cLÉOS 4

-

Wob-cordinatiedesk

Behandeld door
Functie
Bezeekadres Juliana van Stolbergiaan 4-10
Den Haag

Telefoon 0900—8844
t-mail

Ons kenmerk KNP14001460
Retouradres: Postbus 17107, 2502 CC Den Haag

Uw kenmerk 2014-0000361278

Datum 18 augustus 2014

De minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, de heer dr. R.H.A. Plasterk
Postbus 20011
2500 EA DEN HAAG

Bijlage(n) geen
Pagina 113

VERZONDEN 18 ÂU. 2014

Onderwerp

Consultatie Wet voorkomen misbruik Wob

Excellentie,
Op 22juli 2014 heb ik kennisgenomen van uw consultatieverzoek inzake de Wet

voorkomen misbruik Wet openbaarheid van bestuur (Wob). In uw adviesaanvraag
geeft u aan dat snelle maatregelen tegen misbruik van de Wob gewenst zijn en u
daarom ook een kortere consultatietermijn hanteert dan gebruikelijk.
U stelt de volgende drie maatregelen voor
1. Bij een gegrond beroep wegens niet tijdig beslissen op een Wob-verzoek
wordt de termijn om een nieuw besluit te nemen niet per se gefixeerd op twee
weken zoals het eerste lid van artikel 8:55d van de Awb thans bepaalt;
2. Bij een gegrond beroep wegens niet tijdig beslissen op een Wob-verzoek én
de indiener van het beroepschrift onvoldoende heeft meegewerkt aan het
bereiken van overeenstemming over de beslisterrnijn, kan de rechter bepalen
dat het bestuursorgaan het griffierecht niet hoeft te vergoeden aan de indiener
enlof geen proceskostenvergoeding hoeft te betalen aan de indiener;
3. De bepalingen omtrent de dwangsom bij niet tijdig beslissen zijn niet langer
van toepassing bij beschikkingen en beslissingen op bezwaar op grond van de
Wob.
Ik kan het door u ingediende wetsvoorstel van harte ondersteunen en spreek ook de
hoop uit dat de voorgestelde maatregelen op korte termijn ingevoerd kunnen worden.
Ik zal u daarbij nog wel een aantal punten in overweging geven nadat ik even kort bij
de aanleiding voor dit voorstel stil heb gestaan.
Aanleiding
In de brief namens het korpsbeheerdersberaad en de raad van korpschefs van 27

september 20121 wordt een aantal knelpunten benoemd bij het afhandelen van
verzoeken op grond van de Wob en daarmee ook met aangelegenheden betreffende
de Awb zoals de dwangsommen, proceskostenvergoedingen en (elektronische)
bereikbaarheid.

1

In reactie op het Wetsvoorstel aanpassing Wob.

«waazaarn en dienstbaar»

3
Consultatie Wet voorkomen
misbruik Wob
-

Onderwerp

Pagina 212

Verzoekers of veelal adviseurs van adviesbureaus op basis van ‘no cure, no pay’
trachten te bewerkstelligen dat niettijdig of slechts met grote moeite (correct) kan
worden beslist en dat daarmee aanspraak gemaakt kan worden op ofwel een
dwangsom wegens niet tijdig beslissen of het verkrijgen van proceskostenvergoedingen in bezwaar en beroep. Deze potentiële inkomsten overstijgen veelal de
kosten (of bijvoorbeeld de hoogte van een verkeersboete) en in combinatie met het
gegeven dat er altijd wel iets te vragen is en dit relatief vormvrij is, maakt dat een
vergelijking met een loterij met gratis loten voor de hand ligt en er ook altijd genoeg
ruimte op deze ‘markt’ bestaat voor nieuwe toetreders. Dit maakt dan ook dat er een
gerechtvaardigd onderscheid gemaakt kan worden om enkel in het kader van de Wob
de dwangsomregeling af te schaffen en niet ook voor andere wetten,
—

—

Een en ander laat overigens onverlet dat de overheid zorgvuldig dient te handelen en
voortvarend dient te besluiten. Ook zonder dwangsom lijkt dit middels de
beroepsprocedure voldoende verzekerd te zijn.
Reactie op uw maatregelen
Het voorgaande laat onverlet dat op ieder verzoek ôf verzuimherstel geboden moet
worden ôf een (tijdig) besluit dient te volgen en zoveel als mogelijk ook direct een
besluit dat de heroverweging in bezwaar kan doorstaan om te voorkomen dat
aanspraak gemaakt kan worden op een proceskostenvergoeding. Met uw derde
maatregel neemt u een belangrijke prikkel weg voor verzoekers om ook maar eens
‘een kansje te wagen’ om een dwangsom te verdienen en spreek ik de hoop uit dat
daarmee de instroom van oneigenlijke verzoeken ingedamd wordt.
Ten aanzien van de andere twee maatregelen wil ik u het navolgende in overweging
geven.
Zoals ik deze maatregelen interpreteer, zien deze maatregelen uitsluitend toe op
omvangrijke verzoeken en het feit dat in dat soort gevallen de beslistermijn niet of
nauwelijks kan worden gehaald en er nog geen besluit is genomen op het moment dat
de rechter een oordeel velt. Ik ben bezorgd dat met deze beperking niet tegengegaan
kan worden dat ook andere verzoeken waarbij door de wijze van indiening nog steeds
de beslistermijn niet gehaald kan worden alsnog via een beroepsprocedure aan een
proceskostenvergoeding kunnen komen. Deze situaties omschrijft u ook in uw inleiding
in de memorie van toelichting.
Ik zou u in overweging willen geven om in het voorgestelde artikel 12a eerste en
tweede lid van de Wob de frase ude omvang van te schrappen en tot uitdrukking te
brengen dat u van oordeel bent dat ook wanneer een verzoeker op een andere wijze
geen medewerking verleent geen aanspraak kan worden gemaakt op een vergoeding
van het griffierecht enlof een proceskostenvergoeding.
Aanvulling
Zoals ik in de aanleiding al heb aangegeven, wordt naar mijn oordeel de huidige
problematiek met de Wob veroorzaakt doordat de inkomsten in potentie zodanig
kunnen zijn dat er altijd nieuwe toetreders tot deze ‘markt’ zullen zijn. Door het
schrappen van de dwangsom pakt u dit perverse neveneffect aan. Ik zou u daarnaast
in overweging willen geven om ook de relatie tussen de Wob en het Besluit
proceskosten bestuursrecht (het Besluit) tegen het licht te laten houden. Eenzelfde
discussie speelt ook rondom geschillen over waardebepalingen van woonhuizen
(WOZ).

«waazaarn en dienstbaar»

-

Onderwerp Consuftatie Wet voorkomen

misbwik Wob
Pagina 3/3

Op basis van het Besluit dienen vergoedingen te worden verstrekt in bezwaar en
beroep als een verzoeker in het gelijk wordt gesteld en deze vergoeding start bij
€487,00 per proceshandeling.
Gelet op het groot aantal bagatelzaken en het gegeven dat in dit soort zaken er geen
sprake kan zijn van een persoonlijk belang (de Wob vooronderstelt een algemeen
belang) pakt deze vergoeding onredelijk gunstig uit en houdt hiermee kennelijk ook
een markt in stand waar bureaus op basis van no cure, no pay’ van kunnen leven. De
benodigde expertise om tegen besluiten op grond van de Wob op te komen, is
nagenoeg nihil. Het gaat enkel om vragen of bepaalde documenten wel of niet zijn
verstrekt en/of het belang van openbaarheid moet wijken voor een van de belangen
zoals opgenomen in de artikelen 10 en 11 van de Wob. Hetgeen in artikel 7 van de
nota van toelichting bij het in de consultatie voorgelegde Besluit proceskosten WOZ
wordt geconstateerd, is hier dan ook aan de orde.
Ik zou u in overweging willen geven om procedures op grond van de Wob in het Besluit
proceskosten bestuursrecht te scharen onder de situatie zoals genoemd in de bijlage
onder B2.1. Dit betekent dat de vergoeding in beginsel €243,00 bedraagt. Deze
wijziging is mijns inziens eenvoudig en op korte termijn door te voeren, nu het Besluit
proceskosten bestuursrecht jaarlijks wordt herzien. Bij de eerstvolgende wijziging voor
1januari 2015 zou dit aspect al meegenomen kunnen worden.
Het Besluit proceskosten bestuursrecht voorziet in een afwijkingsbevoegdheid
wanneer deze matiging gelet bijvoorbeeld op de omvang onbillijk zou uitpakken en
deze bevoegdheid zou voor die gevallen gebruikt kunnen worden.
Tegen dit voorstel kan ingebracht worden dat een bestuursorgaan dan maar geen
fouten moet maken. Hierbij wordt echter opgemerkt dat anders dan bij specifieke
wetten er bij Wob-verzoeken geen belang hoeft te zijn. Zolang er verzoeken worden
ingediend, kunnen daarmee procedures aanvangen met als doel
proceskostenvergoedingen op te strijken.

Relatie met initiatiefvoorstel Wet open overheid
Ik onderschrijf uw opmerking dat de huidige problematiek zodanig is dat niet gewacht
kan worden op het voorstel van GroenLinks en 066. In dat voorstel wordt immers ook
voorzien in maatregelen om oneigenlijk gebruik tegen te gaan. Nu dat voorstel echter
een veel breder karakter heeft en ook allerlei andersoortige verplichtingen met zich
meebrengt, acht ik het met u wenselijk dat deze wijziging van de Wob wordt
doorgevoerd vooruitlopend op de behandeling van het initiatiefvoorstel.
Hoogachtend.

Bouman
korpschef

«waazaarn en dienstbaar»