Spoorboekje integrale
bekostiging geboortezorg
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Directie Curatieve Zorg
Uw kenmerk: 201865006.025.179
Onze referentie: 0010488542
27 augustus 2021

Inhoudsopgave
1. Managementsamenvatting

3

2. Inleiding

13

3. Context van het spoorboekje

15

4. Aanpak

18

5. Uitvoeringsvraagstukken

20

6. Oplossingsrichtingen

23

6.1 Administratieve lasten

27

6.2 Verdelen achter de voordeur

37

Bijlagen

43

Bijlage I: Gebruikte bronnen voor desk research

44

Bijlage II: Partijen betrokken bij de werksessies en de landelijke consultatie

45

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

2

1. Managementsamenvatting

1. Managementsamenvatting

Dit spoorboekje bevat de meest prominente uitvoeringsvraagstukken
en oplossingsrichtingen rondom integrale bekostiging geboortezorg
Sinds 1 januari 2017 is het mogelijk voor de geboortezorg om
gebruik te maken van het experiment beleidsregel integrale
bekostiging van de NZa
Sinds de start van het experiment zijn er in totaal negen integrale
geboortezorg organisaties (IGO’s) gestart. Gedurende het experiment zijn zij
tegen knelpunten, of wel uitvoeringsvraagstukken, aangelopen omdat het
stelsel/systemen/partijen veelal monodisciplinair zijn ingericht. Hierdoor staat
draagvlak voor doorgaan met integrale bekostiging binnen een IGO continu
onder druk, terwijl zij inhoudelijk achter deze vorm van bekostiging staan. De
IGO’s zijn voorlopers en hebben meer zicht nodig op het oplossen van de
ervaren uitvoeringsvraagstukken. Ook zorgverzekeraars ervaren aan hun
kant uitvoeringsvraagstukken rondom dit experiment.
Afgelopen jaren is er hard gewerkt door betrokken partijen en zijn veel
uitvoeringsvraagstukken reeds geadresseerd. Met het spoorboekje worden
de resterende, veelal complexe uitvoeringsvraagstukken samenhangend
met het experiment in kaart gebracht. Daarbij is ook aandacht voor de
oplossingsrichtingen en bijbehorende tijdlijn.

In samenwerking met betrokken partijen is een spoorboekje
met uitvoeringsvraagstukken en oplossingsrichtingen tot stand
gekomen
Het ministerie van VWS heeft KPMG gevraagd om samen met de IGO’s,
NZa, RIVM, ZN, zorgverzekeraars en de taskforce Integrale bekostiging (IB)
bij het College Perinatale Zorg (CPZ) te komen tot een ‘spoorboekje’ waarin
de meest prominente uitvoeringsvraagstukken specifiek voor integrale
bekostiging een plek krijgen. Daarnaast bevat het spoorboekje een concrete
uitwerking van oplossingsrichtingen, inclusief onder andere acties, tijdslijnen
en actiehouders.
Dit spoorboekje richt zich op knelpunten die de IGO’s ervaren bij de integrale
bekostiging van geboortezorg en de wijze waarop deze opgelost kunnen
worden. Hierbij is aandacht voor de bredere context van de ontwikkelingen
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

in de geboortezorg. Buiten scope zijn de knelpunten met bijbehorende
zorginhoudelijke acties die over de integrale geboortezorg gaan.

Alle initiatieven werken naar hetzelfde doel: kwaliteit van
geboortezorg verhogen
Het doel van integrale geboortezorg is het verhogen van de kwaliteit en
veiligheid van de geboortezorg en het verlagen van morbiditeit en mortaliteit.
Dat is waar alle partijen zich voor inzetten. Deze zorginhoudelijke
doelstelling vormt daarmee ook het uitgangspunt bij het ontwikkelen van dit
spoorboekje.
Al meer dan twaalf jaar wordt er door alle betrokken partijen in het domein
van de geboortezorg hard gewerkt aan de inhoudelijke doelstellingen. Naast
dat in de afgelopen jaren partijen intensief hebben samengewerkt, zijn er
ook veel verschillende verkenningen, onderzoeken en experimenten
gedaan. Bij de totstandkoming van dit spoorboekje is nauw aangesloten bij
betrokken partijen, lopende initiatieven en overleggen en relevante
documentatie. De vele lopende initiatieven en discussies maken het
plaatsen van het spoorboekje in de juiste context extra belangrijk. Het
spoorboekje heeft als doel om de uitvoeringsvraagstukken waar de IGO’s in
de huidige situatie, in hun dagelijkse praktijk tegenaan lopen in kaart te
brengen en een stappenplan te definiëren om deze vraagstukken aan te
pakken. Het spoorboekje gaat daarmee expliciet niet in op het vraagstuk hoe
passende bekostiging van de geboortezorg er in de toekomst uitziet.

De aanpak bestond uit drie fasen
1. Voorbereiden: Opstarten van de opdracht, afstemmen definitieve
aanpak en (detail)planning;
2. Uitwerken en toetsen: Verschillende werksessies, opstellen
conceptversie en tussentijdse aanscherping;
3. Rapporteren: Komen tot een gedragen spoorboekje middels o.a.
landelijke consultatie.

4

1. Managementsamenvatting

Het spoorboekje richt zich met name op vraagstukken over
administratieve lasten en het verdelen achter de voordeur
Het spoorboekje focust op de meest prominente
uitvoeringsvraagstukken voor de IGO’s: administratieve lasten
en verdelen achter de voordeur

Het spoorboekje geeft geen verdere uitwerking van deze thema’s. Echter, de
uitvoeringsvraagstukken buiten scope verdienen in de toekomst wel
aandacht om op te pakken met partijen betrokken bij de geboortezorg.

Deze uitvoeringsvraagstukken zijn op basis van de uitkomsten van de eerste
fase (voorbereiden) van het onderzoek geselecteerd.
― Administratieve lasten: Eén van de randvoorwaarden voor het goed
functioneren van integrale bekostiging is een acceptabele hoeveelheid
aan administratieve lasten. Op dit moment ondervinden IGO’s en
zorgverzekeraars veel hinder van systemen die niet aansluiten bij hun
integrale manier van werken en bekostigen. De systemen zijn geënt op
het monodisciplinair werken en ondersteunen integrale samenwerking
maar in beperkte mate.
― Verdelen achter de voordeur: Een ander uitvoeringsvraagstuk waar
IGO’s tegenaanlopen is het herverdelen van de integraal ontvangen
middelen tussen de zorgaanbieders binnen de IGO, gebaseerd is op de
feitelijke zorgverlening na doorvoering van eventuele taakherschikkingen.
IGO’s hebben, doordat zij integraal bekostigd worden, de mogelijkheid
om naar eigen inzicht het geld her te verdelen richting de betrokken
zorgaanbieders. Ondanks dat de eerste stappen gezet zijn, ervaren de
zorgprofessionals nog niet volledig de prikkels van integrale bekostiging.
Ook binnen IGO’s wordt nog veel gesteund op de historisch bekende
monodisciplinaire verdeelwijze.

Gegevensuitwisseling en datagebruik vormen de rode draad
door de oplossingsrichtingen

Verschillende uitvoeringsvraagstukken vallen buiten scope van
dit spoorboekje
Om te komen tot het spoorboekje zijn naast de reeds beschreven
vraagstukken ook andere uitvoeringsvraagstukken geïdentificeerd in het
traject.
― Juridische entiteit en fiscaliteit;
― Contractering van IGO’s door zorgverzekeraars;
― Ongecontracteerde zorg binnen de beleidsregel;
― Landelijke vertegenwoordiging van de IGO’s.
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

In de uitvoeringsvraagstukken en daarvoor bedachte mitigerende acties
speelt de verzameling en het gebruik van data een centrale rol. Integrale
samenwerking binnen IGO’s, maar ook binnen VSV’s zonder integrale
bekostiging, noodzaakt tot gegevensuitwisseling om ten alle tijden zicht te
hebben op het zorgpad van de zwangere vrouw. Ook is het zogeheten
secundaire datagebruik van belang voor kwaliteitsontwikkeling in de
geboortezorg. Inzicht in de kwaliteit van zorg en hoe deze door de zwangere
wordt ervaren biedt zorgprofessionals de mogelijkheid om te evalueren en
continu te verbeteren. Dit proces kan worden versterkt door stuurinformatie
en benchmarkgegevens waarmee zorgprofessionals van elkaar kunnen
leren. Ook kan het inbouwen van financiële prikkels die optimale uitkomsten
in de kwaliteit van zorg en patiëntervaring belonen bijdragen aan dit proces.
Om te komen tot een duurzame doorontwikkeling van het datalandschap in
de geboortezorg is het van belang dat betrokken (landelijke) partijen een
gedeeld beeld hebben van de gewenste toekomstsituatie en de weg
daarnaartoe. Een belangrijke stap hierbij is het opstellen van een
gezamenlijke ontwikkelagenda. In de verschillende uitvoeringsvraagstukken
komt het verzamelen en gebruik van data regelmatig terug.

Niet alle acties hangen direct samen met integrale bekostiging
Sommige van de geformuleerde acties zijn voorwaardelijk op het
toekomstperspectief dat al dan niet aan de IGO’s in de huidige vorm
geboden wordt. Ook zijn er acties die sector breed, onafhankelijk van de
ontwikkelingen rondom de toekomstige bekostiging van de geboortezorg
ingezet zijn of moeten worden. Deze acties zijn weergegeven met een rode
omlijning.
5

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Administratieve lasten - Overlappende prestaties
(1/2)
Actiehouder

Betrokken partij

Ambitie: Contractering op basis van kwaliteit waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Impact nieuwe
beleidsregel op
overlappende prestatie
1

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

2

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: NZa heeft de impact van een reguliere beleidsregel op de overlappende prestaties reeds uitgewerkt, actie
is om betrokken partijen hier in mee te nemen. Het beleidsmatig vormgeven van het verrekenen van overlappende prestaties
wordt gezien als de meest opportune oplossingsrichting, dit wordt in de volgende acties verder uitgewerkt.

NZa
Inzicht IGO’s en
zorgverzekeraars in
casemix

Q2 2022

Q3 2021

Q4 2021

Technisch overleg
Q1 2022

Q2 2022

IGO’s

Zorgverzekeraars
Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: Om de overlappende prestaties te kunnen verreken via de contractering hebben zowel zorgverzekeraars
als IGO’s inzicht nodig in de geleverde zorg binnen de integrale prestatie (casemix).
Korte termijn: Binnenkort start een pilot met één IGO, waarbij gekeken wordt of de IGO en zorgverzekeraar een zelfde beeld
hebben bij de historische casemix. Bij een succesvolle pilot wordt ernaar gestreefd dat er voor alle IGO’s en betrokken
zorgverzekeraars in Q3 van 2022 inzichten in casemix zijn.
Lange termijn: Het streven is om synergie te vinden tussen registratie in het primaire proces en secundair gebruik van de data.
IGO’s

Zorgverzekeraars

CPZ

VSV’s

NZa

Softwareleveranciers

Heldere definitie van wat
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2021
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q3 2023
Q4 2023
Q4 2021
Q2 2022
een IGO is
Korte beschrijving: Deze actie gaat specifiek over de organisatievorm en minimaal betrokken partijen bij de IGO, dus wie bij
de integrale prestatie betrokken is, de IGO vormt en daarmee ook contractpartij is voor de verzekeraar. De te formuleren
definitie moet o.a. ingaan welke zorgprofessionals minimaal betrokken moeten zijn voordat er sprake is van een integrale
3
prestatie en wie de contractpartij voor verzekeraars is.
IGO’s

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Zorgverzekeraars

CPZ

6

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Administratieve lasten - Overlappende prestaties
(2/2)
Actiehouder

Betrokken partij

Ambitie: Contractering op basis van kwaliteit waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Heldere kaders voor IGO
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2021
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q3 2023
Q4 2023
Q4 2021
Q2 2022
rondom contractering
(inclusief tariefbepaling
Korte beschrijving: In de kaders is o.a. aandacht benodigd voor de uitkomsten van acties 2 en 3. Ook is het van belang dat
en uitvoeringsvariant)
de contractpartijen hetzelfde beeld hebben van de tariefcomponenten, zowel voor wat betreft de directe patiëntenzorg als de
indirecte kosten, zoals ICT, overhead, et cetera. Aan de hand van deze kaders, met in achtneming van de regionale context,
4
kunnen contractpartijen het gesprek aangaan over passende tarieven.
IGO’s

Zorgverzekeraars

CPZ

Evalueren en
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q3 2023
Q4 2023
Q4 2021
Q2 2022
doorontwikkelen van de Q3 2021
in de beleidsregel
Korte beschrijving: Voor het experiment heeft de NZa een 9-tal prestaties functioneel omschreven. Afgesproken is om initieel
beschreven prestaties
met deze negen prestaties te blijven werken, tenzij er vanuit veldpartijen de behoefte is om deze prestaties samen te voegen.
In dat geval kan er - o.a. met behulp van de verkregen inzichten in de casemix en ervaringen vanuit IGO’s en zorgverzekeraars
5
- met veldpartijen geëvalueerd en doorontwikkeld te worden. Centrale vraag hierbij is welke zorg, waarbij de Zorgstandaard
Integrale Geboortezorg (ZIG) het uitganspunt vormt, dient te zijn geleverd om in een integrale prestatie te mogen declareren
(en hoe de zorg wordt geleverd).
IGO’s

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

NZa

Zorgverzekeraars

CPZ

7

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Administratieve lasten - Selectie van IGO en niet IGO
zwangeren
Actiehouder

Betrokken partij

Ambitie: Softwaresystemen die integraal werken en declareren faciliteren
Faciliteren IGO’s op korte
Q3 2021
termijn

1

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: Op korte termijn kan worden gekeken wat qua ondersteuning mogelijk is om het administratieve werk te
verlichten. VWS en zorgverzekeraars kunnen hierbij kijken naar een tegemoetkoming van inzet van mensen en middelen.
Verder moet de urgentie van het vinden van een verdere oplossingsrichting worden bepaald via de prioriteringsagenda.
IGO’s

Softwareleveranciers

CPZ

VWS

Zorgverzekeraars
Automatiseren
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q3 2023
Q4 2023
Q4 2021
Q2 2022
handmatige selectie van Q3 2021
Korte beschrijving: De volgende acties zijn geïdentificeerd: 1) het inventariseren van de benodigde variabelen voor de
IGO en niet IGO huidige
selectie tussen IGO en niet IGO zwangeren, 2) een landelijke standaard voor het samenbrengen van deze variabelen en 3) het
definitie
technisch inbouwen van de standaard in de verschillende softwaresystemen.
2
IGO’s
Softwareleveranciers
Zorgverzekeraars
CPZ
Doorontwikkelen van
selectiecriteria o.b.v.
toekomstige definitie
integrale prestatie
3

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: Doorontwikkeling van de beleidsregel in combinatie met acties op de overige uitvraagstukken maken dat
een herijking van de selectiecriteria voor IGO en niet IGO zwangeren op termijn opportuun is. Idealiter in de vorm van (een
netwerk van) systemen waarin op één plek alle zorgactiviteiten gezamenlijk kunnen worden geregistreerd en gedeclareerd
waardoor de selectie van IGO en niet IGO nauwelijks meer administratieve lasten met zich meebrengt.
IGO’s

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Softwareleveranciers

Zorgverzekeraars

CPZ

8

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Administratieve lasten - Berichtenverkeer
Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Softwaresystemen die integraal werken en declareren faciliteren
Quick win:
Proxy in gebruik nemen

1

Softwaresystemen die
integraal werken en
declareren faciliteren
2

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: Om de administratieve lasten van de IGO’s op de korte termijn te verlichten, is een proxy ontwikkeld die
het uitwisselen van berichten tussen (de deelnemers aan de) IGO’s en zorgverzekeraars vergemakkelijkt. Het betreft een
tijdelijke oplossing welke gereed is en op dit moment wordt getest door onder andere EPD-leveranciers en gebruikers.
Knelpunt is de bereidheid van softwareaanbieders om te investeren in deze oplossing.
Promeetec

EPD-leveranciers

Softwareleveranciers

VWS

IGO’s

CPZ

Q1 2022
Q1 2023
Q3 2021
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q3 2023
Q4 2023
Q4 2021
Q2 2022
Korte beschrijving: Voor zowel het primaire proces als het secundair gebruik van data is het wenselijk om te komen tot
softwaresystemen die het integraal werken en declareren optimaal faciliteren. Inzicht in het gehele zorgpad van de zwangere
vrouw bij de verschillende zorgprofessionals is een belangrijke stap in de gehele geboortezorg. Voor de IGO’s en
zorgverzekeraars is het van belang dat dit vervolgens automatisch resulteert in een correcte integrale declaratie. In nauwe
samenhang met de ontwikkelingen op de overige uitvoeringsvraagstukken is verdieping met betrokken partijen gewenst.
IGO’s

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

VSV’s

Softwareleveranciers

CPZ

9

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Verdelen achter de voordeur - verdeelmodel
Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Inzichten in passende, waardegedreven veerdeelmodellen voor de IGO’s en VSV’s
Handreiking
verdeelmodellen

1

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: De NZa werkt op dit moment in afstemming met de IGO’s en VSV’s aan een handreiking voor alternatieve
verdeling achter de voordeur. Deze handreiking ondersteunt IGO’s en VSV’s bij de regionale vormgeving van het voor hen
passende verdeelmodel.
NZa

IGO’s

CPZ

VSV’s

Doorontwikkelen van de
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2021
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q3 2023
Q4 2023
Q4 2021
Q2 2022
bestaande
verdeelmodellen
Korte beschrijving: De IGO’s en het CPZ werken aan het doorontwikkelen van de verdeling achter de voordeur. IGO’s zijn
hier mee bezig in de denktank met ondersteuning van de NZa. Het betreft een continu ontwikkelproces, na het zetten van de
eerste stappen wordt geëvalueerd en aangepast.
2
IGO’s

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

NZa

CPZ

10

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Verdelen achter de voordeur – data: inzicht in
uitkomstinformatie
Ambitie: Inzicht in de juiste stuurinformatie, met kwaliteit als uitgangspunt, met zo min mogelijk additionele administratieve lasten

Inzicht in eigen data
inzake uitkomsten en
kwaliteitsontwikkeling
1

Q3 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: Het opstellen van stuur- en managementinformatie is een belangrijke stap naar transparantie op het
gebied van kwaliteit en uitkomsten. Inzicht in kwaliteit van zorg stimuleert kwaliteitsverbetering van de zorg.
Korte termijn: Een eerste actie op korte termijn is het verkrijgen van handvatten om begin 2022 inzicht te hebben in de reeds
bestaande (kwaliteits-)registraties voor zowel IGO’s als VSV’s op het juiste niveau. Vanuit de reeds beschikbare informatie kan
ook bezien worden welke informatie ontbreekt en hoe deze ontsloten zou kunnen worden.
Lange termijn: Een vervolgactie met een langere tijdshorizon is het structureel verkrijgen van inzicht in de eigen uitkomst data
en het opheffen van de informatieasymmetrie tussen aanbieders enerzijds en verzekeraars/zwangeren anderzijds ten behoeve
van een waardegedreven contractering.

Opstellen van landelijke
Q3 2021
spiegelinformatie

2

Q4 2021

IGO’s

VSV’s

Perined

NZa

CPZ

Zorgverzekeraars

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Softwareleveranciers

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

Korte beschrijving: Het onderling vergelijken van zorgaanbieders en regio’s helpt zowel IGO’s als VSV’s om van elkaar te
leren en te blijven ontwikkelen. Hiervoor is het van belang om in het verlengde van de inzichten in de eigen data gezamenlijk te
komen tot juiste spiegelinformatie. Een mijlpaal rondom dit onderwerp is het evaluatierapport van het RIVM inzake de
kwaliteitseffecten van integrale samenwerking eind 2022. Een actie is om te kijken waar de analyses van het RIVM bruikbaar
zijn bij dit actiepunt.

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

IGO’s

NZa

CPZ

Perined

VSV’s

Zorgverzekeraars

11

1. Managementsamenvatting

Oplossingsrichting: Verdelen achter de voordeur – Implementatie
Ambitie: Succesvolle en gedragen implementatie van de nieuwe verdeelsystematiek (win-win)
Ingebruikname en
Q4 2021
doorontwikkelen van Q3 2021
nieuwe verdeelmodellen Korte beschrijving actie
1

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Q4 2023

De transitie naar nieuwe verdeelmodellen is een complex proces. Consensus bestaat dat een succesvolle implementatie kan
resulteren in een inhoudelijke win-win voor alle betrokken partijen. Om zover te komen is het van belang om binnen de IGO een
gezamenlijk proces vanuit onderling vertrouwen en met oog voor elkaars belangen te doorlopen. IGO's kunnen hierbij
voortbouwen op de reeds ingezette acties om te komen tot nieuwe verdeelmodellen waarbij het van belang is om voldoende
aandacht te besteden aan draagvlak en geleidelijkheid van de transitie.
IGO’s

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

CPZ

12

2. Inleiding

2. Inleiding

Spoorboekje integrale bekostiging geboortezorg
Achtergrond en aanleiding

onderzoek is te vinden in hoofdstuk 3.

In september 2020 heeft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) de Minister
voor Medische zorg geadviseerd de integrale bekostiging per 2022
onderdeel te laten uitmaken van de reguliere bekostiging van de
geboortezorg, naast monodisciplinaire bekostiging. In dit advies is ook een
aantal uitvoeringsvraagstukken benoemd waar de komende tijd aan gewerkt
moet worden en waar oplossingen voor gevonden moeten worden. Op 25
februari 2021 is een motie aangenomen waarmee de integrale bekostiging
per 2022 geen onderdeel kan worden van de reguliere bekostiging, wel
wordt het experiment met een jaar verlengd tot 2023.

Doel-/vraagstelling

Sinds 1 januari 2017 is het mogelijk voor de geboortezorg om gebruik te
maken van het experiment beleidsregel integrale bekostiging van de NZa1.
Deelname aan dit experiment is vrijwillig. Sinds de start van het experiment
zijn er in totaal negen integrale geboortezorg organisaties (IGO’s) gestart
met dit experiment en zijn gedurende het experiment tegen knelpunten, of
wel uitvoeringsvraagstukken, aangelopen omdat het
stelsel/systemen/partijen veelal monodisciplinair zijn ingericht. Zo leidt het
experiment tot administratieve lasten voor zowel IGO’s als hun deelnemers.2
Hierdoor staat draagvlak voor doorgaan met integrale bekostiging binnen
een IGO continu onder druk, terwijl zij inhoudelijk achter deze vorm van
bekostiging staan. De IGO’s zijn voorlopers en hebben meer zicht nodig op
het oplossen van de ervaren uitvoeringsvraagstukken. Ook
zorgverzekeraars ervaren aan hun kant uitvoeringsvraagstukken rondom dit
experiment. Afgelopen jaren is er hard gewerkt door betrokken partijen en
zijn veel uitvoeringsvraagstukken reeds geadresseerd. Dit heeft geresulteerd
in concrete oplossingen voor enkele vraagstukken. Ook is voor een aantal
vraagstukken reeds initiatieven gestart om tot een oplossing te komen. Met
het spoorboekje worden de resterende, veelal complexe
uitvoeringsvraagstukken samenhangend met het experiment in kaart
gebracht, daarbij is ook aandacht voor de oplossingsrichtingen en
bijbehorende tijdlijn. Meer informatie over de achtergrond en context van dit

Resultaat

Het ministerie van VWS heeft KPMG gevraagd om samen met de IGO’s,
NZa, RIVM, ZN, zorgverzekeraars en de taskforce Integrale bekostiging (IB)
bij het College Perinatale Zorg (CPZ) te komen tot een ‘spoorboekje’ waarin
de meest prominente uitvoeringsvraagstukken specifiek voor de huidige
vorm van integrale bekostiging een plek krijgen. Daarnaast bevat het
spoorboekje een concrete uitwerking van oplossingsrichtingen, inclusief
onder andere acties, tijdslijnen en actiehouders.
Het resultaat ligt voor u en is een ‘spoorboekje’ ten behoeve van de IGO’s
en landelijke partijen werkzaam in de geboortezorg. Dit spoorboekje is
opgesteld op basis van het NZa-advies3 en de RIVM-monitor4 en is
opgesteld in samenwerking met betrokken partijen. Mede met behulp van
inhoudelijke betrokkenheid van het CPZ is dit spoorboekje tot stand
gekomen.

Scope
Dit spoorboekje richt zich op knelpunten die de IGO’s ervaren bij integrale
bekostiging van geboortezorg en de wijze waarop deze opgelost kunnen
worden. Hierbij is aandacht voor de bredere context van de ontwikkelingen
in de geboortezorg. De opdrachtformulering van VWS plaatst de knelpunten
met bijbehorende zorginhoudelijke acties over de integrale geboortezorg
buiten scope.

Leeswijzer
In dit document wordt eerst de context waarin dit spoorboekje is opgesteld,
toegelicht in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 bevat de gebruikte aanpak.
Vervolgens worden in hoofdstuk 5 de uitvoeringsvraagstukken beschreven.
In hoofdstuk 6 komen de oplossingsrichtingen aan bod.

1. Bron: Integrale geboortezorg - BR/REG-18150 (NZa, 2017). 2. Door het invoeren van de integrale bekostiging wordt het communiceren met de zorgverzekeraar gedaan door de IGO
en worden de deelnemers van de IGO’s vergoed door de IGO’s zelf. Dit zorgt voor administratieve lasten omdat de systemen hier niet op zijn ingericht. 3. Bron: Advies toekomst
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.
bekostiging integrale geboortezorg, NZa (2020). 4. Bron: Integrale bekostiging van de geboortezorg: ervaringen na drie jaar en de eerste zichtbare effecten, RIVM (2020)

14

3. Context van het
spoorboekje

3. Context van het spoorboekje

Alle initiatieven werken naar hetzelfde doel: kwaliteit van geboortezorg
verhogen
Integrale geboortezorg moet de kwaliteit en veiligheid van
geboortezorg verhogen
Het doel van integrale geboortezorg is het verhogen van de kwaliteit en
veiligheid van de geboortezorg en het verlagen van morbiditeit en mortaliteit.
Dat is waar alle partijen zich voor inzetten. Bij integrale geboortezorg staat
de zorgvraag van de zwangere1 centraal, waarbij door een constante
interprofessionele evaluatie van de uitkomsten én de cliëntervaringen de
zorg kwalitatief beter, effectiever en doelmatiger kan worden. Door in de
gehele zorgketen uit te gaan van de zorgvraag c.q. het perspectief van de
zwangere en deze te koppelen aan de beschikbare evidence-based kennis
wordt versnippering voorkomen en kan continue, gecoördineerde en
kwalitatief goede zorg geleverd worden.2 Om dit te realiseren liepen en
lopen er verschillende initiatieven in het veld. In de experimentele
‘Beleidsregel integrale geboortezorg’ (BR/REG-18150) wordt gekeken of
samenwerking en taakherschikking (juiste zorg op de juiste plek) binnen de
geboortezorg via de bekostiging wordt gestimuleerd.3 Deze zorginhoudelijke
doelstelling vormt daarmee ook het uitgangspunt bij het ontwikkelen van dit
spoorboekje.

Dit spoorboekje wordt opgesteld met nauwe betrokkenheid van
verschillende partijen
Al meer dan twaalf jaar wordt er door alle betrokken partijen in het domein
van de geboortezorg hard gewerkt aan de inhoudelijke doelstellingen. Sinds
in 2009 de Stuurgroep Zwangerschap en Geboorte het rapport “Een goed
begin; veilige zorg rond zwangerschap en geboorte” uitbracht, is er veel
gebeurd op het gebied van kwaliteit en samenwerking, zoals de oprichting
van het CPZ, de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg2, diverse
succesvolle of veelbelovende lokale initiatieven4 en sinds 2017 de
Beleidsregel waardoor zorgaanbieders en zorgverzekeraars op een integrale
manier financiële afspraken maken over de geboortezorg.3 De verschillende
betrokken partijen hebben hierbij een belangrijke rol gespeeld.

Het goed betrekken van deze stakeholders is daarmee een belangrijke
succesfactor om te komen tot een gedragen en afgestemd spoorboekje,
aangezien het uitvoeringsvraagstukken betreft die de IGO’s ervaren en
waarbij de (landelijke) partijen werkzaam in de geboortezorg een rol spelen
bij het oplossen daarvan. Dit spoorboekje is dan ook in co-creatie met IGO’s,
NZa, RIVM, ZN, zorgverzekeraars tot stand gekomen. Hierbij vindt de
concrete uitwerking met de direct betrokken partijen bij de
uitvoeringsvraagstukken en worden de bredere landelijke partijen betrokken
in de consultatie (zie hoofdstuk 4).

Voor het spoorboekje is afstemming gezocht met verschillende
initiatieven
Naast dat in de afgelopen jaren partijen intensief hebben samengewerkt, zijn
er ook veel verschillende verkenningen, onderzoeken en experimenten
gedaan. Bij de totstandkoming van dit spoorboekje zijn dan ook meerdere
recente documenten geraadpleegd (zie bijlage I). Ook was de intentie om
aan te sluiten bij andere lopende initiatieven. Zo is aansluiting gezocht bij
overleggen als het IGO bestuurdersoverleg om ieders perspectieven te
kunnen includeren in dit spoorboekje. Ook was het streven om aansluiting te
vinden met het Common Eye traject over de stip op de horizon met
betrekking tot passende bekostiging van de integrale geboortezorg. Echter,
vanwege gewijzigde tijdslijnen was het niet mogelijk om dit traject mee te
nemen in dit spoorboekje. Het is dan ook van belang om de lopende
trajecten de komende periode samen te brengen.

1. Hier kan ook moeder en kind of patiënt worden gelezen. 2. Aansluitend bij de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg. 3. Integrale geboortezorg - BR/REG-18150, NZa. 4. Beter
Weten:
Een Beter Begin, RIVM (2020).
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

16

3. Context van het spoorboekje

Het veld is in beweging, belangrijk om het spoorboekje in de juiste
context te lezen
Spoorboekje in de juiste context
De vele lopende initiatieven en discussies maken het plaatsen van het
spoorboekje in de juiste context extra belangrijk. Het spoorboekje heeft als
doel om de uitvoeringsvraagstukken waar de IGO’s in de huidige situatie, in
hun dagelijkse praktijk tegenaan lopen in kaart te brengen en een
stappenplan te definiëren om deze vraagstukken aan te pakken. Het
spoorboekje gaat daarmee expliciet niet in op het vraagstuk hoe passende
bekostiging van de geboortezorg er in de toekomst uitziet. Wel is het voor
commitment van betrokken partijen op enkele vervolgstappen en
bijbehorende tijdlijn van belang dat er perspectief is op de toekomstige
relevantie. In het spoorboekje is dit uitgewerkt in verschillende scenario’s.
Het spoorboekje neemt hiermee nadrukkelijk geen voorschot op
besluitvorming vanuit andere lopende trajecten en beleidskeuzes.

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

17

4. Aanpak

4. Aanpak

In de figuur rechts zijn de verschillende fases met gerelateerde doelen en
activiteiten gedurende dit onderzoek visueel weergegeven. Alle activiteiten
zijn erop gericht om zoveel mogelijk verschillende perspectieven te
includeren om te komen tot een gedragen spoorboekje.

Per fase zijn verschillende activiteiten uitgevoerd

Fase

Dit hoofdstuk licht de gebruikte aanpak toe

Voorbereiden

Doel

Uitwerking spoorboekje op basis van drie fases met diverse
activiteiten
Opstarten van de
opdracht, afstemmen
definitieve aanpak en
(detail)planning

Dit is een kwalitatieve aanpak waar bij elke fase verschillende partijen zijn
betrokken. In dit hoofdstuk worden de activiteiten per fase toegelicht.
Om te komen tot een gedegen en afgestemde aanpak, hebben
verschillende activiteiten plaatsgevonden.
— Digitaal startgesprek met opdrachtgever: afstemming inhoudelijke en
praktische aanpak onderzoek (o.a. documentatie en te spreken partijen);
— Uitvoeren deskresearch: In bijlage 1 vindt u een overzicht van de
documenten die zijn geïncludeerd bij de deskresearch;
— Voorbereidende gesprekken met vijf betrokken partijen: Om beschikbare
kennis bij de verschillende partijen optimaal te benutten is aanvullend op
het deskresearch informatie, inzichten en behoeften opgehaald bij het
CPZ, RIVM, NZa, zorgverzekeraars en een afvaardiging van de IGO’s.
2. Uitwerken en toetsen
Op basis van de informatie uit fase 1 zijn verschillende werksessies ingericht
om informatie op te halen over onder andere oplossingsrichtingen van
verschillende uitvoeringsvraagstukken. In deze fase zijn de volgende
activiteiten uitgevoerd:
― Inhoudelijk voorbereiden werksessies;
— Drie werksessies met betrokken partijen om input op te halen.
— Tussentijdse toetsing en aanscherping .

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Resultaat

1. Voorbereiden

— Afgestemd definitief
plan van aanpak en
planning
— Uitgewerkte aanpak
ontwikkeling
spoorboekje

Uitwerken en
toetsen
Uitwerken en toetsen
van het spoorboekje met
en door gebruikers

— Concept uitwerking
spoorboekje
— Inzicht in het
draagvlak voor het
concept spoorboekje

Rapporteren

Vastleggen van
resultaten in een
spoorboekje

— Concept
spoorboekje

— Gedragen en
afgestemd
spoorboekje
— Presentatie
spoorboekje

3. Rapporteren
De bevindingen uit fase 2 zijn vastgelegd in dit spoorboekje. Dit spoorboekje
is opgesteld middels de volgende activiteiten:
― Opstellen concept spoorboekje;
― Mogelijkheid voor betrokken partijen om te reageren op het concept;
― Vierde werksessie ter aanscherping van het concept spoorboekje;
― Consultatie landelijke geboortezorg partijen;
― Aanpassen en finaliseren definitieve spoorboekje;
― Presentatie definitieve spoorboekje aan landelijke partijen.
Aanvullend vond in alle drie de fases afstemming met de opdrachtgever en
andere betrokkenen (zie pagina 45) plaats.

19

5. Uitvoeringsvraagstukken

5. Uitvoeringsvraagstukken

Het spoorboekje richt zich met name op het vraagstuk van de
administratieve lasten en het verdelen achter de voordeur
Het spoorboekje focust op de meest prominente uitvoeringsvraagstukken
waar IGO’s zich in de dagelijkse praktijk mee geconfronteerd zien:
administratieve lasten en verdelen achter de voordeur. Deze
uitvoeringsvraagstukken zijn op basis van de uitkomsten van de eerste fase
van het onderzoek geselecteerd. Hieronder worden deze
uitvoeringsvraagstukken kort toegelicht. Vervolgens wordt in hoofdstuk 6
verder ingegaan op oplossingsrichtingen voor deze uitvoeringsvraagstukken.

Administratieve lasten
Eén van de randvoorwaarden voor het goed functioneren van integrale
bekostiging is een acceptabele hoeveelheid aan administratieve lasten. Op
dit moment ondervinden IGO’s en zorgverzekeraars veel hinder van
systemen die niet aansluiten bij hun integrale manier van werken en
bekostigen. In het geboortezorglandschap zijn verschillende
softwareleveranciers actief, welke veelal niet op elkaar zijn aangesloten. De
systemen zijn geënt op het monodisciplinair werken en ondersteunen
integrale samenwerking maar in beperkte mate. Binnen het thema
administratieve lasten is een drietal subcategorieën te onderscheiden:
— Overlappende prestaties (bundelbrekers): In de huidige situatie is een
veelvoorkomend knelpunt dat de integrale prestatie die de IGO declareert
‘breekt’ doordat de zwangere zorg heeft ontvangen van een
zorgaanbieder die niet deelneemt aan de IGO. Zorgverzekeraars betalen
op dit moment óf de afzonderlijke monodisciplinaire declaraties aan de
betrokken zorgaanbieders óf de integrale prestatie aan de IGO. In het
geval dat hier overlap tussen ontstaat breekt de integrale prestatie en valt
men terug op monodisciplinaire bekostiging. De controles hierop en het
correct verwerken van overlappende prestaties zelf brengt aanzienlijke
administratieve lasten met zich mee voor de IGO’s.

waarvoor een integrale prestatie in rekening gebracht kan worden- en
zwangeren die ook zorg buiten de IGO consumeren -waarvoor een
monodisciplinaire prestatie verzonden dient te worden. Momenteel is dit
onderscheid niet geautomatiseerd te maken. Dit resulteert in (veel)
handmatig werk voor de IGO’s en haar deelnemers.
— Berichtenverkeer: In de monodisciplinaire situatie is het mogelijk om op
een eenvoudige, geautomatiseerde manier declaraties in te dienen en
eventuele retourberichten terug te ontvangen. Voor integrale prestaties is
dit echter nog niet overal ingericht. Hetgeen resulteert in additioneel
administratief werk voor de IGO’s. De verrichtingen van de individuele
zorgprofessionals moeten gebundeld worden. Met name bij afgekeurde
declaraties wordt het handmatig verwerken van de retourinformatie als
administratieve last ervaren.

Verdelen achter de voordeur
Een ander uitvoeringsvraagstuk waar IGO’s tegenaanlopen is het
herverdelen van de integraal ontvangen middelen tussen de zorgaanbieders
binnen de IGO, gebaseerd is op de feitelijke zorgverlening na doorvoering
van eventuele taakherschikkingen. IGO’s hebben, doordat zij integraal
bekostigd worden, de mogelijkheid om naar eigen inzicht het geld her te
verdelen richting de betrokken zorgaanbieders. Veel IGO’s hebben op dit
punt inmiddels de eerste stappen gezet. Uitgangspunt is juiste zorg voor de
zwangere vrouw, kwaliteit is leidend en geld is volgend. Op dit moment uit
dit zich in verschillende verdeelmodellen, waarbij nog veel gesteund wordt
op monodisciplinaire registratie.

— Selecteren van IGO en niet IGO: In het verlengde van de bundelbrekers
is het voor IGO’s op dit moment erg arbeidsintensief om het onderscheid
te maken tussen zwangeren die alle zorg binnen de IGO afnemen -

1.
Bron:
Integrale
van
de geboortezorg: ervaringen na drie jaar en de eerste zichtbare effecten, RIVM (2020)
© 2021
KPMG
Advisory bekostiging
N.V. Alle rechten
voorbehouden.

21

5. Uitvoeringsvraagstukken

Verschil ende uitvoeringsvraagstukken vallen buiten scope van dit
spoorboekje
Ondanks dat de eerste stappen gezet zijn, ervaren de zorgprofessionals nog
niet volledig de prikkels van integrale bekostiging1. Ook binnen IGO’s wordt
nog veel gesteund op de historisch bekende monodisciplinaire verdeelwijze.
De wens om over te stappen op een meer kwaliteit gedreven
verdeelsystematiek is alom aanwezig, echter schort het aan de monitoring
en de benodigde inzichten om vervolgstappen te zetten. Een bijkomende
gevoeligheid is dat de gelden die de IGO ontvangt niet toenemen. Het
herijken van de verdeelsystematiek heeft daarmee ook impact op het
inkomen van betrokkenen.

Uitvoeringsvraagstukken buiten scope
Om te komen tot het spoorboekje zijn naast de reeds beschreven
vraagstukken ook andere uitvoeringsvraagstukken geïdentificeerd in het
traject. Voor de volledigheid worden deze hier benoemd, echter geeft het
spoorboekje geen verdere uitwerking van deze thema’s:
— Juridische entiteit en fiscaliteit – Betreft de juridische en fiscale kant
van de samenwerking binnen de IGO’s. Rondom de juridische entiteit
speelt o.a. het vraagstuk van de medische aansprakelijkheid van en
binnen de IGO. Daarnaast zijn er enkele fiscale vraagstukken zoals
behoud zelfstandig ondernemerschap verloskundigen en
kraamverzorgenden en het behoud van zelfstandig declaratierecht. Het
CPZ heeft informatie over aansprakelijkheid in de VSV toolkit opgenomen
en recent haar handreiking fiscaliteit over dit thema aangepast.1 Rondom
deze vraagstukken is verheldering en verduidelijking nodig middels
afstemming tussen onder andere zorgverzekeraars en IGO’s.

— Ongecontracteerde zorg binnen de beleidsregel – Als het experiment
een reguliere beleidsregel wordt, vervalt daarmee de contracteerplicht.
Dit opent de deur voor ongecontracteerde zorg. Op dit moment is het nog
onduidelijk wat daarvan de implicaties zouden zijn en wie in dat geval
zorg mag declareren. Voor onder andere zorgverzekeraars is het
belangrijk om zicht te krijgen op de consequenties van ongecontracteerde
zorg. Dit vraagstuk staat in verband met het bundelbrekersvraagstuk,
maar is niet als apart thema verdiept.
— Landelijke vertegenwoordiging van de IGO’s – Momenteel is er geen
groep die de verschillende IGO’s vertegenwoordigt. Nu doen de IGO’s
dat zelf, maar dat is een flinke tijdsinvestering die ten koste gaat van de
besteedbare tijd aan doorontwikkeling binnen de IGO’s.
De uitvoeringsvraagstukken rondom administratieve lasten en verdelen
achter de voordeur zijn, op basis van de activiteiten in de eerste fase en in
overleg met de opdrachtgever, geselecteerd als meest urgent en belangrijk.
Deze thema’s worden daarom verder uitgewerkt in het volgende hoofdstuk.
Echter, de uitvoeringsvraagstukken buiten scope kunnen niet altijd los
worden gezien van de uitgewerkte vraagstukken. Ook de vraagstukken
buiten scope verdienen in de toekomst aandacht om op te pakken met
partijen betrokken bij de geboortezorg.

— Contractering van IGO’s door zorgverzekeraars – Dit
uitvoeringsvraagstuk betreft de wens van IGO’s dat zorgverzekeraars
congruent contracteren. Congruente contractuele afspraken met
gelijkgerichte financiële incentives maken dat de zorg inhoudelijk en qua
bedrijfsvoering optimaal ingericht kan worden onafhankelijk van de
contracterende zorgverzekeraar.

1.
Bron:
Handreiking
(2020).
© 2021
KPMG
Advisory N.V.fiscaliteit,
Alle rechten CPZ
voorbehouden.

22

6.
Oplossingsrichtingen

6. Oplossingsrichtingen

In dit hoofdstuk zijn verschil ende oplossingsrichtingen uitgewerkt
De verschillende oplossingsrichtingen sluiten aan bij de
geïdentificeerde uitvoeringsvraagstukken
De oplossingsrichtingen sluiten aan op de eerder geïdentificeerde
uitvoeringsvraagstukken, zoals beschreven in hoofdstuk 5. Na het
identificeren en selecteren van de uitvoeringsvraagstukken, zijn mogelijke
oplossingsrichtingen opgehaald in de drie eerste werksessies. Deze
oplossingsrichtingen worden gepresenteerd in dit hoofdstuk.

Elke oplossingsrichting wordt beschreven met een vaste
opbouw
Dit hoofdstuk bestaat uit twee delen: 1) administratieve lasten, en 2)
verdelen achter de voordeur. Deze thema’s worden eerst op grote lijnen
toegelicht. Hierop volgt, waar passend, een opsplitsing van het thema in
verschillende oplossingsrichtingen. Vervolgens is per oplossingsrichting een
ambitie geformuleerd waar op lange termijn naar gestreefd kan worden. Dit
biedt betrokken partijen een helder doel om naar toe te werken en acties aan
te verbinden. Ten slotte wordt de oplossingsrichting gesplitst in verschillende
concrete acties en acties voor de lange termijn. Deze acties worden kort
beschreven, samen met de randvoorwaarden. Ook is er een tijdslijn
zichtbaar voor het uitvoeren van de actie en zijn de actiehouders en overige
betrokken partijen weergeven.

de ambitie. Gekozen is voor een tijdlijn tot en met 2023. Deze horizon is
gekozen omdat (een deel van) de oplossingsrichtingen gereed moet zijn
voordat de beleidsregel eventueel regulier gemaakt wordt. Dit kan op zijn
vroegst in 2023 gebeuren.

Niet alle acties hangen direct samen met integrale bekostiging
Sommige van de geformuleerde acties zijn voorwaardelijk op het
toekomstperspectief dat al dan niet aan de IGO’s in de huidige vorm
geboden wordt. Betrokken partijen zijn welwillend om te investeren in deze
acties, voorwaardelijk op de continuering van de beleidsregel. De
besluitvorming hieromtrent zal voor deze acties dan ook – afhankelijk van de
uitkomst – al dan niet het startpunt kunnen vormen voor de acties. Waar dit
het geval is, is dit als randvoorwaarde aangegeven.
Ook zijn er acties die sector breed, onafhankelijk van de ontwikkelingen
rondom de toekomstige bekostiging van de geboortezorg ingezet zijn of
moeten worden. Deze acties zijn weergegeven met een rode omlijning. Dit
houdt in dat het een bredere actie betreft die ongeacht de (integrale)
bekostiging opgepakt kan worden. Veelal zijn dit acties die toezien op
gegevensuitwisseling en het gebruik van data, verderop in dit hoofdstuk
wordt hier nader op ingegaan.

Op de volgende pagina is een overzicht van alle
oplossingsrichtingen met bijbehorende acties weergegeven
De vier oplossingsrichtingen zijn, inclusief acties, terug te vinden in het
figuur op de volgende pagina. Hierbij wordt in grote lijnen het tijdpad en de
volgordelijkheid van de acties inzichtelijk. Echter, veel acties gebeuren
gelijktijdig, in samenhang of worden beïnvloed door andere
afhankelijkheden. Daarom is een exacte volgordelijkheid of planning vooraf
niet met zekerheid te geven. Wel geeft het figuur een eerste indruk. De
acties tezamen leiden van de huidige situatie naar een toekomstige situatie,

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

24

6. Oplossingsrichtingen

Voor elke oplossingsrichting zijn verschil ende acties geformuleerd
2022

Impact nieuwe beleidsregel
op overlappende prestatie

Inzicht IGO’s en
zorgverzekeraars in
casemix

2023
Heldere definitie van
wat een IGO is

Heldere kaders voor IGO rondom
contractering (inclusief tariefbepaling
en uitvoeringsvariant)

Evalueren en
doorontwikkelen van de
in de beleidsregel
beschreven prestaties

Ambitie

Doorontwikkelen van
selectiecriteria o.b.v. toekomstige
definitie integrale prestatie

Implementatie

2021

Automatiseren handmatige
selectie van IGO en niet IGO
huidige definitie
Softwaresystemen die integraal
werken en declareren faciliteren

Quick win:
Proxy in gebruik nemen

Current state

Huidige situatie

Verdeelmodel

Data

Faciliteren IGO’s op de korte
termijn

Ingebruikname en
doorontwikkelen
van nieuwe
verdeelmodellen

Inzicht in eigen data
inzake uitkomsten en
kwaliteitsontwikkeling
Opstellen van landelijke
benchmarkinformatie

Doorontwikkelen van
de bestaande
verdeelmodellen
Handreiking
verdeelmodellen

Verdelen achter de voordeur

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

25

6. Oplossingsrichtingen

Gegevensuitwisseling en datagebruik vormen de rode draad door de
oplossingsrichtingen
In de uitvoeringsvraagstukken en daarvoor bedachte mitigerende acties
speelt de verzameling en het gebruik van data een centrale rol. Integrale
samenwerking binnen IGO’s, maar ook binnen VSV’s zonder integrale
bekostiging, noodzaakt tot gegevensuitwisseling om ten alle tijden zicht te
hebben op het zorgpad van de zwangere vrouw. Ook is het zogeheten
secundaire datagebruik van belang voor kwaliteitsontwikkeling in de
geboortezorg. Secundair datagebruik ziet toe op het hergebruiken van data
zoals vastgelegd in het primaire proces bijvoorbeeld ten behoeve van de
monitoring en sturing op het gebied van uitkomsten en kwaliteit, ook kan
deze data behulpzaam zijn in (de automatisering van) administratieve
processen. Inzicht in de kwaliteit van zorg en hoe deze door de zwangere
wordt ervaren biedt zorgprofessionals de mogelijkheid om te evalueren en
continu te verbeteren. Dit proces kan worden versterkt door stuurinformatie
en benchmarkgegevens waarmee zorgprofessionals van elkaar kunnen
leren. Ook kan het inbouwen van financiële prikkels die optimale uitkomsten
in de kwaliteit van zorg en patiëntervaring belonen bijdragen aan dit proces.

Gezamenlijke ontwikkelagenda en prioritering
Om te komen tot een duurzame doorontwikkeling van het datalandschap in
de geboortezorg is het van belang dat betrokken (landelijke) partijen een
gedeeld beeld hebben van de gewenste toekomstsituatie en de weg
daarnaartoe. Voor wat betreft de gegevensuitwisseling in de geboortezorg is
het Programma Realisatie Digitaal Informatie Delen Geboortezorg
Nederland onder leiding van Babyconnect opgericht met als doel om te
komen tot optimale informatie-uitwisseling tussen zorgverleners en de
zwangere, en tussen zorgverleners onderling. Vanuit dit programma is een
afsprakenstelsel opgesteld met een roadmap aan activiteiten voor de
komende jaren.1
Voor wat betreft het secundair gebruik van data is door partijen nog geen
gezamenlijke ontwikkelagenda opgesteld. Wel zijn acties ingezet om ook
hier werk van te maken. Dit wordt gezien als een belangrijke stap in het
verkrijgen van de gewenste data-inzichten en het secundair gebruik.
1.
Zie KPMG
Roadmap
– N.V.
Babyconnect.
© 2021
Advisory
Alle rechten voorbehouden.

Op dit moment worden data-vragen door verschillende aanbieders separaat
en veelal ad-hoc bij softwareleveranciers neergelegd, wat geregeld
resulteert in teleurstelling. Softwareleveranciers maken hun afwegingen in
zorgbrede context en zijn daarmee minder snel genegen om te investeren in
de wensen van een enkele of een beperkt aantal zorgaanbieders.

Spanningsveld in de tijdlijn
Ondanks de vele acties die zijn ingezet om te komen tot een duurzaam data
landschap wringt de tijdlijn op sommige plekken voor het dagdagelijks
functioneren van de IGO’s. In al van de hiervoor beschreven
uitvoeringsvraagstukken komt het verzamelen en gebruik van data in meer
of mindere mate terug. Hierbij ontstaat de spagaat tussen een duurzame
doorontwikkeling op de lange(re) termijn en de benodigde korte termijn
acties voor het adequaat functioneren van de IGO’s. Dit spanningsveld
ontstaat mede doordat ingezette route voor dataverzameling en gebruik een
sector brede ontwikkeling betreft, niet voorbehouden aan de IGO’s en los
van de toekomstige bekostiging in de geboortezorg. Echter belemmert het
gehanteerde tempo de IGO’s bij het volledig benutten van hun potentieel en
het optimaal functioneren op het gebied van integrale samenwerking en
bekostiging.
In de werksessie die ten grondslag liggen aan dit spoorboekje is de balans
tussen de korte en lange termijn uitgebreid besproken. Enerzijds is er de
wens om landelijke, goed afgestemde ontwikkelingen in en door te zetten,
anderzijds is er – afhankelijk van besluitvorming over de toekomstige
bekostiging van de geboortezorg - de noodzaak om op korte termijn
uitvoeringsvraagstukken op te pakken of te versnellen. In het spoorboekje is
er daarom voor gekozen om voor deze onderwerpen de oplossingsrichting
op de korte en lange termijn apart inzichtelijk te maken. Aandachtspunt
hierbij zijn eventuele conflicten in beide oplossingsrichtingen, met name op
het gebied van prioritering en de bereidwilligheid van softwareleveranciers.
Centrale regie hierop is gewenst. Een oplossing hiervoor is als
randvoorwaarde benoemd met name bij de korte termijn oplossingen.
26

6.1 Administratieve
lasten

6.1 Administratieve lasten

Integraal werken vraagt om integraal functionerende systemen
In concrete stappen richting automatisering
In de dagelijkse praktijk zien de IGO’s zich geconfronteerd met aanzienlijke
additionele administratieve lasten ten opzichte van aanbieders die
monodisciplinair werken. Deze administratieve lasten komen grotendeels
voort uit het feit dat bestaande softwaresystemen zijn gebouwd voor het
ondersteunen van de monodisciplinaire situatie. Het integraal werken en
declareren wordt momenteel nog in onvoldoende mate ondersteund. Dit
resulteert in handmatige administratieve verrichtingen.

De geboortezorg is uniek op het gebied van integrale bekostiging, wat maakt
dat de benodigde ontwikkelingen op technisch gebied veel pionierswerk
betreft. Hierbij bestaat een continue spanning tussen de gewenste snelheid
waarmee het veld knelpunten in de administratieve afhandeling wil oplossen
en de mogelijkheden die bijvoorbeeld softwareaanbieders hebben qua inzet
van mensen en middelen. In het spoorboekje schetsen we een ambitieus
tijdspad beginnende bij (kleine) concrete stappen tot een uiteindelijke schets
voor wat betreft de lange termijn ambitie. De werkelijke snelheid waarmee
de ambitie bereikt kan worden hangt af van vele factoren, waarbij met name
de onduidelijkheid over de toekomstige bekostiging van de geboortezorg
voor sommige partijen verlammend werkt.

Aansluiten bij bestaande trajecten
Om de administratieve lasten van IGO’s te verminderen lopen al meerdere
trajecten met name op het gebied van het secundair datagebruik, onder
meer via Babyconnect. Het is daarom van belang om kritisch te kijken naar
de samenhang van deze trajecten. Ons advies om waar mogelijk de
synergie te zoeken bij lopende ontwikkelingen.

Prioritering en meenemen eindgebruikers
De ontwikkelingen in de geboortezorg volgen elkaar in rap tempo op daarbij
komt dat verschillende eindgebruikers verschillende wensen hebben bij de
inrichting van systemen. Zorgverleners werken dagelijks in het primaire
proces om zwangeren van de best mogelijke zorg te voorzien. Gedeeld

belang is dan ook om het primaire proces zo veel mogelijk administratief te
ontlasten om daarmee zoveel mogelijk tijd vrij te spelen voor de zwangere.
Om dit optimaal vorm te geven is co-creatie met de eindgebruikers
essentieel. De geboortezorg kent vele eindgebruikers: zwangeren,
zorgverleners, zorgorganisaties en data-analisten.
De hoeveelheid aan eindgebruikers, al met hun eigen wensen en eisen aan
de vastlegging en het gebruik van data maakt dat er veel gevraagd wordt
van de softwaresystemen. Het inventariseren en bundelen van de
verschillende verzoeken aan softwareleveranciers kan helpen bij het binnen
afzienbare tijd realiseren van gewenste veranderingen.1 Daarnaast zal men
in dialoog met en tussen de verschillende groepen eindgebruikers goed
moeten kijken naar de prioritering. Hiervoor moet eerst een landelijke visie
worden ontwikkeld op wat er nodig is en welke randvoorwaarden daar bij
horen. Dit spoorboekje gaat in op de uitvoeringsvraagstukken waar de IGO’s
tegenaanlopen, sommige van deze vraagstukken spelen breed in de
geboortezorg andere zijn specifiek voorbehouden aan de IGO’s. Bij de
totstandkoming van de tijdlijnen waar het aanpassingen aan
softwaresystemen betreft is geen rekening gehouden met eventuele
prioriteringsvraagstukken.2

Onderlinge afhankelijkheden
De experimentele beleidsregel integrale bekostiging van de geboortezorg is
begin dit jaar met een jaar verlengd, de besluitvorming over het regulier
maken van de integrale bekostiging is daarmee ook een jaar verschoven.
Vanuit de IGO’s is grote behoefte aan toekomstperspectief, de uitgestelde
besluitvorming maakt dan ook dat sommige uitvoeringsvraagstukken nog
niet opgepakt kunnen worden. Perspectief is cruciaal als het gaat om grote
investeringen of ingrijpende keuzes voor individuele partijen. Dit is in dit
spoorboekje als randvoorwaarde bij de acties opgenomen. Daarnaast zijn er
ook uitvoeringsvraagstukken waar men mee aan de slag kan en wil
ongeacht de uitkomst van het besluitvormingstraject inzake de toekomstige
bekostiging van de geboortezorg.

1. Dit is reeds belegd in de werkgroep innovatie en is in beheer van Babyconnect. 2. In september wordt een gezamenlijke bijeenkomst georganiseerd over leveranciersmanagement om
©
KPMG Advisory
Alle rechtenvraagstukken
voorbehouden. die er op softwareaanbieders af komt. Ook het thema prioritering staat dan op de agenda.
te2021
spreken
over deN.V.
structurele

28

6.1 Administratieve lasten

6.1a Overlappende prestaties (1/5)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Integrale contractering waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Impact nieuwe
beleidsregel op
overlappende prestatie
1

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
De bundelbrekers, zoals deze zich voordoen bij het experiment, zullen bij een eventuele reguliere
beleidsregel als zodanig verdwijnen. De NZa heeft aangegeven dat het verbod op overlappende
prestaties, zoals deze in het experiment van toepassing is, bij een reguliere beleidsregel komt te
vervallen. Bundelbrekers zijn daarmee verleden tijd, het uitvoeringsvraagstuk van de overlappende
prestaties verschuift hierdoor naar de contractering tussen IGO’s en zorgverzekeraars. De NZa heeft
de impact van een reguliere beleidsregel op de overlappende prestaties reeds uitgewerkt, actie is om
betrokken partijen hier in mee te nemen. De acties op de volgende pagina’s beschrijven hoe
betrokken partijen gezamenlijk kunnen komen tot een werkwijze die de problematiek van het
(aangepaste) verbod op overlappende prestaties mitigeert.

Q3 2023

Q4 2023

NZa
Technisch overleg1
Zorgverzekeraars
IGO’s

Randvoorwaarden
— Besluitvorming over de toekomstige bekostiging van de geboortezorg, mocht de beleidsregel
regulier worden is dit punt reeds inhoudelijk en juridisch door de NZa uitgewerkt;
— NZa betrekt partijen tijdig bij de doorontwikkelingen van de beleidsregel.

1.
Het Technisch Overleg is een periodiek beleidsoverleg tussen de NZa en landelijke stakeholders.
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

29

6.1 Administratieve lasten

6.1a Overlappende prestaties (2/5)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Integrale contractering waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Inzicht IGO’s en
zorgverzekeraars in
casemix
2

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
Om de overlappende prestaties te kunnen verreken via de contractering hebben zowel
zorgverzekeraars als IGO’s inzicht nodig in de geleverde zorg binnen de integrale prestatie (casemix).
Vanuit een gedeeld beeld over de geleverde zorg kan gesproken worden over de prijsstelling.
Korte termijn: Om tot een succesvolle contractering te komen moeten hier op korte termijn stappen in
gezet worden. Vanuit het bundelbrekersoverleg tussen IGO’s en zorgverzekeraars is men reeds
begonnen met de uitwerking van een methodiek. Binnenkort start een pilot met één IGO, waarbij
gekeken wordt of de IGO en zorgverzekeraar een zelfde beeld hebben bij de historische casemix. Bij
een succesvolle pilot wordt ernaar gestreefd dat er voor alle IGO’s en betrokken zorgverzekeraars in Q3
van 2022 inzichten in casemix zijn. Van daaruit kan de reguliere contractonderhandeling gevoerd
worden waarbij ook gesproken kan worden over de prijsstelling passend bij de regionale casemix.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
Zorgverzekeraars
NZa
Softwareleveranciers
CPZ
VSV’s

Lange termijn: Het technisch uit te werken hoe de zwangere vrouw en de geleverde zorg gedurende het
gehele zorgtraject - over de muren van de betrokken zorgaanbieders heen - gevolgd kan worden is een
belangrijke ontwikkeling om integrale samenwerking in netwerken te faciliteren. Waarbij het streven is
om synergie te vinden tussen registratie in het primaire proces en secundair gebruik van de data. Vanuit
Versnellingsprogramma Informatie-uitwisseling Patiënt en Professional (VIPP) Babyconnect zijn acties
ingezet om deze data uitwisseling mogelijk te maken.1 Nadere verkenning in samenspraak met het
VIPP Babyconnect programma is noodzakelijk.
Randvoorwaarden
— Ondersteuning van softwareleveranciers;
— Oplossing dient te voldoen aan relevante wet- en regelgeving, o.a. op het gebied van privacy en de
mededingingswet;
— Deze oplossingsrichting voor de lange termijn is onafhankelijk van eventuele aanpassingen in de
beleidsregel.
1. Voor het primaire process heeft VIPP Babyconnect hier reeds voorzieningen voor gerealiseerd. Deze actie is opgenomen in hun voorstel voor data delen & ICT geboortezorg. Zie hier meer
30
©
2021 KPMGover
Advisory
Alle rechten voorbehouden.
informatie
hetN.V.
netwerkmodel,
waarmee gegevens kunnen worden uitgewisseld.

6.1 Administratieve lasten

6.1a Overlappende prestaties (3/5)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Integrale contractering waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Heldere definitie van wat
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2021
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q4 2021
Q2 2022
een IGO is
Korte beschrijving actie
De NZa mag niet voorschrijven welke zorgprofessionals betrokken dienen te zijn bij het leveren van een
integrale geboortezorg prestatie, noch mag de NZa voorwaarden stellen aan de vorm waarin de
3
verschillende betrokken zorgprofessionals met elkaar samenwerken. Wel is er behoefte bij partijen om
een gedeeld beeld te krijgen van wat er verstaan wordt onder een IGO, welke zorgprofessionals dienen
minimaal betrokken te zijn bij de levering van de integrale zorgprestatie.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
Zorgverzekeraars
CPZ

Deze actie gaat specifiek over de organisatievorm en (minimaal) betrokken partijen bij de IGO met
integrale bekostiging, dus wie bij de levering van de integrale prestatie betrokken is en contractpartij is
voor de verzekeraar. Voor de bestaande IGO’s is hiermee ervaring opgedaan ten tijde van het
experiment integrale bekostiging, bij een eventuele reguliere beleidsregel zijn voor nieuwe IGO’s of
wijzigingen in de bestaande IGO’s (nog) geen heldere kaders geformuleerd. De te formuleren definitie
kan helderheid bieden over welke zorgprofessionals minimaal betrokken moeten zijn voordat er sprake
is van een integrale prestatie, wie de contractpartij voor verzekeraars is, of deze partij altijd alle 9
integrale zorgprestaties dient aan te bieden of dat hybride vormen (deel integrale prestaties, deels
monodisciplinair) ook mogelijk zijn.
De juridische kant van dit vraagstuk is zoals op pagina 22 benoemd niet nader uitgewerkt in dit
spoorboekje. Belangrijk aandachtspunt daarbij is het goed vastleggen hoe de medische
aansprakelijkheid binnen de IGO is geborgd, collectief via de IGO of via de individueel betrokken
zorgprofessionals. Advies is dan ook om in het verlengde van bovenstaande actie ook hier aandacht
aan te besteden.
Randvoorwaarden
— Gezamenlijk beeld van de definitie en kaders is benodigd voor draagvlak voor de uitkomst;
— Bezien of ondersteuning van bijvoorbeeld VWS of ZiNL op dit vraagstuk benodigd is;
— Bovenstaande betreft een eerste inventarisatie, nader (juridische) toetsing (evt. in afstemming met de
ACM) is benodigd.
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

31

6.1 Administratieve lasten

6.1a Overlappende prestaties (4/5)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Integrale contractering waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Heldere kaders voor IGO
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2021
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q4 2021
Q2 2022
rondom contractering
(inclusief tariefbepaling Korte beschrijving actie
en uitvoeringsvariant)
Als sluitstuk van voorgenoemde acties dienen zorgverzekeraars en IGO’s kaders op te stellen ten
behoeve van de contractering. In de kaders is o.a. aandacht benodigd voor de uitkomsten van acties 2
4
en 3. Ook is het van belang dat de contractpartijen hetzelfde beeld hebben van de tariefcomponenten,
zowel voor wat betreft de directe patiëntenzorg als de indirecte kosten, zoals ICT, overhead, et cetera.
Landelijke partijen kunnen gezamenlijk invulling geven aan deze kaders, al dan niet met behulp van
onafhankelijke regie. Aan de hand daarvan, met in achtneming van de regionale context, kunnen
contractpartijen het gesprek aangaan over passende tarieven. In het geval er geen landelijke
consensus is, kunnen de bovengenoemde kaders ook lokaal ingevuld worden.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
Zorgverzekeraars
CPZ

Randvoorwaarden
— Kaders moeten dynamisch genoeg zijn om toekomstige ontwikkelingen in te kunnen passen en
moeten voldoen aan relevante wet- en regelgeving, o.a. de mededingingswet;
— Landelijke kaders geven houvast maar moeten voldoende ruimte bieden voor couleur locale.

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

32

6.1 Administratieve lasten

6.1a Overlappende prestaties (5/5)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Integrale contractering waarbinnen overlappende prestaties eenvoudig worden verrekend

Evalueren en
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q4 2021
Q2 2022
doorontwikkelen van de Q3 2021
in de beleidsregel
Korte beschrijving actie
beschreven prestaties
Voor het experiment heeft de NZa een 9-tal prestaties functioneel omschreven. Afgesproken is om
5
initieel met deze negen prestaties te blijven werken, tenzij er vanuit veldpartijen de behoefte is om
deze prestaties samen te voegen of verder uit te splitsen. In dat geval kan er - o.a. met behulp van de
verkregen inzichten in de casemix en ervaringen vanuit IGO’s en zorgverzekeraars - met veldpartijen
geëvalueerd en doorontwikkeld te worden. Zo kan de voortgang op thema ‘Inzicht in
uitkomstinformatie’ t.z.t. aanpassingen behoeven om contractering op kwaliteit te stimuleren. Centrale
vraag hierbij is welke zorg, waarbij de Zorgstandaard Integrale Geboortezorg (ZIG) het uitganspunt
vormt, dient te zijn geleverd om in een integrale prestatie te mogen declareren (en hoe de zorg wordt
geleverd).

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s

NZa
Zorgverzekeraars
CPZ

Randvoorwaarden
— Besluitvorming over de toekomstige bekostiging van de geboortezorg.

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

33

6.1 Administratieve lasten

6.1b Selectie van IGO en niet IGO zwangeren (1/2)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Softwaresystemen die integraal werken en declareren faciliteren
Faciliteren IGO’s op
korte termijn

1

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
Momenteel zijn IGO’s bezig met het verkennen van oplossingsrichtingen om IGO en niet IGO
zwangeren te selecteren. Dit is een complex vraagstuk waarbij niet één oplossing alle IGO’s past. Ook
de bereidwilligheid van softwareleveranciers speelt hierin een grote rol. Op korte termijn kan worden
gekeken wat qua ondersteuning mogelijk is om het administratieve werk te verlichten. VWS en
zorgverzekeraars kunnen hierbij kijken naar een tegemoetkoming van inzet van mensen en middelen.
Verder moet de urgentie van het vinden van een verdere oplossingsrichting worden bepaald via de
prioriteringsagenda.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
Softwareleveranciers
CPZ
VWS
Zorgverzekeraars

Randvoorwaarden
— Het faciliteren van IGO’s op korte termijn vereist medewerking van VWS en zorgverzekeraars.
Automatiseren
Q1 2022
Q1 2023
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q4 2021
Q2 2022
handmatige selectie van Q3 2021
IGO en niet IGO huidige
Korte beschrijving actie
definitie
Het automatiseren van de allocatie van zwangeren aan een IGO of zijnde niet IGO. Hiervoor zijn de
2
volgende acties geïdentificeerd: 1) het inventariseren van de benodigde variabelen voor de selectie
tussen IGO en niet IGO zwangeren, 2) een landelijke standaard voor het samenbrengen van deze
variabelen en 3) het technisch inbouwen van de standaard in de verschillende softwaresystemen.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
Softwareleveranciers
Zorgverzekeraars
CPZ

Randvoorwaarden
— Draagvlak en erkenning voor de landelijke standaard van betrokken partijen;
— Het technisch inregelen in de softwaresystemen vereist medewerking van softwareleveranciers;
— Eerste stap hiertoe is een gezamenlijke ontwikkelagenda en prioritering, zie ook pagina 26.
— Oplossing moet een IGO-brede oplossing zijn. Hiervoor moeten ook de IGO’s die momenteel in
één systeem zitten, moeten nadrukkelijk betrokken worden;
— Tijdige facturatie, beschikbaarheid van data en privacy-vereisten;
— Besluitvorming over de toekomstige bekostiging van de geboortezorg.
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

34

6.1 Administratieve lasten

6.1b Selectie van IGO en niet IGO zwangeren (2/2)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Softwaresystemen die integraal werken en declareren faciliteren

Doorontwikkelen van
selectiecriteria o.b.v.
toekomstige definitie
integrale prestatie
3

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
Voorgaande actie gaat uit van de huidige situatie met de definitie van een integrale prestatie zoals
geformuleerd in de experimentele beleidsregel. Doorontwikkeling van de beleidsregel in combinatie met
acties op de overige uitvraagstukken maken dat een herijking van de selectiecriteria voor IGO en niet
IGO zwangeren op termijn opportuun is. Idealiter in de vorm van (een netwerk van) systemen waarin op
één plek alle zorgactiviteiten gezamenlijk kunnen worden geregistreerd en gedeclareerd waardoor de
selectie van IGO en niet IGO nauwelijks meer administratieve lasten met zich meebrengt.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
Softwareleveranciers
Zorgverzekeraars
CPZ

Randvoorwaarden
— Voortgang op actie: ‘heldere definitie van wat er onder een integrale prestatie valt’;
— Aansluiting bij een op te stellen landelijke ontwikkelagenda met heldere vereisten voor
softwaresystemen (zie pagina 26).

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

35

6.1 Administratieve lasten

6.1c Berichtenverkeer

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Softwaresystemen die integraal werken en declareren faciliteren

Quick win:
Q1 2023
Q1 2022
Q3 2022 Q4 2022
Q2 2023
Q4 2021
Q2 2022
Proxy in gebruik nemen Q3 2021
Korte beschrijving actie
Om de administratieve lasten van de IGO’s op de korte termijn te verlichten, is een proxy ontwikkeld die
het uitwisselen van berichten tussen (de deelnemers aan de) IGO’s en zorgverzekeraars
1
vergemakkelijkt. Het betreft een tijdelijke oplossing welke gereed is en op dit moment wordt getest door
onder andere EPD-leveranciers en gebruikers. Knelpunt is de bereidheid van softwareaanbieders om te
investeren in deze oplossing. Mitigerende acties zijn ingezet. Mocht dit niet het gewenste effect hebben,
is het wenselijk om alternatieve oplossingsrichtingen te verkennen voor de korte termijn. VWS zou hier
een faciliterende rol bij kunnen spelen.
Randvoorwaarden
— Commitment van softwareaanbieders om de proxy te implementeren;
— Voortgang op korte termijn om zorgprofessionals binnen de IGO’s administratief te ontlasten.
Softwaresystemen die
integraal werken en
declareren faciliteren
2

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
Voor zowel het primaire proces als het secundair gebruik van data is het wenselijk om te komen tot
softwaresystemen die het integraal werken en declareren optimaal faciliteren. Inzicht in het gehele
zorgpad van de zwangere vrouw bij de verschillende zorgprofessionals is een belangrijke stap in de
gehele geboortezorg. Voor de IGO’s en zorgverzekeraars is het van belang dat dit vervolgens
automatisch resulteert in een correcte integrale declaratie. In nauwe samenhang met de
ontwikkelingen op de overige uitvoeringsvraagstukken is verdieping met betrokken partijen gewenst.

Q3 2023

Q4 2023

Promeetec
EPD-leveranciers
IGO’s

CPZ
Softwareleveranciers
VWS

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
VSV’s
Softwareleveranciers
CPZ

Randvoorwaarden
— Aansluiting bij het lopende traject onder leiding van Babyconnect;1,2
— Eindgebruikers in de lead bij het opstellen van de vereisten aan de systemen/data uitwisselingen3;
— Inzicht in de (on)mogelijkheden voor wat betreft de techniek en wet- en regelgeving (privacy).
1. Zie ook het Afsprakenstelsel Interoperabiliteit Geboortezorg voor lopende afspraken over het duurzaam delen van gegevens. 2. Hierbij hangt de planning af van Babyconnect,
samenwerking is essentieel. Vertraging bij Babyconnect kan gevolgen hebben voor de tijdlijn van dit actiepunt. 3. De uitwisselingen zijn gebaseerd op de vastgestelde
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.
informatiestandaarden/datasets.

36

6.2 Verdelen achter
de voordeur

6.2 Verdelen achter de voordeur

Stapsgewijs naar een andere verdeling achter de voordeur
Kwaliteit als uitgangspunt voor het verdeelmodel

Transitie vraagt tijd

Het verdelen achter de voordeur lijkt op het eerste gezicht een financieel
uitvoeringsvraagstuk, het betreft immers gelden die op een alternatieve wijze
verdeeld worden. Uitgangspunt voor het verdelen achter de voordeur is
echter de kwaliteit/inhoud. Door kwaliteit als uitgangspunt te nemen ontstaat
een gezamenlijk doel, het nog beter maken van de zorg voor zwangere
vrouw en kind. Vanuit daar wordt de stap gemaakt naar de inhoud, hoe
kunnen we zo goed mogelijk inspelen op de behoefte van de zwangere. Wat
vraagt dit van de organisatie van zorg, de financiële kant en de verdeling van
de integraal ontvangen gelden volgt en ondersteunt de inhoudelijke
vormgeving. Deze inhoudelijke en waarde gedreven uitgangspunten worden
gezien als een belangrijke succesfactoren voor de transitie van het
verdeelmodel.

Een gedragen transitie naar een waarde gedreven verdeling achter de
voordeur komt niet van de ene op de andere dag tot stand. Hiervoor moeten
enkele processtappen zorgvuldig worden doorlopen:

Meerwaarde van een alternatieve verdeelsystematiek
Traditioneel worden zorgaanbieders bekostigd op basis van het aantal
zorgverrichtingen dat aan de zwangere geleverd is of middels een
abonnementstarief. Deze systemen, waarbij elke zorgaanbieder
monodisciplinair een rekening bij de zorgverzekeraar indient, kent enkele
perverse prikkels. Uit onderzoek van de NZa kwam naar voren dat naast de
IGO’s ook de helft van de geïnterviewde VSV’s van mening is dat dat de
monodisciplinaire bekostiging samenwerking, substitutie en/of JZOJP niet
stimuleert.1
De wens bestaat bij de IGO’s, zorgverzekeraars en andere betrokken
partijen om deze prikkels te verleggen. Met als doel om de zorg vanuit de
behoefte van de zwangere vrouw/kind vorm te geven, de juiste zorg op de
juist plek te leveren en daarbij de financiële prikkels te laten focussen op
kwaliteit in plaats van productie. IGO’s genieten vanuit het experiment
integrale bekostiging de vrijheid om de verdeling achter de voordeur zelf
vorm te geven. Binnen de IGO worden gezamenlijk keuzes te maken over
financiële beloning, ondersteunend aan de kwaliteit van zorg. De ambitie op
dit thema is groot, waarbij inmiddels de eerste stappen door IGO’s zijn
gezet. Vanuit deze basis kan verder gewerkt worden.
© 2021
KPMG
Advisory
N.V. Alle rechten
voorbehouden.
1.
Bron:
Advies
toekomst
bekostiging
integrale geboortezorg (NZa,2020)

— Gedeeld beeld van het gewenste verdeelmodel: Als eerste stap is het
verkrijgen van een gezamenlijk beeld van een verdeelsystematiek
benodigd. Dit betreft de doorvertaling vanuit de gezamenlijke kwalitatieve
uitgangspunten naar een kwantitatieve verdeling. Een landelijke
handreiking ter inspiratie kan dit proces bevorderen waarbij voldoende
ruimte moet blijven om een passend model te kiezen voor de regionale
situatie. Op dit onderwerp zijn al veel stappen gezet. Enkele IGO’s zijn
reeds gestart met de interne verdeling, anderen hebben uitgebreide
verkenningen uitgevoerd.
— Inzicht in de benodigde data, stuur- en managementinformatie: Om
te kunnen verdelen op basis van alternatieve parameters moet de juiste
stuur- en managementinformatie voor handen zijn. Dit betreft een iteratief
proces: sommige data is beschikbaar, sommige data zal nieuwe moeten
worden ontsloten. Welke impact heeft dit op de bedachte
verdeelsystematiek, wat is op welke termijn haalbaar? Ook hierbij is het
van belang om nauw aan te sluiten bij lopende trajecten inzake het
secundair gebruik van data. Transparantie over kwaliteit en
uitkomstinformatie is nadrukkelijk niet voorbehouden aan integrale
bekostiging en het verdeelmodel, ontwikkelingen op dit vlak vragen dan
ook commitment vanuit het gehele geboortezorgveld.
— Implementatie: De laatste horde op weg naar een nieuwe verdeling
achter de voordeur is een succesvolle implementatie. Een gedragen
nieuwe verdeelsystematiek, faciliterend aan de kwaliteit van zorg wordt
door velen onderschreven. De doorvertaling naar de euro’s, het inkomen
van de verschillende zorgorganisaties en zorgprofessionals compliceert
de dialoog. Een basis van onderling vertrouwen en respect is daarbij
doorslaggevend voor een succesvolle implementatie.
38

6.2 Verdelen achter de voordeur

6.2a Verdeelmodel

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Inzichten in passende, waardegedreven veerdeelmodellen voor de IGO’s en VSV’s
Handreiking
verdeelmodellen

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
1

Q3 2023

Q4 2023

NZa

De NZa werkt op dit moment in afstemming met de IGO’s en VSV’s aan een handreiking voor
alternatieve verdeling achter de voordeur. Deze handreiking ondersteunt IGO’s en VSV’s bij de
regionale vormgeving van het voor hen passende verdeelmodel.

IGO’s
CPZ
VSV’s

Randvoorwaarden
— Een landelijke blauwdruk is niet passend, IGO’s geven aan de hand van de regionale context zelf
invulling aan het verdeelmodel.

Doorontwikkelen van de
Q3 2021
Q4 2021
bestaande
verdeelmodellen
Korte beschrijving actie
2

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

De IGO’s en het CPZ werken aan het doorontwikkelen van de verdeling achter de voordeur. IGO’s zijn
hier mee bezig in de denktank met ondersteuning van de NZa. Het betreft een continu
ontwikkelproces, na het zetten van de eerste stappen wordt geëvalueerd en aangepast. Waarmee de
IGO’s op termijn richting de ambitie van een waarde gedreven en regionaal passend verdeelmodel
bewegen.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
NZa
CPZ

Randvoorwaarden
— Besluitvorming over de toekomstige bekostiging van de geboortezorg;
— Beschikbaarheid van de juiste stuur- en managementinformatie;
— IGO’s hebben behoefte aan perspectief om de relevantie te (blijven) zien van het doorontwikkelen
van bestaande verdeelmodellen.

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

39

6.2 Verdelen achter de voordeur

6.2b Data – Inzicht in uitkomstinformatie (1/2)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Inzicht in de juiste stuurinformatie, met kwaliteit als uitgangspunt, met zo min mogelijk additionele administratieve lasten
Inzicht in eigen data
inzake uitkomsten en
kwaliteitsontwikkeling
1

Q3 2021

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Korte beschrijving actie
Een belangrijke actie voor het gehele geboortezorgveld is om meer zicht te krijgen in eigen data en
daarmee uitkomstinformatie. Het opstellen van stuur- en managementinformatie is een belangrijke stap
naar transparantie op het gebied van kwaliteit en uitkomsten. Inzicht in kwaliteit van zorg stimuleert
kwaliteitsverbetering van de zorg, wat aansluit op het breder gedragen doel om de kwaliteit en veiligheid
van geboortezorg te verhogen. Ook voor het nieuw vormgeven van het verdeelmodel is dit inzicht
essentieel. Deze actie is niet voorbehouden aan de IGO’s en/of integrale bekostiging en speelt ook voor
VSV’s.
Korte termijn: Een eerste actie op korte termijn is het verkrijgen van handvatten om begin 2022 inzicht te
hebben in de reeds bestaande (kwaliteits-)registraties voor zowel IGO’s als VSV’s op het juiste niveau.
Perined en IGO’s zijn met elkaar in gesprek gaan om te kijken naar de mogelijkheden op korte termijn.
Met de intentie om de komende jaren te blijven leren en verbeteren. Vanuit de reeds beschikbare
informatie kan ook bezien worden welke informatie ontbreekt en hoe deze ontsloten kan worden.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
VSV’s
Perined
Softwareleveranciers
NZa
CPZ
Zorgverzekeraars

Lange termijn: Een vervolgactie met een langere tijdshorizon is het structureel verkrijgen van inzicht in
de eigen uitkomst data en het opheffen van de informatieasymmetrie tussen aanbieders enerzijds en
verzekeraars/zwangeren anderzijds ten behoeve van een waardegedreven contractering. Dit is een
onderwerp waar Babyconnect al veel mee doet. Daarom moet betrokkenheid en samenwerking met het
(VIPP) Babyconnect gestimuleerd worden. In samenwerking met Babyconnect en de verschillende
eindgebruikers zal een ontwikkelagenda en prioritering opgesteld moeten worden, zie ook pagina 26.
Randvoorwaarden
— Gedragen, integraal, beeld van de gewenste kwaliteitsinzichten (ontwikkelagenda);
— Eindgebruikers zijn in de lead bij het tot stand komen van deze informatie;
— Samenhang tussen kwaliteitsdata t.b.v. interne verdelingen en externe verantwoording borgen
(gelijkgerichte prikkels);
— Oog voor vereisten en beperkingen op het gebied van privacy en ICT.
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

40

6.2 Verdelen achter de voordeur

6.2b Data – Inzicht in uitkomstinformatie (2/2)

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Inzicht in de juiste stuurinformatie, met kwaliteit als uitgangspunt, met zo min mogelijk additionele administratieve lasten

Opstellen van landelijke
Q3 2021
spiegelinformatie

2

Q4 2021

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

Q3 2023

Korte beschrijving actie

IGO’s

Het onderling vergelijken van zorgaanbieders en regio’s helpt zowel IGO’s als VSV’s om van elkaar te
leren en te blijven ontwikkelen. Doel hiervan is het kwaliteitsverschil tussen IGO’s onderling, IGO’s en
niet-IGO’s en de verschillende VSV’s inzichtelijk te maken. Deze informatie biedt zorgverzekeraars de
mogelijkheid om namens hun cliënten de best mogelijke zorg in te kopen. Hiervoor is het van belang
om in het verlengde van de inzichten in de eigen data gezamenlijk te komen tot juiste
spiegelinformatie. Een mijlpaal rondom dit onderwerp is het evaluatierapport van het RIVM inzake de
kwaliteitseffecten van integrale samenwerking eind 2022. Een actie is om te kijken waar de analyses
van het RIVM bruikbaar zijn bij dit actiepunt.

NZa

Q4 2023

VSV’s
Zorgverzekeraars
CPZ
Perined

Randvoorwaarden
— Data dient juist gemeten en geïnterpreteerd te worden: vanwege kleine aantallen kan een
regionale vergelijking een vertekend beeld geven;
— Voor inzicht in kwaliteitsverschil IGO vs. niet-IGO is het ook van belang om naar minder harde /
procesmatige indicatoren te kijken. Tevens kan het helpend zijn om regio’s met elkaar te
vergelijken.

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

41

6.2 Verdelen achter de voordeur

6.2c Implementatie

Actiehouder
Betrokken partij

Ambitie: Succesvolle en gedragen implementatie van de nieuwe verdeelsystematiek (win-win)
Ingebruikname en
Q4 2021
doorontwikkelen van Q3 2021
nieuwe verdeelmodellen Korte beschrijving actie
1

Q1 2022

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

Q1 2023

Q2 2023

De transitie naar nieuwe verdeelmodellen is een complex proces. Binnen de bestaande IGO’s bestaat
consensus dat een succesvolle implementatie kan resulteren in een inhoudelijke win-win voor alle
betrokken partijen. Om zover te komen is het van belang om binnen de IGO een gezamenlijk proces
vanuit gelijkwaardigheid en onderling vertrouwen en met oog voor elkaars belangen te doorlopen. IGO's
kunnen hierbij voortbouwen op de reeds ingezette acties om te komen tot nieuw verdeelmodellen
waarbij het van belang is om voldoende aandacht te besteden aan draagvlak en geleidelijkheid van de
transitie.

Q3 2023

Q4 2023

IGO’s
CPZ1

Randvoorwaarden
— Kwaliteit van zorg als gezamenlijk uitgangspunt;
— Besluitvorming over de toekomstige bekostiging van de geboortezorg, de transitie naar een nieuwe
verdeling achter de voordeur is een arbeidsintensief en complex proces. IGO’s zijn welwillend om
hierin te investeren mits er sprake is van voldoende perspectief na afloop van het experiment.

1.
Het CPZ heeft een rol in het ondersteunen van IGO’s in het proces, niet in de uitvoering in de regio’s zelf.
© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

42

Bijlagen
Bijlage I: Gebruikte bronnen voor desk research

44

Bijlage II: Partijen betrokken bij de werksessies en de landelijke consultatie

45

Bijlagen

Bijlage I: Gebruikte bronnen voor desk research
Geraadpleegde bron
Advies Bekostiging (integrale) zorg rondom zwangerschap en geboorte
Op weg naar integrale bekostiging van de geboortezorg
Reactie op vragen voorhang integrale bekostiging
Bekostigingshervormingen in de geboortezorg (rivm.nl)
Contractafspraken integrale bekostiging geboortezorg
Factsheet Bekostigingsmodellen Geboortezorg
Framework 2018 - 2022 Realisatie Digitaal Informatie Delen in Geboortezorg Nederland
Kamerbrief over stand van zaken geboortezorg en inzet voor de toekomst
Handreiking Oprichting integrale geboortezorg-organisatie (IGO) en integrale bekostiging (IB) in
grote steden en gebieden met meerdere VSV’s.
Advies toekomst bekostiging integrale geboortezorg
Integrale bekostiging van de geboortezorg: ervaringen na drie jaar en de eerste zichtbare effecten
en bijlage
Beter weten: Een beter begin
Zorgstandaard Integrale Geboortezorg, versie 1.2
Rapport evaluatieonderzoek regionale samenwerking in VSV’s
Website DIZRA

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Organisatie
NZa
RIVM
VWS
RIVM
NZa
RIVM
Babyconnect
Ministerie van VWS
CPZ

Jaartal
2012
2016
2016
2017
2017
2017
2018
2018
2018

NZa
RIVM

2020
2020

RIVM
CPZ
Berenschot
DIZRA

2020
2020
2021
2021

44

Bijlagen

Bijlage I : Partijen betrokken bij de werksessies en de landelijke
consultatie
Babyconnect
CPZ
(afvaardiging) IGO’s
Promeetec
NZa
RIVM
ZINL (afdeling informatiemanagement)
ZN
BO geboortezorg
Federatie van VSV’s
KNOV
NFU
NVK
NVOG
Patiëntenfederatie NL

© 2021 KPMG Advisory N.V. Alle rechten voorbehouden.

Voorbereidende Aanvullende
gesprekken
gesprekken
X
X
X
X
X
X

Werksessies

X
X
X
X
X
X

X
X

X

Landelijke
consultaties

X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X

45

© 2021 KPMG Advisory N.V., een naamloze vennootschap en lid van het KPMG-netwerk van zelfstandige ondernemingen
die verbonden zijn aan KPMG International Limited, een Engelse entiteit. Alle rechten voorbehouden.
De naam KPMG en het logo zijn geregistreerde merken die onder licentie worden gebruikt door de zelfstandige
ondernemingen die lid zijn van de wereldwijde KPMG organisatie.