Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

32 201

Herziening van het Gemeenschappelijk
Visserijbeleid

29 675

Zee- en kustvisserij

Nr. 60

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 18 april 2013
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft op 13 maart 2013
overleg gevoerd met staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken
over:
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 22 maart 2012 inzake Openstelling handkokkelgebieden in Waddenzee (29 684, nr. 103);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 10 april 2012 inzake de Rapportage NVWA «Het vangen en verkopen van zeevis door sportvissers: Indicties van illegaliteit» (29 675, nr. 144);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 16 mei 2012 inzake de Aanpak
overcapaciteit/beperkingen boomkorvisserij (29 675, nr. 145);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 6 juli 2012 inzake de Voortgang
Programma Rijke Waddenzee en Transitie mosselsector 2011
(29 684, nr. 105);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 5 juli 2012 inzake de Evaluatie van
het aalbeheerplan ( 29 664, nr. 105);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 20 juni 2012 inzake de Aanbieding
van het rapport van IMARES/RIKILT inzake het percentage
schone wolhandkrab in de per 1 april 2011 gesloten gebieden
voor de aal- en wolhandkrabvisserij (29 675, nr. 146);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
14 januari 2013 inzake de Toezeggingen over overleg NMa met
garnalensector en over artikel 101, lid, VWEU (21 501-32,
nr. 677);
– de brief van de minister van Economische Zaken d.d.
14 december 2012 inzake de Aanbieding Toekomstvisie
Binnenvisserij: Binnenvissers in nieuw perspectief (29 664,
nr. 106);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie d.d. 10 juli 2012 inzake het Uitstel

kst-32201-60
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

1

toezending eindrapport werkgroep motorvermogen (32 201,
nr. 46);
– de brief van de staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
29 januari 2013 houdende het Eindrapport van de werkgroep
motorvermogen (32 201, nr. 49);
– de brief van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
d.d. 12 maart 2013 inzake de uitkomsten van een risicobeoordeling van het bureau NVWA over de gezondheidsrisico’s bij
consumptie van wolhandkrab uit de gesloten gebieden en de
niet gesloten gebieden (29 675, nr. 147).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Hamer
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

2

Voorzitter: Houwers
Griffier: Van Bree
Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Houwers, Bosman,
Geurts, Dikkers, Dijkgraaf, Schouw, Van Gerven, Ouwehand en Graus,
en staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken, die vergezeld is van
enkele ambtenaren van haar ministerie.
Aanvang 18.00 uur
De voorzitter: Welkom bij dit algemeen overleg over visserij. Ik heet de
staatssecretaris, de ondersteunende ambtenaren en de leden welkom,
maar vooral de mensen op de publieke tribune. De leden hebben behoefte
aan een ruime eerste termijn. Zij hebben zelfs zeven minuten per fractie
voorgesteld. Dat lijkt ruim, maar misschien kunnen we op die manier
zorgen dat er geen tweede termijn nodig is. Wellicht kunnen de leden hun
inbreng zo puntig maken dat de staatssecretaris puntig kan antwoorden
en wij in één ronde een heel eind komen. We hebben ook afgesproken dat
de leden elkaar één keer kunnen interrumperen.
De heer Bosman (VVD): Voorzitter. Wij spreken hier over de visserij in de
breedste zin van het woord. En dat is breed: van sportvisser tot beroepsvisser, van garnaal tot zeebaars en alles wat ertussenin zit.
Ik begin met een langlopend dossier, dat van de wolhandkrab. Voor die
wolhandkrab, een Aziatische delicatesse, bestaat Europese regelgeving in
verband met dioxineniveaus in het witte vlees ervan. De Nederlandse
wolhandkrab voldoet aan die Europese normen. Waarom mogen we die
krabben dan niet vangen in Nederland? Dat komt omdat we in Nederland
de dioxineniveaus in het bruine vlees ook meerekenen, en daarmee weer
het braafste jongetje van de Europese klas zijn. Dat er zorgen zijn over de
volksgezondheid bij het eten van het bruine vlees begrijp ik en onderken
ik. Dat er iets aan gedaan moet worden, snap ik, maar er zijn ook zorgen
over roken, te veel eten en het gebruik van zout bij een hoge bloeddruk.
De vraag is of de overheid hierin een verbiedende rol moet spelen. De
VVD-fractie is van mening van niet. Ik kan mij voorstellen dat er een
waarschuwingslabel bij de wolhandkrab komt, dat aangeeft welke risico’s
je loopt als je de bruine delen eet, en dat het witte vlees prima is.
Daarmee slaan we twee en misschien wel drie vliegen in één klap. We
hebben vissers aan het werk, de consument kan weer genieten en de
schadelijke gevolgen van de krabben op dijken en constructies worden
sterk verminderd. Ik vraag de staatssecretaris daarom om de Nederlandse
wetgeving aan te passen in lijn met de Europese, zodat het vangen van de
wolhandkrab gewoon weer kan gaan plaatsvinden. Ik ga natuurlijk uit van
een positief antwoord, maar anders overweeg ik een motie.
In december 2011 hebben de visserijsector, de natuurbeweging en de
staatssecretaris een akkoord ondertekend over de bescherming van
natuurgebieden in de Noordzee, het VIBEG-akkoord (Visserij in
Beschermde Gebieden). Sommige delen van de Nederlandse kustzone
worden verboden voor de boomkor- en de garnalenvisserij, vooral voor
de oude manier van vissen. Als tegenprestatie beloven de natuurorganisaties om de komende jaren niet naar de rechter te stappen, zodat de
visserij de kans heeft en krijgt om nieuwe, duurzame vistechnieken in te
voeren. De VVD vindt dit een positieve ontwikkeling, maar dan moeten de
randvoorwaarden door de overheid zo gecreëerd zijn dat de vissers de
overgang naar een duurzame vistechniek kúnnen maken. Dat is niet het
geval. Ik wil daarom nogmaals, na vanochtend, een lans breken voor het
toegankelijk maken voor de pulskorvisserij. Ik weet dat de staatssecretaris
zich daar ook hard voor maakt en ik hoop dat wij hierin gezamenlijk
kunnen optrekken. Veel vissers willen wel de transitie maken naar een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

3

meer duurzame vorm van vissen, maar kunnen dat niet omdat zij worden
belemmerd door de Europese regelgeving. Zij staan namelijk nog op een
reservelijst voor de pulsvisserij. De staatssecretaris had toegezegd om
deze wachtlijst weg te werken en te inventariseren wie er nog op die lijst
had moeten staan. Iedereen moet namelijk aan de beurt komen. Ik vraag
de staatssecretaris om hierin concrete acties te ondernemen.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft op verzoek van
de staatssecretaris een onderzoek uitgevoerd naar het vangen en
verkopen van zeevis door sportvissers. Het onderzoek toont aan dat
sportvissers ondanks het verkoopverbod doorgaan met de verkoop van
zeevis. De beroepsvissers worden hierdoor benadeeld, omdat handhaving
van het verkoopverbod bijzonder gecompliceerd is en hiervoor geen
capaciteit beschikbaar is bij de NVWA. Daarnaast hoeven de sportvissers
niet te voldoen aan strenge regelgeving zoals quota en zeedagen,
waaraan de beroepsvissers wel gebonden zijn. Over het rapport zijn wel
een aantal op- en aanmerkingen te maken, en die maak ik dan ook. Ik krijg
de indruk dat een sportvisser met een boot op een trailer gelijk wordt
getrokken met een beroepsvaartuig, en daar zit toch wel een groot
verschil in. Ze verschillen bijvoorbeeld in hoe ver ze de zee op kunnen en
met welk weer ze kunnen uitvaren. Er wordt gesproken over «sportvissers
op de Oosterscheldekering». Dat zijn volgens mij gewoon stropers, waar
handhaving voor moet worden ingezet. En volgens mijn informatie is het
aantal sportvisbootjes juist afgenomen en niet toegenomen. Ik krijg graag
een reactie van de staatssecretaris op deze opmerkingen.
De VVD is voorstander van het invoeren van een bag limit voor de
sportvisserij. De bag limit is de hoeveelheid vis die een sportvisser
voorhanden mag hebben. Met dit instrument kan makkelijker worden
gehandhaafd. Het zorgt er ook voor dat het speelveld tussen de beroepsvisser en de sportvisser gelijk wordt getrokken. In andere Europese
landen, zoals België, Frankrijk en Portugal, is die bag limit al ingevoerd.
Wij zien de bag limit echter wel in het kader van een beheermaatregel. Ik
heb begrepen dat Sportvisserij Nederland twintig boa’s heeft aangeboden
om controle uit te voeren op mogelijke illegale verkoop door de sportvissers. Klopt dit? Zo ja, waarom heeft de staatssecretaris hier niets mee
gedaan? Als die boa’s er zouden komen, zou dat namelijk veel mogelijkheden bieden.
Ik wil hen namelijk koppelen aan de restricties en verboden die zijn
ontstaan door het aalbeheerplan en het bijkomende fuikenverbod. De
staatssecretaris heeft op grond van de Europese aalverordening een
evaluatie laten uitvoeren. Daaruit blijkt, samengevat, dat de maatregelen
uit het aalbeheerplan hebben geleid tot een verbetering van de overleving
van de aal in de Nederlandse wateren. De staatssecretaris meldt in haar
brief dat nog niet definitief kan worden gesteld dat de genomen maatregelen op termijn daadwerkelijk zullen leiden tot een duurzaam verbeterde
aalstand en dat een versoepeling van de maatregelen niet aan de orde is.
Klopt het uitgangspunt van de nulmeting echter wel? Dat uitgangspunt is
volgens mijn informatie gebaseerd op vangstcijfers uit 1950. Is dat
uitgangspunt nog correct? Is het nog handig? Moet het aangepast
worden? Wat doen andere landen? Hoe krijgen we het allemaal hetzelfde?
Een van de maatregelen betreft het verbod op het recreatief vissen met
sleepnetfuiken en staand want. Deze soorten visserij zijn historisch
erfgoed en zijn vaak erg lokaal geworteld. De omvang is zeer beperkt. De
VVD vindt een verbod dan ook veel te vergaand. De staatssecretaris wil
niet overgaan tot opheffing van het verbod, omdat dat zou leiden tot een
extra handhavingsinspanning. Het aanbod van de sportvisserij van de
boa’s kan hierbij misschien een uitkomst bieden.
De garnalenvisserij wil graag duurzamer gaan vissen, en wil daarom in
aanmerking komen voor MSC-certificering. MSC (Marine Stewardship
Council) geeft een certificaat uit voor duurzame visserij. De garnalenvisserij moet hiervoor een beheerplan opstellen en dit ter goedkeuring

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

4

voorleggen aan de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa). De NMa
heeft echter tot op heden geen akkoord gegeven, omdat dat in strijd zou
zijn met de Nederlandse en de Europese mededingingsregels. Het gevolg
is dat de garnalenvisserij niet vooruit kan. De staatssecretaris heeft
gelukkig recentelijk gemeld dat de sector en de NMa weer in overleg zijn.
Ik wil graag van de staatssecretaris weten wat de laatste stand van zaken
is. Ook in dit dossier krijg ik de indruk dat we soms scherpere regels
hebben dan de buurlanden. De Duitse garnalenvissers hebben veel meer
ruimte om te vissen en kunnen ook in het weekend vissen, wat Nederlandse vissers vaak niet kunnen.
De transitie van de mosselsector is niet gelijkmatig. Die gaat met horten
en stoten. De brief over de evaluatie is van 2012, en de evaluatie van de
voortgang is van 2011. Is de staatssecretaris van mening dat met de
huidige stand van zaken de transitie volledig gemaakt kan zijn in 2020? Of
wil zij de sector nog meer ruimte geven, tussentijdse andere inzichten
gebruiken en het einddoel eventueel bijstellen?
Tot slot hoor ik graag de reactie van de staatssecretaris op het rapport van
de Commissie toekomst binnenvisserij.
De heer Schouw (D66): Ik ben nog even blijven hangen bij de
wolhandkrab
De heer Bosman (VVD): Dat is wel heel lang terug.
De heer Schouw (D66): Het raakt een principieel puntje. In 2011 was het
nieuws: twee keer per jaar krab eten is gevaarlijk voor de volksgezondheid, dus moeten maatregelen genomen worden. Nu hoor ik echter
het betoog dat het weer vrijgegeven moet worden. Laten we maar weer
vissen op die wolhandkrab. De consument zelf moet bepalen of hij wel of
geen giftige krab wil eten. Is dat de lijn die de VVD voor meer dingen wil
uitstralen? Wij voeren morgen een debat over voedselfraude. Als dit de
lijn is van de VVD, is het ineens een heel ander verhaal. Ik zou dus graag
een toelichting willen hebben.
De heer Bosman (VVD): Het is belangrijk om te weten hoe het precies zit
met de wolhandkrab. Die heeft namelijk twee delen. Je hebt wit vlees en
je hebt bruin vlees. Ten aanzien van het witte vlees bestaat Europese
regelgeving, waar Nederland gewoon aan voldoet. Als je het witte vlees
eet, is er dus geen probleem. Sterker nog, als je een heel jaar lang bruine
boterhammen met boter en kaas eet, heb je vaak meer problemen dan
met de wolhandkrab. Essentieel is dat de hoge concentraties in het bruine
vlees zitten. Dat moet je dus niet eten. Dat is de kern van de zaak. Het is
niet zozeer dat je de krab eet, maar dat je het witte vlees eet. Ik vind dat er
ruimte moet zijn voor de vissers om het witte vlees gewoon te benutten.
Daarnaast stel ik voor om er een waarschuwing op te zetten: als u deze
krab wilt eten, gelden een paar restricties. Dat lijkt mij heel verstandig.
De heer Schouw (D66): Ik zit even te zoeken naar dat boeiende rapportje
dat bij de stukken zat. Daarin stond namelijk dat het bij de consumptie
vaak gaat om een combinatie tussen het witte en het bruine vlees. De
consument gebruikt dat kennelijk door elkaar. Dan is het vanuit het
perspectief van de volksgezondheid en vanuit het voorzorgsprincipe
belangrijk dat de overheid normen stelt: als die dingen per saldo giftig
zijn, dan maar niet vangen.
De heer Bosman (VVD): Dan krijgen wij wel een probleem met bijvoorbeeld schelvis. Schelvislever is namelijk ook giftig. Dan mag je ook geen
schelvis meer eten. Dat kan hoor, maar dan trekt de heer Schouw de lijn
wel heel ver door. Ik denk dat we verstandig moeten omgaan met wat we
hebben aan informatie. Goed meten is goed weten. Er is duidelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

5

gecontroleerd en duidelijk getoetst wat het witte vlees is. De landen om
ons heen doen het ook, en die gaan er gewoon mee door. Vanuit het level
playing field gezien is het dus ook verstandig dat we in heel Europa gelijk
optrekken. Daarbij moeten we de mogelijkheid hebben om te zeggen: hier
moet je verstandig mee omgaan. Een label lijkt mij dus niet meer dan
logisch.
De heer Graus (PVV): Voorzitter, ik begrijp dat we maar één interruptie
hebben. Die wil ik graag meteen inzetten als joker, want als er onzin wordt
gesproken, wil ik me daar altijd graag mee bemoeien. Met het bruine
vlees is namelijk ook niets mis. Er zit een iets hogere concentratie in van
stoffen die minder goed zijn voor het lichaam, maar laten we wel wezen.
Je mag ook een fles whisky kopen, maar als je er twee flessen van
leegdrinkt, is dat ook slecht voor je lichaam. Zo is het ook met het bruine
vlees. Wat mijn collega van de VVD aanhaalde, is natuurlijk allemaal
onzin. Het is paniek. Het gaat nergens over. Het is een veilig product. We
moeten ons niet laten leiden door de paniek. Het is allemaal onzin. Laten
we nu eens nuchter zijn en met twee voeten op de grond blijven. Ik wilde
dat toch even gezegd hebben.
De voorzitter: En dat leidt dus niet tot een vraag aan de heer Bosman.
De heer Graus (PVV): Omdat ik geen vraag heb gesteld, mag ik zo dadelijk
mogelijk nog een interruptie plegen. Ik heb bijgedragen aan de algemene
kennis van de Kamer.
De voorzitter: Dat is heel goed geprobeerd, maar helaas. Het woord is
aan de heer Geurts.
De heer Geurts (CDA): Voorzitter. Wij hebben het er niet vaak over in de
Kamer, maar ze zijn er wel: beroepsbinnenvissers, een eeuwenoud beroep
in Nederland. Toen ik de stukken las, kwam ik tot een eerste conclusie:
binnenvisser zijn is meer dan een beroep; het is een roeping. Daarmee
kom ik gelijk tot mijn eerste vraag aan de staatssecretaris. Hoe kijkt zij aan
tegen de opvolging? Zijn er genoeg jonge binnenvissers? Is de staatssecretaris bereid hen te ondersteunen? Zo ja, hoe gaat zij dat doen?
De commissie-Remkes schetst geen rooskleurig beeld van de toekomst
van de binnenvisserij. De kabinetsreactie ontbreekt nog. Wanneer
verwacht de staatssecretaris die naar de Kamer te sturen?
Binnen onze spreektijd moeten wij keuzes maken in onderwerpen.
Daarom legt het CDA de focus op de discussie over de visstanden,
bijvoorbeeld die op het IJsselmeer. Over visstand wordt door de
betrokken natuurorganisaties, sportvissers, beroepsvissers en biologen
verschillend gedacht. Dat gebeurt overigens ook binnen die groepen. Is de
lage visstand het gevolg van helder water, dat er eerder niet was, of zijn
het de aalscholvers? In het advies van de commissie-Remkes ontbreekt de
oplossing voor dit probleem. Wat gaat de staatssecretaris hieraan doen?
Het is een schril contrast met de blijdschap over het geld voor de Marker
Wadden, waarvoor het kabinet 30 miljoen euro heeft uitgetrokken. De
commissie sprak met geen woord over de Marker Wadden. Minder water
betekent minder vissen, en daar had de commissie iets van moeten
vinden.
Over visstanden zijn meer rapporten verschenen. In 2009 was er het
rapport van de commissie-Eijsackers. Deze commissie had tot taak het
geven van een second opinion over het door IMARES in 2008 berekende
streefbeeld voor de uittrek van de volwassen paling. Belangrijk in dit
verband is dat de commissie-Eijsackers bij de uitvoering van haar
opdracht heeft gebruikgemaakt van dezelfde gegevens als IMARES. Dat
zijn dus vangstgegevens uit de periode 1948–1952. U hoort het goed: dat
zijn gegevens uit de vijftiger jaren. We gebruiken deze cijfers tot op de dag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

6

van vandaag. Is de staatssecretaris met het CDA van mening dat voor een
reëel Nederlands streefbeeld de huidige situatie gebruikt moet worden?
Daarvoor is een echte herberekening nodig. Is de staatssecretaris daartoe
bereid? Dit dient snel te gebeuren, want ik heb vernomen dat er in de
Visserijcommissie van het Europees Parlement een discussie loopt over
het al dan niet stilleggen van de gehele Europese palingvisserij. Het hoge
Nederlandse streefbeeld speelt daarbij een belangrijke rol.
Mijn volgende punt is de garnalensector. Het CDA hoort graag of de
staatssecretaris de adviezen voor verdere verduurzaming van de
garnalenvisserij omarmt, en of zij zich maximaal zal inzetten om haar een
duurzame toekomst te geven, passend binnen de ecologische grenzen van
de Waddenzee en de aanpalende wateren. Hoe kijkt de staatssecretaris
aan tegen het herstructureren van de garnalensector om overcapaciteit
van de vloot terug te dringen in de natuurgebieden, zoals de Waddenzee
en de voordelta? Ook de mededingingsregels van de NMa komen bij dit
dossier om de hoek kijken, zeker als Nederland inzet op een beperkt
gebied. Het CDA is van mening dat goed moet worden gekeken naar de
omschrijving «regionaal beheer». Betrek hierbij het gehele VIBEG-gebied
en misschien zelfs de gehele kustwateren waar garnalen worden
gevangen. Is de staatssecretaris bereid om te bekijken of op bepaalde
schaal door lokale vissers ook in gesloten gebieden gevist kan gaan
worden? Ik weet dat ik daarmee heel wat vraag, maar ik heb op
werkbezoek gezien dat daar behoefte aan is. Ik schaar het maar onder de
lokale behoeftes, die wij ook op andere gebieden kennen.
Ik ga nu in op de Waddenzee. In 2012 is het Uitvoeringsprogramma Brede
Visie Duurzame Waddenvisserij gestart. In dit project zijn een visserijorganisatie en een natuurorganisatie opdrachtgever. Het ministerie en de
provincies zijn ambtelijk betrokken. Het project loopt, als ik goed ben
ingelicht, tot 2014. Gaat de staatssecretaris dit project tijdig evalueren en
koppelt zij dit terug naar de Kamer?
Voorzitter, ik zie dat ik ruim binnen mijn spreektijd ben gebleven. Ik neem
aan dat ik dan wel wat interrupties overhoud, want ik ben heel nieuwsgierig naar uw antwoorden op het pleidooi van mijn VVD-collega over de
wolhandkrab.
De voorzitter: Als u het goed vindt, geef ik geen enkel antwoord. Dat zal
de staatssecretaris doen, maar dat komt helemaal goed.
De heer Geurts (CDA): Via u, voorzitter.
De voorzitter: Dank voor het feit dat u keurig binnen de tijd bleef. Ik zie
dat er geen vragen voor u zijn.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Voorzitter. Ik heb een paar punten van de Partij
van de Arbeid uit een volle agenda.
Ten eerste ga ik in op de vangst en de verkoop van illegaal gevangen
zeevis. Voor de Partij van de Arbeid staat vast dat het terugbrengen, en
het zo mogelijk stoppen, van de handel in illegale vis belangrijk is. Het
middel dat daar nu voor wordt gebruikt, is de bag limit. Het middel maakt
ons evenwel niet zo heel veel uit. Het gaat ons nadrukkelijk om het doel.
Voor de luisteraars thuis: de bag limit staat voor een limiet van maximaal
25 kilo aan land te brengen vis per visser. Dit is een vakgebied waarin ik
ook lerend ben. Heeft de staatssecretaris ook andere middelen
overwogen, zoals het knippen van de vinnen om aan te geven dat een vis
door een sportvisser gevangen is, zoals in Portugal gebeurt? Zo’n vis kun
je dan in het restaurant herkennen aan een kapotte vin. We begrijpen uit
de maatregel van de bag limit dat er gezocht wordt naar extra instrumenten om de verkoop aan te pakken, maar druk je daarmee wel op de
juiste knop? Ook de bag limit zal namelijk gecontroleerd moeten worden.
We voeren morgen een debat over de NVWA, een veelbesproken dienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

7

die ook hierin een rol zal moeten spelen. Mijn collega van de VVD vertelde
al dat wij van de hengelsportvereniging hoorden dat zij bereid is om
menskracht beschikbaar te stellen. Wij horen graag een reactie van de
staatssecretaris daarop. Wij vinden het namelijk interessant om te
bekijken of de manier waarop het op het binnenwater geregeld is, met een
VISpas, ook op zee toegepast zou kunnen worden, met dezelfde manier
van toezicht. Ik heb trouwens zelf voor het eerst gevist afgelopen vrijdag.
Ik moet er toch even melding van maken dat ik drie vissen gevangen heb
en me helemaal het schompes geschrokken ben.
Voor vissoorten waar het erg slecht mee gaat, zoals de paling, wordt wat
betreft de Partij van de Arbeid het vangstverbod uitgebreid. De evaluatie
van het aalbeheerplan geeft reden om het vangstverbod te verzwaren. Uit
de evaluatie blijkt dat vooral het vangstverbod een positief effect heeft op
de visstand. Van andere maatregelen is het effect nog lastig te meten, ook
omdat de paling een langlevende soort is. De toestand van de paling is
nog steeds zeer zorgelijk, ondanks het aalbeheerplan en ondanks de inzet
van de beroepsvissers met het over de dijk zetten van paling en de
projecten met glasaaltjes. Om het palingbestand weer gezond te krijgen,
zou wat ons betreft een nog langer vangstverbod denkbaar moeten zijn, of
zelfs een totaal vangstverbod. Decentraal aalbeheer zorgt nu voor
vervangende werkgelegenheid en zal de komende jaren € 250.000 kosten.
Er moet dan wel echt rendement komen in de vorm van verbetering van
de visstand. Hoe ziet de staatssecretaris dit?
Ik ga kort in op de wolhandkrab. Ik heb daar veel vragen over. Wij zouden
graag zien dat de binnenvissers een toekomst hebben in het vangen van
de wolhandkrab, maar natuurlijk alleen als dat kan en we daarmee een
beest exporteren waar mensen in andere landen en in Nederland niet ziek
van worden. Ik begrijp de druk vanuit de Kamer om de vangst van de
wolhandkrab weer vrij te geven, maar wij willen de garantie van de
staatssecretaris dat dit veilig is. Als je dezelfde criteria zou hanteren die nu
voor de wolhandkrab gelden, zou je ook garnalen en kreeften niet meer
mogen vangen en consumeren, omdat daarvan de hoeveelheid dioxine in
het bruine vlees even hoog zou zijn. De commissie-Remkes pleit voor
alternatieven voor binnenvissers, onder andere in de wolhandkrabvisserij.
Ik vraag me dus af hoe het rapport van de commissie-Remkes gezien
moet worden in het licht van rapporten over de veiligheid van de
wolhandkrab. Als het veilig is en als het goed kan, zouden wij graag willen
dat de visserij op de wolhandkrab weer geopend wordt, maar we moeten
dan natuurlijk wel zeker weten dat we mensen daarmee geen schade
berokkenen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik ben benieuwd naar de uiteindelijke keuze van
de PvdA-fractie zelf. De feiten zijn redelijk bekend. De onderzoeken liggen
er. Je kunt drie dingen doen. Je kunt het vangstverbod eraf halen, je kunt
het vangstverbod laten zoals het nu is of je kunt het vangstverbod eraf
halen met een etikettering en betere informatie voor de consumptie. Voor
welk model is de PvdA-fractie zelf?
Mevrouw Dikkers (PvdA): Ik krijg een meerkeuzevraag van mijn
buurman. Ik zou een model willen waarin wij een vis verkopen die
gewoon veilig is en waarvoor de staatssecretaris een garantie kan
afgeven: als dit gevangen en geëxporteerd wordt, zetten we een goed stuk
vlees over de grens. Ik neem aan dat de vissers dit zelf ook willen, want zij
willen ook geen product dat schadelijk is.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat vind ik toch een beetje makkelijk: een vis
die veilig is. Je kunt de informatie over wat veilig is, dus wit vlees, en wat
een verhoogd risico heeft, dus bruin vlees, aan de consument beschikbaar
stellen. Je zet dan op het etiket netjes: we raden u aan om het bruine vlees
niet te eten. De heer Graus denkt daar nog een slagje liberaler over; daar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

8

kun je over twisten. Als de informatie echter goed beschikbaar is, laat de
consument dan kiezen. Kan de PvdA-fractie zich daarin vinden? Als je je
daarin namelijk niet kunt vinden, dan ben je nog steeds voor een
vangstverbod.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Er zit heel veel variatie in. Je kunt zeggen: het
is schadelijk voor de gezondheid. Of: het is heel erg schadelijk voor de
gezondheid. Of: het is potentieel heel erg gevaarlijk voor de volksgezondheid. Naast de drie opties die ik van mijn collega gekregen heb, zou
je dan nog veel meer variaties moeten hebben in de mate van schadelijkheid van het beest.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik mag niet meer interrumperen, denk ik.
De voorzitter: Nee, dat gaan we maar niet doen.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Dat was de enige interruptie, spijtig genoeg,
want nu komt het mooiste stukje van mijn tekst.
Dat gaat over de garnalen. De Nederlandse garnalenvissers willen graag
de afspraak maken om gezamenlijk minder garnalen te vangen. De reden
hiervoor is dat de grote aanvoer zorgt voor lage prijzen en lange
visweken. In 2003 verbood de NMa de vangstbeperkende afspraken, maar
er moet nu wel iets gebeuren. Ziet de staatssecretaris mogelijkheid om,
binnen het kader van de NMa voor afspraken met de garnalenvissers, te
komen tot een plan om dit probleem aan te pakken? Volgens mij worden
die arme mensen namelijk de hele tijd van het kastje naar de muur
gestuurd. Een oplossing zou kunnen liggen in het sluiten van gebieden
van de Waddenzee voor visserij, omdat het certificaat pas wordt
toegekend wanneer een ingreep wordt toegepast die laat zien dat er
verbetering van de garnalenstand gerealiseerd kan worden. In het
beheerplan Waddenzee moet dan worden opgenomen dat daar gesloten
gebieden komen. En als we daar toch mee bezig zijn, kan de staatssecretaris dan ook zorgdragen voor een betere handhaving? Wij krijgen
namelijk signalen dat er veel mis zou zijn bij schepen die met een te hoog
motorvermogen op garnalen aan het vissen zijn. Wij hebben in de
rapportages gelezen dat daar onduidelijkheid over is en dat er
mogelijkheid tot gesjoemel is. Kan de staatssecretaris steviger inzetten op
handhaving? Is het bijvoorbeeld mogelijk om dit in de gaten te houden
vanuit de lucht of door middel van een tachograaf? Wat de Partij van de
Arbeid betreft, komt er dus snel een beheerplan en doen we iets aan de
300 pk-situatie, want het is een ergernis voor degenen die wel duurzaam
willen vissen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik hoorde mevrouw Dikkers vanmorgen,
tijdens het AO over de Landbouw- en Visserijraad, zeggen dat dierenwelzijn belangrijk is voor de Partij van de Arbeid, en dat zij dat hoog op de
agenda wil hebben. Dat ondersteun ik natuurlijk van harte, maar ik vraag
me wel af hoe dat dan zit met vissen. Ik doel in het algemeen op het
welzijn van vissen bij de vangst in de zeevisserij, maar ik schrok ook een
beetje van de tweet van mevrouw Dikkers waarin ze schreef dat ze met
sportvissers op pad was geweest. Ik zag een fotootje waarop zij best hard
aan de hengel aan het trekken was. Ik vraag me dus af hoe het welzijn van
dieren wordt gewogen door de Partij van de Arbeid.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Wij vinden het in het algemeen heel erg van
belang dat dierenwelzijn wordt meegewogen. Je ziet het bijvoorbeeld bij
de wijze waarop vissen worden gedood. Wij steunen heel vaak de Partij
voor de Dieren in haar pogingen om die situatie te verbeteren. Dat zullen
wij de komende jaren blijven doen, ook ten aanzien van de visserij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

9

Mevrouw Ouwehand (PvdD): Geweldig. Dan kan ik dus concluderen dat
de Partij van de Arbeid vindt dat pijn en stress bij vissen die worden
gedood, zo veel mogelijk vermeden moeten worden, net zoals we dat
wettelijk hebben geregeld bij landbouwhuisdieren.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Evident.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Volgens mij heb ik ook drie vissen
gevangen. Toch? De PvdA-fractie en ik staan dus quitte. Ik had Hans
Maljaars bij me, de medewerker die dit soort teksten altijd voor mij
voorbereid. Hij had er zeven. Hoe hij dat voor elkaar kreeg, wisten zelfs de
vissers niet. Werpt uw netten uit aan de andere zijde, hoor ik een collega
zeggen. Dat is een heel mooie. En toen waren de netten vol.
Ik begin met het streefbeeld voor paling. De heer Geurts heeft daarover
een mooi verhaal gehouden, dat ik zeer kan beamen. Het streefbeeld is
gebaseerd op heel oude cijfers. Het aardige is dat wij met elkaar het doel
hebben om het streefbeeld zo te bepalen dat we eigenlijk teruggaan naar
de situatie vóór menselijk ingrijpen. Dat zou het doel moeten zijn. Door
menselijk ingrijpen, met dammen, dijken, gemalen en stuwen, zijn echter
de migratiemogelijkheden enorm beperkt. Door menselijk ingrijpen is ook
de waterkwaliteit prachtig verbeterd, maar de paling vindt dat niet zo
lekker. Die houdt meer van troebel water dan van schoon water, waarin
minder voedsel zit. Het streefbeeld kan dus niet worden gebaseerd op de
oude situatie. We zullen rekening moeten houden met menselijk ingrijpen.
Het gekke is dat Engeland, België en Duitsland dat netjes doen. Die landen
houden daar prima rekening mee in hun streefbeeld. Zij gaan uit van 3
kilo per hectare wateroppervlak. Wat doen we in Nederland? Wij gaan uit
van 11 kilo. Als je het hebt over een nationale kop: dit is nu 8 kilo
nationale kop. Waarom doen we dit nog steeds? Ik vraag de staatssecretaris met klem om de gebieden zonder intrekmogelijkheden niet mee te
rekenen en in overleg met de sector het streefbeeld opnieuw te
berekenen.
Ik blijf bij de paling, en maak een uitstapje naar Brussel. Er gaan geluiden
op om tot een totaal palingvangstverbod te komen. Je verzint het niet,
maar zij daar wel. Kan de staatssecretaris daar met klem dwars voor gaan
liggen? In figuurlijke zin natuurlijk.
Mijn volgende punt is de schubvis. Onenigheid tussen beroepsvissers en
sportvissers is van alle tijden, althans wel van de tijden dat ik in de Kamer
zit. We hebben daar heel veel discussies over gevoerd. De aanbeveling
van de Commissie Toekomst Binnenvisserij is duidelijk: ga voor een
duurzame benutting. Wil de staatssecretaris in ieder geval voorkomen dat
toestemmingen en vergunningen voor de schubvisserij die nu nog bij de
beroepsvisserij zitten, overgeheveld worden naar de sportvisserij? Dat lijkt
namelijk te gebeuren. We komen hier, denk ik, op terug als we de hele
toekomst van de binnenvisserij met elkaar gaan bespreken. Ik wil daar
nog één ding over vragen en verder de kabinetsreactie afwachten.
Daarover kunnen we dan een keer een AO beleggen. Is het mogelijk om
bijvoorbeeld binnen het budget voor aquacultuur een deel van het geld te
besteden om de vissers te helpen? In water- en natuurwerken zit heel wat
geld, bijvoorbeeld voor de Marker Wadden, waar visgebied wordt
afgenomen van vissers. Met dat geld kan sanering en herstructurering
mogelijk worden gemaakt. Het raakt de vissers namelijk heel direct. Wat
mij betreft, hoeft de staatssecretaris hier nu niet op te antwoorden, als ze
het meeneemt in de brief.
Ik ga nu in op de wolhandkrab. Als ik goed tel, dan is vóór het opheffen
van het vangstverbod de hele VVD-fractie, de hele CDA-fractie, de hele
PVV-fractie, de hele SGP-fractie, de hele ChristenUnie-fractie, en ik schat
de helft van de PvdA-fractie. De ChristenUnie-fractie is hier niet aanwezig
en maakt daarom enig voorbehoud, maar staat er wel positief in. En welke
helft van de PvdA-fractie, dat weten we nog niet precies, maar zelfs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

10

zonder de PvdA-fractie is er een meerderheid. Ik stel de staatssecretaris
dus voor om dit debat zo meteen heel goed te voeren. Het is ons na aan
het hart gelegen. We hebben er ook goed over nagedacht. We kunnen dit
natuurlijk met een motie gaan afdwingen, maar ik denk dat het beter is
om in dit debat tot een eindresultaat te komen dat voor alle partijen het
beste is. Ik vind het echt onbestaanbaar dat we, als we bekijken wat de
binnenvissers al om de oren hebben gehad, een vangstverbod handhaven
voor deze exoot, die hier in 1931 toevallig met een schip uit China is
gekomen, hier helemaal niet hoort en zich onvoorstelbaar snel voortplant.
De vissers zijn er dolblij mee als we het verbod opheffen. Zij kunnen er
een eerlijke boterham aan verdienen. Het beestje voldoet aan alle normen
die er Europees voor zijn gesteld. Het wordt ook gewoon door alle andere
landen gevangen en verhandeld. Er wordt geld aan verdiend. En onze
vissers zouden dat niet mogen! Ik ben ook voor labelen en etiketteren.
Laten we dat maar als voorwaarde stellen: die informatie moet
beschikbaar zijn. Ik ben ervoor, hoor, maar aan de andere kant staat op
een fles spiritus ook niet dat het onverstandig is om hem leeg te drinken.
Het is uiterst onverstandig. We weten ook dat het gebeurt, want mensen
met een alcoholverslaving en heel weinig geld, doen het nog ook. Er zit
80% alcohol in dat spul. Ik snap niet hoe ze het naar binnen krijgen, maar
ze doen het wel. Het wordt gewoon geproduceerd en verkocht, en je kunt
zo’n flesje bij de Hubo op de hoek kopen. We moeten ook een beetje
nuchter blijven en gewoon naar het witte vlees kijken. Er zijn miljoenen
beesten in onze wateren die de boel kapot vreten. Dat doen ze. Er zitten
gigantische, metersdiepe gaten in de grond bij bruggen, viaducten en
kustwerken. Laten we die beesten alsjeblieft wegvangen. De sportvissers
zijn er ook dolblij mee. Die durven dat niet hardop te zeggen, maar ze zijn
dolblij als die beesten verdwijnen, want als je nu een hengeltje in het
water gooit, is zo’n vervelende wolhandkrab het eerste wat je ophaalt.
Terwijl er een vis aan moet zitten, toch? Zie, ze durven er niets over te
zeggen.
De voorzitter: Het is ook niet de bedoeling dat u met het publiek gaat
praten.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is waar. Excuus, voorzitter.
De voorzitter: En het is de bedoeling dat u afrondt, want nuchter gezien
bent u bijna door de tijd heen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik ben ook bijna door mijn tekst heen, voorzitter,
dus dat is mooi.
Ik ben van harte voor het opheffen van het vangstverbod, mits we
inderdaad labeling toepassen. En laten we gewoon blij zijn met deze
uitkomst voor de vissers. Ze hebben het keihard nodig om de moeilijke
tijd te overleven, want zonder dit overleven ze niet. Ieder die tegen de
opheffing kiest, kiest tegen de vissers en zorgt ervoor dat zij verdwijnen.
De heer Schouw (D66): Voorzitter. Ik heb negen puntjes. Laat ik maar
beginnen met die gifspons, die wolhandkrab waar mijn buurman zo
belangwekkend en bijna emotioneel over praat. Ik heb nog eens goed
gekeken naar wat IMARES ervan vindt. We weten dat het ding giftig is.
Een fles spiritus is toch iets anders dan ons voedsel. Volgens mij hebben
wij als medewetgever de taak om ervoor te zorgen dat ons voedsel
hartstikke veilig is voor de consument en dat mensen er niet ziek van
worden. Zoals ik zojuist al zei, waren er in 2011 berichten waaruit bleek
dat een paar keer per jaar wolhandkrab eten, niet goed is voor de
volksgezondheid. Dan kun je dat wel verzachten door te zeggen dat we het
naar China exporteren en dat ze het daar maar moeten uitzoeken, maar
dat kan natuurlijk nooit de bedoeling zijn. Als er dioxine in melk zit, zet je

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

11

ook niet op het etiket: dit pak melk bevat dioxine. Dat zou een fout
principe zijn. Mocht nu uit nader onderzoek blijken dat er helemaal niets
aan de hand is met de wolhandkrab en dat er geen gevaar is voor de
volksgezondheid, dan kan ik meegaan met de redenering van een aantal
anderen. Dat blijkt echter niet uit het onderzoek dat mij ter beschikking
staat. Ik houd me aanbevolen voor ander onderzoek, maar voorlopig gaat
mijn fractie er dus niet in mee.
De heer Bosman (VVD): Er wordt nu wel heel makkelijk een vergelijking
gemaakt tussen melk en de wolhandkrab. Er is absoluut een verschil. Wij
drinken thuis dagelijks melk. Als je trouwens iedere dag melk drinkt, krijg
je ongeveer net zo veel dioxine binnen als wanneer je twee wolhandkrabben eet en je die helemaal leegzuigt. Alles bij elkaar is het dus
hetzelfde probleem, maar de heer Schouw maakt een vergelijking tussen
een delicatesse, die mensen niet altijd eten maar op bepaalde momenten,
zeker in Aziatische landen, en melk. Door de vergelijking met melk te
maken, doet de heer Schouw of wolhandkrab een dagelijkse maaltijd is,
en dat is pertinent niet waar. Ik denk dat de heer Schouw daar nog eens
goed naar moet kijken.
De heer Schouw (D66): Dat zou ervoor pleiten dat paaseitjes giftiger
mogen zijn dan de gewone chocola, omdat je paaseitjes alleen in een
bepaalde periode van het jaar eet. Dat geldt ook voor de boterletter. Het is
de overtuiging van mijn fractie dat we ervoor moeten zorgen dat het
voedsel dat aan de consument wordt aangeboden, veilig is voor de
volksgezondheid. Dat is onze inzet. Als dat niet zo blijkt te zijn, zoals met
de dioxinepaling van een paar jaar geleden, dan moet je maatregelen
nemen.
De heer Bosman (VVD): De heer Schouw blijft toch erg vasthangen in het
benoemen van de totale krab en niet van de delen ervan. Je hebt altijd
vissen of onderdelen waarvan je zegt: als ik dat eruit haal, dan kan ik dat
gewoon eten en dan is dat net zo veilig als al het andere eten, bijvoorbeeld mijn boterham met boter en kaas.
De voorzitter: Wat is uw vraag?
De heer Bosman (VVD): Mijn vraag is dat de heer Schouw hier wel heel
makkelijk vergelijkingen trekt en iedere keer praat over «de wolhandkrab»
als totale entiteit, terwijl hij naar de delen moet kijken. De D66-fractie moet
ook kijken naar Europa. Europa heeft daar een mening over en heeft er
voorwaarden aan gesteld. Europa stelt dat het witte vlees voldoet aan de
eisen. Je zou zeggen dat D66 zou meegaan in het verhaal van Europa. Ik
ben heel benieuwd of de heer Schouw dat doet.
De heer Schouw (D66): Ik ben ontzettend blij met die vraag, want dan kan
ik dit rechtzetten. Wij zijn geen euro-hoera-hoerapartij. Wij zijn ook zeer
kritisch op Europa. Ik verwijs alleen maar naar ons standpunt inzake de
besteding van de Europese landbouwbudgetten. Het verhaal over het
onderscheid tussen wit en bruin is inhoudelijk waar, maar ik lees in het
rapport dat mensen het vlees gecombineerd eten. Het is dus gewoon
schadelijk. Die bevinding haal ik uit het rapport. Zelf heb ik geen praktijkervaring want ik eet het niet. Ik leef heel sober, net als de meeste
Kamerleden.
De voorzitter: Ik stel vast dat u hier voldoende over gewisseld hebt. Ik
stel voor dat u verder gaat met uw betoog.
De heer Schouw (D66): Mijn tweede punt is de paling. Daar valt veel over
te zeggen, maar ik sluit mij aan bij de conclusie in de brief van de heer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

12

Bleker. We moeten het houden zoals het is, want het moet allemaal nog
aangroeien en dat is een kwestie van langdurig beleid. We gaan dat dus
niet versoepelen.
Mijn derde punt is de handel door sportvissers. Mijn fractie vindt, samen
met velen, dat dit niet moet gebeuren. De sportvissers moeten niet meer
meenemen dan voor eigen consumptie. Als dat 25 kilo is, lijkt me dat een
nogal forse consumptie, maar ik ga niet soebatten over die kilo’s. Als het
25 kilo is, dan moet dat maar zo zijn. Het lijkt me rijkelijk veel.
De boomkorvisserij is mijn vierde punt. Die moet worden teruggedrongen
en daar hebben we eind 2011 afspraken over gemaakt. Kan de staatssecretaris iets vertellen over de stand van zaken? Hoe zit het met de
handhaving? En vooral: hoe gaat het met de alternatieven? Er zijn drie
alternatieven. Hoe ontwikkelt zich dat? Springt er bijvoorbeeld een uit?
Mijn vijfde punt is het motorvermogen van de kustvisserij. Daar heb ik me
nu eens enorm in verdiept, want dat is een problematiek waarbij ik me
afvraag of we nu op de goede manier bezig zijn. Je kunt eindeloze
discussies voeren over het theoretische motorvermogen en wat dit
betekent in de praktijk, of over verzegeling en het omzeilen daarvan. Zijn
er niet gewoon wat pragmatische oplossingen te bedenken rondom dat
motorvermogen? We tuigen namelijk nogal wat dingen op. Zijn dat nu
oplossingen waarin we kunnen geloven?
Ik ga naar het buitenland voor mijn zevende punt, de aanlandplicht. Wij
zijn voor een aanlandplicht om overbevissing aan te pakken. Wij steunen
ook de aanpak van de Europese Unie om de bijvangst in vijf jaar tijd terug
te brengen tot 7% en vanaf 2019 een volledig terugwerpverbod in te
voeren. Het staat wel haaks op een eerder door deze Kamer aangenomen
motie van de heer Bosman.
Staatssecretaris Dijksma: Die hebben wij de hele ochtend al besproken.
De heer Schouw (D66): O, sorry, dan laat ik het hier even bij. Ik heb een
kleine fractie, dus ik kan niet overal bij zijn. Zielig hè.
Is mijn achtste punt ook vanmorgen al besproken? EU-top Japan? Oké. De
staatssecretaris weet dat Japan nog steeds jaagt op walvissen voor
wetenschappelijke doeleinden. Maar wat is wetenschap? Nederland drukt
een zware stempel op die EU-top over Japan. Het zou dus ontzettend fijn
zijn als Nederland alles doet wat in zijn vermogen ligt om die jacht te
beperken. Hoe neemt het kabinet dit mee in de onderhandelingen?
Tot slot ga ik in op Cites. Hebt u het daar ook over gehad vanmorgen?
Nee. Dan is het toch fijn dat ik dat even aan de orde stel. De zestiende
conferentie vindt plaats as we speak. Het springende punt daarbij is dat
uit onderzoek blijkt dat er jaarlijks 100 miljoen haaien worden gedood
voor de commerciële visserij. Mijn fractie vindt die omvang buitengewoon
onwenselijk. Wat is de inzet van het kabinet voor het terugbrengen van
dat soort aantallen? Hoe gaan we ervoor zorgen dat in de toekomst de
wetenschap echt leidend kan worden bij de vangst van haaien, en de
politieke overwegingen minder leidend?
Dat waren mijn negen punten, voorzitter. Ik hoop dat ik binnen mijn tijd
ben gebleven.
De voorzitter: Ja, dat hebt u keurig gedaan, waarvoor dank.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Ik begin met de vervuiling op de
bodem van de Nederlandse rivieren. Daar zijn de vissers natuurlijk niet
verantwoordelijk voor, maar het is wel een gegeven. Ik vraag het kabinet
wat er wordt gedaan om die vervuiling te saneren. Wat is de stand van
zaken? Zolang die vervuiling er namelijk is, en vaak nog vele tientallen
jaren erna, blijven we ook zitten met de problemen waar we nu over
spreken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

13

Mijn volgende punt is de nieuwe, voedselveilige manier van vissen. Er
wordt een plan onderzocht om de wolhandkrab te laten opgroeien in
schone wateren. Aan de eerste fase van het onderzoek betaalde de sector
mee, maar nu het water de sector aan de lippen staat, vraag ik de
staatssecretaris om welwillend te kijken naar het vervolgonderzoek. Dat
kost vier ton, geloof ik. En als het opkweken in schoon water geen
binnenwateren betreft maar aquacultuur, dan moet dat uiteraard ook
duurzaam gebeuren.
En dan de verkoop van de wolhandkrab. Ik zou zeggen: we gaan toch geen
gif verkopen? Nederland staat bekend als een handelsnatie, maar dit gaan
we niet doen, dames en heren. Dit gaan we niet doen. Stel: ik stap naar de
winkel en ik lees op het etiket: er zit gif in, maar u kunt het toch kopen.
Hallo! Niet doen. Geen gemarchandeer met de volksgezondheid. Het is
uitgezocht, het is nog een keer bekeken en de conclusie is, alles wikkende
en wegende: niet doen. Ik stel voor dat we het wel bespreken, ook op
Europese schaal, en daarbij zou ik het om willen draaien. Wat komt er ons
land binnen? Is dat wel goed gecheckt?
De voorzitter: Ik hoor een aantal woordvoerders nu reageren buiten de
microfoon. Ik stel voor dat iedereen interrumpeert via de voorzitter. Een
aantal woordvoerders heeft dat reeds gedaan, dus de heer Van Gerven
gaat eerst verder met zijn betoog.
De heer Van Gerven (SP): Ja, en de SGP mag helaas niet meer interrumperen, heb ik begrepen.
Ik wil natuurlijk wel graag gelijke concurrentieverhoudingen. Die vind ik
belangrijk. Ik vraag de staatssecretaris dus om ook eens te bekijken wat
ons land binnenkomt. Voldoet dat aan de veiligheidsnormen?
Ik ga nu in op de garnalenbrief. Die heeft mij verbaasd.
De voorzitter: Ik begrijp dat u naar een ander punt gaat. Over het vorige
punt heeft de heer Geurts een vraag.
De heer Geurts (CDA): Ik zal gelijk antwoord geven op de vraag van de
heer Van Gerven, en hem ook vragen om daar zijn mening over te geven.
In andere Europese landen is de wolhandkrabvisserij gewoon toegestaan.
De wolhandkrab komt ook via import uit andere landen op de Nederlandse markt. De Nederlandse wolhandkrabvissers mogen echter niet
vissen op de wolhandkrab in onze gebieden. Wat vindt de heer Van
Gerven daarvan? Het komt wel binnen en het kan hier geconsumeerd
worden, maar onze vissers mogen er niet op vissen en het niet verkopen
in Nederland of in andere landen.
De heer Van Gerven (SP): Ik heb daar al antwoord op gegeven.
Natuurlijk, we hebben vrijhandelsverkeer dus die vis komt binnen. Die
moet echter wel aan dezelfde veiligheidsnormen voldoen. Dat moet
worden gecheckt. En als dat niet zo is, dan moet dat gelijkgetrokken
worden. Dat was ook mijn vraag. Dat betekent echter niet dat we moeten
toestaan dat we gif verkopen. Dan moeten we bewerkstelligen dat er geen
gif wordt geïmporteerd. Ik ben het namelijk met de vragensteller eens dat
die wolhandkrab mogelijk vervuild is. Daar zit van alles in en dat moet
worden gecheckt, want ik wil dat het voedsel veilig is. We gaan daar
morgen ook nog uitgebreid over debatteren. Ik wil niet dat wij gif
verkopen en dat aanbieden aan mensen om op te eten, of dat nu hier is, in
China of waar dan ook. Dat wil ik nadrukkelijk gezegd hebben. Dat lijkt me
ook heel duurzaam, trouwens.
De heer Geurts (CDA): De laatste vraag die ik wil stellen aan de
SP-spreker is: bent u met mij van mening dat u niet mag zeggen dat dit
een gifsoort is die in Nederland bevist en verkocht zal gaan worden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

14

De heer Van Gerven (SP): Kijk, er is een analyse gemaakt van de
wolhandkrab. Alles afwegende is gezegd dat het niet verstandig is om die
te consumeren. Dan kunnen we daar wel een labeltje op plakken: twee
keer per jaar zou wel kunnen, maar drie keer niet. Zo werkt het echter niet.
Dat moeten we dus gewoon niet doen. Bovendien kunnen wij absoluut
niet controleren of iemand twee keer wolhandkrab eet of elke dag of
nooit, zoals mijn buurman, die sober leeft. Dat is allemaal niet te
controleren. We moeten ervan uit kunnen gaan dat het gewoon gegeten
moet kunnen worden als het op de markt is en we het mogen eten. We
hebben al genoeg om ons zorgen over te maken.
Ik was gebleven bij de garnalenbrief. De garnalenvissers willen extra
inzetten op duurzaamheid via het MSC-keurmerk. Zij willen niet meer
vangen dan ecologisch verantwoord is. Maar dan worden ze weer
teruggefloten door de NMa. Het voorstel van de SP-fractie is om de ruimst
mogelijke interpretatie van de regels te hanteren, waarbij het ook mogelijk
is dat vissers of producenten zich organiseren op het thema
duurzaamheid. Het moet namelijk niet alleen bijdragen aan verbetering
van de productie. Het gaat ook om het duurzaamheidscriterium. Als de
regelgeving daarop te star is, pleit de SP ervoor om die dan maar te
verruimen, met het doel dat ik eerder schetste.
Mijn volgende punt betreft de sleepnetten met een hoog motorvermogen.
Er werden acht boten gecontroleerd op een groot totaal. Wat is dit dus
voor controle? Hoe effectief is die? Wat moet ik me daarbij voorstellen? Of
is het een pilot?
Het verhaal van de black box spreekt de SP wel aan. Als we dit gaan doen,
ligt het voor de hand dat in de meest kwetsbare natuurgebieden het eerst
wordt begonnen met een dergelijk systeem. Het is niet alleen een
Nederlands maar ook een Europees probleem, dus het moet ook
Europese prioriteit hebben.
Ik kom bij de sportvissers en de bag limit. Er is al keurig uitgelegd wat dat
is. De SP is het zowaar eens met de VVD, want die was daar geloof ik ook
voor. Dat kan gebeuren op een vroege avond. De Partij van de Arbeid
zette daar echter weer vraagtekens bij. Dat vond ik verwarrend, maar ik
denk wel dat de bag limit een oplossing kan zijn. Wij staan daar positief
tegenover. Hoe is trouwens op dit moment de relatie tussen de sportvissers en de beroepsvissers? Het is een «continuing story» waar een
staatssecretaris met ambitie een heel positieve rol in kan spelen.
Misschien kan zij vertellen hoe de vlag erbij hangt op dit moment en of er
witte rook uit de schoorsteen komt wat betreft de relatie tussen beide
groepen.
Voorzitter, hoeveel tijd heb ik nog?
De voorzitter: Nog één minuut.
De heer Van Gerven (SP): Dan ga ik nog in op de kwetsbare natuurgebieden. De SP is er voorstander van dat zulke gebieden worden aangewezen in de Noordzee, ook als kraamkamers voor vis. Wij dachten aan
een norm van 20% en wij horen graag de reactie van de staatssecretaris
op die suggestie.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Onze wateren, of dat nou de
Waddenzee is of onze binnenwateren of de Noordzee of de wateren
verder weg, vormen een collectief ecosysteem waar we met zijn allen
verantwoordelijkheid voor dragen. Het is dus geen particulier viswater.
We hebben deze discussie eerder gevoerd over de mosselvisserij in de
Waddenzee. Ook met betrekking tot de palingvisserij is het belangrijk om
nog even de rapporten in herinnering te roepen waarin destijds al stond:
als we nu zouden stoppen met vissen, hebben we in het beste geval
binnen 80 jaar de stand weer een beetje op peil. In het beste geval. Het
zou ook 200 jaar kunnen duren. De Partij voor de Dieren vraagt aandacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

15

voor die conclusie. Destijds wilden de maatschappelijke organisaties zich
redelijk opstellen. Zij vroegen om het afbouwen van de visserij tot een
vangstverbod binnen vier jaar. Ik herinner me nog goed dat zelfs die
coulante opstelling volledig van tafel werd geveegd door de Kamer. De
palingstand wordt er niet beter op; dat weet de staatssecretaris vast ook.
Ik zeg dus: nieuwe ronde, nieuwe kansen. Er zit een nieuw kabinet. Ik ben
erg benieuwd of dat tot nieuwe inzichten en nieuwe standpunten komt.
Het zal toch niet gebeuren dat we ook met de wolhandkrab weer chemisch
afval op de markt brengen, tenzij we achter iedere boom een NVWA’er
kunnen zetten omdat te controleren? Daar komt het namelijk wel op neer.
Voor morgen staat een groot debat gepland over voedselfraude. We
hebben niet bepaald goede papieren in het controleren van voedselstromen. Is alles netjes gelabeld en houdt iedereen zich netjes aan de
voorwaarden? Natuurlijk, wat de VVD wil, kan in theorie, maar ik vraag me
af of het in de praktijk realiseerbaar is. De Partij voor de Dieren zegt dus:
niet doen.
Daar komt nog iets bij. De rest van mijn betoog zal gaan over het welzijn
van de dieren die we uit het water halen en opeten. Dat welzijn is voor
krabben en kreeften in het geding. Steeds meer onderzoek toont aan dat
ook schaaldieren pijn en stress kunnen ervaren. We moeten ons dus
afvragen of we die wel zo makkelijk uit het water kunnen halen en opeten.
Als een meerderheid van de Kamer dierenwelzijn belangrijk zegt te
vinden, dan geldt dat dus ook voor krabben en kreeften. Wat is de reactie
van de staatssecretaris op het onderzoek van onder andere Bert Lambooij
en Marc Bracke naar het welzijn, of eigenlijk het ontbreken daarvan, van
vissen in de zeevisserij? Het is maar goed dat vissen niet kunnen
schreeuwen, want anders zou het een behoorlijke herrie zijn aan boord
van die schepen. Dan zouden de vissers met gehoorbeschermers op
moeten lopen, net als Kamerleden die een potje gaan sportvissen. Maar
als vissen konden schreeuwen, zou de wereld er misschien wel anders
uitzien.
Naar schatting worden jaarlijks een biljoen vissen gevangen in de
zeevisserij. Niemand lijkt zich zorgen te maken over het welzijn van die
dieren, terwijl we weten dat hun doodsstrijd lang duurt. De onderzoekers
en de vissers schrokken er zelf van: als de vis eenmaal aan boord is en
dood lijkt, blijkt hij nog twee uur te leven. Dat blijkt uit hersenonderzoek.
We weten ook dat de vissen dan al in het ijs worden gestopt of worden
gestript. Die dieren ondergaan de slacht dus levend en bij bewustzijn. Wat
vindt de staatssecretaris daarvan en wat wordt haar inzet op het gebied
van de bescherming van de vissen tijdens het vissen zelf en bij hun dood?
Is de staatssecretaris met de Partij voor de Dieren van mening dat het tijd
wordt om ook voor vissen en voor schaal- en schelpdieren regels te
maken zoals we die ook hebben voor de slacht van landbouwhuisdieren?
Dat betekent dat we goed moeten bekijken hoe lang de doodsstrijd
eigenlijk duurt. Wat doen we die dieren aan? De dieren hebben ernstig te
lijden van de manier waarop ze worden gevangen.
Een aantal andere belangrijke effecten, die nog boven op de bevindingen
van Lambooij en anderen komen, staan in een goed rapport uit Engeland.
Fishcount heeft in 2010 een rapport geschreven waarin de doodsstrijd die
vissen ondergaan, uitgebreid wordt beschreven. Ze worden uitgeput door
de lange trekken in de netten, ze worden opgehaald van grote diepten en
hun blaas knapt als gevolg van decompressie. We kennen die effecten bij
mensen ook. Duikers moeten daar voorzichtig mee zijn. De vissen worden
doodgedrukt. Ze komen levend aan boord terwijl de indruk bestaat dat ze
al dood zijn, en worden dan opengesneden of in het ijs geduwd. Het is
één groot drama. Al sinds 2002 zegt de regering dat we aandacht moeten
hebben voor het welzijn van vissen in de zeevisserij, maar we zijn nu meer
dan tien jaar verder en er is nog steeds niets gebeurd. Ik vraag de
staatssecretaris dus om te reageren op het rapport van Fishcount en op de
bevindingen van Lambooij en anderen. En dan denk ik dat we met elkaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

16

moeten afspreken dat we ook vissen gaan beschermen tegen onnodige
pijn, stress en angst bij het vangen en bij de slacht.
De heer Graus (PVV): Mijnheer de voorzitter. We moeten realistisch zijn.
Nu we die verschrikkelijke bio-industrie hebben, moeten we het de vissers
zeker niet moeilijker maken, terwijl zij de diertjes nog in hun eigen,
natuurlijke omgeving vangen. Zij maken in ieder geval niet levend het
nare transport mee, wat het ergste is aan de hele bio-industrie. Eigenlijk
zouden alle diervriendelijke Kamerleden dus ook iets meer vóór de visserij
moeten zijn. Laten we wel wezen. Daar wordt dieren namelijk een
heleboel ellende bespaard.
Ik denk dat opeens alles «schadelijk» is, omdat we een en ander kunnen
meten, destilleren en extraheren. Vroeger kon men dat niet. Opeens is dus
alles schadelijk, omdat men kan meten.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter, ...
De heer Graus (PVV): Zal ik even wachten?
De voorzitter: Nee, mevrouw Ouwehand dacht een tweede interruptie te
krijgen, maar die krijgt zij niet. Gaat u rustig verder.
De heer Graus (PVV): Dit is mijn laatste afspraak, dus ik heb alle tijd
vanavond.
De voorzitter: Wij ook.
De heer Graus (PVV): Ik denk dus dat het te maken heeft met het feit dat
we het kunnen meten. We moeten daar niet in meegaan.
Ik vond het heel mooi dat de walvissen ook bij het onderwerp Nederlandse visserij aan de orde kwamen. Die spoelen hier weleens aan, maar
we jagen er gelukkig niet op. Er is wel heel lang geleden, in 2007, al een
motie-Graus over ingediend. Die werd met name door die mensen niet
gesteund die er nu de grootste mond over hebben. Het is altijd grappig
om dat te horen. In elk geval was ik mijn tijd ook daarin ver vooruit.
Wat betreft de wolhandkrab moeten we ook oppassen dat de situatie niet
onrechtvaardig wordt. Het verbod heeft enorme gevolgen voor de
binnenvisserij. We zijn zo langzamerhand onze binnenvissers echt de nek
aan het omdraaien. Deze staatssecretaris is net aangetreden, dus ik vind
het lullig om het op haar bordje te leggen. Ik weet ook dat zij er mogelijk
anders in staat. Dat zal straks ook blijken. Er zijn echter wel degelijk
nationale koppen. Bovendien is er sprake van metingen door IMARES. Als
één organisatie er keer op keer naast heeft gezeten bij metingen, dan is
het IMARES. Ik vertrouw die organisatie dus niet meer; daar ben ik heel
eerlijk in. IMARES zat fout bij de zeehondentelling en bij de stikstofmetingen in mest. Het is een ramp geweest in de afgelopen jaren. De
metingen waren bovendien zeer beperkt. Volgens mij waren er maar acht
monsters. Ik krijg daarop graag een reactie van de staatssecretaris. Ik doe
dus, net als de SGP, een dringend beroep op de staatssecretaris om het
verbod op de vangst van wolhandkrab in de grote rivieren te heroverwegen. Ik hoop echt dat we dat straks hier kunnen aftikken en dat we niet
naar de plenaire zaal hoeven om een motie in te dienen.
Bovendien denk ik dat een verbod de laatste stap zou zijn op weg naar een
compleet faillissement van de binnenvisserij. Er blijft niets meer voor die
mensen over. We hebben nooit last van hen gehad. Ze hebben altijd hard
gewerkt en ons van onze primaire levensbehoeften voorzien. Die jongens
wordt letterlijk de nek omgedraaid. Ik vind dat onwaarschijnlijk. Het
ministerie van Economische Zaken liet weten, het uitvoeren van een
risicobeoordeling niet te zien als een nationale kop op Europese regelgeving. Het vangstverbod dat daaruit voortvloeit, is dat mijns inziens wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

17

De collega van de SGP heeft nog vragen gesteld over het risico dat de
Fyra loopt door het geknabbel van de wolhandkrab. Ik kan hem echter
geruststellen: de Fyra kwam al in de problemen zonder de wolhandkrab.
Daar hoeft hij zich dus verder geen zorgen over te maken. De consumptiegegevens van het LEI wijzen uit dat er niet gesproken kan worden van een
risico voor de volksgezondheid. Hoe verhoudt zich dat tot de uitkomsten
van het RIVM?
Wij hebben een groot item gemist waar alle binnenvissers over klagen,
namelijk de massale visstroperij door tuig uit voormalige Oostbloklanden.
Alles is al besproken en ik sluit me bij veel dingen aan, maar dit komt
nooit aan de orde. De mensen van de dierenpolitie lieten mij weten dat
het vaak om georganiseerde bendes gaat, die zwaarbewapend zijn en
waarbij men zelfs de hulp nodig heeft van arrestatieteams. Ze lopen
gewoon met halfautomatische machinepistolen rond. De nieuwe regering
heeft de plusminus 160 bestaande dierenpolitiemensen voorlopig uit de
buitengebieden gehaald. Ze mogen niet meer patrouilleren. Op de NVWA
wordt bezuinigd, dus die controleert er ook niet op. Er gebeurt dus niets
tegen visstroperij, terwijl er zelfs een aangenomen motie ligt, die door alle
partijen is gesteund behalve door de PvdA, waarin de regering wordt
verzocht om in het belang van de visstand en van de beroepsvisserij meer
controle, opsporing en handhaving in te zetten tegen het Oostbloktuig in
de visstroperij. Er wordt niets aan gedaan! Ik hoor het van de dierenpolitieagenten. Ze mogen er niet meer naartoe en er wordt niets gedaan aan
dit tuig, dat hier alles leegvist en de vis naar restaurants doorsluist. Dat is
ook een nekslag voor onze vissers. Daar moeten we ook iets aan doen. De
NVWA kan bovendien niet eens strafrechtelijk opereren. Zij heeft enkel
een bestuursrechtelijke bevoegdheid. Ik vraag de staatssecretaris dus om
zich hard te maken om de bestaande dierenpolitiemensen hierop in te
zetten. We moeten die gasten gewoon keihard aanpakken en lange
gevangenisstraffen geven. Wij hebben de hobbyvissers en de sportvissers
nooit iets in de weg gelegd, maar het moet niet zo zijn dat ze de beroepsvissers gaan beconcurreren. Dat kan niet, want die moeten wel iedere
gram vis verantwoorden. Dat doet met name dat Oostbloktuig, dus niet
onze Nederlandse hobbyvissers en sportvissers. Daar wordt niets aan
gedaan. Ik wil daar echt actie op, anders zal ik er moties over gaan
indienen.
Mijn belangrijkste punt vormen de binnenvissers, die letterlijk om zeep
worden geholpen, niet alleen door de Europese Commissie maar ook
door onze regering. Ik hoop dat de staatssecretaris daar als frisse, jonge
vrouw verandering in gaat brengen. Haar kennende, weet ik zeker dat zij
de vissers een warm hart toedraagt. Ik heb in januari een motie ingediend
ten behoeve van onze palingvissers over het binnendijks uitzetten van de
schieraal en de glasaal. De staatssecretaris heeft mij toen gevraagd om
die motie aan te houden. Ik hoor nu graag wat de stand van zaken is,
opdat ik mijn motie mogelijk alsnog kan indienen. Glasaal en schieraal
mogen namelijk nog steeds niet binnendijks worden uitgezet. De vissers
investeerden wel in apparatuur, maar krijgen geen vergunning. Dat kan
gewoon niet. We kunnen die jongens toch niet iedere keer zo belazeren? Ik
vind dat dat niet kan. En nu worden de palingvissers ook nog eens
gestraft met de wolhandkrab. De Duitsers vangen de wolhandkrab
verderop wel, en verhandelen hem op onze markt. Dat is mede mogelijk
gemaakt door de vrijhandelsverdragen uit Brussel. Dat kan natuurlijk niet,
want daardoor krijgen ze ook nog te maken met valse concurrentie.
De voorzitter: Gaat u afronden?
De heer Graus (PVV): Zo, ik heb nog wel een stapeltje hoor.
Tot slot zeg ik iets wat alle Nederlandse vissers aangaat. De visser blijkt
gemiddeld anderhalve dag tot twee dagen per week bezig te zijn met
schrijf- en regelwerk. Hierover ontvangen wij heel veel klachten. Een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

18

visser moet varen en vissen, en niet boekhouden. Onze staatssecretaris
heeft een voortreffelijke speech gehouden op de Grüne Woche in Berlijn.
Ik ben daarbij geweest, net als velen hier aan tafel. Haar laatste woorden
waren: «Bauern sind keine Buchhalter». Ich möchte unsere gnädige
Ministerin fragen: gilt das auch für unsere Fischer?
De voorzitter: Dank u wel. Ik ben benieuwd of we daar een Duits
antwoord op krijgen.
De vergadering wordt van 19.08 uur tot 19.12 uur geschorst.
De voorzitter: Wij gaan beginnen met de beantwoording door de
staatssecretaris, maar voordat ik haar het woord geef, heb ik twee dingen
te melden. Ten eerste mogen de leden de staatssecretaris één keer
interrumperen. Dat doen wij gewoontegetrouw aan het eind van een
blokje. Ik heb namelijk begrepen dat de staatssecretaris in blokjes
antwoordt. Ten tweede verwachten wij omstreeks 19.30 uur een
stemming. Voor de mensen op de publieke tribune: als u een bel hoort die
een minuut aanhoudt, dan is dat het signaal dat een aantal Kamerleden
deze zaal verlaten.
Staatssecretaris Dijksma: Voorzitter. Dank voor de inbreng. Voordat ik
begin aan de verschillende blokjes, kan ik melden dat er zojuist vanuit de
Sixtijnse Kapel witte rook is waargenomen. Habemus papam. Dat is
bijzonder op biddag. De heer Dijkgraaf begon vanochtend een ander
overleg met dat onderwerp. Ik weet niet of dit ook een voorspellende
waarde heeft voor het overleg tussen u en mij nu, want er liggen nog een
paar problemen.
Eerst wil ik heel kort iets zeggen over de reactie die de Kamer nog
tegemoet kan zien op het hele verhaal van de commissie-Remkes.
Vanzelfsprekend gaan wij meteen daarna door met de wolhandkrab. Dan
wil ik graag de paling behandelen, vervolgens de garnalen en dan
handhaving. Dan heb ik nog een blokje overige.
Diverse leden hebben gevraagd wanneer er een kabinetsreactie komt op
de toekomst van de visserij. Ik heb even de tijd genomen om deze
problematiek goed tot mij te nemen, want het gaat om vraagstukken die
voor de Kamer en de sector van heel groot belang zijn. Waar de sector
mee te maken heeft, is niet niks. Ik heb de reactie al zo goed als klaar. Ik
probeer haar volgende week bij de Kamer te hebben. Vanzelfsprekend
kunnen wij daar dan uitgebreid over spreken. Dat verdient het onderwerp.
Ik weet niet wie van de leden nog weleens de tijd vindt om televisie te
kijken, maar er is een prachtige documentaire van Omroep MAX over
Hollandse vissers. Dat is een absolute aanrader, want daar steek je ook
veel van op.
De wolhandkrab. Een aantal woordvoerders is al begonnen met het tellen
van de stemmen. Ik begrijp de achtergrond, maar ondertussen verbaast
het mij dat mij wordt gevraagd om het vangstverbod op te heffen. Het
vangstverbod is ingesteld door mijn voorganger, mede namens de
minister van VWS, om de volksgezondheid te waarborgen. Ik wil in
herinnering roepen – sommige woordvoerders hebben dat zelf al gedaan
– dat de Kamer mijn voorganger in 2011 heeft opgeroepen zo snel
mogelijk het vissen op paling in de grote rivieren te verbieden omdat
deze, net als de wolhandkrab, vervuild is met dioxines en dioxineachtige
pcb’s. In dat debat werd de overheid verweten het economisch belang
boven het belang van de volksgezondheid te hebben gesteld. De Kamer
vond het toen volstrekt onvoldoende dat de consument gewaarschuwd
werd en dat het tot de eigen verantwoordelijkheid van de consument
werd gerekend. Bij andere debatten, bijvoorbeeld over de Q-koorts,
hebben wij eenzelfde soort discussie gehad. Eigenlijk wordt mij nu
gevraagd om bij de wolhandkrab precies het tegenovergestelde te doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

19

Ik heb gisteren een uitgebreide beantwoording gegeven van Kamervragen
van de leden Dijkgraaf en Bosman. Daarin heb ik aangegeven dat er op
basis van de eveneens aan de Kamer gestuurde risicobeoordeling van de
NVWA geen reden is om het huidige vangstverbod van de wolhandkrab
op te heffen. De risicobeoordeling ondersteunt het nu ingestelde verbod.
De heren Dijkgraaf en Bosman stellen dat in de risicobeoordeling wordt
uitgegaan van een te hoog consumptieniveau. In de risicobeoordeling van
de NVWA van 2011 en 2012 is uitgegaan van 100 gram wolhandkrab. Dit is
de geschatte gemiddelde consumptie van wolhandkrab in Nederland. Ik
zie dan ook geen reden om het vangstverbod op te heffen.
De heer Bosman zegt dat er een onderscheid tussen bruin en wit vlees is.
Hij heeft gelijk dat de norm geldt voor wit vlees. Vanuit de Europese Unie
is die zo vastgesteld omdat van krabben doorgaans het witte vlees wordt
gegeten. Maar wat wreekt zich hier? Bij de wolhandkrab is er juist sprake
van een uitzondering, want die wordt in zijn geheel gegeten. Het is
inderdaad een lekkernij. Die eet je in zijn geheel. De norm van bruin vlees
wordt soms tot zelfs 100 maal overschreden. Dat was de reden voor mijn
voorganger en de minister van VWS om te komen tot een vangstverbod.
Voedselveiligheid gaat voor het economisch belang – ik neem aan dat de
Kamer dat morgen weer tegen mij zal zeggen – hoe moeilijk dat soms ook
is. Dat snap ik heel goed. De Kamer heeft dat bij paling ook zo vastgesteld.
Als de Kamer hierbij gaat schuiven in haar opvatting, dan zal dat ook
gevolgen hebben voor andere zaken.
De heer Bosman heeft gezegd dat er wel een level playing field moet zijn.
Dat ben ik met hem eens. Vooruitlopend op het NVWA-advies heeft de
minister van VWS de Europese Commissie en de lidstaten geïnformeerd
over de Nederlandse bevindingen. Om voor een gelijk speelveld voor de
handel in wolhandkrab te zorgen heeft Nederland erop aangedrongen een
specifieke norm voor wolhandkrab te stellen in heel Europa. De Europese
Commissie heeft lidstaten gevraagd om de vangst en consumptie van
wolhandkrab te onderzoeken. Zij heeft ook aangegeven de monitoring van
wolhandkrab verder uit te werken en te komen tot een Europese aanpak
en harmonisatie. Dat speelveld gaan wij dus op de agenda zetten, maar
dan wel andersom.
De heer Schouw heeft gevraagd naar mogelijkheden om met nader
onderzoek te laten zien dat er geen gevaar is. Kan het verbod dan
opgeheven worden? De Kamer heeft deze week van mijn collega van VWS
het rapport van Bureau Risicobeoordeling & onderzoeksprogrammering
(bureau) ontvangen. Daarin is bevestigd dat deze lijn de juiste is.
Mevrouw Dikkers zei dat er dan ook andere producten zijn waarvoor in het
kader van voedselveiligheid een vangstverbod zou moeten komen. Zij
noemde garnalen, geloof ik. Daarvan eet je sowieso de ingewanden en de
kop niet. Dat geldt dus niet voor het bruine vlees. Dat gebeurt bij de
wolhandkrab wel.
De heer Van Gerven heeft gevraagd hoe wij een en ander rond de
wolhandkrab in schoon water verder kunnen steunen. Hij zei dat vissers
daarin hebben geïnvesteerd. Er is subsidie verleend voor onderzoek om
via schoon water het groeien van de wolhandkrab ondersteuning te
geven. Ik ben heel benieuwd naar de resultaten. Er kan al schone, jonge
krab gevangen worden in de niet gesloten gebieden. Het is aan de sector
om te bezien hoe hij de mogelijkheden van kweek verder kan vormgeven.
De heer Dijkgraaf zei: als je niet voor het opheffen van het vangstverbod
bent, dan ben je tegen de vissers. Ik hoop met mijn bijdrage van zojuist te
hebben aangegeven dat wij niet over één nacht ijs gaan, dat hierbij een
paar argumenten een rol spelen en dat die stelling niet helemaal klopt in
de context van de overwegingen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik kan mij de reactie van de staatssecretaris op
dat laatste voorstellen. Dus laat ik dat gewoon terugnemen. Laten wij de
discussie zuiver houden. Dat is veel beter. Dan is dat de wereld uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

20

Ik heb de discussie over de paling toen meegemaakt. Wij hadden net die
tv-uitzending gehad. Dat was geen gelukkige uitzending over vissers. Ik zal
die van Omroep MAX eens achterhalen, maar die van toen was niet goed.
Dat debat vond in die context plaats. Daardoor kreeg het een extra lading
die het heden ten dage niet gehad zou hebben. Wij hebben er toen voor
gepleit om de wolhandkrab vrij te houden, want die ging toen automatisch in het proces mee. Daar was op dat moment niet de omgeving en de
sfeer voor. Dat landde toen niet. Wij zijn altijd consistent geweest. Wij
vonden dat die toen onterecht meeging. Wij vinden dat ook nu. Bijna alles
gaat naar China omdat daar de markt zit. De Chinezen zijn er dolblij mee,
omdat het ding veel schoner is dan de wolhandkrab die in China
geproduceerd wordt. Die bevat veel meer chemicaliën. Het is voor hun
gezondheid dus vele malen beter om het hier te doen. In alle omringende
landen wordt het ding gewoon opgevist. Wij komen er niet door feiten uit
te wisselen, want die kennen we allemaal. Hoe je met die feiten omgaat
en tot welk standpunt je dat brengt, is uiteindelijk een politieke weging.
Het brengt ons in ieder geval tot het standpunt: zo snel mogelijk het
vangstverbod eraf.
Staatssecretaris Dijksma: Ik heb helder gemaakt op basis van de
overwegingen die ik heb voorgelegd en de rapporten die ik heb gekregen,
dat ik die politieke aanleiding niet heb. Het is niet zo dat ik de sector die
ruimte niet gun. Van harte zelfs, want de sector staat onder druk en ja, er
moet ook wat gebeuren, maar wij moeten een en ander op een verantwoorde manier blijven doen naar onze eigen normen. Wij zien nu,
andersom geredeneerd, aanleiding om andere lidstaten juist te
waarschuwen en te zeggen dat zij misschien iets te gemakkelijk zijn op dit
punt. Dat geeft aan dat wij het gelijke speelveld erkennen. Als ik in een
van de kranten zeg – dat zal ik morgen weer doen – dat wij niet kunnen
marchanderen met voedselveiligheid en betrouwbaarheid, dan meen ik
dat, over welk onderwerp het ook gaat. Dat geeft een beetje de sfeer en
context weer waarin ik deze dagen opereer binnen mijn verantwoordelijkheid voor zowel visserij als landbouw. Hoeveel sympathie ik ook heb
voor de sector, dat kan uiteindelijk niet de doorslag geven bij het maken
van deze afweging. Als de heer Dijkgraaf dat anders ziet, dan zeg ik hem
in alle eerlijkheid: wij kunnen daar heel lang over heen en weer blijven
praten, maar ik zal niet zelfstandig van standpunt veranderen. Dat is een
politieke weging. De heer Dijkgraaf neemt dan de verantwoordelijkheid op
zich om uit te leggen waarom hij vindt dat zo’n product met deze
middelen erin verantwoord geconsumeerd kan worden met een sticker
erop waarop staat dat het eigenlijk niet verantwoord is. Dat zal er dan
immers op komen te staan.
De heer Dijkgraaf (SGP): De staatssecretaris schetst een eerlijk beeld
over het neerleggen van verantwoordelijkheden. Wij zijn best bereid om
die keus te maken. Het is immers niet zwart-wit. Als je dagelijks een
broodje kaas met een glas melk nuttigt bij het ontbijt, krijg je jaarlijks
dezelfde dosis binnen. Wij maken dus continu keuzes. In alle producten
zitten dingen. Het is altijd de stof die erin zit maal de hoeveelheid die je
consumeert. Wij hebben ook wetenschappelijke rapporten. Lees de brief
van prof. dr. Jacob de Boer, directeur van het Instituut voor Milieuvraagstukken – ook niet de minste – van de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij
zegt: als ik kijk naar het consumptiepatroon, is het de helft. Eigenlijk stel ik
geen nieuwe vraag aan de staatssecretaris, maar ze mag er best op
ingaan. Toch denk ik dat zij eerlijk is als ze zegt dat er gewoon een keuze
gemaakt moet worden gezien de feiten.
De voorzitter: Er is inderdaad geen vraag aan de staatssecretaris gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

21

De heer Bosman (VVD): Nu wordt heel snel de verbinding gelegd tussen
paling en wolhandkrab, maar dat zijn twee verschillende dingen. Terwijl er
in de paling geen verschil is te vinden tussen waar het zit en niet zit, is dat
bij de wolhandkrab wel het geval. Daarom is dit in Europa aan de orde en
wordt gezegd dat het witte vlees aan de norm voldoet. Er wordt iedere
keer gezegd dat wij naar een level playing field toe gaan, maar wanneer
gaat dat dan gebeuren? Wanneer is de rest van Europa in staat om te
zeggen «wij pakken de zienswijze van Nederland op», waardoor wij een
level playing field hebben? Als het namelijk nog 50 jaar gaat duren,
hebben wij nooit een level playing field, terwijl wij wel zeggen: daar gaan
wij naartoe. In de tussentijd hebben wij Europese regelgeving, waar wij
aan gehouden zijn, en is de rest van Europa netjes bezig om zich aan die
regelgeving te houden. Waarom doen wij dat in Nederland dan niet?
Staatssecretaris Dijksma: Het is geen kwestie van niet willen. Het is een
kwestie van het niet verantwoord vinden. Dat zijn twee verschillende
dingen. Wij zijn nu zover dat wij tegen andere Europese landen zeggen:
het is niet verantwoord; u moet het niet zo willen. Dat heeft te maken met
het feit dat van deze specifieke krabsoort niet één deel wordt gegeten en
een ander deel niet, maar het de bedoeling is dat je hem in zijn geheel eet.
Daarbij worden de normen veel te vaak overschreden. De heer Bosman
vraagt mij wanneer Europa dat gelijke speelveld kan organiseren. Wij
hebben de Europese Commissie gevraagd met spoed te reageren. Ik kan
niet voorspellen wanneer dat precies geregeld zal zijn, want dat kost wel
tijd. Dat is absoluut waar.
De heer Bosman (VVD): In de tussentijd verandert er niets. De handel
loopt gewoon via Nederland. Dat weten wij ook. Die kunnen wij niet
tegenhouden. Waarom kan de Nederlandse visser geen onderdeel zijn van
die handel? Of dit een vraag is of een opmerking laat ik aan de
staatssecretaris.
De voorzitter: Ik denk dat het meer een opmerking is.
De heer Graus (PVV): Zoals ik al zei: alles wordt nu gemeten. Er zijn
producten die veel schadelijker zijn dan wolhandkrab, ook het bruine
gedeelte. Neem zoethout, drop en alcohol. Weet u wat drop voor een
doodsoorzaak is? Daar staat op dat het tot hoge bloeddruk kan leiden,
maar er wordt niet gezegd dat je er dood aan kunt gaan. Daar sterven ook
mensen aan. Daar kunnen mensen ook een hersenbloeding of hartfalen
van krijgen. Altijd worden de vissers genaaid. Ik kan daar niet tegen. Dat
vind ik zo onterecht. Er zijn zo veel producten die minder goed zijn voor de
gezondheid als je er veel van gebruikt, maar altijd worden de vissers
gepakt. Dat is altijd hetzelfde. Ik begrijp dat gewoon niet goed.
De voorzitter: Wat is uw vraag?
De heer Graus (PVV): Wees nou eens eerlijk en zeg: alles wat je te veel
eet, is niet goed. De staatssecretaris moet de kerk in het midden laten.
Uiteraard zal op veel meer producten komen te staan dat grote hoeveelheden niet goed zijn, maar laat die palingvissers en wolhandkrabvangers
eens een keer met rust alsjeblieft. Ik word daar zo moe van.
Staatssecretaris Dijksma: Ik heb net de hoeveelheid geschetst waar het in
het onderzoek om gaat. Het gaat niet om kilo’s. Dat gaat niet over elke dag
ik weet niet welke hoeveelheden eten. Het gaat over 100 gram. Dat is wel
belangrijk. De heer Graus moet de vergelijking trekken met andere stoffen
waar wij ook voorzichtig mee zijn. Ik heb mij laten vertellen dat wij voor
een middel als chlooramfenicol een norm hebben die onder de 10 kilo
garnalen per week ligt voor 10 jaar. Om die reden blokkeren wij bijvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

22

beeld import uit Indonesië en Vietnam. Dat zijn nog heel onvergelijkbare
grootheden, maar aangezien de heer Graus een paar voorbeelden noemt,
moet ik dat ook doen. Dat geeft aan dat wij bij sommige andere stoffen
nog veel strenger zijn. Het gaat er echt niet om een sector te treffen. Ik
vind het jammer dat dat in het debat sluipt. Dat kan niet de discussie zijn,
want daar is echt geen sprake van. Het is onze verantwoordelijkheid om te
bekijken of wij producten verantwoord aan consumenten kunnen laten
verkopen. De verantwoordelijkheid voor wat wij hier bespreken, gaat
verder dan de toekomst van de sector. Dat leg ik hier neer. Die afweging
vraag ik de Kamer te maken, ook al hebben niet alle woordvoerders daar
nog de geestelijke bereidheid toe.
De heer Graus (PVV): Ik gebruik chlooramfenicol veel als diergeneesmiddel en hulpmiddel om zieke dieren te helpen. Tegen bepaalde
oogziekten is chlooramfenicolzalf het wondermiddel. Dus ook dat is in
beperkte hoeveelheid niet schadelijk. De schappen liggen vol met drop,
terwijl laatst een arts op televisie zei dat het een heel grote doodsoorzaak
is, niet alleen voor risicogroepen. Het is ook heel slecht voor gezonde
mensen als ze meer dan een paar handjes drop per dag eten. Daar wordt
toch ook niets aan gedaan? De mensen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid. Je moet niet altijd alles op de vissers afschuiven. Het is al
zo’n kleine sector geworden. Er zijn er nog maar een paar over. Die krijgen
nog een keer een klap op hun nek. Er blijft straks niks meer over van die
mensen. Als er een gelijk speelveld moet zijn, moet het ook voor alle
producten gelden. Dan mag er best op staan dat het schadelijk is als je er
te veel van nuttigt, wat niet gebeurt omdat het toch een soort luxeproduct
is. Maar een verbod? Die waarschuwing staat toch ook op drop, zoethout,
alcohol en sigaretten?
De voorzitter: U komt niet tot een vraag. Ik ben al een beetje royaal,
maar constateer slechts een herhaling van argumenten.
De heer Graus (PVV): Ik vraag heel duidelijk iets aan de staatssecretaris.
Misschien moet zij dat doen in overleg met de minister van Volksgezondheid. Ik vind dat er geen uitzondering mag worden gemaakt voor de
vissers. Ook op de producten van die mensen mag komen te staan dat
een grote hoeveelheid schaadt. Dat vraag ik aan de staatssecretaris en via
haar aan de minister van Volksgezondheid.
Staatssecretaris Dijksma: Wij zullen morgen in het debat over voedselzekerheid en voedselveiligheid precies deze discussie krijgen over andere
stoffen in andere producten. Dan gaat de heer Graus mij ongetwijfeld iets
anders vragen. Als ik zou zeggen dat wij zouden toestaan dat er bijvoorbeeld fenylbutazon in paardenvlees zou komen en dat wij er dan een
sticker opplakken waarop staat «als u er maar niet te veel van eet, dan
gaat het wel goed», dan zou het land te klein zijn. Echt waar.
De heer Graus (PVV): Dat is niet eerlijk, want fenylbutazon komt niet in de
paarden terecht.
De voorzitter: Nee mijnheer Graus, dit gaan wij niet doen.
De heer Graus (PVV): Maar het klopt niet!
De voorzitter: Het woord is aan de heer Schouw.
De heer Graus (PVV): Mijnheer de voorzitter, ik mag toch een punt van
orde maken?
De voorzitter: Ja, dat mag wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

23

De heer Graus (PVV): Die wolhandkrab krijgt die stoffen niet in zich omdat
die door de mensen worden ingebracht. Dat is bij paarden wel zo.
De voorzitter: Wacht even. U wilde een punt van orde maken, maar nu
gaat u weer inhoudelijk vragen stellen. Dat gaan wij niet doen.
De heer Graus (PVV): Nee, ik wil zeggen dat het fout is.
De voorzitter: Nee, nee, nee, nee.
De heer Graus (PVV): Ik zal niks meer zeggen, maar het deugt niet, het
klopt niet. Het klopt echt niet.
De voorzitter: Dat is uw mening. De staatssecretaris heeft een andere
mening. U wordt het daar op dit moment niet over eens.
Het woord is aan de heer Schouw.
De heer Schouw (D66): Ik heb er behoefte aan om te zeggen dat ik
helemaal achter de lijn sta van de staatssecretaris, die de Kamer ook nog
eens wijst op een consistente lijn en een zorgvuldige afweging tussen het
belang van de economische sector en de volksgezondheid. Ik heb nu het
gevoel dat wij er een geïsoleerd dingetje uithalen. Daarom wil ik haar
vragen of zij bereid is om eens een aantal vergelijkingen met andere
producten op papier te zetten. Zonet noemde de staatssecretaris wat
dingen uit het hoofd. Mocht het komen tot een VAO waarbij een enkeling
wellicht een heel geïsoleerde motie indient, dan weet degene ook wat hij
doet.
De heer Dijkgraaf (SGP): Zeker. Permanent.
De heer Schouw (D66): Maar het belang van volksgezondheid is
ontzettend groot. Is de staatssecretaris bereid een vergelijking te maken
van verschillende producten?
Staatssecretaris Dijksma: Dat is goed.
De voorzitter: Dat noteren wij als toezegging.
De heer Van Gerven (SP): Ik wil de staatssecretaris bijvallen dat wij – ik
zal het zo maar samenvatten – geen gif moeten verkopen. Dat moeten wij
niet toestaan, maar ik heb geen antwoord gekregen op de vraag of zij
bereid zou zijn om opnieuw subsidie te geven om het onderzoek naar
schone wolhandkrab voort te zetten. Het ging om vier ton, begreep ik.
Staatssecretaris Dijksma: Dat was in eerdere aanleg een gedeelde
verantwoordelijkheid. Ik ben bereid om daar weer naar te kijken.
De heer Van Gerven (SP): Dank voor deze toezegging.
De voorzitter: Ik werd even afgeleid, maar als ik het goed zie, gaan wij
over naar het volgende blokje: paling.
Staatssecretaris Dijksma: Er zijn verschillende vragen gesteld over het
streefbeeld. In 2009 heeft de commissie-Eijsackers op verzoek van de
Kamer het Nederlands streefbeeld opnieuw bekeken. Daar zijn alle
argumenten die nu worden aangevoerd over de nulmeting overigens in
meegenomen. De commissie kwam niet tot een afwijkend streefbeeld,
maar wel tot een streefbeeld met een bredere bandbreedte. Onlangs heeft
de sector gevraagd of het Nederlands streefbeeld herijkt kan worden aan
de hand van de meest recente gegevens. Op 4 februari heeft mijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

24

departement daarover met de sector en IMARES overlegd. Daarbij is
aangegeven dat de nieuwe inzichten het streefbeeld niet zullen veranderen. De bandbreedte zal wel wat smaller worden. Er is dus geen
aanleiding om het streefbeeld te herzien. In antwoord daarop heeft de
sector gezegd: wij hebben toch behoefte aan inzicht in een Europese
context. Dat is op zichzelf prima. IMARES is gevraagd een quickscan te
doen van de uitgangspunten die andere lidstaten voor hun streefbeelden
hebben gebruikt. Op verzoek van de sector zal IMARES op korte termijn
een begin maken met die quickscan. Voor de zomer krijgen wij de
resultaten daarvan. Op die manier proberen wij ook in een Europese
context te laten zien hoe wij werken.
Dat het Nederlandse streefbeeld hoger ligt dan dat van de omliggende
landen, zeg ik tegen de heer Bosman, is verklaarbaar. Wij zijn één grote
delta met van nature rijke wateren. Duitsland heeft bijvoorbeeld een veel
lager streefbeeld omdat het stroomopwaarts ligt. Om Duitsland te
bereiken moet de intrekkende jonge aal eerst door Nederland heen. De
kans dat die aal voor die tijd al een goede opgroeiplek vindt, is groot. Dat
kan de Kamer met mij meevoelen, denk ik.
De heer Dijkgraaf had het over de discussie in het Europees Parlement
over de aalverordening. Er is inderdaad discussie. Er is een voorstel van
de Commissie om de aalverordening in lijn te brengen met het Verdrag
van Lissabon. Dat zijn procedurele aanpassingen, geen aanpassingen op
inhoud. Desondanks heeft rapporteur Lövin van de Commissie visserij van
het Europees Parlement ook een aantal inhoudelijke aanpassingen
voorgesteld. Een daarvan is de mogelijkheid tot schorsing van de
aalvisserij. De kans dat deze voorstellen worden aangenomen, is zeer
klein. Het is geen gegeven. Er moet in het Europees Parlement ook nog
met de Raad worden onderhandeld over het eindresultaat. Het is
verstandig om de inhoud van de aalverordening te bespreken aan de
hand van de nu lopende evaluatie van de Europese Commissie, want dan
heb je de wetenschappelijke informatie die nodig is om een goed besluit
te nemen en kunnen wij ook zien wat de inspanningen van de lidstaten
zijn.
In dezelfde lijn vroeg mevrouw Ouwehand naar het totaal vangstverbod.
Het Nederlands aalbeheerplan is door de Europese Commissie goedgekeurd. Daaruit vloeit voort dat de maatregelen die daaruit voortkomen,
een gegeven zijn voor mij. De evaluatie komt. Ik ben heel benieuwd naar
de reactie van deze commissie daarop. Dus voorlopig bewegen wij even
niet.
De heer Graus refereerde nog aan zijn aangehouden motie (33 400-XIII, nr.
76) over de binnendijkse glasaaluitzet. Voor 2013 is een project van het
Visserij Innovatie Platform (VIP) toegezegd voor onderzoek naar een
geschikte vangstmethode. Ik beraad mij nu op de voorwaarden daarvoor.
Mijn voorstel zou zijn om die pilot af te wachten en te bekijken of die
perspectief biedt. Zodra ik wat meer van die pilot weet, bericht ik de
Kamer. Als de uitkomsten positief zijn, dan wil ik daar zeker naar kijken.
Dat zeg ik toe.
De voorzitter: U hoort de stemmingsbel. Dit was het blokje paling. Ik stel
voor dat wij nu schorsen. De heer Dijkgraaf is iets eerder weggegaan
omdat hij zich met de fractie moest voorbereiden op deze stemming.
De vergadering wordt van 19.45 uur tot 19.55 uur geschorst.
De heer Graus (PVV): Sorry voorzitter, het vorige blokje was net
afgelopen toen de bel ging. Ik dank de staatssecretaris voor haar
toezegging, alleen wil ik even weten om welke tijdspanne het gaat, omdat
mijn motie ook een keer verloopt. Ik kan haar niet onbeperkt aanhouden.
Dus wanneer krijg ik de uitkomsten en de reactie daarop?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

25

Staatssecretaris Dijksma: Die vraag ga ik schriftelijk beantwoorden. Dat
kan ik nu niet precies overzien. Ik weet namelijk nog niet hoelang die pilot
gaat duren.
Garnalen. Het beheerplan van de garnalensector voor het keurmerk kon
voor het overgrote deel de goedkeuring van de NMa wegdragen, met
uitzondering van de vangstbeperkende maatregelen. De NMa heeft
gezegd dat de sector die vangstbeperkende maatregelen niet voldoende
kan onderbouwen. Daardoor wordt de beheersystematiek arbitrair, wat tot
onnodige vangstbeperking kan leiden en daarmee tot mededingingsbeperkingen. Het is aan de sector om een aanvullende onderbouwing te
leveren. Daar is hij ook volop mee bezig. Naar verwachting kan hij voor de
zomer overleg voeren met de NMa. Ik neem het ook mee. De Kamer vroeg
mij eerder in een ander kader of er beleidsregels konden worden
opgesteld voor de NMa. Dat lijkt mij een goed onderwerp.
Mevrouw Dikkers stelde dat een oplossing van het MSC-certificaat kan
liggen in de sluiting voor visserij van bepaalde gebieden in de
Waddenzee. Ik weet niet wat zij daar precies mee bedoelt. Er zal nog met
de Kamer overlegd worden over het Beheerplan Waddenzee en de sluiting
van gebieden. De Kamer krijgt informatie wanneer er uitkomsten zijn. Als
mevrouw Dikkers sluiting van gebieden op de Waddenzee ziet als
invulling van het beheerdeel voor het MSC-keurmerk, dan is het aan de
garnalensector zelf om dat voldoende te onderbouwen. Maar wij denken
dat dat voorlopig geen kansrijke weg is, omdat sluiting van de gebieden
ook andere delen van de visserijsector raakt. Dat moet mevrouw Dikkers
wel weten.
De voorzitter: Ik geef mevrouw Dikkers de gelegenheid die verduidelijking te geven.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Ik begrijp dat het terugkomt in een debat over
de Waddenzee. Dat zal mijn collega Lutz Jacobi voeren. Dan komen deze
vragen van onze fractie wel weer terug.
Staatssecretaris Dijksma: Dan wachten wij die af.
De heer Bosman vroeg of de transitie van de garnalensector in 2020
haalbaar is of dat er meer ruimte moet worden geboden.
De heer Bosman (VVD): Ik vroeg naar de transitie van de mosselsector.
Staatssecretaris Dijksma: O, dan leggen wij hem even terug. Die trekken
wij even in.
Dan ga ik verder met de garnalenvisserij en de verduurzaming. De vraag
was: omarmen wij het plan? In het kader van VIBEG is er voor garnalen
een afsprakenkader overeengekomen. Dat is uitgewerkt in de VisWad. De
sector is gevraagd om met een plan te komen om tot een gezonde
garnalenvisserij te komen. Wij wachten dat af. Ik ben heel benieuwd naar
waar de partijen mee komen.
De heer Van Gerven vroeg of er een ruimere interpretatie kan komen van
de verduurzaming van de garnalensector. Cruciaal is de vraag of er
vangstbeperkende maatregelen nodig zijn voor duurzaam beheer.
Belangrijk is wat de International Council for the Exploration of the Sea
(ICES) daarover adviseert. Hij moet kijken naar de noodzaak van de
beheermaatregelen. Tot op heden geven alle wetenschappelijke rapporten
aan dat het garnalenbestand goed is. Wij maken onderling weleens het
grapje: ze kruipen tegen de dijk op. Ik vraag mij dan ook altijd af waarom
een broodje garnalen zo duur is. Beheermaatregelen zijn vanuit die optiek
dus gerechtvaardigd.
Ik kom bij het blokje handhaving. Over de sportvisserij en de verkoop van
zeevis heeft onder anderen de heer Bosman vragen gesteld. De optie om
beroepsvisserij en sportvisserij gelijk te trekken, is niet verstandig, ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

26

niet voor de sportvisserij. Die krijgt dan immers te maken met aankoopquota en al die gedetailleerde maatregelen waar de beroepsvisserij mee
te maken heeft. Die zijn al een doorn in het oog van de heer Graus. Daar
zal ik zo nog iets over zeggen.
De heer Bosman (VVD): Dat is niet helemaal waar ik op doelde. Mijn
opmerking ging erover dat er een bag limit zou zijn in het kader van een
beheerplan en niet zozeer over de vraag of ze gelijkgetrokken moeten
worden.
Staatssecretaris Dijksma: Oké, dan hebben wij dat verkeerd begrepen.
Over de bag limit heeft een aantal woordvoerders op een verschillende
manier wat gezegd. Volgens mij was de heer Bosman voor en zegt
mevrouw Dikkers: je moet het niet op kilogrammen stellen maar op het
aantal vissen. Klopt dat?
Mevrouw Dikkers (PvdA): Ik ben niet tegen de bag limit. Ik vind 25 kilo
om aan te landen een hele hoop vis.
Staatssecretaris Dijksma: Het is 20 kilo.
Mevrouw Dikkers (PvdA): O.
Staatssecretaris Dijksma: Daar wordt de wereld een stuk overzichtelijker
van, nietwaar?
Mevrouw Dikkers (PvdA): Wij vroegen ons met name af wat voor andere
maatregelen er langsgekomen waren.
De heer Bosman (VVD): Er wordt nu heel snel gezegd dat ik voor ben,
maar dat ben ik wel in het kader van een beheerplan. Dat zit wel bij elkaar.
Staatssecretaris Dijksma: Dan ligt het aan mij, maar waarom zegt u «in
het kader van een beheerplan»? Ik begrijp de relatie niet.
De heer Bosman (VVD): Ik heb het over de visstand. Als je bijvoorbeeld
vist op zeebaars, dan is dat ongequoteerd. Is dat voor de beroepsvisser
dus ongequoteerd en voor de sportvisser wel gequoteerd?
Staatssecretaris Dijksma: Ja.
De heer Bosman (VVD): Oké.
Staatssecretaris Dijksma: Als je daar weer onderscheid in wilt maken,
weet ik niet hoe je dat wilt gaan handhaven, want het wordt allengs
ingewikkelder. Een bag limit voor de sportvisser in kilo’s/maximaal aantal
stuks kunnen wij nog handhaven. Daar zal ik zo iets over zeggen. De heer
Bosman zegt nu eigenlijk dat wij onderscheid moeten gaan maken in
soorten vis. Dat lijkt mij niet verstandig, want ik weet niet hoe ik dat nog
moet handhaven. Dan moet die tas ook nog helemaal open. Dan moet die
niet alleen maar op een weegschaal. Ik vraag de heer Bosman dus even
mee te denken over hoe dat dan in de praktijk moet, ook in het kader van
regeldruk, uitvoering en al die dingen die de VVD heel belangrijk vindt.
De voorzitter: Ik begrijp dat u hier allemaal op wilt reageren, maar dat
gaan wij nu even niet doen, want handhaving kan lastig zijn, ook voor een
voorzitter.
De heer Bosman (VVD): Er wordt hier iets gesuggereerd. Mag ik daar nog
even op reageren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

27

De voorzitter: Nee, dat mag niet. We gaan nu verder met de beantwoording van de staatssecretaris. De Kamer krijgt eventueel een tweede
termijn.
De heer Bosman (VVD): Ik kan ook de vraag nu stellen, dan hoef ik geen
tweede termijn.
De voorzitter: U brengt mij in verlegenheid. Dat gaan wij dan heel kort
doen, maar ik hoop niet dat iedereen dat voorbeeld volgt.
De heer Bosman (VVD): In het rapport staat ook dat ze de schepen vol
hebben met één soort vis. Ze nemen niet allerlei soorten vis mee. Volgens
het rapport is het probleem dat er schepen vol zitten met 135 kilo
zeebaars. Dat is het probleem. Op die manier kijken naar wat je wilt
bereiken, is een beperking van het verhaal. De beperking zit hem dan ook
bij anderen. Het gaat dus om die grote getallen. Een sportvisser die met
25 kilo aan allerlei soorten vis aankomt, is het probleem niet.
Staatssecretaris Dijksma: Dan nog zou je een uitwerking naar soorten
krijgen. Ik zie dat praktisch niet voor mij. Dat is het probleem. De mensen
waar de heer Bosman het over heeft, vallen onder de categorie waar de
heer Graus ons voor gewaarschuwd heeft. Daar moeten wij inderdaad wat
mee, maar dat is meer van de afdeling «heel hard aanpakken». Ondertussen is het in het kader van het level playing field ook nodig dat je aan
de welwillende sportvisser toch een bag limit stelt. Daar is niet iedereen
blij mee, maar dat zullen wij wel moeten doen. Het is op die manier
namelijk het makkelijkst te handhaven. Ik zie wel of een meerderheid het
daar nog steeds mee eens is.
Mevrouw Dikkers had het nog over het vinknippen. Voor zover mij bekend
gaat dat in andere lidstaten altijd gepaard met een bag limit. Alleen het
vinknippen invoeren is onvoldoende om tegen te gaan dat vis in het
handelscircuit verdwijnt, want als vis eenmaal gefileerd is, is de vin ook
ergens verdwenen. Daarmee is het niet handhaafbaar.
Er is ook gezegd: er zijn buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s)
aangeboden. Zoals ik het heb begrepen, was de bedoeling daarvan dat zij
in plaats van de bag limit zouden komen. Dat is voor ons geen optie. Als
men boa’s wil aanbieden om samen met ons de bag limit te handhaven,
zijn zij van harte welkom, maar ik denk niet dat dat de bedoeling is van de
sector. Hij heeft gezegd: wij willen boa’s inzetten om in de keten handelaren en restaurants te controleren. Daarmee blijft de huidige regelgeving
onvolkomen.
Mevrouw Dikkers vroeg in het kader van handhaving of ik nu al steviger
kan inzetten op het punt van het motorvermogen. Dat doen wij al. Wij
hebben in 2012 via de NVWA negentien vermogensmetingen uitgevoerd.
Dat zijn metingen van het daadwerkelijk beschikbare vermogen in
aanwezigheid van zowaar een onafhankelijk meetinstituut. Daarnaast
heeft de NVWA 54 zegelplancontroles uitgevoerd. Daarbij wordt geïnspecteerd of de vereiste zegels op de juiste manier zijn aangebracht. Helaas is
uit de rapportage over het motorvermogen gebleken dat de wettelijke
voorschriften op basis waarvan op dit moment gehandhaafd wordt, te
omzeilen zijn. Dat maakt de huidige handhaving niet efficiënt. Er is ook
weleens gesuggereerd om vanuit de lucht toezicht te houden, maar dat is
geen optie. Daarmee kun je namelijk niet het motorvermogen vaststellen.
Een black box of tachograaf die het daadwerkelijk gebruikte motorvermogen tijdens een visreis registreert, zou de beste optie zijn. Dat moet
dan wel een werkbare invulling krijgen, zeg ik met de heer Schouw. Wij
proberen nu met de sector een pilot van de grond te krijgen als alternatief
voor het huidige verzegelingsplan. Maar het schiet nog niet heel erg op.
Misschien kan iemand daar nog wat aan doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

28

De heer Graus zegt dat georganiseerde bendes uit Oost-Europa met onze
vis aan de haal gaan en dat de dierenpolitie daar nu niets meer aan kan
doen. Het is niet zo dat er geen capaciteit is voor controle op deze vormen
van «stroperij», zoals de heer Graus het denk ik terecht noemt. Bij de
NVWA is daar wel degelijk capaciteit voor vrijgemaakt. Inmiddels is
stroperij onder de wet gebracht. Dat betekent dat wij meer opsporingsmogelijkheden hebben en zwaardere straffen. Wij zijn het dus erover eens dat
dit hard aangepakt moet worden. Naar onze beleving doen wij dat ook.
De voorzitter: Ik zie handen omhooggaan, maar ik houd mij strak aan
onze eigen orde. Dat lijkt mij het beste. Wij hebben één interruptie
afgesproken. Zowel de heer Graus als de heer Bosman heeft die
opgemaakt.
De heer Bosman (VVD): Er staat nog een vraag van mij open.
De voorzitter: Als er nog een vraag openstaat en die niet hoort bij
overige, dan gaan wij daarnaar kijken.
De heer Bosman (VVD): Nee, hij hoort bij handhaving.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Is de staatssecretaris al klaar?
De voorzitter: Nee, zij heeft nog een blokje overige.
De heer Bosman (VVD): Ik had een vraag over de boa’s. Die waren niet
zozeer aangeboden om de bag limit niet in te voeren, maar om het
invoeren daarvan uit te stellen. Er zou worden gekeken hoe ze dat zouden
kunnen testen. Ik had die boa’s echter gekoppeld aan de historische
visserij: staand want, fuiken en sleepnetten. Om daarbij te handhaven
zouden boa’s kunnen worden gebruikt. Het probleem bij de historische
visserij was immers handhaving.
Staatssecretaris Dijksma: Daar ligt nu echter niet zo’n aanbod. Dat brengt
ook weer heel wat met zich mee. Als wij dat zelf zouden moeten doen, dan
levert dat heel veel extra werk op. Dat is een van de problemen waar wij
tegen aanlopen. Ik vraag mij ook af wat de heer Bosman dan bedoelt met
«de boa’s», want de vraag blijft door wie die worden betaald en
vervolgens of wij met hen een sluitend handhavingssysteem hebben. Een
aanbod kan namelijk prachtig zijn, maar het moet ook werken.
De voorzitter: Ik hoop dat daarmee een antwoord op de vraag is
gegeven. U moet het er in ieder geval op dit moment mee doen. Anders
krijgen wij een tweespraak die ik niet in deze vorm wil.
De heer Graus (PVV): Mijn eigen motie gaat over wat de staatssecretaris
nu zegt, namelijk dat er meer boa’s komen. Boa’s kunnen echter alleen
bestuursrechtelijk en niet strafrechtelijk optreden. Ik vraag juist om er
meer politie op te zetten, die wel strafrechtelijk tegen dat tuig kan
optreden, want je hebt niks aan boa’s. Die rennen weg voor die gasten.
Dat zijn levensgevaarlijke mensen.
Staatssecretaris Dijksma: Daar zijn wij het over eens, want via de NVWA
kan strafrechtelijk worden opgetreden. Dus het zijn geen boa’s. Daar ging
de discussie met de heer Bosman over. Tegen de heer Graus heb ik
gezegd dat bij de NVWA capaciteit is vrijgemaakt tegen stroperij. Dat is
ook in de wetgeving gewijzigd.
De voorzitter: Daarmee hebben wij helderheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

29

Zijn er nog meer mensen die het gevoel hebben dat er onbeantwoorde
vragen zijn die niet bij overige aan bod komen? Ik wil graag het principe
hanteren van gelijke monniken, gelijke kappen. In deze tijden speelt dat
misschien.
Mevrouw Dikkers (PvdA): Ik had nog gevraagd of de staatssecretaris de
VISpas op zee een goed concept vindt. Komt dat bij overige?
De voorzitter: Ja, dat komt bij overige aan bod. Ik stel voor dat wij daar
nu aan beginnen.
Staatssecretaris Dijksma: De heer Geurts vroeg naar het IJsselmeer en
de mogelijkheid om een en ander te doen met visserijmaatregelen. De
commissie-Remkes stelt vast dat de visstand op het IJsselmeer problematisch is voor zowel de vis als de sector. Daarom gaan wij IMARES vragen
onderzoek te doen naar duurzame visserij op het IJsselmeer. Bij die
visserij past onttrekking bij een duurzaam visbestand. Wij verwachten
rond de zomer resultaten daarvan. In de tweede helft van 2013 gaan wij
bekijken op welke manier wij duurzame visserij op het IJsselmeer
mogelijk kunnen maken. Ik zal zo meteen iets zeggen over hoe het zit met
bepaalde gebieden.
De heer Geurts vroeg wanneer wij het Programma Rijke Waddenzee gaan
evalueren en of dat naar de Kamer wordt gestuurd. Dat programma loopt
tot en met 2014. Samen met het Mosselconvenant wordt het Programma
Rijke Waddenzee dit jaar geëvalueerd. Begin 2014 krijgt de Kamer die
evaluatie.
De heer Bosman heeft gevraagd naar de pulskor. Vanochtend hebben wij
met elkaar vastgesteld hoe belangrijk het is dat wij in Europees verband
heel hard inzetten op generieke toelating. Daar zijn wij nog heel ver van
af. Dus dat vraagt nog wel wat van ons, maar dat moeten wij toch op de
agenda zetten en levend houden.
Mevrouw Dikkers vroeg welke mogelijkheden er zijn voor binnenvissers
op het gebied van alternatieve werkgelegenheid en omscholing. Een van
de dingen die wij ook in het rapport van de heer Remkes zien, is dat het
voor een aantal binnenvissers nu en in de toekomst niet mogelijk is om
een volledig inkomen uit de visserij te genereren. In principe is de
overheid vanaf 2011 aan de slag gegaan om het voor vissers mogelijk te
maken van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) begeleiding te
krijgen bij het opstellen van hun bedrijfsplannen. Wij proberen bijvoorbeeld om vissers steeds vaker in te zetten voor monitoring en onderzoekswerkzaamheden ten dienste van de overheid. Dat gebeurt gelukkig steeds
vaker. Niet alle vissers zijn daarvoor even gekwalificeerd. Wij kunnen
bekijken of de professionaliteit van de vissers op dit vlak door opleiding
en onderwijs verder kan worden vergroot. Dat moeten wij samen met de
sectororganisatie bekijken. Voor een deel kan de sector dat zelf doen,
maar als wij mensen kunnen inzetten bij werkzaamheden die vanuit ons
moeten gebeuren, en als daar scholing voor nodig is, dan moeten wij daar
open voor staan.
De heer Dijkgraaf heeft mij gevraagd toe te zeggen te voorkomen dat
toestemmingen en vergunningen voor visserij op schubvis worden
overgeheveld van beroeps- naar sportvissers. Dat zeg ik hem toe. Dat is
ook beleid. Dat is overigens ook door voorgangers bevestigd. Daar is bij
mijn aantreden niets aan veranderd. Dit kan overigens alleen gaan om de
schriftelijke toestemmingen die de Staat zelf uitgeeft.
De heer Geurts vroeg mij om de opvolging door jonge binnenvissers te
ondersteunen en daar een visie op te geven aan de Kamer. In de
algemene oriëntatie voor de Raad over het fonds is deze mogelijkheid er
gekomen. De vraag is hoe het EP daar nu mee omgaat, maar ik steun ook
de jonge landbouwondernemers. Het zou gek zijn om hier stiefkinderen te
maken, toch? Ook op dat terrein moeten wij dus aan de bak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

30

De heer Schouw vroeg in het kader van Cites wat er met de haaien
gaande is. Morgenochtend wordt gestemd over de beperking van de
handel in vijf bedreigde haaiensoorten. Ik zal hem een opsomming van de
precieze soorten besparen. Er is overeenstemming in het betrokken
comité. De vraag is wel of er ook een meerderheid in de plenaire
vergadering is. Dat is bij Cites altijd heel ingewikkeld. Vooral Japan verzet
zich immers, maar ik steun deze voorstellen van harte. Dat hebben wij op
20 december vorig jaar ook aan de Kamer meegedeeld. Over de uitkomst
van de Cites-conferentie wordt de Kamer straks nader geïnformeerd, want
daar spelen wel meer belangwekkende onderwerpen. Ik noem de ijsberen.
Helaas is men daar ook geen stap mee verder gekomen. Dat is heel
jammer. Er komt dus nog nadere informatie.
De heer Van Gerven vroeg naar de vervuiling van de bodem van Nederlandse rivieren. Daar zijn in internationaal verband al jarenlang afspraken
over. Die werpen ook hun vruchten af, maar het is een kwestie van heel
lange adem. Dit valt overigens onder de verantwoordelijkheid van mijn
collega van I en M. Zij heeft een actieplan. Ik neem aan dat dat met de
Kamer is of wordt besproken.
De heer Van Gerven heeft mij nog gevraagd hoe de onderlinge relatie
tussen sport- en beroepsvissers nu is en of ik daarin nog een rol voor
mijzelf weggelegd zie. In veel gebieden gaat de samenwerking goed, maar
niet overal. Dat weet hij ook. Het is voor mij lastig om daar in te treden.
Het is belangrijk dat wij helder zijn over hoe wij op een aantal inhoudelijke
vraagstukken tegen de verschillende posities aankijken, maar men moet
vanuit de verschillende kanten zelf goed overleg blijven zoeken.
Mevrouw Ouwehand had een vraag over een onderzoek naar het welzijn
van vissen. Ja, uiteindelijk moeten er ook regels gelden voor het welzijn
van vissen, maar over landbouwhuisdieren weten wij inmiddels veel meer
dan over vissen. De oplossingen zijn ook minder in zicht. Wij hebben
nationaal stappen gezet en gaan regels stellen voor het bedwelmen en
doden van vissen in de aquacultuur. Voor het overige lijkt het mij goed om
dat in Europees verband te agenderen en niet als Nederland daarin
vooruit te lopen. Het zal aan de orde komen bij de totstandkoming van de
animal health law, maar ook hierbij geldt dat een gelijk speelveld heel
belangrijk is voor de sector.
De heer Geurts vroeg naar de beperking van de visgronden in het
IJsselmeer. Het is juist dat op het water steeds meer sprake is van
medegebruik. Wij hebben de sector toegezegd het gesprek hierover aan te
gaan met medeoverheden. Wij willen inventariseren welk ruimtebeslag er
bijvoorbeeld door infrastructurele werken en natuurontwikkeling op het
IJsselmeer wordt voorzien. Uiteraard kan de sector daarin zelf ook keuzes
maken. Hij kan bijvoorbeeld onderzoeken of hij een fonds wil creëren,
maar voor de zomer moeten wij zelf beslissen over het nieuwe Europees
Visserijfonds. Ik wil bekijken of ik in dat kader mogelijkheden kan bieden.
Dat zou de sector misschien een stukje kunnen helpen.
De heer Van Gerven zegt dat wij 20% van de Noordzee moeten aanwijzen
als gesloten gebied. Het gaat hier om inmiddels aangewezen gebieden in
het kader van Natura 2000. Mijn collega van I en M zoekt nu ook naar
aanvullende beschermde gebieden voor de Kaderrichtlijn mariene
strategie. Bij elkaar opgeteld kom je tot een totaal aan beschermde
gebieden in de Noordzee. Wij willen nu afwachten wat de Kaderrichtlijn
mariene strategie precies oplevert. Ik wil mij nu niet vastpinnen op een
percentage. Wij bekijken dat via de lijn van de inhoud en niet via de lijn
van percentages. Dat lijkt mij niet verstandig.
Is de transitie van de mosselsector in 2020 haalbaar? Het is geen
eenvoudig proces. Dat hangt onder andere af van de grillen van de natuur.
Zoals bekend zijn die onvoorspelbaar. Vooralsnog lijkt het haalbaar. Er is
een enorme prestatie geleverd. Dat mag hier ook wel één keer heel
hardop gezegd worden. Het convenant heeft zich bewezen en is een
voorbeeld voor de innovatieve samenwerking tussen partijen. Wij willen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

31

dus heel graag dat dat proces met volle kracht doorgaat. In 2012 is zo veel
mosselzaad met de mosselzaadinvanginstallaties in de Waddenzee
ingevangen dat nu een volgende stap in de transitie gezet kan worden. Dit
betekent concreet een nieuwe sluitingsstap in de voorjaarsvisserij van in
totaal 40% en de uitbreidingsmogelijkheid voor die mosselzaadinvanginstallaties. Prachtig scrabblewoord is dit. De volgende stap wordt gezet in
goed overleg met de sector en andere belanghebbende partijen,
waaronder de garnalensector. Het visgebied van de garnalensector wordt
immers ook beperkt door de volgende transitiestap. Er is nog een aantal
opgaven, waaronder in Zeeland. De heer Bosman zal dat zeker weten.
Daar kijken wij nu naar het besluit over de mogelijkheid om mosselzaad
uit Zeeland naar de Waddenzee te transporteren. De optimalisatie van
kweekpercelen speelt een rol. De inzet is dat wij in 2020 de doelen halen.
Het convenant wordt dit jaar geëvalueerd.
De heer Schouw vroeg naar de walvisjacht en de positie van Japan
daarin. Ik kan het niet hard genoeg zeggen: Nederland heeft zich altijd, of
in ieder geval nu, op het standpunt gesteld dat de jacht op walvissen moet
verdwijnen, ook de wetenschappelijke vangsten. Mijn collega, minister
Ploumen, is in principe als eerste aan zet wat betreft de top hierover en de
discussie waarnaar de heer Schouw verwees. Ik zal haar wel vertellen dat
hij dat in dit overleg aan de orde heeft gesteld, zodat zij weet dat de
Kamer daar belangstelling voor heeft, maar ik vermoed dat zij dat ook
zonder mij wel in de gaten heeft.
Mevrouw Dikkers vroeg naar een vergunning voor sportvissen op zee. De
sportvisserij op zee reguleren met een vergunning zou een uitzonderlijk
zware maatregel zijn met een enorme lastenverzwaring voor de burger.
Dat willen wij juist niet. De huidige regels en de bag limit geven
voldoende mogelijkheden om het probleem aan te pakken.
De heer Graus zou nog een antwoord krijgen op zijn vragen over de
administratievelastendruk. Ich wollte sagen: auch Fischer sollten keine
Buchhalter werden.
De heer Graus (PVV): Vielen Dank.
Staatssecretaris Dijksma: Bitte.
De heer Bosman (VVD): Ik had een vraag gesteld over een lijst van
vergunningen voor de pulsvisserij. Hebben wij gelijk een lijst van zulke
vergunningen zodra Brussel het licht ziet en zegt: ga maar los?
Staatssecretaris Dijksma: Wij hebben nu een wachtlijst. Dus wij weten
wie zich allemaal gemeld hebben.
De heer Bosman (VVD): Is die compleet? De vorige keer was die wachtlijst
namelijk gesloten en konden mensen niet op de wachtlijst. Dat was het
probleem. Is nu een volledige lijst bekend?
Staatssecretaris Dijksma: Dat moet ik even vragen.
Wij hebben een wachtlijst. Met die 10% hebben wij al een verruiming
geregeld. Daarmee weten wij wie zich al gemeld heeft, maar eigenlijk wil
iedereen. Daarom is het zo belangrijk om die generieke uitzondering te
krijgen. Europa wil wel elke keer met percentages werken, maar ons doel
is een andere.
De heer Bosman (VVD): Voor mijn beeldvorming, is het dan ook duidelijk
hoeveel het er zijn?
De voorzitter: Wij gaan niet in drie keer interrumperen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

32

Staatssecretaris Dijksma: Nu overvraagt de heer Bosman mij, want ik
moet heel eerlijk zeggen dat ik de wachtlijst niet tot op de komma
nauwkeurig in beeld heb.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik wil nog een interruptie plegen over de
reactie van de staatssecretaris op mijn betoog om regels te stellen voor de
vangst en slacht van vissen. Zij zei: wij weten nog niet zo veel. Ik heb een
rapport genoemd waarin de wetenschappelijke stand van zaken en wat wij
nu weten, heel duidelijk staat beschreven. Kan de staatssecretaris
toezeggen te reageren op dat rapport? Wat wordt de inzet van Nederland
als zij in Europa wil pleiten voor die regels?
Staatssecretaris Dijksma: Misschien kunnen wij daar in een volgend
verslag van de Visserijraad aandacht aan besteden. Iedere keer aparte
brieven sturen is namelijk wat veel, maar als ik daar in een volgend
verslag aandacht aan kan besteden, zal ik dat doen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik wil dan de mogelijkheid openhouden om
een motie in te dienen. Wij moeten maar even procedureel bekijken of wij
dat naar aanleiding van dit AO doen of naar aanleiding van een overleg
over de volgende Visserijraad. Dat gaan wij bezien als de inzet niet
voldoende is wat ons betreft.
De heer Van Gerven (SP): De staatssecretaris had het over een Europese
economische zone en die 20%. Zij zei: dat doen wij langs de lijn van de
inhoud. Daar komt dan een percentage uit. Is daar al een brief over of
staat daar al iets over op papier, zowel van de staatssecretaris van
Economische Zaken als de staatssecretaris van Milieu?
Staatssecretaris Dijksma: Nee, er is geen brief, want het zijn twee losse
trajecten. Dat hebben wij dus niet al ergens helemaal op papier gezet.
De heer Van Gerven (SP): Zouden wij daar dan een nadere uitwerking
van kunnen krijgen? Die 20% waar de SP zich op baseert, komt immers
vanuit een bepaalde inhoud tot stand. Wij willen bekijken of dat een beetje
parallel loopt met elkaar.
Staatssecretaris Dijksma: Ik wil u altijd heel graag allerlei brieven sturen,
maar ik ben niet op zoek naar extra werk. Wel rapporteren wij heel
nauwgezet aan de Kamer over het aanwijzen van gebieden in het kader
van Natura 2000. De minister doet dat ook vanuit haar verantwoordelijkheid. Die informatie krijgt u wel allemaal. Dus u kunt daar zelf ook
chocola van maken.
De voorzitter: Dat lijkt mij duidelijk. Wij hebben afgesproken dat wij dit
AO in één termijn zouden doen. Daarom hebben wij die zo ruim gemaakt
en ben ik zo ruimhartig geweest. Hiermee hebben wij de zaken voldoende
besproken, maar de heer Dijkgraaf had nog een punt van orde.
De heer Dijkgraaf (SGP): Ik wil een VAO aanvragen, omdat de Kamer
uitspraak moet doen zowel over het verbod van de wolhandkrab als het
streefbeeld van de paling.
De voorzitter: Wij zullen daar melding van maken en bezien op welk
moment dat geagendeerd kan worden.
Ik heb zes toezeggingen genoteerd.
– De staatssecretaris zal volgende week haar reactie naar de Kamer
sturen op het rapport over de toekomst van de binnenvisserij.
– De staatssecretaris zal de Kamer informeren over de uitkomsten van
de pilot met de glasaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

33

–
–
–
–

De staatssecretaris zal de Kamer schriftelijk informeren over het tijdstip
van haar brief over de uitkomsten van die pilot.
De staatssecretaris zal de Kamer begin 2014 informeren over het
Programma Rijke Waddenzee.
De staatssecretaris zal de Kamer nader informeren over de uitkomsten
van de Cites-conferentie.
De staatssecretaris zal op een zodanige manier haar reactie op het
rapport van Lambooij geven dat die betrokken kan worden bij de
volgende Landbouw- en Visserijraad.

Staatssecretaris Dijksma: Ik zal dat doen in de verslaglegging vooruitlopend op de Visserijraad.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Geldt dat dan ook voor het rapport van
Fishcount? Ik zie al geknik.
De voorzitter: Dat zullen wij daarin betrekken.
Ik dank iedereen voor zijn inbreng en het publiek voor zijn geduld en
belangstelling.
Sluiting 20.32 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 32 201, nr. 60

34