Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

265
Vragen van het lid Asante (PvdA) aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over studiefinanciering bij een schakeljaar (ingezonden
26 september 2016).
Antwoord van Minister Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
(ontvangen 25 oktober 2016).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel over een studente die via crowdfunding probeert een schakeltraject te financieren, omdat een schakeljaar niet als
voltijdse opleiding wordt gezien en er derhalve geen studielening of
-financiering mogelijk is vanuit de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO)?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u deze situatie en vergelijkbare situaties waarin studenten
door de aard van het schakeltraject niet in aanmerking komen voor enige
vorm van lening of financiering om dit soms noodzakelijke traject te
bekostigen?
Antwoord 2
Schakeltrajecten zijn gericht op de wettelijke opdracht van hogeronderwijsinstellingen om deficiënties in de vooropleiding van studenten (waaronder
hbo-bachelorstudenten) weg te werken, om deze studenten toegang te
kunnen verlenen tot masteropleidingen in het wetenschappelijk onderwijs. Ik
constateer dat er al veel samenwerking tussen hogescholen en universiteiten
plaatsvindt waardoor studenten al tijdens hun hbo-bachelor een traject
kunnen volgen waarmee ze, met recht op studiefinanciering, toegang tot de
master krijgen. Dit juich ik toe.
Deze in het hbo ingedaalde trajecten bieden niet voor alle studenten die
wensen door te stromen een oplossing. Voor hen zijn er schakeltrajecten die
niet als onderdeel van een opleiding worden aangeboden. Deze trajecten zijn
geen geaccrediteerde opleidingen en leiden niet op tot een diploma, maar
faciliteren doorstroom. Dergelijke schakelprogramma’s zijn in beginsel voor

1

ah-tk-20162017-265
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://www.metronieuws.nl/nieuws/binnenland/2016/09/duo-weigert-lening-voor-schakeljaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

eigen rekening, zoals ook geldt voor andere vormen van contractonderwijs
die door private instellingen worden aangeboden. Eén van de voorwaarden
om in aanmerking te komen voor studiefinanciering is dat een student moet
zijn ingeschreven bij een voltijd of duale opleiding aan een hogeschool of
universiteit van minimaal 1 jaar of langer. Een dergelijk schakeltraject voldoet
hier niet aan. Voor de extra tijd die studenten hieraan kwijt zijn krijgen zij dan
ook geen (extra) studiefinanciering, maar deze zijn in beginsel voor eigen
rekening.
Om de financiële drempel te verlagen, is met de wet Studievoorschot hoger
onderwijs schakelen goedkoper geworden voor de student. Het schakelen
tussen bachelor en master is nu mogelijk tegen een vereenvoudigd tarief, dat
is gebaseerd op het wettelijk collegegeld.
Voor de financiering van de schakeltrajecten die niet geïntegreerd zijn in een
bachelor- of masteropleiding, die overigens veelal van beperkte duur zijn,
geldt dat de student de kosten voor studie en levensonderhoud op verschillende manieren kan opvangen. Hij kan spaargeld inzetten, (meer uren) gaan
werken, zijn ouders vragen bij te springen en hij kan langer thuis blijven
wonen. Welke van deze mogelijkheden de student kiest, zal afhangen van de
specifieke situatie van elke afzonderlijke student.
Vraag 3
Kunt u aangeven hoeveel studenten gebruik maken van schakeltrajecten die
niet in aanmerking voor een studielening- of studiefinanciering? Is er bekend
hoe vaak studenten afzien van een schakeltraject en daarmee van een andere
vervolgstudie door het uitblijven van een studielening of -financiering via
DUO?
Antwoord 3
Momenteel loopt er bij ResearchNed een onderzoek om het aanbod van
schakelprogramma’s en mogelijke knelpunten rondom het aanbieden en
volgen van schakelprogramma’s in kaart te brengen. Hierin worden ook de
door het lid Asante gevraagde gegevens meegenomen. Ik zal begin 2017 dit
onderzoek uw Kamer doen toekomen.
Vraag 4
Op welke wijze wilt u zorgen dat studenten niet tegen dergelijke blokkades en
drempels bij het doorstromen binnen het hoger onderwijs aanlopen omdat
financieringsmogelijkheden via DUO voor hen niet beschikbaar blijken?
Antwoord 4
Zie mijn antwoord bij vraag twee over de verschillende mogelijkheden die
studenten hebben om een schakeltraject te financieren. Ik wil verder niet
vooruitlopen op de uitkomsten van het onderzoek van ResearchNed.
Vraag 5
Waarom wordt een schakeltraject niet als voltijdopleiding erkend, terwijl uit
een inventarisatie van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb) is gebleken
dat het merendeel van de schakeltrajecten 60 EC in één studiejaar of 30 EC in
een half studiejaar omvat?2
Antwoord 5
Eén van de voorwaarden om in aanmerking te komen voor studiefinanciering,
is dat de student ingeschreven dient te zijn voor een voltijds of duale
bacheloropleiding of een voltijds of duale masteropleiding aan een hogeschool (hbo) of universiteit. Voor het opleidingenbegrip in de Wet studiefinanciering 2000 wordt aangesloten bij de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (WHW). Volgens de WHW is een opleiding een
samenhangend geheel van onderwijseenheden, gericht op de verwezenlijking
van welomschreven doelstellingen op het gebied van kennis, inzicht en
vaardigheden waarover degene die de opleiding voltooit, dient te beschikken.
Aan degene die een opleiding succesvol heeft afgerond wordt een graad
verleend. Schakeltrajecten vallen niet onder voornoemde definitie van een

2

Volgens het European Credit Transfer System (ECTS) komt een studiepunt (EC) overeen met
een normatieve studielast van 28 studiebelastingsuren (sbu).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

opleiding. Het zijn maatwerktrajecten. Met de schakeltrajecten kan ook geen
graad worden behaald. Een dergelijk traject kan daarom niet als voltijd
opleiding worden aangemerkt, waardoor studenten die een dergelijk traject
volgen niet in aanmerking kunnen komen voor studiefinanciering.
Vraag 6
Hoe beschouwt u de situatie waarin studenten die volgens bovenstaande wel
voltijds onderwijs volgen in een schakeltraject, op dit moment formeel niet
als voltijdsstudent worden aangemerkt? Hoe definieert u in dat licht de
omschrijving van DUO «aard van je inschrijving voor het schakelprogramma», waarvan het recht op studiefinanciering nu afhankelijk wordt
gesteld?3
Antwoord 6
Zie antwoord vraag 5.
Vraag 7
Welke mogelijkheden ziet u om studenten, die willen doorstromen binnen het
hoger onderwijs en een schakeltraject dienen te doorlopen, van financieringsmogelijkheden te voorzien?
Antwoord 7
Zie antwoord vraag 4.

3

https://apps.duo.nl/SRVS/CGI-BIN/WEBCGI.EXE?New,Kb=Kennisbank,Company=
%7BDBD42CAE-B941-4CF4-960D-5F5C917B6281%7D,Case=obj(16959),Question4332=
obj(4332):obj(4335),Question4342=obj(4342):obj(4351)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3