Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2020

Nr. 150

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 december 2019
Mede namens de Minister voor Medische Zorg en Sport en de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, stuur ik u de stand van
zaken van de moties en toezeggingen die zijn gedaan aan de Tweede
Kamer, waarover is toegezegd uw Kamer nog dit jaar te informeren.
In deze brief wordt aan een aantal moties en toezeggingen voldaan en
wordt u geïnformeerd over de stand van zaken van een aantal moties en
toezeggingen.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
H.M. de Jonge

kst-35300-XVI-150
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

1

Op 11 oktober jl. hebben de Minister van VWS, de Minister voor MZS en
de Staatssecretaris van VWS uw Kamer geïnformeerd over de doorontwikkeling van het beleid rondom zorgaanbieders in de financiële
problemen1. Met deze brief is tevens voldaan aan de gewijzigde motie
van het lid Kuzu c.s.2 die het kabinet oproept een early warning
system in het leven te roepen, waardoor bij dreigende faillissementen
van zorginstellingen vroegtijdig ingegrepen kan worden.
Voor het AO over Arbeidsmarktbeleid in de zorg van 13 februari 2020
ontvangt u een separate brief over flexwerkers in de zorg. De voor
december 2019 toegezegde tussenrapportage van het actielerende
onderzoek naar flexwerkers in de zorg zal als bijlage bij deze brief worden
opgenomen.
In de brief over de Voortgang Pilot beleidsevaluaties VWS 2018–2019 van
10 september 20193 is uw Kamer geïnformeerd over de start van enkele
beleidsevaluaties. De taakopdracht van de evaluatie Goed Bestuur
is eind dit jaar aan uw Kamer toegezegd maar zal naar verwachting in het
voorjaar van 2020 aan uw Kamer worden toegezonden. Het opstellen van
deze taakopdracht kost meer tijd dan voorzien. Eén van de redenen
hiervoor is dat VWS in het kader van de Pilot Lerend evalueren deze
evaluatie samen met de betrokken veldpartijen wil opzetten en uitvoeren.
Zoals eerder aangegeven bereidt de Minister van VWS een wetsvoorstel
voor om zorgcontractering te bevorderen in lijn met de afspraken
uit de hoofdlijnenakkoorden wijkverpleging en ggz. In deze
hoofdlijnenakkoorden zijn maatregelen afgesproken om een daling van de
niet-gecontracteerde zorg te realiseren. Daarbij is afgesproken dat als het
aandeel niet-gecontracteerde zorg ondanks de inspanningen niet daalt, na
een gezamenlijke analyse van aard en oorzaak verdergaande (gerichte)
aanpassingen in wet- en regelgeving noodzakelijk zijn om het onderscheid
tussen de vergoeding van niet-gecontracteerde versus gecontracteerde
zorg te verhelderen dan wel te versterken. In tegenstelling tot de eerdere
berichtgeving zal het wetsvoorstel niet dit jaar, maar in het eerste kwartaal
van 2020 aan uw Kamer worden aangeboden.
Op 4 juni 2019 heeft het lid Diertens een motie ingediend waarin de
regering wordt verzocht om aan de hand van de in opdracht van
ZonMw gemaakte kennissynthese over voeding en de verkregen
inzichten met relevante partijen binnen de ggz in gesprek te
gaan. Dit met als doel een voortvarende en landelijke implementatie in
richtlijnen en standaarden en om in overleg te treden met ZonMW en
relevante partijen binnen de ggz om te bezien of en hoe de bestaande
kennis rondom bewegen binnen de ggz beter verspreid kan worden, en de
Kamer hier tevens voor het eind van 2019 over te informeren4. De motie
gaat in op de kennissynthese die in opdracht van ZonMw werd ontwikkeld
over voeding en psychische ziekten. De kennissynthese laat zien dat er
nog niet veel concrete aanknopingspunten zijn om door te voeren in de
richtlijnen en standaarden ter behandeling van psychische ziekten.
ZonMw heeft de kennissynthese onder de aandacht gebracht van Akwa
GGZ en de kennis is door de onderzoekers en door ZonMw via nieuwsbrieven en een bijeenkomst verder onder de aandacht gebracht van
ggz-partijen. De Staatssecretaris van VWS heeft de kennissynthese
daarnaast onder de aandacht gebracht bij de partijen uit het hoofdlijnenakkoord ggz. Als het gaat om de rol van bewegen in de behandeling van
1

Kamerstuk 32 620, nr. 235.
Kamerstuk 31 016, nr. 120.
3
Kamerstuk 31 865, nr. 153.
4
Kamerstuk 25 424, nr. 464.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

2

psychische aandoeningen is nog niet veel eenduidige kennis bekend. Wel
zet de Minister voor MZS samen met alle ondertekenende partijen vanuit
het sportakkoord in op het bevorderen van sport en bewegen voor
kwetsbare doelgroepen, waaronder mensen met een psychische
beperking en/of een chronisch aandoening. Hiermee is de motie afgedaan.
Naar aanleiding van de gedane toezegging in de begrotingsbehandeling
heeft de Minister van VWS ZonMw verzocht om (het stimuleren van) het
gesprek over het levenseinde tussen huisarts en patiënt mee te
nemen in het vervolg op het programma Palliantie. Op dit moment
inventariseert ZonMw onder lopende projecten welke instrumenten en
methodieken voor markering en proactieve zorgplanning toepasbaar zijn
in de diverse settings, waaronder voor huisartsen. Hiermee beschouwt de
Minister van VWS de toezegging als afgedaan.
De door de Minister van VWS toegezegde brief over welke criteria
zich lenen voor aanscherping van het zorgspecifieke fusietoezicht zal voor het AO Governance in de zorg aan uw Kamer worden
toegezonden.
De Minister van VWS is gevraagd om inhoudelijk te reageren op een
tweetal aanbevelingen uit het adviesrapport «goede vertegenwoordiging» van de Gezondheidsraad. Gesprekken hierover vinden
nog plaats met afzonderlijke partijen. Daarna moeten gezamenlijke
afspraken worden gemaakt waarin de partijen zich kunnen vinden. Dit
neemt nog enkele maanden in beslag. Na afronding van deze gesprekken
zal de Minister van VWS uw Kamer hierover informeren.
De Minister van VWS heeft toegezegd (nogmaals) met de gemeenten
Tilburg en Oude IJsselstreek in overleg te gaan over het signaal dat
gemeenten via een pgb-constructie alfahulpen inzetten. De
Minister van VWS informeert uw Kamer hierbij over de uitkomsten.
Tijdens het AO Wmo op 26 september 2018 (Kamerstuk 29 538, nr. 275)
heeft de Minister van VWS uw Kamer toegezegd met de gemeenten
Tilburg en Oude IJsselstreek in overleg te gaan naar aanleiding van het
signaal dat deze gemeenten op een ongeoorloofde wijze alfahulpen
inzetten in het kader van de Wmo 2015. Zowel met Oude IJsselstreek als
met Tilburg hebben sindsdien verschillende gesprekken plaatsgevonden.
Voor Oude IJsselstreek is op basis van de gevoerde gesprekken vastgesteld dat de wijze waarop alfahulpen worden ingezet (namelijk via pgb’s),
niet in strijd is met de Wmo 2015. Voor de gemeente Tilburg is vastgesteld
dat de inzet van alfahulpen zich niet verhoudt met de Wmo 2015. Hierover
is het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Tilburg
geïnformeerd en daarbij is aangegeven dat het beleid gewijzigd dient te
worden.
Het college van de gemeente Tilburg heeft onlangs het besluit genomen
het beleid met betrekking tot de huishoudelijke hulp te wijzigen. Dit
besluit houdt in dat de algemene voorziening huishoudelijke hulp per
1 januari 2020 wordt afgebouwd en daarmee in twee jaar tijd ophoudt te
bestaan. De voorziening wordt omgevormd tot een maatwerkvoorziening
conform de Wmo 2015. De gemeente Tilburg neemt een overgangsperiode van twee jaar in acht om de omvorming van de voorziening naar
maatwerkvoorziening te realiseren. De fasering is nodig om alle betrokken
cliënten zorgvuldig een proces van herindicatie te laten doorlopen. Daarbij
is het voor de gemeente van belang het (zeer) grote aantal nu actieve
alfahulpen te behouden en te verleiden in dienst te treden bij zorgaanbieders. Dit laatste is ook van belang om de relatie cliënt-ondersteuner
zoveel als mogelijk intact te houden. De Minister van VWS heeft begrip
voor de aanpak en het tijdpad waarin de gemeente deze transitie aanpakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

3

In de Kamerbrief over passend onderwijs5 is aangekondigd dat de
Minister voor BVOM en de Minister van VWS, naast de reeds eerder
ingezette maatregelen, gemeenten en samenwerkingsverbanden
gaan ondersteunen bij de invulling van een gezamenlijke poortwachtersfunctie. Voor dyslexie ligt er een gezamenlijke verantwoordelijkheid vanuit onderwijs én de gemeente. Er wordt een handreiking
ontwikkeld over samenwerking in de dyslexieketen. Hierin worden
handvatten gegeven en biedt handvatten aan regio’s waar nog weinig of
geen afspraken zijn om als onderwijs en gemeente samen te sturen. Deze
handreiking komt begin 2020 beschikbaar voor scholen en samenwerkingsverbanden.
Tijdens het AO Fokuswonen van 13 juni 2019 (Kamerstuk 34 104, nr. 256)
heeft de Minister van VWS een stand van zakenbrief toegezegd over de
overgang van de Wlz-indiceerbaren die in een Fokuswoning
wonen en het programma van (bouw)eisen in de subsidieregeling
in het licht van de beschikbaarheid van voldoende woningen. Inmiddels
heeft de Minister van VWS besloten om het overgangsrecht voor de
Wlz-indiceerbaren met een half jaar te verlengen (tot 1 juli 2020). Over het
programma van eisen is de Minister van VWS nog in overleg met onder
andere Fokus. De eerder toegezegde stand van zakenbrief ontvangt uw
Kamer voor de zomer van 2020.
In de beantwoording van de Kamervragen Kerstens (PvdA) ingezonden op
4 april 20196 over het bericht dat bij dagbesteding voor gehandicapten problemen ontstaan bij het vervoer heeft de Minister van
VWS toegezegd einde van dit jaar met veldpartijen te komen tot vervoersbeleid waarbij de continuïteit van vervoer en dagbesteding voor de
toekomst wordt geborgd. Hierbij informeert de Minister van VWS uw
Kamer over de uitkomst en doet hij deze toezegging af.
Per 1 januari 2019 is het vervoersbudget met € 75 miljoen verhoogd. Per
deze datum zijn de voorwaarden tot het kunnen declareren van vervoer,
zoals reizen per openbaar vervoer in de NZa-beleidsregels verduidelijkt.
Deze verduidelijking leidde in de praktijk tot een verenging van de
mogelijkheden tot declaraties. De NZa heeft de beleidsregels daarom
tijdelijk aangepast zodat de continuïteit van vervoer en de dagbesteding in
2019 en 2020 kan worden geborgd. De gezamenlijke constatering van
VWS, NZa, het Zorginstituut en veldpartijen is dat een verduidelijking van
de aanspraak op vervoer naar dagbesteding noodzakelijk is. Het Zorginstituut heeft inmiddels voorzien in deze verduidelijking en zal deze
publiceren in haar Wlz-kompas. Er is aanspraak op vervoer naar dagbesteding vanuit de Wlz wanneer een cliënt hier redelijkerwijs op is
aangewezen, passend bij de mogelijkheden en beperkingen van de cliënt.
Het vervoer naar dagbesteding in de Wlz is dan ook niet beperkt tot alleen
taxivervoer. Ook het reizen met het openbaar vervoer of eigen vervoer
behoort tot de mogelijkheden. Dit kan bijdragen aan de zelfredzaamheid
en geeft cliënten regie over hun leven. De zorgaanbieders en Wlz
uitvoerders hebben de gezamenlijke opdracht om het vervoer naar
dagbesteding op een doelmatige en passende wijze uit te voeren. De NZa
ontwikkelt voor 1 juli 2020 een passende bekostiging en beleidsregels,
waarbij de evaluatie met het veld wordt meegenomen.
Op 3 september 2019 heeft de Minister van VWS u de beleidsreactie op
het KPMG-advies over expertisecentra in de langdurige zorg doen
toekomen7. In deze beleidsreactie heeft de Minister van VWS aangegeven
een commissie te hebben ingesteld om regie te voeren op de uitvoering
5

Kamerstuk 31 497, nr. 310.
Aanhangsel Handelingen II 2018/19, nr. 2570.
7
Kamerstuk 31 765, nr. 434.
6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

4

van het KPMG-advies en de NZa om advies te hebben gevraagd inzake de
bekostiging. In de beleidsreactie staat dat de Minister van VWS uw Kamer
nader zal informeren zodra hij van de commissie en de NZa hun rapportages heeft ontvangen. Zowel de commissie als de NZa hebben aangegeven dat deze rapportages niet in december 2019, maar in februari 2020
kunnen worden verwacht. De Minister van VWS zal uw Kamer zo spoedig
mogelijk na ontvangst van de rapportages informeren.
In de brief aan uw Kamer van 20 juni 20198 is toegezegd de mogelijke
oplossingsrichtingen om de aansluiting tussen Wmo en Wlz
cliëntondersteuning te verbeteren en in kaart te brengen, en deze
af te stemmen met de relevante stakeholders om zo de voor- en nadelen
en het draagvlak voor de verschillende oplossingsrichtingen goed in beeld
te krijgen. De verwachting was dat de Minister van VWS uw Kamer voor
het einde van het jaar kon informeren over zijn beleidskeuze. Helaas
vraagt dit meer tijd dan was ingeschat. De Minister van VWS verwacht uw
Kamer hierover in het eerste kwartaal van 2020 te kunnen informeren.
De Minister van VWS heeft onderzocht of het mogelijk is om het advies
van de wijkverpleegkundige mee te laten wegen bij het indiceren
voor relevante onderdelen van de Wmo, conform de motie van de
leden Geleijnse en Bergkamp9.
Het is mogelijk dat het oordeel van een wijkverpleegkundige wordt
meegewogen bij de beschikking die de gemeente afgeeft voor maatschappelijke ondersteuning. De Wmo 2015 kent een artikel waarmee een
wijkverpleegkundige gemandateerd kan worden om zorg en ondersteuning voor een cliënt vast te stellen (artikel 2.6.3 van de Wmo 2015). Er
zijn dan ook geen juridische belemmeringen om de wijkverpleegkundige
maatschappelijke ondersteuning te laten beschikken. Dit is echter aan
gemeenten zelf om te besluiten hoe ze hier mee om willen gaan. Het gaat
er hierbij niet zo zeer om wie beschikt, maar dat de te verstrekken zorg en
ondersteuning voor betrokkene passend is in zijn individuele situatie. Daar
waar sprake is van een (meer) levensbrede zorg- en ondersteuningsbehoefte die de aanvrager in staat moet stellen mee te kunnen (blijven) doen
in de samenleving, is betrokkenheid van andere professionals dan de
wijkverpleegkundige bij het bepalen van het aanbod van belang. Partijen
zullen daarom tot goede praktische afspraken over de samenwerking
moeten komen. Er zijn voorbeelden van gemeenten waar geëxperimenteerd is of wordt met een beschikking afgeven door de wijkverpleegkundige. De Minister van VWS volgt deze voorbeelden met interesse en
beschouwt de motie hiermee als afgedaan.
De motie van het lid Bergkamp10 verzoekt de regering een kwalitatief en
kwantitatief onderzoek uit te voeren naar de praktijkvariaties in
indicatiestellingen door wijkverpleegkundigen en de Kamer medio
2019 over de uitkomsten en de ingezette verbetermaatregelen te
informeren. Deze afspraak is ook opgenomen in het Hoofdlijnenakkoord
wijkverpleging. In 2019 hebben de betrokken partijen op aangeven van de
beroepsgroep besloten een grondig onderzoek te doen, waarbij uitgebreide aandacht is voor definiëring van het begrip (ongewenste) praktijkvariatie en voor uitgebreide dataverzameling. Het onderzoek start in
januari 2020 en kent drie onderdelen: definiëring praktijkvariatie, aard en
omvang praktijkvariatie en passende interventies om te komen tot
reductie van ongewenste praktijkvariatie. Resultaten van het eerste
deelonderzoek komen 9 maanden na de start van het onderzoek
beschikbaar. Resultaten van het tweede en derde deelonderzoek na
8

Kamerstuk 31 476, nr. 26.
Kamerstuk 29 689, nr. 952.
10
Kamerstuk 29 689, nr. 946.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

5

respectievelijk 21 en 36 maanden. Veldpartijen werken met elkaar in deze
periode ook aan diverse andere afspraken om de indicatiestelling te
verbeteren, zoals de uitrol van intercollegiale toetsing en de evaluatie van
de toolbox indicatiestelling. Tot slot bekijken veldpartijen momenteel hoe
op korte termijn, parallel aan het grote onderzoek, ook al meer inzicht kan
komen in praktijkvariatie. Omdat het onderzoek spoedig start beschouwt
de Minister voor van VWS de motie hiermee als afgedaan. Uw Kamer
wordt t.z.t. geïnformeerd over de resultaten.
Een aantal relevante rapporten voor de voortgangsrapportage Eén
tegen eenzaamheid, waaronder de beleidsevaluatie en de LASA
0-meting, komt pas in december 2019 uit. Deze rapporten wil de Minister
van VWS graag verwerken in en meezenden met de voortgangsrapportage. Deze zal daarom in januari 2020 aan uw Kamer worden
gezonden.
Naar aanleiding van een vraag van het lid Laan Geselschap heeft de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens het mondelinge
vragenuur op 1 oktober 2019 toegezegd aan de IGJ voor te leggen of het
aantal calamiteiten en de stijging van het aantal calamiteiten in
de thuiszorg en de verpleeghuiszorg aanleiding vormen om daar
aanvullend onderzoek naar te doen (Handelingen II 2019/20, nr. 7, item 5).
De aanleiding voor de mondelinge vraag was een vrouw met thuiszorg uit
Hoensbroek die een week dood in huis lag. Deze vrouw ontving
begeleiding en huishoudelijke ondersteuning vanuit de Wmo, terwijl de
toezegging betrekking heeft op calamiteiten in de thuiszorg en verpleeghuiszorg.
De heer Renkema verwijst tijdens de behandeling van deze vraag tijdens
het vragenuur naar cijfers uit het jaarbeeld van de IGJ. Er was sprake van
een stijging van 388 calamiteiten in de verpleeg- en thuiszorg in 2017 naar
432 calamiteiten in 2018. Zorgaanbieders zijn verplicht bepaalde
incidenten te melden bij de IGJ, waaronder calamiteiten zoals beschreven
in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). Voor de IGJ is het
aantal calamiteiten en de stijging daarvan op dit moment geen aanleiding
om aanvullend onderzoek te doen. Voor de kwaliteit van zorg is het
belangrijk dat er een veilige en open cultuur is die het melden en leren
van incidenten en calamiteiten stimuleert. De IGJ kijkt voornamelijk naar
het lerend effect voor zorgaanbieders bij het melden van calamiteiten. De
toezegging is hiermee afgedaan.
In de brief over datalekken in de jeugdsector van 24 juni 201911 heeft de
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport gemeld dat de IGJ dit
jaar bij aanbieders in het jeugddomein een onderzoek uitvoert dat
bestaat uit een quick scan als verkenning in de breedte naar de stand van
zaken ICT, waaronder informatiebeveiliging, gevolgd door verdiepend
toezicht bij enkele instellingen, hetgeen samen resulteert in een eerste
beeld op risico’s op het gebied van ICT voor de kwaliteit van jeugdhulp.
Aanvankelijk zou de IGJ daarover aan het eind van dit jaar rapporteren
waarna uw Kamer zou worden geïnformeerd. De inspectie heeft in
afstemming met o.a. Jeugdzorg Nederland een webgebaseerde vragenlijst gemaakt en deze uitgezet onder een groot aantal jeugdhulpaanbieders. Het bleek nodig om een herinnering te sturen. Hierdoor heeft een
en ander meer tijd gekost dan verwacht. Inmiddels heeft de IGJ van ruim
500 jeugdhulpaanbieders een reactie ontvangen. De IGJ is op dit moment
bezig de resultaten te analyseren. De planning is nu dat de IGJ in het
eerste kwartaal van 2020 een rapportage oplevert.

11

Kamerstuk 31 839, nr. 686.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

6

Naar aanleiding van de aangenomen motie van het lid Dik-Faber12
over lactatiekundige zorg beter inbedden in de jeugdgezondheidszorg hierbij een reactie op de motie.
Alle Jeugdgezondheidszorg (JGZ)-professionals hebben tot taak informatie en ondersteuning te geven op het gebied van borstvoeding.
Borstvoedingsondersteuning zit in het basispakket JGZ. Bij complexe
situaties verwijst de JGZ-professional door naar een lactatiekundige. Dit
zit niet in het basispakket JGZ maar wordt vergoed uit het aanvullende
pakket van de zorgverzekering. Het is echter voor professionals niet altijd
duidelijk wat borstvoedingszorg (kraamzorg en JGZ) en lactatiekundige
zorg (lactatiekundigen) inhoudt. Om hier meer duidelijkheid over te geven
werken beroepsverenigingen aan een uitwerking van beide vormen van
zorg.
Om inzicht te krijgen in de factoren die ervoor zorgen dat vrouwen eerder
stoppen met borstvoeding geven, welke hulp is gezocht en hoe die hulp
heeft uitgepakt, heeft de Minister van VWS onderzoek laten doen. Het
onderzoek treft u als bijlage aan (Kantar, Borstvoeding, 29 november
2019)13. Uit het rapport komt naar voren dat de JGZ-professional een
meer signalerende en ondersteunende rol bij eventuele moeilijkheden
met borstvoeding zou kunnen hebben. Ook wordt de JGZ door moeders
niet als partij gezien waar je met vragen over borstvoeding terecht kunt.
Gelet hierop gaat de Minister van VWS in overleg met het Nederlands
Centrum Jeugdgezondheid en stakeholders om te verkennen hoe er meer
bekendheid kan worden gegeven aan de rol van de JGZ bij borstvoeding.
Wellicht is het contact voor de maternale kinkhoestvaccinatie een
gelegenheid voor JGZ-organisaties om voorlichting over borstvoeding te
geven. Naast het borstvoedingsonderzoek hebben ActiZ jeugd en GGD
GHOR NL onder hun leden een enquête naar lactatiekundige zorg
uitgevoerd. De Minister van VWS zal op basis van het uitgevoerde
onderzoek en enquête tot een standpunt en vervolgstappen komen wat
betreft meer mogelijkheden van ondersteuning bij borstvoeding door de
JGZ. Uw Kamer wordt hierover in het eerste kwartaal van 2020
geïnformeerd.
In de reactie op de derde wetsevaluatie van de WMO van 8 januari 2019
(Kamerstuk 29 963, nr. 19) heeft de Minister van VWS voor twee zaken
aangekondigd in 2019 met een wetsvoorstel te komen tot wijziging
van de WMO:
1. Het (onder voorwaarden) mogelijk maken van het op elektronische
wijze geven van toestemming door de proefpersoon;
1. Het voorzien in een wettelijke grondslag op grond waarvan de
Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) voor haar toezichthandelingen zo nodig toegang kan verkrijgen tot de medische gegevens
van proefpersonen.
Voor het betreffende wetsvoorstel is de Minister van VWS op 1 november
2019 een openbare internetconsultatie gestart, die loopt tot 13 december
2019. Daarnaast wordt het voorstel ter toetsing o.a. nog voorgelegd aan
de IGJ (voor de toezicht en handhaafbaarheidstoets), de autoriteit
persoonsgegevens en het adviescollege regeldruk. De Minister van VWS
verwacht het voorstel in het voorjaar van 2020 voor te kunnen leggen aan
de Raad van State.
Op verschillende momenten heeft de Minister voor MZS uw Kamer
geïnformeerd over de totstandkoming van het Kwaliteitskader
Spoedzorgketen, laatstelijk bij brief van 21 juni jl.14 In die brief heeft de
12

Kamerstuk 35 000 XVI, nr.54.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
14
Kamerstuk 27 295, nr. 173.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

7

Minister voor MZS aangegeven dat het Zorginstituut gebruik zou maken
van de wettelijke bevoegdheid om doorzettingsmacht in te zetten om twee
normen uit het Kwaliteitskader, waar partijen geen overeenstemming over
hebben bereikt, nader in te vullen en definitief vast te stellen. De stand
van zaken is op dit moment als volgt. De Kwaliteitsraad heeft op
4 december jl. een nieuw concept van het Kwaliteitskader Spoedzorgketen
ter consultatie aan de betrokken veldpartijen voorgelegd. De geconsulteerde partijen kunnen tot maandag 23 december 2019 reageren. Na
ontvangst van de reacties uit de consultatie zal de Kwaliteitsraad de
definitieve versie van het Kwaliteitskader Spoedzorgketen opstellen en
deze vervolgens aan de Raad van Bestuur van het Zorginstituut aanbieden
ter vaststelling. Zodra het Kwaliteitskader Spoedzorgketen is vastgesteld
zal de Minister voor MZS u hier uiteraard over informeren.
In het kader van het WGO Jaarverslag (Kamerstuk 35 200 XVI, nr. 18) heeft
uw Kamer de motie-Van den Berg en Kerstens aangenomen, over het
opnemen van zinvolle indicatoren en cijfers over de beschikbaarheid van zorg in de regio in het jaarverslag van het Ministerie
van VWS 201915. In de beleidsagenda 2019 zijn verschillende indicatoren opgenomen die betrekking hebben op de zorg in de regio, zoals
«Aanrijdtijden ambulances binnen 15 minuten» en «Bereik acute
verloskunde binnen 45 minuten». In het jaarverslag 2019 zal de Kamer
hierover uiteraard worden geïnformeerd. Daarnaast zal de Minister voor
MZS uw Kamer in het jaarverslag 2019 informeren over de stand van
zaken van de totstandkoming van de regiobeelden.
Bij het AO over Eigen Betalingen in de zorg van 12 september jl. (Kamerstukken 34 104 en 29 538, nr. 264) heeft de Minister van MZS toegezegd
uw Kamer voor de jaarwisseling te informeren over de voortgang van
de Ronde Tafel Mondzorg Jeugd die het Zorginstituut heeft
georganiseerd. Daarnaast is de gewijzigde motie van de leden
Raemakers en Van den Berg over aandacht voor goede mondzorg voor
kinderen door aanvullende activiteiten en communicatie aangenomen16.
In januari zal uw Kamer een brief ontvangen over de mondzorg voor de
jeugd, waarin beide onderwerpen terug zullen komen.
De rechtstreekse doorverwijzing naar de specialist door de
fysiotherapeut is, conform de toezegging van de Minister voor MZS aan
het lid Ramaekers in het AO Eerstelijns Zorg op 3 juli 2019 (Kamerstuk
33 578, nr. 76), besproken met partijen in het bestuurlijk overleg paramedische zorg. Daar is afgesproken dat partijen dit verder op zullen pakken.
KNGF en Zorgverzekeraars Nederland zullen in een volgend bestuurlijk
overleg paramedische zorg met een uitgewerkt voorstel komen. Hiermee
beschouwt de Minister voor MZS de toezegging als afgedaan.
In het AO Medisch Specialistische zorg/ziekenhuiszorg van 13 februari jl.
(Kamerstukken 31 765 en 31 016, nr. 369), heeft de Minister voor MZS
toegezegd uw Kamer te informeren over of er zicht is op de komst van een
huisartsenpost (HAP) in Woerden. Het besluit om de HAP uit Woerden
te verhuizen naar de locatie in Leidsche Rijn is ongeveer twee jaar geleden
genomen, vanuit het oogpunt van de kwaliteit van zorg. De huisartsen
hebben dit besloten mede omdat het gewenst is de huisartsenpost op
dezelfde locatie te hebben als de spoedeisende hulp. Voor de fysieke
bereikbaarheid van een huisartsenpost wordt een landelijke veldnorm
gehanteerd (minimaal 90% van de inwoners van het werkgebied van de
huisartsenpost kan binnen 30 minuten per auto de huisartsenpost
bereiken). Aan deze veldnorm wordt in Woerden voldaan. Tot slot zijn
zorgaanbieders en zorgverzekeraars zelf verantwoordelijk voor goede en
toegankelijke spoedzorg in de regio. Het besluit om een huisartsenpost te
15
16

Kamerstuk 35 200 XVI, nr. 14.
Kamerstuk 34 104, nr. 263.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

8

openen in Woerden is dus aan hen. Hiermee beschouwt de Minister voor
MZS deze toezegging als afgedaan.
Wat betreft de verplichting voor zorgverleners om hun BIG-nummer
te vermelden is in de brief van 12 juli 2019 over moties en toezeggingen
VWS17 aangegeven dat het streven was om het aangepaste besluit met de
verplichting uiterlijk 1 januari 2020 te publiceren en op 1 juli 2020 in
werking te laten treden. Om enerzijds de communicatie over het
BIG-register en over de verplichting op te zetten en uit te voeren en
anderzijds de zorgverleners voldoende tijd te bieden om de verplichting te
implementeren, zal publicatie plaatsvinden per 1 juli 2020 en inwerkingtreding per 1 januari 2021. Totdat het nieuwe besluit in werking treedt,
handhaaft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd niet op de huidige, te
wijzigen verplichting het BIG-nummer te vermelden.
Zoals in de motie van de leden Ellemeet en Pia Dijkstra18 verzocht is, is het
het rapport «Tien principes voor Maatschappelijk Verantwoord
Licentiëren» in het Engels vertaald en beschikbaar op de site van de
NFU website19. Komend jaar zal de NFU en andere partijen die de
principes mede ondertekend hebben breder onder de aandacht brengen.
Ook in EU verband. Het lijkt me verstandig als juist vanuit de NFU en
ondertekende partijen aandacht gevraagd wordt voor Maatschappelijk
Verantwoord Licentiëren. Dit neemt niet weg dat ik de komende maanden,
als de NFU ook verder is met het ontwikkelen van de modelovereenkomst,
de principes verder onder de aandacht zal brengen van EU lidstaten.
Verder heeft de Minister van MZS ook bij de NFU aandacht gevraagd voor
te treffen maatregelen als de modelovereenkomst, die de NFU nu verder
uitwerkt naar aanleiding van het rapport Maatschappelijk Verantwoord
Licentiëren, niet nageleefd wordt. En wat de benodigde randvoorwaarden
zijn. Dit ook conform de motie van de leden Ellemeet en Pia Dijkstra20.
De Minister voor MZS heeft de IGJ en NZa gevraagd een onderzoek in
te stellen naar onbehoorlijke financiële constructies en belangenverstrengeling bij de failliete ziekenhuizen. De IGJ en NZa ronden
het rapport over het Slotervaartziekenhuis naar verwachting in het
voorjaar van 2020 af. Dat is later dan voorzien omdat de voor het
onderzoek benodigde informatie later beschikbaar kwam. De commissie
Van Manen zal naar verwachting in dezelfde periode haar rapport
publiceren. Zodra deze rapporten openbaar zijn gemaakt, zal de Minister
voor MZS uw Kamer de kabinetsreactie toezenden op alle rapporten die
over de faillissementen van het MC Slotervaart en MC IJsselmeerziekenhuizen zijn gepubliceerd, waaronder ook de andere toezichtrapporten van
de IGJ over de failliete ziekenhuizen en het rapport van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid naar patiëntveiligheid. Het onderzoek van de
IGJ en NZa naar onbehoorlijke financiële constructies bij de failliete
IJsselmeer ziekenhuizen ligt op dit moment stil vanwege een lopende
juridische procedure tussen de inspectie en de curatoren over de
wettelijke grondslag waarop de vordering om informatie is gebaseerd.
Bij de aanbieding van de Tweede monitor Wkggz21 heeft de Minister voor
MZS toegezegd in het najaar zijn standpunt op de Tweede monitor
Wkkgz te sturen. Dit standpunt ontvangt u begin volgend jaar, omdat de
afstemming wat meer tijd vergt.

17

Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 134.
Kamerstuk 29 477, nr. 590.
https://www.nfu.nl/img/pdf/19.4511_Ten_principles_for_Socially_Responsible_Licensing.pdf.
20
Kamerstuk 29 477, nr. 589.
21
Kamerstuk 32 402, nr. 74.
18
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

9

De motie van het lid Raemakers22 verzoekt de regering om bij het
programma «Uitkomstgerichte zorg» ook te kijken naar differentiatie op
basis van patiëntkenmerken en de effecten van een behandeling
op lange(re) termijn. Het programma uitkomstgerichte zorg loopt tot
eind 2022. Uitgangspunt in het gehele programma is dat wordt gekeken
naar het gehele patiëntenproces waarbinnen meerdere momenten van
samen beslissen zijn. Daarbij is aandacht voor zaken die er voor patiënten
toe doen, op korte en lange termijn. Om daarbij informatie over vergelijkbare patiënten (patients like me) te kunnen gebruiken in de spreekkamer is het gebruik van patiëntkenmerken randvoorwaardelijk. Voor
sommige aandoeningen/behandelingen is het zinvol om de patiënt op
langere termijn te blijven volgen, voor andere aandoeningen is dat niet
het geval. Daar wordt in het programma rekening mee gehouden.
Hiermee wordt de motie uitgevoerd.
Naar aanleiding van de motie van de leden Van den Berg en Hijink over
verplichte continue screening voor bepaalde beroepen in de
zorg23: dit vraagstuk wil de Minister voor MZS graag bezien in
samenhang met andere initiatieven van dit moment, zoals de wettelijke
verplichting die wordt gecreëerd voor zorgorganisaties om aan te sluiten
bij het waarschuwingsregister zorg en welzijn, die allemaal (mede) als
doel hebben de cliënt te beschermen en te waarborgen dat goede zorg
wordt verleend.
In de voortgangsrapportage Uitkomstgerichte zorg van 5 juli jl.24 heeft de
Minister voor MZS toegezegd de Kamer te informeren over de herziene
subsidieregeling Transparantie. Op 5 november 2019 is een motie25
aangenomen over de strekking van deze herziene subsidieregeling.
Het kost meer tijd om de herzieningen door te voeren. Op basis van de
aangepaste planning zal de herziene subsidieregeling in het voorjaar van
2020 bij uw Kamer dertig dagen worden voorgehangen.
De toezegging uit het notaoverleg inzake de initiatiefnota van het lid Van
den Berg over zorg in de regio26, om voorbeelden uit het buitenland
op een rijtje te zetten m.b.t. de wijze waarop patiënten worden
betrokken bij de organisatie van de zorg, wordt betrokken bij de
voorbereiding op een nieuw beleidskader voor subsidiëring van
patiënten- en gehandicaptenorganisaties. Zodra de voorbeelden op een rij
zijn gezet zal de Minister voor MZS uw Kamer daarover nader informeren.
Dat zal plaatsvinden voor de zomer van 2020.
In de antwoorden op de Kamervragen van het lid Van Gerven over de
prijsverhoging van het geneesmiddel Priadel heeft de Minister voor
MZS aangegeven in gesprek te zijn met fabrikant Essential Pharma.27 De
prijsverhoging heeft bijbetalingen voor patiënten tot gevolg die zij niet
kunnen ontlopen.
De Minister voor MZS wil de kwetsbare groep patiënten met een bipolaire
stoornis niet in de kou laten staan. Zij hebben op dit moment geen keuze
voor een geneesmiddel zonder bijbetaling. De alternatieven voor Priadel
kennen immers ook een bijbetaling. Daarom heeft de Minister voor MZS
ervoor gekozen de limieten van het cluster met Priadel per 1 januari 2020
te herberekenen, waardoor patiënten weer keuze hebben voor een
bijbetalingsvrij geneesmiddel (waaronder Priadel).
22

Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 45.
Kamerstuk 34 629, nr.12.
24
Kamerstuk 31 476, nr. 28.
25
Kamerstuk 35 300 XVI, nr. 42.
26
Kamerstuk 35 138, nr. 8.
27
Aanhangsel Handelingen II, vergaderjaar 2019/20, nr. 3666.
23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

10

De fabrikant heeft toegezegd dat zij afziet van de prijsstijgingen die zij na
januari 2020 van plan waren door te voeren, in ieder geval tot 1 oktober
2021. Dit sluit goed aan bij de modernisering van het GVS die in 2021
vorm moet krijgen. Essential Pharma rekent in deze periode met een prijs
van 19,04 euro per verpakking (100 tabletten), die vergelijkbaar is met het
generieke product in het cluster.
De Minister voor MZS is voornemens u begin 2020 te informeren over de
GVS-modernisering.
Met dit bericht over Priadel voldoet de Minister voor MZS tevens aan het
verzoek om een brief over de plotselinge prijsverhoging van het geneesmiddel Priadel, dat is gedaan tijdens het ordedebat op 2 juli 2019.
Naar aanleiding van de motie van het Kamerlid Arno Rutte met
betrekking tot de biosimilars28 wordt uw Kamer hierbij geïnformeerd
over enkele processen die hebben plaatsgevonden.
Bij een expertmeeting over biosimilars afgelopen najaar waar alle
betrokken veldpartijen aanwezig waren is het sectoronderzoek TNF
alfaremmers van de ACM besproken. Dit rapport bevestigt de cruciale rol
die concurrentie speelt in het verlagen van geneesmiddelenprijzen. Op de
markt van reumamiddelen heeft de komst van concurrerende biosimilars
gezorgd voor enorme inkoopkortingen oplopend tot wel 80%. In het
rapport uit de ACM zorgen over de duurzaamheid van de concurrentiedruk en heeft zij aangegeven hier nader onderzoek naar te doen. De
Minister voor MZS vindt het goed dat de ACM hier naar blijft kijken omdat
het van belang is dat het beschikbaar komen van biosimilars duurzaam
betekenis heeft voor de inkoop van dure geneesmiddelen, zodat deze dure
middelen betaalbaar en beschikbaar blijven voor de Nederlandse patiënt.
Naar aanleiding van het ACM sectoronderzoek en de ontwikkelingen
rondom biosimilars in zijn algemeenheid is dit ook een agendapunt dat
besproken wordt bij het Landelijk overleg dure geneesmiddelen (LODG)
waar alle relevante veldpartijen voor het voorschrijven, verstrekken en
inkopen van biosimilars aanwezig zijn.
De Minister voor MZS heeft het Instituut voor verantwoord medicijngebruik (IVM) en Initiatiefgroep Biosimilars (IBN) al in 2018 opdracht
gegeven voor het uitvoeren van het project «biosimilars op maat». In dit
project wordt gewerkt aan het wegnemen van knelpunten voor het
inzetten van biosimilars. Een belangrijk knelpunt dat hier naar voren komt
is de informatie over biosimilars die beschikbaar is bij artsen, verpleegkundigen en patiënten. Vanuit het IVM en IBN wordt hard gewerkt aan
onder andere e-learningmodules en patiënteninformatie zodat de
beslissing voor het wel of niet voorschrijven en gebruiken van biosimilars
op basis van de juiste uitgangspunten gemaakt kan worden.
Met bovenstaande voortgang over de biosimilars geeft de Minister voor
MZS uitvoering aan de motie van het lid Arno Rutten (Kamerstuk 29 477,
nr. 592). We maken samen met veldpartijen werk van een duurzame markt
waarin een brede toepassing van biosimilars mogelijk is.
De Minister voor MZS heeft toegezegd uw Kamer voor het eind van dit
jaar te informeren over de vergoedingssystematiek bij terugroepacties van geneesmiddelen. Hierover zijn apothekers, zorgverzekeraars
en fabrikanten met elkaar in gesprek. Veldpartijen zijn op dit moment nog
niet tot een oplossing gekomen. De Minister voor MZS verwacht de
Kamer hierover te kunnen informeren in het eerste kwartaal van 2020.
Onlangs heeft de Minister voor MZS u de «ex durante evaluatie van de
geneesmiddelenvisie van SIRM» toegestuurd. Daarin heeft SIRM een
eerste voorzet gedaan voor mogelijke indicatoren om betaalbaarheid
en toegankelijkheid te meten. De Minister voor MZS is inmiddels met
28

Kamerstuk 29 477, nr. 592.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

11

de NZA in gesprek in hoeverre het mogelijk is om in de toekomst
aanvullende indicatoren op het gebied van betaalbaarheid en toegankelijkheid in de monitor Geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg
op te nemen. De Minister voor MZS verwacht uw Kamer hierover medio
2020 nader te kunnen informeren.
Op 21 november 2019 heeft het Instituut Verantwoord Medicijngebruik
(IVM) op verzoek van de Minister voor MZS een expertbijeenkomst
georganiseerd over de wijze van afbouwen van antidepressiva. Op
dit moment werkt IVM aan een verslag van de bijeenkomst. De Minister
voor MZS verwacht uw Kamer in het eerste kwartaal van 2020 over de
uitkomsten van de bijeenkomst te kunnen informeren.
Ik heb u eind vorig jaar, tijdens het Notaoverleg Big Farma (Kamerstuk
34 834, nr. 16), toegezegd om mogelijkheden te onderzoeken om
geneesmiddelen in de sluis beschikbaar te laten stellen. Het doel
van de sluis is om geneesmiddelen voor de lange termijn betaalbaar en
toegankelijk te maken. Soms krijgt de Minister voor MZS echter tijdens
onderhandelingen al het verzoek om een geneesmiddel beschikbaar te
maken voor patiënten of direct tot het pakket toe te laten, met name bij
middelen die levensreddend zijn of waarbij snelle behandeling achteruitgang kan voorkomen. De Minister voor MZS heeft leveranciers al
eerder opgeroepen om hun geneesmiddel gratis beschikbaar te stellen
tijdens onderhandelingen voor patiënten die niet kunnen wachten. De lijn
was en blijft immers: niet de sluis maar de hoge prijs staat snelle toegang
in de weg. In de praktijk ziet de Minister voor MZS echter dat fabrikanten
hier niet (altijd) of slechts beperkt toe bereid zijn. Het is aan fabrikanten
om hun geneesmiddel beschikbaar te stellen aan patiënten tijdens de
onderhandeling. De Minister voor MZS zal hen daar in gevallen dan ook
op aanspreken en toe bewegen. De kosten zijn voor de fabrikant.
Als het zo is dat die kosten vanuit bedrijfseconomisch perspectief zodanig
relevant zijn en een gezonde bedrijfsvoering in de weg zouden kunnen
staan, dan is het aan de fabrikant om ook deze kosten- net als andere
kosten die zijn gemaakt bij de ontwikkeling en productie van het geneesmiddel – mee te wegen in haar bereidheid om in de onderhandeling tot
een resultaat te komen. Vanuit de kant van de overheid zal de opstelling
voortaan zijn dat daar in de onderhandeling rekening mee gehouden kan
worden. Door dit kenbaar te maken, verwacht de Minister voor MZS dat
fabrikanten bereidwilliger zijn om hun geneesmiddelen tijdens de
sluisperiode aan patiënten te verstrekken. Hiermee beschouwt de Minister
voor MZS de zowel de aan de Kamer gedane toezegging over de
beschikbaarheid van geneesmiddelen in de sluis tijdens het notaoverleg
over de initiatiefnota «Big farma: niet gezond!» op 10 december 2018 en
de toezegging gedaan tijdens het algemeen overleg op 6 november 2019
afgedaan (Kamerstuk 29 477, nr. 629).
Naar aanleiding van de motie Raemakers en Sjoerdsma29 waarin de
regering wordt verzocht om na publicatie van de Leidraad het Zorginstituut te vragen in overleg met de beroepsgroepen advies te
geven over op welke wijze een klinische trial kan worden
vormgegeven, zodat er voor de toekomst meer duidelijkheid komt over
de veiligheid en effectiviteit van reconstructie bericht de Minister voor
MZS u hierbij als volgt. De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en
Gynaecologie heeft begin november de geautoriseerde leidraad gepubliceerd. Inmiddels is de Minister voor MZS in overleg met het Zorginstituut
Nederland op welke wijze verder uitvoering aan de motie kan worden
gegeven. De Minister voor MZS verwacht u daarover in het eerste
kwartaal van 2020 te kunnen informeren.
29

Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 47.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

12

Eerder heeft de Minister voor MZS uw Kamer toegezegd30 met een reactie
te komen over het bevorderen van gelijkgerichtheid in de medischspecialistische zorg en de subsidieregeling overgang integrale
tarieven in de medisch-specialistische zorg. Er is een gerechtelijke
uitspraak geweest over de huidige subsidieregeling op 6 december jl.
Momenteel wordt bekeken in hoeverre deze uitspraak moet worden
meegenomen bij de voortzetting van het beleid rondom het stimuleren
van gelijkgerichtheid. In de loop van 2020 zal de Minister uw Kamer
hierover informeren.
Tijdens het AO Ziekenhuisfaillissementen op 25 april 2019 (Kamerstuk
31 016, nr. 228) heeft de Minister voor MZS in reactie op een motie van de
leden Dik-Faber en Arno Rutte31 uw Kamer laten weten dat de Inspectie
Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) en NZa een handreiking voor
zorgvuldige processen en besluitvorming bij wijzigingen in het
acute zorglandschap ontwikkelen, waarbij ze ook aandacht zullen
hebben voor het informeren van de inwoners uit de regio bij wijzigingen
van het landschap. De verwachting was destijds dat de handreiking in
oktober zou worden gepubliceerd. Omdat consultatie van veldpartijen en
andere betrokkenen meer tijd in beslag neemt dan oorspronkelijk
voorzien, is dit tijdpad bij nader inzien te optimistisch gebleken. De IGJ en
NZa laten weten de handreiking naar verwachting het eerste kwartaal van
2020 te kunnen publiceren. Overigens gaan de IGJ en de NZa ook nu al in
gesprek met zorgaanbieders over wat zij verwachten bij veranderingen in
het acute zorglandschap. Daarbij gaat het onder meer over de wijze
waarop zorgaanbieders inwoners van de regio en het lokale bestuur
consulteren.
In het AO Slimme zorg van 7 november 2019 (Kamerstuk 27 529, nr. 208)
heeft de Minister voor MZS aangegeven dat hij de verschillende
varianten voor structurele financiering van PGO’s aan het uitwerken
is. De Minister voor MZS informeert uw Kamer daar komend jaar over,
samen met de eerste resultaten over het gebruik van die PGO’s.
In het AO gegevensuitwisseling van 9 oktober jl. (Kamerstuk 27 529,
nr. 195) zei de Minister voor MZS toe uw Kamer voor het einde van het
jaar te informeren over hoe ver het zorgveld (evt. in samenwerking
met ACM dan wel VWS) mag gaan met de samenwerking en
bundeling van inkoopkracht en of het hierbij mag gaan over het
bespreken van tarieven.
Na de vraag van de Minister voor MZS heeft de ACM laten weten dat zij
niet verwacht dat het uitwisselen van historische gegevens, waaronder
informatie over in het verleden behaalde inkoopresultaten en -tarieven
door ziekenhuizen, risico’s voor de concurrentie oplevert. Uitwisseling van
informatie over eerdere inkoopresultaten kan de onderhandelingspositie
ten opzichte van leveranciers versterken en de concurrentie ook bevorderen. Daarnaast mag het in het kader van een concreet inkoopsamenwerkingsverband (bijvoorbeeld een aantal ziekenhuizen of zorgaanbieders dat
zich verenigt ten behoeve van de gezamenlijke inkoop van ICT) vanzelfsprekend gaan over de te betalen tarieven.
Meer in het algemeen heeft de ACM bevestigd binnen de concurrentieregels veel ruimte te zien voor gezamenlijke inkoop van ICT-diensten.
Gezamenlijke inkoop van deze diensten beperkt namelijk in veel gevallen
de concurrentie niet. Door gezamenlijk in te kopen, kunnen zorgaanbieders lagere prijzen en betere voorwaarden bedingen. Samenwerking
bij de inkoop kan er ook toe leiden dat ICT-systemen beter op elkaar
aansluiten. Daar waar de samenwerking expliciet is gericht op het tot
30
31

Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 134.
Kamerstuk 29 247, nr. 280.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

13

stand brengen van interoperabiliteit of dataportabiliteit, zijn de concurrentieregels zeker geen sta-in-de-weg. Dit zijn voordelen die uiteindelijk ook
aan patiënten en verzekerden ten goede kunnen komen.
Dat kan anders liggen als de gezamenlijke inkoop zou leiden tot aanzienlijke inkoopmacht, maar de ACM heeft vooralsnog geen aanleiding om
aan te nemen dat die macht van zorgaanbieders dusdanig zou zijn dat
inkopers daar misbruik van zouden kunnen maken ten opzichte van
ICT-bedrijven. De ACM heeft de Leidraad samenwerking tussen concurrenten en de Richtsnoeren voor de zorgsector opgesteld. Hierin staan de
beginselen en beoordelingscriteria over concurrentieregels in
zorgmarkten. De ACM is met de sector in gesprek over de mogelijkheden
en risico’s van voorgenomen samenwerkingen tussen zorgaanbieders bij
de inkoop van ICT.
Bij de lopende herziening van NEN 7512, die betrekking heeft op hetgeen
uitwisselende partijen van elkaar mogen verwachten bij het uitwisselen
van (medische) gegevens, verkent de Minister voor MZS met NEN in
welke gevallen er sprake moet zijn van End-to-End encryptie van berichten
en op welke wijze hieraan invulling moet worden gegeven. Hiermee geeft
de Minister voor MZS invulling aan de motie van het lid Van KootenArissen over de versleuteling van berichten in zorgcommunicatie.
De Minister voor MZS vindt het van groot belang dat op termijn alle
zorgpartijen zich aansluiten bij Z-CERT. In het kader van de motie van
het Kamerlid Ellemeet over verplichte deelname aan Z-CERT
(Kamerstuk 27 529, nr. 177), verkent hij op dit moment samen met
Z-CERT en de GGZ-sector wat nodig is om de aansluiting van
GGZ-instellingen bij Z-CERT te vergroten.
Eerste kwartaal zal de Minister voor MZS uw Kamer het vervolg sturen
op de brief «Data laten werken voor gezondheid».
De Taskforce Lijkschouw heeft op verzoek van de Minister van J&V, en
mede namens de Minister van VWS en BZK, in het rapport van 2 februari
201832 onder andere aanbevolen dat er toezicht gehouden moet
worden op de lijkschouw. Het is namelijk belangrijk dat de procedures,
schouw en postmortaal onderzoek zorgvuldig gebeuren. Zoals toegezegd
in de voortgangsbrieven van de Minister van J&V over forensische
geneeskunde van 28 september 201833 en 26 juni 201934 heeft de Minister
voor MZS verkend wat de mogelijkheden zijn om het toezicht op de
lijkschouw vast te leggen in wet- en regelgeving.
Uit deze verkenning blijkt dat er geen mogelijkheid is om de Wet BIG
(artikel 1, tweede lid) te verruimen om toezicht op lijkschouw mogelijk te
maken. De Wet BIG ziet namelijk toe op het verlenen van de individuele
gezondheidszorg; lijkschouw valt hier niet onder. Ook ziet de Wet BIG niet
meer toe op de kwaliteit van de zorgverlening van de individuele
beroepsbeoefenaar. Sinds de wijziging van 1 januari 2016 valt dit onder de
Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz). De Minister voor MZS
heeft daarom met het Ministerie van BZK de mogelijkheden verkend om
het toezicht op lijkschouw mee te nemen in de modernisering van de Wet
op de Lijkbezorging (Wlb) en dat blijkt mogelijk. De wetswijziging om het
toezicht op de lijkschouw voor alle artsen te regelen zal de Minister voor
MZS samen met de Minister van BZK voorbereiden. De Minister van BZK
zal in maart 2020 uw Kamer informeren over de precieze inhoud en
nadere planning van het wetstraject.

32

Kamerstuk 34 775 VI, nr. 91.
Kamerstuk 33 628, nr. 38.
34
Kamerstuk 33 628, nr. 62.
33

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

14

Vooruitlopend heeft de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) een
pilot opgezet waarbij stimulerend toezicht wordt gehouden op de
lijkschouw door forensisch artsen. De komende periode – tot het
wetgevingstraject is doorlopen – wordt zo benut om de nodige voorbereidende stappen te zetten. Zo stelt een kerngroep bestaande uit leden van
het Forensisch Medisch Genootschap (FMG), GGDGHOR Nederland, IGJ
en het Ministerie van VWS (en in afstemming met stakeholders) enerzijds
een toetsingskader Lijkschouw op basis van de belangrijkste dagelijkse
activiteiten van een forensisch arts op en wordt hiermee geëxperimenteerd. Daarnaast worden richtlijnen en veldnormen over lijkschouw
verzameld, beoordeeld en waar nodig (door)ontwikkeld.
De Minister voor MZS is betrokken bij de modernisering van de Wlb
– inclusief de wijziging met betrekking tot toezicht op lijkschouw – en vindt
het positief dat de veldpartijen in de tussentijd samen met de IGJ werken
aan het organiseren van toezicht op de eigen sector.
In het AO Forensisch onderzoek van 31 oktober jl. (Kamerstuk 33 628,
nr. 67) is aan de Minister van J&V gevraagd of het bij twijfel over de
doodsoorzaak bij een overlijden onder de 45 jaar mogelijk is een
second opinion voor lijkschouw aan te bieden. Aangezien de vraag
van uw Kamer niet voortkwam uit het belang van een second opinion
voor de waarheidsvinding, maar uit eventuele gevolgen voor de volksgezondheid en erfelijke belasting, heeft de Minister van J&V de Minister
voor MZS gevraagd hier schriftelijk op te reageren.
Dat nabestaanden de wens hebben tot een second opinion van een
andere lijkschouwer of Officier van Justitie komt veelal voort uit twijfel of
er sprake is van een moord of zelfdoding. De lijkschouw is hiervoor een
passend middel; bij de lijkschouw wordt overwogen of er sprake kan zijn
van een niet-natuurlijke dood. De uitkomst van de (eerste of) second
opinion van lijkschouw zegt echter op zichzelf niks over de medische
oorzaak van het overlijden en de eventuele gevolgen voor de volksgezondheid of erfelijke belasting.
Om zicht te krijgen op de oorzaken van een natuurlijke dood bij onverwacht overlijden ten behoeve van de volksgezondheid en erfelijke
belasting zijn er – na de lijkschouw – al verschillende mogelijkheden waar
nabestaanden gebruik van kunnen maken. Zo kan een ziekenhuis in het
kader van het eigen kwaliteitsbeleid of vanwege mogelijke medische
consequenties voor familieleden een obductie uitvoeren. Ook staan
nabestaanden vrij om op eigen kosten een obductie uit te laten voeren om
de doodsoorzaak te achterhalen. Om duidelijkheid te krijgen over een
eventuele erfelijke belasting kunnen eerstegraadsfamilieleden zich voor
het meest specifieke resultaat – in overleg met de huisarts – laten
verwijzen naar een klinisch genetisch centrum. Dit onderzoek geeft inzicht
in of je een aandoening ook geërfd hebt en geeft over het algemeen meer
inzicht in de erfelijke belasting dan de obductie van de overledene.
De Minister voor MZS ziet vanuit het oogpunt van volksgezondheid en
erfelijke belasting dan ook geen reden om een second opinion voor
lijkschouw bij onverwacht overlijden onder de 45 jaar mogelijk te maken.
De Minister voor MZS heeft eerder het voornemen aangekondigd om
laser- en ipl behandelingen van de huid als voorbehouden
handeling in de Wet BIG op te nemen. De Minister voor MZS heeft
advies gevraagd aan de Raad voor de Volksgezondheid en Samenleving
(RVS) over een toekomstbestendige regulering van behandelingen van de
huid met laser- en IPL apparatuur. Het advies van de RVS op dit punt zal
naar verwachting begin 2020 gereed zijn. Op basis van het advies van de
RVS zal de Minister voor MZS nader bepalen of en op welke manier laseren ipl-behandelingen van de huid op een toekomstbestendige manier in
de Wet BIG opgenomen kunnen worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

15

Op 12 september jl. heeft uw Kamer de motie-Kröger aangenomen. Hierin
verzoekt de Kamer de regering om te onderzoeken of in Nederland
een verbod op gefluoreerde stoffen (PFAS’en) in voedselverpakkingen mogelijk is en de Kamer hierover binnen drie maanden te
informeren35. Tevens verzoekt de Kamer de regering in deze motie om in
Europa aan te dringen op een verbod op PFAS’en in voedselverpakkingen.
Het gevraagde onderzoek is uitgevoerd. De motie beoogt een verbod op
PFAS’en uit milieuoverwegingen. Het blijkt dat de wetgeving voor
voedselcontactmaterialen36 geen ruimte biedt voor milieumaatregelen.
Op basis van die wetgeving kunnen alleen regels voor de bescherming
van de voedselveiligheid worden opgesteld. Uit een rapport van het
RIVM37 blijkt dat er reden is om ook vanwege de voedselveiligheid kritisch
naar de bestaande toelatingen van PFAS’en te kijken. Het RIVM raadt aan
om die toelatingen opnieuw te beoordelen.
Dit zal mogelijk leiden tot het verbieden van bepaalde PFAS’en. Aan de
andere kant kan blijken dat bepaalde PFAS’en geen gevaarlijke verontreiniging van voedsel veroorzaken. In dat geval is er geen voedselveiligheidsgevaar en kunnen deze producten niet van de markt worden
geweerd, ook al is dat uit milieuoogpunt wenselijk.
De Minister voor Medische Zorg en Sport zal de veiligheid van de PFAS‘en
die nu in verpakkingen zijn toegelaten op korte termijn opnieuw laten
beoordelen. De industrie moet hiervoor dossiers indienen bij het RIVM. De
Minister voor MZS heeft het voornemen om stoffen waarvoor geen nieuw
dossier wordt ingediend na 1 juli 2020 te verbieden. Het RIVM kan de
evaluaties in de tweede helft van 2020 uitvoeren. Hierna wordt de
wetgeving opnieuw aangepast: afgekeurde PFAS’en worden geschrapt,
van goedgekeurde PFAS’en worden de gebruiksvoorwaarden geactualiseerd. Op deze manier zullen na 31 december 2020 in Nederland alleen
PFAS’en in verpakkingen zijn toegestaan die ook naar de laatste inzichten
voedselveilig zijn. Bij geïmporteerde producten zal kritisch worden
beoordeeld of de veiligheid van eventueel gebruikte PFAS’en voldoende is
aangetoond.
Het ministerie bereidt de actualisering van de wetgeving op dit moment
voor. Zodra hierover nadere informatie beschikbaar is, wordt uw Kamer
daarover geïnformeerd.
Het tweede deel van de motie, het verzoek om in Europa aan te dringen
op een verbod op PFAS’en in voedselverpakkingen, is eveneens in
uitvoering. Het ministerie heeft hiertoe opgeroepen tijdens de vergadering
van de Expertgroep Voedselcontactmaterialen van de Europese
Commissie. Op dit moment onderzoekt de Staatssecretaris van VWS of
het mogelijk is om hierover met andere lidstaten tot een gezamenlijke
oproep aan de nieuwe Europese Commissie te komen. Daarnaast wil het
kabinet uit milieuoverwegingen komen tot een brede Europese restrictie
van PFAS’en. De Kamer is bij brief van 13 november jl.38 geïnformeerd
hoe het uitfaseren van alle niet-essentiële toepassingen van PFAS bereikt
kan worden.
Verder ontvangt u ter informatie aan een briefrapport van het RIVM
over seoulvirus bij ratten39. Dit aanvullende onderzoek is ingezet naar
aanleiding van de reactie op het advies van het Deskundigenberaad
Zoönosen (DB-Z)40. Dit deskundigenberaad was georganiseerd nadat voor
het eerst deze infectie bij vijf mensen in Nederland was vastgesteld.
35

Kamerstuk 32 793, nr. 441.
Warenwetregeling verpakkingen en gebruiksartikelen, bijlage, deel A, hoofdstuk II (papier en
karton) en X (deklagen), zie https://wetten.overheid.nl/BWBR0034991.
37
RIVM-Briefrapport 2018–0181: «Per- and polyfluoroalkyl substances (PFASs) in food contact
material», zie https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018-0181.pdf.
38
Kamerstuk 35 334, nr. 1.
39
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
40
Kamerstuk 28 286, nr. 984.
36

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

16

Ratten worden niet ziek van het seoulvirus, maar kunnen het virus aan
mensen doorgeven. Een klein deel van de mensen die geïnfecteerd raken
met seoulvirus wordt ziek. Meestal krijgen ze milde klachten zoals
grieperigheid. Heel soms krijgen patiënten ernstige klachten, zoals
leverontsteking of nierfalen. Het naleven van algemene hygiënemaatregelen is en blijft belangrijk om overdracht van deze zoönose te
voorkomen. De onderzoeksresultaten uit dit rapport worden nader
besproken met de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
(LNV) en de reactie doet de Minister voor MZS uw Kamer voor 1 april
2020 toekomen.
Na het incident met asbest in cosmetica heeft de Minister voor MZS uw
Kamer toegezegd dat er in Europees verband gezocht zou worden naar
een definitie van «vermijdbare hoeveelheden». Deze toezegging is
gedaan omdat nu in de verordening staat dat verboden stoffen in
cosmetica mogen voorkomen als dit niet te vermijden is zolang zij geen
risico vormen voor de volksgezondheid. VWS heeft in het Standing
Comittee On Cosmetic Products het vraagstuk gepresenteerd en
voorstellen voor een verbetering gedaan. Daarnaast heeft Nederland bij
de Europese Commisssie per brief op hoogambtelijk niveau hier aandacht
voor gevraagd. Nederland is in afwachting van de reactie van de Europese
Commissie.
De 50+fractie heeft gevraagd om nadere uitleg over het gebruik van het
instrumentarium van de stuurgroep Ondervoeding. Helaas is er
meer tijd nodig om deze informatie te verzamelen en lukt het niet u voor
het Kerstreces hierover te informeren. U ontvangt deze informatie in het
eerste kwartaal 2020.
Op 17 mei 2019 heeft de vaste commissie voor VWS haar opmerkingen
en vragen bij de brief van 15 april inzake OM seponeert
onderzoek naar abortusklinieken CASA (Kamerstuk 35 000 XVI,
nr. 126) aan de Minister voor Medische Zorg en Sport doen toekomen.
Helaas zijn deze vragen door een administratieve fout niet beantwoord,
waarvoor onze excuses. De vragen zullen alsnog worden beantwoord en
begin 2020 aan uw Kamer worden verstuurd, zodat deze voor het AO
Zorgfraude beschikbaar zijn.
Bijgaand vindt u het advies van het Deskundigenberaad over Acute
slappe verlamming door enterovirus D68 (EV-D68) en enterovirus
A71 (EV-A71)41. De aanleiding voor dit Deskundigenberaad was een
toename in het optreden van acute slappe verlamming (acute flaccid
paralysis, kortweg AFP) in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
Ook in Nederland zijn een beperkt aantal gevallen gemeld. Het doel van
het Deskundigenberaad was deze signalen te duiden. Het Deskundigenberaad adviseert om geen meldplicht voor AFP in te voeren maar in te
zetten op versterking van de huidige surveillance en vergroten van kennis
en alertheid van de betrokken beroepsgroepen. Het RIVM werkt, samen
met de betrokken beroepsgroepen, aan de implementatie van deze
adviezen.
Bijgevoegd vindt u de Staat van de Zoönosen 2018 van het RIVM,
gemaakt in opdracht van de NVWA42. Zoönosen zijn infectieziekten die
van dier op mens kunnen worden overgedragen. De zoönosen die voor
Nederland van belang zijn, worden jaarlijks in de Staat van Zoönosen op
een rij gezet, in dit geval over het jaar 2018. Het uitgelichte thema betreft
de preventie van zoönosen, met de nadruk op de productieketen van
41
42

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

17

dierlijk voedsel. Het themahoofdstuk gaat nader in op de maatregelen in
Nederland om dit type zoönosen bij mensen te voorkomen. Denk daarbij
aan hygiënemaatregelen in slachterijen maar ook maatregelen die
mensen thuis zelf kunnen nemen om besmetting te voorkomen. Het
rapport is op dinsdag 3 december 2019 gepresenteerd op het 13e
Nationale Zoönosensymposium dat werd georganiseerd door het RIVM
en de NVWA.
Van de Leden Kuiken en Van den Berg ligt de uitvoering van een motie
voor om een langere bewaartermijn in te stellen voor camerabeelden in en rondom GGZ-instellingen43. De uitvoering van de motie
vraagt nog enig overleg. De Staatssecretaris van VWS verwacht uw
Kamer in het eerste kwartaal van 2020 een definitieve reactie op deze
motie te kunnen geven.
De NZa en partijen werken momenteel aan een nieuwe bekostiging
voor de geestelijke gezondheidszorg (ggz) en forensische zorg (fz)
en aan een verbeterd model voor zorgvraagtypering om de zorgvraag die
hoort bij de behandeling transparanter te maken. In de brief aan de
Tweede Kamer van 2 juli 201944 met de reactie op het advies van de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over dit onderwerp, heeft de Staatssecretaris van VWS, mede namens de Minister voor Rechtsbescherming,
aangekondigd om de Tweede Kamer voor het einde van het jaar de
uitwerking van het door de NZa geadviseerde bekostigingsmodel te doen
toekomen, samen met een aantal analyses van de NZa. Ook heeft de
Staatssecretaris van VWS in die brief toegezegd dat hij de Tweede Kamer
dit najaar een tussenevaluatie van de pilot met het zogenaamde Zorgclustermodel (een model voor zorgvraagtypering) zou doen toekomen. De
NZa heeft laten weten dat de gevraagde uitwerking, analyses en tussenevaluatie meer tijd vragen dan aanvankelijk gedacht. Dit brengt de
mogelijkheid om per 2022 een nieuwe bekostiging in te voeren niet in
gevaar. Hetzelfde geldt voor de mogelijkheid om 2021 een «simulatiejaar»
te laten zijn. De NZa zal de gevraagde uitwerking en tussenevaluatie,
samen met een deel van de gevraagde analyses, begin 2020 afronden.
Deze zal de Staatssecretaris van VWS dan (nog zonder beleidsreactie) aan
uw Kamer aanbieden. In mei stuurt de NZa vervolgens de eindevaluatie
van de pilot met het Zorgclustermodel en de overige gevraagde analyses.
Uit hoofde van zorgvuldigheid zal op het uitgewerkte voorstel voor een
nieuwe bekostiging verder nog een aanvullende toetsing door een extern
bureau plaatsvinden op de oorspronkelijke ontwerpcriteria. De NZa zal de
Staatssecretaris van VWS de uitkomsten daarvan eveneens in mei 2020
doen toekomen, samen met een duiding van de NZa. De Staatssecretaris
van VWS zal uw Kamer over deze zaken rond de zomer informeren en dan
ook zijn beleidsreactie doen toekomen.
De Staatssecretaris van VWS heeft uw Kamer met de brief van 14 oktober
jl.45 toegezegd u in december te informeren over de uitkomsten van
het verdiepend onderzoek naar de context van suïcides onder
10–20-jarigen in 2017. 113Zelfmoordpreventie heeft inmiddels laten
weten dat het onderzoek in januari 2020 zal worden opgeleverd. Uw
Kamer wordt na ontvangst van dit rapport geïnformeerd.
De motie van de leden Tellegen en Bergkamp46 verzoekt counseling niet
als harde voorwaarde te stellen om deel te mogen nemen aan
prenatale screening. In zijn brief van 21 februari 201947 geeft de
43

Kamerstuk 25 424, nr. 465.
Kamerstuk 25 424, nr. 478.
Kamerstuk 32 793, nr. 451.
46
Kamerstuk 32 279, nr. 137.
47
Kamerstuk 29 323 nr. 123.
44
45

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

18

Staatssecretaris van VWS aan hoe de counseling in de praktijk nu is
geregeld, en dit is in lijn met de motie. Tijdens het AO zwangerschap en
geboorte op 18 december 2019 heeft de Staatssecretaris dit bevestigd. In
het kader van het onderzoek naar de 13-wekenecho wordt nu ook bezien
welke gevolgen dit heeft voor de counseling. De Staatssecretaris van VWS
zal uw Kamer hiervan op de hoogte blijven houden in het kader van de
voortgang van de voorbereidingen van het onderzoek naar de
13-wekenecho.
In de beleidsreactie van 23 november 2018 op het Gezondheidsraadadvies
over prenatale screening heeft de Staatssecretaris van VWS toegezegd uw
Kamer nader te informeren over de resultaten van onderzoek naar
het gebruik van gevalideerde predictiemodellen voor zwangerschapsdiabetes. Met de EXPECT-studie is onderzoek gedaan naar de
toepasbaarheid van diverse internationale predictiemodellen voor
zwangerschapsvergiftiging, zwangerschapsdiabetes, vroeggeboorte en
afwijkende groei in Nederland. Dit heeft geleid tot de ontwikkeling van de
EXPECT-calculator voor zwangerschapsvergiftiging en zwangerschapsdiabetes die nu wordt ingezet bij ca. 45% van de zwangeren in Limburg. In de
RESPECT-studie werden modellen voor het voorspellen van zwangerschapsvergiftiging en zwangerschapsdiabetes gevalideerd, waarbij bleek
dat het model voor zwangerschapsdiabetes beter voorspelde dan de
standaard zorg. Dit model is nu online beschikbaar voor zorgverleners. De
onderzoekers brengen nu de resultaten onder de aandacht van zorgprofessionals zodat die kunnen kijken hoe dit meegenomen kan worden in de
geboortezorg.
In zijn brief van 21 december 2017(Kamerstuk 29 323, nr. 124) over de
uitbreiding van de neonatale hielprikscreening gaf de Staatssecretaris van
VWS aan op een later moment terug te zullen komen op de rapportage
van dragerschap van sikkelcelziekte aan ouders. Dragerschap van
sikkelcelziekte wordt opgespoord en teruggekoppeld aan ouders via de
neonatale hielprikscreening. Ouders kunnen aangeven dit niet te willen en
dan ontvangen zij deze informatie niet. Het informeren over dragerschap
past niet direct binnen het doel van de hielprikscreening (namelijk het
realiseren van gezondheidswinst voor het kind). Daarom adviseerde de
Gezondheidsraad om dragerschap van sikkelcelziekte niet meer te
rapporteren in de hielprikscreening. Op dit moment vinden er gesprekken
plaats met het RIVM en andere experts over alternatieven voor het
rapporteren van dragerschap in de hielprikscreening. De Staatssecretaris
van VWS zal hier naar verwachting begin 2020 een besluit over nemen.
Tot die tijd zal dragerschap van sikkelcelziekte via de hielprikscreening
opgespoord en gerapporteerd blijven worden.
In de Kamerbrief «Voortgang Verder met Vaccineren» van 24 juni jl.
(Kamerstuk 32 793, nr. 393) is met uw Kamer gedeeld dat de Staatssecretaris van VWS opdracht heeft gegeven tot verschillende onderzoeken. B
twee onderzoeken, respectievelijk het onderzoek naar de
mogelijkheid en wenselijkheid van het verplicht stellen van
griepvaccinatie onder zorgwerkers48, en het onderzoek naar
aanvullende maatregelen om de vaccinatiegraad verder te
verhogen49 naar aanleiding van de motie Veldman c.s.50 Hiermee
wordt dan ook invulling gegeven aan de motie Veldman c.s. U ontvangt
een beleidsreactie op deze onderzoeken eind januari, voorafgaand aan het
AO Medische Preventie van 6 februari, tezamen met nieuwe cijfers over
de ontwikkeling van de vaccinatiegraad, en een update in het kader van
48

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
50
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

19

«Verder met Vaccineren». Ook zal de Staatssecretaris van VWS in deze
beleidsreactie ingaan op overige moties en toezeggingen op het terrein
van vaccinaties.
De besluitvormingsanalyse voor het GR-advies over vitamine K bij
zuigelingen is in de afrondende fase. Vanwege de complexiteit van het
onderwerp duurt het opstellen van de besluitvormingsanalyse langer dan
verwacht. De Staatssecretaris van VWS verwacht u begin 2020 te kunnen
informeren over het besluit dat hij op basis van de besluitvormingsanalyse heeft genomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 XVI, nr. 150

20