Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 200 XVII

Vaststelling van de begrotingsstaat van
Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar
2023

Nr. 62

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 juli 2023
Tijdens het wetgevingsoverleg Jaarverantwoording 2022 heb ik de
toezegging gedaan aan het lid Hammelburg om de Kamer schriftelijk te
informeren over de verschillende mutaties op begrotingsartikel 5.4 (het
bufferartikel) voor het opstellen van de begroting 2023.
De begroting 2023 is op Prinsjesdag 2022 aan uw Kamer aangeboden. De
voorbereiding van het opstellen van de begroting begint in het voorjaar.
Hierover wordt uw Kamer in de Voorjaarsnota geïnformeerd. In onderstaande tabel staan de verschillende mutaties op het begrotingsartikel 5.4
die in 2022 hebben plaatsgevonden voor begrotingsjaar 2023. In de
memorie van toelichting van de eerste suppletoire begroting 2022
(Kamerstuk 36 120 XVII, nr. 2) is uw Kamer geïnformeerd over de mutaties
behorend bij de Voorjaarsnota 2022. De mutaties die samenhangen met
het begrotingsmoment Miljoenennota 2023 (Kamerstuk 36 200), zijn
toegelicht in de memorie van toelichting van de begroting 2023 van
BHOS.1

1

kst-36200-XVII-62
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 36 200 XVII, nr. 2. De toelichting wordt geschreven op basis van de rijksbegrotingsvoorschriften. Het kan voorkomen dat een kleine mutatie niet apart wordt toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVII, nr. 62

1

(Bedragen x EUR 1 miljoen)

Begrotingsmoment

2023

Stand Miljoenennota 2022
Bijstelling CEP 2022
Kasschuif opvang Oekraïners
Inzet Klimaat
Eerstejaarsopvang asielzoekers
HGIS-besluitvorming 2022
Technische mutaties
Intensivering Coalitieakkoord en BHOS-nota
Inzet Oekraïne
Bijstelling MEV 2022

530,2
Voorjaarsnota 2022
Voorjaarsnota 2022
Voorjaarsnota 2022
Voorjaarsnota 2022
Voorjaarsnota 2022
Voorjaarsnota 2022
Miljoenennota 2023
Miljoenennota 2023
Miljoenennota 2023

270,3
– 75,0
– 45
– 114,4
– 9,7
– 0,2
– 606,2
– 50,0
172,9

Stand Miljoenennota 2023

72,9

Stand buffer begrotingsartikel 5.4
De ruimte op het bufferartikel 5.4 is – naast bijstellingen van ODA-budgetten – primair bedoeld om fluctuaties op te vangen vanwege economische schommelingen en fluctuaties in de asieltoerekening voor
eerstejaarsopvang uit DAC-landen. De stand op het begrotingsartikel 5.4
bedroeg in de miljoenennota 2023 – na verwerking van de intensiveringen
uit het Coalitieakkoord en de BHOS-nota – cumulatief voor de jaren 2023
tot en met 2027 bijna EUR 3 miljard en was daarmee ruim. Ter vergelijking: de cumulatieve buffer ten tijde van de Miljoenennota 2020 was
voor de jaren 2020- 2024 bijna EUR 979 miljoen en in 2021 voor de jaren
2021 tot en met 2025 EUR 304 miljoen en daarmee relatief laag vanwege
het macro-economisch effect van de COVID-pandemie.2
De omvangrijke buffer in de begroting 2023 is aangehouden omdat er
twee redenen waren die aanleiding gaven tot extra behoedzaamheid. Ten
eerste de economische onzekerheid in de nasleep van de coronapandemie. Ten tweede onzekerheid ten aanzien van asieluitgaven die in de
loop van 2022 duidelijk werd. Daarover is in de begroting van 2023 het
volgende geschreven:
Een deel van deze bijstelling (euro 75 miljoen) wordt gereserveerd op het
verdeelartikel 5.4 anticiperend op fluctuaties in de asieltoerekening voor
eerstejaarsopvang. In het voorjaar van 2023 wordt de nacalculatie van
2022 verwerkt. Deze reservering kan hierdoor niet elders worden ingezet.
En in de antwoorden op vragen over de BHOS-begroting 2023 is onder
meer het volgende opgenomen.
De meest recente meerjarenraming [van de asieltoerekening] zoals
verwerkt in de BHOS-begroting 2023 is hieronder weergegeven. De
verwachting is dat dit verder toeneemt.
Uit de Meerjaren Productie Prognose (MPP) cijfers van september 2022
werd duidelijk dat de verwachting was dat de asielramingen meerjarig
sterk konden stijgen. De Kamer is hierover op 4 november 2022 geïnformeerd.3 Die MPP-cijfers zijn gebruikt voor de bijstelling van de ramingen
voor het lopende jaar. In de tweede suppletoire BHOS-begroting zorgde
dit voor een tegenvaller van EUR 160 miljoen voor de ODA-toerekening in
2022 van eerstejaarsopvang van asielzoekers uit DAC-landen.4
2

Ten tijde van het opstellen van de miljoenennota 2022 (Kamerstuk 35 925) was het kabinet
demissionair, dus was deze begroting beleidsarm.
3
Meerjaren Productie Prognose (MPP) 2022–2 (Bijlage bij Kamerstuk 19 637, nr. 3006).
4
Kamerstuk 36 250 XVII, nr. 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVII, nr. 62

2

Toelichting per mutatie begroting 2023
Hieronder vindt u een korte beschrijving van de mutatie per regel in
tabel 1.
Bijstelling CEP 2022 en bijstelling MEV 2022
Twee keer per jaar wordt het ODA-budget bijgesteld voor macroeconomische ontwikkelingen. Dit gebeurt op basis van het Centraal
Economisch Plan (CEP) in het voorjaar en op basis van de Macro
Economische Verkenning (MEV) in het najaar. Beide ramingen worden
opgesteld door het Centraal Planbureau en vervolgens verwerkt met
Voorjaarsnota en Miljoenennota.
Kasschuif opvang Oekraïners
Het kabinet heeft besloten tot een eenmalige bijdrage van
EUR 150 miljoen vanuit het ODA-budget in 2022 aan de opvang van
vluchtelingen uit Oekraïne. Dit is gedekt door een kasschuif uit 2023 en
2024 van elk EUR 75 miljoen.
Inzet Klimaat
Vanuit het bufferartikel is in de Voorjaarsnota 2022 (Kamerstuk 36 120)
voor het jaar 2023 EUR 45 miljoen beschikbaar gesteld voor het thema
klimaat.
Eerstejaarsopvang asielzoekers
De raming van de MPP in februari leidde in 2022 tot een meerjarige
mutatie. Vanuit het bufferartikel is hieraan in 2022 voor het begrotingsjaar
2023 EUR 114,4 miljoen bijgedragen.
HGIS-besluitvorming 2022
De HGIS-besluitvorming leidde tot een aantal mutaties die worden
verrekend met begrotingsartikel 5.4. Het grootste deel van deze mutatie
was de loon- en prijsbijstelling van het apparaat op de begroting van
Buitenlandse Zaken met ingang van 2022. Hier was vanuit het
ODA-budget EUR 9,4 miljoen voor nodig.
Intensivering Coalitieakkoord (Bijlage bij Kamerstuk 35 788, nr. 77) en
BHOS-nota
Vanuit het bufferartikel is in 2022 voor begrotingsjaar 2023 een bedrag
van EUR 547,2 miljoen geïntensiveerd op de verschillende beleidsartikelen
op de thema’s die beschreven zijn in de beleidsnota «Doen waar
Nederland goed in is» van juni 2022. Vanwege een positieve mutatie naar
aanleiding van de MEV 2022 is daarnaast in 2022 voor 2023 nog
EUR 59 miljoen extra geïntensiveerd op Voedselzekerheid en Humanitaire
Hulp.
Deze keuzes zijn mede gemaakt op grond van de MPP-cijfers voor
eerstejaars opvang van asielzoekers uit DAC-landen van voorjaar 2022, die
meerjarig zijn verwerkt bij Voorjaarsnota 2022. De intensiveringen uit de
BHOS-nota zijn budgettair verwerkt in de begroting voor 2023 van
september 2022. De huidige asieltegenvaller voortvloeiend uit de
MPP-cijfers van februari 2023 heeft het kabinet verwerkt in de
Voorjaarsnota 2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVII, nr. 62

3

Inzet Oekraïne
Vanwege een positieve mutatie naar aanleiding van de MEV 2022 is in
2023 een bedrag van EUR 50 miljoen overgeheveld van het bufferartikel
naar beleidsartikel 1.3 voor de wederopbouw van infrastructuur in
Oekraïne.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 200 XVII, nr. 62

4