Minister

Bestuurskern
Directie Waterkwaliteit,
Ondergrond en Marien
Den Haag
Postbus 20904
2500 EX Den Haag
Contactpersoon

Wetswijziging Wet elektriciteit en drinkwater BES

Datum
19 juni 2018
Kenmerk
IENW/BSK-2018/133036

Inleiding
Tijdens de staf Minister d.d. 12 april 2018 heeft u ingestemd om de Wet
elektriciteit en drinkwater BES (Wedb) te wijzigen en daarbij zoveel mogelijk
aan te sluiten bij de Drinkwaterwet. Inzet is de betaalbaarheid en daarmee
toegankelijkheid te borgen bij een beheersbare ontwikkeling van kosten,
tarieven en subsidie. Het is van belang dat op u als Minister van IenW op deze
drie elementen kan sturen en dat ze in samenhang kan vaststellen. Dit
wetsvoorstel versterkt daartoe de benodigde governance om u als Minister van
IenW passende zeggenschap te verschaffen over kosten, tarieven en subsidie.
Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd in te stemmen met de verdere uitwerking van het
wetsvoorstel.
Beslistermijn
Zo spoedig mogelijk nadat u tijdens de staf Minister op 5 juli 2018 bent
bijgepraat.
Argumentatie
De inzet van de wetswijziging is om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de
Europees Nederlandse Drinkwaterwet, de drinkwatervoorziening structureel te
verbeteren en deze op een effectieve en efficiënte wijze te financieren. De
wetswijziging voert de tot 1 juli 2016 gehanteerde tariefstructuur en tarieven
(gecorrigeerd voor inflatie via de prijsindex) in en wordt gekenmerkt door een
capaciteitstarief met een solidariteitselement. Het systeem was geaccepteerd in
C aribisch Nederland, leidde tot een redelijke kostenverdeling tussen klein- en
grootverbruikers en sluit aan bij de wens van de eilandbesturen.
Met de invoering van de tariefstructuur en tarieven wordt het beginsel van
kostendekkendheid losgelaten. Hierdoor wordt de subsidiebevoegdheid
hervormd en gericht op het verschil tussen de opbrengsten van de verkoop van
drinkwater en de kosten van de drinkwatervoorziening. Met de invoering van
een redelijkheidstoets is het mogelijk de kosten in beeld te brengen die door

Pagina 1 van 3

het drinkwaterbedrijf zelf gedragen kunnen worden en kosten die voor subsidie
in aanmerking komen. Daardoor vindt geen automatische doorrekening plaats
van alle kosten, zoals bijvoorbeeld een voorgenomen bedrijfsverplaatsing.
Tenslotte strekt de wetswijziging tot versterking van de sturings- en
interventiemogelijkheden door de Minister van IenW ten aanzien van de
drinkwatertarieven. Hierdoor bent u als Minister van IenW beter in staat de
systeem- en eindverantwoordelijkheid waar te maken, de betaalbaarheid en
daarmee de toegankelijkheid te borgen en de subsidieverstrekking beheersbaar
te houden.
Politieke context
De huidige systematiek van berekening en vaststelling van de
drinkwatertarieven leidt tot een onbetaalbare en daarmee ontoegankelijke
drinkwatervoorziening. Dit is in strijd met de doelen van de wet. Leden van de
C DA-fractie en leden van de D66-fractie hebben hier separaat vragen over
gesteld. In de beantwoording van de vragen heeft u de wetswijziging van de
Wet elektriciteit en drinkwater BES aangekondigd.
Kader
De Wet elektriciteit en drinkwater BES vormt het juridisch kader. Daarnaast is
subsidie een belangrijk instrument om de kosten voor drinkwater op een
acceptabel niveau te houden. Op 5 maart 2018 heeft u de Tijdelijke
subsidieregeling BES 2018-2022 vastgesteld. Ook in de periode voor 2018 is
jaarlijks subsidie verleend, mede op aandringen van de Tweede Kamer.
Krachtenveld, afstemming, financiële en juridische implicaties,
communicatie
Krachtenveld
De lokale politiek op Bonaire maakt zich zorgen over de betaalbaarheid en
daarmee de beschikbaarheid van drinkwater voor eenieder, met name voor de
kleinverbruiker. De bestuurscolleges hebben verzocht de breed geaccepteerde
tariefstructuur en tarieven van voor 1 juli 2016 te herintroduceren.
Burgers
Zonder subsidie dreigen de burgers met een kleine beurs geen toegang meer
te hebben tot betrouwbaar en veilig drinkwater.
Afstemming
De redeneerlijn van de wetswijziging is afgestemd met HBJZ en ambtelijk met
EZK.
Implicaties apparaat en financiën
De invoering van de nieuwe tariefstructuur en tarieven en het loslaten van
volledige kostendekkendheid zullen de inkomsten uit de verkoop van
drinkwater altijd lager liggen dan de kosten voor het in standhouden van de
drinkwatervoorziening. Het negatieve resultaat dient met IenW-subsidie te
worden aangevuld.
Om de drinkwatervoorziening op orde te houden zijn regelmatig investeringen
noodzakelijk. De drinkwaterbedrijven beschikken niet over eigen vermogen om
deze investeringen te financieren anders daar subsidie bij IenW voor aan te
vragen.

Subsidie drinkwatervoorziening (€ x 1.000)
2020
2021
Bonaire
1.500
1.500

2022
1.500

2023
1.500

2024
1.500

Pagina 2 van 3

Sint Eustatius
Saba
Totaal

193
93
1.786

193
93
1.786

193
93
1.786

193
93
1.786

193
93
1.786

Juridische implicaties
De wetswijziging zal naar verwachting 2 à 3 jaar in beslag nemen.
Communicatie
In het proces naar in werking treden wordt het wetsvoorstel aan de
stakeholders ter consultatie voorgelegd.
Gedrag in beleid
Niet van toepassing.

Pagina 3 van 3

(

Minister

Bestuurskern
Dir.Waterkwaliteit, Ondergr
en Marien
Marien- en Internat onaal
Waterbeleid
Den Haag
Contactpersoon

l
Datum
9 oktober 2020

C onsultatie Wet elektriciteit en drinkwater BES

Kenmerk
IENW/BSK-2020/198165
Bijlagen
1. Wetsvoorstel
2. Artikelsgewijze toelichting

Inleiding
In de zomer van 2019 zijn voorgestelde wijzigingen aan de Wet elektriciteit en
drinkwater BES (verder Wedb) (en aan de Warenwet BES, de Wet vrom BES en
de Wet fin BES) geconsulteerd met C aribisch Nederland. Naar aanleiding
daarvan is het wetsvoorstel verder aangepast en klaar om in oktober nogmaals
in consultatie te brengen. Middels deze nota wordt u hierover geïnfor meerd en
gevraagd in te stemmen om het wetsvoorstel met burgers, bedrijven en
organisaties in C aribisch Nederland te consulteren.

3. Memorie van Toel chting

Geadviseerd besluit
U wordt geadviseerd in te stemmen met het consulteren van de
wetswijzigingen met C aribisch Nederland.
Beslistermijn
Zo spoedig mogelijk om de consultatie nog in oktober te starten.
Argumentatie
Wetswijziging Wedb en Warenwet BES
Het doel van de Wedb is het realiseren van een betaalbare en toegankelijke
drinkwatervoorziening op C aribisch Nederland. Daartoe omvat de wetswijziging
een aantal wijzigingen die leiden tot een verbeterde en meer samenhangende
governance die recht doet aan de wettelijke verantwoordelijkheden en taken
van de minister van IenW, en ook aan de lokale context van de eilanden.
Daarnaast worden de Wedb en de Warenwet BES beter op elkaar afgestemd,
zodat gebotteld drinkwater op Saba onder de Wedb valt.
Wetswijziging Wet vrom BES en Wet fin BES
De RWZI Bonaire is met Europese subsidie gebouwd onder de voorwaarde dat
Bonaire een afvalwaterheffing invoert voor dekking van d e exploitatiekosten.
Voor invoering van de afvalwaterheffing wordt met de wetswijziging Wet vrom
BES de wettelijke zorgplicht van het openbaar lichaam uitgebreid. Voor het
verhalen van de kosten horende bij de zorgplicht is de Wet fin BES gewijzigd.

Pagina 1 van 4

Naar aanleiding van de consultatie in 2019 zijn geen wijzigingen in deze wetten
aangebracht en deze vormen dan ook niet de kern van de aanstaande
consultatie. Ze zitten wel in het alomvattende wetsvoorstel dus het zou kunnen
dat er alsnog inbreng op geleverd wordt.
Planning
Door deze tweede consultatieronde, zowel via internet als direct met de
Openbare Lichamen, in oktober te starten, is het (afhankelijk van de reacties
en behandelingen door de Raad van State en de beide Kamers) mogelijk om de
wetten per 1 januari 2022 van kracht te laten worden. Dat is van belang voor
het invoeren van de afvalwaterheffing.
Politieke context
Drinkwater
IenW is systeem- en eindverantwoordelijk voor de drinkwatervoorziening in
C aribisch Nederland. Indien de drinkwatervoorziening niet op orde is en
drinkwater niet betaalbaar en toegankelijk is voor alle inwoners kan dit leiden
tot onrust op de eilanden en politieke aandacht in de Tweede Kamer.
Afvalwater
De invoering van de afvalwaterheffing ligt politiek gevoelig op Bonaire. Volgens
Bonaire kunnen veel huishoudens op het bestaansminimum de
afvalwaterheffing niet opbrengen. Bij nota IENW/BSK-2020/168006 heeft u
onlangs ingestemd dat IenW in aanvulling op een jaarlijkse subsidie van 1
miljoen euro, voor de periode van 2020-2024 in totaal 3,5 miljoen euro extra
subsidieert. De concept eilandverordening afvalwater BES moet nog in de
eilandraad besproken worden.
Kader
Wet elektriciteit en drinkwater BES; Wet vrom BES; Wet fin BES.
Krachtenveld, duurzaamheid, burgers, afstemming, financiële
implicaties, afstemming, communicatie
Krachtenveld – Zowel in de lokale politiek op de eilanden als in de Tweede
Kamer is er aandacht voor de betaalbaarheid en daarmee de beschikbaarheid
van drinkwater voor eenieder, en ook voor de toestand van het koraal.
Duurzaamheid – Afvalwaterzuivering is van belang voor het beschermen van
het (mariene) milieu.
Burgers – De wetswijzigingen in de wet elektriciteit en drinkwater BES hebben
geen directe impact op de burger. De wetswijzigingen in de wet vrom BES en
de wet fin BES wel, aangezien er een afvalwaterheffing wordt ingevoerd. Die
zal hen pas per 2022 geld kosten en wordt gekoppeld aan de
drinkwaterrekening, waardoor de extra administratieve lasten beperkt blijven.
Implicaties apparaat en financiën - De inkomsten uit de verkoop van
drinkwater en gezuiverd afvalwater liggen lager dan de kosten met als gevolg
een negatieve exploitatie van zowel drinkwater als de RWZI. Het negatieve
resultaat wordt met IenW-subsidie aangevuld. Voor de RWZI heeft u hierover
onlangs per nota IENW/BSK-2020/168006 ingestemd. Ook voor drinkwater is
er elk jaar subsidie gereserveerd. N.a.v. het onderzoek naa r opties om de
drinkwaterkosten voor burgers te verlagen, zal besloten kunnen worden over
extra subsidie of het implementeren van andere opties.
Afstemming - HBJZ is betrokken bij de wetswijziging en bij deze nota. Directie
Participatie is betrokken i.v.m. de internetconsultatie. AC M, ILT zijn gevraagd
om een (tweede) uitvoeringstoets. EZK en BZK zijn betrokken.
Communicatie - De consultatie van de wetswijzigingen wordt met een bericht
in de nieuwsbrief van Rijksdienst C aribisch Nederland en ook direct aan de
Openbare Lichamen bekend gemaakt.

Vriendelijke groet,
Pagina 2 van 4

Toelichting
Wedb en Warenwet BES
De belangrijkste voorgestelde wijzigingen in het wetsvoorstel betreffen:


Het verbeteren van de sturings- en interventiemogelijkheden voor de
minister van Infrastructuur en Waterstaat, zodat deze kan ingrijpen als de
regelgeving over de tarieven niet goed wordt uitgevoerd of nageleefd.
Hierdoor wordt de minister in staat gesteld de systeem - en
eindverantwoordelijkheid voor de drinkwatervoorziening in C aribisch
Nederland waar te maken. Die verantwoordelijkheid berust bij de minister
maar deze beschikt momenteel niet over de instrumenten, zoals een
aanwijzingsbevoegdheid, om in te kunnen grijpen, bijvoorbeeld bij te hoge
tarieven.



Het verbeteren van de afstemming tussen de Wedb en de Warenwet BES .
Verpakte drinkwaren vallen momenteel (ook) onder de Warenwet BES. Het
wetsvoorstel wijzigt de Wedb zodanig dat de Wedb primair van toepassing
wordt op drinkwater en nooddrinkwater (in bij ministeriele regeling
aangewezen verpakkingen). Dit is wenselijk vanwege de productie en
distributie van drinkwater in verpakkingen, zoals het gebottelde water op
Saba.



Het verduidelijken dat de hoogte van het vaste gebruikstarief voor
drinkwater niet afhankelijk is van de grootte van de aansluitcapaciteit. In
de praktijk worden er alleen verschillende tarieven geheven per diameter
van de drinkwateraansluiting. De wet sluit echter niet uit dat er ook op
basis van andere categorieën afnemers, indien vastgelegd in een
ministeriële regeling, een lager / ander vast gebruikstarief kan worden
vastgesteld. Door dit te verduidelijken vormt de grootte van de
aansluitcapaciteit in de toekomst geen beperking.



De verplichting om restitutie te verlenen voor aansluitingskosten die een
afnemer betaald heeft voor de aanleg van een nieuwe aansluiting, waarop
vervolgens ook een nieuwe afnemer een aansluiting kan krijgen, komt te
vervallen. Ervaringen in de praktijk leren dat dit tot verschillende
interpretaties en onuitvoerbaarheid leidt.



Op verzoek van WEB Bonaire N.V. bevat het wetsvoorstel een verwijdering
van de verplichte drinkwatervoorraad van 7 dagen. Deze wordt vervangen
door de bepaling dat het drinkwaterbedrijf ervoor moet zorgen dat het in
geval van verstoringen binnen 24 uur een hoeveelheid drinkwater kan
leveren die op dag basis tenminste 75% bedraagt van de hoeveelheid die
wordt geleverd op een zogenoemde maximumdag. Dit is in lijn met wat er
in Europees Nederland geldt.



Op verzoek van Sint Eustatius Utility C ompany (STUC O) wordt voorgesteld
om toe te voegen dat het wegtransport van drinkwater ook door een
natuurlijk persoon kan worden uitgevoerd en niet alleen door een
rechtspersoon. Dit maakt mogelijk dat het wegtransport ook door
eenmanszaken kan worden uitgevoerd.

Ten tijde van de consultatie in 2019 omvatte het wetsvoorstel, op verzoek van
het Openbaar Lichaam Bonaire, ook de herinvoering van een capaciteitstarief
voor drinkwater (zoals voor 2016 van toepassing onder de voormalige Wet
drinkwater BES). Daarmee kon in de tariefstelling onderscheid tussen klein - en
grootverbruik worden gemaakt. Tijdens de consultatie heeft Bonaire, gesteund
door alle stakeholders op het eiland alsmede do or St. Eustatius (op Saba speelt
Pagina 3 van 4

dit niet), het verzoek hiertoe ingetrokken. Herinvoeren van het capaciteitstarief
leidt volgens alle betrokken partijen tot hogere kosten voor de
drinkwatervoorziening. De consumenten organisatie Unkobon geeft aan dat
minder draagkrachtige gezinnen vaak samen onder een dak wonen en bij
herinvoering van het capaciteitstarief in de hoogste tariefgroep zullen vallen.
In eerste instantie was juist de verwachting dat het capaciteitstarief de
betaalbaarheid zou vergroten. Het punt van betaalbaarheid blijft aandacht
behoeven en is onderdeel van een binnenkort op te starten onderzoek naar een
financieel duurzame exploitatie van de drinkwatervoorziening, waarbij zowel de
kosten voor de inwoners en bedrijven als de subsidies vanuit Europees
Nederland beheersbaar zijn.
Wet vrom BES en Wet fin BES
Er zijn naar aanleiding van de consultatie in zomer 2019 geen inhoudelijke
aanpassingen in deze wetten voorgesteld en de consultatie zal zich dus richten
op de Wedb. Het is mogelijk dat er toch reacties binnenkomen op de Wet vrom
BES en Wet fin BES, omdat deze wel onderdeel zijn van het gehele
wetsvoorstel (ook al wijzigt er niets n.a.v. de vorige consultatie).
De voorgestelde wetswijzigingen gelden voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
Omdat de eilandsraad zelf bepaalt waar een zorgplicht voor het beheer van
afvalwater geldt, en of afvalwaterheffing geheven wordt en hoe die vorm wordt
gegeven, heeft het voorstel geen rechtstreekse gevolgen voor Sint Eustatius en
Saba.

Pagina 4 van 4

Minister

Hoofddirectie Bestuurlijke
& Juridische Zaken
HBJZ
Afdeling WIO
Den Haag
Postbus 20901
2500 EX Den Haag
Contactpersoon

MR-behandeling wetsvoorstel drinkwater en
afvalwaterheffing BES, met het oog op advisering
Raad van State

Inleiding
Het voorliggende concept wetsvoorstel is gereed voor advisering door de Raad
van State na akkoord in de ministerraad. De C FEZIL was op 1 juni akkoord met
agendering als glad stuk. De minister van IenW is systeemverantwoordelijk
voor de drinkwatervoorziening en voor afvalwaterzuivering op de BES eilanden.
Dit wetsvoorstel regelt diverse gewenste en noodzakelijke verbeteringen op
beide terreinen, die zien op uitvoerbaarheid en betaalbaarheid.

Datum
9 juni 2021
Kenmerk
IENW/BSK-2021/160957
Bijlage(n)
4

Geadviseerd besluit
Indien u akkoord bent met het wetsvoorstel en de toelichting, wordt u verzocht
om de volgende stukken te ondertekenen:
Aanbiedingsformulier ministerraad
Voordracht voor advies
Toelichting bij het wetsvoorstel
Daarnaast is het advies voor de ministerraadbespreking bij deze nota gevoegd.
Beslistermijn
Donderdag 17 juni met het oog op de MR van 25 juni. Het is wenselijk om dit
wetsvoorstel vóór de zomer in de MR te behandelen, omdat vertraging nadelige
gevolgen heeft voor de IenW begroting (zie: Argumentatie, laatste streepje).
Argumentatie
Drinkwater: wijziging Wedb en Warenwet BES
De beleidsdoelen voor de drinkwatervoorziening zijn in Europees en
C aribisch Nederland gelijk (betrouwbaar, toegankelijk en betaalbaar).
De wetswijziging omvat een aantal verbeteringen van de uitvoerbaarheid
van de Wet die recht doet aan de lokale context van de eilanden.
Daarnaast worden de Wedb en de Warenwet BES (die toeziet op verpakte
drinkwaren) beter op elkaar afgestemd om samenloopproblemen te
voorkomen. Dit is wenselijk vanwege de productie en distributie van
gebotteld drinkwater na opening van drinkwaterbottelfabriek op Saba.

Toetspool akkoord d.d. 8 oktober 2020

Pagina 1 van 5

Afvalwater: wijziging Wet vrom BES en Wet fin BES
De RWZI Bonaire is met EU subsidie gebouwd onder voorwaarde dat
Bonaire een afvalwaterheffing invoert ter dekking van een deel van de
exploitatiekosten. Dit wetsvoorstel creëert de grondslag daarvoor in de Wet
fin BES.
Er is een verordening van het eilandbestuur nodig om de heffing
daadwerkelijk in te voeren en de hoogte van de heffing te bepalen.
Voor invoering van de afvalwaterheffing wordt met de wetswijziging Wet
vrom BES de zorgplicht van het openbaar lichaam uitgebreid van de
inzameling van afvalwater naar volledig afvalwaterbeheer (inclusief
zuivering), daar waar het openbaar lichaam dat doelmatig acht. De
zuivering is van belang voor de verminderen van de impact van
ongezuiverd afvalwater op de zeewaterkwaliteit en het koraal.
Hoewel de grondslag voor afvalwaterheffing momenteel alleen aan de orde
is op Bonaire vanwege de aanwezigheid van de RWZI, biedt de
wetswijziging ook mogelijkheden voor toekomstige toepassing op Sint
Eustatius en Saba.
Naast een structurele subsidie voor de exploitatie van de RWZI, draagt
IenW ook bij met een extra subsidie tot 2024 voor de opbouw naar een
volledige afvalwaterheffing. Vertraging van het wetsvoorstel kan betekenen
dat dit langer nodig blijft.
U bent over de onderliggende keuzes geïnformeerd, meest recent in oktober
2020 voor aanvang van de tweede consultatie 1. N.a.v. die consultatie zijn bij
drinkwater enkele kleine wijzigingen doorgevoerd 2 (noodvoorziening anders
vormgegeven; voorgestelde ingrijpen door de minister op tarieven gaat niet
door; de AC M stelt niet de maximale tarieven vast voor flessen drinkwater uit
de bottelfabriek op Saba, maar Saba zelf). De afvalwaterheffing is ongewijzigd.
Politieke context
Drinkwater
De minister van IenW is systeem- en eindverantwoordelijk voor de
drinkwatervoorziening in C aribisch Nederland. Indien de drinkwatervoorziening
niet op orde is en drinkwater niet betaalbaar en toegankelijk is voor alle
inwoners kan dit leiden tot onrust op de eilanden en politieke aandacht in de
Tweede Kamer. Een voorbeeld hiervan zijn de rantsoeneringen op Sint
Eustatius in de zomer van 2020. Hierover zijn Kamervragen gesteld en heeft de
Ombudsman een onderzoek ingesteld.
Afvalwater
De invoering van de afvalwaterheffing ligt politiek gevoelig op Bonaire,
vanwege de aanvullende lastenverzwaring voor huishoudens op het
bestaansminimum. De eilandverordening is eind 2020 aangenomen in de
Eilandraad. Echter er blijft discussie over de betaalbaarheid van de
afvalwaterheffing. Het OLB onderzoekt aanvullende financieringsopties voor de
RWZI, om de tarieven van de afvalwaterheffing voor bewoners betaalbaar te
kunnen houden. Resultaat wordt eind juni verwacht. U wordt hierover
afzonderlijk geïnformeerd.

1
2

IENW /BSK-2020/198165.
Me e r gedetailleerd beschreven in de memorie van toelichting (par. 2.7.2).
Pagina 2 van 5

Daarnaast is er een motie van Diertens/de Groot (D66) aangenomen dat het
Rijk de eilanden moet ondersteunen in het verbeteren van het
afvalwaterbeheer. Dit wetsvoorstel geeft mede uitvoering aan die motie.
Kader
De wetswijziging is noodzakelijk om te voldoen aan de voorwaarden voor de
verleende EU subsidie. Als Nederland daar niet aan voldoet, ontstaat het risico
dat de subsidie wordt teruggevorderd.
Krachtenveld, afstemming, financiële en juridische implicaties,
communicatie
Krachtenveld – Zowel in de lokale politiek op de eilanden als in de Tweede
Kamer is er aandacht voor de betaalbaarheid en daarmee de beschikbaarheid
van drinkwater voor eenieder, en ook voor de toestand van het koraal. Dit
wetsvoorstel komt daaraan tegemoet.
Duurzaamheid – Afvalwaterzuivering is van belang voor het beschermen van
het (mariene) milieu.
Burgers – De wetswijzigingen in de Wedb hebben geen directe impact op de
burger, maar de wetswijzigingen in de Wet vrom BES en de Wet fin BES
(indirect) wel, aangezien er een grondslag voor een afvalwaterheffing wordt
voorgesteld. De inning van de heffing wordt gekoppeld aan de drinkwaterrekening, om extra administratieve lasten voor burgers te voorkomen.
Implicaties apparaat en financiën - De inkomsten uit de verkoop van
drinkwater en gezuiverd afvalwater liggen lager dan de kosten met als gevolg
een negatieve exploitatie van zowel drinkwater als de RWZI. IenW geeft
jaarlijks subsidie voor zowel drinkwater als afvalwater.
Afstemming – De wetswijziging is tweemaal uitgebreid geconsulteerd. HBJZ en
DGWB hebben gezamenlijk de wetswijziging en deze nota voorbereid. De AC M
heeft een UHT-toets uitgevoerd en daarnaast zijn de opmerkingen uit de
internetconsultatie, waar nodig, besproken met de AC M, EZK
(eerstverantwoordelijk Wedb), BZK (Koninkrijksrelaties), VWS (Warenwet
BES), de nutsbedrijven en de openbare lichamen. Allen zijn akkoord.

DE HOOFDDIREC TIE BESTUURLIJKE EN JURIDISC HE ZAKEN,

Pagina 3 van 5

Toelichting
De belangrijkste voorgestelde wijzigingen zijn:
Drinkwater
- Het specificeren van de definitie van drinkwater
In de definitiebepaling van drinkwater wordt verduidelijkt dat het water betreft
dat gebruikt kan worden voor drinken of koken. Uitzondering betreft water dat
slechts behandeld is middels omgekeerde osmose ofwel “reverse osmosis”
(hierna: ‘RO water’) en niet verder behandeld is om er drinkwater van te
maken. Dit wordt (vooral) tijdens droogte gebruikt om cisternes aan te vullen
en is niet bestemd voor drinken of koken.
- Het expliciteren dat het vaststellen van maximum drinkwatertarieven door de
AC M alleen op Sint Eustatius en Bonaire gebeurt;
De waterproductie op Saba is in handen van het Openbaar Lichaam Saba
(hierna: OLS) en niet van een drinkwaterbedrijf. Met de opening van de
bottelfabriek in 2021 zal drinkwater op Saba in herbruikbare flessen per gallon
verkocht worden. Met de normale methodiek van de AC M voor vaststelling van
de maximumtarieven voor drinkwater worden die berekend aan de hand van
vaste en variabele tarieven. Deze methode is niet toepasbaar voor de verkoop
van de flessen water. In combinatie met de administratieve druk is er voor
gekozen om het OLS, na opening van de bottelfabriek, zelf de tarieven te laten
vaststellen, zoals nu ook al gebeurt op Saba voor reverse osmosis water.
Tevens wijzigt het wetsvoorstel de Warenwet BES met het oog op een goede
afstemming tussen beide wetten.
- Het verbeteren van de sturings- en interventiemogelijkheden voor de minister
van Infrastructuur en Waterstaat in geval van buitengewone omstandigheden;
Nieuw is dat de noodbevoegdheid van de minister, zoals de Drinkwaterwet die
al kent (artikel 54), ook wordt geregeld voor de BES eilanden. Die houdt in dat
de minister bij buitengewone omstandigheden alle noodzakelijke maatregelen
kan treffen in het belang van de veiligstelling van de drinkwatervoorziening, bij
voorkeur (maar niet noodzakelijkerwijs) in samenspraak met het eilandbestuur
en de drinkwaterbedrijven. Hierdoor wordt de minister beter in staat gesteld de
systeem- en eindverantwoordelijkheid voor de drinkwatervoorziening in
C aribisch Nederland waar te maken, gelijk aan Europees Nederland.
- Het bevorderen van de uitvoerbaarheid ten aanzien van de borging van de
levenszekerheid van de drinkwatervoorziening bij calamiteiten;
De verplichte drinkwatervoorraad van 7 dagen wordt geschrapt. Het
aanhouden daarvan in een tropisch klimaat vraagt buitenproportionele
investeringen om microbiologische risico’s en legionella tegen te gaan en is
ook niet altijd per direct aan te vullen tijdens een calamiteit zoals een orkaan.
In plaats daarvan wordt de distributeur verantwoordelijk voor een
noodvoorziening die kan bestaan uit een combinatie van maatregelen, mede
afhankelijk van de omstandigheden per eiland. Dit maatwerk per eiland moet
worden vastgelegd in het kwaliteits- en capaciteitsdocument, waarop de ILT
toezicht houdt.

Pagina 4 van 5

Afvalwaterbeheer
-Uitbreiding van de zorgplicht afvalwaterbeheer
Voorgesteld wordt de zorgplicht voor het inzamelen van huishoudelijk
afvalwater te verbreden tot het beheer van afvalwater (inzameling, transport,
zuivering en verwijdering) in gebieden waarin dat doelmatig is. Dat betekent
dat het Openbaar Lichaam de expliciete taak krijgt om ook te zuiveren. Een
expliciete taak is een voorwaarde om een afvalwaterheffing te kunnen innen.
- Grondslag heffing afvalwater
Het is een voorwaarde voor de EU subsidie voor de RWZI Bonaire dat er een
afvalwaterheffing komt om de kosten van zuivering te dekken. Belastingheffing
vereist een wettelijke grondslag en dit wetsvoorstel regelt die grondslag. Er is
een verordening van het eilandbestuur nodig om de heffing daadwerkelijk in te
voeren en voor het vaststellen van de hoogte en heffingsgrondslag (bijv
‘verbruik’ of ‘per huishouden’).
Deze heffing geldt alleen voor de gebruikers op de eilanden waar een
rioolwaterzuiveringsinstallatie aanwezig is, wat momenteel alleen Bonaire
betreft. Overigens is een (riool)waterzuiveringsinstallatie maar één van de
middelen om het afvalwaterbeheer in te richten. De afvalwaterheffing zou ook
ingevoerd kunnen worden ter bekostiging van andere maatregelen voor de
verbetering van het afvalwaterbeheer- en zuivering op de eilanden.

Pagina 5 van 5

Nader rapport
De Afdeling Advisering heeft slechts een tweetal inhoudelijke opmerkingen
gemaakt bij het wetsvoorstel. De afdeling heeft aangegeven dat met haar
opmerkingen rekening gehouden moet worden voordat het voorstel bij de Tweede
Kamer wordt ingediend (een positief advies, zogenoemd “dictum b”).

Datum

De eerste opmerking betrof de noodvoorziening voor uitval van de
drinkwatervoorziening. In het wetsvoorstel is met het oog op de uitvoerbaarheid
de verplichting geschrapt om gedurende zeven aaneengesloten kalenderdagen
een noodvoorraad aan te houden. In plaats daarvan is meer flexibiliteit gegeven
aan de drinkwaterbedrijven om op een eigen in te vullen wijze zorg te dragen
voor een noodvoorziening die past bij de specifieke eilandelijke mogelijkheden. De
afdeling heeft geadviseerd om een duidelijker kader te scheppen voor de
drinkwaterbedrijven en de ILT als toezichthouder, bijvoorbeeld door een termijn
op te nemen hoe lang uitval moet kunnen worden opgevangen. Zowel de
drinkwaterbedrijven als de ILT hebben aangegeven dat er wat hen betreft geen
nadere inkadering nodig is dan al uit de wet volgt. Op dit punt is daarom van
wijziging afgezien.

Bijlage(n)
11

25 november 2021
Onze referentie
IENW/BSK-2022/36370
Uiterlijk bij
5 januari 2022

Aan
Minister
Van
HBJZ

De tweede inhoudelijke opmerking betreft de keuze om af te zien van
tariefregulering voor drinkwater op Saba. De afdeling maakt zich zorgen of de
doelen die met tariefregulering worden gediend, namelijk consumentenbescherming, investeerdersbescherming en productieve efficiëntie van de
onderneming, ook zonder tariefregulering kunnen worden gediend. Ook deze
opmerking heeft niet geleid tot nadere aanpassing van het wetsvoorstel. Enerzijds
omdat tariefregulering met de huidige methode van de ACM (gericht op vaste en
variabele drinkwatertarieven) niet goed mogelijk is gezien de specifieke
drinkwatervoorziening (van Reverse Osmosis water en gebotteld drinkwater) op
Saba, anderzijds omdat de doelen met de huidige tariefstelling op Saba evengoed
zonder regulering kunnen worden gediend.
Van de gelegenheid is nog gebruik gemaakt om in de memorie van toelichting te
verduidelijken dat de voorgestelde wijzigingen met alle betrokken ministeries zijn
afgestemd. De inhoudelijke opmerkingen van de Afdeling Advisering en
voorgestelde verduidelijkingen zijn niet van dien aard dat daardoor een tijdige
voortgang werd belemmerd. Het nader rapport wordt pas nu aangeboden in
verband met de grondige afstemming met uitvoeringsinstanties en interne
prioritering in werkzaamheden.
Proces
Het wetsvoorstel zal door Zijne Majesteit de Koning aan de Tweede Kamer worden
aangeboden.
Het nader rapport en voorstel zoals dat naar de Afdeling Advisering werd
gezonden worden in de Staatscourant gepubliceerd en daarmee openbaar
gemaakt gelijktijdig met het indienen van het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer.
Op dat moment wordt tevens een persbericht verspreid.
Van alle wetsvoorstellen en stukken die in het kader van de behandeling daarvan
aan de Tweede Kamer worden gezonden, zal ook een exemplaar worden
gezonden aan de griffie van de Eerste Kamer. Hiervoor is geen aanbiedingsbrief
nodig.

Pagina 2 van 3

Politieke context
Het voorstel is voorafgaand aan het aanhangig maken van het advies bij Raad
van State als hamerstuk aan de orde geweest in de Ministerraad van 25 juni
2021.
De minister van IenW is systeem- en eindverantwoordelijk voor de
drinkwatervoorziening in Caribisch Nederland. Indien de drinkwatervoorziening
niet op orde is en drinkwater niet betaalbaar en toegankelijk is voor alle inwoners
kan dit leiden tot onrust op de eilanden en politieke aandacht in de Tweede
Kamer.

Datum
25 november 2021
Onze referentie
IENW/BSK-2022/36370
Uiterlijk bij
5 januari 2022
Bijlage(n)
11
Aan
Minister
Van
HBJZ

De invoering van de afvalwaterheffing ligt politiek gevoelig op Bonaire, vanwege
de lastenverzwaring voor huishoudens. Op 14 december 2021 is er in de
Eilandsraad met een wijziging van de Verordening Afvalwaterheffing ingestemd,
waarbij er vanaf 1 januari 2023 een betaald tarief zal worden ingevoerd. Hierbij
wordt het principe de “vervuiler betaalt” gehanteerd, waardoor het merendeel van
de lasten bij de hotels en restaurants zal worden gelegd. Bovendien subsidieert
IenW de komende jaren een deel van de exploitatiekosten (€1 mln per jaar, en in
2020-2024 in totaal €4 mln extra vanwege de incrementele invoering
afvalwaterheffing). Inwerkingtreding van het voorliggende wetsvoorstel per 1
januari 2023 is essentieel om de betaalde afvalwaterheffing in te kunnen voeren.
Openbaarmaking beleidsnota’s
In verband met de beleidslijn actieve openbaarmaking nota’s wordt verzocht tot
het openbaar maken van de bij dit wetgevingstraject behorende beslisnota’s.
Openbaarmaking vindt plaats zodra het voorstel naar de Tweede Kamer wordt
gestuurd.
Informatie die niet openbaargemaakt kan worden
De persoonsgegevens van in de nota genoemde ambtenaren.

Pagina 3 van 3