Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

240
Vragen van het lid Gijs van Dijk (PvdA) aan de Staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over toegang tot de gemeentelijke
schuldhulpverlening (ingezonden 18 september 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 10 oktober 2018).
Vraag 1
Bent u bekend met het vervolgonderzoek van de Nationale ombudsman over
de toegang tot de gemeentelijke schuldhulpverlening?1
Antwoord 1
Begin 2018 publiceerde de Nationale ombudsman het onderzoek «Een open
deur?» over toegang tot gemeentelijke schuldhulpverlening. Rond die tijd
publiceerde ook de Inspectie SZW haar bevindingen over toegang tot
schuldhulpverlening.2 De resultaten van deze onderzoeken zijn onder meer
gebruikt om de brede schuldenaanpak vorm te geven, die ik de Tweede
Kamer eind mei aanbood.3 U verwijst naar het recente rapport «Een open
deur? Het vervolg», waarin de Nationale ombudsman de stand van zaken
over toegang tot schuldhulpverlening opmaakt. Ik heb met veel belangstelling
van dit vervolgonderzoek kennisgenomen.
Vraag 2
Vindt u ook dat de gemeentelijke schuldhulpverlening laagdrempelig en
breed toegankelijk dient te zijn? Zo ja, wat is uw reactie op de conclusie dat
dit niet bij alle schuldhulpverlening het geval is?
Antwoord 2
Het kabinet vindt dat iedereen met (dreigende) problematische schulden
toegang moet hebben tot hulp. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de
toegang en de kwaliteit van de schuldhulpverlening aan hun inwoners. De
Nationale ombudsman concludeert dat de meeste gemeenten een positieve
ontwikkeling doormaken. Een groot deel van de geënquêteerde gemeenten is
toegankelijk voor nieuwe aanvragers. Zij kunnen binnen enkele weken
1

https://www.nationaleombudsman.nl/nieuws/2018/schuldhulpverlening-van-gemeenten-nogniet-op-orde
2
TK2017–2018 24 515 nr. 412 en 426
3
TK2017–2018 24 515 nr. 431

ah-tk-20182019-240
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

terecht. Weigeringsgronden lijken minder vaak en minder strikt te worden
toegepast dan vroeger. Dit past bij mijn beeld dat gemeenten echt aan het
investeren zijn in betere schuldhulpverlening. Maar de Ombudsman heeft ook
zorgen over het voortijdig uitvallen in het toegangsproces, onvoldoende
toegang voor zelfstandigen, de beschikkingen op aanvragen voor schuldhulpverlening en het gebrek aan exacte cijfers. Gemeenten zijn aan zet om de
toegang verder te verbeteren. Om dat te ondersteunen ontvangen de 251
gemeenten die aan het onderzoek hebben meegedaan van de Ombudsman
een individuele terugkoppeling van de resultaten. De aandachtspunten zijn
overigens herkenbaar en worden ook al opgepakt in de brede schuldenaanpak en het interbestuurlijk programma.4
Vraag 3
Vindt u het ook onwenselijk dat er te weinig gegevens bekend zijn over het
toegangsproces tot de gemeentelijke schuldhulpverlening en de wijze van
registreren bij gemeenten? Bent u het met de Nationale ombudsman eens dat
u ook een verantwoordelijkheid heeft om minimumeisen, over bijvoorbeeld
aanmeldingsfases, op te stellen ten aanzien van de te registreren gegevens
door gemeenten?
Antwoord 3
Gemeentelijke schuldhulpverlening wordt op verschillende manieren
gemonitord. Een goed voorbeeld zijn de jaarverslagen van de NVVK.5 Ik ben
het met de Nationale ombudsman eens dat om de kwaliteit van de schuldhulpverlening verder te verhogen, betere registratie wenselijk is. Om dit te
faciliteren subsidieer ik bijvoorbeeld de Benchmark Armoede&Schulden die
Divosa met en voor gemeenten maakt.6 Verder richt één van de acties uit de
brede schuldenaanpak zich op de vraag hoe informatie over problematische
schulden op landelijk niveau verbeterd kan worden door verschillende
registers en bronnen met gegevens te combineren. Het CBS voert deze actie
uit.
Vraag 4
Wat is uw oordeel dat met bijna 30% van de mensen, die zich voor schuldhulpverlening hebben aangemeld, geen intakegesprek plaatsvindt? Geeft dit
niet een enorm risico dat deze mensen, met hun schuldproblematiek, weer uit
het zicht raken? Vindt u ook dat iedereen die zich aanmeldt voor schuldhulpverlening ten minste een intakegesprek dient te hebben? Bent u bereid om dit
samen met de gemeenten te realiseren?
Antwoord 4
De Nationale ombudsman roept gemeenten op te kijken naar de oorzaken
van en de oplossingen voor de uitval in het toegangsproces. Daartoe
ontvangen de deelnemende gemeenten
een individuele terugkoppeling van de resultaten. Ik vind dat een goede
aanpak. De uitkomsten zijn breed verspreid en opgepakt door bijvoorbeeld
VNG, zodat ook de andere gemeenten hun dienstverlening kunnen vergelijken
met de aanbevelingen van de Nationale ombudsman. Gemeenten zijn
verantwoordelijk voor de toegang en de kwaliteit van de schuldhulpverlening
aan hun inwoners. Mijn rol is te faciliteren dat de inzichten van de Nationale
ombudsman worden benut voor landelijke kennisontwikkeling, professionalisering en kennisuitwisseling. Daarvoor staan kennis- en ontwikkelprogramma’s zoals Schouders Eronder7 ter beschikking.
Vraag 5
Constaterende dat, in antwoorden op eerdere Kamervragen8, u heeft
aangegeven met gemeenten in gesprek te gaan over de toegang van
zelfstandigen tot de schuldhulpverlening, heeft dit al plaatsgevonden? Zo ja,
welke concrete maatregelen heeft u naar aanleiding hiervan al genomen?
4

https://www.interbestuurlijkprogramma.nl/
Vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren (NVVK): http://
jaarverslag2017.nvvk.eu/
6
https://www.divosa-benchmark.nl/actueel/#!/
7
https://www.schouderseronder.nl/
8
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2557
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Bent u het verder met de Nationale ombudsman eens dat het «dringend
noodzakelijk is dat gemeenten gespecialiseerde schuldhulp aan zelfstandigen
gaan inhuren of zelf gaan aanbieden»?
Antwoord 5
Net zoals de Nationale ombudsman verwacht ik van gemeenten dat zij de
toegang tot schuldhulpverlening voor zelfstandigen op korte termijn
verbeteren. Deze ambitie is niet nieuw en al onderdeel van gemeentelijk en
rijksbeleid. Gemeenten investeren in de kwaliteit van schuldhulpverlening.
Het Interbestuurlijk Programma en de extra middelen die het kabinet ter
beschikking heeft gesteld voor het voorkomen van schulden en de bestrijding
van armoede helpen daarbij. Ook in de landelijke ondersteuning is er
aandacht voor schuldhulpverlening aan zelfstandigen in de vorm van een
werkwijzer, een module, workshops en masterclasses. Het Ministerie van
SZW heeft daarnaast digitale communicatie beschikbaar die laat zien hoe
gemeenten schuldhulp aan ondernemers kunnen organiseren en welke
organisaties daarbij kunnen helpen.9
Ik ben bereid om samen met gemeenten de kennis over schuldhulpverlening
aan zelfstandigen verder te verbeteren. Daarover zijn mijn medewerkers in
gesprek met (vertegenwoordigers van) gemeenten. Ik wil daarbij voortbouwen op de goed lopende en breed gedragen programma’s Schouders
Eronder en Vakkundig aan het Werk.10

9

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2017/09/29/ondernemend-uit-de-schuldengemeenten-bieden-hulp
10
https://www.zonmw.nl/nl/onderzoek-resultaten/preventie/werk/schuldhulpverlening-enarmoedebestrijding/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3