p. 2: De minister vraagt of de zorgen van FNV over de mogelijke gevolgen van een herbeoordeling
een perceptie is en of het niet feitelijk zo is?
In de nog te publiceren Kamerbrief over WIA-hardheden en sociaal medisch beoordelen staat een
maatregel om de verplichte herbeoordelingen die UWV op dit moment moet uitvoeren op basis van
artikel 52 lid 2 WIA en artikel 2:46a Wajong tijdelijk, voor een periode van 5 jaar, uit te zetten. Dit
is een maatregel in het kader van het tekort aan verzekeringsartsen en staat los van het
experiment.
De zorgen van FNV zijn gegrond en bekend. Deze zorgen kunnen tijdelijk worden weggenomen
indien u t.z.t. akkoord gaat met hierboven genoemde maatregel. De zorgen van de sociale
partners zijn na vijf jaar wel opnieuw reëel omdat IVA - en DGA-uitkeringsgerechtigden dan
opnieuw herbeoordeeld zullen worden.
p. 4: De minister vraagt of de mogelijke maatregel om twee wettelijke verplichte herbeoor delingen
die UWV moet uitvoeren tijdelijk stil te zetten, gelet op het tekort aan verzekeringsartsen, alleen
voor personen van 60 jaar of ouder zou gelden?
De alinea gaat over het mogelijk tijdelijk uitzetten van de twee wettelijke verplichte
herbeoordelingen die UWV moet uitvoeren indien iemand gedurende een jaar meer dan 20% van
zijn (maatman)inkomen verdient. De maatregel zou niet alleen gelden voor personen die 60 jaar
of ouder zijn maar betreft de gehele IVA- en DGA-doelgroep.
p. 4: De minister constateert dat het experiment 5 jaar duurt en vraagt of dat niet korter kan?
De looptijd van het experiment is weliswaar vijf jaar, maar in beginsel kunnen slechts tot eind
2026 mensen instromen in de dienstverlening. Dat is dus ongeveer 3,5 jaar. Die tijd is nodig om
het experiment goed te evalueren en op basis daarvan te besluiten of er al dan niet wordt
overgegaan tot een traject tot wetswijziging. Door middel van een wetswijziging wordt dan de reintegratiedienstverlening aan deze groep structureel gemaa kt.
UWV kan tot eind 2026 IVA- en DGA-uitkeringsgerechtigden dienstverlening aanbieden.
→ Indien er in 2025/2026 wordt besloten om geen wetswijzigingstraject te starten, dan kunnen de
deelnemers de gestarte dienstverleningstrajecten nog afmaken, tot april 2028. Om die reden is de
looptijd van het experiment vijf jaar (april 2023 – april 2028) en kan dit niet korter. In de praktijk
stopt het experiment eind 2026. Er is geen nieuwe instroom in de dienstverlening van IVA- of
DGA-uitkeringsgerechtigden.
→ Indien er wel wordt besloten om een wetswijzigingstraject te starten en er aanvullende
middelen worden vrijgemaakt, dan kan UWV ook personen die in 2027 of later om dienstverlening
verzoeken ondersteunen naar werk. Dit wordt dan te zijner tijd geregeld middels een koninklijk
besluit.
p. 5: De minister vraagt of de mogelijke maatregel om de twee wettelijke verplichtingen die UWV
moet uitvoeren alleen van toepassing zou zijn op de groep die deelneemt aan het experi ment?
Zie het antwoord op de vraag op p. 4. Het betreft de gehele IVA- en DGA-groep. Personen die
deelnemen aan het experiment maken hier onderdeel van uit.

Datum

12 september 2022
Ons kenmerk

Postbus 58285, 1040 HG Amsterdam
Pagina

Aan het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
t.a.v

2
Bijlage(n)

1
Postbus 90801
2509LV Den Haag

Onderwerp

Uitvoeringstoets Tijdelijk besluit experiment bredere inzet re-integratieinstrumenten

Geachte
Hierbij ontvangt u onze uitvoeringstoets naar het Tijdelijk besluit experiment bredere inzet reintegratieinstrumenten. Het tijdelijk besluit is conform uw verzoek op uitvoerbaarheid getoetst.
Het voorstel tot een bredere inzet van re-integratieondersteuning en instrumentarium voor
personen met een WIA/IVA of Wajong/DGA-uitkering wordt uitvoerbaar geacht. Voor de
handhaafbaarheid wordt geen impact voorzien. De beoogde invoeringsdatum van 1 april 2023 is
haalbaar.
Met genoegen hebben wij de uitvoeringstoets uitgevoerd. Met de inwerkingtreding van de AMvB
Tijdelijk besluit experiment bredere inzet re-integratie-instrumenten wordt het wettelijk mogelijk
om re-integratie-ondersteuning aan te bieden aan personen met een Inkomensvoorziening Volledig
Arbeidsongeschikten (IVA) of Wajong-duurzaam geen arbeidsvermogen (DGA)-uitkering. Voor de
inzet van (financiële middelen voor) dienstverlening is geen rechtsgrondslag aanwezig. De AMvB
maakt dit mogelijk.
Het experiment heeft tot doel te onderzoeken wat de toegevoegde waarde is van het bieden van
re-integratieondersteuning aan mensen met een IVA/DGA-uitkering. Mensen die zijn aangemerkt
als volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn op dit moment nauwelijks actief op de
arbeidsmarkt. Door voor hen een (tijdelijk) recht op ondersteuning te creëren wordt naar
verwachting de kans dat personen zelf om re-integratieondersteuning verzoeken en dus
gemotiveerd zijn om (opnieuw) aan het werk te gaan, vergroot.
Het bieden van re-integratieondersteuning aan mensen die duurzaam arbeidsongeschikt zijn of
geen arbeidsvermogen hebben draagt bij aan de ambitie die UWV heeft om de dienstverlening te
verbreden en daarmee naar een hoger niveau te brengen, met de menselijk maat als uitgangspunt
en meer focus op het bieden, waar mogelijk, van perspectief. Die ambitie sluit naadloos aan bij de
ambitie van het kabinet om meer mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar werk te
begeleiden en om de arbeidsparticipatie en positie van arbeidsongeschikten te verbeteren.
De directe aanleiding voor het besluit is de signalering vanuit UWV in de Knelpuntenbrief wet- en
regelgeving van juni 2021, dat mensen met een IVA- of DGA-uitkering steeds vaker verzoeken om
re-integratieondersteuning. In het gezamenlijk door SZW en UWV doorlopen traject, voorafgegaan
aan het besluit tot tijdelijk gedogen van dienstverlening door UWV aan IVA/DGA-gerechtigden d.d.
16 februari 2022, is gewerkt aan de totstandkoming van deze AMvB. Met de AMvB komt ook het
instrument loondispensatie beschikbaar, hetgeen een belangrijk instrument is voor deze populatie
om aan het werk te kunnen komen. In het gezamenlijk streven naar de totstandkoming van de
beslisnota en deze AMvB is optimaal samengewerkt.

Pagina 2

Ik vertrouw erop dat we u hiermee afdoende hebben geïnformeerd. Voor een gedetailleerd
overzicht van alle aspecten die samenhangen met deze uitvoeringstoets verwijs ik u naar de
bijlage.
Hoogachtend,

Voorzitter Raad van Bestuur

Uitvoeringstoets
Tijdelijk besluit experiment
bredere inzet re-integratie
instrumenten
Experiment IVA/DGA
UWV

11 augustus 2022
Versie 3

Integrale U-toets

Pagina 1 van 7

Inhoudsopgave
1.

Inleiding ...............................................................................................................3

2.

Samenvattend oordeel .......................................................................................3

3.

Beoordelingspunten ............................................................................................4

a.

Uitvoerbaarheid...................................................................................................4

b.

Handhaafbaarheid...............................................................................................4

c.

Haalbaarheid beoogde invoeringsdatum .........................................................4

d.

Effecten voor de cliënt/ doenvermogen ...........................................................4

e.

Effecten op de benodigde capaciteit.................................................................5

f.

Eenmalige en structurele effecten op de uitvoeringskosten .........................5

g.

Effecten op regeldruk (administratieve lasten) ..............................................6

h.

Gevolgen voor de verantwoordings-en beleidsinformatie .............................6

i.

Implementatie/risico’s/control ..........................................................................7

j.

Informatievoorziening/Informatie- en communicatietechnologie ................7

k.

Gegevensuitwisseling .........................................................................................7

l. Privacy ........................................................................................................................7

Integrale U-toets

Pagina 2 van 7

1. Inleiding
Verzoek uitvoerings- en handhavingstoets Tijdelijk besluit experiment bredere inzet re integratiedinstrumenten d.d. 18 juli 2022, referentie 2022-0000118810.
SZW verzoekt UWV een uitvoeringstoets uit te brengen op het conceptbesluit houdende Tijdelijk
besluit bredere inzet re-integratie instrumenten. Met dit conceptbesluit wordt, op basis van artikel
82a van de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen, geëxperimenteerd met het
inzetten van re-integratieondersteuning voor personen met een WIA/IVA of Wajong/DGA uitkering.
Het doel van het experiment is om te onderzoeken wat de eventuele bijdrage van re -integratie
dienstverlening aan het beleidsdoel kan zijn, namelijk verhoging van de arbeidsparticipatie va n
personen met een IVA- of DGA-uitkering die op eigen verzoek willen werken met behulp van
ondersteuning.
Re-integratiedienstverlening:
Voor de duur van het experiment kunnen de aan UWV ter beschikking staande instrumenten voor
zowel IVA- als DGA-uitkeringsgerechtigden worden ingezet. Hiermee komen ook Proefplaatsing en
Loondispensatie beschikbaar voor de genoemde doelgroepen.
Belangrijkste procesafspraken:
•
De normale rekenregels met betrekking tot verrekening van inkomsten met de uitkering van
personen in de IVA of DGA zijn ook op de deelnemers van het experiment van toepassing.
•
Gedurende het experiment worden geen maatregelen opgelegd aan de deelnemers aan het
experiment indien zij de gemaakte afspraken in het werkplan niet nakomen. UWV kan in deze
gevallen de dienstverlening beëindigen.
Looptijd en evaluatie: De AMvB kent een looptijd van april 2023 tot april 2028.
Gedurende de looptijd van het experiment worden de deelnemers aan het experiment gemonitord
door UWV. Het besluit voorziet in een bepaling dat een evaluatie van het experiment wordt
uitgevoerd. Deze evaluatie zal door een externe partij wordt uitgevoerd, waarbij Kenniscentrum
zorgdraagt voor benodigde (kwantitatieve) input. Na 2 jaar wordt een tussentijdse evaluatie
opgesteld met de resultaten tot dan toe.
Wetswijziging: Op basis van de tussentijdse evaluatie zullen de minister van SZW en de minister
voor APP een afweging maken over het al dan niet starten van een traject tot wetswijziging.
Inwerkingtreding: 1 april 2023.

2. Samenvattend oordeel
Het voorstel tot een bredere inzet van re -integratieondersteuning en instrumentarium voor
personen met een WIA/IVA of Wajong/DGA uitkering wordt uitvoerbaar geacht. Voor de
handhaafbaarheid wordt geen impact voorzie n.
De beoogde invoeringsdatum van 1 april 2023 is haalbaar.
Het doel van het experiment is om te onderzoeken wat de toegevoegde waarde is van het bieden
van re-integratieondersteuning aan mensen met een IVA/DGA-uitkering. In de beleidsvoorbereidende fase is de doenvermogentoets uitgevoerd. Hieruit volgt het oordeel dat deelname
voor cliënten aan de pilot laagdrempelig en toegankelijk is en daarmee doenlijk. De impact op de
uitvoering bij Werkbedrijf is beperkt en bij SMZ nihil, uitgaande van de verwachte deelname van
300 cliënten op jaarbasis. Voor SMZ is relevant dat de maatregel ‘Niet herbeoordelen van IVA en
Wajong-DGA’ wordt geëffectueerd. Dit is een separaat traject binnen de maatregelen die worden
uitgewerkt voor de WIA hardheden en mismatch Sociaal Medische Beoordeling.
Vanuit SZW is aangegeven dat de uitvoering van de AMvB budgetneutr aal dient te geschieden. Er
wordt geen extra budget beschikbaar gesteld om de re -integratie-ondersteuning te financieren. Met
SZW is afgesproken dat de structurele uitvoeringskosten gefinancierd worden uit de POK gelden.

Integrale U-toets

Pagina 3 van 7

Het experiment heeft geen gevolgen voor de verantwoordings - en beleidinformatie. Het experiment
zal worden geëvalueerd op doeltreffendheid (resultaten in termen van arbeidsparticipatie) en de
effecten van het experiment in de praktijk.
Een nadere beschouwing op de gevraagde beoordelingspunten is in het volgende hoofdstuk
opgenomen.

3. Beoordelingspunten
Het Tijdelijk besluit experiment bredere inzet re-integratieinstrumenten heeft met name impact op
de re-integratiedienstververlening van WERKbedrijf en daarmee impact op het proces van
Gegevensdiensten (GD), Klant en Service (K&S) en Sociaal Medische Zaken (SMZ). Van deze
bedrijfsonderdelen staan details van twaalf aspecten opgenomen bij de beoordelingspunten. Aan de
uitvoeringstoets hebben tevens de volgende bedrijfsonderdelen hun bijdrage geleverd:
Bestuurszaken (BZ - waaronder Juridische Zaken), Bezwaar & Beroep (B&B) en Financieel
Economische Zaken (FEZ). Hun bijdrage staat waar relevant opgenomen. De bedrijfsonderdelen
Facilitair Bedrijf/Inkoop, Handhaving en Uitkeren hebben aangegeven geen impact te zien van het
besluit op hun proces.

a.

Uitvoerbaarheid

Het voorstel wordt uitvoerbaar geacht. Naar verwachting zijn alle noodzakelijke gegevens voor het
uitvoeren van de evaluatie beschikbaar.

b.

Handhaafbaarheid

Directie Handhaving voorziet geen nieuwe M&O risico als gevolg van deze u -toets. Wat betreft de
bestaande M&O risico’s op de WIA en Wajong blijven deze naar inschattin g ongewijzigd.
Vanuit de context en wetanalyse volgt de vaststelling dat het hier gaat om mensen die volledig en
duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Deze mensen doen op eigen beweging mee aan een experiment
om met gebruik van re-integratiemiddelen van UWV toch werk te vinden. Er worden geen
verplichtingen gesteld (in relatie tot voldoen aan een inspanningsplicht) aan de mensen die
deelnemen aan het experiment.

c.

Haalbaarheid beoogde invoeringsdatum

De beoogde invoeringsdatum van 1 april 2023 wordt haalbaar gea cht.

d.

Effecten voor de cliënt/ doenvermogen

Het doel van het experiment is om te onderzoeken wat de toegevoegde waarde is van het bieden
van re-integratieondersteuning aan en voor mensen met een IVA - of DGA-uitkering. In de
beleidsvoorbereidende fase is de doenvermogentoets uitgevoerd. Hieruit volgt het oordeel dat
deelname voor cliënten aan de pilot laagdrempelig en toegankelij k is gemaakt. Het staat de
mensen vrij om deel te nemen en zich via verschillende kanalen te laten informeren. De impact
voor cliënten alsmede de risico’s van deelname aan de pilot zijn geminimaliseerd. Cliënten uit de
doelgroep kunnen, anders dan nu het geval is, zelf een beroep doen op de dienstverlening van
Werkbedrijf, wanneer zij begeleiding willen bij het zoeken naar werk . Daarbij geldt:
▪
Dienstverlening komt alleen tot stand vanuit een v erzoek hiertoe door cliënt zelf. Hiervoor
kunnen verschillende kanalen worden gebruikt;
▪
Bij re-integratieondersteuning kan cliënt een beroep doen op alle bij UWV ter beschikking
staande re-integratieinstrumenten gedurende het experiment;
▪
De normale rekenregels met betrekking tot verrekening van inkomsten zijn op de deelnemers
van het experiment van toepassing;
▪
Gedurende het experiment worden geen maatregelen opgelegd aan de deelnemers aan het
experiment, indien zij de gemaakte afspraken in het werkplan niet nakomen. De verplichtingen
in het kader van de re-integratie die gelden voor personen met arbeidsvermogen zijn niet van
toepassing op deelnemers aan het experiment omdat zij als volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt blijven aangemerkt. UWV heeft beleidsruimte om te besluiten tot de inzet
van re-integratie-instrumenten en kan ook besluiten niet tot inzet over te gaan, bijvoorbeeld
wanneer eerdere inzet van instrumenten is gestaakt vanwege het niet nakomen van de
afspraken in het werkplan. UWV kan in deze gevallen de dienstverlening beëindigen.
Integrale U-toets

Pagina 4 van 7

▪
▪

e.

Gedurende het experiment blijft de informatieplicht en medewerking aan de controleplicht voor
de deelnemers gelden.
De inzet van de dienst financieel advies (nieuw). Hiervoor wordt een inkooptraject gestart. Doel
is om aan IVA/DGA-gerechtigden de mogelijkheid te bieden onafhankelijk financiële advies in
te winnen, om hen te ondersteunen bij het in kaart brengen van de financiële impact (van
andere inkomensafhankelijke regelingen) bij verandering (werkhervatting) van de persoonlijke
(financiele) situatie.

Effecten op de benodigde capaciteit

De impact op de uitvoering bij Werkbedrijf is beperkt en bij SMZ nihil, uitgaande van de verwachte
deelname van 300 cliënten op jaarbasis. Daarbij is voor SMZ relevant dat de maatregel ‘Niet
herbeoordelen van IVA en Wajong-DGA’ wordt geëffectueerd. Dit is een separaat traject binnen de
maatregelen die nu worden uitgewerkt voor de WIA hardheden en mismatch Sociaal Medische
Beoordeling.
Bijstelling raming Werkbedrijf
De verwachting is dat op jaarbasis 300 cliënten om ondersteuning zullen verzoeken, waarbij 150
cliënten deel zullen nemen aan een Individuele Plaatsing en Steun (IPS) traject. IPS is de (reintegratie) methode om mensen met een ernstige psychische aandoening te helpen bij het
verkrijgen en behouden van betaald werk of, en dat geldt vooral bij jongeren, bij het oppakken van
een studie. De andere 150 zullen, afhankelijk van de behoefte van de cliënt, via dienstverlening
van UWV danwel ingekochte dienstverlening naar werk worden begeleid.
De raming ging in eerste aanleg uit van 200 cliënten (opgenomen in het verzoek tot uitvoering van
de u-toets). De raming is naar boven bijgesteld op basis van een eerste analyse van het aantal
deelnemers tijdens de gedoogperiode, die loopt vanaf februari 2022 tot datum invoering, die laat
zien dat de eerdere raming te conservatief is.
Impact voor SMZ
▪
Na een toekenning van een Wajong of IVA-uitkering heeft SMZ in principe geen tot weinig
contacten met de cliënt;
▪
Gedurende het experiment worden geen herbeoordelingen op basis van de verplichte
inkomenssignalen in de wet uitgevoerd. Deze maatregel “Niet herbeoordelen van IVA- en
Wajong/DGA-gerechtigden die met arbeid meer dan 20% van hun maatmaninkomen
verdienen” wordt door SZW en UWV/SMZ uitgewerkt in een fiche, alsmede meegenomen in de
Kamerbrief “WIA hardheden en mismatch Sociaal Medische Beoordeling”, die eind augustus
door de minister naar de Kamer wordt gestuurd;
▪
SMZ hoeft in werkwijze of beschikkingen geen aanpas singen aan te brengen;
▪
Wanneer de cliënt inderdaad door de dienstverlening werk vindt, kan de werkgever een beroep
doen op de no riskpolis. Bij ziekte is er recht op een ziektewetuitkering vanuit UWV. Eventuele
dienstverlening valt binnen het reguliere proces;
▪
Wanneer Werkbedrijf een verzoek voor dienstverlening ontvangt vindt een gesprek plaats met
de cliënt. Mogelijk dat de arbeidsdeskundige twijfel heeft of de cliënt wel in staat is om een
dergelijk traject in te gaan en dit wil bespreken met een verzekeringsarts. Dit kan dan in het
professionele overleg tussen Werkbedrijf en SMZ worden voorgelegd. Het is vervolgens
mogelijk dat dit leidt tot een consult VA. De inschatting is dat een consult niet vaak voor zal
komen.
▪
Er is geen effect op capaciteit, met uitzondering van een te verwachte toename van het aantal
interne consulten bij de divisie SMZ. Uitgaande van de aanname dat in 25% van de gevallen
Werkbedrijf een beroep hierop zal doen, is de toename van het aantal interne consulte n in de
periode 2023-2028: 75 x 5 = 350 beoordelingen Intern Consult in totaal.

f.

Eenmalige en structurele effecten op de uitvoeringskosten

Vanuit SZW is aangegeven dat de uitvoering van de AMvB budgetneutraal dient te geschieden. Er
wordt geen extra budget beschikbaar gesteld om de re -integratie-ondersteuning te financieren. Met
SZW is afgesproken dat de structurele uitvoeringskosten gefinancierd worden uit de POK gelden.
In onderstaande tabel zijn de initiele eenmalige kosten van de divisies Gegevensdiensten, K&S,
SMZ en Werkbedrijf opgenomen en de structurele uitvoeringskosten van Werkbedrijf.

Integrale U-toets

Pagina 5 van 7

UWV maakt ook incidentele kosten ten behoeve van de uitvoering - en evaluatie van het
experiment. Dit betreft o.a. kosten voor aanpassing van instructies, product- en
procesbeschrijving, maar ook de kosten t.b.v. projectmanagement en de op te leveren evalua tie.
Ter financiering van deze kosten wordt door UWV een claim, zijnde € 0,76 mln, neergelegd bij
SZW. De uitvoeringskosten Werkbedrijf*) zijn/worden gefinancierd uit de beschikbaar gestelde
POK-middelen.
Experiment re-integratiedienstverlening IVA/DGA
Incidentele kosten

2022
2023
# €uro (x 1 mln.)

Aanpassen content/rapportage
en opstellen/geven/ontvangen
instructie

€

0,17

€

0,14

€

-

€

-

€

-

€

-

€

-

Totaal incidentele kosten

€

0,17

€

0,14

€

-

€

-

€

-

€

-

€

-

Structurele kosten

2022
2023
# €uro (x 1 mln.)

2024

2025

2024

2026

2025

2027

2026

2028

2027

2028

Uitvoering WERKbedrijf *)
Pojectbeheer/evaluatie

€
€

0,39
0,07

€
€

0,73
0,07

€
€

0,96
0,08

€
€

1,21
0,07

€
€

0,81
0,07

€
€

0,60
0,08

Totaal structurele kosten

€

0,45

€

0,80

€

1,04

€

1,28

€

0,89

€

0,68

Eindtotaal
€ 0,17 € 0,59 € 0,80 € 1,04 € 1,28 € 0,89 € 0,68
*) Uitvoering WERKbedriijf is/wordt gefinancierd uit reeds beschikbaar geteld uitvoeringsbudget WERKbedrijf POK AG

Afwijking raming
In de nota van toelichting op de AMvB staat een eerste inschatting van de programmakosten
opgenomen op basis van de inschatting van 200 personen per jaar die deelnemen aan het
experiment. Deze raming is inmiddels bijgesteld, namelijk naar 300 personen. Dit op basis van de
recente toename van het aantal nieuwe aanvragen in de gedoogperiode.
Onderstaande tabel maakt de kosten inzichtelijk op basis van de gewijzigde raming.
FINANCIEEL IVA DGA 2023-2026
Werk-fi t Maken
IPS EPA
totaal Inkoop en Reintegratie
jobcoachi ng
totaal Voorzieningen
totaal

g.

2023
0,2
0,5
0,7
0,1
0,1
0,8

2024
0,3
1,1
1,3
0,2
0,2
1,5

2025
0,3
1,6
1,9
0,2
0,2
2,1

2026
0,3
1,7
2,0
0,2
0,2
2,2

2027
0,2
1,0
1,2
0,0
0,0
1,2

2028
0,0
0,5
0,6
0,0
0,0
0,6

totaal
1,2
6,4
7,6
0,7
0,7
8,3

Effecten op regeldruk (administratieve lasten)

n.v.t.

h.

Gevolgen voor de verantwoordings-en beleidsinformatie

Het experiment heeft geen gevolgen voor de verantwoordings- en beleidinformatie.
Evaluatie
Het experiment zal worden geëvalueerd op doeltreffendheid (wat zijn de behaalde resultaten in
termen van arbeidsparticipatie) en de effecten van het experiment in de praktijk (inzicht in de
kenmerken van de doelgroep en de resultaten die worden behaald met de reintegratieondersteuning).
In 2025/2026 wordt een tussentijdse evaluatie opgesteld. Daartoe is door UWV Kenniscentrum een
plan van aanpak opgesteld. Deze bestaat uit een kwantitatieve analyse van de resultaten tot dan
toe en een kwalitatieve analyse van de ervaringen tot dan toe , door een nog nader te bepalen
extern onderzoeksbureau. Het tussentijdse evaluatierapport zal uiterlijk 1 april 2026 naar de
Tweede Kamer worden verzonden tezamen met een brief van SZW waarin wordt ingegaan op de
mogelijkheid om re-integratieondersteuning voor de groepen, middels een traject tot
wetsaanpassing, al dan niet te starten.

Integrale U-toets

Pagina 6 van 7

i.

Implementatie/risico’s/control

Tijdens de looptijd van het experiment kunnen zich onderstaande risico’s voor doe n.
Werkbedrijf heeft aangegeven de ontwikkelingen binnen het experiment te monitoren en waar
noodzakelijk tijdig te handelen.
Meer deelnemers dan geraamd
De verwachting is dat op jaarbasis 300 cliënten om ondersteuning zullen verzoeken . Wanneer blijkt
dat er veel meer cliënten een beroep doen op ondersteuning, zal nader bepaald moeten worden
hoe hiermee om te gaan. UWV en SZW hebben aangegeven vooraf geen maximum aan het aantal
deelnemers te willen stellen. Werkbedrijf heeft aangegeven de aantallen deelnemers wel te
monitoren en indien deze de raming substantieel gaan overstijgen zal UWV in gesprek gaan met
SZW over de financiering.
Herbeoordelingen
In de WIA en Wajong 2010 is geregeld dat IVA - en Wajong/DGA-gerechtigden die gedurende een
aaneengesloten periode van twaalf kalendermaanden per kalendermaand meer dan 20% van hun
maatmaninkomen verdienen, door UWV een onderzoek uitgevoerd moet worden naar het
voortbestaan van volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid.
De herbeoordeling naar het voortbestaan van de uitkering of het risico op een lagere uitkering
weerhoudt WIA-gerechtigden ervan meer te gaan werken en Wajong-gerechtigden om meer
arbeidsvermogen te ontwikkelen. Een herbeoodeling werkt als het zwaard van Damocles averechts
op de activerende werking die met de wetgeving is beoogd en kan ertoe leiden dat IVA en DGA gerechtigden afzien van deelname aan het experiment.
In samenwerking met SZW wordt gewerkt aan de maatregel ‘niet herbeoordelen IVA – DGA’ die in
houdt dat UWV tijdelijk niet meer verplicht is om personen op te roepen voor een herbeoordeling
op basis van inkomsten. Deze maatregel wordt uitgewerkt in het kader van de maatregelen voor
de ‘WIA hardheden en mismatch Sociaal Medische Beoordeling’ en staat los van het experiment. De
maatregel ‘niet herbeoordelen gedurende vijf jaar’ wordt op dit moment uitgewerkt. Op 26
augustus jl. heeft de minister bij brief1 de Tweede Kamer geinformeerd, waarin is opgenomen dat
de minister UWV wil toestaan om gedurende vijf jaar geen herbeoordeling uit te voeren van
mensen in de IVA en in de Wajong, die duurzaam volledig arbeidsongeschikt zijn verklaard en die
er ondanks hun beperkingen in slagen – al dan niet met hulp – om betaald werk te krijgen.
In deze kamerbrief wordt ook aandacht besteed aan het belang van de totstandkoming van deze
AMvB.
Voor de Wajong is ‘niet herbeoordelen’ op dit moment geen issue. In het programma
Vereenvoudiging Wajong is door de werkgroep Optimaliseren Wajong onder andere gekeken naar
hoe de capaciteit voor herbeoordelingen in de Wajong zo effectief mogelijk kan worden ingezet
voor cliënt en UWV. Ten gevolge daarvan zijn in alle instructies rondom verrekenen van
verdiensten, het aanvragen van een sociaal medisch oordeel verwijderd. Alleen het sociaal medisch
oordeel bij de Wajong2015 (na 5 jaar - 75% maatmanloon) is geïntroduceerd.

j.
Informatievoorziening/Informatie- en
communicatietechnologie
Geen impact voor Gegevensdiensten, K&S, SMZ, Werkbedrijf.

k.
▪

▪

Gegevensuitwisseling
Geen impact voor Gegevensdiensten. De meeste gegevens noodzakelijk voor de uitvoering van
het kwalitatieve onderzoek bevinden zich in het datawarehouse en worden al ten behoeve van
kwantitatief onderzoek aan het kenniscentrum geleverd. Deze gegevens zullen niet als
persoonsgegevens gedeeld worden met derden.
Geen impact voor K&S, SMZ en Werkbedrijf.

l. Privacy
Geen impact voor Gegevensdiensten, K&S, SMZ, Werkbedrijf.

1

Brief regering – 2022Z15818: Aanpak mismatch sociaal-medisch beoordelen en hardheden WIA

Integrale U-toets

Pagina 7 van 7

Cliënttoets tijdelijk besluit experiment bredere inzet re-integratie-instrumenten
29 augustus 2022
opLCR22-046
De LCR toetst - op verzoek of uit eigen initiatief - op verschillende manieren beleid en wetgeving
om te kunnen bepalen wat de gevolgen zijn in het leven van mensen die voor hun
bestaanszekerheid afhankelijk zijn van de overheid. De cliënttoets is één van de instrumenten
die de LCR inzet. De leidende vraag is hierbij steeds: zijn burgers geholpen met een nieuwe wet,
wetswijziging of - in dit geval - een experiment.
Laten we voorop stellen dat we blij zijn dat er wordt geëxperimenteerd met de verruiming van de
inzet van re-integratiemiddelen voor mensen met een IVA-uitkering of een DGA-status die zich
hiervoor vrijwillig melden. We bespreken in deze cliënttoets een aantal knelpunten die mensen
tegen kunnen komen. Daarnaast schetsen we enkele overwegingen om de voorwaarden van het
experiment te verbeteren.
Ons uitgangspunt is steeds dat iedereen moet kunnen participeren naar vermogen en dat werk
moet lonen. De sociale zekerheid moet bestaanszekerheid bieden.
In het kort
Voordat mensen een IVA-uitkering of een DGA-status in de Wajong ontvangen, hebben zij een
langdurig proces van ziekte en herkeuring achter de rug. En dan te bedenken dat ze niet voor
niets dat proces doorgaan: ze zijn (ernstig) ziek of hebben een (progressieve) beperking.
Deze beschikking geeft mensen rust en dat heeft ook vaak een positieve weerslag op de ziekte
omdat de stress om voldoende inkomen verdwijnt. De LCR vindt dat deelnemers aan het
experiment dit altijd vrijwillig moeten kunnen doen en dat hen zekerheid moet worden geboden.
Is dat vangnet er niet dan moet hier nadrukkelijk op worden gewezen. Is er meer zekerheid, dan
verwachten wij dat meer mensen zullen meedoen aan het experiment.
Hieronder geven we meer uitleg.
Arbeidsongeschiktheidsregelingen
Nederland kent een aantal arbeidsongeschiktheidsregelingen.
De ‘oude’ WAO gold tot 2005. Daar vallen nog steeds mensen onder die ooit afgekeurd zijn voor
een bepaald percentage.
De WIA die is opgesplitst in twee ‘soorten’ uitkeringen. De IVA (Inkomensvoorziening Volledig
Arbeidsongeschikten) voor mensen die minder dan 20 procent van hun oude loon kunnen
verdienen. Zij krijgen de IVA vast toegekend als gedurende vijf jaar blijkt dat zij Duurzaam Geen
Arbeidsvermogen (DGA-status) hebben (er bestaat een verkorte procedure van 2 jaar, dit is
echter een uitzondering). De WGA (Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgeschikten) krijgt iemand
toegekend als die 65 procent of minder van zijn oude loon kan verdienen. Mensen die meer dan
65 procent kunnen verdienen van wat ze eerste verdienden vallen in de groep 35-min en krijgen
geen uitkering. Als ze geen andere inkomsten hebben of geen huisgenoot met andere inkomsten
dan zijn zij aangewezen op de bijstand.
Daarnaast is er de oude regeling Wajong (voor 2015) en de Wajong 2015. In de laatste categorie
vallen alleen maar vroeggehandicapten (mensen die voor hun 18e jaar of tijdens hun studie)
blijken Duurzaam Geen Arbeidsvermogen (DGA-status) hebben. Hebben jonggehandicapten wel
arbeidsvermogen dan komen ze in de Participatiewet terecht. In de Wajong-regeling van vóór
2015 is ook een groep die een DGA-status heeft.

Beschrijving doelgroep
Mensen kunnen door ziekte of een aandoening duurzaam arbeidsongeschikt raken.
Dat mensen niet meer - of slechts in zeer beperkte mate - hun oude loon kunnen verdienen, wil
nog niet zeggen dat zij niets meer kunnen. De wens vanuit deze doelgroep om aan het werk te
gaan is daarom begrijpelijk. Dit wil niet zeggen dat iedereen die een IVA-uitkering of een DGAstatus heeft op dezelfde manier met dezelfde inzet aan de slag kan.
De een zal nooit meer betaald werk kunnen uitvoeren, de ander zal er lang over doen om een
zeer beperkt aantal uren te werken en weer iemand anders kan zich misschien ontplooien op
een totaal ander vakgebied. Er zijn mensen bij die in een aantal weken volledig kunnen
meedraaien en vervolgens wekenlang niets meer kunnen doen omdat het verloop van hun
aandoening grillig is. Tel daarbij op dat een groot deel van de doelgroep een wat hogere leeftijd
heeft, omdat statistisch blijkt dat oudere werknemers vaker duurzaam arbeidsongeschikt zijn.
De kans op werkhervatting is voor deze doelgroep klein. Dat heeft met nóg meer factoren te
maken. Soms zijn mensen jaren bezig in een proces van ziekte en keuringen. Als mensen
worden beoordeeld voor bijvoorbeeld de WIA is er al sprake geweest van twee jaar ziekte. Zij
maken in die eerste periode vaak gebruik van de Wet Verlengde Loondoorbetalingsverplichting
Ziekte (VLZ). Na die 2 jaar kan de relatie met de werkgever worden verbroken.
Als er eenmaal vastgesteld is dat iemand duurzaam arbeidsongeschikt is, komt er eindelijk wat
rust (vaak ook in het ziektebeeld vanwege afgenomen stress). Mocht het risico bestaan dat zij
deze positie weer moeten opgeven als zij opnieuw aan de slag gaan, dan is het niet
waarschijnlijk dat veel mensen gebruik gaan maken van deze mogelijkheid.
Knelpunten experiment
Als naar de doelgroep wordt gekeken en de elementen van het experiment, ziet de LCR dat er
verschillende risico’s op de loer liggen:
• Inkomensrisico’s
• Arbeidsmarktrisico’s
• Medische risico’s

2

Inkomensrisico’s
1. De kans dat deelnemers aan het experiment na werkhervatting terugkomen op hun oude
verdienvermogen is klein. Zij zijn immers niet voor niks duurzaam arbeidsongeschikt. Als
iemand toch weer langdurig uitvalt nadat ze aan het werk zijn gegaan, dan wordt het
nieuwe - vaak lagere - loon als uitgangspunt voor de hoogte van de uitkering voor
arbeidsongeschiktheid genomen. Dat betekent een lagere uitkering en bij
inkomensdaling van minder dan 35 procent zelfs het verlies van de uitkering.
2. De pensioenopbouw wordt door de arbeidsongeschiktheidsverzekering gedekt, als dit
onderdeel was van de oude functie. Als deelnemers aan het experiment succesvol aan
het werk gaan, vervalt ook deze pensioensopbouw. De kans is aanzienlijk dat de
pensioenopbouw bij de nieuwe functie - als daar sprake van is - lager uitvalt. Mocht de
deelnemer na werkhervatting later weer uitvallen dan is hij werkloos én is hij zijn oude
pensioensopbouw kwijt.
3. Wajongers met een DGA-status die deelnemen aan het experiment lopen het risico deze
beschikking te verliezen en te worden doorverwezen naar de Participatiewet als ze weer
uitvallen. Dit is in de ogen van de LCR een erg groot risico voor de doelgroep. De
Participatiewet kent bijvoorbeeld een huishoudens- en vermogenstoets (die de Wajongregeling niet kent). Het is al langer bekend dat de groep jonggehandicapten in de
Participatiewet geen kant op kan en weinig kans heeft op verbetering van hun inkomen of
(opnieuw) bemiddeling naar werk. Deze groep deelnemers loopt hierdoor aanzienlijke
vermogens- en inkomensrisico’s.
Arbeidsmarktrisico’s
4. De kansen op werkhervatting voor deze doelgroep zijn klein. Kunnen zij toch aan het
werk dan is het niet vanzelfsprekend dat zij ook aan het werk blijven. In de huidige
arbeidsmarkt wordt zelden een contract voor onbepaalde tijd afgegeven aan deze groep.
In praktijk betekent dit vaak een periode van tijdelijk contract naar tijdelijk contract,
eventueel met tussenperiodes van inactiviteit.
Medisch risico’s
5. Veel mensen met een IVA-uitkering of een DGA-status hebben te maken met (soms
blijvende) gezondheidsschade en moeten hun leven hierop aanpassen. Bij mensen met
een ziekte die progressief is (langzamerhand verslechterd) kan het verloop soms grillig
zijn. Die onvoorspelbaarheid betekent dat in de periodes dat het goed gaat, mensen zich
misschien graag willen inzetten naar vermogen. In mindere periodes kan dit na
werkhervatting betekenen dat er een terugval is, iemand daarna voor minder uren aan de
slag kan. Door dit opnieuw vastgesteld verdienvermogen valt vervolgens de uitkering ook
lager uit. Bij een herhaling van deze stappen blijft er steeds minder inkomen over.
6. De WW is verkort van 2 jaar tot 3 maanden. Deelnemers met een IVA-uitkering die na
werkhervatting uitvallen, krijgen (als zij jonger zijn dan 60) een kortere WW-uitkering om
daarna uit te komen in de Participatiewet. Deze groep deelnemers loopt hierdoor dus
aanzienlijke vermogens- en inkomensrisico’s.

3

Aanbevelingen voorwaarden experiment
De LCR is voorstander van een experiment met de tijdelijke verbreding van de inzet van reintegratiemiddelen voor mensen met een IVA-uitkering of DGA-status. Dit wil (een deel van) de
doelgroep ook. De LCR hoopt dat zo’n experiment een succes wordt. Om de kans op succes te
vergroten, geven we enkele overwegingen mee:
1. Bied deelnemers aan het experiment goede bescherming. Dit kan bijvoorbeeld door ze
een ‘terugvaloptie’ te geven. Deze mogelijkheid heeft tot 2015 altijd in de Wajong
gezeten: als iemand aan het werk ging en de gezondheidssituatie verslechterde dan was
er altijd de mogelijkheid om terug te vallen op de Wajonguitkering. Dit bleek in de Wajong
een belangrijk instrument om mensen aan het werk te krijgen: er was immers een
vangnet.
Wie weer aan het werk gaat, moet de zekerheid hebben dat bij terugval - door de
oorspronkelijk beperking of schade vanwege die beperking - de hoogte van de
oorspronkelijke uitkering gegarandeerd is.
2. In deze krappe arbeidsmarkt is het belangrijk om te investeren in het onbenut
arbeidspotentieel. Om deelname aan het experiment aantrekkelijker te maken, zou
overwogen kunnen worden om bij de verrekening van inkomsten tijdens de uitkering
tijdens het experiment te verlagen naar 50 procent. Dit wil zeggen dat slechts 50 procent
van de inkomsten worden gekort op de uitkering.
3. In de memorie van toelichting wordt communicatie over dit experiment met mensen met
een IVA-uitkering of DGA-status als zeer belangrijk gezien. Wij zijn het hiermee eens en
vinden dat nadrukkelijk de risico’s moeten worden benoemd. Wij vragen ons ten zeerste
af of deelnemers bij aanvang van het experiment de gevolgen en daarmee gepaarde
gaande risico’s voor hun uitkering(-srechten) kunnen overzien. Onze achterban is van
mening dat wanneer deze risico’s niet zijn afgedekt en/of er onvoldoende voorlichting is
over deze risico’s, zij de doelgroep sterk zullen afraden deel te nemen.
4. Het is voor de LCR zeer belangrijk dat dit experiment niet wordt gezien als begin van een
nieuwe regeling waarin mensen die duurzaam arbeidsongeschikt zijn tóch mee moeten
werken aan re-integratie. Het experiment zou daarom ook niet benoemd moeten worden
als re-integratie maar als mogelijkheid om het welzijn van mensen te verhogen. De
vrijwilligheid moet centraal blijven staan.

4