/watergebruik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6

op haar website.13 Moderne datacenters gebruiken vaak een combinatie van
vrije koeling (alleen met lucht) en adiabatische koeling (lucht en water).
Andere moderne datacenters kiezen voor een combinatie van WKO (warmte/
koude opslag) en vrije koeling, waardoor er geen of amper water wordt
verbruikt voor de koeling. Alle professionele datacenters kunnen, in het geval
dat er geen water beschikbaar is, operationeel blijven en met lucht koelen,
ook als het warmer dan 20 graden is. Dit kost dan wel meer stroom, maar
daar wordt in het ontwerp rekening mee gehouden.
Sommige datacenters hebben ook een eigen waterbuffer. Dit geldt voor zowel
het datacenter van Microsoft in de Wieringermeer als bij het beoogde
datacenter in Zeewolde.
Vraag 22
Bent u bereid om te onderzoeken welk ander water, zoals industriewater of
grijs water, gebruikt kan worden om datacenters te koelen? Zo nee, waarom
niet? Zo ja, per wanneer?
Antwoord 22
Hoewel ik niet voornemens ben om specifiek voor datacenters onderzoek te
laten uitvoeren, lopen er verschillende beleidstrajecten, die ervoor kunnen
zorgen dat (toekomstige) datacenters ander water gaan gebruiken.
Zoals bij de vorige vraag aangegeven, zijn waterbedrijven beleid aan het
ontwikkelen om te zorgen dat er geen drinkwater meer wordt afgenomen als
dat voor het gebruik niet nodig is. Dit betekent dat waterbedrijven een
aansluiting kunnen weigeren. Daarnaast is de branche ervan op de hoogte
dat koelwater bij waterschaarste als eerste wordt afgekoppeld. De initiatiefnemer zal dus afhankelijk van de lokale situatie op zoek moeten gaan naar een
alternatief en/of back-up. Dit kan industriewater, grijswater, of vaak nog beter
hemelwater zijn.
De keuze voor de bron van water moet meegenomen worden in de locatiekeuze van een datacenter. Omdat hierbij ook andere zaken een rol spelen
(ruimte, beschikbaarheid van energie, internetkabels) is dit een lokale
afweging. Verschillende regionale overheden hebben of ontwikkelen beleid
dat meer duidelijkheid moet verschaffen over de vestigingsvoorwaarden voor
datacenters. Voorbeelden zijn de Metropoolregio Amsterdam, de provincie
Noord-Holland, en de gemeente Haarlemmermeer.14 15 16
Met het Deltaprogramma Zoetwater investeer ik samen met de regio’s veel
extra geld in uitvoeringsmaatregelen om ons land weerbaarder te maken
tegen watertekorten door zuiniger te zijn met water, water beter vast te
houden en slimmer te verdelen. Hierbij kijken we ook naar mogelijkheden
voor hergebruik van grijswater. Dit water kan voor verschillende toepassingen
worden gebruikt – waaronder datacenters.
Vraag 23
Bent u bereid om te onderzoeken of het mogelijk is voor datacenters om op
het riool te lozen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, per wanneer?
Antwoord 23
Nee. De keuze tussen lozing op riool of oppervlaktewater hangt af van de
verontreinigingsvracht, het volume aan afvalwater, en het soort stoffen. In de
datacenters van de Wieringermeer is het afvalwater vooral zouter. Zout wordt
niet verwijderd in een rioolwaterzuivering, dus voor de waterkwaliteit heeft
dit geen effect. In de Wieringermeer wordt geloosd op een vaart die uitkomt
op een gemaal dat loost op de Waddenzee. Er is in dat specifieke geval geen
nadelig effect door het relatief zoute lozingswater. Voor het beoogde
13

Website Dutch Data Center Association – watergebruik – https://www.dutchdatacenters.nl/
watergebruik/
Website Metropoolregio Amsterdam, Adviesrapport over datacenters bouwsteen voor
MRA-strategie. https://www.metropoolregioamsterdam.nl/adviesrapport-over-datacentersbouwsteen-voor-mra-strategie/
15
Weblog Cees Loggen – over datacenters en water, https://www.noord-holland.nl/Actueel/
Archief/2021/Maart_2021/Weblog_Cees_Loggen_Over_datacenters_en_water
16
Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Haarlemmermeer houdende regels omtrent
Datacenterbeleid gemeente Haarlemmermeer http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/
XHTMLoutput/Actueel/Haarlemmermeer/CVDR646404.html
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

7

datacenter in Zeewolde, wordt een zuiveringsinstallatie voorzien in het
ontwerp. Dit zorgt ervoor dat de zuivering is afgestemd op de kwaliteit van
het koelwater en eisen die vanuit het ontvangende water worden gesteld.
Daarnaast voorkomt dit een extra belasting van de communale zuivering.
Vraag 24
Bent u het eens dat er voorwaarden aan de komst van datacenters moeten
worden gesteld, zoals een circulair koelsysteem? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 24
In de huidige situatie worden er voor verschillende activiteiten die gepaard
gaan met datacenters in vergunningverlening voorwaarden gesteld. Het gaat
dan om zowel waterverbruik (zie het antwoord op vraag 9), als koelwaterlozingen (zie het antwoord op vraag 17).
Ik ben het eens dat aanvullende sturing en voorwaarden nodig zijn in die
regio’s waar in de toekomst veel nieuwe datacenters zijn te verwachten. Zoals
in het antwoord op vraag 22 beschreven zijn de Metropoolregio Amsterdam,
de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer hier al mee
bezig.17 18 19 In dit regionale beleid worden vestigingsvoorwaarden bepaald
voor datacenters rond onder meer water, ruimte en hergebruik van restwarmte.
Met het begrip «circulair koelsysteem» neem ik aan dat gedoeld wordt op
hergebruik van restwarmte. Dit is één van de aspecten waar in regionaal
beleid voorwaarden voor kunnen worden gesteld. Dit zal vooral kansen
bieden in gebieden waar de warmte gebruikt kan worden, bijvoorbeeld in
stedelijk gebied. Dit wordt al op verschillende locaties in Nederland toegepast, bijvoorbeeld in Hengelo, Heerlen en Eindhoven.20
Vraag 25
Bent u bereid tot ontwikkeling van landelijke wetgeving met betrekking tot
het gebruik van drinkwater voor koeling en het lozen van koelwater van
datacenters? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 25
Voor wat betreft het gebruik van drinkwater verwijs ik naar de antwoorden op
vragen 20 en 21. Daarnaast gaat Het Rijk samen met de partners (provincies,
waterschappen, drinkwaterbedrijven en industrie via VEMW) een verkenning
uitvoeren naar het juiste water voor het juiste gebruik. Dit is een actie die zal
worden opgenomen in de nieuwe Beleidsnota drinkwater, die ik binnenkort
naar de Kamer stuur. Dit is niet specifiek voor datacenters. De Drinkwaterwet
geeft aan waterbedrijven de mogelijkheid om een gevraagde aansluiting of
levering te weigeren, op basis van zijn algemene voorwaarden. Dit betekent
dus dat er geen aanvullende wetgeving nodig is om aansluiting bedoeld voor
koeling te weigeren.
Voor wat betreft de lozing van koelwater, is er een robuust stelsel zoals
beschreven in de antwoorden op vragen 10 tot en met 17. Ik acht aanvullende
wetgeving specifiek voor de datacenters momenteel niet nodig.

17

Besluit van de gemeenteraad van de gemeente Haarlemmermeer houdende regels omtrent
Datacenterbeleid gemeente Haarlemmermeer http://decentrale.regelgeving.overheid.nl/cvdr/
XHTMLoutput/Actueel/Haarlemmermeer/CVDR646404.html
18
Website Metropoolregio Amsterdam, Adviesrapport over datacenters bouwsteen voor
MRA-strategie. https://www.metropoolregioamsterdam.nl/adviesrapport-over-datacentersbouwsteen-voor-mra-strategie/
19
Weblog Cees Loggen – over datacenters en water, https://www.noord-holland.nl/Actueel/
Archief/2021/Maart_2021/Weblog_Cees_Loggen_Over_datacenters_en_water
20
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Restwarmte uit datacenters – Succesvoorbeelden
van nuttig hergebruik van lage temperatuur restwarmte. https://www.rvo.nl/sites/default/files/
2018/03/Restwarmte-uit-datacenters.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

8