Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 IV

Jaarverslag en slotwet Koninkrijksrelaties en
het BES-fonds 2017

Nr. 1

JAARVERSLAG VAN KONINKRIJKSRELATIES (IV) EN HET
BES-FONDS (H) 2017
Aangeboden 16 mei 2018

kst-34950-IV-1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

1

Gerealiseerde uitgaven verdeeld over de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.)*

Totaal 359,0
Waarborgfunctie 69,8
Bevorderen
sociaal-economische structuur 21,4
Schuldsanering/
lopende inschrijving/leningen 225,8
Noodhulp en
wederopbouw Bovenwindse Eilanden 21,5
Apparaat 20,6
Nominaal en onvoorzien 0,0
* Door het afronden van de bedragen in miljoenen per artikel, kan er een afrondingsverschil in het totaal op hoofdstukniveau ontstaan.

Gerealiseerde ontvangsten verdeeld over de beleidsartikelen en de niet-beleidsartikelen (x € 1 mln.)*

Totaal 59,1
Waarborgfunctie 2,2
Bevorderen
sociaal-economische structuur 14,6
Schuldsanering/
lopende inschrijving/leningen 41,6
Noodhulp en
wederopbouw Bovenwindse Eilanden 0,0
Apparaat 0,7
Nominaal en onvoorzien 0,0
Door het afronden van de bedragen in miljoenen per artikel, kan er een afrondingsverschil in het totaal op hoofdstukniveau ontstaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

2

Inhoudsopgave
A.

ALGEMEEN
1.
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening voor Koninkrijksrelaties (IV)
2.
Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot
dechargeverlening voor het BES-fonds (H)
3.
Leeswijzer

4

BELEIDSVERSLAG KONINKRIJKSRELATIES
4.
Beleidsprioriteiten
5.
Beleidsartikelen
Artikel 1. Waarborgfunctie
Artikel 4. Bevorderen sociaal-economische
structuur
Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/
leningen
Artikel 8. Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse Eilanden
6.
Niet-beleidsartikelen
Artikel 6. Apparaat
Artikel 7. Nominaal en onvoorzien
7.
Bedrijfsvoeringsparagraaf

14
14
20
20

C.

BELEIDSVERSLAG BES-FONDS
8.
Beleidsprioriteiten
9.
Beleidsartikel
Artikel 1. BES-fonds
10.
Bedrijfsvoeringsparagraaf

39
39
40
40
42

D.

JAARREKENING KONINKRIJKSRELATIES
11.
De verantwoordingsstaat
12.
De saldibalans

43
43
44

E.

JAARREKENING BES-FONDS
13.
De verantwoordingsstaat
14.
De saldibalans

54
54
55

F.

BIJLAGEN
15.
Afgerond evaluatie en overig onderzoek (Koninkrijksrelaties)
16.
Overzicht rijksuitgaven Caribisch Nederland
(BES-fonds)

58

B.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

4
7
9

24
30
32
35
35
36
38

58
61

3

A. ALGEMEEN
1. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING KONINKRIJKSRELATIES
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van
Koninkrijksrelaties (IV) over het jaar 2017 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37, tweede en derde lid, en 2.40 van
de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers van de StatenGeneraal de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
decharge te verlenen over het in het jaar 2017 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 een
rapport op. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer
aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en
het oordeel van de Rekenkamer op basis van artikel 7.12, van de Comptabiliteitswet 2016, over:
a. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen, bedoeld
in artikel 3.8 van de Comptabiliteitswet 2016;
b. de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie
in de jaarverslagen, bedoeld in artikel 3.9 van de Comptabiliteitswet
2016;
c. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk, bedoeld in artikel 2.35 van de Comptabiliteitswet 2016;
d. het gevoerde begrotingsbeheer, het financieel beheer en de materiële
bedrijfsvoering, bedoeld in de artikelen 3.2 tot en met 3.4 van de
Comptabiliteitswet 2016 en de daartoe bijgehouden administraties
van het Rijk;
e. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het
Ministerie van Financiën.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2017;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het
Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de
in het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2017 opgenomen
rijksrekening van uitgaven en geraamde ontvangsten over 2017,
alsmede over de rijkssaldibalans over 2017 (de verklaring van
goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

4

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
mede namens de Minister van Defensie,

K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

5

Dechargeverlening door de Tweede Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat
de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Tweede Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 2.40, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2016 wordt
dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling
doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer.
Dechargeverlening door de Eerste Kamer
Onder verwijzing naar artikel 2.40 van de Comptabiliteitswet 2016
verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat
de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit,
genomen in de vergadering van

De voorzitter van de Eerste Kamer,

Handtekening:

Datum:
Op grond van artikel 2.40, vierde lid, van de Comptabiliteitswet 2016
wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na
ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden
aan de Minister van Financiën.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

6

2. AANBIEDING EN DECHARGEVERLENING BES-FONDS
AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de
Staten-Generaal.
Hierbij bied ik het jaarverslag met betrekking tot de begroting van het
BES-fonds (H) over het jaar 2017 aan.
Onder verwijzing naar de artikelen 2.37, tweede en derde lid, en 2.40 van
de Comptabiliteitswet 2016 verzoek ik de beide Kamers van de StatenGeneraal de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
decharge te verlenen over het in het jaar 2017 gevoerde financiële beheer.
Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot
dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur
op grond van artikel 7.14, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 een
rapport op. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer
aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en
het oordeel van de Rekenkamer op basis van artikel 7.12, van de Comptabiliteitswet 2016, over:
a. de financiële verantwoordingsinformatie in de jaarverslagen, bedoeld
in artikel 3.8 van de Comptabiliteitswet 2016;
b. de totstandkoming van de niet-financiële verantwoordingsinformatie
in de jaarverslagen, bedoeld in artikel 3.9 van de Comptabiliteitswet
2016;
c. de financiële verantwoordingsinformatie in het Financieel jaarverslag
van het Rijk, bedoeld in artikel 2.35 van de Comptabiliteitswet 2016;
d. het gevoerde begrotingsbeheer, het financieel beheer en de materiële
bedrijfsvoering, bedoeld in de artikelen 3.2 tot en met 3.4 van de
Comptabiliteitswet 2016 en de daartoe bijgehouden administraties
van het Rijk;
e. de centrale administratie van de schatkist van het Rijk van het
Ministerie van Financiën.
Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk
voorgeschreven, stukken betrokken:
a. het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2017;
b. het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag
samenhangt;
c. het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de
centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het
Financieel jaarverslag van het Rijk;
d. de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de
in het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2017 opgenomen
rijksrekening van uitgaven en geraamde ontvangsten over 2017,
alsmede over de rijkssaldibalans over 2017 (de verklaring van
goedkeuring, bedoeld in artikel 7.14, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

7

Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de
betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van
goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

8

3. LEESWIJZER
Algemeen
Koninkrijksrelaties
Dit begrotingshoofdstuk valt onder het regime voor «kleine begrotingen».
De apparaatsuitgaven zijn opgenomen onder artikel 6.
Opbouw jaarverslag 2017
De begroting van Koninkrijksrelaties kent een vertrouwde opbouw waarbij
het jaarverslag de opbouw van de begroting 2017 volgt.
Het jaarverslag 2017 bestaat uit vijf delen:
A. Een algemeen deel met de dechargeverlening;
B. Het beleidsverslag 2017 Koninkrijksrelaties over de prioriteiten en de
beleidsartikelen;
C. Het beleidsverslag 2017 BES-fonds over de prioriteiten en het
beleidsartikel;
D. De jaarrekening 2017;
E. De bijlagen.
Het beleidsverslag 2017
Focusonderwerpen
Ten behoeve van de verantwoording 2017 heeft de Tweede Kamer twee
focusonderwerpen benoemd.
In verband met het eerste focusonderwerp «toetsbare beleidsplannen»,
wordt in de bijlage «afgerond evaluatie- en overig onderzoek» aangegeven bij welke nieuwe beleidsplannen in 2017 op voorhand (ex ante)
doelen en financiële consequenties helder waren en op voorhand inzicht
bestond in doelmatigheid van het beleid. Uitsluitend die plannen waarbij
dit inzicht op voorhand helder was, zijn hier opgenomen.
Het tweede focusonderwerp «Verplichtingen: pijler van het budgetrecht»
wordt (indien er grote verschillen bestaan tussen uitgaven en verplichtingen) toegelicht bij het betreffende (niet-) beleidsartikel.
In de paragraaf «Beleidsartikelen» wordt meer in detail ingegaan op de
verantwoording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent
per beleidsartikel de volgende opzet:
A. Algemene doelstelling;
B. Rol en verantwoordelijkheid;
C. Beleidsconclusies;
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;
E. Toelichting op de financiële instrumenten.
Toelichting op financiële instrumenten
In de toelichting op alle financiële instrumenten wordt aangegeven
waarvoor de financiële overdracht in het begrotingsjaar is aangewend.
Verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in het
verslagjaar worden toegelicht, voor zover deze niet zijn toegelicht bij de
eerste en tweede suppletoire begrotingswetten. Indien van toepassing
wordt in de toelichting op de financiële instrumenten verwezen naar de
slotwet.
Niet alle verschillen in verplichtingen, uitgaven en ontvangsten hoeven te
worden toegelicht. Voor het opnemen van een toelichting zijn onderstaande normen gehanteerd, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

9

(RBV). Waar politiek relevant, kan het voorkomen dat verschillen beneden
deze ondergrenzen ook worden toegelicht.
Ondergrenzen toelichtingen (bedragen x € 1 mln.)
Omvang verplichtingen/uitgaven/
ontvangsten begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting)

Ondergrens beleidsmatige mutaties

Ondergrens technische
mutaties

< 50

1

2

≥ 50 en < 200

2

4

≥ 200 en < 1.000

5

10

≥ 1.000

10

20

In het kader van het focusonderwerp «Verplichtingen» zijn daarnaast
opmerkelijke verschillen tussen begrote en gerealiseerde verplichtingen
toegelicht.
Wijziging op niet-beleidsartikel 7 Nominaal en Onvoorzien
Conform de RBV 2017 is niet-beleidsartikel 7 Nominaal en Onvoorzien
gewijzigd. De onderdelen loon- en prijsbijstelling worden onderverdeeld
naar programma en apparaat. Omdat in de begroting 2017 deze wijziging
nog niet van kracht was, wordt alleen voor het verschil (de laatste kolom)
deze onderverdeling naar programma en apparaat gemaakt.
Het jaarverslag Koninkrijksrelaties 2017 bevat ook een bedrijfsvoeringparagraaf. Hierin wordt verslag gedaan over specifieke bedrijfsvoeringpunten voor Koninkrijksrelaties (IV). Voor het verslag over de bedrijfsvoering in algemene zin wordt verwezen naar het jaarverslag van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
De jaarrekening 2017
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de begroting van
Koninkrijksrelaties en de saldibalans met toelichting aan. De slotwet wordt
als een apart kamerstuk gepubliceerd.
De bijlage
In de bijlage is een overzicht opgenomen met afgerond evaluatie- en
overig onderzoek.
Externe inhuur
De externe inhuur van Koninkrijksrelaties wordt verantwoord in het
overzicht inhuur externen in het jaarverslag van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (VII).
Wet Normering Topinkomens (WNT) verantwoording
De WNT verantwoording van Koninkrijksrelaties is opgenomen in het
jaarverslag van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (VII).
Groeiparagraaf
Door middel van de 2e suppletoire begroting (Kamerstukken II 2017–2018
34 845 IV, nr. 1) is artikel 8 Noodhulp en wederopbouw bovenwindse
eilanden toegevoegd aan de begroting. Op dit artikel worden de verplichtingen, uitgaven en ontvangsten die samenhangen met de noodhulp en
wederopbouw van de Bovenwindse eilanden op een transparante en
eenduidige wijze gepresenteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

10

Overgangsrecht Comptabiliteitswet
Op grond van het overgangsrecht in artikel 10.2 van de Comptabiliteitswet
2016 blijven voor de jaarverslagen en slotwetten over 2017 de bepalingen
uit de Comptabiliteitswet 2001 en de daarop berustende bepalingen van
toepassing zoals deze golden voor de inwerkingtreding van de Comptabiliteitswet 2016 per 1 januari 2018. Om die reden moet telkens bij de
verwijzingen naar de bepalingen van de Comptabiliteitswet 2016 worden
gelezen de artikelen van de Comptabiliteitswet 2001 conform de transponeringstabel bij de Comptabiliteitswet 2016, Stb. 2017, 139. Het betreft
met name de volgende artikelen:
Artikelen in CW 2016 en CW 2001
Art. in CW 2016

Art. in CW 2001

3.2 – 3.4

19, eerste lid; 21, eerste en tweede lid

3.5

22, eerste lid; 26, eerste lid

3.8

58, eerste lid, onderdeel a, en derde lid; 61, derde lid

3.9

58, eerste lid, onderdeel b en c

2.37

60, tweede en derde lid; 63, eerste en vierde lid

2.35

61, tweede tot en met vierde lid

2.40

64

7.12

82, eerste lid; 83, eerste lid

7.14

82, vijfde lid; 83, tweede tot en met vierde lid

Het BES-fonds
Het jaarverslag van het BES-fonds maakt onderdeel uit van de financiële
verantwoording van het Rijk, maar heeft daarbinnen een bijzonder
karakter. Het jaarverslag van het BES-fonds kent in tegenstelling tot een
departementaal jaarverslag slechts één beleidsartikel: het BES-fonds. Het
beleid dat wordt gevoerd ter realisatie van de algemene beleidsdoelstelling is direct verbonden met dit ene beleidsartikel. De
apparaatsuitgaven/ontvangsten voor de uitvoering van het BES-fonds zijn
opgenomen bij het moederdepartement.
Dit jaarverslag zal de eerdere, op 2017 betrekking hebbende, begrotingen
van het BES-fonds (de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2017 en de
eerste en tweede suppletoire begrotingen 2017) als uitgangspunt nemen.
Terugkijkend op de beleidsprioriteiten zal hierbij de ontwerpbegroting
2017 van het BES-fonds van belang zijn.
Het beleidsverslag 2017
Focusonderwerpen
Ten behoeve van de verantwoording 2017 heeft de Tweede Kamer twee
focusonderwerpen benoemd.
In verband met het eerste focusonderwerp «toetsbare beleidsplannen»,
wordt in de bijlage «afgerond evaluatie- en overig onderzoek» aangegeven bij welke nieuwe beleidsplannen in 2017 op voorhand (ex ante)
doelen en financiële consequenties helder waren en op voorhand inzicht
bestond in doelmatigheid van het beleid. Uitsluitend die plannen waarbij
dit inzicht op voorhand helder was, zijn hier opgenomen.
Het tweede focusonderwerp «verplichtingen: pijler van het budgetrecht»
wordt (indien er grote verschillen bestaan tussen uitgaven en verplichtingen) toegelicht bij het betreffende (niet-) beleidsartikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

11

In de paragraaf «Beleidsartikelen» wordt meer in detail ingegaan op de
verantwoording over de verschillende onderwerpen. De paragraaf kent
per beleidsartikel de volgende opzet:
A. Algemene doelstelling;
B. Rol en verantwoordelijkheid;
C. Beleidsconclusies;
D. Tabel Budgettaire gevolgen van beleid;
E. Toelichting op de financiële instrumenten.
Toelichting op financiële instrumenten
In de toelichting op alle financiële instrumenten wordt aangegeven
waarvoor de financiële overdracht in het begrotingsjaar is aangewend.
Verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie in het
verslagjaar worden toegelicht, voor zover deze niet zijn toegelicht bij de
eerste en tweede suppletoire begrotingswetten. Indien van toepassing
wordt in de toelichting op de financiële instrumenten verwezen naar de
slotwet.
Niet alle verschillen in verplichtingen, uitgaven en ontvangsten hoeven te
worden toegelicht. Voor het opnemen van een toelichting zijn onderstaande normen gehanteerd, conform de Rijksbegrotingsvoorschriften
(RBV). Waar politiek relevant, kan het voorkomen dat verschillen beneden
deze ondergrenzen ook worden toegelicht.
Ondergrenzen toelichtingen (bedragen x € 1 mln.)
Omvang verplichtingen/uitgaven/
ontvangsten begrotingsartikel
(stand ontwerpbegroting)

Ondergrens beleidsmatige mutaties

Ondergrens technische
mutaties

< 50

1

2

≥ 50 en < 200

2

4

≥ 200 en < 1.000

5

10

≥ 1.000

10

20

In het kader van het focusonderwerp «Verplichtingen» zijn daarnaast
opmerkelijke verschillen tussen begrote en gerealiseerde verplichtingen
toegelicht.
De jaarrekening 2017
In de jaarrekening treft u de verantwoordingsstaat voor de begroting van
het BES-fonds en de saldibalans met toelichting. De slotwet wordt als een
apart kamerstuk gepubliceerd.
De bijlage
Ten slotte volgt er nog een bijlage Overzicht rijksuitgaven Caribisch
Nederland.
Groeiparagraaf
Er zijn dit jaar geen nieuwe ontwikkelingen voor de groeiparagraaf te
melden.
Overgangsrecht Comptabiliteitswet
Op grond van het overgangsrecht in artikel 10.2 van de Comptabiliteitswet
2016 blijven voor de jaarverslagen en slotwetten over 2017 de bepalingen
uit de Comptabiliteitswet 2001 en de daarop berustende bepalingen van
toepassing zoals deze golden voor de inwerkingtreding van de Comptabi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

12

liteitswet 2016 per 1 januari 2018. Om die reden moet telkens bij de
verwijzingen naar de bepalingen van de Comptabiliteitswet 2016 worden
gelezen de artikelen van de Comptabiliteitswet 2001 conform de transponeringstabel bij de Comptabiliteitswet 2016, Stb. 2017, 139. Het betreft
met name de volgende artikelen:
Artikelen in CW 2016 en CW 2001
Art. in CW 2016

Art. in CW 2001

3.2 – 3.4

19, eerste lid; 21, eerste en tweede lid

3.5

22, eerste lid; 26, eerste lid

3.8

58, eerste lid, onderdeel a, en derde lid; 61, derde lid

3.9

58, eerste lid, onderdeel b en c

2.37

60, tweede en derde lid; 63, eerste en vierde lid

2.35

61, tweede tot en met vierde lid

2.40

64

7.12

82, eerste lid; 83, eerste lid

7.14

82, vijfde lid; 83, tweede tot en met vierde lid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

13

B. BELEIDSVERSLAG KONINKRIJKSRELATIES
4. BELEIDSPRIORITEITEN
Op 6 september 2017 trok de orkaan Irma met verwoestende gevolgen
over de Bovenwindse Eilanden. In korte tijd raakten bewoners dakloos,
raakten hotels en kantoren zwaar beschadigd en werd de infrastructuur
verwoest. Vooral op Sint Maarten was de schade groot. De economie
kwam tot stilstand door het wegblijven van toeristen. Ook de eilanden
Saba en Sint Eustatius werden hard getroffen.
Tussen alle verwoestingen en persoonlijk leed toonde het Koninkrijk zijn
kracht. Direct na de orkaan boden de regeringen van Aruba, Curaçao en
Nederland ruimhartig noodhulp. Vanuit Oranjestad, Willemstad en Den
Haag werd de hulpverlening daadkrachtig opgestart en mensen en
middelen gestuurd om bijstand te verlenen.
Al tijdens de fase van de noodhulp is gestart met de wederopbouw van de
Bovenwindse Eilanden. Deze wederopbouw zal jaren in beslag gaan
nemen, waarbij de Caribische (ei)landen en Nederland intensief met
elkaar samen zullen blijven werken. De Wereldbank is door Sint Maarten
en Nederland gevraagd om de wederopbouw van Sint Maarten verder
vorm te geven en te coördineren. Daarnaast hebben Nederland en Sint
Maarten afspraken gemaakt over de randvoorwaarden voor de Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw: het versterken van grenstoezicht en
het instellen van een Integriteitskamer. In een separaat traject zijn ook
plannen gemaakt om de schade op Saba en Sint Eustatius te herstellen.
Algemeen
Kinderrechten
Het afgelopen jaar is net als voorgaande jaren ingezet op duurzame
verbetering van de situatie van kinderen in Caribisch Nederland, door
uitvoering te geven aan het actieplan Kinderrechten.
Naast de inzet van de openbare lichamen is in het kader van het actieplan
door UNICEF gewerkt aan kinderrechteneducatie en participatie.
Daarnaast heeft UNICEF ondersteuning geboden bij debatten over positief
opvoeden waarbij nadrukkelijk de kerkelijk leiders betrokken zijn om zo
meer draagvlak te creëren onder de bevolking.
Ook in de landen van het Koninkrijk zijn kinderrechten een belangrijk
aandachtspunt. Om de samenwerking in het Koninkrijk ten aanzien van
kinderrechten te verbeteren en kennisuitwisseling te stimuleren, is in
maart 2017 de tweede opvoedconferentie georganiseerd door de
Interlandelijke Taskforce Kinderrechten. Hierbij waren alle zes de
(ei)landen aanwezig.
Geschillenregeling
Het voorstel van Rijkswet voor de geschillenregeling is op 31 januari 2017
ter advisering aanhangig gemaakt bij de Afdeling advisering van de Raad
van State van het Koninkrijk (hierna: de Afdeling).
De Afdeling heeft op 23 augustus 2017 een advies uitgebracht. De
volgende stap is het opstellen van een nader rapport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

14

Wisselkoers
De huidige euro/dollarkoers leidt tot druk op de uitgaven die worden
gedaan in dollars of Antilliaanse guldens. In 2017 is het ontstane tekort
opgevangen vanuit de wisselkoersreserve op de begroting van Koninkrijksrelaties.
Landen (Aruba, Sint Maarten, Curaçao)
Regionale samenwerking
In 2017 is nader verkend hoe de samenwerking in en rond het Koninkrijk
verder vorm kan krijgen. Het gaat daarbij niet alleen om onderlinge
samenwerking binnen het Koninkrijk, maar ook om het actief zoeken van
samenwerking in de Caribische regio. Zo leveren de Europese Unie en
regionale en internationale organisaties, een bijdrage aan de capaciteitsversterking van de instituties in de Caribische delen van het Koninkrijk,
waardoor een hoger niveau van emancipatie en groei kan worden
doorgemaakt.
Financieel toezicht
Alle landen van het Koninkrijk zijn verantwoordelijk voor duurzaam
houdbare overheidsfinanciën. Het is daarmee van belang dat alle landen
naar financiële soliditeit en de daarmee samenhangende kredietwaardigheid streven.
De financiële situatie van Sint Maarten blijft zorgelijk. In de eerste helft
van 2017 stond de in 2015 in werking getreden aanwijzing centraal. Sint
Maarten heeft in voldoende mate voldaan aan de eerste drie punten uit
deze aanwijzing, zoals in het voorjaar geconcludeerd is door het College
financieel toezicht (Cft). Daardoor kwam Sint Maarten weer in aanmerking
voor het lenen via de lopende inschrijving van Nederland. In augustus
heeft het Cft een positief advies gegeven over de lopende inschrijving ten
behoeve van diverse projecten, waaronder de gevangenis en de belastingdienst. Na tijdige ontvangst van de ontwerpbegroting 2018 Sint Maarten,
heeft het Cft om een verdere onderbouwing van diverse posten gevraagd.
De financiële en economische situatie van Sint Maarten is door orkaan
Irma ingrijpend veranderd. De gevolgen hiervan worden door middel van
een begrotingswijziging voor 2017 verwerkt.
De financiële situatie van Aruba is in 2017 verder verslechterd ten opzichte
van 2016. Het behalen van de in de Landsverordening tijdelijk financieel
toezicht (LAft) opgenomen tekortnorm staat onder druk. Het College
financieel toezicht van Aruba (CAft) heeft, mede door de kabinetswisseling, in 2017 geen ontwerpbegroting over het jaar 2018 ontvangen en
heeft derhalve ook nog geen advies kunnen geven over deze ontwerpbegroting.
Tot slot heeft het Cft in het afgelopen jaar haar zorgen geuit over de
verslechterende situatie op Curaçao. Risico’s met betrekking tot de
verstrekte lening aan Insel Air, de uitputting van het schommelfonds en de
stagnerende economie hebben druk gelegd op de begrotingsuitvoering.
In november heeft Curaçao een lening via de lopende inschrijving
gekregen na positief advies van het Cft. Deze lening was ten behoeve van
kapitaaluitgaven aan infrastructuur, verkaveling en bouwrijp maken van
gronden en terreinen, onderhoud van schoolgebouwen en een nieuw
ICT-systeem voor de belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

15

Rechtshandhaving
De rechtshandhaving in de landen in het Caribisch deel van het Koninkrijk
is in 2017 verder versterkt. De aanpak van ondermijning wordt met extra
inzet van het Recherche Samenwerkingsteam, het Openbaar Ministerie en
het Gemeenschappelijk Hof van Justitie voorgezet tot en met 2021. Dit
biedt mogelijkheden om door te pakken op de eerste resultaten, die de
afgelopen twee jaar zijn geboekt door het Team Bestrijding Ondermijning.
Deze resultaten zijn ook onderstreept in de beleidsdoorlichting van artikel
1 «de waarborgfunctie» van Hoofdstuk IV Koninkrijksrelaties, die in
november 2017 aan de Kamer is aangeboden.
Daarnaast is de rechtshandhaving in Aruba versterkt door de oprichting
van het integraal afpakteam in Aruba, waarbij in de opstartfase ondersteuning vanuit Nederland is verleend. Het afpakteam confisqueert
crimineel verkregen vermogen. De aanpak draait volledig op Arubaanse
inzet en het afpakteam functioneert na één jaar met groot draagvlak bij de
betrokken lokale diensten en de Arubaanse samenleving. In de wijken
wordt zichtbaar gemaakt dat misdaad niet loont. Het woord «afpakteam»
is inmiddels onderdeel geworden van het Papiaments.
De Voortgangscommissie Curaçao heeft in november 2016 aan de Tweede
Kamer gemeld dat de uitvoering van de plannen van aanpak op Curaçao
als voldoende afgerond kunnen worden beschouwd. Bij Ministerieel
Overleg van 29 juni 2017 is het besluit genomen dat de taken van de
voortgangscommissie per 1 juni 2017 zijn voltooid en de commissie
derhalve geen werkzaamheden meer verricht. Desondanks blijft de
Algemene Maatregel van Rijksbestuur (AMvRB) van kracht, omdat deze
eveneens van toepassing is op de plannen van aanpak voor Sint Maarten,
die nog niet zijn afgerond.
De afspraken tussen Nederland en Sint Maarten naar aanleiding van de
wederopbouw hebben ertoe geleid dat het grenstoezicht in Sint Maarten
en (onderdelen van) de rechtshandhaving onderdeel zullen zijn van de
wederopbouwinspanningen. Naast de fysieke wederopbouw is voor de
bewoners van Sint Maarten, maar ook voor het herstel van de toeristische
sector, van groot belang dat het eiland veilig is. Daarnaast is de instelling
van de Integriteitskamer een voorwaarde voor de wederopbouw. De
landsverordening die deze Integriteitskamer regelt op basis van het
protocol gesloten op 24 mei 2015 tussen Sint Maarten en Nederland, is op
18 december jl. gepubliceerd door Sint Maarten en is een belangrijk
instrument voor de gezamenlijke aanpak van (vermeende) integriteitsschendingen en de versterking van rechtshandhaving in Sint Maarten.
Caribisch Nederland (Bonaire, St. Eustatius, Saba)
Follow up kabinetsreactie Spies
De kabinetsreactie op het rapport over de uitwerking van de nieuwe
staatkundige structuur van Caribisch Nederland, «Vijf jaar verbonden:
Bonaire, Sint Eustatius en Saba en Europees Nederland», is op 12 mei
2016 gepubliceerd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IV,
nr. 59). Een belangrijk uitgangspunt van de kabinetsreactie was dat
Nederland meer dan tot dan toe ruimte zou bieden voor differentiatie. Dit
uitgangspunt is in de praktijk gebracht langs de lijnen van de samenwerking(perspectieven) die in de kabinetsreactie aan de orde kwamen, te
weten sociaaleconomische ontwikkeling, het verbeteren van de collectieve
voorzieningen en versterking van het lokaal bestuur. Zo heeft Saba in 2017
meer vrijheid gekregen in de besteding van financiële middelen, vanwege

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

16

de deugdelijke financiële huishouding. Dit is onder meer bewerkstelligd
door middelen uit de doeluitkering integrale middelen over te hevelen
naar de vrij besteedbare middelen. Tevens heeft Saba op verzoek van het
openbaar lichaam een bijdrage ontvangen gericht op bestuurlijke
ontwikkeling. Daarnaast is vanuit de begroting van Koninkrijksrelaties
gericht geïnvesteerd in verschillende sociaaleconomische initiatieven per
eiland.
Sociaaleconomische ontwikkeling
In 2017 zijn op basis van het (verlengde) tijdelijk «Besluit bijzondere
uitkeringen integrale BES middelen» projecten van de openbare lichamen
ondersteund met de doelstelling om de leefbaarheid, re-integratie naar
duurzaam betaald werk en het bevorderen van de maatschappelijke
participatie te verbeteren voor de inwoners van Caribisch Nederland.
Financieel toezicht
Na afkeuring van de begroting 2017 van Sint Eustatius heeft het openbaar
lichaam in augustus alsnog de gewijzigde vastgestelde begroting 2017
ingediend. Gezien de zorgelijke financiële situatie werd Voorafgaand
Toezicht ingesteld voor de resterende maanden van het jaar. In december
werd de begroting voor 2018 goedgekeurd en is besloten voor 2018 het
Voorafgaand Toezicht voort te zetten.
Commissie van Wijzen
In 2017 heeft een Commissie van Wijzen onderzoek gedaan naar het
functioneren van het openbaar lichaam Sint Eustatius. De uitkomsten van
dit onderzoek zijn op 5 februari 2018 gelijktijdig met een kabinetsreactie
naar de Kamer gezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

17

Beleidsdoorlichtingen Koninkrijksrelaties
Realisatie beleidsdoorlichtingen
Artikel

Naam
artikel

2012

Art. 1

Waarborg
functie

X

Art. 4

Bevorderen
sociaaleconomische
structuur

4.1

Aruba,
Curacao en
Sint
Maarten

4.2

Caribisch
Nederland

Art. 5

Schuldsanerings/lopende
inschrijving/
leningen

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Geheel
artikel?

X

ja

X

Nee

X1

Nee
X

Ja

1
De evaluatiecommissie Caribisch Nederland onder voorzitterschap van mevrouw Spies heeft in 2015 haar rapport uitgebracht en de kabinetsreactie is in mei 2016 aan de Tweede Kamer gestuurd. Caribisch Nederland loopt daarom niet meer mee in de beleidsdoorlichting van art. 4.1 en art.
5.

Voor het meest recente overzicht van de programmering van beleidsdoorlichtingen, klik op deze link: http://www.rijksbegroting.nl/2018/
voorbereiding/begroting,kst236732_4.html

Toelichting
Art. 1 Waarborgfunctie
De beleidsdoorlichting over artikel 1, «Waarborgfunctie» is op
17 november 2017 aan de Kamer aangeboden (Kamerstukstukken II
2017–2018 33 189 nr. 10).
Art. 4.1 Aruba, Curaçao en Sint Maarten en art 5
Schuldsanerings/lopende inschrijving/leningen
De beleidsdoorlichting over het voormalig artikel 2. Bevorderen
autonomie koninkrijkspartners, is op 30 juni 2017 aan de Kamer aangeboden. (Kamerstukken II 2016–2017 33 189 nr. 6).
Voor de realisatie (hyperlinks) van beleidsdoorlichtingen en andere
onderzoeken, zie de bijlage «Evaluatie en overig onderzoek».
Overzicht van risicoregelingen Koninkrijksrelaties
Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Uitstaande
garanties
2016

Verleend
2017

Vervallen
2017

Uitstaande
garanties
2017

Garantieplafond

Totaal
plafond

Artikel 5
Leningen aan land
Schuldsanering/lopende Aruba
inschrijving/leningen

1.852

0

1.002

850

0

850

Artikel 5
Voorschotten 9e
Schuldsanering/lopende Europees Onwikkeinschrijving/leningen
lingsfonds (EOF)
vanaf juli 2016

4.226

0

2.350

1.876

0

20.200

Totaal

6.078

0

3.352

2.726

0

21.050

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

18

Er zijn in 2017 geen uitgaven gedaan op garanties. Voor verdere informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de saldibalans, 13. Garantieverplichtingen.
Overzicht verstrekte risicoregelingen Koninkrijksrelaties
(bedragen x € 1.000)
Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur

Begrotingssteun Aruba

Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur

Lening Ontwikkelingsbank van de
Nederlandse Antillen (OBNA)

Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur

Maatregel Tussenbalans

Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur

Water- en Energiebedrijf Aruba

Artikel 5 Schuldsanering/lopende
inschrijving /leningen

Leningen lopende inschrijving
Curaçao

Artikel 5 Schuldsanering/lopende
inschrijving /leningen

Leningen lopende inschrijving Sint
Maarten

Uitstaande
lening

Looptijd
lening

1.816

25 jaar

1.341

30 jaar

5.659

30 jaar

5.988

30 jaar

986.465

30 jaar

217.441

30 jaar

Totaalstand
risicovoorziening 2016

Totaalstand
mutatie
volume
risicovoorziening 2017
en 2016

Voor verdere informatie wordt verwezen naar de toelichting bij de
saldibalans, 10. Extra-comptabele vorderingen, onderdeel b.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

19

5. BELEIDSARTIKELEN
Artikel 1. Waarborgfunctie
A Algemene doelstelling
Het waarborgen van de rechtszekerheid, deugdelijkheid van bestuur en de
mensenrechten in Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
B Rol en verantwoordelijkheid
Elk land in het Koninkrijk heeft de zorg voor de verwezenlijking van de
fundamentele rechten en vrijheden van de mens, de rechtszekerheid en de
deugdelijkheid van bestuur. Het waarborgen hiervan is een aangelegenheid van het Koninkrijk. De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties is op grond van de verantwoordelijkheid voor het
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden, aanspreekbaar op de
waarborgtaak van het Koninkrijk. Vanuit deze verantwoordelijkheid
worden de ontwikkelingen met betrekking tot het functioneren van het
openbaar bestuur en de verwezenlijking van de mensenrechten en de
rechtszekerheid in de landen Aruba, Curaçao en Sint Maarten gevolgd.
Het feit dat het Koninkrijk de bevoegdheid heeft in het kader van de
waarborgfunctie op te treden, sterkt de instituties van de landen in hun
taak om de beginselen van de democratische rechtsstaat te realiseren. De
Rijksministerraad kan maatregelen nemen, als er sprake is van ernstige
inbreuk op fundamentele rechten en vrijheden in een land of in een
situatie waarin rechtszekerheid of deugdelijk bestuur niet langer gewaarborgd zijn en de interne controlemechanismen feitelijk disfunctioneren.
Van geval tot geval zal dan moeten worden bezien of ingrijpen in de zin
van artikel 43, 50 of 51 van het Statuut, noodzakelijk is en welke maatregel
dan het meest passend is.
C Beleidsconclusies
In 2017 is besloten tot het continueren van de financiering van de extra
inzet van het Recherche Samenwerkingsteam, het Openbaar Ministerie en
het Gemeenschappelijk Hof van Justitie ten behoeve van de aanpak van
bestrijding van ondermijning. Dit biedt mogelijkheden om door te pakken
op de eerste resultaten, die de afgelopen twee jaar zijn geboekt.
Daarnaast werd met het Regeerakkoord «Vertrouwen in de Toekomst»
besloten tot het overhevelen van het Nederlandse deel van het budget
voor de Kustwacht Caribisch gebied van BZK naar het Ministerie van
Defensie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

20

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 Waarborgfunctie
Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

75.317

118.121

26.754

67.650

75.487

70.858

4.629

Uitgaven:

63.859

61.867

65.475

77.735

69.841

70.858

– 1.017

Rechtshandhaving en
deugdelijkheid van
bestuur

63.859

61.867

65.475

77.735

69.841

70.858

– 1.017

Bijdragen aan ZBO’s /
RWT’s

0

0

0

0

14.355

21.868

– 7.513

Recherchecapaciteit
(Nationale Politie)

0

0

0

0

14.355

21.868

– 7.513

Bijdragen aan medeoverheden

0

0

0

26

0

0

0

Overige bijstand aan de
landen

0

0

0

26

0

0

0

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken

1.1

63.859

61.867

65.475

77.709

55.486

48.990

6.496

Duradero

0

0

939

712

0

0

0

Grensbewaking (Defensie)

0

6.100

6.100

6.100

6.100

6.100

0

Kustwacht (Defensie)

0

35.380

38.504

37.838

46.106

39.558

6.548

Kustwacht en grensbewaking

43.650

0

0

0

0

0

0

Recherchecapaciteit
(Nationale Politie)

17.277

17.226

15.595

28.528

0

0

0

Rechterlijke macht (V&J)

2.932

3.161

4.337

4.531

3.280

3.332

– 52

Ontvangsten:

5.295

6.186

5.192

5.981

2.174

4.857

– 2.683

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Bijdrage aan ZBO’s / RWT’s
Recherchecapaciteit (Nationale Politie)
Zoals vastgelegd in de Rijkswet politie en het Protocol Recherche
Samenwerkingsteam heeft het Recherche Samenwerkingsteam (RST) als
taak de bestrijding van zware, georganiseerde en grensoverschrijdende
criminaliteit. Daarnaast verricht het RST de afhandeling van internationale
rechtshulpverzoeken op dit gebied. Het RST heeft vestigingen op Aruba,
Bonaire, Curaçao en Sint Maarten, waar men werkt onder gezag van de
lokale Openbaar Ministeries.
Het budget is niet volledig uitgeput doordat een aantal facturen niet tot
betaling zijn gekomen in 2017, en omdat het Team Bestrijding Ondermijning in de opbouwfase minder heeft besteed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

21

Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Grensbewaking (Defensie)
Een flexibele pool van 43 fte van de Koninklijke Marechaussee (KMar)
heeft een bijdrage geleverd aan de bestrijding van de geweldscriminaliteit, het grens- en vreemdelingentoezicht, de bestrijding van mensensmokkel en -handel en de bestrijding van drugssmokkel via de luchthavens. De medewerkers van de KMar functioneren onder aansturing van
de lokale diensthoofden en vallen onder het lokale gezag (Ministers van
Justitie). Op 13 december 2017 hebben Sint Maarten en Nederland de
onderlinge regeling Versterkt Grenstoezicht getekend. Bij de uitwerking
van deze onderlinge regeling speelt de KMar een cruciale rol.
Kustwacht (Defensie)
De Kustwacht heeft ook in 2017 een cruciale rol gespeeld in de bestrijding
van smokkel en illegale migratie in de territoriale wateren van de
Caribische (ei)landen. Zo heeft de Kustwacht in totaal 11 drugstransporten
onderschept, waarbij ruim 1.502 kg verdovende middelen is aangetroffen.
Ook zijn in 2017 in totaal 326 illegalen aangehouden en overgedragen aan
de immigratiediensten van het betrokken land (Aruba, Curaçao, Sint
Maarten of Nederland). Bij Search & Rescue missies zijn in totaal 61
personen gered. De Kustwacht besteedt tijdens haar patrouilles ook
nadrukkelijk aandacht aan vervuiling van zee, kust en stranden. In 2017
heeft de Kustwacht 37 overtreders van de visserijvoorschriften geverbaliseerd.
In 2017 heeft de Kustwacht bovendien een belangrijke rol gespeeld in het
verlenen van noodhulp na de orkaan Irma in Sint Maarten, Saba en Sint
Eustatius, met zowel vliegende als varende eenheden.
Bij 2e suppletoire begroting is met oog op de veiligheidssituatie in het
Caribisch deel van het Koninkrijk € 4 mln. toegevoegd aan het budget.
Daarnaast is het budget vanuit de wisselkoersreserve gecompenseerd
voor negatieve wisselkoerseffecten.
Rechterlijke Macht (J&V)
Nederland stelt op verzoek van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie en
de Ministers van Justitie van de Caribische delen van het Koninkrijk
rechters en officieren van justitie ter beschikking aan Aruba, Curaçao en
Sint Maarten om op die manier te komen tot een volledige bezetting van
het Gemeenschappelijk Hof en het Openbaar Ministerie (OM). De Raad
voor de rechtspraak en het OM in Nederland stellen de betreffende
rechterlijke ambtenaren ter beschikking. Vanuit het Ministerie van BZK is
het «Voorzieningenstelsel Buitenlandtoelagen Rechterlijke Ambtenaren
(VBRA)» bekostigd.
Ontvangsten
De ontvangsten hebben voornamelijk betrekking op de bijdragen van de
landen in de uitvoering van de Kustwachttaken. De Kustwacht wordt door
middel van drie geldstromen gefinancierd. De Luchtverkenning inclusief
integrale exploitatie van het Steunpunt Hato wordt volledig gefinancierd
uit de begroting Koninkrijksrelaties. De inzet van Defensiemiddelen
(vaardagen van het stationsschip en vlieguren van de boordhelikopter)
wordt gefinancierd door het Ministerie van Defensie. De personele en
materiële exploitatie-uitgaven en de investeringsuitgaven worden door
alle deelnemende landen gezamenlijk gefinancierd op basis van een door
de Rijksministerraad vastgestelde verdeelsleutel (Nederland 69%: Aruba:
11%, Curaçao: 16%, en Sint Maarten: 4%). De Minister van BZK verzorgt
de initiële bijdrage (zie hierboven onder Bijdragen aan andere begrotings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

22

hoofdstukken). Vervolgens betalen de landen hun deel achteraf aan
Nederland op basis van de werkelijke realisatie en geactualiseerde
wisselkoers. De bijdragen van Curaçao en Sint Maarten zijn in 2017 niet
ontvangen. Sint Maarten beroept zich op de nasleep van orkaan Irma,
voor Curaçao is het betalingsverzoek door administratieve redenen blijven
liggen. Beide landen worden gerappelleerd om hun bijdrage in 2018
alsnog te voldoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

23

Artikel 4. Bevorderen sociaal-economische structuur
A Algemene doelstelling
Het op verzoek ondersteunen van Aruba, Curaçao en Sint Maarten bij het
verbeteren van de sociale en economische ontwikkeling en de overheidsfinanciën. Het versterken van de bestuurlijke en financiële samenhang en
centrale coördinatie vanuit Den Haag voor Caribisch Nederland (Bonaire,
Sint Eustatius en Saba).
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het stellen van randvoorwaarden die de rechtmatigheid en
doelmatigheid van de inzet van middelen van de Rijksbegroting garanderen. Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn volledig zelf verantwoordelijk
voor de beleidvorming en -uitvoering in de landen. De Minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan op basis van (individuele)
verzoeken beleidsmatige assistentie bieden om de landen te ondersteunen, bijvoorbeeld door middel van kennis en expertise.
De openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba maken elk deel uit
van het staatsbestel van Nederland. In het Statuut is bepaald dat voor
deze eilanden regels kunnen worden gesteld en andere specifieke
maatregelen kunnen worden getroffen met het oog op de economische en
sociale omstandigheden, de grote afstand tot het Europese deel van
Nederland, hun insulaire karakter, kleine oppervlakte en bevolkingsomvang, geografische omstandigheden, het klimaat en andere factoren
waardoor deze eilanden zich wezenlijk onderscheiden van het Europese
deel van Nederland.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor de rijkscoördinatie van beleid met betrekking tot Caribisch
Nederland. Dit krijgt vorm door het opstellen en monitoren van het
meerjarenprogramma, het beheer van het BES-fonds, afstemming van
rijksbeleid door middel van de zogenoemde Caribisch Nederland tafel, het
beheer van de Rijksdienst Caribisch Nederland en het inzetten van de
Rijksvertegenwoordiger in de nieuwe rol.
C Beleidsconclusies
De openbaar lichamen Saba en Sint Eustatius hebben na orkaan Irma een
eenmalige bijzondere uitkering van elk € 2 mln. toegekend gekregen om
herstel van de eilanden te bespoedigen.
Het overige op dit artikel uitgevoerde beleid en de bijbehorende resultaten
waren het afgelopen jaar conform de verwachtingen. De effecten van de
wisselkoers tussen euro en dollar worden bij slotwet opgevangen vanuit
de in 2017 ingestelde wisselkoersreserve op artikel 7 Nominaal en
onvoorzien van deze begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

24

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 4 Bevorderen sociaal-economische structuur
Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

0

0

0

16.600

21.694

14.676

7.018

Uitgaven:

0

0

0

17.994

21.359

14.676

6.683

Curaçao, Sint Maarten en
Aruba

0

0

0

5.281

7.566

6.777

789

Opdrachten

0

0

0

1.039

748

1.668

– 920

Onderzoek, Kennisoverdracht en Comm.

0

0

0

1.039

748

1.668

– 920

Inkomensoverdrachten

0

0

0

2.340

2.239

5.009

– 2.770

Toeslagen op pensioenen
NA

0

0

0

2.340

2.239

5.009

– 2.770

Bijdragen aan (inter)nationale organisaties

0

0

0

1.402

163

100

63

Onderzoek, Kennisoverdracht en Comm.

0

0

0

95

163

100

63

Samenwerkingsprogramma′s

0

0

0

1.307

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

0

0

0

500

4.416

0

4.416

Afpakteam Aruba

0

0

0

500

0

0

0

Bijdrage landen

0

0

0

0

4.416

0

4.416

Caribisch Nederland

0

0

0

12.713

13.793

7.899

5.894

Subsidies

0

0

0

592

707

60

647

Subsidies Caribisch
Nederland

0

0

0

142

467

60

407

Kinderrechten

0

0

0

450

240

0

240

Opdrachten

0

0

0

910

1.014

4.741

– 3.727

Kinderrechten

0

0

0

16

89

1.000

– 911

Onderzoek, Kennisoverdracht en Comm.

0

0

0

894

925

2.236

– 1.311

Opdrachten Caribisch
Nederland

0

0

0

0

0

1.505

– 1.505

Inkomensoverdrachten

0

0

0

3.303

1.385

1.100

285

Pensioenen en uitkeringen
Politieke ambtsdragers

0

0

0

1.830

1.385

1.100

285

PCN

0

0

0

1.473

0

0

0

Bijdragen aan medeoverheden

0

0

0

7.908

10.045

1.998

8.047

Bijzondere uitkering
sociaal-economische
initiatieven

0

0

0

5.737

8.866

1.498

7.368

Kinderrechten

0

0

0

543

593

0

593

4.1

4.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

25

Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Onderzoek, Kennisoverdracht en Comm.

0

0

0

1.628

586

500

86

Bijdragen aan agentschappen

0

0

0

0

392

0

392

Onderzoek, Kennisoverdracht en Comm.

0

0

0

0

392

0

392

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken

0

0

0

0

250

0

250

Onderzoek, Kennisoverdracht en Comm.

0

0

0

0

250

0

250

Ontvangsten:

0

0

0

8.422

14.575

3.213

11.362

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba
Opdrachten
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
Vanuit dit budget zijn onder meer de rentesubsidies voor de Arubaleningen, haalbaarheidsonderzoeken rondom economische projecten, en
het Caribbean Sustainable Development Forum gefinancierd.
Bij 1e en 2e suppletoire begroting is een deel van de middelen gerealloceerd binnen dit artikel en leidt tot realisatie die lager is dan de vastgestelde begroting.
Inkomensoverdrachten
Toeslagen op pensioenen NA
Conform de regeling vaste verrekenkoers pensioeninkomen voormalig
Nederlands-Antiliaanse (NA) en Arubaanse pensioengerechtigden zijn
nadelige koersverschillen gecompenseerd. Het verschil tussen realisatie
en budget is toegevoegd aan de wisselkoersreserve op artikel 7.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
Op verzoek van Aruba, Curaçao en Sint Maarten heeft Nederland vele
verschillende kleine projecten ondersteund die bijdragen aan het
verbeteren van de sociale en economische ontwikkeling en de overheidsfinanciën. Gezien de geringe omvang van deze projecten vindt geen
effectmeting plaats.
Bijdragen aan medeoverheden
Bijdrage landen
De middelen die overblijven van het ontwikkelingsfonds Fondo Desaroyo
Aruba (FDA) zijn aan Aruba uitgekeerd voor het herstel van onder meer
wegen en overige infrastructuur, veroorzaakt door het noodweer op Aruba

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

26

in november 2016, en voor projecten op het terrein van goed bestuur,
duurzame ontwikkeling, rechtshandhaving, onderwijs en bescherming van
natuur. Hiervoor zijn bij 2e suppletoire begroting (Kamerstukken II
2017–2018 34 845 IV, nr. 2) zowel de uitgaven als de ontvangsten
verhoogd.
4.2 Caribisch Nederland
Subsidies
Subsidies Caribisch Nederland
De non-profit organisatie «Project uitzending managers (PUM)» heeft in
2017 een subsidie ontvangen. PUM is een non-profit organisatie die
bedrijven uit ontwikkelingslanden en opkomende markten adviseert die
geen commerciële consultancy kunnen betalen. Het programma voor
Caribisch Nederland is op 1 september 2014 van start gegaan en eindigde
op 31 december 2017. In 2018 ontvangt het Ministerie van BZK de
verantwoording, waarna de resultaten worden geëvalueerd.
Kinderrechten
In oktober 2017 vond de tweede editie van het Koninkrijkstoernooi plaats,
gefinancierd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Justitie en Veiligheid en gastland Curaçao. Tijdens het Koninkrijkstoernooi spelen jongeren uit de verschillende delen van het Koninkrijk
honkbal, voetbal en basketbal met en tegen elkaar. Het Koninkrijkstoernooi heeft ertoe geleid dat de verbinding tussen de jongeren in het
Koninkrijk verder versterkt is. In 2017 is UNICEF gestart met de voorbereidingen van het kinderrechtenfilmfestival.
Opdrachten
Kinderrechten
In maart 2017 heeft de Interlandelijke Taskforce kinderrechten een tweede
opvoedconferentie georganiseerd. Alle zes de (ei)landen waren hierbij
aanwezig.
De resterende middelen zijn als subsidie of als bijdrage aan de openbare
lichamen verstrekt.
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
BZK organiseert op Bonaire het Talent Ontwikkel Programma (TOP). Het
betreft een bottom-up programma, gericht op de lokale professionals,
waar ambtelijk vakmanschap en persoonlijke ontwikkeling centraal staan.
In 2017 is het programma uitgebreid met het onderdeel TOP Traineeships.
Door middel van deze traineeships wordt de capaciteit van organisaties
op Bonaire gericht versterkt met trainees met Caribische roots. Met deze
initiatieven ontstaat een netwerk van jonge ambtelijke professionals. Dit
moet leiden tot een nieuwe generatie ambtenaren en bestuurders die de
toekomst van Bonaire verder vormgeven.
Bij 1e en 2e suppletoire begroting is een deel van de middelen gerealloceerd binnen dit artikelen leidt tot een realisatie die lager uitvalt dan de
vastgestelde begroting.
Inkomensoverdrachten
Pensioenen en uitkeringen Politieke ambtsdragers
Uit deze middelen worden de rechtspositionele regelingen van
(voormalige) politieke ambtsdragers gefinancierd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

27

Bijdragen aan medeoverheden
Bijzondere uitkering sociaaleconomische initiatieven
Om de sociaaleconomische ontwikkeling te bevorderen worden middelen
voor Caribisch Nederland beschikbaar gesteld via een bijzondere
uitkering. Dit betreft een financiële samenwerking tussen de Ministeries
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het
betreft uitkeringen conform artikel 88 lid 8, van de Wet financiën BES. In
2017 zijn onder andere projecten op het terrein van werkgelegenheid,
huiselijk geweld en kinderopvang toegekend. Een deel van de middelen is
met 1e en 2e suppletoire begroting toegevoegd aan de begroting van
Koninkrijkrelaties. Daarnaast hebben de openbare lichamen Saba en Sint
Eustatius ieder € 2 mln. ontvangen voor de wederopbouw na de orkaan
Irma. Dit wordt gebruikt om de eerste schade op de eilanden te herstellen.
Hiervoor zijn bij 2e suppletoire middelen binnen de begroting herschikt.
Kinderrechten
Saba is aan de slag gegaan en gaat de komende tijd verder investeren in
extra zorg en ondersteuning van de jeugd, versterking van de dagopvang,
investeren in speeltuinen, activiteiten voor jongeren van 12–21 jaar en
goede lunches op de scholen.
Op Sint-Eustatius is in april 2017 de coördinator kinderrechten en aanpak
huiselijk geweld van start gegaan. Eind 2017 heeft Sint-Eustatius een
bedrag beschikbaar gesteld gekregen voor de renovatie en inrichting van
het jongerenhuis op het sportcomplex, participatie van kinderen aan
sociale en culturele activiteiten en de aanschaf van speeltoestellen. De
projecten hebben een looptijd tot eind 2019.
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
Voor Caribisch Nederland is bekeken op welke wijze de lokale kennis
verder versterkt kan worden. De inzet bestond uit inhuur van expertise,
het aanbieden van opleidingsprogramma’s en uitwisselingsprojecten
(«twinning»).
Saba heeft een bijdrage ontvangen om de ambtelijke organisatie verder te
versterken en de dienstverlening te verbeteren. Saba wordt hiertoe in de
gelegenheid gesteld om meer zaken zelfstandig op te pakken.
Bijdrage aan agentschappen
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
Via het Rijksvastgoedbedrijf zijn enkele monumentale gebouwen op Sint
Eustatius van noodzakelijk onderhoud voorzien.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Onderzoek, Kennisoverdracht en Communicatie
De ombudsman heeft in 2017 een incidentele bijdrage ontvangen voor de
versterking van de ombudsfunctie op de eilanden.
Ontvangsten
De middelen die overblijven van het ontwikkelingsfonds Fondo Desaroyo
Aruba (FDA) ad € 4,416 mln. zijn ontvangen en vervolgens uitgekeerd aan
Aruba.
Met de liquidatie van de Nederlandse Participatie Maatschappij voor de
Nederlandse Antillen (NPMNA) kon de financiering door de Staat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

28

terugvloeien naar de Rijksbegroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

29

Artikel 5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
A Algemene doelstelling
Houdbare overheidsfinanciën door uitvoering van de Rijkswet financieel
toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft). De staatsschuld van de landen van
het Koninkrijk wordt beheerst. Afspraken omtrent schuldsanering naar
aanleiding van de nieuwe staatkundige structuur worden uitgevoerd.
Nieuwe schulden zijn mogelijk indien aan de voorwaarden van de Rft
wordt voldaan. De Staat der Nederlanden heeft een verplicht lopende
inschrijving indien naar het oordeel van het College financieel toezicht
(Cft) aan de eisen van de Rft is voldaan.
B Rol en verantwoordelijkheid
Het financieel toezicht wordt uitgeoefend door de Rijksministerraad. De
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het ordelijk en tijdig verlenen van de opdracht tot inschrijving
op leningen van Curaçao en Sint Maarten aan het Agentschap van het
Ministerie van Financiën, wanneer is voldaan aan de voorwaarden uit de
Rijkswet financieel toezicht. De Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor het monitoren van tijdige
rentebetalingen en aflossingen op verleende leningen door de betreffende
landen, en eventuele escalatie daarop.
C Beleidsconclusies
In augustus is via de lopende inschrijving een nieuwe lening verstrekt aan
Sint Maarten, en in november aan Curaçao ter financiering van verschillende projecten.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

0

0

0

29.702

38.773

0

38.773

Uitgaven:

0

0

0

179.631

225.754

186.981

38.773

Schuldsanering landen
Curaçao en Sint Maarten

0

0

0

149.929

186.981

186.981

0

Leningen

0

0

0

149.929

186.981

186.981

0

Schuldsanering

0

0

0

149.929

186.981

186.981

0

Leningen en/of garanties
landen Curaçao, Sint
Maarten en Aruba

0

0

0

29.702

38.773

0

38.773

Leningen

0

0

0

29.702

38.773

0

38.773

Lopende inschrijving
Curaçao en St Maarten

0

0

0

29.702

38.773

0

38.773

Ontvangsten:

0

0

0

42.245

41.563

28.405

13.158

5.1

5.2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

30

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
5.1 Schuldsanering landen Curaçao en Sint Maarten
Leningen
Schuldsanering
Dit betreft de sanering van de schuldomvang van het Land en de
eilandgebieden Curaçao en Sint Maarten.
5.2 Leningen en/of garanties landen Curaçao, Sint Maarten en
Aruba
Leningen
Curaçao en Sint Maarten
In 2017 zijn twee nieuwe leningen verstrekt. Sint Maarten heeft eind
augustus een lening ontvangen via de lopende inschrijving van
omgerekend € 10,3 mln. ten behoeve van kapitaaluitgaven aan diverse
projecten, waaronder de gevangenis en de belastingdienst. Na de orkaan
Irma begin september heeft de Rijksministerraad ingestemd met
alternatieve aanwending van deze lening.
Eind november jl. heeft Curaçao een lening uitgeschreven ter grootte van
60 miljoen Antilliaanse guldens (omgerekend € 28,4 mln.). Na positief
advies van het College Financieel Toezicht Curaçao en Sint Maarten, heeft
Nederland via de lopende inschrijving deze lening verstrekt. De lening
heeft een looptijd van 30 jaar en zal dan in het geheel worden terugbetaald. Rente wordt iedere 6 maanden betaald, beginnend op 30 mei 2018,
op basis van een rentepercentage van 1,241%. De lening zal worden
ingezet ten behoeve van kapitaaluitgaven aan infrastructuur, verkaveling
en bouwrijp maken van gronden en terreinen, onderhoud van schoolgebouwen en een nieuw ICT systeem voor de belastingdienst.
Ontvangsten
De reguliere rente en aflossingen op leningen aan Curaçao en Sint
Maarten worden hier verantwoord. Meerontvangsten als gevolg van de
gunstige wisselkoers zijn toegevoegd aan de wisselkoersreserve.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

31

Artikel 8. Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse Eilanden
A Algemene doelstelling
Het coördineren van de noodhulp voor de door de orkanen Irma en Maria
getroffen eilanden en het coördineren van de wederopbouw van Saba en
Sint Eustatius, en van de Nederlandse bijdrage aan de wederopbouw van
Sint Maarten.
B Rol en verantwoordelijkheid
In september 2017 hebben de orkanen Irma en Maria een spoor van
verwoesting getrokken door het Caribisch gebied. Binnen het Koninkrijk
zijn het land Sint Maarten en de openbare lichamen Saba en Sint
Eustatius getroffen.
In de noodhulpfase coördineert de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties door vraag en aanbod van hulp op elkaar af te
stemmen. In de wederopbouwfase coördineert de Minister van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties de rijksbrede aanpak op de eilanden
Saba en Sint Eustatius.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties draagt tot 2021
bij aan de wederopbouw van Sint Maarten. Deze bijdrage is verbonden
aan een tweetal politieke voorwaarden, waarmee Sint Maarten akkoord is
gegaan. Nederland zal gedurende de wederopbouw strikt toezien op de
naleving van de voorwaarden.
C Beleidsconclusies
In aanloop naar de orkaan en direct daarna heeft het kabinet noodhulp
geboden aan de Bovenwindse Eilanden zodat in de elementaire basisbehoeften kon worden blijven voorzien. De Kamer is hier op 8 september
over geïnformeerd (Kamerstukken II 2016–2017 34 773, nr. 1). Op
10 november en op 21 december is de Kamer geïnformeerd over de
aanpak van de wederopbouw voor zowel Saba en Sint Eustatius als voor
Sint Maarten (Kamerstukken II 2017–2018 34 773, nr. 5 en 34 773, nr. 7).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

32

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 8 Noodhulp en wederopbouw Bovenwindse
Eilanden
Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

0

0

0

0

28.103

0

28.103

Uitgaven:

0

0

0

0

21.491

0

21.491

Noodhulp

0

0

0

0

21.491

0

21.491

Opdrachten

0

0

0

0

6.861

0

6.861

Noodhulp

0

0

0

0

6.861

0

6.861

Bijdragen aan andere
begrotingshoofdstukken

0

0

0

0

14.630

0

14.630

Ministerie van I&W

0

0

0

0

6.350

0

6.350

Ministerie van VWS

0

0

0

0

1.682

0

1.682

Ministerie van JenV

0

0

0

0

5.444

0

5.444

Ministerie van OCW

0

0

0

0

836

0

836

Ministerie van BZ

0

0

0

0

318

0

318

Ontvangsten:

0

0

0

0

0

0

0

8.2

E Toelichting op de financiële instrumenten
Dit artikel is bij 2e suppletoire begroting (Kamerstukken II, 2017–2018
34 845 IV, nr. 1) aan de begroting van Koninkrijksrelaties toegevoegd. Om
deze reden staan geen middelen vermeld in de kolom «vastgestelde
begroting».
Uitgaven
De middelen voor de wederopbouw van Sint Maarten (€ 550 mln.) en de
wederopbouw van Saba en Sint Eustatius (€ 67 mln.) staan op de
aanvullende post bij het Ministerie van Financiën en zijn derhalve nog niet
terug te zien in bovenstaand tabel. Bij concrete plannen worden de
gereserveerde middelen toegevoegd aan de begroting van Koninkrijksrelaties of andere departementale begrotingen.
8.1 Wederopbouw
Subsidies
Liquiditeitssteun Sint Maarten
In 2017 is bij 2e suppletoire begroting € 41 mln. (Kamerstukken II
2017–2018 34 845 IV, nr.1) beschikbaar gesteld om de liquiditeitssteun van
Sint Maarten te kunnen versterken. De uiteindelijke betaling zal in 2018
plaatsvinden.
8.2 Noodhulp
De uitgaven voor de directe noodhulpverlening als gevolg van orkaan
Irma en Maria op Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba worden centraal
verantwoord vanaf de begroting van het Ministerie van BZK. Voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

33

noodhulp is bij 2e suppletoire begroting € 55 mln. beschikking gesteld.
Voor sommige werkzaamheden die plaatsvonden tijdens de
noodhulpfase, die liep tot 1 december, wordt de rekening pas in 2018
verwacht. Hiertoe worden de middelen die niet in 2017 tot besteding zijn
gekomen bij voorjaarsnota toegevoegd aan de begroting voor 2018.
In 2017 zijn reeds de verplichtingen voor Early Recovery aangegaan
(Kamerstukken II 2017–2018 34 775 IV, nr. 33). De realisatie hiervan is
echter in 2018.
Opdrachten
Noodhulp op Sint Maarten
Zowel het Ministerie van BZK als de lokale vertegenwoordiging hebben
kosten gemaakt voor de inkoop van bouwmaterialen en goederen,
voedsel en drinkwater en voor de inhuur van vervoersmiddelen en kosten
voor vervoer tussen Nederland, Curaçao en Sint Maarten.
De uitgaven die via de lokale vertegenwoordiging zijn gemaakt, worden
ook verantwoord via dit instrument.
Bijdrage aan andere begrotingshoofdstukken
Ministerie van I&W
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) heeft schoon
drinkwater geleverd, hulp geboden bij afvalverwerking en noodingrepen
uitgevoerd bij zee- en deltawerken.
Ministerie van Defensie
Het Ministerie van Defensie heeft een groot aantal mensen en middelen
ter beschikking gesteld, waaronder de genietroepen en het schip de Karel
Doorman. De verrekening met Defensie volgt in 2018.
Ministerie van VWS
Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft
medische hulp en medicijnen geleverd en de repatriëring van patiënten
verzorgd.
Ministerie van JenV
Het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) heeft de lokale politiekorpsen, brandweer en gevangenispersoneel ondersteund.
Ministerie van OCW
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) heeft
onderwijsmaterialen en noodhuisvesting voor scholen verzorgd.
Ministerie van BZ
Via het Ministerie van Buitenlandse Zaken (BZ) is een vliegtuig geleased
en is diplomatiek personeel ingezet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

34

6. NIET-BELEIDSARTIKELEN
Niet-beleidsartikel 6 Apparaat
Op dit artikel worden alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten
van de onder deze begroting vallende onderdelen gepresenteerd. Vanaf
2016 worden de apparaatskosten voor de ambtenaren op het departement
verantwoord op begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties.
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Niet-beleidsartikel 6 Apparaat
Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

0

0

0

21.176

21.660

18.071

3.589

Uitgaven:

0

0

0

21.310

20.556

18.071

2.485

Apparaat

0

0

0

21.310

20.556

18.071

2.485

Personele uitgaven

0

0

0

10.696

11.709

11.924

– 215

waarvan: Eigen personeel

0

0

0

9.972

10.429

11.721

– 1.292

waarvan: Externe inhuur

0

0

0

724

1.277

203

1.074

waarvan: Overig
personeel

0

0

0

0

3

0

3

Materiële uitgaven

0

0

0

10.614

8.847

6.147

2.700

waarvan: Overig materieel

0

0

0

10.614

8.847

6.147

2.700

Ontvangsten:

0

0

0

912

747

0

747

6.1

E Toelichting op de financiële instrumenten
De apparaatsuitgaven voor het Shared Service Organisatie Caribisch
Nederland (SSO-CN), het College Financieel Toezicht (CFT), de Rijksvertegenwoordiger en de Vertegenwoordigingen van Nederland in Aruba,
Curaçao en Sint Maarten (VNACS) worden verantwoord op dit artikel.
Personele uitgaven en materiële uitgaven
Dit betreft de personele en materiële uitgaven van voornamelijk het
SSO-CN. De bijdrage van het Ministerie van Financiën, voor de Belastingdienst en de aangesloten agentschappen, wordt jaarlijks aan de begroting
van Koninkrijksrelaties toegevoegd.
Een deel van de uitgaven hangt samen met de ontwikkeling van de
wisselkoers. Bij voorjaarsnota zijn de budgetten gecompenseerd voor de
negatieve koers van de euro ten opzichte van de dollar. Bij slotwet zijn de
budgetten gecorrigeerd op basis van daadwerkelijke wisselkoersimpact.
Ontvangsten
Het betreffen diverse ontvangsten van het SSO-CN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

35

Niet beleidsartikel 7 Nominaal en onvoorzien
D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Niet-beleidsartikel 7 Nominaal en onvoorzien
Realisatie Vastgestelde
begroting

Verschil

2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

Art.nr. Verplichtingen:

0

0

0

0

0

1.276

– 1.276

Uitgaven:

0

0

0

0

0

1.276

– 1.276

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Programma

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Apparaat

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Programma

0

0

0

0

0

0

0

waarvan: Apparaat

0

0

0

0

0

0

0

7.3

Onvoorzien

0

0

0

0

0

1.276

– 1.276

7.4

Wisselkoersreserve

0

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten:

0

0

0

0

0

0

0

7.1

7.2

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Onvoorzien
Het budget op het artikel 7.3 Onvoorzien is bij 2e suppletoire begroting
2017 toegevoegd aan diverse artikelen binnen de begroting.
Wisselkoersreserve
Voor het meerjarig opvangen van valutaschommelingen is voor
Hoofdstuk IV (Koninkrijksrelaties) en het BES-fonds een wisselkoersreserve ingesteld op dit artikel.
Wisselkoerstegenvallers worden vanuit deze reservering gedekt en
wisselkoersmeevallers komen ten gunste van deze reservering.
Na slotwet 2016 resteerde er nog € 11,9 mln. in de wisselkoersreserve. Dit
saldo is meegenomen naar 2017. Bij voorjaarsnota 2017 zijn de wisselkoersgevoelige budgetten op de KR-begroting en het BES-fonds voor 2017
(circa € 4 mln.) en 2018 (circa € 5,4 mln.) gecompenseerd vanuit de
wisselkoersreserve. Bij slotwet 2017 is de daadwerkelijke wisselkoersimpact berekend en zijn de verschillen met de compensatie bij
voorjaarsnota 2017 gecorrigeerd en is per saldo € 3,9 mln. toegevoegd
aan de wisselkoersreserve. Door het aantrekken van de koers en lagere
uitgaven bij de recherchecapaciteit (Nationale Politie) kon de wisselkoersreserve weer aangevuld worden. Per saldo is de onttrekking in 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

36

daarom € 5,5 mln. Het positieve saldo van de wisselkoersreserve wordt
meegenomen naar 2018. De wisselkoersreserve in 2018 bedraagt circa
€ 6,4 mln.
Overzicht verloop wisselkoersreserve (x € 1 mln.)
Saldo 1-1-2017

Toevoegingen 2017

Onttrekkingen 2017

Saldo 31-12-2017

11,9

0

5,5

6,4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

37

7. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF VAN KONINKRIJKSRELATIES
(IV)
Paragraaf 1 – uitzonderingsrapportage voor de vier verplichte
onderdelen:
1. Rechtmatigheid
Overschrijding(en) rapporteringstolerantie(s) fouten en onzekerheden
Uit de controle door de Auditdienst Rijk over 2017 is gebleken dat er geen
fouten en onzekerheden zijn op artikelen van het hoofdstuk Koninkrijkrelaties (IV) die gerapporteerd moeten worden.
2. Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
3. Financieel en materieel beheer
Voor het financieel- en materieel beheer wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 2 – Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk
VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 3 – Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag
van begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

38

C. BELEIDSVERSLAG BES-FONDS
8. BELEIDSPRIORITEITEN
Het BES-fonds is een beleidsarm fonds waaruit aan de eilanden van
Caribisch Nederland een vrije uitkering wordt versterkt. Deze uitkering
moet de eilanden in staat stellen hun taken uit te voeren.
In 2017 is een gedeelte van de middelen voor Saba uit de bijzondere
uitkeringen overgeheveld naar de vrije uitkering. Saba heeft bewezen veel
zelfstandig op te kunnen pakken en met deze middelen wordt zij hiertoe
verder in staat gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

39

9. BELEIDSARTIKEL
Artikel 1. BES-fonds
A Algemene doelstelling
Via het BES-fonds wordt bewerkstelligd dat de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba middelen krijgen toebedeeld om de
tussen het Rijk en de eilanden overeengekomen taakverdeling van de
eilanden naar behoren uit te voeren.
B Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoordelijk voor de bestuurlijke en financiële verhouding met de eilanden en in
die hoedanigheid voor het BES-fonds. Als fondsbeheerder draagt hij zorg
voor een adequate omvang van het fonds in relatie tot de overeengekomen taakverdeling tussen Nederland en de openbare lichamen. De
openbare lichamen zijn autonoom in de besteding van de vrije uitkering;
dat wil zeggen dat de openbare lichamen zelf mogen bepalen welke taken
en activiteiten zij bekostigen uit de algemene middelen van de vrije
uitkering. Dit uitgangspunt laat onverlet dat de openbare lichamen
bepaalde wettelijke taken en activiteiten dienen uit te voeren waarbij zij
voor de bekostiging op de algemene middelen zijn aangewezen.
Omdat de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ook een
coördinerende taak vervult als schakel tussen de openbare lichamen en de
verschillende vakdepartementen wordt twee maal per jaar per eiland een
bestuurlijk overleg georganiseerd. Deze bijeenkomsten bieden de
mogelijkheid aan de besturen van Bonaire, Saba en Sint Eustatius om te
overleggen met de vakdepartementen in Den Haag waarmee een goede
relatie en samenwerking tussen de rijksoverheid en de drie eilandbesturen
op bestuurlijk en ambtelijk niveau wordt bewerkstelligd.
De wet Financiën BES (de wet FinBES) biedt – indien nodig – instrumenten
voor de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
toezichthouder, het College financieel toezicht (Cft) om corrigerend op te
treden op het gebied van financiën en financieel beheer. De openbare
lichamen mogen in principe alleen uitgaven doen die zijn opgenomen in
een door de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
goedgekeurde begroting.
C Beleidsconclusies
Het BES-fonds is een beleidsarm fonds. Er wordt geen beleid mee
uitgevoerd anders dan de uitbetaling van de vrije uitkering. Dat is conform
schema verlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

40

D Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
Beleidsartikel 1 BES-Fonds
Budgettaire gevolgen van beleid (bedragen x € 1.000)
Realisatie Vastgestelde
begroting
2013

2014

2015

2016

2017

2017

2017

35.688

38.786

46.939

42.124

42.552

32.650

9.902

0

0

0

0

0

0

0

Uitgaven:

35.688

38.686

46.586

42.124

40.985

32.650

8.335

BES-fonds

35.688

38.686

46.586

42.124

40.985

32.650

8.335

Opdrachten

46

0

98

0

0

100

– 100

Onderzoek

46

0

98

0

0

100

– 100

Bijdragen aan medeoverheden

35.642

38.686

46.488

42.124

40.985

32.550

8.435

Overige uitkering

1.204

0

0

0

0

0

0

Vrije uitkering

34.438

38.686

46.488

42.124

40.985

32.550

8.435

Ontvangsten:

35.688

38.686

46.586

42.124

40.985

32.650

8.335

Art.nr. Verplichtingen:
Waarvan garantieverplichtingen

1.1

Verschil

E Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Bijdrage aan medeoverheden
Vrije uitkering
De vrije uitkering omvat de vrij besteedbare middelen voor de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba waarmee zij hun publieke taken
uitvoeren. De hoogte van de vrije uitkering wordt vastgesteld in US
dollars.
Het verschil tussen begroting en realisatie komt voort uit wisselkoerstegenvallers en zijn gecompenseerd vanuit de wisselkoersreserve op artikel
7 van de begroting van Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

41

10. BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF VAN HET BES-FONDS (H)
Paragraaf 1 – uitzonderingsrapportage voor de vier verplichte
onderdelen:
1. Rechtmatigheid
Overschrijding(en) rapporteringstolerantie(s) fouten en onzekerheden
Uit de controle door de Auditdienst Rijk over 2017 is gebleken dat er geen
fouten en onzekerheden zijn op artikelen van het BES-Fonds (H) die
gerapporteerd moeten worden.
2. Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
Er zijn geen bijzonderheden te melden.
3. Financieel en materieel beheer
Voor het financieel en materieel beheer wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Specifiek voor het BES-fonds; de stand van de openstaande voorschotten
per 1 januari 2017 met ontstaansjaar 2016 is circa € 41 miljoen te laag.
Door een omissie is in 2016 dit bedrag ten onrechte als afgerekend
verantwoord. Het voorschot 2016 is begin 2017 vastgesteld.
4. Overige aspecten van de bedrijfsvoering
Voor overige aspecten van de bedrijfsvoering wordt u verwezen naar de
bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag van begrotingshoofdstuk VII
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 2 – Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
Voor de rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen wordt u verwezen naar
de bedrijfsvoeringparagraaf van het jaarverslag in begrotingshoofdstuk
VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Paragraaf 3 – Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de
bedrijfsvoering
Voor de belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen in de bedrijfsvoering
wordt u verwezen naar de bedrijfsvoeringsparagraaf in het jaarverslag
van begrotingshoofdstuk VII Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

42

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

43

Bevorderen sociaal-economische
structuur

Schuldsanering/lopende inschrijving/
leningen

Noodhulp en Wederopbouw Bovenwindse eilanden

5

8

Apparaat

Nominaal en onvoorzien

6

7

Niet beleidsartikelen

Waarborgfunctie

4

Beleidsartikelen

Totaal

Omschrijving

1

Art.

1.276

18.071

0

0

14.676

70.858

104.881

Verplichtingen

1

1.276

18.071

0

186.981

14.676

70.858

291.862

Uitgaven

0

0

0

28.405

3.213

4.857

36.475

Ontvangsten

Vastgestelde begroting

Verantwoordingsstaat 2017 van Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x € 1.000)

11. DE VERANTWOORDINGSSTAAT

D. JAARREKENING KONINKRIJKSRELATIES

0

21.660

28.103

38.773

21.694

75.487

185.717

Verplichtingen

0

20.556

21.491

225.754

21.359

69.841

359.001

Uitgaven

2

0

747

0

41.563

14.575

2.174

59.059

Ontvangsten

Realisatie

3=(2–1)

– 1.276

3.589

28.103

38.773

7.018

4.629

80.836

Verplichtingen

– 1.276

2.485

21.491

38.773

6.683

– 1.017

67.139

Uitgaven

0

747

0

13.158

11.362

– 2.683

22.584

Ontvangsten

Verschil realisatie en vastgestelde
begroting

12. DE SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2017 VAN
KONINKRIJKSRELATIES (IV)
(bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2017

31-12-2016

Uitgaven ten laste van de
begroting

359.001

296.670

3)

Liquide middelen

64.966

66.080

4)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

0

0

Rekening-courant RHB
Begrotingsreserve

0

0

5.144

5.751

0

0

429.111

368.501

0

0

1.218.667

1.185.611

2.584

Passiva

31-12-2017

31-12-2016

Ontvangsten ten gunste van
de begroting

59.059

57.560

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

369.328

310.629

0

0

724

312

429.111

368.501

Tegenrekening openstaande
rechten

0

0

10a)

Tegenrekening vorderingen

1.218.667

1.185.611

0

11)

Schulden

2.584

0

221.112

227.921

12a)

Tegenrekening voorschotten

221.112

227.921

13)

Garantieverplichtingen

2.727

6.078

2.727

6.078

14)

Andere verplichtingen

513.777

686.826

513.777

686.826

0

2.152

15a)

Tegenrekening deelnemingen

0

2.152

Subtotaal extra-comptabel

1.958.867

2.108.588

Subtotaal extra-comptabel

1.958.867

2.108.588

Overall Totaal

2.387.978

2.477.089

Overall Totaal

2.387.978

2.477.089

Intra-comptabele posten
1)

5a)

6)

8)

Vorderingen buiten begrotingsverband

Kas-transverschillen

Subtotaal intra-comptabel

2)

4a)

5)

7)

Begrotingsreserves

Schulden buiten begrotingsverband

Subtotaal intra-comptabel

Extra-comptabele posten
9)

Openstaande rechten

10)

Vorderingen

11a)

Tegenrekening schulden

12)

Voorschotten

13a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

14a)

15)

Tegenrekening andere
verplichtingen

Deelnemingen

9a)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

44

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS per 31 december 2017 HIV
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2017 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 3. Liquide middelen
De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo bij de banken en de
contante gelden aanwezig in de kluis van de kasbeheerders. Het bedrag is
als volgt opgebouwd:
(Bedragen in
€)
a) Vertegenwoordiging van Nederland in Aruba, Curaçao en Sint Maarten

1.730.313

b) College Financieel Toezicht

244.243

c) Rijksdienst Caribisch Nederland

24.627.652

d) Bank lopende inschrijving

38.364.118

Totaal

64.965.326

Ad a) Deze post wordt bepaald door een storting op de Maduro Curiel’s Bank N.V. voor
betalingen in de komende perioden voor deze kasbeheerder.

Ad 4a. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement. De volgende Rekeningcourantverhoudingen zijn opgenomen in de balans:
(Bedragen in
€)
a) Rekening-courant FIN/RHB

330.132.117

b) Rekening-courant FIN/RHB CFT Bonaire

9.087.954

c) Rekening-courant FIN/RHB CFT Saba

1.522.176

d) Rekening-courant FIN/RHB CFT Sint Eustatius

3.787.395

e) Rekening-courant FIN/RHB Bevoorschotting BES/RCN

24.798.217

Totaal

369.327.859

Ad 6. Vorderingen buiten begrotingsverband
Het bedrag aan vorderingen buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in
€)
a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten

1.045.052

b) Intra-comptabele voorschotten

428.870

c) Intra-comptabele debiteuren

2.982.309

d) Overige vorderingen
Totaal

687.513
5.143.744

Ad a) Vorderingen Kasbeheerders Rijksdiensten
De vorderingen van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba, Curaçao en Sint Maarten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

45

en het CFT bestaan uit diverse vorderingen op ministeries en derden.
Ad b) Intra-comptabele voorschotten
Het saldo heeft betrekking op voorschotten salaris, verhuis- en studiekosten verstrekt aan
uitgezonden personeel. De posten worden verrekend met het te betalen salaris.
Ad c) Intra-comptabele debiteuren
Deze post betreft voornamelijk de saldi op de bankrekeningen in beheer bij het College Financieel
Toezicht. Deze zijn in 2012 overgeboekt naar de bankrekeningen van de openbare lichamen en
zijn opgenomen als vorderingen.
Het openstaande bedrag bedraagt momenteel € 2,98 mln.
Ad d) Overige vorderingen
Het saldo bestaat uit de intercompany verhouding tussen Begrotingshoofdstuk IV en VII.

Ad 7. Schulden buiten begrotingsverband
Het bedrag aan schulden buiten begrotingsverband is als volgt
opgebouwd:
(Bedragen in
€)
a) Schulden Kasbeheerders Rijksdiensten

138.182

b) Te betalen aan Ministeries en derden

585.743

Totaal

723.925

Ad a) Schulden Kasbeheerders Rijksdienst
De schulden van de Vertegenwoordiging van Nederland op Aruba, Curaçao en St. Maarten
bestaat vnl. uit een en diverse af te dragen belastingen.
Ad b) Overige intra-comptabele schulden
Het bedrag bestaat uit nog te verrekenen salarissen.

Ad 10. Vorderingen
Ad 10a. Tegenrekening vorderingen
Het saldo per 31 december 2017 kan als volgt worden gespecificeerd:
Artikel

Omschrijving

(Bedragen in
€)

Artikel 1

Ontv.waarborgfunctie

Artikel 4

Ontv.bev.soc.econ. Structuur

Artikel 5

Ontv. Schuldsan.lop.inschr.len.

4.170.646
112.497
1.214.383.680

Totaal

1.218.666.823

(Bedragen in €)
Ontstaansjaar

Stand per 1/1

Opgeboekt

Afgeboekt

Stand per 31/12

2013

835.514.787

– 3.651.730

831.863.057

2014

176.017.599

0

176.017.599

2015

142.485.448

– 4.456.782

138.028.666

2016

31.592.818

– 1.891.293

29.701.525

2017
Totaal

1.185.610.652

321.942.772

– 278.886.796

43.055.976

321.942.772

– 288.886.601

1.218.666.823

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

46

Naar de mate van opeisbaarheid van de vorderingen
(Bedragen in €)
Direct
opeisbaar
a) Algemeen
b) Leningen
Totaal

Op termijn Totaalbedrag
opeisbaar

4.283.143

0

4.283.143

0 1.214.383.680 1.214.383.680
4.283.143 1.214.383.680 1.218.666.823

Toelichting:
Artikel 1: Waarborgfunctie
Dit saldo betreft voornamelijk de bijdragen (€ 3,9 mln.) van Curaçao en
Sint Maarten aan de kosten van de Kustwacht zijn in 2017 niet ontvangen.
Artikel 4: Bevorderen sociaal-economische structuur
Dit saldo (€ 0,11 mln.) en betreft hoofdzakelijk een vordering in verband
met de definitieve vaststelling van de uitvoeringskosten die verband
houden met de verkoop door de Nederlandse Participatie Maatschappij
Nederlandse Antillen van de aandelen in de Aruba Investment Bank.
Artikel 5: Schuldsanering lopende inschrijvingen / leningen
Gehanteerde
koersen

Valuta

Euro

a) Begrotingssteun Aruba

in €

1.815.121

b) Lening OBNA

in €

1.340.104

c) Maatregel Tussenbalans

in €

5.658.851

d) Water- en Energiebedrijf (akte 263-JZ/
1995)

AFL 0,50

e) Leningen lopende inschrijving Curaçao

in €

982.141.479

f) Leningen lopende inschrijving Sint
Maarten

in €

217.440.684

15.889.727

Totaal

5.987.441

1.214.383.680

Ad a) Begrotingssteun Aruba
In 1985 tot 1988 is aan Aruba begrotingssteun verleend in de vorm van
een lening van € 45,4 mln met een jaarlijkse rente van 2,5%. Vanaf eind
1994 vindt aflossing plaats in 25 jaarlijkse termijnen van € 1,8 mln. Eind
2018 zal de laatste aflossing plaatsvinden.
Ad b) Lening OBNA
De Ontwikkelingsbank van de Nederlandse Antillen (OBNA) heeft in 2001
een aanvullende lening ontvangen ten behoeve van de financiering van
een krediettranche inzake de ontwikkelingssamenwerking tussen
Nederland en de Nederlandse Antillen. De lening heeft een looptijd van 30
jaar en eindigt op 31 december 2030.
Het rentepercentage bedraagt 2,5% en is de eerste acht jaar vrij van
aflossing en rente geweest.
Ad c) Maatregel Tussenbalans
In het kader van de maatregel Tussenbalans zijn gedurende de periode
1991 tot en met 1995 diverse begrotingsleningen verstrekt aan Aruba ter
financiering van projecten, waarvan een bepaald rendement verwacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

47

mag worden. De leningen hebben een looptijd van 30 jaar, waarvan de
eerste acht jaar vrij van aflossing zijn. Het jaarlijkse rentepercentage is
2,5%. In 2025 zullen de laatste aflossingen plaatsvinden.
Ad d) Water- en Energiebedrijf Aruba (akte 263-JZ/1995)
Het betreft een begrotingslening ten behoeve van het Water- en Energiebedrijf NV gevestigd te Aruba. De lening is in 2009 verstrekt voor het
aldaar verrichten van een groot aantal investeringen voor de renovatie en
uitbreiding van het Water- en Energiebedrijf. Deze leningsovereenkomst is
opgesteld in Arubaanse valuta ad AFL 28 mln. (€ 10,9 mln.). Inmiddels is
er op deze lening een bedrag van € 5,0 mln. afgelost. De lening heeft een
looptijd tot 30 juni 2026 waarvan de eerste acht jaar vrij van aflossing zijn.
Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%.
Ad e) Leningen lopende inschrijving Curaçao
Op 15 oktober 2010 heeft de Nederlandse Staat vijf leningen verstrekt aan
het land Curaçao. De maximale looptijd van de langstlopende lening is 30
jaar.
Op 16 september 2013 heeft de Nederlandse Staat een lening van
ANG 60 mln. verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een
looptijd van 30 jaar.
Op 2 juni 2014 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 250 mln.
verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een looptijd van 30 jaar.
Op 20 februari 2015 heeft de Nederlandse Staat een lening van
ANG 267,1 mln. verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een
looptijd van 30 jaar
Op 31 december 2015 heeft de Nederlandse Staat een lening van
ANG 35 mln. (€ 18 mln.) verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft
een looptijd van 30 jaar.
Op 6 juni 2016 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 60 mln.
(€ 29,7 mln.) verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening heeft een
looptijd van 30 jaar.
Op 30 november 2017 heeft de Nederlandse Staat een lening van
ANG 60 mln. (€ 28,5 mln.) verstrekt aan het land Curaçao. Deze lening
heeft een looptijd van 30 jaar.
De meeste leningen worden afgesloten volgens het principe dat de gehele
lening bij einddatum wordt afgelost. Curaçao heeft echter bij één lening
aangegeven jaarlijks af te lossen. De Rijkshoofdboekhouding van het
Ministerie van Financiën voert het beheer over deze leningen, de belasting
vindt evenwel plaats op Hoofdstuk IV.
Ad f) Leningen lopende inschrijving Sint Maarten
Op 21 oktober 2010 heeft de Nederlandse Staat een vijftal leningen
verstrekt aan het land Sint Maarten. De maximale looptijd van de
langstlopende lening is 30 jaar.
Op 12 oktober 2011 heeft de Nederlandse Staat een volgende lening
verstrekt. De maximale looptijd van deze lening was 5 jaar. Op 12 oktober
2016 is deze lening (ten bedrage van ANG 26 mln.) op verzoek van Sint
Maarten met 5 jaar verlengd. De looptijd is 7 jaar met een aflossing in 5
jaarlijkse termijnen startende op 12 oktober 2019. De rente is 0,5% (incl.
boeterente).
Op 2 juni 2014 heeft de Nederlandse Staat drie leningen aan Sint Maarten
verstrekt voor een bedrag van ANG 150 mln. Aan Sint Maarten is op
21 november 2014 eveneens een lening verstrekt van ANG 30,2 mln. De
maximale looptijd van deze leningen is 30 jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

48

Op 25 augustus 2017 heeft de Nederlandse Staat een lening van ANG 21,7
mln. (€ 10,3 mln.) verstrekt aan het land Sint Maarten. Deze lening heeft
een looptijd van 15 jaar.
De meeste leningen worden afgesloten volgens het principe dat de gehele
lening bij einddatum wordt afgelost. Sint Maarten heeft echter bij twee
lening aangegeven jaarlijks af te lossen. De Rijkshoofdboekhouding van
het Ministerie van Financiën voert het beheer over deze leningen, de
belasting vindt evenwel plaats op Hoofdstuk IV.
Ad 11. Schulden
Ad. 11a. Tegenrekening schulden
Stand per 1/1

Opgeboekt

Afgeboekt

(Bedragen in €)

2017

0

2.583.313

0

2.583.313

Totaal

0

2.583.313

0

2.583.313

Ontstaansjaar

Artikel

Omschrijving

(Bedragen in
€)

4

Bevorderen soc. econ. struct.

2.583.313

Totaal

2.583.313

Toelichting:
Artikel 4: Bevorderen sociaal-economische structuur
Dit betreft de resterende vordering vanuit de boedelscheiding Nederlandse Antillen op het onderdeel Solidariteitsfonds op Nederland. Het is
nog niet bekend wanneer deze vordering afgewikkeld wordt.
Ad 12. Voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening voorschotten
Ontstaansjaar

stand
31.12.2016

Correctie

stand verschuiving gecorr. stand
1.1.2017
jaarlagen
1.1.2017

2013

105.821.166

0

105.821.166

– 7.248.372

98.572.794

2014

23.627.845

1.435.659

25.063.504

6.024.196

31.087.700

2015

22.778.240

119.232

22.897.472

2.648.417

25.545.889

2016

75.693.574

0

75.693.574

– 1.424.241

74.269.333

Totaal

227.920.825

1.554.891

229.475.716

0

229.475.716

Correctie Beginstand
Uit onderzoek is gebleken dat de eindbalans 2016 voor een bedrag van
€ 1.554.891,00 te laag is vastgesteld. Dit werkt ook door in de beginstand
2017.
Correctie Beginbalans
Vanaf 1-1-2017 wordt de financiële administratie gevoerd in een ander
financieel systeem. De eenmalige correctie naar ontstaansjaar is gewenst,
omdat de voorschotten zich in het huidige systeem op een andere
jaarlaag presenteren dan zoals ze in het vorige financiële systeem zaten,
dan wel handmatig aan de betreffende jaren werden toegerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

49

Artikel Omschrijving artikel

stand
31.12.2016

Correctie

stand
1.1.2017

1

Waarborgfunctie

111.298.269

0

111.298.269

4

Bevorderen soc. econ. struct.

116.510.340

1.622.658

118.132.998

6

Apparaat

112.216

– 67.767

44.449

227.920.825

1.554.891

229.475.716

Totaal

De saldi van de per 31 december 2017 openstaande voorschotten en van
de in 2017 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
(Bedragen in €)
Ontstaansjaar

stand
1.1.2017

verstrekt
2017

afgerekend
2017

stand
31-12-2017

2013

98.572.794

– 15.310.850

83.261.944

2014

31.087.700

– 20.831.426

10.256.274

2015

25.545.890

– 16.824.094

8.721.796

2016

74.269.333

– 25.029.624

49.239.709

2017

0

80.295.883

– 10.664.262

69.631.621

Totaal

229.475.717

80.295.883

– 88.660.256

221.111.344

De saldi van der per 31 december 2017 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:
Artikel

Omschrijving artikel

1

Waarborgfunctie

92.026.330

4

Bevorderen soc. econ. struct.

129.040.565

6

Apparaat
Totaal openstaande voorschotten

Bedragen in
€

44.449
221.111.344

Toelichting:
Artikel 1: Waarborgfunctie
De openstaande voorschotten op dit artikel betreffen voornamelijk de
voorschotten aan het Ministerie van Defensie voor de inzet van de
Kustwacht in het Caribisch gebied (€ 81 mln.). De voorschotten worden in
2018 en volgende jaren afgewikkeld na ontvangst van de in de RijksMinisterRaad goedgekeurde jaarrekening, jaarverslag en verklaring van de
externe accountant.
Artikel 4: Bevorderen sociaal-economische structuur
Het grootste deel van de openstaande voorschotten betreft de in het kader
van de «Arubadeal» verstrekte voorschotten aan de Centrale Bank van
Aruba (€ 91,1 mln.). Dit betreft de samenwerkingsmiddelen die onder
verantwoordelijkheid van de stichting Fondo Desaroyo Aruba (FDA)
worden besteed. In januari 2013 is het laatste Nederlandse voorschot voor
FDA gestort. Om de afsluiting van de samenwerkingsprogramma’s in
goede banen te leiden zijn de landen en stichtingen in juli 2014 schriftelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

50

geïnformeerd over de afspraken die hierover eerder gemaakt zijn. De
vaststelling van deze bijdragen zal in de eerste helft van 2018 plaats
vinden.
De voorschotten aan SONA die nog openstaan (€ 4,8 mln.) hebben
betrekking op nog enkele verrekeningen en het nog niet afgewikkelde deel
van de kosten van de eindafwikkeling van de programmamiddelen. Ook
zijn er in 2017 voorschotten (€ 14,6 mln.) gedaan met betrekking tot de
bijdrage aan de openbare lichamen in het kader van regeling bijzonder
uitkering integrale middelen BES. De vaststelling vindt plaats op basis van
de jaarverslagen van de openbare lichamen over het laatste jaar van
uitvoering.
Artikel 6: Apparaat
De openstaande voorschotten op dit artikel (€ 0,044 mln.) betreffen de
verstrekte voorschotten aan Loyalis.
Ad 13. Garantieverplichtingen
Ad 13a. Tegenrekening garantieverplichtingen
De openstaande garantieverplichtingen zijn als volgt opgebouwd:
De opbouw van de stand openstaande garantieverplichtingen is al
volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

6.077.380

Aangegane verplichtingen in het verslagjaar inclusief negatieve bijstellingen

– 3.351.180

+/+

2.726.200

Tot betaling gekomen in 2017

0,00

Garantieverplichtingen binnen begrotingsverband

2.726.200

-/-

1. Garantie Atradius
De garantieverplichting (€ 0,8 mln.) op de leningen die door Atradius
verstrekt zijn, hebben betrekking op een overeenkomst van het Rijk voor
het garant staan van Nederland voor de aflossing en rente van deze
leningen door het Land Aruba. Tot op heden is er geen beroep gedaan op
deze garantstelling. Aruba betaalt consequent en de garantie loopt
contractueel in 2019 af.
2. Bankgarantie Europese Commissie ten behoeve van Bonaire
Alleen de garantie (€ 1,9 mln.) ten behoeve van de voorschotten verstrekt
door de Europese Commissie voor het Bonaire riolerings- en waterzuiveringsprogramma staat nog open. Deze garantie is in 2017 verlengd tot
30 juni 2019. De garantie met betrekking tot het Sociaal Infrastructuurprogramma Curaçao (€ 2,3 mln.) is in 2017 verlopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

51

Ad 14. Andere verplichtingen
Ad 14a. Tegenrekening andere verplichtingen
De opbouw van de stand openstaande verplichtingen BiBBV is al volgt
opgebouwd:
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

686.322.352

Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

191.909.540

+/+

878.231.892

Tot betaling gekomen in 2017

359.001.482

Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

6.192.976

-/-

513.037.434

Toelichting:
De toelichting op de aangegane verplichtingen heeft betrekking op de
negatieve bijstellingen die per saldo een omvang hebben van meer dan
10% en of meer dan € 0,1 mln. ten opzichte van de verplichtingenstand
per 31-12-2016.
Artikel 1: Waarborgfunctie
De verplichtingenstand voor de bijdrage aan de Koninklijke Marechaussee
is naar beneden bijgesteld (€ 6,1 mln.) om in overeenstemming te komen
met de hoogte van de jaarlijkse bijdrage.
De opbouw van de stand openstaande verplichtingen BuBBV is al
volgt opgebouwd:
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

502.907

Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

236.106

+/+

739.013

Tot betaling gekomen in 2017

0,00

Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

0.00

-/-

739.013

(Bedragen in €)
Recapitulatie balanspost
Verplichtingen binnen begrotingsverband

513.037.434

Verplichtingen buiten begrotingsverband

739.013
513.776.447

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

52

Ad 15. Deelnemingen
Ad 15a. Tegenrekening deelnemingen
Deelnemingen Bedragen in €

Arubaanse Investeringsbank (AIB)

Saldo 1.1.2017

Verkoop

Saldo 31.12.2017

2.151.838

– 2.151.838

0

2.151.838

– 2.151.838

0

Financiering Deelnemingen en Participaties:
Toelichting inzake verkoop van de AIB en van liquidatie De Nederlandse
Participatie Maatschappij voor de Nederlandse Antillen N.V. (NPMNA).
Bovengenoemde rechtspersoon is per 16 oktober 2016 ontbonden door
middel van een ontbindingsbesluit d.d. 16 oktober 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

53

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

54

1

Art.

BES-Fonds

Beleidsartikelen

Totaal

Omschrijving

32.650

32.650

Verplichtingen

1

32.650

32.650

Uitgaven

32.650

32.650

Ontvangsten

Vastgestelde begroting

Verantwoordingsstaat 2017 van het BES-fonds (H) (bedragen x € 1.000)

13. DE VERANTWOORDINGSSTAAT

E. JAARREKENING BES-FONDS

42.552

42.552

Verplichtingen

40.985

40.985

Uitgaven

2

40.985

40.985

Ontvangsten

Realisatie

3=(2–1)

9.902

9.902

Verplichtingen

8.335

8.335

Uitgaven

8.335

8.335

Ontvangsten

Verschil realisatie en vastgestelde
begroting

14. DE SALDIBALANS PER 31 DECEMBER 2017 VAN HET
BES-FONDS (H64/H)
(bedragen x € 1.000)
Activa

31-12-2017

31-12-2016

40.985

42.124

Passiva

31-12-2017

31-12-2016

Ontvangsten ten gunste van
de begroting 2017

40.985

41.291

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

0

0

0

0

0

833

40.985

42.124

Tegenrekening openstaande
rechten

0

0

Intra-comptabele posten
1)

Uitgaven ten laste van de
begroting 2017

2)

3)

Liquide middelen

0

0

4)

Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding

0

0

Tegenrekening begrotingsreserves

0

0

5a)

6)

8)

4a)

5)

Uitgaven buiten
begrotingsverband
(Vorderingen)

0

0

Kas-transverschillen

0

0

40.985

42.124

0

0

Subtotaal intra-comptabel

7)

Begrotingsreserves

Ontvangsten buiten
begrotingsverband
(Schulden)

Subtotaal intra-comptabel

Extra-comptabele posten
9)

Openstaande rechten

9a)

10)

Vorderingen

0

0

10a)

Tegenrekening vorderingen

0

0

11a)

Tegenrekening schulden

0

0

11)

Schulden

0

0

12)

Voorschotten

43.536

3.666

12a)

Tegenrekening voorschotten

43.536

3.666

13a)

Tegenrekening garantieverplichtingen

13)

Garantieverplichtingen

0

0

0

0

14)

Andere verplichtingen

1.567

0

1.567

0

0

0

15a)

Tegenrekening deelnemingen

0

0

Subtotaal extra-comptabel

45.103

3.666

Subtotaal extra-comptabel

45.103

3.666

Overall Totaal

86.088

45.790

Overall Totaal

86.088

45.790

14a)

15)

Tegenrekening andere
verplichtingen

Deelnemingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

55

TOELICHTING OP DE SALDIBALANS per 31 december 2017 H64
(H)
Ad 1 en 2. Uitgaven en ontvangsten
Bij de begrotingsuitgaven en -ontvangsten zijn de gerealiseerde uitgaven
en ontvangsten opgenomen met betrekking tot het jaar 2017 waarvoor de
Rijksrekening nog niet door de Tweede Kamer is goedgekeurd.
Ad 4a. Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
Op de Rekening-courant met de Rijkshoofdboekhouding (RHB) is de
financiële verhouding met het Ministerie van Financiën weergegeven.
Opgenomen zijn de bedragen conform Rekening-courant afschriften en
het saldobiljet van genoemd departement.
(Bedragen in
€)
a) Rekening-courant FIN/RHB

0

Totaal

0

Ad 12. Voorschotten
Ad. 12a. Tegenrekening voorschotten
De saldi van de per 31 december 2017 openstaande voorschotten en van
de in 2017 afgerekende voorschotten worden hieronder per jaar gespecificeerd:
(Bedragen in
€)
Ontstaansjaar

stand

gecorrigeerde stand

verstrekt

reeds
afgerekend

1-1-2017

1-1-2017

2017

2016

afgerekend

stand

2017

31-12-2017

1.205.450

– 1.141.916

63.534

2014

969.149

0

969.149

2015

657.661

0

657.661

2016

833.223

t/m 2013

40.854.733

2017
Totaal

– 40.854.733

0

833.223

0

41.012.424

– 1.141.916

43.535.991

41.012.424
3.665.483

40.854.733

41.012.424

– 40.854.733

De stand van de openstaande voorschotten per 1 januari 2017 met
ontstaansjaar 2016 is € 40.854.733 te laag. In 2016 is dit bedrag ten
onrechte als afgerekend verantwoord. Het voorschot 2016 is begin 2017
vastgesteld.
Vanwege koersverschillen zijn de uitgaven op H64 naar beneden
bijgesteld met € 27.811,24. Deze verlaging is abusievelijk niet verwerkt in
de stand verstrekte voorschotten 2017.
De saldi van der per 31 december 2017 openstaande voorschotten worden
hieronder per artikel gespecificeerd:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

56

Artikel

Omschrijving

(Bedragen in
€)

1

BES-Fonds

43.535.991

Totaal

43.535.991

Toelichting:
Artikel 1: BES-fonds
Het BES-fonds is een begrotingsfonds. De openbare lichamen BES
ontvangen deze middelen van het Rijk om de overeengekomen taken uit
te voeren (vergelijkbaar met het gemeentefonds). Het openstaand saldo
heeft voor een deel betrekking op in 2017 verstrekte voorschotten aan
Bonaire (€ 23,6 mln.), Sint-Eustatius (€ 9,5 mln.) en Saba (€ 8,0 mln.). Een
klein deel van de openstaande voorschotten in 2013 in het kader van
uitkering voor integrale projecten (project sportcoaches) aan het openbare
lichaam van Sint-Eustatius staat nog open. Wanneer het project geheel is
afgerond wordt dit voorschot afgewikkeld (Staatscourant nr. 32050,
21 november 2014).
Het over 2014 openstaande voorschotbedrag (circa € 1,0 mln.) betreft een
infrastructureel project Windwardside op Saba waarvoor BZK een
voorschot op de vrije uitkering 2015 heeft verleend om het project te
financieren. Deze zal in het jaar 2018 worden afgewikkeld.
Ad 14. Andere verplichtingen
Ad 14 a Tegenrekening andere verplichtingen
(Bedragen in €)
Verplichtingen per 1/1

0

Aangegane verplichtingen in het verslagjaar

42.551.270

+/+

42.551.270

Tot betaling gekomen in 2017

40.984.614

Negatieve bijstellingen verplichtingen uit eerdere begrotingsjaren

0
1.566.656

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

-/-

57

F. BIJLAGEN
15. AFGEROND EVALUATIE EN OVERIG ONDERZOEK KONINKRIJKSRELATIES
De Tweede Kamer heeft gedurende het jaar 2017 het focusonderwerp
«toetsbare beleidsplannen» benoemd. Gezien het demissionaire jaar zijn
in 2017 binnen begrotingshoofdstuk VII geen toetsbare beleidsplannen
opgesteld.
Artikel 1.Waarborgfunctie

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

1.1 Waarborgfunctie: Rechtelijke macht/
samenwerkingsmiddelen kustwacht
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Doorlichting van beleidsartikel 1 van het begrotingshoofdstuk IV Koninkrijksrelaties «de Waarborgfunctie»
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2017D32869&did=2017D32869

2017

Protocol flexibele inzet pool Koninklijke Marechaussee
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
rapporten/2013/06/17/rapport-evaluatie-flexibele-poolkoninklijke-marechaussee.html

2013

Rijkswetten Justitie https://www.wodc.nl/
onderzoeksdatabase/2426a-eevaluatie-justitielerijkswetten-gemeenschappelijk-hof-van-justitie-openbaarministeries-politie-en-raad-voor-derechtshandhavinge.aspx

2015

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
3. Overig onderzoek

4. Toetsbare beleidsplannen

Niet van toepassing

Artikel 4. Bevorderen sociaal-economische structuur

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

4.1 Bevorderen autonomie Koninkrijksrelaties: Aruba,
Curaçao en Sint Maarten
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting artikel 2 Koninkrijksrelaties «Bevorderen autonomie Koninkrijksrelaties» https://
www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/
detail?id=2017Z09863&did=2017D20549

2017

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

58

Artikel 4. Bevorderen sociaal-economische structuur

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
3. Overig onderzoek

4. Toetsbare beleidsplannen

Samenwerkingsbeleid Stichting Antilliaanse Medefinancieringsorganisatie (AMFO) http://www.rijksoverheid.nl/
documenten-en-publicaties/rapporten/2014/10/24/
eindevaluatie-amfo.html

2014

Samenwerkingsbeleid Stichting Ontwikkeling Nederlandse
Antillen (SONA) http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2015D50450&did=2015D50450

2015

Eindevaluatie meerjarenprogramma’s Fondo Desaroya
Aruba (FDA) https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2017D11612&did=2017D11612

2017

Niet van toepassing

4.2 Bevorderen autonomie Koninkrijksrelaties: Caribisch
Nederland
1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
Evaluatie Plan veiligheid nederlandse antillen https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2015/12/
16/aanbiedingsbrief-bij-eindevaluatierapportensamenwerkingsprogramma-s-sona-en-plan-veiligheidnederlandse-antillen-en-gevangeniswezen-nederlandseantillen

2015

Staatkundige positie Caribisch Nederland Kamerstukken II,
vergaderjaar 2015–2016, 34 300 IV, nr 59

2016

Onderwijsverbetering in Caribisch Nederland http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
rapporten/2014/03/01/onderwijsverbetering-in-caribischnederland.html

2014

Kleine evaluatie Caribisch Nederland http://
www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/
rapporten/2014/03/12/rapport-commissie-kleine-evaluatiecaribisch-nederland.html

2014

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
3. Overig onderzoek

4. Toetsbare beleidsplannen

Niet van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

59

Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

Titel/ onderwerp

Jaar van
afronding

1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
1a. Beleidsdoorlichtingen
Beleidsdoorlichting artikel 2 Koninkrijksrelaties «Bevorderen autonomie Koninkrijksrelaties» https://
www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/
detail?id=2017Z09863&did=2017D20549

2017

Evaluatie rijkswet financieel toezicht https://
zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-34269–1.html

2015

Evaluatie rijkswet financieel toezicht https://
zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-34269–1.html

2015

1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid

2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
2a. MKBA’s
2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en
doelmatigheid
3. Overig onderzoek

4. Toetsbare beleidsplannen

Niet van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

60

16. OVERZICHT RIJKSUITGAVEN CARIBISCH NEDERLAND
(BES-FONDS)
Ministerie

Artikelonderdeel

Instrument

IV Koninkrijksrelaties

Artikel 4 Bevorderen
sociaal-economische
structuur

Subsidies

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

592

707

910

1.014

Inkomensoverdrachten

3.303

1.385

Bijdragen aan medeoverheden

7.907

10.044

Opdrachten

VI Veiligheid en Justitie

VII Binnenlandse Zaken

VIII Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap

Bijdragen aan agentschappen

392

Bijdragen aan andere
hoofdstukken

250

Artikel 31 Nationale
Politie

Bijdrage aan ZBO’s/
RWT’s

20.536

21.200

22.733

23.075

Artikel 33 Veiligheid en
criminaliteitsbestrijding

Bijdragen medeoverheden

5.107

5.658

5.879

4.324

Artikel 34 Straffen en
beschermen

Bijdrage aan agentschappen

8.444

12.720

7.143

8.501

Bijdrage aan medeoverheden

1.069

1.348

1.070

1.050

Artikel 6 Dienstverlenende overheid

Bijdrage aan agentschappen

1.430

1.148

1.608

1.809

Artikel 7 Arbeidszaken
overheid

Inkomensoverdracht
810

896

0

0

Artikel 1 Primair
Onderwijs

Bekostiging
11.481

14.558

16.707

17.299

437

456

217

457

13.403

15.741

14.781

15.582

4.313

6.600

7.020

6.108

Subsidies
Artikel 3 Voortgezet
onderwijs

Bekostiging

Artikel 4 BeroepsonBekostiging
derwijs en volwasseneneducatie
Subsidies

200

342

377

304

Opdrachten

3.545

12.354

7.301

8.511

Bijdragen aan medeoverheden

1.000

920

1.022

1.049

2.353

2.308

2.129

3.013

3.320

3.491

50

60

0

0

2.500

2.500

Artikel 9 Arbeidsmarkten Personeelsbeleid

Subsidies

Artikel 11 Studiefinanciering

Inkomensoverdracht

Artikel 14 Cultuur

Bijdragen aan (inter-)
nationale organisaties

Artikel 16 Onderzoek en
Wetenschapsbeleid

Subsidies
2.500
Bekostiging

IX Financiën

Realisatie
2017

0

0
2.500

0

Artikel 25 Emancipatie

Subsidies

156

174

179

201

Artikel 1 Belastingen

Apparaatsuitgaven

13.211

17.897

11.885

13.283

Artikel 2 Financiële
markten

Bijdragen aan ZBO’s en
RWT’s

1.188

1.010

1.189

1.843

Garanties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

1.000

61

Ministerie

Artikelonderdeel

Instrument

X Defensie

XII Infrastructuur en
Milieu

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Realisatie
2017

0

0

35

Het deel dat ten goede
komt aan Caribisch
Nederland is niet te
bepalen.
Artikel 13 Ruimtelijke
Ontwikkeling

Opdrachten
Bijdragen aan medeoverheden

283

0

Subsidies
Artikel 14 Wegen en
verkeersveiligheid

Opdrachten

Artikel 17 Luchtvaart

Opdrachten
Bijdragen agentschappen

Artikel 18 Scheepvaart
en havens

2.202

0

0

365

589

418

10.000

12.010

8.955

0

160

125

115

0

635

141

Opdrachten

Subsidies
Artikel 21 Duurzaamheid Opdrachten

3.697

417

39

0

Artikel 23 Meteorologie,
Seismologie en
Aardobservatie

Bijdragen agentschappen

Artikel 24 Handhaving
en toezicht

Bijdragen agentschappen

0

0

250

0

1.335

1.040

1.055

795

672

672

672

Bijdragen IF

475

490

390

Bijdragen DF

702

770

0

Opdrachten
10

Artikel 1 Goed functione- Opdrachten
rende economie en
markten
Bijdragen aan ZBO’s/
RWT’s

0

125

725

725

Artikel 2 Bedrijvenbeleid: Opdrachten
duurzaam en innovatief
ondernemen
Subsidies

63

34

106
651

651

506

190

113

105

Artikel 4 Een doelmatige Subsidies
en duurzame energievoorziening

6.807

17.108

8.446

573

Artikel 8 Natuur en regio Opdrachten

980

686

761

443

579

1.313

1.592

1.459

1.249

1.878

2.077

2.729

Bijdrage aan medeoverheden
XV Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

0
1.450

610

Artikel 26 Bijdrage aan
Investeringsfondsen

XIII Economische Zaken

81
280

Opdrachten
Subsidies

Artikel 97 Algemeen
departement

0
4.114

510

Opdrachten havens CN

Artikel 22 Externe
Veiligheid en Risico’s

0
4.372

Artikel 2 Bijstand,
Inkomensoverdrachten
Toeslagenwet en Sociale
werkvoorzieining

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

62

Ministerie

Artikelonderdeel

Instrument

Artikel 3 Arbeidsongeschiktheid

Inkomensoverdrachten

Artikel 5 Werkloosheid

Inkomensoverdrachten

Artikel 6 Ziekte en
Zwangerschap

Inkomensoverdrachten

Artikel 7 Kinderopvang

Opdrachten

Artikel 8 Oudedagsvoor- Inkomensoverdrachten
ziening

XVI Volksgezondheid,
Welzijn en Sport

Totaal

Artikel 9 Nabestaanden

Inkomensoverdrachten

Artikel 10 Tegemoetkoming ouders

Inkomensoverdrachten

Artikel 98 Algemeen

Inkomensoverdrachten

Artikel 1 Volksgezondheid

Subsidies

Realisatie
2014

Realisatie
2015

Realisatie
2016

Realisatie
2017

616

703

682

804

3

25

17

24

2.530

3.213

2.416

3.070

0

1.000

0

0

15.254

18.274

19.197

19.794

864

1.110

1.072

1.111

0

1.868

2.050

2.260

3.295

3.666

4.010

1.240

882

0

Bijdragen aan medeoverheden

879

865

Bijdragen aan agentschappen

297

322

111.199

127.104

9.410

10.046

300.034

307.944

Artikel 4 Zorgbreed
beleid

Bekostiging

Artikle 10 Apparaatsuitgaven

Personeel/materieel

87.618

106.717

8.858
239.809

296.270

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 IV, nr. 1

63