45
Uitwerking Wet DBA
Aan de orde is de voortzetting van het debat over de uitwerking van de Wet DBA.
De voorzitter:
Ik heet u allen opnieuw welkom, zeker ook de collega's die
zich nog hier in de zaal vermeien. Aan de orde is de eerste
termijn van de zijde van het kabinet. Ik stel voor dat wij ons
beperken tot drie interrupties in tweeën voor beide
bewindspersonen. Dat maakt het een beetje beheersbaarder.
De heer Omtzigt (CDA):
Zou u willen kijken of het vier of vijf interrupties kunnen
zijn, want het is een nogal ingewikkeld onderwerp?
De voorzitter:
Dat is zo. Laten we maximaal vier interrupties doen, maar
dat is dan wel echt het maximum. Hierna staat immers nog
een ander debat gepland en daarmee wil men graag voor
halfeen vannacht beginnen, vandaar. Ik dank de Kamer voor
het royale begrip.
Ik geef nu graag de staatssecretaris van Financiën de gelegenheid om met zijn beantwoording te beginnen.

Staatssecretaris Wiebes:
Voorzitter. Ik dank alle sprekers voor hun inbreng. Ik begrijp
hun zorgen. We voeren dit debat omdat er, na de afschaffing
van de VAR, overduidelijk onzekerheid is ontstaan, ook
onder de echte zelfstandigen. De bedoeling was om, door
het wegnemen van de VAR, schijnzelfstandigheid tegen te
gaan. Maar als echte zelfstandigen daardoor ook worden
geraakt, gebeurt er iets wat niet was beoogd. Ik zeg altijd:
na gezondheid en liefde zijn werk en inkomen de dingen
waarvan je het meest wakker kunt liggen. Sommige sprekers in de zaal, en zeker ook ikzelf, hebben van dichtbij en
ook in de privésfeer mensen ontmoet — zowel mensen die
geen echte ondernemers waren, als mensen die dat wel
waren — die zich zorgen maken over dat werk en inkomen.
Via het meldpunt en mijn intensieve contact met allerlei
branches, grote opdrachtgevers, en organisaties voor
opdrachtnemers, maar ook door een zeer lezenswaardig
en grondig stuk werk van een paar van de meest prominente arbeidsjuristen uit Nederland, onder leiding van
professor Boot, weten we inmiddels meer. We weten dat
de meeste zzp'ers echte zelfstandigen zijn en dat zij ook
gewoon aan het werk zijn. We weten ook dat schijnzelfstandigheid, volgens de definitie die we daarvoor hebben, wel
degelijk bestaat maar, eerlijk gezegd, misschien net iets
anders dan we in het begin in de debatten met elkaar hebben gedeeld. Uit alle externe onderzoeken blijkt de schijnzelfstandigheid nog steeds beperkt in omvang te zijn, maar
deze is wel breder dan verwacht, is meer bovenkant dan
onderkant, zo lijkt het althans, en zit ook relatief veel — ik
mag best zeggen: enigszins tot mijn verbazing — in semipublieke sectoren. Die schijnzelfstandigheid komt natuurlijk

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

aan het licht. In die zin is het instrumentarium van de DBA
in elk geval aan het werk. Daar hoort echter wel een heel
grote "maar" bij.
Door de DBA, door het vervallen van de VAR en door het
beoordelen van de arbeidsrelatie samen met opdrachtgevers en opdrachtnemers, zijn er knelpunten aan het licht
gekomen. Die knelpunten zorgen ervoor dat ook echte
zelfstandigen worden geraakt. Een van de knelpunten die
naar boven zijn gekomen, is het huidige begrippenkader.
Dat begrippenkader gebruiken we bij de beoordeling van
de arbeidsrelatie. Dat werkt in de rechtszaal, maar dat is bij
het beoordelen van modelovereenkomsten moeilijk. Het
merendeel van de modelovereenkomsten is overigens goed
beoordeelbaar. Van de branchemodelovereenkomsten komt
uiteindelijk 95% van de aanvragen tot een modelovereenkomst. Dat is niet altijd het geval in de eerste versie, ook
niet altijd in de tweede versie, maar in het overgrote deel
van de gevallen leidt dat uiteindelijk tot een modelovereenkomst. Dus ja, het kan in het overgrote deel van de gevallen
echt werken, maar het werkt niet overal. Er zijn gevallen
die blijkbaar zo ingewikkeld zijn, dat we daar niet met een
eenduidige conclusie uitkomen. Dat vraagt om duiding.
Professor Boot heeft ons dat niet alleen geleerd, maar hij
heeft daarvoor ook suggesties gedaan.
Het feit dat het begrippenkader in sommige gevallen leidde
tot een te groot grijs gebied en ook tot grote vragen, werd
na de zomer duidelijk. Ik concludeerde na de zomer dat het
begrippenkader bepaald niet eenvoudig was. Om de sprekers hier recht te doen: ik was ook niet de enige, want in
het debat van eind september zijn precies de twee begrippen waar het om gaat, door de heer Omtzigt genoemd. Via
zijn eigen kanalen had hij ook die conclusie getrokken.
Het tweede knelpunt dat in dit proces naar boven kwam,
was dat de arbeidsrechtelijke kaders rondom zelfstandigheid
toch niet overal meer aansluiten bij de maatschappelijke
opvattingen; laten we het zo zeggen. Ik, en met mij vele
sprekers hier, krijgen mensen aan tafel die op een heel
duidelijke, eloquente, professionele en geloofwaardige
manier kunnen uitleggen dat zij zich ondernemer voelen —
omdat ze werven, reclame maken, investeren in zichzelf —
maar die volgens het kader van de wet niet als ondernemer
worden gezien. Dat ligt, durf ik te zeggen, niet aan de
Belastingdienst. Het ligt aan het feit dat wij deze regels met
elkaar hadden gemaakt. Die regels hadden we al een tijdje
niet meer gezien. Door de VAR hadden ondernemers zich
al tien jaar lang geen zorgen meer hoeven maken over die
regels en de Belastingdienst had zich daar, in alle eerlijkheid, ook niet meer op gestort, want de handhaving was
buitengewoon problematisch. De hernieuwde kennismaking
met de arbeidsrechtelijke kaders die we hadden, is niet
iedereen bevallen. We moeten er wel wat mee, want je wilt
een wetgevingskader dat geaccepteerd en gedragen wordt,
en dat wordt het niet in alle sectoren. Ik zeg daar overigens
nog bij dat de ideeën over waar de grenzen dan wel moeten
liggen, ook in deze zaal nog ruimschoots uiteenlopen, maar
daar kom ik later nog op.
Het derde knelpunt dat aan het licht kwam, en ook dat had
ik eerlijk gezegd niet verwacht, was dat opdrachtgevers
veel meer risicoavers waren dan gedacht. De grote
behoedzaamheid van de opdrachtgevers wordt niet overal
in de fiscaliteit waargenomen. Soms is het juist het omgekeerde. Dan proberen we zo veel mogelijk de randen op te
zoeken, maar hier hebben opdrachtgevers overduidelijk

8 december 2016
TK 33

33-45-1

een in hoge mate risicoaverse houding aangenomen. Ook
in de waarneming van de Belastingdienst en van de
accountteams die met de opdrachtgevers praten, komt het
voor dat opdrachten niet meer aan zzp'ers worden gegeven,
terwijl dat arbeidsrechtelijk wel zou kunnen. Dat zijn gevallen waarin we erg behoedzaam zijn.
De VAR was een gedrocht en die is verdwenen. Voor veel
gevallen bieden de modelovereenkomsten uitkomst, maar
duidelijk niet voldoende. Dat betekent dat je opkomende
knelpunten eerst moet repareren. Toen deze inzichten
steeds helderder werden, heb ik de tweede voortgangsrapportage ruim een maand naar voren geschoven. Ik heb aan
professor Boot gevraagd om veel eerder met zijn rapportage
te komen en hij is zo vriendelijk geweest om dat te doen,
met behoud van kwaliteit. We hebben de lessen uit het
meldpunt naar binnen gehaald en zijn toen tot de conclusie
gekomen dat er echt een pas op de plaats nodig is. Dat
betekent: nu in ieder geval tot 1-1-2018 geen handhaving.
Tegen de heer Ziengs zeg ik dat die termijn verlengd kan
worden — dat maakt de brief ook duidelijk — als er dan
nog geen helderheid is over de kaders en als dan nog steeds
geen besluit is genomen over hoe we het moeten aanpunten. Dat moet dan natuurlijk niet op 21-12 duidelijk worden,
maar zo halverwege het jaar, want ook daarin is zekerheid
nodig.
In die periode worden geen boetes of naheffingen opgelegd,
ook niet nadien over die periode. Dat komt materieel neer
op de situatie gedurende de VAR, in die zin dat hiermee
niet alleen duidelijkheid wordt gegeven aan de opdrachtgevers, maar ook aan de opdrachtnemers. De VAR was
asymmetrisch, maar het niet-handhaven is volledig symmetrisch. Ik heb wel gezegd dat we de ernstigste gevallen
onder de kwaadwillenden aanpakken. Dat zijn ook allemaal
gevallen waarvan ik denk dat wij allemaal in deze zaal, als
we ze voorgelegd kregen, zouden zeggen: daarover geen
twijfel, die moeten worden aangepakt. De vraag, ook van
de heer Ziengs, is nu hoe we die boodschap helder kunnen
maken. Als je even afziet van de echte kwaaierikken, die
verdomde goed weten dat zij bedoeld worden, hoe kun je
dan overbrengen dat je niet handhaaft? Minder dan nul
gaat ook niet, dus dat kan alleen maar met heldere communicatie.
Eerder is naar alle half miljoen ex-VAR-houders een brief
gegaan. Ik ben van plan om dat weer te doen. De eerstvolgende keer dat er een batch van een half miljoen brieven
de deur uit kan — dat is ergens in januari — ben ik van plan
om die ertussen te plannen. Ik moet ook duidelijkheid geven
aan de brancheverenigingen. Daar moeten ook brieven
heen, net als naar de zzp-organisaties. Dat is nodig. De
boodschap is een heel heldere. Ik zal het zeggen in de
woorden van professor Boot: voor een beetje een normaal
bedrijf — dat zijn zijn woorden — is er geen handhaving,
in elk geval tot 1-1-18, zijn er geen boetes en is er geen
naheffing. In die zin is het materieel de situatie van de VAR.
Mevrouw Schouten vraagt of dat een oplossing is. Nee, dat
is natuurlijk geen oplossing. De echte oplossing is dat we
die tijd benutten voor het herijken van die criteria, op twee
manieren. We moeten nadenken over de grens en we
moeten ervoor zorgen dat het helderder en puntiger wordt.
Ik vind dat professor Boot met zijn commissie daarvoor
heel heldere aanbevelingen heeft gedaan, waar ik zo nog
even op terug wil komen. Dat is een uitstekende basis om
er verder aan te werken, om ervoor te zorgen dat er uitein-

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

delijk helderheid komt in die gevallen. Nogmaals, in heel
veel gevallen leidt het systeem van modelovereenkomsten
wel tot helderheid. Er zijn echter te veel gevallen waarin
dat niet zo is. Dat moet echt beter en dat moeten we met
een helderder kader doen.
De heer Omtzigt vroeg of we dat niet wettelijk moeten
vastleggen.
De voorzitter:
Ik denk dat de heer Van Dijck op het vorige punt nog een
interruptie wil plegen. Daartoe geef ik hem het woord.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Ik vind het zo'n slordige oplossing, zeggen dat je niet gaat
handhaven. Je overtreedt de wet, maar dat mag dan kennelijk. Er wordt immers niet gehandhaafd. Dat is toch geen
manier van beleid voeren, zeggen dat je niet gaat handhaven? Brancheverenigingen, zo las ik in een stuk in de krant,
roepen hun leden op om vooral geen zzp'ers in dienst te
nemen. Je kunt het toch niet vergoelijken dat de wet wordt
overtreden en dat overtredingen worden gedoogd doordat
er niet gehandhaafd wordt? Wil de staatssecretaris daarmee
eigenlijk bereiken dat bedrijven dan maar overgaan tot het
overtreden van de wet? Is dat nu wat hij zegt?
Staatssecretaris Wiebes:
Nee. Op het moment dat je bezig bent met het herijken van
die kaders, is het een beetje onlogisch om met de huidige
kaders te gaan handhaven. Dan de situatie van de VAR. Ik
meen dat de heer Bashir die een draak noemde.
De heer Bashir (SP):
Een gedrocht.
Staatssecretaris Wiebes:
Hij noemde haar een gedrocht. De VAR was natuurlijk
helemaal een wonderlijk ding. Daarmee waren opdrachtgevers gevrijwaard, ongeacht of zij zich aan de wettelijke
kaders hielden, en waren de opdrachtnemers niet gevrijwaard en wisten ze vaak niet of ze de wet nu volgden of
niet, doordat ze geen zekerheid vooraf hadden. Dat was
geen geweldige situatie. De VAR moest eraan geloven. Ik
stel nu voor om voor het "interbellum" om het maar even
te zeggen, voor de tussenliggende periode, zekerheid te
creëren door er zekerheid over te geven dat we niet langs
dit wettelijke kader gaan handhaven. Er komt straks — we
gaan er opnieuw over nadenken — een herijkt wettelijk
kader. Dan gaan we bezien op welke manier en wanneer
die handhaving wordt hervat. Dat zal na 1-1-18 zijn. Tot die
tijd is dat gewoon niet verstandig. We hebben de VAR laten
gaan en we hebben de modelovereenkomst ingevoerd.
Voor veel gevallen werkt die ook. Ja, die brengen zelfs
schijnzelfstandigheid aan het licht. Er zijn echter voldoende
dingen die niet werken. Dan vind ik het passen om te zeggen: ho ho, even pas op de plaats, eerst repareren en daarna
pas weer denken aan doorrijden.
De heer Tony van Dijck (PVV):
De VAR had tenminste in zich dat zij zekerheid gaf aan de
opdrachtgever vooraf. Dat doet deze wet niet. De staatsse-

8 december 2016
TK 33

33-45-2

cretaris zegt nu eigenlijk: overtreed maar allemaal de wet,
want ik ga niet handhaven. Hij zegt eigenlijk: iedereen zou
btw moeten afdragen, maar het systeem is nog niet op orde
dus ik handhaaf een jaartje niet. Dat is toch geen manier
van doen? Het veld snakt naar duidelijkheid en zekerheid.
Als de staatssecretaris het niet-handhaven ziet als een
oplossing, kan hij de wet beter intrekken. Dat is mijn voorstel, want deze wet was en is een gedrocht en zal dat altijd
blijven. Trek die wet in, want die doet niet waarvoor hij
bedoeld is, namelijk de schijnzelfstandigheid tegengaan.
Die wet moet worden ingetrokken en we gaan dan terug
naar de VAR. Voor mij hoef je de VAR ook niet te handhaven
bij de opdrachtnemer, maar je geeft de opdrachtgevers wel
de zekerheid vooraf dat ze de wet niet overtreden. Je vraagt
de opdrachtgevers niet om de wet te overtreden, maar dat
moeten ze willens en wetens doen, omdat er niet gehandhaafd wordt.
Staatssecretaris Wiebes:
Nee, zo zit het niet. Niemand zal zeggen dat een opschorting
van de handhaving een oplossing voor de lange termijn is.
Ik ook niet. De langetermijnoplossing is dat we de kaders
herijken en goed nadenken over wat wij met elkaar vinden
van de begrippen "dienstverband" en "zelfstandigheid". In
de tussentijd bieden we de zekerheid dat er geen boetes
en geen naheffingen komen. Dat is de zekerheid die we
bieden. Dat is een goede manier, want er is geen goed
argument om krachtig te gaan handhaven met een kader
waarvan je hebt aangekondigd dat je het aan het herijken
bent. Dat is onlogisch. De heer Van Dijck heeft gelijk wanneer hij stelt dat dit geen langetermijnoplossing is. Het is
een opschorting om passend reparatiewerk te kunnen doen,
namelijk de herijking.
De heer Bashir (SP):
Ik vraag me af of dit een oplossing voor de korte termijn is.
Laat de staatssecretaris zich eens verplaatsen in de positie
van een beursgenoteerd bedrijf met fiscalisten. Die moeten
uitleggen wat ze doen en zij kunnen natuurlijk niet uitleggen
dat ze de wet overtreden omdat dat gedoogd wordt. Wat
is uw antwoord voor die bedrijven? Zij zullen massaal
stoppen met het verlengen van de opdrachten.
Staatssecretaris Wiebes:
Is de heer Bashir nu iedereen aan het oproepen om de wet
zo te veranderen dat iedereen die nu zzp'er is daarin past?
Het probleem hebben we helder. Er zijn echte zzp'ers die
vanwege een grote risicoaversiteit buiten de boot vallen,
er zijn zzp'ers die in al hun facetten zelfstandig zijn maar
nu niet in de wet passen en er zijn situaties waarvan je het
niet precies kunt aangeven, omdat het kader voor die
gevallen een te groot grijs gebied kent. Dan is het een goede
oplossing om de handhaving tijdelijk stil te zetten. Daar
hoort een duidelijke datum bij: 1-1-2018, of zoveel langer
als nodig om het kader te herijken. Dat geeft zekerheid.
Niemand wordt uitgenodigd om de wet te overtreden, maar
we zijn nu bezig met het herijken van het kader. Je kunt niet
net doen alsof dat kader tot in de eeuwigheid geldt en je
kunt ook niet aan de mensen bij wie dat kader wringt boetes
of naheffingen opleggen. Dat doen we dus ook niet.

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De heer Bashir (SP):
Dit luistert echt heel nauw. Beursgenoteerde bedrijven
willen niet richting hun aandeelhouders uitstralen dat ze
de wet mogelijk overtreden, ook al wordt er niet gehandhaafd. Je kunt dat niet uitleggen. Daarom kiezen ze voor
zekerheid, en die zekerheid bestaat erin geen opdrachten
meer te geven aan ondernemers, ook al zijn het echte
ondernemers die veel opdrachten hebben en zelfstandig
werken zonder gezagsverhoudingen. Ook in die gevallen
zullen ze vanuit onzekerheid ervoor kiezen om geen contracten aan te gaan. Ik begrijp niet waarom de staatssecretaris
zich niet kan verplaatsen in die ondernemers en in die fiscalisten met hun verantwoordelijkheden.
Staatssecretaris Wiebes:
De ondernemers die de heer Bashir noemt, zijn precies de
ondernemers die ondernemers zijn. Met het wegvallen van
de handhaving en het risico op boetes en naheffingen
kunnen zij aan het werk, omdat het echte zzp'ers zijn. Ik
nodig juist alle bedrijven uit om met die zzp'ers te werken
en de risicoaversiteit even te laten voor wat die is. In het
voorbeeld dat de heer Bashir geeft, gaat het om de ondernemers die we nou juist aan het werk willen hebben.
Daarbij helpt het om te zeggen: mensen, die helderheid
wordt nog niet helemaal door de huidige kaders gegeven,
er staan te veel van dit soort ondernemers langs de kant,
dus laten we voor hen even de handhaving stopzetten. Dat
betekent niet dat ze iets illegaals doen of iets dergelijks.
Nee, dat betekent juist dat ze aan het werk kunnen. De
ondernemers die de heer Bashir beschrijft, zijn namelijk
volgens hem en volgens mij ondernemers.
De voorzitter:
Ik zie dat de heer Bashir nog een keer wil reageren. Wijdt
u uw tweede interruptiemogelijkheid hier ook aan, mijnheer
Bashir?
De heer Bashir (SP):
Nou ja, voorzitter, ik heb de staatssecretaris een vraag
gesteld over beursgenoteerde bedrijven. Die willen …
De voorzitter:
U gebruikt nu dus uw tweede interruptiemogelijkheid, zeg
ik voor alle duidelijkheid.
De heer Bashir (SP):
Dat is prima, voorzitter.
Beursgenoteerde bedrijven willen naar hun aandeelhouders
uitstralen dat zij zich netjes aan de wet houden, ook in
Nederland. Laat de staatssecretaris daar nou eens op
ingaan. Waarom vindt hij dat deze bedrijven wel door kunnen gaan met deze constructies, ondanks het feit dat ze
daarmee mogelijk de wet overtreden?
Staatssecretaris Wiebes:
De Belastingdienst dwingt toch niemand om constructies
te omarmen die tegen de wet in gaan? Als er echter sprake
is van een grijs gebied en er geen helderheid is, is het nuttig
om te zeggen: we zetten de handhaving even on hold en

8 december 2016
TK 33

33-45-3

we komen terug met een scherper, herijkt kader. Als dat er
is, is dat grijze gebied aangepakt en is er voor iedereen
weer helderheid. Dan past het ook weer om door te gaan,
maar eerder niet.
De voorzitter:
De heer Bashir stelt zijn vervolgvraag.
De heer Bashir (SP):
Volgens mij komen we hier niet uit. Er is onduidelijkheid
over juist die verhoudingen, dus over het grijze gebied waar
we het over hebben. In sommige gevallen zal er zeker
sprake zijn van schijnzelfstandigheid, maar in veel gevallen
is er ook gewoon sprake van echte ondernemers.
Staatssecretaris Wiebes:
Zo is het.
De heer Bashir (SP):
Maar toch zitten zij in een grijs gebied, bijvoorbeeld als niet
duidelijk is of er nou wel of niet sprake is van een gezagsverhouding. Een beursgenoteerd bedrijf wil zo'n risico niet
nemen, ook al worden de regels niet gehandhaafd. De
staatssecretaris heeft het hier vaak over zekerheid, bijvoorbeeld als ik het over de Vpb heb. Ik begrijp daarom niet
waarom hij nu hier niet gewoon duidelijkheid wil geven
voor die ondernemers en hun opdrachtgevers.
Staatssecretaris Wiebes:
Dit is precies, precies waarom we nu, met haast, moeten
werken aan een herijkt kader, zodat we ook dat restje in dat
grijze gebied zekerheid vooraf kunnen geven. Dit is precies
waarom we dit doen. Maar het is ook de reden dat we niet,
gaande de herijking, boetes of naheffingen gaan uitdelen.
Dat moeten we niet doen en dat zou nergens op slaan. Dus
ja, om helderheid vooraf te geven moet dat kader scherper
worden. Professor Boot heeft daarvoor al een aantal aanbevelingen gedaan. Veel woordvoerders in deze zaal zijn in
die richting aan het denken. Dat moet worden uitgewerkt
om helderheid te kunnen geven waar die helderheid nu
nog niet bestaat, ook voor die multinationals.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Volgens mij gaat het de verschillende leden van de Kamer
hier nu terecht om de vraag waarom de staatssecretaris
vasthoudt aan de Wet DBA. We hebben gezien dat die wet
zijn werk niet doet. Dit is het eerste debat dat we hierover
houden waarin de staatssecretaris dat ook toegeeft. Vervolgens zegt hij: ik moet naar een herijking. Dat duurt als we
snel zijn een halfjaar, maar het zal al gauw een jaar worden.
Dan is het toch het beste om op z'n minst duidelijkheid te
geven, ook in het wettelijk kader? Dan moeten we toch
zeggen: dit is de wet die zal gelden tot we weer op een
volgend spoor zijn, namelijk bij een verbeterde wet? De
Wet DBA is geen verbeterde wet, want die leidt tot heel
veel onzekerheid. Dan moet je toch zeggen: we geven nu
het kader? De ChristenUnie heeft voorgesteld om daarbij
weer voor de VAR te kiezen. Dan hoef je ook geen
gedoogconstructie op te tuigen. Dan kun je gewoon tegen

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

bedrijven zeggen: dit is de wet. Waarom houdt de staatssecretaris vast aan de Wet DBA?
Staatssecretaris Wiebes:
De belangrijkste knelpunten moeten worden opgelost. Die
zitten in de herijking van dat kader. Dat moeten we nu gaan
doen. Tot die tijd is er per saldo een situatie die lijkt op die
van de VAR. Maar het "gedrocht" terughalen is iets anders.
Veel van de problematiek waarover we nu spreken, is
natuurlijk aan die VAR te wijten. Ik luister naar de commissie-Boot, ik luister naar velen in het veld, ik luister naar de
betrokken ondernemers, ik luister naar de zzp-organisaties.
Daarbij hoor ik geen brede roep om het gedrocht VAR terug
te halen. Er is wel een brede roep om helder te krijgen dat
er nu niet beboet wordt en dat er geen naheffingen zijn,
maar ook dat er aan het kader wordt gewerkt. Na de zomer
hebben we duidelijk gemerkt dat het kader hier en daar
knelt en onduidelijk is. Dat levert een groot grijs gebied op.
Daar moet aan gewerkt worden. De oplossing moet vooropstaan en tot die tijd is er geen handhaving, maar materieel gezien is de situatie voor deze partijen niet anders dan
met de VAR.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Hier zit de crux: materieel doen we niets anders dan met
de VAR, alleen laten we het niet wettelijk de VAR zijn. Ik
ben het met de heer Bashir eens dat de staatssecretaris nu
eigenlijk alle bedrijven in een soort gedoogconstructie
brengt. Wij maken hier niet voor niets wetten. Wij maken
wetten opdat ze nageleefd worden. Dat lukt niet met deze
wet. Die is daar niet goed genoeg voor. Dat moeten wij ons
aantrekken. Wij moeten gaan werken aan het vinden van
een langetermijnoplossing. Daarover zijn we het allemaal
eens. Maar op dit moment hebben wij een wet die niet
werkt. De staatssecretaris zegt dat het materieel de VAR is.
Maak het dan de VAR. Of wil de staatssecretaris met zijn
herijking straks toch een situatie met modelovereenkomsten? Als hij dat wil, is het fair als hij dat nu gewoon hier
op tafel legt.
Staatssecretaris Wiebes:
De VAR was een instrument waardoor partijen gevrijwaard
waren als zij ver buiten het arbeidsrechtelijke kader gingen
en dat dus overtraden. Als je er prijs op stelt dat de wet —
in dit geval het arbeidsrechtelijke kader — wordt nageleefd,
moet je de VAR dus niet terughalen, want die nodigde juist
uit tot schijnzelfstandigheid. Laten we de VAR niet terughalen. De commissie van arbeidsrechtdeskundigen onder leiding van professor Boot zegt dat dat onverstandig zou zijn.
Ik denk ook dat dat onverstandig is. De commissie-Boot
heeft aanbevolen om de handhaving op te schorten. Die
aanbeveling vind ik wijs. De commissie zegt ook: ga sleutelen aan het kader. Daarvoor doet ze een aantal inhoudelijke
suggesties, die ik straks nog naloop. Ik vind dat een logische
aanbeveling en ben van plan om haar op te volgen.
De voorzitter:
U wilt uw tweede interruptie hieraan besteden, mevrouw
Schouten? Dat kan, ga uw gang.

8 december 2016
TK 33

33-45-4

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Nee, voorzitter. Ik heb geen antwoord op mijn vraag
gekregen. Wil de staatssecretaris de modelovereenkomsten
dan uiteindelijk terug?
Staatssecretaris Wiebes:
De vraag is helder. Ik volg hierin professor Boot. Hij zegt
dat modelovereenkomsten kunnen werken. Dat blijkt ook,
want 95% van de sectoren die een modelovereenkomst
hebben gevraagd, heeft er uiteindelijk ook een gekregen.
Hij zegt dat de kaders waarbinnen dat gebeurt, herijkt
moeten worden. Dat kan betekenen dat daar verandering
in moet worden aangebracht. Hij zegt ook dat er gevallen
zijn waarin een modelovereenkomst niet voldoet, onvoldoende helderheid geeft en een te groot grijs gebied laat
bestaan. Hij doet aanbevelingen om daar helderheid in te
scheppen. Hoe helderder en eenduidiger het kader wordt,
hoe minder modelovereenkomsten we nodig hebben. Maar
de modelovereenkomst is op geen enkele manier een verplichting. Ze is vrijwillig. Ze is een service van de Belastingdienst. Ik heb meerdere keren gezegd dat bedrijven heel
vaak een modelovereenkomst vragen terwijl dat helemaal
niet nodig is, want de meeste zzp'ers en opdrachtgevers
hebben er helemaal geen nodig. Ik ben er dus niet voor om
het systeem zo op te blazen, maar als bedrijven op die
manier helderheid vragen, dan kunnen ze die krijgen. Ik ben
er namelijk uiteindelijk voor dat iedereen op zijn manier
helderheid krijgt. Het kader kan een heleboel van de kou
uit de lucht nemen. Naarmate het kader helderder wordt,
heb je minder modelovereenkomsten nodig.
De heer Van Weyenberg (D66):
We gaan zo meteen nog wel praten over de suggesties die
ik heb gedaan om veel meer duidelijkheid te krijgen. Laten
we even naar het probleem gaan. De staatssecretaris zegt:
de duidelijkheid is er. Dat doel deel ik natuurlijk graag met
hem, alleen zie ik nu geen duidelijkheid in de praktijk en
ook niet in de brieven van de staatssecretaris. Ik geef een
concreet voorbeeld. ING, of welke bank dan ook, heeft een
IT'er als zzp'er bij zich werken. ING bekijkt of dat nou mag
en krijgt vervolgens een brief waarin staat: ik ga niet handhaven, tenzij u kwaadwillend was en misschien had kunnen
weten dat het een arbeidsovereenkomst is. Dan ben je
compliance officer bij de ING of de ABN AMRO en dan moet
je bedenken "gaan we ze nog inhuren?" en dan lees je ook
nog een rapport van de commissie-Boot, waarin staat: als
het corebusinesswerk is, dan vinden we het geen zelfstandige. Is een IT'er bij een bank corebusiness? Ik durf het niet
te zeggen. Of je bent cameraman bij een productiebedrijf.
We hebben een heel mooi voorbeeld gehad in een hoorzitting. Ik deel de inzet van de staatssecretaris ten aanzien van
duidelijkheid, maar met dit soort begrippen kun je toch
niks? Of het nu een multinational is of een productiehuis,
als men wil weten of men toch niet iets doet wat niet mag,
zou ik daarover niet durven adviseren. Dat vind ik een probleem en dat zou de staatssecretaris ook een probleem
moeten vinden.
Staatssecretaris Wiebes:
Dat is nu toch aardig, want dat vindt de staatssecretaris
precies. Het corebusinesscriterium dat de heer Van Weyenberg noemt, vind ik een goed voorbeeld. Dat is niet een
suggestie van mij, het is ook niet iets wat de Belastingdienst

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

op dit moment hanteert, het is een suggestie voor een
indicator van de heer Boot. Een geweldige suggestie voor
de discussie die er nu is en voor het onderzoek dat er komt,
maar de Belastingdienst werkt nu niet met dit criterium.
Het is niet zo dat we tegen de betreffende bank zeggen dat
iets wel of niet corebusiness is. Ik ben de commissie van
professor Boot dankbaar voor de hoogwaardige aanbevelingen, maar ook ik heb, met de heer Van Weyenberg,
geconcludeerd dat dit nog niet de vereiste helderheid geeft.
We komen er niet mee zonder het verder uit te werken. Ik
ben dat geheel met de heer Van Weyenberg eens. Wat die
kwaadwillenden betreft: ik denk dat we daar snel uit moeten
zijn. Ik denk dat de compliance officer van de betreffende
bank zich niet zal herkennen in termen als "fraude", "zwendel", "valsheid", "samenspanning" en "uitbuiting". Ik denk
dus dat er bij die betreffende bank geen enkele twijfel is
dat men niet bij de beperkte groep van ernstigste kwaadwillende partijen hoort. Ik durf er vrij zeker over te zijn dat men
daar niet voor vreest.
De heer Van Weyenberg (D66):
Dat zou mooi zijn, maar dat zou ik nog weleens willen zien
voor al die grote bedrijven. Nu heb je de OndernemersCheck. Die probeer je in te vullen. Ik sprak iemand die dat
aan het invullen was, een cameraman. Hij loopt gewoon
vast in de begrippen, terwijl hij willens en wetens bewust
voor eigen rekening en risico kiest. Ik deel de langetermijnzoektocht van de staatssecretaris. Ik vind dat je uiteindelijk
zelf moet kunnen bepalen hoe je wilt werken, of je werknemer of zelfstandige wilt zijn. De staatssecretaris kan toch
niet zeggen dat vandaag, as we speak, het voor opdrachtgevers en zelfstandige professionals klip-en-klaar is? Dat
kan hij toch niet beweren? Dan doet hij hetzelfde als de heer
Ziengs: gewoon zeggen "we moeten er niet meer over
praten, het komt wel goed". Hoe graag ik het ook met de
staatssecretaris eens zou willen zijn, het is niet de praktijk.
Staatssecretaris Wiebes:
Hoe ik ook popel om het met de heer Van Weyenberg
oneens te zijn, het lukt mij niet. Nee, ik zal hier absoluut
niet beweren — dat is ook niet de portee van het ding —
dat de OndernemersCheck bedoeld is om een soort definitieve duidelijkheid te geven aan ondernemers. Daar is de
check niet voor bedoeld. Het was een vraag uit de markt:
kan de Belastingdienst ons indicaties geven over wanneer
iemand ondernemer is? Geeft dat eenduidige helderheid?
Nee. Geeft dat helderheid over de arbeidsrelatie waar wij
het hier nu over hebben? Dat al helemaal niet, want daar
is het ding niet voor geschreven. Ik ben het ook hier met
de heer Van Weyenberg eens, dat klopt. Precies daarom
moeten we twee dingen doen. We moeten het kader herijken, zodat er wel duidelijkheid is over de arbeidsrelatie.
Daarvoor zijn allerlei nuttige ideeën op tafel gelegd, niet
alleen door professor Boot maar van allerlei kanten in de
samenleving; lees de kranten van vandaag: allemaal
prachtige suggesties. Die moeten leiden tot een kader dat
helderheid geeft. Tot die tijd hebben we een andere helderheid en dat vind ik een grotere helderheid, namelijk dat er
geen handhaving is, zodat je niet hoeft te vrezen, niet in en
niet over deze periode, voor boetes en handhaving.
De voorzitter:
De staatssecretaris vervolgt zijn betoog.

8 december 2016
TK 33

33-45-5

Staatssecretaris Wiebes:
De heer Omtzigt vraagt: moet je het feit dat je niet handhaaft, niet eenduidig vastleggen, bijvoorbeeld wettelijk? De
handhavingsstrategieën liggen niet in wettelijke regelingen
vast, maar ze moeten wel ergens vastliggen. In dit geval is
het Handboek Loonheffingen de geëigende plek daarvoor.
Dat staat op de site van de Belastingdienst. Daarin wordt
dit soort zaken nader geduid. In paragraaf 1.1.6 — laat ik
dat erbij zeggen — kunnen onder anderen de door de heer
Van Weyenberg genoemde opdrachtgevers zien dat voor
alle enigszins normale gevallen de handhaving is opgeschort en dat er geen boetes en geen naheffingen zijn. Dat
wordt daarin gespecificeerd.

De heer Omtzigt (CDA):
Ik bewaar dat voor de tweede termijn.

De heer Omtzigt (CDA):
We hebben gezien dat het Handboek Loonheffingen vandaag is aangepast, zodat de betreffende passage, met volgens mij de meest heldere van de definities die we tot nu
toe gehad hebben, in ieder geval daarin is opgenomen.
Maar toch heb ik nog een klein punt met betrekking tot het
Handboek Loonheffingen. In 2008 heeft de Hoge Raad
geoordeeld dat het Handboek Loonheffingen niet meer dan
informatie is. Daarop heeft de staatssecretaris in 2009 —
dat was de ambtsvoorganger van deze staatssecretaris —
besloten dat het toch min of meer de rechtskracht heeft van
een beleidsbesluit, behalve als je kennelijk al kunt zien dat
dat niet zo is. Dat stukje is nou net weer toegevoegd.

De heer Omtzigt en mevrouw Schouten vroegen: waarom
niet nu al die criteria van Boot adopteren? De heer Omtzigt
voegde daar nog wel een kleine beperking aan toe, want
hij zei: doe dat criterium van die corebusiness nou niet. Ik
heb met heel veel waarderingen naar die aanbevelingen
gekeken, want het valt niet mee om de bepalingen in het
Burgerlijk Wetboek, die later door rechters wel in tien
andere dingen zijn vertaald, terug te brengen tot een
behapbare set die meer aansluit bij hoe wij nu denken over
arbeid. Die criteria heb ik in de aanloop naar die tweede
voortgangsrapportage natuurlijk ook serieus overwogen.
Ik heb professor Boot dan ook gevraagd om het rapport
eerder op te leveren — hij was genegen om dat te doen —
zodat ik gebruik kon maken van die suggesties. Ik denk dat
dit een heel waardevolle basis is om over door te denken,
maar ik zie twee bezwaren, op dit moment. Dat kan later
anders zijn, maar dat leg ik uit. Ten eerste ben ik bang dat
er juist meer onzekerheid kan ontstaan, als we dat nu
adopteren. Het zal nu uit de lucht zijn, maar de discussie
over de tien ernstigste gevallen gaf al onzekerheid. We
hebben het hier over een uitbreiding van het kader waardoor misschien wel tienduizenden zzp'ers of duizenden
opdrachtgevers ongerust kunnen worden.

Staatssecretaris Wiebes:
Oké, proficiat.
De heer Omtzigt (CDA):
Dat was de reden waarom de CDA-fractie vroeg om het
expliciet vast te leggen. Wij zeiden: leg expliciet vast wat
je niet handhaaft en leg ook expliciet vast in welke gevallen
je wel vanaf morgen handhaaft. Dat laatste is immers de
andere kant van de vraag; de staatssecretaris komt daar
waarschijnlijk nog op. Is de staatssecretaris bereid om dat
alsnog in een beleidsbesluit te vast te leggen, zoals hij doet
bij allerlei dingen over de Werkkostenregeling en allerlei
andere dingen die met loonheffingen te maken hebben?
Staatssecretaris Wiebes:
Van alle betrokkenen bij dit traject stond ik het meest te
popelen om dit daadwerkelijk keihard vast te leggen, maar
de juristen — daar sta je dan toch als eenvoudige ingenieur
— hebben mij er bij hoog en bij laag van verzekerd dat je
dit soort handhavingsstrategieën niet in een wettelijke
regeling vastlegt en dat het Handboek Loonheffingen het
passende stuk daarvoor is. Partijen mogen daarvan uitgaan
en kunnen daarop rekenen, wat een rechtszekerheid legt
onder deze periode tot 01-01-18. De heer Omtzigt is bijzonder goed op de hoogte van deze geschiedenis. Ik zal daar
nog even naar kijken. Ik denk dat ik zijn verlangen deel om
het zo scherp en zo rechtszeker mogelijk vast te leggen,
maar dit is waar ik in die poging toe gekomen ben.
De voorzitter:
Wilt u nog een vervolgvraag stellen, mijnheer Omtzigt, of
ziet u daarvan af?

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De voorzitter:
Dat lijkt mij heel goed. Dan vervolgt de staatssecretaris
opnieuw zijn betoog.
Staatssecretaris Wiebes:
Er zijn verschillende suggesties gedaan. Mensen vroegen
"zou het ook zus kunnen?" of "zou het ook zo kunnen?" Die
fase heb ik in de afgelopen paar weken natuurlijk ook
intensief doorlopen.

We kennen de criteria, dus die ga ik niet herhalen. Als we
daartoe zouden besluiten, wat denkt dan een zzp'er die 40%
boven het cao-loon werkt? Denkt hij dan: ik moet in loondienst? Dat is eigenlijk de boodschap die je uitzendt, terwijl
dat niet noodzakelijkerwijs de conclusie is. Wat denkt een
zzp'er met een opdracht van zeven maanden? Die denkt
misschien ook dat hij in loondienst moet, maar dat is niet
wat we zeggen. We zeggen alleen maar: als dit, dan dat.
Hoe beoordeelt die zzp'er of hij in een corebusiness zit?
Daarna moet hij die criteria nog wegen. Dat is behoorlijk
wat huiswerk. Prof. Boot kan dat en de Belastingdienst zal
het moeten leren, als dit een basis zou worden. Dit is niet
iets wat nu helderheid geeft; niet in deze vorm. Ik denk dat
we nu even rust nodig hebben om — straks vast met meer
dan twee politieke gezindten bijeen, want dat kan veel breder — na te denken over dat kader. Ik denk dat dit in de
tussentijd geen helderheid geeft.
Ik vraag me ook af of er voldoende draagvlak voor bestaat.
Er is in Nederland een goede traditie bij dit soort veranderingen, want het gaat om meer dan het wegvallen van de
VAR. We hebben het over iets fundamenteels en groots,
namelijk over arbeidswetgeving. Mijn collega, de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, zal daar straks nog
wat woorden aan wijden. Het is toch goed gebruik om daar
de ondernemers bij te betrekken, ik noem maar wat. Ik zou
niet nu eenzijdig willen besluiten om de criteria van prof.

8 december 2016
TK 33

33-45-6

Boot geldig te verklaren en dan niet de gebruikelijke maatschappelijke afstemming en afweging door te maken.
Het is een zeer waardevolle bijdrage aan het debat, maar
deze is nu niet rijp om even snel te adopteren. Ik heb eerder
gereageerd op de suggesties van de heer Omtzigt. Dat was
in het debat waarin hij ook de vinger op deze twee criteria
legde. Hij zei toen dat we dat kader moeten herijken. Dat
klonk mij allemaal als muziek in de oren, maar te haastig
is niet de manier om hierover zaken te doen in Nederland.
De voorzitter:
De heer Omtzigt wil hier graag op ingaan. Gaat uw gang.
De heer Omtzigt (CDA):
Het lijkt alsof we een wet aan het behandelen zijn om te
kijken hoe die straks uitgevoerd wordt, maar de realiteit is
dat de wet al een jaar van kracht is. Wij hebben in september een debat gehad, waarin deze vragen ook zijn gesteld.
We kregen toen de quote dat het de staatssecretaris ongepast leek om zo 's avonds laat even de arbeidswetgeving
te veranderen, terwijl in de motie werd gevraagd om daarop
te studeren. Ik snap dat je dat niet in een minuut doet. Nu
hebben we het weer over een waardevolle bijdrage aan het
debat van prof. Boot. Ik mis ten enenmale de urgentie, zowel
bij de regeringspartijen als bij de bewindspersonen, om
voor 15 maart nog een aantal aanpassingen te doen. Het
lijkt erop dat alles even over de verkiezingen heen wordt
getild. Dan kijken we halverwege het jaar wel weer of verder
uitstel nodig is. Waarom kan er niet begonnen worden met
een gedeeltelijke implementatie van de aanbevelingen van
prof. Boot? Je kunt een safe zone creëren, zodat iemand
die daarin zit, gewoon zzp'er is. Daarnaast kun je met
modelcontracten werken. Waarom kan dat beleidsbesluit
niet genomen worden? Waarom kan er niet onmiddellijk
gehandhaafd worden? Dat horen we zo van de minister van
Sociale Zaken. Er zijn tien gevallen van evident misbruik,
maar sommigen van ons vermoeden dat het er meer zijn.
Waarom nu die voorzichtigheid, terwijl zzp'ers zonder
opdrachten zitten?
Staatssecretaris Wiebes:
De manier om ervoor te zorgen dat zzp'ers in deze periode
niet zonder opdrachten hoeven te zitten, is hun de zekerheid
geven dat er geen boetes en naheffingen zijn. In mijn optiek
straalt de brief alle haast uit die je op dit dossier kunt
maken. De minister van SZW zal zo iets zeggen over het
proces en de haast daarachter, want dat is een traject dat
zich in hoofdzaak niet bij de Belastingdienst, maar in de
samenleving als geheel afspeelt. En ik ben van de Belastingdienst en mijn collega is van de samenleving.
De heer Omtzigt (CDA):
Al in april vroegen wij om helderheid. Dat hebben wij in
augustus ook gedaan. In september hebben wij een debat
gevoerd waarin drie moties zijn ingediend. Heeft de regering
in de afgelopen zes, zeven maanden, in plaats van in de
afgelopen drie weken, ooit eens een sessie gehad waarin
zij dacht "de Wet DBA loopt niet zoals wij gedacht hebben;
we krijgen constant signalen en die signalen worden steeds
heftiger; laten wij eens beginnen met onderzoek"? Of is dat
onderzoek pas echt in deze twee weken begonnen?

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

Staatssecretaris Wiebes:
Nee, dat onderzoek is vlak na de behandeling in de Eerste
Kamer begonnen, want toen is de commissie-Boot ingesteld. Die commissie is gevraagd om te volgen wat de
Belastingdienst doet. Daarbij zijn 150 modelovereenkomsten
bekeken, maar ook is bekeken hoe het systeem van zekerheid vooraf werkt. Dat systeem werkte in een heleboel
gevallen goed, alhoewel wij constateren dat de uitkomsten
daarvan lang niet altijd maatschappelijk geaccepteerd
worden. Dat is ook een probleem. Dat werkte in een beperkt
aantal gevallen niet goed. Dat leidt tot een grijs gebied. Dat
werd na de zomer snel steeds scherper duidelijk. Ik heb
daarom het meldpunt ingesteld om preciezer te achterhalen
wat de uitwerking daarvan is en wat er speelde. Verder heb
ik de gesprekken met alle stakeholders geïntensiveerd en
ik heb professor Boot gevraagd om het onderzoek te versnellen. Dat hebben we gedaan. Gevraagd werd te onderzoeken wat de beste manier is om deze methode uiteindelijk
aan te scherpen en hoe wij in de tussentijd even rust kunnen
creëren. Echte zzp'ers die toch onzeker zijn of zonder werk
zitten: dat is iets wat je je niet wilt permitteren.
De voorzitter:
Ik zie dat u weer wilt interrumperen, mijnheer Omtzigt, maar
we gaan niet pingelen. Ik heb u vier interrupties toegestaan
en dat is al royaal. Ik wil het een beetje strak houden. De
heer Van Dijck.
De heer Tony van Dijck (PVV):
De staatssecretaris heeft het over rust. Dat heeft hij geloof
ik van de heer Ziengs gehoord. Die rust bereik je niet met
het opschorten van de handhaving. Dat blijkt. 62.000 mensen zitten nu zonder opdracht. In de brandbrief van ZZP
Nederland van gisteren staat: wij stevenen af op een
regelrechte ramp, want dat worden er binnenkort 100.000.
100.000 zzp'ers die altijd netjes hun brood konden verdienen, duwt deze staatssecretaris nu richting de bijstand.
Want dat zegt hij eigenlijk. Dat is geen rust voor die gezinnen, maar een hoop ellende, een hoop onrust. De werkgevers worden opgeroepen om de zzp'ers toch maar aan te
nemen omdat niet wordt gehandhaafd, maar die werkgevers
zijn niet gek. Die houden zich aan de wet. De ING heeft zijn
beleid al helemaal aangepast en huurt onder deze Wet DBA
geen zzp'ers meer in. De branche roept om het van tafel
vegen van deze Wet DBA. Deze staatssecretaris praat over
rust, terwijl er in de samenleving een grote chaos en onrust
zijn. Hoe kan de staatssecretaris dat nou doen? Hij moet nu
optreden om te voorkomen dat straks 100.000 mensen in
de bijstand zitten!
De voorzitter:
Ik heb de indruk dat deze vraag al in een eerdere interruptie
is gesteld, maar het staat de heer Van Dijck vrij om die te
stellen.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Dat was bij de heer Ziengs, maar nu gaat het over de rust
en de oproep aan bedrijven …
De voorzitter:
De staatssecretaris antwoordt nu.

8 december 2016
TK 33

33-45-7

De heer Tony van Dijck (PVV):
… om mensen in dienst te nemen.
Staatssecretaris Wiebes:
Tot nu toe was het een betoog, maar ik zal dit betoog maar
interpreteren als een vraag. De angst voor boetes en
naheffingen bracht partijen ertoe om geen zaken meer met
elkaar te doen, ook soms in gevallen waar daar echt geen
reden voor was. Dat is hiervan natuurlijk de kern. Dat is het
overduidelijke thema, ook aan mijn tafel. De boetes en de
naheffingen werden gevreesd. Als je dan een kader gaat
herijken, daarmee aan het werk gaat en serieus als samenleving gaat kijken hoe je dat scherper en beter kunt maken,
dan geeft het wat rust als je precies die angst kunt wegnemen: boetes en naheffingen. Die zijn er dus niet. Dat is wat
hier zekerheid moet geven. En de VAR verandert daar niets
aan.
De heer Tony van Dijck (PVV):
De staatssecretaris gelooft in het coffeeshopmodel en denkt
dat dit toegepast kan worden bij ING. Hij moet morgen eens
de moeite nemen om ING te bellen en te vragen of de bank
zijn beleid heeft aangepast en weer zelfstandigen in dienst
gaat nemen. Ik beloof je dat ik niet ga handhaven, kan hij
erbij zeggen. ING zal keihard beginnen te lachen en zeggen:
natuurlijk niet, want er is een Wet DBA en daar houden wij
ons aan; of de staatssecretaris handhaaft of niet, wij zijn
een serieus bedrijf. Dat is de onrust die de staatssecretaris
veroorzaakt. Daarom zeg ik hem dat er nu iets moet komen
waardoor de rust wederkeert. Dat is iets anders dan de DBA.
Dat is bijvoorbeeld een uurtarief van €40, als grens om
ondernemer te zijn. Iets dergelijks, zoals de heer Boot
voorstelt. Dan komen we in een rustiger vaarwater en heb
je kans dat ING zegt dat het er iets mee kan, dat het mensen
die €40 of meer verdienen weer in dienst neemt als zzp'er.
Maar dat doet de staatssecretaris niet. Hij laat het als het
zwaard van Damocles boven de markt hangen.
Staatssecretaris Wiebes:
Over één ding zijn de heer Van Dijck en ik het blijkbaar wel
eens, namelijk dat er een kader moet komen dat helderheid
geeft. Dat moeten we echter niet overhaast doen. Ik voorspel hem dat een zeer belangrijk deel van de stakeholders,
in termen van branches, ondernemers en opdrachtnemers,
zich dan ervan zullen vervreemden en dat het op dit
moment geen cent extra helderheid zal geven. Dat is precies
wat ik wil voorkomen. Ik ben het volledig met hem eens
dat we naar zo'n soort kader toe moeten, waar je helderheid
aan ontleent, zodat een heleboel partijen geen modelovereenkomst meer nodig hebben. Een minderheid heeft nu
modelovereenkomsten nodig, maar dan zijn er nog veel
minder partijen die überhaupt naar een modelovereenkomst
zullen talen. Daar ben ik het geheel mee eens. Als we dat
echter overhaast doen, wordt het een puinhoop. Het is wel
iets groter dan alleen het afschaffen van de VAR. Dit is heel
fundamenteel. Je hebt het over de gehele arbeidsmarkt.
Wat voor de ene sector werkt, hoeft niet voor de andere
sector te werken. Als we het criterium van de heer Van Dijck
hanteren, weet ik niet of deze bank überhaupt nog zzp'ers
zal inhuren, want dan is er kennelijk een groot probleem
beneden de €40. Dat wil ik echt niet gezegd hebben.

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De heer Bashir heeft gevraagd om een ondernemerscheck.
In de interruptie op de heer Van Weyenberg kwam deze
naar voren. Ik blijf erbij dat het een instrument is dat op
ondernemersniveau indicaties geeft. Het geeft echter niet
de zekerheid waar we naar zoeken. Het doet ook geen enkele
uitspraak over de specifieke arbeidsrelatie in de opdracht
waaraan gewerkt wordt. Indicaties zijn welkom, maar het
antwoord waarnaar we zoeken is een grotere helderheid
dan dat.
Er zijn verder allerlei vragen gesteld die samenhangen met
het arbeidskader of met het arbeidsrecht. Mijn collega zal
die voor zijn rekening nemen.
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik kom even terug ...
Staatssecretaris Wiebes:
Sorry, ik was nog niet klaar. Ik heb mijn geschreven vragen
nog niet beantwoord. Ik doe iedereen tekort nu.
De voorzitter:
Dat spaart vast een aantal interrupties uit. Gaat uw gang.
Staatssecretaris Wiebes:
Ik had de handhaving opgeschort, maar nu had ik ook de
beantwoording opgeschort. Dat gaat niet goed.
Ik loop nog even door de resterende vragen. De heer Omtzigt deed vijf suggesties. Daar ben ik volgens mij voldoende
op ingegaan, met uitzondering van de verduidelijking van
de gezagsverhouding en de vervangbaarheid, voor wat
betreft het arbeidsrechtelijke stuk. Over het plan om mensen
in dienst te nemen, zal mijn collega met grote gretigheid
spreken.
Mevrouw Vos vraagt eigenlijk of ik het eens ben met haar
oproep in de richting van VNO-NCW om mensen in dienst
te gaan nemen. Mag ik haar vraag zo zien? Ik hoor haar nu
zeggen dat het over opdrachten ging, dus die interpretatie
was net verkeerd. Maar goed, dat doet deze werkgeversorganisatie ook. Zij heeft gezegd dat zij blij is dat deze manier
van handhaving on hold wordt gezet en zij juicht het toe
dat er aan het kader wordt gewerkt. Dat doet zij ongetwijfeld
in de overtuiging dat haar leden daar op enigerlei wijze als
opdrachtgever bij zullen worden betrokken. Ik heb daar dus
steun ondervonden. Ik heb de aanbeveling van professor
Boot opgevolgd om dit on hold te zetten en om ertoe op te
roepen dat men op een normale manier met zzp'ers gaat
werken. VNO-NCW was daar blij mee.
Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Misschien was ik iets feller over VNO-NCW. Ik heb daar
namelijk verschillende dingen van gehoord en ik vind dat
men nu echt dingen moet laten zien. Mijn vraag daarvóór
ging echter over de aantallen. We hebben de schattingen
gezien van Intelligence Group en Pierre Spaninks: 60.000
zzp'ers zouden hun opdracht hebben verloren.

8 december 2016
TK 33

33-45-8

Staatssecretaris Wiebes:
Ik kom daar nog over te spreken.

je toch halen uit gesprekken en waarnemingen van de
commissie en uit het meldpunt.

De voorzitter:
Nu of later?

De voorzitter:
Wilt u uw tweede interruptie hieraan besteden?

Staatssecretaris Wiebes:
Nu meteen, in antwoord op de vragen van mevrouw Vos.
Er zijn verschillende externe onderzoekers geweest. Zij
hebben niet echt onderzocht wie schijnzelfstandig was en
zij hebben ook niet echt gekeken naar het effect van de DBA
op de opdrachten voor zzp'ers. Zij hebben door middel van
enquêtering uitgezocht welk deel van de zzp'ers van zichzelf
vindt dat het onvoldoende opdrachten heeft. Dat deden zij
onder een beperkte, maar geen kinderachtige groep, dus
dat onderzoek kan heel goed statistisch significant zijn. Ik
vind dat voor het maken van beleid echter onvoldoende.
Er komt weliswaar een getal uit, maar je niet weet wat de
normale werkloosheid, bijvoorbeeld de frictiewerkloosheid
onder zzp'ers was. Je kunt er ook niet aan zien wat de oorzaken waren. Als er meer vaste banen komen, kunnen er
immers minder zzp'ers komen, maar dat soort dingen weet
je daarmee niet.

Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Nee, ik wil graag een antwoord.

Ik heb daarom geprobeerd om op drie andere manieren
een vinger aan de pols te houden bij wat er gebeurt. Ten
eerste heb ik contact gehouden, niet alleen met de koepels,
maar ook met de opdrachtgevers. Mogelijk zijn er woordvoerders in de zaal die met dezelfde mensen als ik hebben
gesproken, want af en toe herken ik een uitspraak. Ten
tweede heb ik professor Boot gevraagd om zijn onderzoek
echt breed in te richten, en om mij zo breed als hij maar wil
te adviseren over hoe het gaat: niet alleen over hoe de
Belastingdienst het doet, maar ook over hoe dit loopt, dus
hoe het aansluit op de arbeidsmarkt. Verder is er het
meldpunt, waar we veel meldingen hebben gekregen
waarvan we veel van hebben geleerd. Dat vond ik de
beleidsrelevante manieren om een vinger aan de pols te
houden.

Staatssecretaris Wiebes:
Kale cijfers over hoeveel zzp'ers er op dit moment zijn,
geven een onvolledig beeld als je niet weet hoe zij het
vroeger deden en wat de oorzaken zijn. Het is een te fragmentarische manier om ernaar te kijken. Om die reden
hebben we dat soort enquêtes niet in gang gezet.

Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Mijn vraag was: waarom komt u niet met cijfers? Er zijn
veel verschillende datasets. U noemde er net drie, maar er
zijn er meer. Als we de boel langzaam gaan veranderen —
en ik begrijp best wel dat het redelijk fundamenteel is —
dan hebben we gewoon meer houvast nodig in kwantitatieve zin, dus kennis van hoeveel zzp'ers er zorgeloos zijn
doorgegaan of hoeveel er een baan hadden. Ik vind dat wel
relevant. We hebben dus meer gegevens nodig dan alleen
beleidsrelevante informatie, zeker als anderen wel met heel
concrete cijfers komen.

De voorzitter:
De staatssecretaris gaat over zijn eigen antwoorden, maar
u kunt hem natuurlijk via een interruptie verder bevragen.
Daar zijn interrupties voor.
Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Het antwoord vond ik ook niet in de schriftelijke beantwoording. Het lijkt erop dat de regering helemaal niet geïnteresseerd is in de aantallen. We zijn hier met behoorlijk wat
bezig. Ik wil gewoon weten hoeveel zzp'ers er wel en geen
last van hebben.

De heer Van Weyenberg (D66):
De staatssecretaris houdt in zijn antwoord de woordvoerdersvolgorde aan, maar ik had nog een heel specifieke vraag
gesteld. We gaan kijken naar gezag en vervangbaarheid,
maar ik heb concreet voorgesteld om op korte termijn een
soort veilige zone te creëren, in het verlengde van wat de
heer Omtzigt zei. Als je minder dan 500 uur of voor meer
dan €40 per uur aan een opdracht werkt, moet je gewoon
weten dat er geen sprake is van een dienstbetrekking. Dat
geldt voor zowel de zelfstandige als de opdrachtgever. Ik
vind het een beetje te makkelijk om te zeggen dat mensen
dan denken dat zij daaronder geen zelfstandig ondernemer
meer mogen zijn. Natuurlijk niet! Daarvoor blijven we dan
in de wereld van de staatssecretaris, maar we kunnen het
toch regelen voor een hele groep? Ik vond de suggestie die
onder anderen de heer Ruts deed interessant; daarom heb
ik ernaar gevraagd. Hij zei: als u aan een van deze twee
criteria voldoet weet u het in ieder geval heel zeker, nu al,
bij voorbaat, zonder enig spoor van twijfel of onzekerheid.
Dat is toch een aanvulling? Ik begrijp niet waarom de
staatssecretaris hier zo afwijzend op reageert.

Staatssecretaris Wiebes:
Cijfers an sich op zo'n abstractieniveau zeggen nooit zo
veel. Je weet daardoor niet hoe het komt. Als we op die
manier waren gaan meten en al die andere dingen achterwege hadden gelaten, waren we er bijvoorbeeld veel later
achter gekomen dat iets knelde in het kader. Zoiets wil je
echt weten. De kale cijfers kunnen wel interessant zijn, maar
uit dergelijke onderzoeken krijg ik geen antwoord op de
vraag welk deel daadwerkelijk schijnzelfstandig is of welk
deel eigenlijk gewoon aan het werk had gekund. Dat moet

Staatssecretaris Wiebes:
Het is een aanvulling, maar we moeten daar een beetje
voorzichtig mee zijn. Als ik zeg dat er geen handhaving,
boetes en naheffingen zijn, dan nog is er in de initiële periode even een vorm van twijfel. Daarom moeten we voorzichtig zijn met dit soort boodschappen. De heer Van Weyenberg en ik kunnen best logisch met elkaar uitmaken dat,
als je iets binnen een groep nog vrijwaart, dat niet betekent
dat de rest ineens in het verdachtenhoekje zit. Dat kunnen

Tweede Kamer

8 december 2016
TK 33

Uitwerking Wet DBA

33-45-9

wij wel met elkaar delen, maar dat kunnen we aan de
samenleving niet uitleggen. Daar komt bij — dat argument
heb ik ook al gegeven toen wij spraken over het nu meteen
adopteren van het raamwerk van de commissie-Boot — dat
er in grote delen van de samenleving nu nog helemaal geen
draagvlak is voor dat soort zaken. Je krijgt nieuwe onrust.
Ik kan me zomaar voorstellen dat de grootste werkgeversen opdrachtgeversorganisatie van Nederland helemaal niet
geporteerd is voor zo'n uurtariefgrens. De vrijwaring die
de heer Van Weyenberg geeft, zou ik nu even voor de hele
groep willen laten gelden. Dat is mijn oproep. Er is voor de
hele groep even geen boete en handhaving en we gaan
zoeken naar dit soort grenzen. Het zouden best dit soort
grenzen kunnen worden, maar laten we er nu even wat
breder over nadenken. De minister zal straks nader ingaan
op de wijze waarop je dit soort processen het beste kunt
organiseren.
De heer Van Weyenberg (D66):
Het is nu onduidelijk en ik zoek een oplossing, al is die
misschien verre van ideaal. Ik probeer scherfjes aan elkaar
te lijmen. Daar wordt het nooit mooi van, maar hopelijk wel
beter. Kunnen niet in ieder geval het volgende zeggen? Als
je voor meer dan €40 per uur werkt, val je buiten de Wet
DBA. Dat is goed. Punt. Daaronder geldt dan gewoon de
wet en wordt er niet gehandhaafd, maar die ene groep weet
dan dat hij niet meer onzeker hoeft te zijn en dat weet de
opdrachtgever ook. Ik bedoel niet dat je het daaronder geen
ondernemerschap meer moet noemen; dat bedoel ik niet.
Het gaat mij erom dat voor een aantal groepen nu gezegd
wordt: u valt tijdelijk, in afwachting van nadere beslissingen,
niet onder de Wet DBA. Ik ben manmoedig aan het proberen
om scherfjes te lijmen. We vertrekken niet vanuit een
zoektocht naar het ideale, maar we vertrekken vanuit een
problematische situatie.
Staatssecretaris Wiebes:
In de afgelopen weken en maanden zijn dit soort ideeën
ook bij mij gepasseerd. In deze fervente zoektocht zijn de
heer Van Weyenberg en ik één, zo wil ik hem verzekeren.
Ik heb die ideeën toch uiteindelijk verworpen, omdat ik
ervan overtuigd ben, ook bij het spreken over dit soort
ideeën met mensen aan tafel, dat die juist weer voor nieuwe
onzekerheid kunnen zorgen, maar ook soms voor grote
weerstand. Er zijn ook allerlei groepen in onze samenleving
— misschien zouden die zelfs op een andere partij dan die
van de heer Van Weyenberg kunnen stemmen —die grote
moeite hebben met dit soort criteria. We hoeven de media
maar bestudeerd te hebben en we zouden zomaar samen
kunnen gokken dat een grote werkgeversorganisatie helemaal niet gediend is van dit soort uurtariefgrenzen. Dat wil
niet zeggen dat zij hier in de Kamer zitten. De heer Van
Weyenberg zit hier in de Kamer. Dat is uiteindelijk wat telt.
Maar we moeten niet doen alsof er hier makkelijke oplossingen zijn om even snel met een groot draagvlak veel meer
duidelijkheid te schetsen. Dat vergt net iets meer tijd. De
zoektocht van de heer Van Weyenberg is niet alleen voor
mij heel herkenbaar, maar die is ook zeer dierbaar.
De heer Van Weyenberg (D66):
Het woordje "grens" impliceert dat ik zou zeggen dat je
daaronder geen zelfstandig ondernemer meer bent. Ik neem
aan dat de staatssecretaris dat zo niet bedoelt. Dat is

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

natuurlijk absoluut niet wat ik bedoel. Ik expliciteer dat
graag even, mochten mensen dat gevoel krijgen. Ik ben
ernaar op zoek om groepen buiten de kaders van de Wet
DBA te stellen, waarvan evident is dat het gewoon deugt
en dat het dan ook geldt voor hun opdrachtgever, om op
die manier die markt weer op gang te brengen. Ik ben het
helemaal met de staatssecretaris eens dat het niet ideaal
is. We moeten dit niet als een grens in de markt zetten,
maar we moeten gewoon zeggen: voor deze groepen geldt
de Wet DBA gewoon niet meer. Dat geeft dan toch meer
zekerheid? De staatssecretaris en ik willen allebei totaal niet
de indruk wekken dat als je niet aan een van die twee criteria
voldoet, het dan niet meer mag. Maar we zijn bij voorbaat
een soort groene kaart aan het uitdelen waarmee wordt
gezegd: dit zit zeker 100% goed. Ik heb wel het gevoel dat
daar behoefte aan is. Ik zou, zeker met deze toelichting, een
weerstand bij VNO-NCW tegen dat punt ook niet zo heel
goed begrijpen.
Staatssecretaris Wiebes:
De denkpaden die de heer Van Weyenberg volgt, heb ik
ook gevolgd. Dat geldt ook voor sommige van zijn tussenconclusies, maar dat geldt niet voor zijn eindconclusie. Ik
heb daar toch met vrij veel partijen over gesproken, met
politieke gezindten maar ook met arbeidsmarktjuristen. We
maken het iets te simpel met de gedachte dat we iets even
snel kunnen doen wat nu voor grote duidelijkheid zou zorgen. De heer Van Weyenberg zei: buiten de Wet DBA. Het
is even een formaliteit, maar ik denk dat hij bedoelt: buiten
het arbeidskader. Hij heeft mij gekapitteld voor het verkeerd
gebruik van de Wet DBA, ik zal dat niet in omkeerde richting
doen, maar hij bedoelt daarmee dat dat niet aan dat
arbeidskader hoeft te voldoen dan wel dat het er automatisch aan voldoet. Hij bedoelt een van die twee. Ik voorspel
dat als we dat met dit soort criteria en te gehaast doen, dat
fout gaat en dat dat echt voor nieuwe onzekerheid zorgt.
Mijn voorstel is dus om niet te zeggen: boven de €40, onder
de 500 uur. Ik zeg: iedereen nu even geen boetes en
naheffingen.
De voorzitter:
Ik constateer dat de heer Van Weyenberg afziet van een
vervolgvraag. Mevrouw Schouten heeft nog een interruptie.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
De vorige keer dat we hier het debat voerden, sloot ik af
met de vraag: wat zijn de zzp'ers hier nu mee opgeschoten?
Die vraagt dringt zich nu toch weer op. De staatssecretaris
zegt dat hij op de korte termijn duidelijkheid heeft geboden
door te zeggen: ik ga niet handhaven, ik ga geen boetes
opleggen. Wij hadden hier vorige week een hoorzitting.
Toen was die brief van de staatssecretaris al bekend. Toen
was al bekend dat er geen boetes en naheffingen zouden
komen. En toch zeiden al die zzp'ers: geef ons alsjeblieft op
korte termijn duidelijkheid. De staatssecretaris was dus niet
duidelijk genoeg. Daar zoeken wij hier nu met z'n allen naar.
Hoe kunnen wij op korte termijn die duidelijkheid vergroten?
De staatssecretaris zegt alleen maar: ik ga nog meer briefjes
schrijven, ik ga het ze nog een keer uitleggen. Wanneer is
voor de staatssecretaris de grens bereikt en zegt hij: ook
dat werkt niet?

8 december 2016
TK 33

33-45-10

Staatssecretaris Wiebes:
In elk geval is de suggestie om dan terug te gaan naar de
VAR niet werkzaam, want de VAR geeft geen enkele zekerheid en ook geen enkele vrijwaring aan zzp'ers. Ik heb hier
verschillende keren gehoord: laten we de VAR weer invoeren en dan wel normaal gaan handhaven. Als we dat zouden
doen, leidt dat tot grote consternatie in het land der zzp'ers.
Zij krijgen dan geen zekerheid vooraf, maar wel boetes en
naheffingen achteraf. Laten we dat niet doen. Het verschil
tussen niet-handhaven en de oude VAR is dat niet alleen
de opdrachtgevers, maar in dit geval ook de opdrachtnemers, de zekerheid hebben dat ze gedurende die periode
niet worden beboet. Minder dan nul boetes en nul naheffingen kan niet, dus dan wordt het inderdaad een kwestie van
helder communiceren. Ik zou iedereen dan ook willen
oproepen — ik heb die oproep hier meer gehoord, onder
meer van de heer Van Weyenberg — om dat uit te dragen.
Immers, die zekerheid is er; die zekerheid is gegeven.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Het verschil tussen de VAR en de Wet DBA is 62.000
opdrachten. Er zijn 62.000 opdrachten verloren gegaan
doordat we nu de Wet DBA hebben. De VAR was niet ideaal,
maar die gaf wel duidelijkheid. Toen hadden meer zzp'ers
opdrachten dan nu het geval is. Om die reden is de staatssecretaris toch gaan zoeken naar oplossingen voor de Wet
DBA? Hij kan dat toch niet ontkennen? Wanneer is voor
hem wel de grens bereikt als hij zegt dat de communicatie
niet werkt? En misschien nog wel de grotere vraag: heeft
hij spijt van deze wet?
Staatssecretaris Wiebes:
Helder is dat we er nog niet zijn. We hebben ingezet op de
strijd tegen schijnzelfstandigen. Dat moest. We hebben in
Nederland een genereus stelsel van prikkels voor ondernemers. Daar hoort handhaving bij. We hebben dat prachtige
instrumentarium bedoeld voor ondernemers die volgens
de wet ook echt ondernemer zijn. Mensen die daarvan
gebruikmaken terwijl ze daar eigenlijk niet toe gerechtigd
zijn, zijn schijnzelfstandigen. Daar moesten we wel op
inzetten. Je kunt niet een aantrekkelijk instrumentarium
maken en dan volstrekt niet handhaven, en dat tien jaar
lang. Je weet van tevoren dat die periode gepaard gaat met
enige onzekerheid, ook voor echte zzp'ers. Om daaraan te
wennen, hebben we een termijn van vijftien maanden
genomen. Die termijn wordt nu langer. Dat gaat echter nooit
helemaal zonder onzekerheid. Je weet van tevoren ook dat
je niet iedereen tevreden kunt stellen, alleen al niet de
mensen die schijnzelfstandig zijn. Veel van die mensen
kunnen alsnog als zzp'er aan de slag, maar dan wel op een
andere manier.
In dit land kunnen we niet nog tien jaar VAR aan. De
opvatting dat de VAR niet meer moet terugkomen, wordt
dan ook breed gedeeld. Die aanbeveling wordt ook gedaan
door Boot en de zijnen en ik acht hen zeer hoog. Een paar
van de beste arbeidsjuristen zeggen: ga nu niet terug naar
de VAR, maar ga wel tussentijds repareren. Ik vind dat
passend. Je zet een verandering in gang in de handhaving;
een andere handhaving, maar geen ander wettelijk kader.
Dat laatste hebben we niet gedaan. Dus: zet die verandering
in. Halverwege ontdek je dat dingen niet werken. Er komen
dingen naar boven die niet goed zijn. We ontdekken nu dat
de wet bijwerkingen heeft die we niet hadden verwacht,

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

die niet waren voorspeld in het ibo zzp, en ook niet door
de partners die meededen. Er zijn dus onverwachte effecten.
Het is dan passend — zo hoort het ook in het bestuur — om
pas op de plaats te maken: on hold, rust, geen handhaving,
om daarna weer te gaan werken aan het wettelijk kader.
Met teruggaan naar de VAR schiet, materieel gezien, niemand iets op. Wettelijk gezien was het een gedrocht, aldus
de woorden van de heer Bashir. De heer Bashir en ik zijn
het niet alle dagen met elkaar eens, maar wel over dit punt.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Ik heb nog geen antwoord op mijn vraag of de staatssecretaris spijt heeft van deze wet.
Staatssecretaris Wiebes:
Ik zeg dat we er nog niet zijn. Ik zeg dat de afschaffing van
de VAR goed was. Ik zeg dat er tussendoor on hold gezet
en gerepareerd moet worden. Als we alles van tevoren
hadden geweten — als ik alwetend was geweest — was ik
eerst aan het arbeidsrechtelijk kader gaan sleutelen. Dat
was ik gaan doen, want dan had ik geweten dat er een
kleiner grijs gebied was geweest, dan waren er minder
modelovereenkomsten geweest en dan hadden we ook
heel goed nagedacht over wie we nu zzp'er vinden en wie
niet. Het blijkt immers dat we het helemaal niet meer op
alle terreinen met onze eigen wet eens zijn. Dat had ik dan
eerst gedaan. Maar niemand is alwetend. Degenen die dit
met mij hebben gedaan, waren ook niet alwetend. We
komen hier nu achter en dan is het passend om in te grijpen.
Je moet dus geen spijt hebben, maar repareren en streven
naar een beter kader. Je moet er een succes van maken.
Dat doe je door bij te sturen: minder op modelovereenkomsten, het kader herijken, nu pas op de plaats maken en
straks met iets beters terugkomen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
De staatssecretaris blijft het uitleggen. Net zozeer als hij
het blijft uitleggen aan al die zzp'ers, die daar niet zo veel
aan hebben, omdat zij nu hun opdrachten verliezen. Er moet
iets gebeuren. Daar zoeken wij in deze Kamer naar. Daar
doet iedereen een aantal voorstellen voor. Overal valt iets
op af te dingen, maar ik constateer dat de staatssecretaris
het alleen maar blijft uitleggen, en daar krijgt niemand een
opdracht meer van.
Staatssecretaris Wiebes:
Even helder: ik word niet warm van voorstellen die ik
arbeidsrechtelijk haastig vind, waar nog voldoende partijen
iets op af te dingen hebben en die ook in de tussenliggende
periode meer onzekerheid gaan creëren. Bij allerlei ideeën
die ik tussendoor gewikt en gewogen heb, ben ik toch tot
de conclusie gekomen dat deze meer onzekerheid geven
en dat er nog meer vragen over worden gesteld. De heer
Van Weyenberg en ik mogen het er wel over eens zijn dat
aan weerszijden van €40 de situatie helder is, maar een
heleboel mensen vinden dat niet.
De voorzitter:
De heer Bashir, voor zijn derde interruptie. Ga uw gang.

8 december 2016
TK 33

33-45-11

De heer Bashir (SP):
Een aantal vragen van mij zijn niet beantwoord. Ik had
gevraagd naar die 77% ...
Staatssecretaris Wiebes:
Ik kom daar nog op.
Ik was gebleven bij de inbreng van de heer Ziengs. Hij zei:
zou je in het kader van de voorlichting niet met opdrachtgevers om de tafel gaan zitten? Dat doe ik, en de afsprakenmachine loopt. In alle eerlijkheid denk ik dat wij daar ook
maar beperkte helderheid aan kunnen ontlenen. Ik draag
het uit. Ik doe dat en ik doe dat ook vooral om een vinger
aan de pols te houden. Je kunt ook maar bepaalde dingen
doen. Daar moeten wij realistisch over zijn. Ik ben net
begonnen met een ronde gesprekken. Als wij het alleen
daarvan moeten hebben ... Ik denk dat er massaler gecommuniceerd moet worden, dus met brancheorganisaties en
koepels. Ook moeten wij samenwerken met de ondernemersorganisaties. Veel communicatie naar ondernemers
loopt ook via ondernemersorganisaties. Wij kunnen vanuit
de Belastingdienst communiceren met zzp'ers, want die
kunnen wij identificeren. Dat geldt in elk geval voor de exVAR-houders. Maar de opdrachtgevers vormen een amorf
geheel. Wij hebben niet dé gesprekspartner binnen de
opdrachtgevers ergens onder knop. Ondernemersorganisaties zal worden gevraagd om hun medewerking hieraan te
verlenen. Dat moet veel massaler dan alleen aan mijn tafel.
Vanzelfsprekend past het mij om voeling te houden met
wat er gebeurt, en om te begrijpen wat er gebeurt en wat
de effecten zijn, zoals ik in de achterliggende periode heb
gedaan. Het is trouwens verbijsterend als je dan ontdekt
hoe groot de verschillen tussen branches zijn. Wat dat
betreft is er ook altijd iets te zeggen voor een branchegerichte aanpak. Maar dat is een ander punt.
Wat vind ik van de aanbevelingen van Boot? Zijn die
eigenlijk uitvoerbaar? Dat vroeg mevrouw Schouten. Ik
denk dat er een aanzet is gegeven voor een kader dat echt
beter uitvoerbaar is dan het compleet civielrechtelijke kader
dat wij nu hebben. Het is ingedikt en meer operationeel
gemaakt, maar ik denk dat er nog een slag overheen moet.
Ik noemde aan mijn tafel het corebusiness argument in
relatie tot ICT'ers in banken en prompt wordt het hier in dit
debat ook twee keer genoemd. Dat is interessant; wij spreken vermoedelijk veel van dezelfde mensen. Dat moet dus
duidelijk aangescherpt worden. Als wij met zo'n criterium
nu de boer op gaan, denk ik dat dit nieuwe onzekerheid
creëert. Een arbeidsrechtdeskundige is in staat om begrippen te wegen, maar dat kun je niet van elke personeelsfunctionaris verwachten. Ik denk dat wij op basis van dit soort
aanbevelingen — er zijn ook nog andere — moeten komen
tot een hardere set met eenduidige criteria, waardoor
mensen minder snel naar een modelovereenkomst zullen
grijpen, omdat zij gewoon zien wat er staat, dat op zichzelf
toepassen en dat helder vinden. Daar moeten wij echt
naartoe.
De heer Bashir vraagt of 77% dan schijnzelfstandig is. Nee,
dat is natuurlijk niet zo. Als je niet de zekerheid vooraf geeft
dat het kán buiten een dienstbetrekking, wil dat nog niet
zeggen dat je zekerheid geeft over het omgekeerde. Dat is
te simplistisch. Dat kan niet. Soms kun je die zekerheid niet
geven in het grijze gebied, maar dat betekent nog niet
automatisch dat het omgekeerde waar is. Dat is zeker niet

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

het geval. Als je de eerste, de tweede en de derde versie
van de brancheovereenkomsten als één telt, is het interessant om te zien dat er uiteindelijk in verreweg de meeste
gevallen een modelovereenkomst uitkomt. Toegegeven,
vaak is de versie die er uiteindelijk komt, anders dan de
eerste versie. Soms wordt er dan ook anders gewerkt dan
het bedrijf tot dat moment deed, maar uiteindelijk worden
het zelfstandigen, zij het soms op een iets andere manier
dan hoe het oorspronkelijk werkte.
Als ik de aantijging hoor dat we het in dit land onmogelijk
maken om je brood te verdienen als zzp'er, dan grijp ik toch
even naar de getallen. Ik denk dat er weinig landen zijn met
1 miljoen zzp'ers op 17 miljoen inwoners, en daar ben ik
eerlijk gezegd nog trots op ook. Dat zijn er heel veel.
De heer Klein vroeg hoe ik omga met het grondrecht van
vrij ondernemerschap in relatie tot de Wet DBA. Wij moeten
niet suggereren dat wij in Nederland het vrije ondernemerschap in de weg staan. De handhaving op arbeidswetgeving
die wij hebben, is normaal, maar geeft een heleboel mensen
— en in Nederland vermoedelijk meer dan in enig ander
land ter wereld — zeker mogelijkheden tot het vrije ondernemerschap. Ik denk niet dat wij snel met de rechten van
de mens in botsing komen, omdat in dit land vrij ondernemerschap niet tot de mogelijkheden zou behoren.
Nu dacht ik wel dat ik er was.
De voorzitter:
Dat geeft de heer Bashir aanleiding voor een vraag.
De heer Bashir (SP):
Ik had nog gevraagd naar een aantal aanbevelingen van
professor Boot, bijvoorbeeld het voorstel om te kijken naar
mensen die duidelijk meer verdienen dan anderen in
soortgelijke functies. Normaal vinden wij het schijnzelfstandigheid als er sprake is van een laag salaris, omdat men
daarmee de concurrentie te slim af probeert te zijn. In dit
geval gaat het duidelijk om mensen die een hoger uurloon
vragen, omdat ze met risico's te maken hebben. Dat zijn
volgens mij zelfstandigen. In een ander voorstel van professor Boot stond dat mensen in sommige gevallen helemaal
geen contracten nodig hebben. Dat zou de staatssecretaris
verduidelijken en mijn vraag was wanneer we die verduidelijking gaan zien.
Staatssecretaris Wiebes:
Dat klopt. Zeer veel opdrachtgevers en opdrachtnemers
hebben geen modelovereenkomst nodig. Het is namelijk
heel vaak evident ondernemerschap. Als je voor particulieren werkt bijvoorbeeld of als je afgeronde opdrachten hebt,
dan ben je ondernemer. Je levert een offerte, je komt het
werk uitvoeren en je vertrekt daarna naar de volgende klant.
Heel grote delen van de zelfstandige markt kunnen werken
zonder modelovereenkomst. Aan die verduidelijking wordt
gewerkt. Laat ik in tweede termijn duidelijker maken hoe
dat gebeurt en wanneer die er komt. Ik kijk even streng in
de richting van mijn ambtenaren. Het is een goede vraag
van de heer Bashir.
De suggestie van Boot aangaande de lonen boven cao vind
ik interessant. Hij noemt 50%. Dat moet overduidelijk deel

8 december 2016
TK 33

33-45-12

gaan uitmaken van het onderzoek. De suggestie is ook
interessant omdat dit in elk geval iets doet met de constatering dat het op dit moment zowel bovenin als onderin
wringt. Naar de smaak van velen, laat ik niet voor iedereen
spreken, zijn de mogelijkheden om als zelfstandige te werken onderin de arbeidsmarkt veel groter dan verwacht, door
de vervangbaarheid. Er zijn velen die daar moeite mee
hebben. Bovenin de arbeidsmarkt is het vaak knellender
dan verwacht, door het begrip gezagsverhouding. Dit soort
criteria doet daar op een of andere manier iets mee, doordat
ze een bovenkant en een onderkant van elkaar differentiëren. Dit soort denkrichtingen kan volgens mij heel bruikbaar
zijn. Ik vind dat dit absoluut onderdeel moet zijn van het
onderzoek.
De heer Omtzigt (CDA):
We kennen de staatssecretaris weer. Hij heeft afstand
genomen van het VVD-campagnespotje met: "Kan Wiebes
het uitleggen en oplossen? Ja, dat kan hij." Vandaag zijn
we echter weer in de modus beland waar we nu al anderhalf
jaar in zitten. We gaan in januari een half miljoen brieven
schrijven aan alle zzp'ers, althans aan degenen die een VAR
hebben gehad. We gaan nog een onderzoek doen. We gaan
nog eens goed kijken hoe het er allemaal uitziet. Denkt de
staatssecretaris dat er na vandaag, met het pakket dat
voorligt en het feit dat echte maatregelen uitgesteld worden
tot na de verkiezingen, voldoende zekerheid is voor die
60.000 zzp'ers die opdrachten zijn verloren of is dit een
manier om ervoor te zorgen dat we over twee maanden
weer een debat hebben?
Staatssecretaris Wiebes:
Ik schrijf hier de debatten niet uit. Laat echter één ding
glashelder zijn. Er was onzekerheid over boetes en naheffingen. Ik zeg hier nu dat er geen boetes zijn en geen
naheffingen. De haast die de heer Omtzigt met dat kader
heeft, die ik trouwens ook aantref bij de heer Van Weyenberg, zou ik ook kunnen hebben. Zo begon ik ook. Ik zou
ook zeggen: laten we het fiksen. Het moet echter operationaliseerbaar zijn, het moet zekerheid geven er moet voldoende draagvlak voor zijn. Dat is net wat ingewikkelder
dan iets wat je even voor een bepaalde datum in dit jaar
regelt. Als we alles van te voren hadden geweten, waren
we aan het begin van de kabinetsperiode al begonnen met
het verscherpen van dat kader en het verzinnen van criteria
waardoor het helder is. Nu komen we het onderweg tegen.
Pas op de plaats en reparatie, dat is wat hier past. De
zekerheid die moet komen in deze periode, die in elk geval
meer dan een jaar duurt, is dat er geen boetes en geen
naheffingen zullen zijn. Helderder dan dat kan ik het niet
zeggen: geen boetes en geen naheffingen. Er is niets in de
portemonnee dat gaat hinderen om normaal aan het werk
te gaan als zelfstandige bij een opdrachtgever.
De heer Omtzigt (CDA):
Deze wet had twee doelen. De eerste is schijnzelfstandigheid
bestrijden. Dat doe je niet als je heel genereus alle boetes
en naheffingen even niet door laat gaan. De tweede is helderheid verschaffen aan zpp'ers over wanneer zij zzp'er zijn
en wanneer niet. Dat moest kennelijk bij een aantal ministeries ook nog uitgevonden worden, zo hoorden wij in een
tussenzin. Welke van deze twee doelen wordt nog in enige

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

mate bereikt tijdens deze kabinetsperiode en is daarmee
de wet gelukt of mislukt tijdens deze kabinetsperiode?
Staatssecretaris Wiebes:
Nu hebben we het weer over de wet. Het mechanisme van
zekerheid vooraf en handhaving achteraf is niet af tijdens
deze kabinetsperiode. We zijn er nog niet. Op zich was de
afschaffing van de VAR vrijwel onvermijdelijk. We zien
echter ook dat het instrumentarium dat we hiervoor hebben
wel degelijk schijnzelfstandigheid voorkomt. Ik zeg hier nu
dat we daar tijdens die periode natuurlijk niet de vruchten
van gaan zien, want het is even on hold gezet. Dat klopt.
Dat is allemaal waar. Het is nog niet af. In de reparatieperiode zal het geen invloed hebben op schijnzelfstandigheid.
Het is tijdens deze kabinetsperiode niet af. Ik blijf even dicht
bij de conclusies van professor Boot. Hij zegt: zoek het in
een systeem van zekerheid vooraf, zorg ervoor dat je het
kader zo aanscherpt dat je dat minder met modelovereenkomsten hoeft te doen — voor een heel grote meerderheid
van de zzp'ers werken die modelovereenkomsten overigens
wel, maar ze werken onvoldoende voor een beperktere
groep — en werk daaraan. Die aanbevelingen volg ik heel
graag op. Dat we er nog niet zijn, is volstrekt helder.
De heer Omtzigt (CDA):
Een punt van orde. Ik hoor geen antwoord op de eerste
vraag: zijn de twee kerndoelstellingen van de wet beter of
slechter geworden tijdens deze periode?
De voorzitter:
Dit is interruptie.
De heer Omtzigt (CDA):
Nee voorzitter. Is de schijnzelfstandigheid beter dan twee
jaar geleden en is het per definitie helderder of minder
helder?
Staatssecretaris Wiebes:
Ten aanzien van schijnzelfstandigheid en het hanteren van
de wettelijke normen is er een ware professionaliseringslag
bij opdrachtgevend Nederland gekomen. Er is een heleboel
gebeurd. Het was ook bij de Belastingdienst in het vergeetboek geraakt, evenals bij een heleboel opdrachtgevers die
bij mij aan tafel zijn komen vertellen dat ze er anders mee
wilden omspringen. Mijn antwoord was dat ze niet de echte
zzp'ers naar huis moesten sturen. Op het terrein van de
schijnzelfstandigheid is onherroepelijk wat gebeurd. Dat
staat nu even on hold. In deze kabinetsperiode zal de grote
slag niet geslagen worden, met uitzondering van de lieden
die we hier allemaal zouden willen oppakken.
Onder de VAR bestond de helderheid eruit dat opdrachtgevers nooit een boete konden krijgen, maar er was absoluut
geen helderheid over hoe het arbeidskader in elkaar zat en
wie er voldeed en wie niet. Nu zitten we in een situatie
waarin er ook geen boetes en naheffingen zullen zijn, maar
we werken aan een systeem waarin er meer helderheid
komt. Voor een heleboel partijen is die helderheid er al. De
modelovereenkomsten, ook voor sectoren, staan op de site.
Die zijn er uiteindelijk allemaal gekomen, maar de helderheid voor de laatste groep is er nog niet. Dat is verkeerd en

8 december 2016
TK 33

33-45-13

daaraan moet gewerkt worden. De startpunten van de heer
Omtzigt en mijzelf zijn dezelfde, maar wij verschillen van
mening over de hoeveelheid tijd die het nodig heeft. Het
startpunt en de ambitie deel ik met hem, maar ik ben ervan
overtuigd geraakt dat haast niet haalbaar is. We moeten nu
helderheid bieden door geen boetes en naheffingen uit te
delen.
De voorzitter:
U bent gereed met de beantwoording van de vragen. Dank
daarvoor.

Minister Asscher:
Voorzitter. Er is een vraag gesteld over de aansluiting tussen
het fiscale en het civiele recht, met name over het begrip
van de arbeidsovereenkomst, waarbij het als een curiositeit
werd aangemerkt dat het begrip uit 1907 komt. Dat is in
ons burgerlijk recht helemaal niet zo vreemd, want de
meeste begrippen uit ons burgerlijk recht zijn meer dan 100
jaar oud. Een groot deel van de WW stamt feitelijk uit de
negentiende eeuw. Het gaat er vooral om hoe je het toepast.
Toen de arbeidsovereenkomst werd geïntroduceerd, werd
namens de regering door de voorgangers van Wiebes en
mij gezegd dat de praktijk wellicht aan de dag zou brengen
dat bij het snelle leven van onze tijd de gegeven voorschriften niet in elk opzicht meer passen en voldoen. Daarbij ging
het indertijd over de vraag of kelners en portiers wel of niet
onder de wet zouden vallen. Met andere woorden, bij het
civielrecht heb je altijd de principes en de toepassing ervan
moet aansluiten bij deze tijd.
Dat heeft te maken met de doelstelling van het arbeidsrecht
en het arbeidsovereenkomstrecht. Dat is om de afhankelijke
en daarmee zwakkere positie van de werknemer ten
opzichte van de werkgever te beschermen. Natuurlijk verschillen de werknemers van elkaar. Ze zijn hoger of lager
opgeleid en de economische situatie kan anders zijn, maar
in de kern blijft het een niet-gelijkwaardige relatie. Daar zit
het grote verschil met de ondernemers. Daarom zijn er
rechten en plichten verbonden aan de arbeidsovereenkomst,
rechten en plichten die de kern vormen van het arbeidsrecht, die er in feite op neerkomen dat werkgevers en de
werknemers zich fatsoenlijk moeten gedragen. Dat verlang
je ook van elkaar in het dagelijks leven.
Dat is niet het enige. Ook andere nationale en internationale
regelgeving kent de arbeidsovereenkomst als het uitgangspunt voor de toepasselijkheid en voor de bescherming die
wordt geboden. Ik noem de Arbeidsomstandighedenwet,
de Arbeidstijdenwet, de Wet arbeidszorg, de Wet op de
ondernemingsraden, de Wet op de cao, de Werkloosheidswet, de Ziektewet, de WIA, talloze ILO-verdragen en talloze
EU-richtlijnen. Met andere woorden, de Wet op de
arbeidsovereenkomst is niet een wet waar je even een paar
aanpassingen in aanbrengt. En het is ook niet een wet die
alleen bedoeld is om bescherming te bieden aan werknemers. Die wet biedt ook helderheid aan werkgevers. De
werking van het sociale stelsel in Nederland wordt er voor
een groot deel in bepaald.
Dat betekent dat wat wordt aangekondigd in de brief van
18 november van de staatssecretaris, namelijk dat we zowel
met het uitwerken van de criteria meer helderheid willen

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

verschaffen, als dat we willen ingaan op de vraag of die
criteria op dit moment voldoende aansluiten bij wat maatschappelijk wenselijk wordt geacht, inderdaad een majeure
operatie is. Dat laat onverlet dat in de meeste gevallen voor
iedereen helder is of er wel of niet sprake is van een
arbeidsovereenkomst. In de meeste gevallen is daar geen
twijfel over. In andere gevallen kan die twijfel worden
weggenomen. Daarna houd je een categorie over waarbij
er twijfel kan bestaan over de vraag of dit nou wel of niet
een arbeidsovereenkomst is. Over die categorie buigt de
Kamer zich nu. Die twijfel kan leiden tot onzekerheid.
Vanuit de Kamer komt nu de vraag om ook daar het advies
van de commissie-Boot bij te betrekken. Volgens mij is het
heel evident dat dat moet gebeuren. Je ziet namelijk dat de
commissie-Boot ook heeft geprobeerd om de aansluiting
te verbeteren tussen enerzijds het civiele recht — dus open
normen en het uitgangspunt dat uiteindelijk de omstandigheden van het geval bepalend zijn — en anderzijds het fiscale recht. Bij het fiscale recht wil je van tevoren zo veel als
mogelijk helderheid verschaffen over de vraag of er nu wel
of niet kan worden gehandhaafd. Het laat ook zien dat de
taak van de Belastingdienst in dezen niet eenvoudig is. Dat
heeft de heer Omtzigt volgens mij terecht opgemerkt. Die
taak is zeker niet eenvoudig als het gaat om het vooraf
vaststellen of er nou wel of niet een arbeidsovereenkomst
is. Daarom snap ik het advies om met een aantal indicatoren
te gaan werken om meer zekerheid te bieden. Maar geen
enkel stelsel van indicatoren kan honderd procent zekerheid
bieden. Ik denk dat iedereen dat moet erkennen.
We gaan dit dus onderzoeken, zoals ook de heer Ziengs
heeft gevraagd. Daarbij zullen we ook de vraag betrekken
of en, zo ja, op welke manier die criteria zelf zouden moeten
worden aangepast. Er is het aloude beginsel van de
bescherming van mensen in een afhankelijke positie.
Daarvoor wordt de arbeidsovereenkomst gebruikt. Maar ik
denk dat we in die brief van 18 november hebben aangegeven dat je je, gezien dat beginsel, de vraag mag stellen of
nou de zelfstandige professional die in een vrije positie
makkelijk kan onderhandelen over een hoog tarief, degene
is die je het meest wilt beschermen via zo'n arbeidsovereenkomst. Hij kan zijn eigen positie zelf goed beschermen. In
die brief hebben we ook aangegeven dat je anderzijds op
grond van het criterium van de vervangbaarheid, aan de
onderkant van de arbeidsmarkt die bescherming misschien
juist wél zou willen. Ook daarover heeft de Kamer zich eerder uitgesproken. Ik denk dat wij die ratio in het advies van
de commissie-Boot heel goed hebben gezien. Ik heb mij
gepermitteerd deze inleiding te geven. Ik hoop dat de Kamer
ook op grond daarvan begrijpt dat het geen kwestie is van
"één criterium even doen". De werking van het hele stelsel
hangt ervan af.
Iets anders is wel mogelijk, namelijk handhaving opschorten. Dat heeft de staatssecretaris gedaan. De Kamer zal
begrijpen dat dat mogelijk is, maar dat het niet mogelijk is
om grote delen van het arbeidsrecht buiten werking te
plaatsen. Want daar hangen ook de individuele rechten van
mensen van af. Heb je bijvoorbeeld wel of niet recht op een
werkloosheidsuitkering? Daarom kunnen we die criteria
niet op voorhand toepassen. Immers, het dwingendrechtelijk karakter van de bepaling rond de arbeidsovereenkomsten staat dat in de weg, inclusief het doel dat daarmee
gediend wordt.

8 december 2016
TK 33

33-45-14

Hoe ziet dan die verkenning eruit, vraagt de Kamer. Hoe
snel kan dat? Hoe gaat dat in z'n werk? Hoe kunnen we
ervan overtuigd zijn dat daarbij ook alle informatie naar
boven komt die we zouden willen hebben? Wie worden
daarbij betrokken? Die verkenning moet zich dus richten
op die twee hoofdvragen. In de eerste plaats: hoe werken
die criteria van de arbeidsovereenkomst? Kun je die verduidelijken? In de tweede plaats: als we van mening zouden
zijn dat die criteria zelf aanpassing behoeven, hoe zou je
die dan moeten aanpassen?
De heer Ziengs (VVD):
We hebben heel veel voorbeelden voorbij zien komen
waarbij het heel absurd klonk als je daaraan zou moeten
voldoen. Ik denk daarbij aan het voorbeeld dat destijds
genoemd werd waarbij iemand die in de bouw actief was
en toch nog even een stuk gereedschap leende van de
opdrachtgever, onmiddellijk werd geconfronteerd met een
situatie waarbij er sprake was van een arbeidsrelatie. Er
zijn ook tal van voorbeelden genoemd waarbij het ging om
de vrije vervanging. Kan de minister zeggen of hij daar ook
over heeft nagedacht?
Minister Asscher:
Daarover is gelukkig jurisprudentie ontstaan, sinds 1907,
maar ook in de afgelopen jaren. Daaruit blijkt dat de rechter
heel vaak door een eenvoudig of ridicuul element heen kan
prikken waar soms, ook in de gesprekken rond die wetgeving van uit wordt gegaan. Je ziet dat de rechter, als er zo'n
situatie aan de orde zou zijn, kijkt naar de feitelijke
omstandigheden en dan heel wel in staat is om te beoordelen of er nou wel of niet sprake is van een arbeidsovereenkomst. Het laat wel weer zien dat één eenvoudig criterium
niet doorslaggevend is. Daarom kent de wet verschillende
criteria om vast te stellen of er wel of niet sprake is van een
arbeidsovereenkomst.

De voorzitter:
Wilt u uw tweede interruptie plegen, mijnheer Ziengs? Ik
zie dat u dat niet wilt. Dan vervolgt de minister zijn betoog.
Minister Asscher:
De heer Omtzigt heeft gevraagd of de meer institutionele
aspecten, bijvoorbeeld de zelfstandigenaftrek, niet bij de
discussie betrokken zouden moeten worden. Ik denk dat
het goed is om te erkennen dat dat een terechte en legitieme
vraag is. Niet voor niets kijkt de SER, die op verzoek van de
Kamer naar het gehele stelsel ten aanzien van langdurige
werkloosheid en loondoorbetaling bij ziekte kijkt, ook naar
institutionele factoren, zoals het kostenverschil tussen
werknemers en zelfstandigen. De institutionele aspecten
wil ik om twee redenen niet bij deze verkenning betrekken.
Ten eerste willen we deze verkenning snel afronden, zodat
ze een rol kan spelen bij de formatie. Ten tweede weten we
dat er politiek dusdanig verschillend wordt gedacht over
de zelfstandigenaftrek en het kostenverschil, dat het de
zakelijke discussie zou kunnen belemmeren die nodig is
om dit dossier verder te brengen. We weten ook dat de SER
expliciet met deze vraag bezig is en aangekondigd heeft
daarover in het voorjaar van 2017 te zullen adviseren.
Het moet helder zijn dat we hier tempo mee willen maken
— dat hebben we ook aangekondigd in de brief van 18
november — maar ook de heer Van Weyenberg zal het met
mij eens zijn dat voor 1 februari echt volstrekt irreëel is op
dit punt. Ik wil die verkenning opbouwen op de manier
waarop je een interdepartementaal beleidsonderzoek doet
en er dus ambtenaren van de verschillende departementen
bij betrekken. Ten behoeve van de formatie kan het stuk er
dan in april zijn en naar de Kamer gaan. Dan kunnen de
partijen keuzes gaan maken.
De voorzitter:
Mijnheer Omtzigt, dit is uw laatste interruptie.

De heer Ziengs (VVD):
Beseft de minister dan wel dat opdrachtgevers op dit
moment bang zijn dat zij straks gebruikt zullen worden om
jurisprudentie te verkrijgen? In veel van de gevallen is
daarover namelijk nog geen jurisprudentie aanwezig.
Minister Asscher:
Nee. In heel veel gevallen is glashelder of er wel of niet
sprake is van een dienstbetrekking. Ik kan me echt alleen
maar aansluiten bij de beschrijving die de staatssecretaris
gaf van de praktijk die in de afgelopen tien jaar is ontstaan.
Onder het regime van de VAR zijn mensen in heel veel
gevallen waarin daadwerkelijk sprake was van een dienstbetrekking, als zzp'er behandeld omdat er geen handhaving
was. Dat is natuurlijk de kern van het probleem waar we
voor staan. Daar moet je de zzp'er niet voor laten bloeden.
Maar het systeem is in zijn oude vorm niet houdbaar. Volgens mij is iedereen het daarover eens. Het zit hem niet in
een gebrek aan jurisprudentie. Het zit hem in een aanpassing, een herijking van wat we als ondernemer en wat als
werknemer beschouwen. Jurisprudentie is niet het antwoord dat nodig is. Wat nodig is, is dat opdrachtgevers de
keuze maken of ze met een ondernemer werken of iemand
in dienst hebben, waardoor vervolgens het juiste recht van
toepassing is.

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De heer Omtzigt (CDA):
Nu breekt echt mijn klomp. Er ligt al tijdenlang een interdepartementaal beleidsonderzoek naar zzp'ers. Daarop weigert
het kabinet van VVD en PvdA überhaupt een reactie te
geven. Nu wordt op dezelfde manier als een interdepartementaal beleidsonderzoek een nieuw onderzoek geëntameerd, dat pas na de verkiezingen klaar is, zodat de VVD
en de PvdA niet samen hoeven te regeren en waardoor de
zzp'ers in de tussentijd vooral niet aan het werk kunnen. Is
dat ongeveer de samenvatting van wat ik net hoorde?
Minister Asscher:
Nee. Mevrouw Schouten heeft gevraagd om ook de SER
hierbij te betrekken. Omdat het hier gaat om de kern van
het arbeidsovereenkomstenrecht, lijkt het me evident dat
sociale partners en leden van de SER erbij betrokken worden. Het gaat over de manier waarop de arbeidsmarkt
functioneert, wanneer iets een dienstbetrekking is, inclusief
alle gevolgen, en wanneer niet.
De heer Omtzigt (CDA):
Dit onderzoek is af. Anderhalf jaar geleden is er een ibo zzp
geweest. Keer op keer heeft de Kamer het kabinet gevraagd

8 december 2016
TK 33

33-45-15

om in een reactie aan te geven wat het gaat doen. Nu zegt
de minister: we gaan een nieuw onderzoek doen, met bijna
dezelfde opdracht en met bijna dezelfde stakeholders. Dat
is mooi niet klaar voor de verkiezingen, zodat deze twee
partijen er niet met elkaar uit hoeven te komen. Kijkt u elkaar
gewoon aan. Als u elkaar nu aankijkt en samen …
De voorzitter:
Ik stel voor dat u via de voorzitter spreekt. Ik wil u best
aankijken, dat doe ik graag.
De heer Omtzigt (CDA):
Als de minister en de staatssecretaris elkaar nu eens aankijken en gewoon een deal sluiten, als VVD en Partij van de
Arbeid. De een zegt dan "ik kan meer zekerheid op de korte
termijn geven" en de ander zegt "ik kan met de implementatie van de voorstellen van Boot meer zekerheid aan zzp'ers
geven; fijn voor de VVD". Je mag niet meer kwartetten,
maar ik gebruik toch even kwartetkaartjes. De Partij van de
Arbeid kan dan krijgen "wij gaan beter op schijnzelfstandigheid handhaven". Dan boek je op beide doelstellingen van
deze wet vooruitgang en ondertussen leg je een stuk op de
formatietafel, in plaats van "we gaan nog een half miljoen
brieven, teksten voor websites en weet ik wat schrijven".
Waarom kan daar niet voor gekozen worden door dit kabinet?
Minister Asscher:
Het is gewoon niet juist wat de heer Omtzigt hier zegt; het
is gewoon niet juist. In die brief van 18 november hebben
we aangekondigd te gaan kijken naar de criteria van het
arbeidsovereenkomstenrecht. Sinds 1907 staat dit in de
wet. Hoe werken die criteria? Gaat het over vervangbaarheid
en gezagsrelatie? Is het tijd om die criteria op een andere
manier te gaan toepassen vanwege de veranderde maatschappelijke omstandigheden? Dat is niet behandeld in het
zzp-rapport waaraan de heer Omtzigt refereert. Als hij zegt
dat het onderzoek er ligt, dan is dat niet juist. Het is beter,
ook voor het goede verkeer met de Kamer, om uit te gaan
van de bestaande feiten. Ja, er is onderzoek gedaan naar
zzp en daar is een reactie op gekomen van het kabinet. Ik
begrijp heel goed dat de heer Omtzigt zegt dat daarmee
meer moet gebeuren. De afgelopen 48 uur heb ik daarover
ook van gedachten gewisseld met de Kamer. Dit gaat over
een andere kwestie. Dit gaat over de vraag wanneer er
sprake is van een dienstbetrekking in de zin van WW. Dat
is een belangrijke vraag. Het is een vraag die altijd moet
worden behandeld aan de hand van de omstandigheden
van het geval. Daarvoor zijn criteria gegeven in de wet, al
100 jaar. Hier komt naar voren dat juist bij de bepaling of
er fiscaal sprake is van een zelfstandige, die criteria van
tevoren voldoende zekerheid kunnen geven. Daar zullen
we naar moeten kijken. Dat is een herijking en dat is echt
een andere vraag. Ik zou het zeer op prijs stellen als de heer
Omtzigt — ik weet dat hij uitgaat van de feiten — dat ook
zou erkennen.
De voorzitter:
Geen vervolg van de interruptie.

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De heer Omtzigt (CDA):
Nee, ik word uitgedaagd. Ja, dat erken ik en ja, die vraag
om daarnaar te kijken is in september hier in de Kamer
gesteld via een motie die door het kabinet is ontraden.
Minister Asscher:
Dat kan zijn. U had het over een rapport van anderhalf jaar
geleden en dat was dus niet hetzelfde.
De heer Omtzigt (CDA):
Ja, dat kan zijn. Het grootste gedeelte van het rapport was
klaar en bijna de voltallige oppositie van deze Kamer vroeg
in september: ga naar dat arbeidsrecht kijken. Was dat
gedaan, dan lag het nu klaar. De deal wordt nu niet gemaakt
tussen deze twee partijen en de zzp'ers betalen daar de
rekening voor.
Minister Asscher:
Feiten. De heer Omtzigt beweert dat het rapport er al
anderhalf jaar ligt. Dat is niet juist. Dat heeft hij erkend.
Vervolgens zegt hij: in september heb ik hierom gevraagd
en pas in november heeft het kabinet het aangekondigd.
Dat is wel juist. Vervolgens is het niet waar dat in de zes
weken die daartussen zitten, het rapport had kunnen worden
gemaakt, want het is buitengewoon complex en dat zal de
heer Omtzigt ook erkennen. Het gaat over de werking van
het arbeidsovereenkomstrecht waar ons gehele sociale
stelsel mee samenhangt. Dat is niet iets wat je in zes weken
doet. Het is niet iets wat je als kabinet alleen doen en het
is ook niet alleen een kwestie van de Partij van de Arbeid
en de VVD, of welke partij dan ook in deze Kamer. Het raakt
sociale partners, het raakt het maatschappelijke middenveld.
Dat doe je niet even in zes weken. Het is geen kwestie van
iets wat er al ligt. Dat is niet waar. Het is ook geen kwestie
van even in zes weken doen. Dat is niet waar. Het moet wel
gebeuren en wij gaan juist onze uiterste beste doen om het
zo snel te doen dat het er al in april ligt. Dat zal nog een
heidens karwei zijn.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Het zijn allemaal mooie onderzoeken. We gaan eens kijken
naar het arbeidsrecht en noem maar op, maar er zitten nu
62.000 mensen zonder werk. Deze minister van werk zou
zich dat moeten aantrekken. Hij zou moeten zeggen: dat
gaan wij oplossen voor de kerst; het zal mij als minister van
SZW niet gebeuren dat die mensen straks onder de kerstboom zitten zonder te weten hoe ze het nieuwe jaar in gaan.
Dat zou deze minister bij zichzelf moeten afvragen. Dan kun
je over definities bakkeleien en over "na de verkiezingen"
en noem maar op, maar nu gaan straks 62.000 mensen —
ik weet niet of hij de brandbrief van gisteren heeft gelezen
— de bijstand in, met alle problemen van dien. Wat gaat
de minister daaraan doen?
Minister Asscher:
Juist omdat ik vind dat de praktijk die in de afgelopen tien
jaar onder de VAR is ontstaan, niet eenzijdig moet worden
afgewenteld op de zzp'ers zelf, ben ik van mening dat het
terecht is dat de staatssecretaris mede namens mij uitstel
van handhaving heeft verleend, eerst tot mei en vervolgens
tot januari. Dat is nodig om mensen te beschermen die

8 december 2016
TK 33

33-45-16

tussen wal en het schip vallen als het gaat om de vraag: is
het nu wel of geen dienstbetrekking? Juist omdat ik mij dat
aantrek, steun ik de lijn die de staatssecretaris namens het
kabinet heeft ingezet. Maar dat is iets anders dan de vraag
die ik van de heer Omtzigt kreeg. Hij legde daarin de suggestie: als je even naar het arbeidsrecht kijkt, is het probleem opgelost. Dat is niet waar. De onzekerheid die bestaat
in de tussencategorie "wel of niet ondernemer?", "wel of
niet dienstbetrekking?" neem je niet weg door opeens met
criteria te gaan goochelen. Die neem je weg door uitstel
van handhaving te verlenen, zoals de staatssecretaris heeft
gedaan, en intussen op een verstandige manier te kijken
naar een herijking van die criteria.
De heer Tony van Dijck (PVV):
Uit alle reacties die wij in onze mailbox krijgen en die wij
in de krant lezen blijkt dat het opschorten van die handhaving niet het juiste middel is om ervoor te zorgen dat die
62.000 mensen weer aan opdrachten komen. Bedrijven
zeggen namelijk: handhaving of niet, wij hebben ons beleid
allang aangepast. Een school die voorheen nog een zzp'er
inhuurde als invalkracht, doet dat nu niet meer. Die kinderen
krijgen bij ziekte nu gewoon geen les meer. Die een zzp'er,
die gepensioneerde leraar die dat erbij deed als invalkracht,
zit nu gewoon achter de geraniums thuis. Dat is de nieuwe
werkelijkheid. Dan kan de minister wel zeggen dat het
opschorten van de handhaving het middel tegen alle problemen is, maar dat blijkt dus niet zo te zijn. Is de minister
bereid om te onderzoeken of het opschorten van de handhaving het middel is voor bedrijven om zzp'ers weer aan
opdrachten te helpen?
Minister Asscher:
De heer Van Dijck baseert zijn vraag op een casus die ik
natuurlijk niet kan beoordelen, maar die mij ook vreemd
voorkomt. Over het algemeen zijn leraren geen ondernemers en zijn zij gewoon in dienst. Ik denk dat wij dat allemaal ook wenselijk vinden. De heer Van Dijck betoogt nu
op basis van die casus dat wij, door dat mogelijk te blijven
maken, problemen zouden oplossen, maar ik waag dat te
betwijfelen.
Wat is er aan de hand? Na een lange periode waarin er
onder de VAR, omdat er nooit naar de opdrachtgever werd
gekeken, een praktijk is ontstaan die niet houdbaar is, is de
VAR afgeschaft. Daar is iedereen het op zichzelf mee eens,
maar in de onzekerheid die nu is ontstaan, dreigt de prijs
te worden betaald door zzp'ers die er ook niet zo veel aan
kunnen doen. Daarom heeft de staatssecretaris met mijn
volledige steun besloten om die handhaving uit te stellen.
We weten dat dat belangrijk is, juist vanwege die aansluiting. Je wilt van tevoren zekerheid, maar in het civiel recht
beoordeelt de rechter dat uiteindelijk aan de hand van de
omstandigheden van het geval achteraf. Om die aansluiting
te verbeteren, hebben we het advies van de commissieBoot. Dat kan ons daarbij gaan helpen. We gaan daar heel
hard mee aan de slag. Dat is het nieuws van die brief: de
herijking. We proberen ervoor te zorgen dat dat er in april
ligt, zodat daarin keuzes kunnen worden gemaakt die voor
iedereen beter zijn, zowel voor de opdrachtgever als voor
de opdrachtnemer, zowel voor de werknemer als voor de
ondernemer. Ik denk dat we die weg moeten volgen.
Daarom kom ik nu ook niet tot een andere conclusie op
basis van de casus van de basisschool. We moeten zeker-

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

heid geven over de wijze waarop we het proces inrichten.
De staatssecretaris zal daar nog nader over communiceren,
ook in de richting van de zelfstandigen die een zelfstandigenaftrek genieten. Vervolgens moeten we ervoor zorgen
dat de praktijk aansluit bij de juridische werkelijkheid.
De heer Klein (Klein):
De VAR gaf natuurlijk wel duidelijkheid aan de opdrachtgever. In dat opzicht vond ik het wel een goed instrument. De
opdrachtgever wist immers zeker dat hij geen naheffingsaanslag of wat dan ook zou krijgen en kon ervan uitgaan
dat er op dat moment geen sprake van een arbeidsovereenkomst zou zijn. Daarin zit de crux in deze discussie. De
opdrachtgever wil geen opdrachten geven, omdat hij bang
is dat de ander op een gegeven ogenblik zegt: nu is er een
arbeidsovereenkomst. Die opdrachtgever denkt dus: laat ik
dat maar niet doen, want ik wil geen arbeidsovereenkomst
hebben. Er is geen arbeidsovereenkomst. Vanuit een fiscaal
oogpunt is het mooi dat er niet wordt gehandhaafd, maar
dat zegt niets, want die handhaving ziet alleen op de fiscale
aspecten en op eventuele naheffingen. Het kan zijn dat de
Belastingdienst zegt: we gaan niet naheffen, maar er is ook
geen modelovereenkomst, dus een soort arbeidsovereenkomst. Dan zou de betrokken ondernemer of zelfstandige
opeens een arbeidsovereenkomst hebben. Dan zegt de
opdrachtgever dat hij dat niet wil, want bij een arbeidsovereenkomst heb je te maken met een transitievergoeding,
UWV, ziektegeld et cetera.
De voorzitter:
En uw vraag is?
De heer Klein (Klein):
Hoe kunnen we ervoor zorgen dat er in die periode waarin
er geen naheffing is, ook een soort vrijwaring is? Je zou
zeker moeten weten dat er naderhand geen arbeidsovereenkomst is. Als we die criteria duidelijk hebben, zouden we
dat wel kunnen doen.
Minister Asscher:
Het begint al met de veronderstelling van de heer Klein dat
er bij de VAR geen arbeidsovereenkomst kon zijn. Dat is
natuurlijk niet zo. Of er een arbeidsovereenkomst was en
is, hangt af van de toepasselijkheid van het wettelijk kader.
Dat kun je nooit met een fiscale maatregel uitsluiten. Het
ging om een vrijwaring van loonheffing, dus om fiscale
regels en niet om het wel of niet aanwezig zijn daarvan. In
de jurisprudentie bleek dat dit onterecht was. De ene postbezorger bleek het wel te zijn en de andere niet. Dat hoort
bij het arbeidsovereenkomstenrecht. Dat is dwingend recht.
Het is niet een keuze waarbij je kunt zeggen: vandaag komt
het me niet uit. Je kunt niet naar een systeem waarbij je
aanvinkt dat je vandaag geen werknemer bent en morgen
wel. De wetgever heeft bewust gekozen voor dwingend
recht omdat dat nodig is vanwege de afhankelijke positie
van de werknemer. Daar horen plichten en rechten bij, zowel
voor de werknemer als voor de werkgever.
Het was niet zo dat aan de hand van de VAR werd bepaald
of er al of niet sprake was van een arbeidsovereenkomst.
Dat is ook niet zo bij de huidige regels. Je wilt wel zo goed
mogelijk van tevoren kunnen voorspellen, ook vanuit de

8 december 2016
TK 33

33-45-17

Belastingdienst, of iets fiscaal zal worden beoordeeld als
een arbeidsovereenkomst of niet, want dat heeft aanzienlijke
gevolgen, ook voor de opdrachtgever.
Ik denk dat die helderheid er in verreweg de meeste gevallen ook is. Ik hoorde de staatssecretaris net zeggen dat dit
in 95% van de gevallen zo is. De opdrachtgever en de
opdrachtnemer weten dan dat er geen sprake is van een
dienstbetrekking, maar dat het een ondernemer is die als
ondernemer zijn werk doet, inclusief de fiscale faciliteiten
die daarbij horen. In een beperkt aantal gevallen is die duidelijkheid er niet. Die duidelijkheid kan er komen doordat
de rechter kijkt naar de omstandigheden van het geval,
maar omdat je van tevoren wilt weten waar je aan toe bent
en omdat je die onzekerheid wilt vermijden, kun je ervoor
kiezen om gebruik te maken van de modelovereenkomst
om meer zekerheid te verkrijgen. Maar ook dan is het geen
100% zekerheid. Je zult er ook voor moeten kiezen om de
werking van die criteria te verduidelijken en misschien te
herijken of te moderniseren. We zullen het erover eens zijn
dat dit niet iets is wat je overnight, in één keer doet.
Ja, het is complex. De Belastingdienst heeft ook een ingewikkelde taak, want die wil vooraf duidelijkheid geven over
een civielrechtelijke verbintenis. In de meeste gevallen kan
dat en gebeurt dat ook, maar je hebt een groep waarbij dat
niet zo eenvoudig is. Dat is heel helder geworden. Het is
belangrijk om het risico dat daarmee ontstaan is, niet eenzijdig af te wentelen op de zzp'er; vandaar het uitstel van
handhaving. Ik denk dat dit een heel majeure stap is.
De heer Klein (Klein):
U hebt gelijk als het gaat om de arbeidsrechtelijke verhouding bij de VAR. Dat ging puur om de fiscale verhouding,
omdat je een loonheffing moet betalen als het gaat om
loonbetaling. Dat is heel duidelijk. In deze situatie is een
contract noodzakelijk om die vrijwaring te realiseren. Dat
wordt in feite een beoordeling van die arbeidsrelatie. Dat
maakt dat opdrachtgevers zeggen dat het een extra argument is, eventueel voor de rechter, om te bewijzen dat er
geen arbeidsovereenkomst is, als die overeenkomst niet is
goedgekeurd door de Belastingdienst. We hebben het de
hele tijd over die kleine groep waarbij er een probleem is,
waardoor opdrachtgevers huiverig zijn om een opdracht te
geven aan zelfstandig ondernemers. We willen geen verdere
handhaving van die contracten. Vervolgens is de vraag hoe
de minister wil regelen dat mensen die geen modelovereenkomst krijgen en die geen heffing hebben gehad, niet ineens
werknemer zijn. Dan schieten ze er immers niks mee op,
want de opdrachtgevers durven dan nog steeds geen
opdracht te geven.
Minister Asscher:
De geruststelling is dat het niet de ene kant of de andere
kant op werkt. Door het afschaffen van de VAR ontstaan
niet opeens dienstbetrekkingen die er voorheen niet waren.
Er was een dienstbetrekking of die was er niet. Dienstbetrekkingen die er wel waren, kun je door een VAR of een
modelovereenkomst ook niet opeens laten verdwijnen. Dat
is nou juist de complexiteit waarmee wij te maken hebben.
Doordat er tien jaar eigenlijk amper gehandhaafd is en aan
de hand van de VAR een praktijk is ontstaan, is er een tussencategorie. In sommige gevallen weet je dat het eigenlijk
een dienstbetrekking is en dat het zo niet kan. In andere

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

gevallen weet je dat het een ondernemerschap is en dat
het zo wel kan. En dan is er nog die tussengroep. Ik denk
dat wij er allemaal voor willen kiezen om de risico's niet
eenzijdig bij de zzp'er/werknemer neer te leggen. De enige
oplossing is dan het uitstellen van handhaving en in de
tussentijd wel de ernstigste gevallen aanpakken. Daarover
zijn wij het eens. De Belastingdienst is ook gemotiveerd om
dat te doen. Dan kun je bekijken hoe je meer duidelijkheid
kunt krijgen, in het volle besef dat 100% zekerheid nooit zal
ontstaan. Die zal nooit ontstaan. 100% zekerheid krijg je
niet. Je houdt altijd een grijs gebied. Er is geen manier om
in ons civiele recht 100% digitaal te regelen wanneer er wel
en geen sprake is van een arbeidsovereenkomst. Maar het
kan en het moet wel beter. Wij gaan ons uiterste best doen
om ervoor te zorgen dat dit zo snel gebeurt dat daarover
in april verstandige afspraken kunnen worden gemaakt,
wie er dan ook aan tafel zitten.
De voorzitter:
De minister vervolgt zijn betoog.
Minister Asscher:
Ik was aan het eind van mijn betoog gekomen.
De voorzitter:
Dan is hiermee een eind gekomen aan de eerste termijn
van de regering. We kunnen twee dingen doen. Mijn voorstel is om nu tot 21.00 uur te schorsen voor de dinerpauze.
Het alternatief is dat wij nu de tweede termijn afronden,
maar die zal dan wel een beetje gecomprimeerd moeten
worden. Wij spreken dan af dat er niet wordt geïnterrumpeerd en dat er niet wordt gediscussieerd over moties die
zijn ingediend. De sprekers hebben ieder 1,5 minuut om al
hun moties in te dienen. Ik hoor graag wat de voorkeur van
de Kamer is. De meerderheid beslist.
De heer Van Weyenberg (D66):
Tenzij de medewerkers van de Kamer daardoor in de klem
komen, heeft het mijn voorkeur om door te gaan. Ik zal mijn
termijn kort en bondig houden en slechts interrumperen
als er echt onduidelijkheid ontstaat of als ik iets in een motie
wil aanpassen.
De voorzitter:
Kijk. Dat zijn weer van die achterdeurtjes die ingebouwd
worden.
Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Ik sluit mij geheel bij de heer Van Weyenberg aan, ook bij
de zorg die hij uitspreekt over de medewerkers. Als dat voor
de medewerkers kan, dan ga ik graag kort en krachtig door.
De heer Omtzigt (CDA):
Idem hier. Gaarne doorgaan indien dat kan, maar dan wel
met enige mogelijkheid om dat achterdeurtje van de D66fractie te gebruiken.

8 december 2016
TK 33

33-45-18

De voorzitter:
Ik ken mijn collega's zo langzamerhand, dus ik ben wat dat
aangaat snoeihard. Ik waarschuw maar alvast.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Als dat kan, wil ik graag doorgaan. Dat lijkt mij ook beter
voor de mensen die dit debat volgen.
De heer Bashir (SP):
Steun om door te gaan, voorzitter, maar ik zou wel graag
eerst de medewerkers willen horen.
De voorzitter:
Hahaha. Nee, u beslist. Een beetje autoriteit kan geen
kwaad.

overwegende dat de commissie hierbij tien aanbevelingen
gedaan heeft die, met uitzondering van het criterium of de
werkzaamheden van de opdrachtnemer tot de corebusiness
van de opdrachtgever behoren, snel uitgevoerd kunnen
worden;
verzoekt de regering, alle aanbevelingen van de commissieBoot, behalve de "corebusiness-beoordeling" en de verlengde gewenningsperiode tot 2018, over te nemen en
uiterlijk per 1 februari 2017 in te voeren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Omtzigt. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 45 (34036).

De heer Klein (Klein):
Wat mij betreft doorgaan. Het zal niet aan mij liggen, gelet
op de beperkte spreektijd die ik nog heb.

De heer Omtzigt (CDA):
Ik heb gezegd: voor de VVD zorgen we voor duidelijkheid,
voor de Partij van de Arbeid zorgen we voor enige handhaving.

De heer Ziengs (VVD):
Doorgaan.

Motie
De Kamer,

De voorzitter:
Het is helder dat u daarin unaniem bent. Dan gaan wij nu
verder. U hebt anderhalve minuut voor de tweede termijn.
Om misverstanden te voorkomen: eventuele moties moeten
ook binnen deze anderhalve minuut worden ingediend. Ik
geef het woord aan de heer Omtzigt.

De heer Omtzigt (CDA):
Voorzitter. Het opzetje is geslaagd. De VVD en de Partij van
de Arbeid vragen een debat aan zodat opnieuw overleg kan
worden gevoerd en staatssecretaris Wiebes een half miljoen
brieven kan schrijven. En passant geeft de staatssecretaris
ook nog even aan dat de aanpak van schijnconstructies "on
hold" staat. Dat was het kernthema van minister Asscher.
Alles wordt netjes over de verkiezingen heen getild. Dat
biedt echter te weinig soelaas voor de zzp'ers. Eigenlijk is
het ook gewoon een onvoldoende voor deze twee
bewindspersonen, die in het belang van de zzp'ers niet
samen tot een oplossing konden komen.
Ik dien toch nog twee moties in.

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de handhaving op de Wet DBA nu is
uitgesteld van 1 mei 2017 tot 1 januari 2018;
constaterende dat het bestrijden van schijnzelfstandigheid
doel van de wet is en voorlopig on hold staat;
overwegende dat malafide opdrachtgevers die te kwader
trouw werknemers buiten dienstbetrekking laten werken,
door de chaos van de Wet DBA geen vrij spel mogen hebben;
verzoekt de regering, per direct te handhaven richting
opdrachtgevers die te kwader trouw handelen;
verzoekt de regering tevens, voor 1 februari de eerste
resultaten van de handhaving aan de Kamer te rapporteren,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Omtzigt en Van
Weyenberg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 46 (34036).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de commissie-Boot een juridisch scherp
rapport geschreven heeft over de beoordeling van modelovereenkomsten;

De heer Van Weyenberg (D66):
Voorzitter. Die laatste motie had ik medeondertekend. Ik
heb vier moties, dus ik zal opschieten.

Motie

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

8 december 2016
TK 33

33-45-19

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Weyenberg.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.

constaterende dat het uitstel van handhaving van de Wet
DBA, behalve voor kwaadwillenden, nog steeds tot veel
onduidelijkheid leidt;
verzoekt de staatssecretaris van Financiën, voor het kerstreces in een formeel besluit vast te leggen op welke wijze
hij de handhaving van de Wet DBA vormgeeft,

Zij krijgt nr. 49 (34036).

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.
De Kamer,
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Weyenberg
en Omtzigt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

gehoord de beraadslaging,

Zij krijgt nr. 47 (34036).

constaterende dat de regering onderzoek doet naar een
andere invulling van de begrippen "gezagsverhouding" en
"vrije vervanging";

Motie

overwegende dat er snel duidelijkheid nodig is over een
structurele oplossing voordat opdrachtgevers weer zzp'ers
willen inhuren;

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat uitstel van handhaving opdrachtgevers
onvoldoende zekerheid geeft om weer opdrachten te geven
aan zelfstandigen en dat er op korte termijn een oplossing
nodig is;
verzoekt de regering, als reparatiemaatregel een "veilige
zone" te creëren door voor opdrachten boven een tarief van
€40 per uur of met een duur korter dan 500 uur de Wet DBA
niet van toepassing te verklaren en ervan uit te gaan dat in
ieder geval in deze opdrachten buiten dienstbetrekking
wordt gewerkt,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Weyenberg.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende
ondersteund.
Zij krijgt nr. 48 (34036).

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Van Weyenberg
en Omtzigt. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 50 (34036).
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik zit nog te wachten op het antwoord van de staatssecretaris of hij excuses gaat aanbieden voor dat potsierlijke VVDcampagnefilmpje.
De voorzitter:
Dat zal ongetwijfeld bij de beantwoording betrokken worden
in tweede termijn. Vier moties indienen in anderhalve
minuut, dat vind ik een prestatie.

Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Dat heet rappen, voorzitter.

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat bij goedkeuring van modelovereenkomsten alleen wordt gekeken of er geen sprake is van een
dienstbetrekking;
overwegende dat dit voor veel zelfstandigen tot een ongewenste lappendeken van opdrachten en dienstbetrekkingen
kan leiden;
verzoekt de regering, te onderzoeken hoe zelfstandig
ondernemerschap een uitzondering kan vormen op de
loonheffing,

Tweede Kamer

verzoekt de regering, een brief met voorstellen voor een
andere invulling van gezagsverhouding en vrije vervanging
uiterlijk 1 februari aan de Kamer te sturen,

Uitwerking Wet DBA

De voorzitter:
Maar dan heb je er toch muziek bij? Het woord is aan
mevrouw Vos.
Mevrouw Mei Li Vos (PvdA):
Voorzitter. We staan hier helaas voor de zoveelste keer.
Nogmaals: voor de PvdA is het ontzettend belangrijk dat
vanaf nu, liefst vanaf gisteren, opdrachten gewoon weer
verstrekt worden door grote en kleine opdrachtgevers. Mijn
fractie vindt de brief van 18 november helder genoeg, als-

8 december 2016
TK 33

33-45-20

ook de definitie van "kwaadwillend". We hebben gezien dat
er veel oor is naar het advies van de commissie-Boot, dat
hier veel is besproken. Ik zou graag willen dat de regering
hier serieus naar kijkt. Misschien biedt het goede handvaten
voor de verdere herijking. Ik heb één motie.

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Tony van Dijck,
De Graaf, Graus en Klein. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 52 (34036).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de commissie-Boot onderzoek gedaan
heeft naar de uitvoering van de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA);
overwegende dat de commissie tien uitstekende aanbevelingen heeft gedaan ter verbetering van de beoordeling of
een arbeidsrelatie als dienstbetrekking kwalificeert;
verzoekt de regering, de aanbevelingen van de commissieBoot te betrekken bij een nieuw beoordelingskader,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Mei Li Vos. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 51 (34036).

De heer Tony van Dijck (PVV):
Voorzitter. Ik geloof niet dat de bewindspersonen ervan
doordrongen zijn dat er geen tijd te verliezen is. Ik zou de
brandbrief van ZZP Nederland van gisteren nog maar eens
goed lezen. Die waarschuwt voor een regelrechte ramp:
100.000 werkloze zzp'ers. De staatssecretaris zegt dat hij
rust in de tent wil, maar ondertussen droogt de markt op
en zitten de zzp'ers straks in de bijstand of, als ze mazzel
hebben, in een payrollconstructie. Dat krijg je als je de VVD,
die alles flex wil, en de PvdA, die alles vast wil, bij elkaar
zet: die krijgen dan een baby die "DBA" heet, het slechtste
uit twee werelden. Vandaar de volgende motie.

De heer Ziengs (VVD):
Voorzitter. Het vertrouwen moet terugkomen bij de
opdrachtgevers en de zp'ers, dus het vertrouwen dat zij
weer veilig met elkaar kunnen samenwerken. We kunnen
de onrust van de afgelopen maanden wegnemen door de
Wet DBA niet te handhaven. De staatssecretaris heeft zojuist
wederom aangegeven dat hij de wet niet gaat handhaven.
Voor de korte termijn hebben we daarmee een oplossing
die de onrust stap voor stap wegneemt en weer vertrouwen
geeft. Maar, zoals de collega's in dit huis al hebben aangegeven, daarmee zijn we er nog niet. Voor de lange termijn
moeten we met een échte oplossing komen. Die vinden we
in de aanpassing van het arbeidsrecht. Dat is al meer dan
100 jaar oud en niet meer van deze tijd. Nu opdrachtgevers
en zp'ers weer veilig met elkaar in zee kunnen gaan, is het
zaak om stappen te gaan zetten om het arbeidsrecht aan te
passen aan de tijd van nu. De minister bevestigde dit in het
debat. Ik dank de staatssecretaris voor zijn bevestiging dat
er geen handhaving zal zijn zolang deze reparatie niet heeft
plaatsgevonden.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Voorzitter. Rust is volgens de staatssecretaris het credo,
een onzekere kerst is het lot van de zzp'er. De staatssecretaris gaat het allemaal nog een keertje uitleggen, de zzp'er
verliest zijn opdrachten. We zijn het erover eens dat er op
de lange termijn fundamenteel wat moet veranderen, maar
voor de korte termijn kunnen we niet op onze handen blijven zitten. Vandaar de volgende motie.

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

constaterende dat per 1 mei 2016 de VAR (verklaring
arbeidsrelatie) is afgeschaft en in plaats daarvan modelovereenkomsten zijn geïntroduceerd;

overwegende dat de Wet DBA in de praktijk averechts uitpakt;

overwegende dat de introductie van modelovereenkomsten
heeft geleid tot het mislopen door zzp'ers van opdrachten;

constaterende dat daardoor veel zelfstandigen zonder werk
komen te zitten;

overwegende dat de door de staatssecretaris van Financiën
afgekondigde opschorting van de handhaving de verwarring
en onzekerheid rond de modelovereenkomsten op korte
termijn niet oplost;

verzoekt de regering, de Wet DBA per direct in te trekken
en de VAR te laten herleven;
verzoekt de regering voorts, naar andere gerichte oplossingen te zoeken om misbruik en schijnzelfstandigheid aan te
pakken,

van mening dat zolang niet tot een integrale benadering
van het fenomeen zzp'er is besloten er beter teruggegrepen
kan worden op het niet ideale, maar wel bewezen concept
van de VAR;

Tweede Kamer

8 december 2016
TK 33

Uitwerking Wet DBA

33-45-21

verzoekt de regering, de modelovereenkomsten ten spoedigste te vervangen door de VAR, waarbij zo mogelijk de
inmiddels opgedane inzichten uit het rapport van de Commissie beoordeling modelovereenkomsten Wet DBA worden
verwerkt,

Zij krijgt nr. 55 (34036).
Tot slot is het woord aan de heer Klein, die het zelfs zal
presteren om binnen een halve minuut een motie in te
dienen.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Schouten. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 53 (34036).

De heer Bashir (SP):
Voorzitter. Ik dien de volgende twee moties in.

De heer Klein (Klein):
Voorzitter. De problematiek van de Wet DBA is wat mij
betreft symptomatisch voor de wijze waarop wordt omgegaan met zelfstandig ondernemerschap. Daarom dien ik de
volgende motie in.

Motie
De Kamer,

Motie

gehoord de beraadslaging,

De Kamer,

overwegende dat, zoals in artikel 16 van het Europees
Handvest van de grondrechten van de Europese Unie staat,
iedereen "recht op een vrij en onbelemmerd ondernemerschap" heeft;

gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de onrust rond de Wet DBA is veroorzaakt
door een tekort aan zekerheid voor opdrachtgevers en
zzp'ers;
verzoekt de regering, zo snel mogelijk duidelijke criteria op
te stellen en, indien volgens deze criteria wordt gewerkt,
ondernemers zekerheid vooraf te geven.
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Bashir. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 54 (34036).
De heer Bashir (SP):
Mijn volgende motie had eigenlijk ingediend moeten worden door mevrouw Vos.

overwegende dat het derhalve iedereen vrij moet staan om
op een behoorlijke en vrije manier als zelfstandige een
onderneming te drijven;
verzoekt de regering, de betekenis van dit Europees
grondrecht te toetsen aan de wettelijke mogelijkheden en
wettelijke beperkingen om in Nederland als zelfstandig
ondernemer vrij en onbelemmerd te ondernemen en het
resultaat van deze toetsing te rapporteren aan de Tweede
Kamer voor 1 februari 2017,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Klein. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 56 (34036).

De Kamer,

Daarmee zijn wij gekomen aan het einde van de tweede
termijn van de Kamer. De bewindspersonen hebben aangegeven tien minuten nodig te hebben na ontvangst van de
laatste motie. Ik zal een genereus gebaar maken en schorsen
tot 20.40 uur.

gehoord de beraadslaging,

De vergadering wordt van 20.30 uur tot 20.40 uur geschorst.

Motie

verzoekt de regering, de motie-Hamer over gelijke behandeling bij de arbeidsvoorwaarden voor payrollwerknemers
uit te voeren en hier uiterlijk 1 februari 2017 voorstellen
voor te doen,

De voorzitter:
Ik geef graag de staatssecretaris als eerste het woord om
de moties te appreciëren en een resterende vraag te
beantwoorden.

en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Bashir en Van
Weyenberg. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

Staatssecretaris Wiebes:
Voorzitter. Om redenen die ik heb toegelicht, moet ik de
motie op stuk nr. 45 ontraden. Zoals mijn collega duidelijk
heeft gemaakt, hoort daar een groter traject bij om nieuwe

8 december 2016
TK 33

33-45-22

onzekerheid te voorkomen. Ik ben ervan overtuigd dat die
zal ontstaan en ik ben daar allergisch voor geworden.

Staatssecretaris Wiebes:
Ik ontraad de motie op stuk nr. 47 omdat die overbodig is.

In de motie op stuk nr. 46 wordt de regering verzocht per
direct te handhaven richting opdrachtgevers die te kwader
trouw handelen. Het valt me een beetje tegen van de heer
Omtzigt dat hij nu een nieuwe definitie voor mijn "evident
kwaadwilligen" lijkt te introduceren die niet erg helder is.
De aanwezige handhavingsjuristen in mijn omgeving wisten
niet eens wat hiermee bedoeld werd. Ik zou het erg graag
willen houden bij "evident kwaadwilligen", zoals dat nu op
de site staat. Daaruit kan iedereen opmaken wie dat zijn. Ik
moet de motie op stuk nr. 46 dus ontraden.

De motie op stuk nr. 48 gaat over de veilige zone. Ik heb de
heer Van Weyenberg uitgelegd dat ik die veilige zone niet
zo veilig vind, omdat ik grote problemen verwacht met lieden die juist aan de andere kant van het hek staan. Als dit
de veilige zone wordt, dan zijn er bovendien honderdduizenden en misschien op termijn wel miljoenen Nederlanders
die hier ook aanspraak op kunnen maken en als gevolg van
de uitvoering van deze motie ineens zelfstandige worden,
terwijl ze dat nog niet waren en er ook niet om vroegen.

De heer Omtzigt (CDA):
Ik zal de tekst wijzigen in "die evident kwaadwillig handelen". Dan zullen we dus precies dezelfde definitie hanteren.
Dan hoor ik graag voor 1 februari of dat ook iets oplevert.

De voorzitter:
De motie op stuk nr. 48 wordt dus ontraden?
Staatssecretaris Wiebes:
Ja, die wordt ontraden.

De voorzitter:
Wordt daarmee de appreciatie van de staatssecretaris
anders?
Staatssecretaris Wiebes:
Even kijken. Er staat "per direct". Ik moet even bekijken of
dat wel haalbaar is. Ik mag er dus van uitgaan dat de definitie precies hetzelfde blijft, maar ik moet de haalbaarheid
nog even toetsen.
De voorzitter:
Kunt u het schriftelijk afdoen?
Staatssecretaris Wiebes:
Ik ga even toetsen of dit kan. Als de definitie hetzelfde blijft,
dan fleur ik alweer op.
De voorzitter:
Voorafgaande aan de stemming komt er een schriftelijke
reactie.
Staatssecretaris Wiebes:
In de motie op stuk nr. 47 wordt de regering verzocht om
een formeel besluit voor het kerstreces. Ik heb ook het stuk
uit 2009 gevonden. Het is adembenemend dat de heer
Omtzigt zo ver terug kan gaan in de wetshistorie. Dat
beleidsbesluit heeft bepaald dat de informatie in het
Handboek Loonheffingen juist de kracht van een rechtsbesluit heeft. Dat is alleen anders als dat "evident onjuist" is,
maar op dit moment is de informatie in het handboek "evident juist". Daar kunnen werkgevers en opdrachtgevers
zich ook in rechte op beroepen. Dat is hier in deze zaal met
deze woorden weer herbevestigd. Dat heeft dus die
rechtskracht.
De voorzitter:
Wordt de de motie op stuk nr. 47 ontraden?

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De heer Van Weyenberg (D66):
Ik ga de staatssecretaris niet overtuigen, maar ik wil nog
iets zeggen voor de mensen die het debat volgen. Dit
betekent natuurlijk niet dat als je meer verdient dan €40 per
uur, je opeens zelfstandige wordt. Dat staat er niet. Dat
maakt de staatssecretaris ervan. Dat is niet de intentie. Het
gaat hier natuurlijk om mensen die ervoor kiezen. Ik zeg dit
maar even voor het verslag.
Staatssecretaris Wiebes:
In het dictum staat "verzoekt de regering, als reparatiemaatregel een 'veilige zone' te creëren voor opdrachten boven
een tarief van €40 per uur of met een duur korter dan 500
uur …" Dat heeft nogal een grote impact. Daarmee gaat de
heer Van Weyenberg misschien wel prat op een van de
meest impactrijke moties die hier in de afgelopen jaren over
het arbeidsrecht is ingediend. Ik ontraad de motie.
De heer Van Weyenberg (D66):
Het gaat hier om een opdracht en niet om mensen die in
loondienst werken.
De voorzitter:
Helder. Dit wordt in de overwegingen door de collega's
meegenomen. De staatssecretaris vervolgt zijn appreciatie.
De motie op stuk nr. 48 wordt ontraden.
Staatssecretaris Wiebes:
De heer Van Weyenberg heeft voorts nog gevraagd naar
mijn opvattingen over het campagnefilmpje. Vooropgesteld
staat dat de communicatie vanuit de overheid te allen tijde
in orde moet zijn. Daar zeg ik dus geen kwaad woord over.
Los daarvan communiceer ik over allerlei zaken ook via
partijkanalen. Ik ben trouwens best bereid om een dergelijk
filmpje ook te maken voor de site van D66. Hoe meer communicatie hierover, hoe beter.

8 december 2016
TK 33

33-45-23

De heer Van Weyenberg (D66):
Als je een fout maakt, kun je altijd proberen je er met een
kwinkslag uit te redden. Het was een mooie poging, maar
de kern was natuurlijk dat het niet klopte. Er werden
indrukken gewekt die onjuist zijn. Dat is de kritiek die is
geuit, en het feit dat we eerst een campagnefilmpje zagen,
nog voordat we bijvoorbeeld heel veel communicatie naar
opdrachtgevers zagen. Dat zijn mijn twee punten van kritiek.
Ik geloof dat ik daarin niet de enige ben.
Staatssecretaris Wiebes:
De communicatie vanuit de overheid begon op de dag dat
de brief uitging, en niet later. Op die dag zijn de overheidssites voorzien van de meest recente informatie. Naar de
eigen partij communiceer ik pas als ik naar de Kamer en
via de overheidskanalen heb gecommuniceerd. Collega
Van Weyenberg heeft mij verweten dat ik daarin heb gezegd
dat de wet wordt uitgesteld. Ik heb uitgelegd dat de Wet
DBA in het spraakgebruik de combinatie van zekerheid
vooraf en handhaving achteraf betekent. Ik heb dat niet
alleen toen gezegd, maar ook in de brief van het kabinet
wordt dat spraakgebruik gevolgd. In dit debat heeft alleen
al de heer Van Weyenberg dit spraakgebruik een aantal
keren gevolgd. Technisch gezien is het volkomen terecht
dat de handhaving is uitgesteld, maar in het colloquiale
spraakgebruik hebben we het hier — niet alleen hier, maar
op allerlei terreinen — weleens over "de wet". Daarmee
bedoelen we het systeem van zekerheid vooraf en handhaving achteraf. Dat is volgens mij volkomen helder. Bij mij
hebben zich geen mensen gemeld die dat niet begrepen.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik hoef geen filmpjes op de CDA-site, maar er zat een ontzettend grote fout in het VVD-campagnefilmpje. Tegelijkertijd werden er foutieve zaken op de site van de Belastingdienst gezet die pas werden verwijderd toen de heer Van
Weyenberg en ik daarom vroegen. Pas na een week hadden
zij de correcte tekst. Het Handboek Loonheffingen is pas
vandaag aangepast, twee weken na het filmpje. De staatssecretaris kan toch niet denken dat dit een normale manier
van communiceren is?
Staatssecretaris Wiebes:
Ik schaam mij niet voor een filmpje. Ik heb net al gezegd
dat de informatie vanuit de overheid goed moet zijn.
Gedurende drie dagen is dat niet het geval geweest. Een
heel ijverige medewerker heeft geprobeerd dat in toegankelijker taalgebruik te voorwoorden. Dat is de opdracht van
de mensen die daar werken. Bij deze tekst had hij dat niet
moeten doen. Het heeft er net iets meer dan drie keer 24
uur op gestaan. Daarna is het verwijderd. Dit had niet
gemoeten, maar het heeft ook niets met filmpjes te maken.
De heer Omtzigt (CDA):
Dit was allemaal anderhalve week na het filmpje. De overheid heeft formeel niet of foutief gecommuniceerd, terwijl
de VVD via campagnekanalen ook aan het communiceren
was. Hebben wij nu het oordeel van de staatssecretaris of
de communicatie de afgelopen weken goed of slecht is
geweest? Dat is vraag een. Ik zal ook mijn tweede vraag
stellen: wat zijn zzp'ers in dit debat met de staatssecretaris

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

van Financiën en de minister van Sociale Zaken opgeschoten in het verkrijgen van opdrachten?
Staatssecretaris Wiebes:
Op de dag dat de brief uitging, zijn de overheidssites voorzien van relevante informatie. Het handboek is later aangepast. Je past immers niet in een keer een handboek aan;
daar moest even aan gewerkt worden. Er was vooraf ook
nog een nadere verfijning nodig. Gedurende drie dagen
heeft er een licht afwijkende definitie op de site gestaan.
Dat is verkeerd, maar dat staat allemaal in de schriftelijke
antwoorden aan de Kamer. Dit had niet gemoeten, maar
ook bij de Belastingdienst worden er weleens fouten
gemaakt door mensen die alleen maar naar duidelijkheid
en het beste streven. Dat mag niet gebeuren, maar dat is
dan ook hersteld.
De voorzitter:
Ik stel voor dat u verdergaat met de appreciatie van de
moties.
De heer Omtzigt (CDA):
Volgens mij heb ik een tweede vraag gesteld, namelijk: wat
zijn zzp'ers vandaag opgeschoten?
Staatssecretaris Wiebes:
In de tijd van de VAR verkeerde iedereen in het pikkeduister.
Wij hebben nu een systeem waarvan professor Boot in
onafhankelijkheid vaststelt dat dit verder kan worden ontwikkeld tot een systeem dat duidelijkheid vooraf geeft.
Gedurende de periode tot 1 januari 2018 zal er geen handhaving op plaatsvinden, maar wordt het doorontwikkeld
tot een systeem dat deze helderheid nog meer geeft dan
nu, en dat is nodig.
De heer Omtzigt (CDA):
Ik stel één vraag. Dit is een herhaling van wat er is gebeurd.
Ik stel gewoon een vraag. Aan het eind van het debat vraag
ik de staatssecretaris, na alle suggesties die hier gedaan
zijn en na alle hints die gegeven zijn: wat hebben zzp'ers
vandaag nu meer aan duidelijkheid gekregen van het kabinet, waardoor zij morgen gemakkelijker opdrachten kunnen
verwerven en duidelijker zekerheid krijgen, ook als die
zekerheid negatief is en betekent dat je werknemer bent?
Wat zijn wij vandaag met de staatssecretaris opgeschoten,
behalve heel behendige antwoorden?
Staatssecretaris Wiebes:
Ik kan het niet simpeler zeggen dan dit, en dat is de ultieme
duidelijkheid die ik geef. Er zijn in ieder geval tot 1 januari
2018 geen boetes en naheffingen. Dat financiële risico is
weg.
De voorzitter:
U neemt de motie-Van Weyenberg op stuk nr. 49 onder de
loep?

8 december 2016
TK 33

33-45-24

Staatssecretaris Wiebes:
Ik neem de motie op stuk nr. 49 onder de loep. Daarin wordt
de regering verzocht, te onderzoeken hoe zelfstandig
ondernemerschap een uitzondering kan vormen op de
loonheffing. Ik kan dit inhoudelijk niet overzien. Dit zou
kunnen betekenen dat je, als je voor één opdracht ondernemer bent, het dan voor alle opdrachten bent. Ik kan hier
niet veel mee en moet de motie in deze vorm ontraden. De
motie is in deze vorm niet uitvoerbaar.
De minister van SZW zal ingaan op de moties op de stukken
nrs. 50 en 51. Met betrekking tot de motie-Tony van Dijck
c.s. op stuk nr. 52 en de motie-Schouten op stuk nr. 53 heb
ik toegelicht dat wij niet terug moeten naar de VAR. Die is
de oorzaak van veel van de onduidelijkheid.

met elkaar over eens dat er een grijs gebied is, wat wij niet
willen. Voor dat grijze gebied worden nu met dit onderzoek,
as we speak, duidelijke criteria opgesteld. Het is de bedoeling dat, indien volgens deze criteria wordt gewerkt,
ondernemers zekerheid vooraf kunnen krijgen. Als ik dat
zo mag uitleggen, is het "oordeel Kamer". Ik kan er niets
anders van maken.
De voorzitter:
Ik zie non-verbale instemming.
Staatssecretaris Wiebes:
Ik zie bijna teleurstelling bij de heer Bashir.

De voorzitter:
De moties op de stukken nrs. 52 en 53 worden dus ontraden?

De voorzitter:
Dat betekent dat het advies over de motie op stuk nr. 54
"oordeel Kamer" luidt.

Staatssecretaris Wiebes:
Ja.

Staatssecretaris Wiebes:
De minister van SZW zal de moties op de stukken nrs. 55
en 56 appreciëren.

In de motie op stuk nr. 54 verzoekt de heer Bashir de regering, zo snel mogelijk duidelijke criteria op te stellen en
indien volgens deze criteria wordt gewerkt, ondernemers
zekerheid vooraf te geven. Dat is volgens mij het beleid dat
wij nu hebben ingezet. Als dit de uitwerking is van het kader
in heldere criteria, dan is dit precies de bedoeling. Als ik de
motie zo mag opvatten, laat ik het oordeel aan de Kamer
over.
De voorzitter:
Het advies over de motie op stuk nr. 54 is dus "oordeel
Kamer"?
Staatssecretaris Wiebes:
Het hangt ervan af wat de bedoeling is van de heer Bashir,
maar dit is hoe ik de motie lees.
De heer Bashir (SP):
Het is wel wat we samen willen, maar het is niet de realiteit
van vandaag. Die duidelijke criteria zijn er niet. Er is veel
onduidelijkheid en er is ook geen zekerheid vooraf. Ik wil
dat de staatssecretaris daaraan gaat werken en dat hij iets
bedenkt om mensen zekerheid vooraf te geven, want als
een multinational zich meldt die zekerheid vooraf wil, dan
krijgt die meteen zekerheid vooraf, als die voldoet aan weten regelgeving. In ieder geval voldoen ook ondernemers
gewoon aan wet- en regelgeving. Zij willen ook gewoon
zekerheid vooraf.
De voorzitter:
Kunt u de exegese van de staatssecretaris volgen, zodat er
een advies "oordeel Kamer" kan komen?
Staatssecretaris Wiebes:
Voor de overgrote meerderheid van de zzp'ers is er
natuurlijk wel zekerheid vooraf, maar wij zijn het er volstrekt

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

De voorzitter:
Dan dank ik de staatssecretaris voor zijn becommentariëring
en geef ik graag de minister de gelegenheid om de resterende moties te voorzien van een appreciatie en daarbij
eventuele vragen die nog zijn blijven liggen, mee te nemen.

Minister Asscher:
Voorzitter. Ik ontraad de aanneming van de motie-Van
Weyenberg/Omtzigt op stuk nr. 50. Ik heb aangegeven dat
die termijn niet realistisch is.
De motie-Mei Li Vos op stuk nr. 51 zou ik willen overnemen.
De aanbevelingen moeten worden betrokken bij het nieuwe
beoordelingskader.
De voorzitter:
Heeft dit de instemming van de Kamer of wenst iemand
daar stemming over?
De heer Van Weyenberg (D66):
Ik wil er nog even over nadenken, omdat er ook dingen in
het rapport-Boot staan, bijvoorbeeld over de corebusiness,
die mijn fractie niet bevallen. Ik wil er liever over stemmen.
De voorzitter:
Dan is dat duidelijk.
Minister Asscher:
De motie vraagt er niet om het rapport over te nemen, maar
de aanbevelingen te betrekken bij het nieuwe beoordelingskader. Daarom wil ik de motie overnemen. Ik wil haar niet
een-op-een overnemen.

8 december 2016
TK 33

33-45-25

De heer Van Weyenberg (D66):
Als de minister de motie zo leest, dan heb ik geen bezwaar
tegen overnemen.

De heer Bashir (SP):
De Kamer heeft gesproken en wij willen daar graag wat aan
doen.

De voorzitter:
Dan hebt u vrede met het overnemen van de motie.
Mevrouw Schouten?

Minister Asscher:
De regering heeft ook gesproken.

Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Dan heb ik inhoudelijk nog wel een vraag. Ik heb gevraagd
waarom die aanbevelingen van Boot niet zijn meegenomen.
Daarop zei de staatssecretaris dat hij ze toch nog moest
bestuderen, omdat het best ingewikkeld is. En nu kan het
opeens wel?
Minister Asscher:
Nee, hier staat: "betrekken bij een nieuw beoordelingskader".

De voorzitter:
Ik stel voor om de motie aan de Kamer voor te leggen. Dan
wordt erover gestemd. Dan rest nog de motie op stuk nr.
56.
Minister Asscher:
Die motie moet ik ontraden.
De voorzitter:
Dank. Zijn hiermee de zaken afdoende behandeld? Dat is
het geval. Dan zeg ik iedereen hartelijk dank voor de bijdrage.

De heer Klein (Klein):
Ik zou graag een stemming willen.
De beraadslaging wordt gesloten.
Minister Asscher:
Dan laat ik de motie oordeel Kamer.
De voorzitter:
Deze motie heeft oordeel Kamer en wordt niet overgenomen.

De voorzitter:
De stemming over de moties is aanstaande dinsdag, bij
leven en welzijn. Er komt nog een schriftelijke toelichting
op onderdelen en op een enkele motie.
De vergadering wordt van 20.59 uur tot 21.30 uur geschorst.
Voorzitter: Van Raak

Minister Asscher:
De motie op stuk nr. 55 moet ik ontraden. Daar is geen
overeenstemming over.
Dat was het, voorzitter.
De voorzitter:
De motie op stuk nr. 55 wordt ontraden. En de motie op
stuk nr. 56 hebben we ook nog. De heer Bashir heeft nog
een vraag over de motie op stuk nr. 55.
De heer Bashir (SP):
De motie op stuk nr. 55 gaat over een aangenomen
Kamermotie. Ik ben benieuwd waarom die zo kortaf wordt
afgedaan met dat er geen overeenstemming over is. Ik hoor
daar wel graag een uitgebreide reactie op.
Minister Asscher:
Ik heb daarover 5 december een brief naar de Kamer
gestuurd. Ik heb er de afgelopen 48 uur vrij uitgebreid op
gereageerd. Vandaar dat ik nu volsta met het duidelijke
advies ontraden.
De voorzitter:
Ik geloof niet dat jullie ...

Tweede Kamer

Uitwerking Wet DBA

8 december 2016
TK 33

33-45-26