Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 343

Handhaving milieuwetgeving

Nr. 235

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER EN VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 juni 2009
Tijdens het Algemeen Overleg «Gegaste containers» van 27 mei jl.
(Kamerstuk 22 343, nr. 231), hebben wij u toegezegd u te informeren over:
1. de door het lid Poppe opgebrachte containers met medicijnen;
2. hoe in het algemeen wordt omgegaan met containers met medische
producten;
3. welke mogelijkheden de wetgeving biedt met betrekking tot de handhaving van gegaste containers;
4. de signaleringswaarden waarboven de VWA optreedt.
1. De door het lid Poppe opgebrachte containers met medicijnen
Op 22 april 2009 heeft het KLPD naar aanleiding van een tip uit de branche
twee containers gecontroleerd op de aanwezigheid van gasvormende
bestrijdingsmiddelen of andere gevaarlijke stoffen. Het bedrijf gaf aan dat
deze containers al enkele weken stonden te ontgassen, maar dat dit nog
niet het gewenste resultaat (containeratmosfeer beneden de grenswaarden en product niet gecontanimeerd) had opgeleverd. Door het KLPD
werden in deze containers en in de lading, concentraties 1,2-dichloorethaan en ethylacetaat aangetroffen boven de grenswaarde. Analyseresultaat van 1,2-dichloorethaan was 7,5 ppm (grenswaarde 1,7 ppm) en
van ethylacetaat 194 ppm (grenswaarde 150 ppm).
De inhoud van deze containers bestond uit zoutoplossingen als middel
om vocht vast te houden in het menselijk lichaam bij diarree. De containers waren in Nederland ingevoerd met als mogelijke eindbestemming
Afrika.
Het verantwoordelijke bedrijf gaf aan geen risico te willen nemen en de
lading als afvalstof te zullen laten vernietigen. Het KLPD ziet er op toe dat
de inhoud van deze containers op de wettelijk voorgeschreven wijze als

KST132590
0809tkkst22343-235
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 343, nr. 235

1

afvalstof ter vernietiging wordt aangeboden en ook daadwerkelijk wordt
vernietigd.
Tevens bleek dat er nog twee containers met dezelfde inhoud onderweg
waren naar Nederland. In overleg met het verantwoordelijke bedrijf
werden bij aankomst ook die twee containers door het KLPD gecontroleerd op de aanwezigheid van gasvormende bestrijdingsmiddelen of
andere gevaarlijke stoffen. Alle gemeten waarden in de containeratmosfeer lagen onder de bepalingsgrens met uitzondering van ethylacetaat waarvoor 12 ppm werd vastgesteld (grenswaarde is 150 ppm). Het
product was niet gecontanimeerd. Hieruit is geconcludeerd dat er geen
sprake was van risico’s voor werknemer en consument, zodat de betreffende containers vervolgens verder op transport zijn gezet.
2. Omgaan met containers met medische producten
Naar aanleiding van een casus van enkele jaren geleden, waarbij geneesmiddelen met andere producten waren vervoerd in een gegaste container,
heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) bij inspecties erop
gewezen dat geneesmiddelen niet met andere producten vervoerd
moeten worden, omdat die containers veelal worden gegast.
Verder wijst de IGZ bedrijven die geneesmiddelen uit China en India
verhandelen er expliciet op dat zij in leveringscontracten moeten
aangeven dat containers met geneesmiddelen niet gegast mogen worden.
De farmaceutische branche is zich bewust van de materie. Het betrokken
bedrijf in het voorbeeld dat is beschreven onder punt 1 van deze brief,
was op de hoogte van de problematiek en heeft adequaat gehandeld en
daarmee invulling gegeven aan haar verantwoordelijkheid voor de veiligheid van deze medische producten.
3. Mogelijkheden wet- en regelgeving voor handhaving
In het Algemeen Overleg van 27 mei werd gevraagd wat er gebeurt als na
twee maanden de container nog te veel gas bevat en welke bevoegdheden de wet- en regelgeving dan geeft. In de brief van 17 april 2009 (TK
2008–2009, 22 343, nr. 227, blz. 2) stond daarover «Om het geheel niet
onwerkbaar te maken en containers niet onnodig lang in het gasvak te
laten blijven, wordt een maximale termijn van 2 maanden aangehouden
voor de procedure voor ontgassen, meten en zonodig opnieuw ontgassen. Indien de container dan nog steeds gas bevat, zal een afspraak met
belanghebbende en ontvanger gemaakt worden hoe deze container en de
inhoud ervan in het verdere traject zal worden aangepakt.»
De zorgplicht van artikel 9.2.1.2. van de Wm richt zich in dit geval tot het
bedrijfsleven. Op basis van die zorgplicht is het bedrijfsleven gehouden
maatregelen te nemen die redelijkerwijs van het bedrijfsleven kunnen
worden gevergd teneinde gevaren die door het handelen met stoffen
kunnen ontstaan, zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Op deze
zorgplicht is de ontgassingsprocedure in de haven gebaseerd (de nieuwe
werkwijze, zie de eerder genoemde brief). Wanneer bedrijven geen invulling geven aan de zorgplicht, dan kan (en zal) daar handhavend tegen
worden opgetreden door de samenwerkende diensten in de haven.
Conform de Algemene wet bestuursrecht kan het handhavend optreden
bestaan uit een beslissing tot toepassing van een last onder dwangsom.
Indien het beschermde belang zich daartegen verzet kan bestuursdwang
worden toegepast.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 343, nr. 235

2

In de situatie dat een container na twee maanden nog te veel gas bevat,
zijn de werkwijze en de juridische aspecten als volgt:
1. Eerst wordt bekeken of de container door de samenwerkende diensten
in de haven kan worden doorgestuurd onder de strikte voorwaarde dat
vaststaat dat de eindontvanger de noodzakelijke maatregelen treft om
de risico’s van containers waarin een hoge concentratie gas zit zoveel
mogelijk te beperken of te voorkomen. De Arbeidsinspectie en voor
zover nodig ook de Voedsel en Waren Autoriteit gaan dit na aan de
hand van een controle bij de eindontvanger.
2. Als uit deze controle blijkt dat de zaken niet op orde zijn, moet de eindontvanger daar alsnog voor zorgen. Handhavend optreden door de
Arbeidsinspectie en/of de Voedsel en Waren Autoriteit is erop gericht
dat de eindontvanger de noodzakelijke maatregelen treft en daarmee
voldoet aan de voorwaarde om de container door te laten.
3. Zolang de eindontvanger zijn zaken (nog) niet op orde heeft, is het niet
verantwoord om de container door te laten en blijft de container in de
haven. Het bedrijf moet dan kiezen: of deze container verder te laten
ontgassen, terug te sturen of te laten vernietigen. Welke optie het
bedrijf kiest, is afhankelijk van de situatie. Het initiatief ligt bij het
bedrijfsleven.
De nieuwe werkwijze die vanaf 1 mei 2009 wordt uitgevoerd, zal in
verreweg de meeste gevallen betekenen dat het verantwoordelijke bedrijf
kan volstaan met het ontgassen van de container. De andere opties in de
motie (terugsturen of vernietigen) worden op initiatief en op kosten van
het verantwoordelijke bedrijf zelf toegepast in gevallen waarin zij niet
verantwoord een container kunnen lossen en/of de producten op de markt
brengen. Het terugsturen van een container of het vernietigen van de
inhoud daarvan door de overheid is in het algemeen in strijd met de
beginselen van behoorlijk bestuur. Hierop kunnen echter de volgende
uitzonderingen van toepassing zijn:
1. Bij onduldbaar gevaar voor mens of milieu biedt artikel 17.19 van de
Wet milieubeheer de bevoegdheid om maatregelen te nemen, waaronder het vernietigen van stoffen, preparaten of producten die deze
stoffen bevatten. Het gaat hier om een bijzondere bevoegdheid die is
bedoeld voor gevallen met een groot gevaar waarvoor direct optreden
is vereist.
2. Ter bescherming van de consument wanneer de eindontvanger zijn
verantwoordelijkheid niet neemt en gevaarlijke producten op de markt
zouden komen:
• Conform de Warenwet kan de verhandeling van gevaarlijke waren
(non-food producten) tijdelijk verboden worden (artikel 32k),
kunnen gevaarlijke waren in beslag worden genomen (artikel 32l)
ofwel worden vernietigd (artikel 32m),
• Conform Verordening EG 882/2004 kunnen gevaarlijke levensmiddelen van de markt geweerd worden, vernietigd worden, een
andere bestemming worden gegeven, het invoeren ervan worden
beperkt of verboden ofwel een andere maatregel die de bevoegde
autoriteit passend acht (artikel 54),
In de brief van 27 februari 2009 (22 343, nr. 224) is uiteengezet welke weten regelgeving geldt voor vervoer, arbeidsveiligheid en consumentenveiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 343, nr. 235

3

De bedoeling van de geschetste werkwijze is dat het bedrijfsleven wordt
gestimuleerd om structurele maatregelen te treffen teneinde de containerproblematiek op te lossen. Dat houdt onder meer in dat afspraken worden
gemaakt met leveranciers in de landen van herkomst en dat maatregelen
worden getroffen om naleving van de Arbo- en Warenwet te borgen. Dat
de huidige werkwijze effectief is, blijkt uit de reactie van het bedrijfsleven.
Voor de uitvoering van de motie Poppe/Boelhouwer behoeft de wet- en
regelgeving dus niet te worden aangepast.
4. De signaleringswaarde waarboven de VWA optreedt
De Voedsel en Waren Autoriteit (VWA) hanteert als signaleringswaarde
een waarde van 10 keer de grenswaarde (voorheen MAC-waarde) om te
bepalen of actie ten aanzien van de veiligheid van producten (en/of actie
gericht tegen de importeur) noodzakelijk is.
De VWA hanteert daarbij de volgende overwegingen.
Om een werknemer veilig in een container te laten werken, geldt een
grenswaarde voor wat betreft de blootstelling aan gassen.
De grenswaarde is een waarde die is opgesteld rekening houdend met
een continue blootstelling aan een gas in de lucht gedurende de gehele
arbeidsperiode van een werknemer.
Er zijn belangrijke verschillen tussen de toetsing van de containeratmosfeer in de haven aan de grenswaarde voor de beroepsbevolking en
de beoordeling van het risico van de feitelijke blootstelling van de consument aan een product. Dit heeft te maken met:
1. Het verschil tussen een concentratie in de atmosfeer van een container
en de concentratie in een product op het moment dat de consument
ermee in aanraking komt.
2. De verschillende momenten in de keten waarop blootstelling voor
werknemer en consument plaatsvindt. Na de haven volgen nog vele
stappen in de keten voordat een product uiteindelijk bij de consument
komt. Hierbij neemt de concentratie gas verder af.
3. Het verschil in blootstelling van een werknemer en een consument. De
consument wordt niet blootgesteld aan de lucht uit de container, maar
aan één of enkele producten uit de container. Bovendien is de duur van
de uiteindelijke blootstelling van de consument korter dan de gehele
arbeidsperiode van een werknemer, waarmee bij het bepalen van de
grenswaarde rekening is gehouden.
De VWA heeft in de situatie van voor 1 mei 2009, op basis van bovengenoemde signaleringswaarde, actie genomen om te voorkomen dat
producten uit containers met gasconcentraties boven deze signaleringswaarde zonder verdere maatregelen de consument zouden bereiken.
Sinds 1 mei worden de containers die meer dan 1 maal de grenswaarde
aan gassen bevatten, op het gasvak gezet en pas doorgelaten als de
concentratie gedaald is tot minder dan 1 maal de grenswaarde.
De VWA zal de ontvangers van containers die in eerste instantie een
concentratie van 10 maal de grenswaarde bevatten, erop blijven wijzen
dat hun producten, als zodanig of na verwerking tot eindproduct, moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 343, nr. 235

4

voldoen aan wettelijke verplichtingen. Ook zal de VWA hen aanspreken op
hun verantwoordelijkheid voor de veiligheid van producten in toekomstige ladingen.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
A. Klink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 343, nr. 235

5