Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 544

Arbeidsmarktbeleid

Nr. 1014

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 1 juli 2020
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een
aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid over de brief van 14 mei 2020 over de reactie
op verzoek commissie over de artikelen «Via de telefoon bepalen of
iemand wel of niet kan werken, niet mogelijk zeggen UWV-artsen» en het
bericht «Zieke werknemers kunnen nu niet re-integreren en zijn daardoor
straks flink de klos» (Kamerstuk 29 544, nr. 1005).
De vragen en opmerkingen zijn op 3 juni 2020 aan de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid voorgelegd. Bij brief van 30 juni 2020 zijn de
vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Rog
De griffier van de commissie,
Esmeijer

kst-29544-1014
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinksfractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie

2
2
3
4

Antwoord/Reactie van de Minister

8

5
5
7
8

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de reacties en de
antwoorden van de Minister op de berichten en vragen aangaande
keuringen door UWV. Zij hebben nog wel enkele vragen naar aanleiding
hiervan:
In hoeveel gevallen hebben in de periode van de coronamaatregelen
alsnog fysieke keuringen plaatsgevonden, zowel in absolute aantallen als
procentueel?
Is het mogelijk om – met inachtneming van de RIVM-voorschriften – weer
meer fysieke keuringen te laten plaatsvinden bij UWV? Zo nee, waarom
niet en op welke termijn wordt verwacht dat dit wel mogelijk is? Zo ja, in
hoeverre zijn de fysieke keuringen inmiddels hervat?
Wie is verantwoordelijk dat de werkwijzen en aanpassingen daarop
beschikbaar zijn en aansluiten op de RIVM-maatregelen? Op welke wijze
worden deze afgestemd en gecommuniceerd met de betrokken partijen,
waaronder verzekeringsartsen en degenen die gekeurd moeten worden?
In hoeveel gevallen is een voorschot afgegeven door UWV?
Hoeveel van de maandelijkse ca. 5.000 WIA-claimbeoordelingen, 2.500
WIA-herbeoordelingen en 725 Wajong-beoordelingen, betreffen fysieke
klachten en/of beperkingen? Hoe worden deze op afstand beoordeeld?
Hoeveel klachten, bezwaren en beroepen zijn in de periode van de
coronamaatregelen ingediend? Hoeveel zijn dit er in vergelijking met
dezelfde periode in 2019? Leveren deze aanvullende inzichten op met
betrekking tot de uitvoering van de keuringen?
Wat zijn de aantallen en percentages toekenningen en afwijzingen voor de
WIA en Wajong sinds de corona-uitbraak? Hoeveel zijn dit er in vergelijking met dezelfde periode in 2019?
Vinden de beoordelingen onder normale omstandigheden altijd plaats
door een geregistreerde verzekeringsarts? Zo nee, in welke gevallen niet
en om hoeveel procent van de gevallen gaat dit? Wat is de reden daarvan?
Hebben zich in de praktijk belemmeringen voorgedaan bij het opvragen
van informatie bij (curatieve) artsen door verzekeringsartsen, in verband
met corona? Zo ja, om hoeveel gevallen gaat dit en wat was de belangrijkste benoemde belemmering?
Is de Minister het met de leden van de VVD-fractie eens dat keuringen en
beoordelingen in het kader van onder andere de WIA een grote impact
hebben op betrokkenen en dat het daarmee belangrijk is dat de protocollen zoveel mogelijk volgens de standaarden en voorspelbaar worden
uitgevoerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
«Via de telefoon bepalen of iemand wel of niet kan werken, niet mogelijk
zeggen UWV-artsen»
De Minister schrijft in zijn brief dat «op dit moment rekening wordt
gehouden met de omstandigheid dat bepaalde curatieve artsen mogelijk
belast zijn met de zorg voor Covid-19 patiënten». Op welke wijze(n) wordt
hier precies rekening mee gehouden? En voor hoe lang? Merkt de
Minister dat inmiddels weer meer curatieve artsen beschikbaar zijn voor
andere werkzaamheden dan de zorg voor Covid-19 patiënten? Kan de
Minister aangeven of er achterstanden zijn in de te verrichten sociaalmedische (her)beoordelingen? En hoe groot?
Kan de Minister duidelijk maken wat de huidige artsencapaciteit van het
UWV is? Wat is momenteel het resultaat van de inspanningen om deze te
verhogen teneinde in het verleden opgelopen achterstanden bij sociaalmedische (her)beoordelingen weg te werken? Welke invloed heeft de
coronacrisis hierop gehad (bijv. ten aanzien van het opleiden en werven
van nieuwe artsen)? Bieden de gevolgen van de coronacrisis voor de
arbeidsmarkt volgens de Minister aanknopingspunten om meer mensen
te interesseren voor en om te scholen naar een krapteberoep als
verzekeringsarts?
Kan de Minister uitleggen wat precies het verschil in taken en verantwoordelijkheden is tussen een verzekeringsarts en een adviseur verzekeringsarts? Hoeveel uitgestelde sociaal-medische (her)beoordelingen zijn
er op dit moment? Binnen welke termijn verwacht het UWV dat deze
kunnen worden ingelopen?
Kan de Minister bevestigen dat de Handreiking Taakdelegatie, in lijn met
de motie van de leden Wiersma en Pieter Heerma (Kamerstuk 29 544,
nr. 905), inmiddels overal in Nederland correct wordt toegepast en zich
sinds het experiment in Groningen geen gevallen meer hebben
voorgedaan waarin niet is gehandeld volgens het vigerend juridisch kader
taakdelegatie?
Volgens de Minister verstrekt het UWV bij uitstel van een
WIA-claimbeoordeling wel een voorschot tot het moment dat de
beoordeling kan plaatsvinden en bij een WIA-herbeoordeling niet (omdat
de bestaande uitkering doorloopt). Bij uitstel van een Wajong-beoordeling
verstrekt het UWV eveneens geen voorschot, omdat volgens de Minister
uitstel meestal geen inkomensdaling voor de aanvrager met zich
meebrengt én de ervaring is dat een ruime meerderheid van de
aanvragers na beoordeling geen recht krijgt op een Wajong-uitkering. Kan
de Minister dit toelichten?
«Zieke werknemers kunnen nu niet re-integreren en zijn daardoor straks
flink de klos»
Als gevolg van de coronacrisis komen zowel werkgevers en werknemers
in de problemen als het gaat om re-integratie. Bedrijven zijn dicht,
verkeren in financieel zwaar weer en hebben minder capaciteit om
mensen te begeleiden, en de re-integratie van zieke werknemers loopt
vertraging op waardoor zij bijv. het risico lopen in de WIA terecht te
komen. Is bekend hoe groot de groep werknemers is die hierdoor in de
problemen dreigt te raken, bijvoorbeeld omdat de loondoorbetaling dreigt
te stoppen terwijl re-integratie als gevolg van de coronacrisis nog niet is
voltooid?
Het UWV is werkgevers tegemoet gekomen met een addendum in de
werkwijzer Wet poortwachter, waarin staat dat het UWV coulant zal
omgaan met de Toetsing van het re-integratieverslag (RIV-toets), onder
andere door geen loonsanctie toe te passen, en er ruimte moet zijn voor
maatwerk. Kan de Minister aangeven hoe dit maatwerk in de praktijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

3

gestalte krijgt? Wat zijn er ervaringen van werkgevers met de coulanceregeling aangaande de RIV-toets?
Werknemersorganisaties pleiten ervoor om zolang de coronacrisis
voortduurt de loondoorbetalingsperiode voor werkgevers verplicht te
verlengen. De Minister kiest hier niet voor en wijst op de mogelijkheid van
werkgevers om vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsperiode of
de Ziektewetuitkering van (ex-)werknemers aan te vragen. Is bekend hoe
vaak dit in de praktijk gebeurt? Wat zijn de budgettaire consequenties om
werkgevers te compenseren voor een verplichte verlenging van de
loondoorbetalingsperiode voor die groep werknemers die door
vertraagde re-integratie onnodig de WIA in dreigt te stromen?
Hoe staat de Minister tegenover het voor werkgevers als werknemers
makkelijker maken om te voldoen aan hun re-integratieverplichtingen?
Welke ideeën heeft hij daarbij? Hoe zouden voor eigenrisicodragers voor
de Ziektewet de
re-integratieverplichtingen in spoor 1 en de toetsing daarvan door UWV
kunnen worden verduidelijkt? Wat vindt de Minister van het direct
verplichten van re-integratie in spoor 2 (bij een externe organisatie) indien
dit binnen de eigen organisatie (spoor 1) niet mogelijk is? Wat zijn
voor-/nadelen?
In de Kamerbrief Voortgang maatregelen loondoorbetaling bij ziekte &
WIA d.d. 4 juli 2019 (Kamerstuk 29 544, nr. 922) schrijft de Minister op
pag. 4:
UWV werkt een aantal voorstellen hiervoor op dit moment nader uit. Een
van de voorstellen betreft een «quick start» document, in aanvulling op de
bestaande tekst van de Werkwijzer Poortwachter. Deze quick start heeft tot
doel om werkgevers in eenvoudige bewoordingen wegwijs te maken in de
door hen en hun werknemers te ondernemen activiteiten gedurende de
periode van loondoorbetaling bij ziekte. Een tweede voorstel is een
verhoging van de kwaliteit van de rapportage die werkgevers krijgen na
afloop van de RIV-toets. Aan de hand van deze rapportage kan een
werkgever nagaan welke redenering UWV heeft gevolgd om te komen tot
het oordeel. UWV komt hiermee tegemoet aan bezwaren van werkgevers
over de transparantie van het beoordelingsproces.
Wat is de status van deze twee voorstellen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de reactie op de
artikelen uit de Trouw. De leden hebben daarover nog enkele vragen. Zij
vragen wat de huidige stand van zaken is rond (her)beoordelingen en
fysieke afspraken met verzekeringsartsen van het UWV. Hoeveel beoordelingen hebben telefonisch plaatsgevonden die anders fysiek zouden zijn
geweest? Daarnaast vragen de leden wat op dit moment de werkwijze is
als UWV-artsen zelf aangeven dat zij wel een fysieke beoordeling zou
willen uitvoeren?
De leden van de D66-fractie vragen wat de huidige inschatting is van de
belasting van curatieve artsen, die eventueel informatie zouden kunnen
verstrekken voor de beoordeling. De leden vragen of er door rekening te
houden met de omstandigheden door Covid-19 ook daadwerkelijk een
achterstand is ontstaan in de informatie-uitvraag, of dat er vooral meer
geprioriteerd is in welke informatie noodzakelijk is en niet, en hoe daarin
de wens van degene die beoordeeld moet worden is meegenomen.
De leden van de D66-fractie vragen daarnaast of er voor de coronacrisis
ook met voorschotten werd gewerkt binnen de WIA als de claimbeoordeling, bijvoorbeeld door een tekort aan verzekeringsartsen, niet op tijd
plaats kon vinden. De leden vragen wat daarbij de effecten kunnen zijn
voor de betrokkene op het moment dat achteraf blijkt dat er geen recht
was op de WIA-uitkering en of er een maximum zit aan deze voorschotperiode of het bedrag dat zou kunnen worden teruggevorderd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

4

De leden van de D66-fractie vragen tot slot onder welke omstandigheden
uitstel van een Wajong-beoordeling wel kan leiden tot inkomensdaling, en
of het duidelijk is hoe groot de groep is die hier mogelijk last van heeft. De
leden vragen of voor deze groep een oplossing gevonden zou kunnen
worden om er in ieder geval voor te zorgen dat deze groep, als de uitstel
van de beoordeling wel tot een inkomensdaling zou leiden, kan rekenen
op de oude uitkering.
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben kennisgenomen van de reactie
van de Minister op de situatie van zieke werknemers en de huidige
handelwijze bij het UWV. Zij hebben daar nog enkele vragen over.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of de Minister kan aangeven
hoeveel werknemers nu in de situatie zitten waarin zij (nog) niet kunnen
re-integreren (vanwege het coronavirus), terwijl hun ziektewet-periode
binnenkort afloopt? Is de Minister zich voldoende bewust van het feit dat
werknemers niet alleen niet goed kunnen re-integreren in de huidige
situatie, maar dat er ook veel medische behandeltrajecten zijn uitgesteld,
waardoor er nog helemaal geen sprake is van re-integratie? De leden
vragen de Minister of het wenselijk is dat deze mensen een aanvraag voor
een WIA-uitkering doen, terwijl zij in normale situaties nog prima in staat
zouden zijn op een later moment te re-integreren bij de werkgever. Voorts
vragen de leden of de Minister zich voldoende realiseert dat het in deze
tijden veel minder vanzelfsprekend is dat werkgevers vrijwillig een
aanvraag zullen doen voor verlenging van de doorbetalingsperiode.
De leden van de GroenLinks-fractie delen de zorgen van CNV en ook de
constatering dat werkgevers ruimhartig worden gesteund, maar zieke
werknemers nu de dupe dreigen te worden. Zij roepen de Minister met
klem op om de loondoorbetalingsperiode te verlengen voor mensen
wiens re-integratie door de coronacrisis is vertraagd, en werkgevers
daarvoor te compenseren.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie zijn niet gerustgesteld door de reactie van de
regering op de artikelen «Via de telefoon bepalen of iemand wel of niet
kan werken, niet mogelijk zeggen UWV-artsen» en «Zieke werknemers
kunnen nu niet re-integreren en zijn daardoor straks flink de klos»
(Kamerstuk 29 544, nr. 1005). De leden van de SP-fractie zijn er allerminst
van overtuigd dat uitkeringsgerechtigden geen negatieve gevolgen
ondervinden in de huidige situatie. Ook nemen zij de zorgen van
verzekeringsartsen zeer serieus.
De leden van de SP-fractie hebben opmerkingen en een aantal vragen.
Wat de reactie van de Minister op de uitspraak van de voorzitter van de
Novag (de vakbond van verzekeringsartsen) «De UWV-arts moet aan hand
van ingevulde papieren, eventueel aangevuld met een telefoontje,
bepalen of iemand wel of geen arbeidsongeschiktheidsuitkering (Wia of
Wajong) krijgt. Dat kan in verreweg de meeste gevallen helemaal niet. Bij
de overgrote meerderheid van de gevallen is een fysiek spreekuurcontact
noodzakelijk»? Op welke (medische) onderbouwing baseert de Minister
zijn mening dat de huidige gangbare praktijk- zonder persoonlijk contactwel afdoende is (in tegenstelling tot de mening van de Novag)? Wat is de
juridische basis en houdbaarheid van keuringen zonder persoonlijk
contact? Kan de Minister hierbij de vergelijking maken met de eerdere
situatie in Groningen? Onderschrijft de Minister dat een keuring zonder
contact in persona niet de wenselijke situatie is en dat het UWV, indien de
corona-situatie dat toelaat, zo snel mogelijk weer terug moet naar contact
in persona? De Minister geeft aan dat door de verzekeringsarts ook de
conclusie getrokken kan worden dat een goede beoordeling zonder fysiek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

5

spreekuur niet mogelijk is. Hoe vaak is dat voorgekomen? Wordt dat
ontmoedigd? Waarom moet een verzekeringsarts dit eerst aan een
adviseur voorleggen? Kan de Minister uitsluiten dat door de huidige
werkwijze mensen ten onrechte een WIA-uitkering wordt ontzegd? Kan de
Minister uitsluiten dat door de huidige werkwijze mensen ten onrechte
een WIA-uitkering wordt toegewezen? Welke extra zorgvuldigheidsmaatregelen is de Minister bereid te nemen? Is de Minister bereid met de
Novag in gesprek te gaan om de huidige werkwijze te verbeteren? Is de
achterstand met keuringen groter of kleiner geworden? Worden alle
keuringen echt door keuringsartsen gedaan? Hoe verhoudt het percentage
toewijzingen/ afwijzingen WIA tijdens corona-tijd zich tot dat percentage
voor corona-tijd? De leden van de SP-fractie krijgen graag opheldering
over deze zaken.
De leden van de SP-fractie vrezen dat er mensen benadeeld zullen worden
door de huidige werkwijze. Onderkent de Minister de mogelijkheid dat er
mensen benadeeld worden door de huidige werkwijze voor WIA, Wajong
en Ziektewet? Is het mogelijk dat er door gebrek aan fysiek spreekuur, WIA
aanvragen ten onrechte worden afgewezen? Wat zijn de beroepsmogelijkheden voor mensen wiens WIA-uitkering wordt afgewezen? Vindt er bij
dat beroep alsnog een fysiek consult plaats? Zo nee, kan de Minister
toezeggen dat deze mensen de mogelijkheid krijgen om alsnog een fysiek
consult te krijgen (zodra dat weer mogelijk is) voor een eventuele
definitieve afwijzing? Hoe garandeert de Minister een zorgvuldige
procedure? Hoe coulant is de terugbetaalregeling, voor mensen die ten
onrechte een uitkering toegewezen hebben gekregen?
De leden van de SP-fractie krijgen graag uitleg over hoe het werkt als uit
een WIA-herbeoordeling blijkt dat iemand geen recht meer heeft op een
WIA uitkering maar toch de lopende uitkering is doorbetaald gedurende
een periode, omdat de herbeoordeling verlaat is. De leden van de
SP-fractie lezen in de brief «Ook bij uitstel van een Wajong-beoordeling
verstrekt UWV conform bestaand beleid geen voorschot, omdat uitstel
– in tegenstelling tot bij de WIA-claimbeoordeling – meestal geen
inkomensdaling voor de aanvrager met zich meebrengt.» Wat wordt
hiermee bedoeld? Als iemand op zijn 18e een Wajong uitkering aanvraagt,
dan kan deze persoon toch ook behoefte hebben aan een voorschot
omdat hij geen andere inkomsten heeft? Hoeveel later krijgen Wajongers
nu hun uitkering, indien zij het tijdig bij hun 18e aanvragen? Is het
mogelijk dat er door gebrek aan fysiek spreekuur, Wajong aanvragen ten
onrechte worden afgewezen? Wat zijn de beroepsmogelijkheden voor
mensen wiens Wajonguitkering wordt afgewezen? Vindt er bij dat beroep
alsnog een fysiek consult plaats? Zo nee, kan de Minister toezeggen dat
deze mensen de mogelijkheid krijgen om alsnog een fysiek consult te
krijgen (zodra dat weer mogelijk is) voor een eventuele definitieve
afwijzing? Hoe garandeert de Minister een zorgvuldige procedure?
De leden van de SP-fractie denken dat mensen in de Ziektewet gedupeerd
worden omdat re-integratie activiteiten door de corona-maatregelen
stranden. Daardoor komen mensen moeilijker bij hun oude werkgever (of
een nieuwe werkgever) aan de slag en geraken zij eerder werkloos. De
leden van de SP-fractie vinden dit onrechtvaardig omdat deze mensen er
niks aan kunnen doen dat hun re-integratietraject in het water valt door de
coronamaatregelen. De leden van de SP-fractie vinden het teleurstellend
dat de regering niks voor deze mensen wil doen. De leden van de
SP-fractie lezen in de brief «Werkgevers kunnen een vrijwillige verlenging
van de loondoorbetalings-periode of de Ziektewetuitkering van hun
(ex)werknemers aanvragen.» De leden van de SP-fractie krijgen graag
toegelicht hoe deze regeling werkt. Is deze vrijwillige verleningen op koste
van de werkgever? Hoe vaak wordt hier gebruik van gemaakt tijdens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

6

corona-tijd ten opzichte van hiervoor? Heeft de Minister, gezien de
hoeveelheid gebruik die hiervan gemaakt wordt, het idee dat dit een
oplossing is, of is het slechts een oplossing voor een enkeling? Kan de
Minister uitleggen hoe de juridische positie is van mensen wiens
re-integratietraject geen doorgang vindt? Is de Minister bereid om de
loondoorbetalingsperiode te verlengen van mensen wiens re-integratie
door de crisis in vertraagd? Zo nee, waarom niet? Erkent de Minister dat
deze mensen gedupeerd zijn door de situatie? Is de Minister bereid
hierover in gesprek te gaan met de sociale partners? Loopt de
re-integratie verplichting van de werkgever door, als het
re-integratietraject geen doorgang heeft kunnen vinden vanwege corona,
maar de 2 jaar ziektetermijn wel al is afgelopen? De leden van de
SP-fractie horen ook graag de juridische aspecten in antwoord op deze
vraag.
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen op de reactie op
een tweetal artikelen die zijn opgenomen in de Trouw van vrijdag 17 april
2020. De leden hebben hierover nog wel enkele vragen.
«Zieke werknemers kunnen nu niet re-integreren en zijn daardoor straks
flink de klos»
De leden van de PvdA-fractie constateren dat het UWV inmiddels coulant
is richting werkgevers door de loonsanctie niet toe te passen, door het stil
komen te liggen van de re-integratie vanwege de coronacrisis. Deze
coulance kan op steun rekenen van de leden, doordat werkgevers
vanwege coronacrisis weinig aan kunnen doen.
Echter maken de leden zich grote zorgen over de gevolgen van het stil
komen te liggen van de re-integratie van werknemers. De leden vrezen
door het stil komen te vallen van de re-integratieverplichtingen
werknemers minder of in sommige gevallen zelfs geen tijd meer hebben
om na een behandeling te kunnen re-integreren naar werk. Hierdoor
belanden werknemers nodeloos in de WIA en maken zij minder kans op
weer aan het werk te komen. Deelt de Minister deze zorgen van de leden?
Kan de Minister aangeven hoeveel werknemers er momenteel aan het
einde (nog maximaal zes maanden te gaan) van hun loondoorbetalingsperiode zitten? En kan ook worden aangeven hoeveel werknemers er
jaarlijks re-integreren in het tweede ziektejaar?
De leden van PvdA-fractie zijn verder van mening dat, net zoals
werkgevers, ook werknemers ondersteund dienen te worden. Gaat de
Minister, zoals de leden van de PvdA-fractie, wensen werknemers ook
tegemoet komen? Welke maatregelen gaat de Minister nemen om er voor
te zorgen dat de groep werknemers, die vertraging in hun behandeling
ondervinden en zodoende minder tijd hebben om te kunnen re-integreren,
niet in de WIA terecht komen? Wat zijn de argumenten om de loondoorbetalingsperiode te verlengen?
«Via de telefoon bepalen of iemand wel of niet kan werken, niet mogelijk
zeggen UWV-artsen»
De leden van de PvdA-fractie begrijpen dat het op dit niet moment niet
mogelijk om iemand fysiek te keuren. De leden maken zich wel zorgen
over in hoeverre op dit moment juiste diagnoses kunnen worden gesteld.
De leden horen graag wat er nu gebeurt als er twijfel, vanwege een
telefonisch consult, is over de juiste diagnose? Krijgt deze werknemer dan
de voordeel van de twijfel? Of wordt deze dan afgewezen voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

7

uitkeringen? Ook vernemen de leden de reactie van de Minister op de
uitspraken van de voorzitter van de Novag, de vakbond van verzekeringsartsen, dat het in verreweg de meeste gevallen helemaal niet kan om
mensen telefonisch te beoordelen.
Verder vernemen de leden graag in hoeverre er nu al wachtrijen ontstaan
bij het UWV in het beoordelen van mensen die arbeidsongeschikt zijn?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SGP-fractie
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de toelichting
van de Minister op de werkwijze van het UWV bij re-integratie. Zij hebben
enkele vragen over eigenrisicodragers.
De leden van de SGP-fractie vragen of de Minister signalen herkent dat de
verplichting om het eerste spoort te blijven onderzoeken voor eigenrisicodragers in de huidige omstandigheden juist een beperking betekent in de
mogelijkheden om te komen tot goede, zo snel mogelijke re-integratie van
werknemers. Is de Minister bereid in overleg te bezien hoe deze
werkgevers gefaciliteerd kunnen worden. Onderkent hij dat de wetgever
bij het eigenrisicodragerschap niet berekend was op de huidige risico’s
die zich ten gevolge van het overheidshandelen in reactie op een
pandemie voordoen? Kan de mobiliteit van arbeidsongeschikte
werknemers in de huidige omstandigheden verbeterd worden door
re-integratie in spoor 2 direct te verplichten indien dit binnen de eigen
organisatie (spoor 1) niet mogelijk is? Deze leden constateren eveneens
dat het voor eigenrisicodragers nog steeds onduidelijk is aan welke eisen
zij volgens het UWV precies moeten voldoen. Wat is de status van het
Quickstart document dat door het UWV ontwikkeld zou worden? Wordt
daarin ook meegenomen wat de verplichtingen van de eigenrisicodrager
zijn na loondoorbetaling? Deze leden vinden dat werkgevers zeker in de
huidige omstandigheden niet verder in de problemen gebracht mogen
worden door het ontbreken van duidelijkheid van overheidswege.
II Antwoord/Reactie van de Minister
Ik dank de leden van de commissie voor hun vragen. Ik ga bij de beantwoording eerst in op de vragen over mijn reactie op het artikel «Via de
telefoon bepalen of iemand wel of niet kan werken, niet mogelijk zeggen
UWV-artsen». Daarna ga ik in op de vragen over mijn reactie op het artikel
«Zieke werknemers kunnen nu niet re-integreren en zijn daardoor straks
flink de klos». Per artikel heb ik mijn antwoorden gebundeld naar
onderwerp.
1. Vragen n.a.v. artikel Via de telefoon bepalen of iemand wel of
niet kan werken, niet mogelijk zeggen UWV-artsen
1.1 Kwaliteit
De leden van de VVD-, CDA-, D66-, SP- en PvdA-fractie hebben vragen
gesteld over de kwaliteit van sociaal-medisch beoordelen in de crisisperiode: de mogelijkheden om fysieke spreekuren te laten plaatsvinden en
de communicatie en afstemming hierover.
Na het van kracht worden van de coronamaatregelen heeft UWV tot 8 juni
jl. geen fysieke sociaal-medische beoordelingen uitgevoerd. Sinds 8 juni
breidt UWV in nauwe afstemming met haar medewerkers het aantal
fysieke spreekuren weer stap voor stap uit. UWV communiceert hierover
met alle betrokkenen en voert hierover overleg met onder andere de
Novag en de Nederlandse Vereniging voor Verzekeringsgeneeskunde
(NVVG). Veiligheid en gezondheid van klanten en medewerkers staan bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

8

de uitbreiding bovenaan. Tot 1 september geldt een bezetting op de
UWV-locaties van maximaal 25%. De instructies en werkwijzen worden
aangepast als de situatie daarom vraagt, in lijn met de richtlijnen van de
rijksoverheid en het RIVM. UWV werkt vooralsnog toe naar een situatie
waarin verantwoordelijke teams op basis van maatwerk per beoordeling
bepalen of zij het spreekuur telefonisch, via beeldbellen of fysiek laten
plaatsvinden. Ik kan mij vinden in die aanpak en ik realiseer me dat
beoordelingen een grote impact kunnen hebben op betrokkenen. UWV
voert beoordelingen dan ook op basis van vastgestelde standaarden en
methodieken uit en levert maatwerk waar mogelijk.
Sociaal-medische beoordelingen vinden altijd plaats door, of onder
verantwoordelijkheid van, een geregistreerde verzekeringsarts, ook sinds
UWV haar werkwijze als gevolg van de coronacrisis heeft aangepast. De
verzekeringsarts onderzoekt op basis van zijn of haar deskundigheid of
iemand lichamelijke en/of psychische belemmeringen heeft waardoor hij
of zij niet in staat is om te werken. De verzekeringsarts stelt de functionele
mogelijkheden van de betrokkene vast en verwerkt deze tot een advies,
met de sociale wetgeving en juridische afspraken als kader. Meer specifiek
voeren verzekeringsartsen van UWV het verzekeringsgeneeskundig
onderzoek uit aan de hand van de standaard «Onderzoeksmethoden»,
onderschreven door de NVVG. Hierin staat beschreven op welke wijze de
verzekeringsarts zijn of haar beoordeling kan verrichten. Analyse van
stukken, een telefonisch spreekuur en/of een fysiek spreekuur kunnen hier
onderdeel van zijn. De casuïstiek bepaalt de keuzes voor de methode(n)
van onderzoek. Indien blijkt dat een fysiek spreekuur voor een goede
sociaal-medische beoordeling noodzakelijk is, dan stelt UWV de beoordeling uit tot het moment dat dit mogelijk is.
De leden van de CDA- en SP-fractie vroegen ook naar de rol van de
adviseurs verzekeringsarts.
Deze adviseurs hebben een regisserende adviesfunctie op het gebied van
kwaliteitsborging binnen het totale verzekeringsgeneeskundig vakgebied.
De adviseurs verzekeringsarts zetten zich onder andere in voor instructie,
coaching en bij- en nascholing van verzekeringsartsen. In het begin van de
crisisperiode heeft UWV een voorlegprocedure aan adviseurs verzekeringsarts in het leven geroepen, voor het moment dat een verzekeringsarts inschatte dat een beoordeling zonder fysiek spreekuur niet
mogelijk zou zijn. UWV koos hiervoor om leren en ontwikkelen te
stimuleren en inzicht te krijgen in de criteria voor het wel of niet besluiten
tot het uitstellen van een sociaal-medische beoordeling omdat een fysiek
spreekuur noodzakelijk is. Sinds half mei heeft UWV de verplichte
voorlegprocedure vervangen door vrijwillige consultatie van de adviseur
verzekeringsarts, zoals deze ook voor alle andere soorten casuïstiek geldt.
De leden van de VVD-fractie hadden vragen over het op afstand beoordelen van mensen met fysieke klachten.
De kwantitatieve informatie bij het jaarverslag van UWV over 2019 bevat
onder andere een indeling naar diagnosehoofdgroep van de uitkomsten
van de verschillende sociaal-medische beoordelingen. Er is echter geen
direct verband tussen de diagnose en de mogelijkheid om een sociaalmedische beoordeling zonder fysiek spreekuur te verrichten. De relatie
tussen een ziekte en de beperkingen die daaruit volgen voor een individu
zijn per persoon anders. Daarom is een goede uitvraag essentieel.
Verzekeringsartsen wegen nadrukkelijk af of zij zonder fysiek spreekuur op
zorgvuldige wijze een verzekeringsgeneeskundige beoordeling kunnen
doen. Als op basis van de dossiergegevens of tijdens het telefonisch
spreekuur blijkt dat zij zonder fysiek spreekuur niet op zorgvuldige wijze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

9

kunnen beoordelen, dan houden zij de sociaal-medische beoordeling aan,
in afwachting van de mogelijkheid de klant voor een fysiek spreekuur uit
te nodigen. Met de landelijk adviseur verzekeringsarts kunnen zij hierover
professioneel afstemmen. In geval van uitstel van de
WIA-claimbeoordeling ontvangt de klant op diens verzoek een voorschot.
De leden van de VVD-, CDA- en D66-fractie vroegen naar het opvragen
van informatie bij curatieve artsen.
UWV is in de crisisperiode prudent geweest met het opvragen van
informatie bij specifieke behandelaars, om deze niet onnodig te belasten.
Hierbij moet bijvoorbeeld gedacht worden aan longartsen, anesthesisten
en huisartsen. Indien de informatie van de behandelend arts echter
onmisbaar was voor het zorgvuldig afronden van de beoordeling, dan is
deze in alle gevallen wel opgevraagd. Er hebben zich geen noemenswaardige belemmeringen voorgedaan bij het opvragen van informatie bij
(curatieve) artsen. In een enkele situatie duurde het ontvangen van
opgevraagde informatie iets langer dan gebruikelijk.
De leden van de SP- en de CDA-fractie vroegen specifiek naar het werken
met taakdelegatie en de relatie met het in het artikel genoemde
experiment in Groningen.
Voor zover mij bekend werkt UWV op al haar kantoren op de juiste manier
binnen de Handreiking Taakdelegatie: Professioneel en Juridisch Kader.
De werkwijze gedurende de coronacrisis is niet vergelijkbaar met de
werkwijze bij het genoemde experiment in Groningen. Bij dat experiment
vond in beginsel geen contact plaats met de betrokken uitkeringsgerechtigden en werd de beoordeling enkel gebaseerd op de in het dossier
aanwezige informatie. Bovendien was de op kantoor Groningen toegepaste werkwijze in operationele en juridische zin niet juist. In de huidige
crisissituatie wordt in beginsel wel gesproken met de cliënt en vinden de
beoordelingen plaats door of onder de verantwoordelijkheid van
geregistreerde verzekeringsartsen.
Ik maak van deze gelegenheid gebruik om in te gaan op een nog
openstaand verzoek van de commissie van 18 april 2019 om u een
afschrift te sturen van het antwoord op een brief van GAV, NOVAG en
NVVG over de werkwijze in Groningen. Ik heb niet schriftelijk op deze brief
gereageerd, maar ik ben en blijf met UWV en de relevante beroepsgroepen in gesprek over de invulling en zorgvuldige uitbreiding van het
werken met taakdelegatie.
1.2 Uitkomsten van beoordelingen
De leden van de VVD-, SP en PvdA-fractie hebben vragen gesteld over de
uitkomsten van de sociaal-medische beoordelingen in de crisisperiode.
UWV handelde in de eerste vier maanden van 2020 21.800 WIA-aanvragen
af, ten opzichte van 20.300 in dezelfde periode in 2019. In beide periodes
werd 32% van de aanvragen afgewezen. Voor de Wajong ging het om
3.100 afgehandelde aanvragen voor een Wajong 2015-uitkering (waarvan
65% afgewezen), ten opzichte van 2.900 in de eerste vier maanden van
2019 (waarvan 66% afgewezen). Ik beschik niet over exacte cijfers vanaf
het moment van de corona-uitbraak, afgezet tegen dezelfde periode vorig
jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

10

De kwaliteit van sociaal-medische beoordelingen mag door de aangepaste
werkwijzen van UWV uiteraard niet worden aangetast. De continue
monitoring van de kwaliteit en de uitkomsten van sociaal-medische
beoordelingen geeft geen aanleiding te veronderstellen dat klanten of
werkgevers benadeeld zijn, of dat aanvragen ten onrechte zijn afgewezen
of toegekend. De uitkomsten van de beoordelingen zijn landelijk
nagenoeg gelijk gebleven.
Ik zie op dit moment geen reden om op dit terrein nadere maatregelen te
nemen; wel blijf ik uiteraard met UWV in gesprek over de vormgeving van
het beleid gedurende de coronacrisis en daarna.
1.3 Klachten, bezwaar en beroep
De leden van de VVD- en SP-fractie hebben vragen over de klachten,
bezwaren en beroepen in de crisisperiode.
In de eerste vier maanden van 2020 ontving UWV 2.252 klachten, 16%
minder dan in dezelfde periode in 2019. Het feit dat UWV vanwege de
coronacrisis alle face-to-facecontacten met bijvoorbeeld verzekeringsartsen, arbeidsdeskundigen en adviseurs werk stopzette heeft geleid tot
een daling van het aantal klachten.
Klanten die het niet eens zijn met de uitkomst van een beoordeling
kunnen hiertegen – zoals altijd – in bezwaar gaan. Als de bezwaargrond of
een van de bezwaargronden is dat er geen fysiek spreekuur heeft
plaatsgevonden, dan wordt dit nadrukkelijk bij de heroverweging op het
bezwaar betrokken. Als een fysieke hoorzitting of een fysiek spreekuur
noodzakelijk is om tot een zorgvuldige heroverweging te kunnen komen,
zal dit in de bezwaarfase – zodra dit mogelijk is onder veilige omstandigheden voor alle betrokkenen – alsnog plaatsvinden.
In de eerste vier maanden van 2020 werden in totaal 27.000 bezwaren
ingediend, 15% meer dan in dezelfde periode vorig jaar: er is met name
een groter aantal bezwaren ingediend tegen beslissingen voor de
WW/Toeslagenwet en tegen de uitkomsten van eerstejaars Ziektewetbeoordelingen. Hierbij moet worden opgemerkt dat UWV-klanten zes
weken de tijd hebben om tegen een beslissing in bezwaar te gaan. Een
toe- of afname in het aantal bezwaarzaken als gevolg van de aangepaste
UWV-werkwijzen is daardoor op dit moment nog niet zichtbaar in de
cijfers. Het achtmaandenverslag van UWV zal hiervan een beter eerste
beeld geven.
1.4 Bevoorschotting
De leden van VVD-, D66- en SP-fractie hebben vragen gesteld over het
verstrekken van voorschotten bij zowel de WIA als de Wajong.
Het gaat bij het verstrekken van voorschotten met name om de
WIA-claimbeoordeling. In de eerste vier maanden van 2020 ging het om
2.680 voorschotten op een totaal van 22.801 WIA-aanvragen, ofwel 11,8%.
In dezelfde periode in 2019 ging het om 863 voorschotten op een totaal
van 22.338 WIA-aanvragen (3,9%). Betrokkenen ontvangen een uitkering
op voorschotbasis tot het moment dat de volledige sociaal-medische
beoordeling heeft plaatsgevonden. Als op dat moment blijkt dat een
betrokkene geen recht heeft op een WIA-uitkering, dan moet dit voorschot
worden terugbetaald. UWV verrekent dit dan met de WW-uitkering waar
de betrokkene meestal recht op heeft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

11

UWV hanteert bij de Wajong2015 conform bestaand beleid de lijn dat
UWV geen voorschot verstrekt in het geval de claimbeoordeling niet
binnen de Awb-termijn kan worden verricht. Dit hangt samen met het feit
dat een relatief groot deel van de aanvragen voor een Wajong-uitkering
word afgewezen (65% in de eerste vier maanden van 2020). Omdat de
aanvragers van Wajong2015 ten tijde van de aanvraag vaak geen inkomen
uit arbeid, loondoorbetaling bij ziekte of een Ziektewet-uitkering hebben,
leidt het niet verstrekken van een voorschot bij het niet tijdig beoordelen
in veel gevallen niet gepaard met daling van het inkomen van de
betrokkene. Omdat het terug- en invorderen van ten onrechte verstrekte
voorschotten vaak een moeizaam proces is wil UWV dat, zeker bij een
kwetsbare groep mensen, zoveel mogelijk voorkomen.
Er zijn geen cijfers beschikbaar over de omvang van de groep waarbij
uitstel van beoordeling voor de Wajong2015 leidt tot een inkomensdaling.
Als de betrokkene aan de voorwaarden voldoet, kan hij of zij bij uitstel van
een Wajong-beoordeling in aanmerking komen voor een bijstandsuitkering. UWV adviseert de betrokkene in dat geval daarom om met de
gemeente de mogelijkheden te bespreken. Als UWV op een later moment
een Wajong-uitkering toekent, ontvangt de betrokkene deze uitkering met
terugwerkende kracht vanaf het moment dat hij of zij de oorspronkelijke
aanvraag indiende.
Voor het moment waarop Wajong-gerechtigden hun uitkering toegekend
krijgen geldt dat de tijdigheid van die toekenning is gedaald, omdat een
fysiek spreekuur soms noodzakelijk is voor het afronden van de beoordeling. In de eerste vier maanden van 2020 ontving 86% van de Wajonggerechtigden de eerste betaling van de uitkering binnen vier weken na het
einde van de beslistermijn, ten opzichte van 89% in dezelfde periode vorig
jaar.
In het geval van een WIA-herbeoordeling is het toekennen van een
voorschot niet aan de orde. Als uit een WIA-herbeoordeling blijkt dat
iemand als gevolg van de herbeoordeling niet langer recht heeft op een
WIA-uitkering, dan wordt de uitkering na een uitlooptermijn van twee
maanden beëindigd. Tot het moment dat een WIA-herbeoordeling is
afgerond blijft de uitkeringshoogte van de betrokkene ongewijzigd.
1.5 Achterstanden en capaciteit
De leden van de CDA-, SP- en PvdA-fractie hebben vragen op de achterstanden van UWV op het gebied van sociaal-medisch beoordelen, ook in
relatie tot de artsencapaciteit.
De totale achterstand van UWV bedroeg eind april 2020 32.048 sociaalmedische beoordelingen (4.645 claimbeoordelingen, 6.044 eerstejaars
Ziektewet-beoordelingen, 21.359 herbeoordelingen). Dit is een stijging van
4.453 beoordelingen ten opzichte van de achterstand eind 2019 (325
claimbeoordelingen, 1.589 eerstejaars Ziektewet-beoordelingen en 2.539
herbeoordelingen). Ik beschik niet over exacte informatie over het aantal
keren dat verzekeringsartsen sinds het van kracht worden van de
coronamaatregelen de conclusie hebben getrokken dat een goede
sociaal-medische beoordeling zonder fysiek spreekuur niet mogelijk was.
De netto-artsencapaciteit van UWV bedroeg eind april 2020 760 fte, in
lichte daling ten opzichte van het einde van 2019 (764 fte). In de periode
van 1 januari tot en met 10 juni 2020 heeft UWV 53 artsen aangenomen,
maar UWV ziet dat tijdens de coronacrisis het aantal ontvangen sollicitaties is afgenomen. Daarnaast is het op dit moment een uitdaging voor
UWV om de begeleiding op de werkplek goed vorm te geven en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

12

aantrekkelijkheid van het werkpakket te behouden (met voldoende
diversiteit in werkzaamheden en type spreekuren). UWV signaleert
daarom het risico dat nieuw geworven artsen de organisatie relatief snel
weer verlaten. Sinds begin juni ziet UWV wel weer een voorzichtig
stijgende lijn in het aantal ontvangen sollicitaties.
Op basis van maatwerk en binnen de geldende prioritering die ik hiervoor
met UWV heb afgesproken verricht UWV de openstaande beoordelingen
zo snel als mogelijk. Ik kan op dit moment niet inschatten wat de
langetermijneffecten van de coronacrisis op de arbeidsmarkt zijn, maar
helder blijft dat er simpelweg te weinig verzekeringsartsen zijn en blijven
om al het werk aan te kunnen. Ik ben dan ook, zoals aangekondigd in
december1, met betrokkenen in gesprek over de mogelijkheden om de
toekomst van het sociaal-medisch beoordelen veilig te stellen.
2. Vragen n.a.v. artikel Zieke werknemers kunnen nu niet
re-integreren en zijn daardoor straks flink de klos
2.1 Re-integratie-inspanningen
De leden van de CDA- en de GroenLinks-fractie vragen zich af of bekend is
hoe groot de groep werknemers is die als gevolg van de coronacrisis in de
problemen komen als het gaat om re-integratie.
Er zijn geen cijfers bekend over eventuele problematiek in de re-integratie
in de private loondoorbetalingsperiode of bij deze periode in de Ziektewet.
De huidige uitzonderlijke situatie, met de aanwezigheid van COVID-19,
speelt in tijd een relatief beperkte rol in de totale doorbetalingsperiode
van 104 weken bij werknemers die halverwege 2018 ziek zijn uitgevallen
en heden een WIA-aanvraag indienen.
De leden van het CDA verzoeken aan te geven hoe het maatwerk van
UWV rond de toetsing van het re-integratieverslag (coulanceregeling
aangaande de RIV-toets) gestalte krijgt en wat de ervaringen zijn van
werkgevers.
UWV moet bij een RIV-toets beoordelen of de coronamaatregelen, gelet
op de specifieke situatie van de werkgever, een deugdelijke grond vormen
voor het feit dat er onvoldoende re-integratie-inspanningen zijn geleverd
(in de situaties waarin dat laatste het geval is. De RIV-toets en het bepalen
of een verlenging van de loondoorbetalingsperiode (loonsanctie) wordt
opgelegd is altijd maatwerk. Voordat UWV een loonsanctie oplegt wordt
de betreffende casus eerst voorgelegd aan de interne Landelijke
Loonsanctie Commissie voor een bindend advies. Dit heeft als doel om de
juistheid, het volgen van de vereiste procedures en de landelijke uniformiteit van de RIV-toets te borgen en om de redelijkheid van voorgenomen
loonsancties te toetsen. De LLC krijgt dossiers waar geen loonsanctie
wordt voorgenomen niet onder ogen. Het is daardoor niet bekend hoe
vaak werkgevers corona-omstandigheden naar oordeel van UWV terecht
als deugdelijke grond aandragen, omdat de betreffende dossiers niet aan
de LCC worden voorgelegd. In de wel aan deze commissie voorgelegde
dossiers wordt de coronacrisis soms opgevoerd, maar is de arbeidsdeskundige van UWV van mening dat het in de betreffende casus niet als
deugdelijke grond voor onvoldoende re-integratie-inspanningen kan
worden aangemerkt. Meestal is de oorzaak daarvan gelegen in het feit dat
de tekortkomingen ook al vóór de corona-periode aanwezig waren. UWV
vermoedt dat, naarmate de huidige situatie langer gaat duren, de
coronacrisis vaker gerechtvaardigd blijkt als deugdelijke grond voor de
1

Kamerstuk 26 448, nr. 630.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

13

tekortkomingen. Tot nu toe heeft zich nog geen casus voorgedaan waarbij
de LLC van oordeel was dat er in de beoordeling ten onrechte geen
rekening was gehouden met corona. Bij UWV zijn geen specifieke
signalen of ervaringen van werkgevers bekend over het geleverde
maatwerk. UWV heeft ook nog geen signalen ontvangen van werkgevers
die ervaring hebben opgedaan met het addendum op de Werkwijzer
Poortwachter en een WIA-aanvraag. Uiterlijk 11 weken voor het einde van
de loondoorbetalingsperiode/wachttijd moet de WIA-aanvraag ingediend
zijn.
De leden van de CDA-fractie vragen welke ideeën er zijn om het voor het
werkgevers en werknemers makkelijker te maken om te voldoen aan hun
re-integratieverplichtingen.
Het voldoen aan re-integratieverplichtingen is maatwerk. In eerste
instantie is de re-integratie gericht op terugkeer binnen het eigen bedrijf
(spoor 1 re-integratie). Als re-integratie bij de eigen werkgever niet meer
lukt kijken werkgever en werknemer of het werk bij een andere werkgever
hervat kan worden (spoor 2 re-integratie). Vanaf 2021 wil ik starten met
experimenten die als doel hebben inzichtelijk te maken wat wel en wat
niet werkt inzake de tweede spoor re-integratie, en om te bezien hoe
werkgevers en werknemers de mogelijkheden hiertoe optimaal kunnen
benutten. Ook ben ik een meerjarig communicatietraject richting
werkgevers en werknemers gestart, om hen bewust te maken van de
keuzes die ze hebben als het gaat om re-integratie bij langdurige ziekte.
Daarnaast heb ik in december 2018 afspraken gemaakt met verzekeraars
en werkgeversorganisaties over een verzekeringsaanbod vanaf 2020 dat
ontzorgt en duidelijker maakt waar kleine werkgevers aan toe zijn: de MKB
verzuim-ontzorgverzekering. De intentie van deze verzekering is de kleine
werkgevers te helpen bij de verplichtingen en taken rond twee jaar
loondoorbetaling bij ziekte, door een goed en betaalbaar dienstverleningspakket aan te bieden voor die periode en zodoende het (langdurig)
verzuim van zijn werknemers te helpen beperken.
De leden van de CDA-fractie stellen de vraag hoe voor eigenrisicodragers
voor de Ziektewet de re-integratieverplichtingen in spoor 1 en de toetsing
daarvan door UWV zouden kunnen worden verduidelijkt. Daarnaast
vragen zowel de leden van de CDA- als die van de SGP-fractie of de
mobiliteit van arbeidsongeschikte werknemers in de huidige omstandigheden verbeterd kan worden door re-integratie in spoor 2 direct te
verplichten indien dit binnen de eigen organisatie (spoor 1) niet mogelijk
is.
Zoals ik in de Stand van de uitvoering sociale zekerheid van december
20192 heb aangegeven, zie ik geen aanleiding om de spoor 1 verplichting
voor eigenrisicodragers voor de Ziektewet af te schaffen en direct over te
gaan tot re-integratie in het tweede spoor. Re-integratie is een belangrijke
pijler in ons stelsel en daarbij past het dat werkgevers de mogelijkheden
die zij hebben benutten. Dat wil niet zeggen dat re-integratie in het eerste
spoor altijd lukt. We verwachten geen wonderen van werkgevers. Soms is
re-integratie in spoor 1 niet mogelijk en kan de werkgever dat goed
motiveren. In die gevallen wordt ook niet verwacht dat de werknemer
weer aan de slag is gegaan bij de oorspronkelijke werkgever, maar komt
het tweede spoor in beeld.
In de Werkwijzer Poortwachter van UWV is er specifiek aandacht voor de
groep werkgevers die eigenrisicodrager is voor de Ziektewet, maar ik vind
het belangrijk dat het voor alle werkgevers, dus niet alleen voor eigenrisi2

Kamerstuk 26 448, nr. 630.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

14

codragers, duidelijk is welke verplichtingen er zijn op het gebied van
re-integratie. Samen met UWV zoek ik dan ook naar mogelijkheden om
het proces van de toetsing van de re-integratie-inspanningen door UWV
transparanter te maken.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de voortgang op de twee
voorstellen hiertoe die ik in mijn Kamerbrief van 4 juli 20193 heb aangekondigd, waarbij de leden van de SGP-fractie specifiek vragen naar het
quick start-document.
UWV heeft een quick start-document opgesteld, in aanvulling op de
Werkwijzer Poortwachter. Dit document is 16 juni jl. gepubliceerd4en is
van toepassing op zowel de mensen die te maken hebben met loondoorbetaling bij ziekte als op de ZW-gerechtigden die vallen onder de
verantwoordelijkheid van eigenrisicodragers. Het quick start-document
ondersteunt werkgevers in grote lijnen bij de stappen die zij moeten
zetten bij de re-integratie van hun zieke werknemers. Het tweede voorstel
tot transparantie is een verhoging van de kwaliteit van de rapportage die
werkgevers krijgen na afloop van de RIV-toets. Sinds medio juni jl. voegt
UWV een samenvatting toe aan de vakinhoudelijke, technische argumentatie van de arbeidsdeskundige rapportage over de RIV-toets. In de
samenvatting omschrijft UWV in begrijpelijke taal hoe de arbeidsdeskundige tot zijn oordeel over de re-integratie-inspanningen is gekomen en
welke conclusie hij daaruit trekt. Indien die conclusie leidt tot het
verlengen van de doorbetalingsplicht staat ook in de samenvatting wat de
werkgever moet doen om het vastgestelde gebrek aan de re-integratieinspanningen op te heffen.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af of er voldoende
bewustzijn is van het feit dat werknemers niet alleen niet goed kunnen
re-integreren in de huidige situatie, maar dat er ook veel medische
behandeltrajecten zijn uitgesteld, waardoor er nog helemaal geen sprake
is van re-integratie? De leden vragen de Minister of het wenselijk is dat
deze mensen een aanvraag voor een WIA-uitkering doen, terwijl zij in
normale situaties nog prima in staat zouden zijn op een later moment te
re-integreren bij de werkgever.
Ik ben me er uiteraard van bewust dat er medische behandeltrajecten zijn
uitgesteld door de prioriteit voor de behandeling van coronapatiënten.
Gelukkig lijken deze trajecten op dit moment weer grotendeels te worden
opgestart. De vertraging speelt daardoor een relatief beperkte rol in de
re-integratie tijdens de totale doorbetalingsperiode van 104 weken.
Werkgevers en werknemers kunnen kiezen voor een vrijwillige verlenging
van de loondoorbetalingsperiode wanneer zij denken dat re-integratie op
een later moment nog mogelijk zou zijn. Wanneer zij dat niet doen, dan
vindt er na de wettelijk verplichte periode van loondoorbetaling een
WIA-aanvraag plaats. Hierbij toetst UWV eerst of er voldoende
re-integratie-inspanningen zijn geleverd (RIV-toets) en voert daarna de
beoordeling uit of er recht is op een WIA-uitkering. Instroom in de WIA
betekent echter niet dat er geen re-integratie-inspanningen meer verricht
worden en dat personen niet meer aan het werk komen. Ook de WIA kent
prikkels en mogelijkheden om te re-integreren en de dienstverlening van
UWV voor WIA-gerechtigden heeft sinds het van kracht worden van de
coronamaatregelen telefonisch en digitaal doorgang kunnen vinden.

3
4

Kamerstukken 29 544 en 32 716, nr. 922.
https://www.uwv.nl/werkgevers/Images/quick-start.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

15

De leden van de PvdA-fractie geven aan steun te geven aan de coulanceregeling bij de RIV-toets, maar hebben grote zorgen over de gevolgen van
het stil komen te liggen van de re-integratie van werknemers en vragen
om aan te geven hoeveel werknemers er momenteel aan het einde (nog
maximaal zes maanden te gaan) van hun loondoorbetalingsperiode zitten.
Daarbij stellen zij ook de vraag hoeveel werknemers er jaarlijks
re-integreren in het tweede ziektejaar.
Het is niet bekend hoeveel werknemers aan het einde (nog maximaal zes
maanden) van hun loondoorbetalingsperiode zitten. Ook zijn er geen
gegevens bekend over hoeveel personen jaarlijks in het tweede jaar
re-integreren bij hun werkgever en wat de reden is dat personen in het
tweede jaar loondoorbetaling bij ziekte uitstromen. Wettelijk is bepaald
dat werkgevers zieke werknemers in de 42e week bij UWV ziek moeten
melden. In 2019 zijn ruim 112.000 42e-weeks ziektemeldingen gedaan. Van
de mensen die ten minste 42 weken ziek zijn, doet circa 30% een WIA
aanvraag aan het einde van het tweede ziektejaar.
De leden van de SP-fractie vragen om uitleg over de juridische positie van
mensen van wie het re-integratietraject geen doorgang vindt.
Werknemers die door ziekte niet in staat zijn hun werk te verrichten
hebben gedurende maximaal 104 weken recht op loondoorbetaling bij
ziekte door de werkgever of op een Ziektewetuitkering. Dit is geregeld in
artikel 7:629 van het Burgerlijk Wetboek (loondoorbetaling bij ziekte) en in
de Ziektewet. Als door omstandigheden als COVID-19 een
re-integratietraject in deze periode geen doorgang kan vinden, blijft de
werknemer zijn loon of Ziektewetuitkering ontvangen.
Tevens stellen de leden van de SP-fractie de vraag of de
re-integratieverplichting van de werkgever doorloopt, als het
re-integratietraject geen doorgang heeft kunnen vinden vanwege corona,
maar de 2 jaar ziektetermijn wel al is afgelopen en horen zij graag de
juridische aspecten.
Tijdens de loondoorbetalingsperiode van 104 weken heeft een werkgever
een loondoorbetalings- en een re-integratieplicht. Werkgevers die
eigenrisicodrager zijn voor de Ziektewet hebben vergelijkbare verplichtingen voor hun (ex-)werknemers die ziekengeld ontvangen. Van
werkgevers die publiek verzekerd zijn voor de Ziektewet neemt UWV de
re-integratieplicht en de betaling van het ziekengeld over. Na deze periode
van 104 weken kijkt UWV of de betrokkene recht heeft op een
WIA-uitkering. Als een werknemer voldoet aan de voorwaarden van een
WGA-uitkering en de werkgever is eigenrisicodrager is voor het
WGA-risico, dan behoudt de werkgever de re-integratieverplichting
(artikel 42 van de Wet WIA). Als de werkgever publiek verzekerd is voor
het WGA-risico, gaat de re-integratieverplichting over naar UWV
(artikel 39 van de Wet WIA).
2.2 Vrijwillige verlengingen loondoorbetalingsperiode
De leden van de CDA- en de SP-fractie vragen of bekend is hoe vaak een
vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsperiode of de Ziektewetuitkering wordt aangevraagd.
Per abuis heb ik in mijn eerdere reactie op het artikel in Trouw5 vermeld
dat ook een vrijwillige verlenging aangevraagd kan worden voor de
doorbetalingsperiode van een Ziektewetuitkering. Dat is niet juist. Er kan
5

Kamerstuk 29 544 nr. 1005.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

16

alleen een vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsperiode worden
aangevraagd. In 2019 is circa 2.900 keer een vrijwillige verlenging van de
loondoorbetalingsperiode aangevraagd, waarbij zo’n 2,5% van de
aanvragen werd afgewezen6. Er zijn geen cijfers bekend over de vraag of
in de afgelopen periode vaker een vrijwillige verlenging is aangevraagd in
verband met COVID-19. Cijfers over 2020 worden door UWV bekendgemaakt in de bijlage met kwantitatieve informatie bij het jaarverslag 2020.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af of ik me voldoende
realiseer dat het in deze tijden veel minder vanzelfsprekend is dat
werkgevers vrijwillig een aanvraag zullen doen voor verlenging van de
doorbetalingsperiode. De leden van de SP-fractie vragen ook of een
vrijwillige verlenging een oplossing is of slechts een oplossing voor een
enkeling.
De mogelijkheid tot een vrijwillige verlenging is er en of er gebruik van
wordt gemaakt is een private aangelegenheid. Het zou kunnen dat
werkgevers in de huidige economische tijd een vrijwillige verlenging
achterwege laten. Kijkend naar de langere termijn ligt dit echter mogelijk
anders. Als door een verlenging van de doorbetalingsperiode
WIA-instroom voorkomen kan worden, betekent dit immers ook dat de
jarenlange doorbelasting van uitkeringen aan de werkgever wordt
voorkomen.
De leden van de SP-fractie krijgen graag toegelicht hoe de regeling tot
vrijwillige verlenging werkt en of deze op koste komt van de werkgever.
Een aanvraag tot een vrijwillige verlenging van de loondoorbetalingsperiode wordt door een werknemer en werkgever samen gedaan. Zij kunnen
dit verzoek indienen bij UWV, als het ernaar uitziet dat de werknemer
binnenkort (volledig) terug kan keren in zijn oude werk, of als zij een
andere oplossing willen zoeken bij de bestaande of een andere werkgever.
De loondoorbetalingsperiode wordt dan verlengd, tenzij er zwaarwegende
omstandigheden zijn die zich daartegen verzetten. Net als de loondoorbetalingsperiode van 104 weken komen de lasten van een vrijwillige
verlenging van de doorbetalingsperiode voor rekening van werkgevers.
2.3 Compensatie verlenging loondoorbetalingsperiode
De leden van de CDA-fractie vragen naar de budgettaire consequenties
van het compenseren van werkgevers voor een verplichte verlenging van
de loondoorbetalingsperiode voor werknemers die door vertraagde
re-integratie onnodig de WIA in dreigen te stromen.
Het re-integreren van zieke werknemers is en blijft maatwerk. In de
huidige situatie kan dat soms lastiger zijn, maar soms ook juist extra
mogelijkheden bieden, bijvoorbeeld omdat mensen thuis kunnen werken.
De RIV-toets door UWV is altijd maatwerk, waardoor UWV op dit moment
dan ook rekening houdt met de impact van corona en de daarbij
behorende maatregelen. Op dit moment zie ik geen reden tot het
verlengen en compenseren van de loondoorbetalingsperiode. Voor wat
betreft de budgettaire consequenties: jaarlijks doen meer dan 30.000
werknemers een WIA-aanvraag, maar het is niet bekend of, en zo ja hoe
vaak, het voorkomt dat werknemers door vertraagde re-integratie als
gevolg van corona de WIA instromen. Het gemiddelde maatmanloon van
personen met een WIA-uitkering op jaarbasis betrof in 2019 circa € 30.500
euro. Ervan uitgaande dat werkgevers in het tweede jaar ziekte 70% van
het loon doorbetalen, kost een verlenging van een jaar extra loondoorbe6

Kwantitatieve informatie bij het jaarverslag 2019 van UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

17

taling € 21.350 aan bruto loonkosten (exclusief werkgeverslasten). Bij een
extra periode loondoorbetaling bij ziekte gaat het naast loonkosten onder
andere ook om de kosten van re-integratietrajecten en de inhuur van
professionals voor de juiste begeleiding.
De leden van de GroenLinks-fractie roepen met klem op om de loondoorbetalingsperiode te verlengen voor mensen wiens re-integratie door de
coronacrisis is vertraagd, en werkgevers daarvoor te compenseren. De
leden van de SP-fractie vragen hierover in gesprek te gaan met de sociale
partners. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat ook
werknemers ondersteund dienen te worden en vragen welke maatregelen
genomen gaan worden om er voor te zorgen dat werknemers die
vertraging in hun behandeling ondervinden en zodoende minder tijd
hebben om te kunnen re-integreren, niet in de WIA terecht komen.
Bij de WIA-beoordeling bekijkt UWV of werknemers voldoen aan de
voorwaarden van een WIA-uitkering. Deze voorwaarden worden, ook in
de huidige uitzonderlijke situatie, niet aangepast. Ik kies er niet voor om
een eventuele verlenging van de loondoorbetalingsperiode te compenseren. Hierover zijn reeds gesprekken geweest tussen mijn ministerie en
de sociale partners. Na een relatief lange periode van 104 weken van
loondoorbetaling of een Ziektewet-uitkering hebben betrokkenen mogelijk
recht op een WIA-uitkering, inclusief de ondersteuning bij re-integratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 544, nr. 1014

18