Monitor

Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik | Monitor

Taskforce kindermishandeling
en seksueel misbruik

Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | Mei 2013

Actieplan
Kinderen veilig
2012-2016
Mei 2013

Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik

Monitor
Actieplan Kinderen veilig 2012-2016
Mei 2013

Inhoud
Voorwoord		
1 Inleiding
2 Werkwijze
3 Toelichting op de verslaglegging en acties
4 Analyse en aanbevelingen
5 Conversieoverzicht

5
7
8
9
10
12

Acties
Actie 1
Actie 2
Actie 3
Actie 4
Actie 5
Actie 6
Actie 7
Actie 8
Actie 9
Actie 10
Actie 11
Actie 12
Actie 13
Actie 14
		
Actie 15
Actie 16
Actie 17
Actie 18
Actie 19
Actie 20
Actie 21
Actie 22
Actie 23
Actie 24
Actie 25

Multidisciplinaire aanpak ondersteunen en evalueren
Evalueren regierol gemeenten kindermishandeling
Internetdossier/handreiking gemeenten aanpak kindermishandeling
Advies over gradaties in aanpak kindermishandeling
Prevalentiestudie 2015
Resultaten Signs of Safety inventariseren
Ouders en kinderen digivaardig en digialert maken
Helpdesk Stop it Now ondersteunen
Strafmaatrichtlijn kindermishandeling
Implementatie screeningsinstrument B-SAFER
Stimuleren van gedrags- en zorginterventies
Verbetering zicht op voorgeschiedenis kindermishandeling
Publiekscampagne
Implementatie Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
Aanscherpen van signalering- en risicotaxatieinstrumenten
Vergroten digitale alertheid bij professionals in jeugdzorg
Verbeteren van informatieuitwisseling zorg en jeugdzorg
Inzicht in forensisch-medische expertise
Aanpak kindermishandeling in curriculum stimuleren
Besluitvorming over werkwijze huisverbod bij kindermishandeling
Effectevaluatie tijdelijk huisverbod
Maatregel voor opgroeiondersteuning/kinderbeschermingswetgeving
Intensiveren opsporingsonderzoek
Pilots Signs of Safety
Hulpaanbod slachtoffers inventariseren en verspreiden

14
16
18
20
22
24
26
28
30
32
34
36
38
40
42
44
46
48
50
52
54
56
58
60
62

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 5

Voorwoord
Kindermishandeling en seksueel misbruik van kinderen zijn al jarenlang onderwerp van
intensieve aandacht. Op nationaal, regionaal en lokaal niveau wordt hard gewerkt om er
voor te zorgen dat kinderen in ons land veilig opgroeien. Niet alleen professionals die
met kinderen werken, moeten signalen van kindermishandeling en seksueel misbruik
herkennen, àlle volwassenen moeten alert zijn op deze signalen. En het moet niet bij
signaleren blijven, vermoedens moeten worden besproken en er moet vervolgens
gehandeld worden!
De Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik is in 2012 ingesteld om alle
betrokkenen aan te zetten tot actie: departementen, uitvoeringsorganisaties en profes­
sionals die met kinderen werken. Daarnaast doet de Taskforce een beroep op de samen­
leving om alert te zijn.
Om de voortgang van de acties van de ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
en van Veiligheid en Justitie uit het Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 te kunnen volgen,
heeft de Taskforce een monitor ontwikkeld. Voor u ligt de tweede monitor. In deze
monitor wordt, net als bij de nulmeting van november 2012, de voortgang per actie uit het
Actieplan beschreven.
Sinds de nulmeting van afgelopen november hebben de actiehouders van het ministerie
van Veiligheid en Justitie en van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de
acties uit het Actieplan SMART geformuleerd. Nu komt het erop aan dat per actie concrete
resultaten worden geboekt. In de volgende monitor laat de Taskforce wederom zien welke
resultaten per actie zijn behaald en ik hoop dat ik u dan goed nieuws kan brengen. De
volgende monitor verschijnt in november 2013. Vanaf die monitor worden ook de door
het kabinet overgenomen aanbevelingen van de commissie-Samson gevolgd.
Op basis van de huidige monitor wil ik één actie uit het Actieplan noemen waar meer vaart
mee gemaakt zou moeten worden. Dit is het punt van de opleidingen. Professionals die
met kinderen werken of in de toekomst gaan werken, moeten grondige kennis hebben
van de onderwerpen kindermishandeling en seksueel misbruik. Zij moeten in staat zijn
signalen die wijzen op kindermishandeling en seksueel misbruik, te herkennen en zij
moeten weten hoe te handelen en welke preventieve methodieken er bestaan. Er zal voor
professionals helder moeten zijn welke behandelwijzen effectief zijn. Kinder­mishandeling
en seksueel misbruik behoren een verplicht onderdeel te zijn van initiële opleidingen
voor deze professionals. En er dienen bij- en nascholingscursussen ontwikkeld en
geïmplementeerd te worden voor professionals die op dit ogenblik met kinderen werken.
De verantwoordelijke ministeries en de verschillende uitvoeringsorganisaties zijn aan zet.
De Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik zet al zijn energie in om daar waar
nodig acties aan te jagen en deze te agenderen.

E.E. van der Laan
Voorzitter Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 7

1

Inleiding
In deze voorjaarsmonitor 2013 kunt u kennis nemen van de stand van zaken van de
uitvoering van de verschillende acties in het Actieplan Kinderen veilig 2012-2016.
In dit Actieplan is de verantwoordelijkheid van de overheid in de aanpak van kinder­
mishandeling als volgt weergegeven.
‘Als overheid dragen we een speciale verantwoordelijkheid voor kinderen in onze
samenleving. We hebben de plicht om samenhangend beleid te ontwikkelen om
kindermishandeling te bestrijden. De overheid is verantwoordelijk voor preventie,
signalering, opvang en behandeling’1.
De Minister van Veiligheid en Justitie (VenJ) en de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) hebben in augustus 2012 de Taskforce kindermishandeling en
seksueel misbruik in het leven geroepen om toe te zien op de uitvoering van het Actieplan. Voor deze opdracht heeft de Taskforce een monitor ontwikkeld. Deze monitor is
gestart met een nulmeting in november 2012.
In de nulmeting zijn aanbevelingen gedaan om het Actieplan om te vormen tot een
samenhangend, resultaatgericht programma met SMART geherformuleerde acties dat
gericht is op het realiseren van helder te omschrijven doelen. Hiermee is de aanpak van
kindermishandeling en seksueel misbruik het meest gediend.
De departementen van VenJ en van VWS hebben de aanbevelingen gebruikt om de acties
uit het Actieplan verder aan te scherpen. De mate van uitwerking maakt het echter nu nog
niet mogelijk om op basis van vastgestelde criteria te beoordelen hoe de acties er voor
staan.
Verder is door de departementen een begin gemaakt met het formuleren van indicatoren
die een beeld kunnen geven of nog nader vast te stellen doelen bereikt worden. De
departementen zijn voornemens deze indicatoren verder uit te werken.
Tot slot ontstaat het beeld dat van verschillende acties de opleveringstermijn naar achter
is geschoven en dat er nog geen duidelijke prioritering van acties is bepaald.
De Taskforce beveelt daarom de departementen nadrukkelijk aan om, bij voorkeur
uiterlijk 1 juli 2013, de uitvoering van het Actieplan verder om te vormen tot een resultaaten doelgericht programma.
In de najaarsmonitor van 2013 zal de Taskforce nagaan in hoeverre dit tot stand is
gekomen.
In het kabinetsstandpunt (21 december 2012) naar aanleiding van het eindrapport van
de commissie-Samson is aangekondigd dat de Taskforce ook uitvoering van de door het
kabinet overgenomen aanbevelingen zal monitoren. Dit is nu nog niet mogelijk, omdat
deze nog niet SMART zijn geformuleerd. De Taskforce dringt er bij de departementen op
aan dit zo spoedig mogelijk, uiterlijk 1 juli 2013, te doen.
In deze monitor vindt u naast een toelichting op de werkwijze en verslaglegging een
analyse met aanbevelingen. De monitorverslagen zijn opgemaakt met de aangescherpte
resultaat- en doelformuleringen van de departementen.

1

Actieplan Kinderen veilig, 2012-2016, pagina 11

8 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

2 Werkwijze
Ten behoeve van deze voorjaarsmonitor zijn voornamelijk gesprekken gevoerd met
de actiehouders van de departementen.
In de aangescherpte actiebeschrijvingen van de departementen is een aparte beschrijving
van probleem, doelstelling en resultaat opgenomen.
Daarnaast is nagegaan welke kwaliteitseisen aan het resultaat van de actie gesteld zijn,
wat de planning van de actie is en wat de stand van zaken. De stand van zaken van deze
monitor gaat tot en met maart 2013.
Aangezien verschillende acties van de departementen een vervolg krijgen bij uitvoerings­
organisaties is beschreven hoe de resultaten van de departementsacties geborgd worden.
Deze bevindingen zijn uitgewerkt in conceptverslagen en voorgelegd aan de actie­houders
voor commentaar en aanvullingen.
De Monitorrapportage is vastgesteld in de bijeenkomst van de Taskforce van 17 april 2013
en met de betreffende directeuren, directeuren- generaal en bewindslieden van VenJ en
van VWS besproken.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 9

3 Toelichting op de verslaglegging en acties
Opbouw verslag
De 25 acties zijn alle beschreven volgens een vast format. Naast de algemene informatie
over de actie en de stand van zaken is ook achtergrondinformatie over de actie
opgenomen.
Dit format is uitgebreider dan het format van de eerste versie van de monitor, de nul­
meting van november 2012. De algemene informatie van de actie is uitgebreid met de
probleemformulering, de doelstelling en het resultaat van de actie. Ook zijn de kwaliteits­
eisen, kosten en planning onder de algemene informatie ondergebracht.
Onder de stand van zaken van de actie worden de huidige bevindingen, de borging van
de actie en mogelijke aandachtspunten weergegeven. Tevens worden hierin de adviezen
aan de departementen opgenomen.
Tot slot zijn in de verslagen de bronnen (gesprekken en documenten) bij de actie
opgenomen.
Wijzigingen
Door de herformulering van de acties zijn er enkele wijzigingen ontstaan ten aanzien van
de nulmeting. Allereerst zijn de titels van de acties soms aangepast omdat de doelstelling
van de actie of de scope van de actie is aangescherpt en/of gewijzigd.
Daarnaast hebben de departementen de acties geordend op samenhang waardoor de
volgorde en nummering zijn aangepast ten opzichte van de nulmeting (zie ook de conversie­tabel).
Twee acties uit de nulmeting zijn opgesplitst tot vier acties.
Het betreft de actie ‘Huisverbod bij kindermishandeling’. Deze actie is door de departementen opnieuw geformuleerd in ‘Besluitvorming over werkwijze huisverbod bij
kindermishandeling’ en ‘Effectevaluatie huisverbod’.
Daarnaast is de actie ‘Stimuleren van gedragsinterventies in strafrecht’ verdeeld in
‘Implementeren screeningsinstrument B-SAFER’ en ‘Stimuleren gedrag- en
zorginterventies’.
Vervallen acties
In overleg met de departementen is besloten om zeven acties niet meer in deze monitor
mee te nemen.
De acties ‘Aanpak daders kinderpornografie’ en ‘Publieke en private samenwerking
verbeteren’ worden reeds gemonitord door het Topberaad aanpak kinderpornografie. Dit
Topberaad wordt gevormd door het ministerie van VenJ, politie en Openbaar Ministerie.
De Tweede Kamer wordt twee keer per jaar geïnformeerd over de voortgang.
Verder zijn drie acties vervallen in de monitoring omdat ze niet expliciet staan vermeld als
actie in het Actieplan Kinderen veilig. Het betreft de acties ‘Film Signs of Safety’, ‘Protocol
meldingen kindermishandeling door bureaus jeugdzorg’ en ‘Verklaring Omtrent Gedrag’.
Tot slot zijn de acties ‘Instelling van de Taskforce’ en ‘Uitbreiding van de taak Nationaal
Rapporteur Mensenhandel’ voltooid en daarmee vervallen voor verdere monitoring.

10 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

4 Analyse en aanbevelingen
Bij de nulmeting van de monitor (november 2012) zijn drie aanbevelingen gedaan. De
ministeries van VenJ en van VWS hebben onze aanbevelingen (gedeeltelijk) ter harte
genomen. De bevindingen in deze voorjaarsmonitor van 2013 geven ons aanleiding tot de
volgende opmerkingen.

Herformuleren van de acties
De departementen hebben alle acties uit het Actieplan geherformuleerd om het
­probleem, doel en resultaat scherper te formuleren. Verder zijn de acties uitgewerkt in
planningen. Dit geeft een duidelijker beeld wat de actie wanneer moet opleveren, het
zogenaamde SMART maken.
De kwaliteitseisen aan de resultaten van de acties zijn niet overal duidelijk beschreven.
Hierdoor is het niet mogelijk om te beoordelen welke criteria voor de actieresultaten
relevant zijn (wanneer is het resultaat ‘goed’).
Een totaaloordeel in één oogopslag (zoals in een stoplichtcodering) is daarom niet
mogelijk.
Aanbeveling
Wij adviseren de ministeries van VenJ en van VWS om de kwaliteitseisen per actie duidelijk
te maken. Samen met de voortgang van de acties is er dan een basis om te bepalen
wanneer acties op ‘rood, oranje of groen’ staan. De uitwerking van deze aanbeveling zou
met het oog op de najaarsmonitor van 2013 uiterlijk 1 juli 2013 afgerond moeten zijn.

Scope en tempo van de acties
De departementen hebben bij het herformuleren van de acties duidelijk gemaakt waar de
reikwijdte van de departementen ophoudt en hoe de acties geborgd worden. De scope van
de acties voor de departementen wordt hiermee scherper en veelal kleiner. De verantwoordelijkheid voor de verdere uitvoering van de acties ligt bij organisaties in het veld.
De oplevertermijn van sommige acties is verschoven. Bij drie acties naar voren, bij zes
acties naar achteren en twee acties zijn nog zonder einddatum.
Aanbeveling
Voor het aanjagen en monitoren van de uitvoering van de acties door de organisaties in
het veld adviseren wij dat de departementen per actie de follow up van de acties door de
uitvoerende organisaties scherp in beeld krijgen. Hiermee kan de borging van de
uitvoering worden gerealiseerd.
Verder adviseren wij om de acties in een netwerkplanning weer te geven en te prioriteren.
Hiermee wordt het mogelijk om de (beperkte) beschikbare capaciteit gerichter in te zetten
en snelheid te maken met het bereiken van prioritaire doelen.

Samenhang en doelgerichtheid van het Actieplan
Het Actieplan is een verzameling acties waarvan enkele acties nog doelzoekend zijn dan
wel geen duidelijk resultaat hebben. De aanpak van kindermishandeling en seksueel
misbruik leent zich echter juist goed voor een meer programmatische aanpak.
De departementen hebben de acties uit het Actieplan nu geordend op samenhang en
bijdrage aan doelen. Verder is een aanzet gemaakt met het bepalen van indicatoren om
na te kunnen gaan in welke mate doelen gehaald worden. De departementen zijn
voornemens om de samenhang van de acties en doelen en de bijbehorende indicatoren
verder uit te werken.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 11

Aanbeveling
Wij adviseren om het Actieplan verder te herschikken naar een samenhangend programma waarbij gestuurd wordt op het bereiken van doelen. Dit leidt tot inzicht welke
acties wel of niet bijdragen aan de doelen en kunnen andere acties worden toegevoegd
om de gekozen doelen te bereiken.
Verder dient te worden bepaald wanneer er acties worden toegevoegd die zich richten
op meer kinderen op de radar te krijgen en te houden. Dit kunnen acties zijn voor de
departementen, maar ook voor organisaties in het veld.
Het verder inrichten van het Actieplan naar een programma zou bij voorkeur voor 1 juli
2013 doch uiterlijk bij de mid-term review van 2014 afgerond moeten zijn.

12 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

5 Conversieoverzicht
Dit overzicht geeft weer welke acties er in deze voorjaarsmonitor zijn opgenomen.
Daarnaast is aangegeven wat de actienaam en -nummer was tijdens de 0-meting.

Voorjaarsmonitor 2013

0-meting

Nummer
1

Nummer
1

Naam
Multidisciplinaire aanpak ondersteunen en
evalueren

Naam
Multidisciplinaire aanpak onderzoeken en evalueren

2

Evalueren regierol gemeenten kindermishandeling

2

Ondersteunen van gemeenten bij regierol

3

Internetdossier/handreiking gemeenten aanpak
kindermishandeling

3

Best practices gemeenten

4

Advies over gradaties in aanpak kindermishandeling

31

Onderzoek entameren naar gradaties in
kindermishandeling

5

Prevalentieonderzoek 2015

32

Prevalentiestudie in 2015 uitvoeren

6

Resultaten Signs of Safety inventariseren

4

Onderzoek Signs of Safety

7

Ouders en kinderen digivaardig en digialert maken

22

Verbeteren digivaardigheid en digialertheid bij
ouders/kind

8

Helpdesk ‘stop it now’ ondersteunen

23

Ondersteunen helpdesk ‘Stop it Now’

9

Strafmaatrichtlijn kindermishandeling

16

Ontwikkelen van strafmaatrichtlijn

10

Implementatie screeningsinstrument B-SAFER

15

Stimuleren van gedragsinterventies in strafrecht

11

Stimuleren gedrags- en zorginterventies

15

Stimuleren van gedragsinterventies in strafrecht

12

Verbetering zicht op voorgeschiedenis
kindermishandeling

21

Verbetering zicht op voorgeschiedenis
kindermishandeling

13

Publiekscampagne

10

Publiekscampagne

14

Implementatie Wet verplichte meldcode huiselijk
geweld en kindermishandeling

11

Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling

15

Aanscherpen van signalering- en
risicotaxatieinstrumenten

18

Aanscherpen van signalering- en risicotaxatie
instrumenten

16

Vergroten digitale alertheid bij professionals in
jeugdzorg

24

Vergroten digitale alertheid bij professionals in
jeugdzorg

17

Verbeteren van informatie-uitwisseling zorg en
jeugdzorg

19

Verbeteren van informatie-uitwisseling zorg en
jeugdzorg

18

Inzicht in forensisch- medische expertise

20

Inzetten van forensisch-medische expertise

19

Aanpak kindermishandeling in curriculum
stimuleren

9

Kindermishandeling in opleidingen

20

Besluitvorming over werkwijze huisverbod bij
kindermishandeling

12

Huisverbod bij kindermishandeling

21

Effectevaluatie tijdelijk huisverbod

12

Huisverbod bij kindermishandeling

22

Maatregel voor opgroeiondersteuning/
kinderbeschermingswetgeving

11

Kinderbeschermingswetgeving

23

Intensiveren opsporingsonderzoek

14

Intensiveren opsporingsonderzoek

24

Pilots Signs of Safety

5

Pilots Signs of Safety

25

Hulpaanbod slachtoffers inventariseren en
verspreiden

26

Hulpaanbod slachtoffers inventariseren en
verspreiden

14 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 1
Multidisciplinaire aanpak ondersteunen en evalueren
A Algemene informatie
actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Er is onvoldoende inzicht in de meerwaarde van de multidisciplinaire aanpak van
kindermishandeling.
Doelstelling
Inzicht in de meerwaarde van de multidisciplinaire aanpak, de werkzame bestandsdelen
en randvoorwaarden.
Resultaat
Rapport over de meerwaarde van de multidisciplinaire aanpak en besluitvorming door de
departementen met gemeenten en andere ketenpartners of de multidisciplinaire aanpak
brede inzet verdient in Nederland en op welke wijze dat vorm moet krijgen in het nieuwe
jeugdstelsel.
Opleverdatum
Medio 2014
Betrokken partijen
ZonMw, Van de Bunt, projectleiders van regionale initiatieven voor multidisciplinaire
aanpak van kindermishandeling, vertegenwoordigers van Jeugdzorg Nederland, VNG,
GGZ-NL, politie en het ministerie van VenJ.
Kwaliteitseisen
De projectleiders van de zes initiatieven en vertegenwoordigers van Jeugdzorg Nederland,
VNG, GGZ-NL en politie nemen deel aan een begeleidingscommissie voor het monitoren
en opstellen van het evaluatierapport.
Kosten
€ 410.000,-. Dit betreft naast het monitoren ook versterking van de kwaliteit van de
initiatieven en ondersteuningsaanbod.
Planning
• In april 2013 levert ZonMw een eerste rapportage van de resultaten op.
• Mei 2013 brede uitwisselingsbijeenkomst voor (ook) andere initiatieven en gemeenten.
• Januari tot maart 2014 tweede onderzoeksronde.
• April 2014 levert ZonMw de eindrapportage op.
• Medio 2014 kabinetsbesluit over eventuele invoering van de multidisciplinaire aanpak.

B Stand van zaken
Bevindingen
Het monitorinstrument is in nauwe afstemming met de begeleidingscommissie
vastgesteld.
Borging
Na besluitvorming medio 2014 aan de orde.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 15

EXTRA INFORMATIE

Actie 1
Multidisciplaire aanpak ondersteunen en evalueren
C Achtergrondinformatie
• De Gezondheidsraad (juni 2011) constateert dat er weinig bewezen effectieve behandelmethoden van de gevolgen van kindermishandeling bestaan. ‘De versnippering van
hulpverlening over diverse instanties belemmert een integrale benadering van
diagnostiek en behandeling.’
• In de multidisciplinaire aanpak hebben de knelpunten betrekking op gegevensuitwisseling, protocollen, financiën. Professionals en beleidsambtenaren vermoeden dat er
wettelijke beperkingen zijn bij gegevensuitwisseling. De vergoeding van de bestede tijd
van alle deelnemende professionals aan het casusoverleg is nu niet of nauwelijks
geregeld.
• Het enthousiasme voor de multidisciplinaire aanpak in het veld is groot.
• ZonMw heeft namens VWS en VenJ de opdracht aan Van de Bunt Adviseurs verleend
om een monitor voor de multidisciplinaire aanpak uit te voeren. Daarnaast faciliteert
ZonMw de informatie-uitwisseling tussen regio’s over de multidisciplinaire aanpak,
ook voor initiatieven die niet geselecteerd zijn voor deelname aan de monitor.
• Er zijn 6 initiatieven die deelnemen aan het onderzoek namelijk Haarlem, Friesland,
Amsterdam, Gelderland en Den Haag. Utrecht participeert op eigen kosten.

D Bronnen
Gesprekken
• Medewerkers van ministeries van VWS en van VenJ
• Medewerkers van ZonMw
• Medewerkers Nederlands Jeugdinstituut (NJI)
Documenten
• Behandeling van de gevolgen van kindermishandeling (Gezondheidsraad, juni 2011)
• Projecten kindermishandeling (ZonMw, juni 2011)
• Eindrapportage ontwikkeling indicatorenset voor het monitoren en leren van
de Academische Werkplaatsen Jeugd (Van de Bunt Adviseurs, februari 2012)
• Voorstel ondersteuning en evaluatie multidisciplinaire aanpak van kinder­
mishandeling (ZonMw, 19 april 2012)
• Gespreksverslag overleg toets multidisciplinaire aanpak kindermishandeling
(ZonMw, 24 april 2012)
• Oproep ondersteuning en evaluatie regionale initiatieven multidisciplinaire aanpak
kindermishandeling (ZonMw, mei 2012)

16 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 2
Evalueren regierol gemeenten kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Er is nog geen zicht op hoe gemeenten hun regierol oppakken ten aanzien van de aanpak
van kindermishandeling in het kader van de decentralisatie van het jeugdstelsel.
Doelstelling
Zicht krijgen op hoe de ketenaanpak van kindermishandeling vorm krijgt op lokaal
niveau, zodat gemeenten gericht ondersteund kunnen worden.
Resultaat
Rapportages over regierol gemeenten kindermishandeling.
Opleverdatum
Begin 2014 en begin 2015
Betrokken partijen
Transitiecommissie en Transitiebureau
Kwaliteitseisen
Criteria voor het zicht krijgen op de regierol van de gemeenten t.a.v. kindermishandeling
moeten nog worden vastgesteld.
Kosten
Budget beschikbaar voor de uitvoering van de evaluatie.
Planning
• Juni 2013 besluitvorming uitvoerder evaluatie.
• Najaar 2013 opstellen van criteria.
• Begin 2014 eerste evaluatierapportage.
• Begin 2015 tweede evaluatierapportage.

B Stand van zaken
Bevindingen
Actie is nog niet gestart.
Borging
Nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 17

EXTRA INFORMATIE

Actie 2
Evalueren regierol gemeenten kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• In het Transitiebureau zijn de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de
ministeries van VenJ en van VWS vertegenwoordigd.
• De gemeenten bereiden zich voor op hun regierol ten aanzien van kindermishandeling
in het brede kader van het nieuwe stelsel jeugd. Daarnaast is kindermishandeling een
onderwerp in de op te stellen regiovisie voor de aanpak van huiselijk geweld. Deze
regiovisies worden afgestemd met deze actie.
• Er zal worden nagegaan of de evaluatie regierol gemeenten bij kindermishandeling kan
worden opgenomen in de stelselmeter van de Transitiecommissie.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers ministeries van VWS en van VenJ
• Medewerkers Advies- en Meldpunt Kindermishandeling Haaglanden
Documenten
• Voortgangsbrief aan de Tweede Kamer stelselwijziging jeugd ‘Geen kind buiten spel’,
21 april 2012 (kenmerk: DJ/PS 3114085)

18 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 3
Internetdossier/handreiking gemeenten aanpak
kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Gemeenten geven aan behoefte te hebben aan informatie over de aanpak van
kindermishandeling.
Doelstelling
Gemeenten (en professionals) informeren over (hun rol bij) de aanpak van kinder­
mishandeling nu en in de toekomst.
Resultaat
Internetdossier met ondersteuningsproducten op www.voordejeugd.nl
Opleverdatum
Site is al bereikbaar, informatie wordt toegevoegd gedurende 2013.
Betrokken partijen
Transitiebureau
Kwaliteitseisen
• Bruikbaar voor alle gemeenten.
• Praktisch toepasbaar voor rolinvulling.
• Makkelijk aan te vullen/passen.
• Passend in de sturingsfilosofie/geen blauwdrukken.
Kosten
Budget beschikbaar bij Transitiebureau voor 2013.
Planning
• April 2013 factsheets en inhoudsopgave.
• Eind 2013 is de website gevuld met informatie en ondersteuningsproducten.

B Stand van zaken
Bevindingen
De website is gestart.
Borging
Transitiebureau beheert de website.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
De toegevoegde waarde van het internetdossier voor gemeenten.
Advies
Najaar 2013 bruikbaarheid van de site voor gemeenten laten onderzoeken.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 19

EXTRA INFORMATIE

Actie 3
Internetdossier/handreiking gemeenten aanpak
kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• In het Transitiebureau zijn de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en
de ministeries van VenJ en van VWS vertegenwoordigd.
• De jeugdzorg staat aan de vooravond van een omvangrijke transitie. Binnen de
stelselwijziging zorg voor jeugd komt de gehele verantwoordelijkheid voor de aanpak
kindermishandeling bij de gemeenten te liggen. Duidelijkheid over de rol en taak­
verdeling en het borgen van kwaliteit zijn een basisvoorwaarde voor het welslagen van
deze transitie.
• Er komt informatie op de site over o.a. samenwerking in de keten, Advies- en Meldpunt
Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK), zorg/hulpaanbod voor slachtoffers
en best practices (onder meer over opvoedondersteuning).

D Bronnen
Gesprekken
• Medewerkers Nederlands Jeugdinstituut
• Medewerkers ministerie van VWS
Documenten
• Behandeling van de gevolgen van kindermishandeling (Gezondheidsraad, juni 2011)
• Voortgangsbrief stelselwijziging jeugd ‘Geen kind buiten spel’( VWS; april 2012)
• Factsheet Hoofdlijnen concept Jeugdwet (VenJ en VWS; juli 2012)

20 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 4
Advies over gradaties in aanpak kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Er is een kennisbehoefte bij het ministerie van VWS om te onderzoeken of de funda­
menten van de aanpak kindermishandeling moeten worden herzien.
Doelstelling
Verdere verfijning van de aanpak kindermishandeling en daarbij passende
beleidsvorming.
Resultaat
Advies met actuele inzichten vanuit het veld en andere betrokken.
Opleverdatum
Begin 2014
Betrokken partijen
Kwaliteitseisen
Het advies is gebaseerd op een essay door een inhoudsdeskundige en een bespreking
met experts uit het veld in een rondetafel bijeenkomst.
Het essay kent een wetenschappelijke onderbouwing.
Kosten
Budget voor actie is beschikbaar.
Planning
• April 2013 opdrachtverlening voor het essay.
• September 2013 oplevering van essay.
• November/december 2013 rondetafel bijeenkomst.
• Begin 2014 wordt namens het ministerie van VWS een advies opgemaakt.

B Stand van zaken
Bevindingen
Voor het advies over gradaties was een Commissie Kernvragen voorzien (zie Actieplan
Kinderen veilig). De Tweede Kamer heeft verzocht het aantal commissies beperkt te
houden. De instelling van een Commissie is vervallen.
Borging
Na het advies begin 2014 aan de orde.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 21

EXTRA INFORMATIE

Actie 4
Advies over gradaties in aanpak kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• Bij de aanpak van kindermishandeling komen fundamentele vragen naar voren.
Vragen als: Hebben alle slachtoffers hetzelfde hulpaanbod nodig of moet eenieder op
een andere manier worden behandeld? Moeten alle daders op dezelfde manier worden
aangepakt? Waar liggen de (ethische) grenzen aan het al dan niet handelen van
professionals?
• De actie is bedoeld als input voor mid-term review ‘Kinderen Veilig’ (medio 2014) en
wordt in overleg met het ministerie van VenJ uitgevoerd.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van ministerie VWS

22 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 5
Prevalentieonderzoek 2015
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Onvoldoende informatie beschikbaar uit de bestaande gegevens over hoe vaak kinder­
mishandeling voorkomt. Het meest recente onderzoek is van 2011. Daarom is periodieke
actualisatie nodig.
Doelstelling
Inzicht krijgen in de aard en omvang van het probleem van kindermishandeling in 2015.
Resultaat
Onderzoek met prevalentie gegevens van mishandelde kinderen in Nederland over 2015.
Opleverdatum
2016
Betrokken partijen
Kwaliteitseisen
Nader te bepalen.
Kosten
Budgetreservering is gemaakt door VWS.
Planning
• In 2014/2015 plan voor uiteindelijke opdracht (beperkt of uitgebreid onderzoek).
• In 2015 zal de opdracht worden uitgezet.
• 2015/2016 onderzoek begeleiden en uitvoeren.
• 2016 zal onderzoeksrapport wordt uitgebracht.
B

Stand van zaken
Bevindingen
Actie is nog niet gestart.
Borging
In 2016 nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 23

EXTRA INFORMATIE

Actie 5
Prevalentieonderzoek 2015
C Achtergrondinformatie
• Dit onderzoek zal de derde prevalentie studie zijn naar de aard en omvang van
kindermishandeling. In 2005 en 2010 zijn de Nationale Prevalentie studies
­Mishandeling van Kinderen en Jeugdigen (NPM) uitgevoerd.
• Nog niet is besloten of het onderzoek grootschalig zal worden opgepakt zoals in 2010,
of dat er een beperkter onderzoek plaatsvindt en in 2020 weer een uitgebreider
onderzoek.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker ministerie van VWS
Documenten
• Prevalentieonderzoek Kindermishandeling in Nederland anno 2005 (Universiteit
Leiden, 2007)
• Tweede Prevalentieonderzoek Kindermishandeling in Nederland anno 2010
­(Universiteit Leiden, 2011)

24 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 6
Resultaten Signs of Safety inventariseren
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Signs of Safety wordt toegepast in de praktijk. Er is geen inzicht in de effectiviteit van
Signs of Safety in Nederland.
Doelstelling
Meer inzicht in de meerwaarde en kwaliteit van de inzet van Signs of Safety op basis
van onderzoek.
Resultaat
Een onderzoeksrapport waarin de resultaten van Signs of Safety beschreven worden.
Opleverdatum
Nog te bepalen.
Betrokken partijen
ZonMw
Kwaliteitseisen
• Het onderzoek wordt meegenomen in het programma van ZonMw ‘Effectief werken
in de jeugdsector’.
• De kwaliteitseisen van het onderzoek worden nader bepaald.
Kosten
Financiering beschikbaar vanuit het onderzoeksbudget van ZonMw.
Planning
• Februari tot oktober 2013; indiening en selectie onderzoeksaanvragen.
• Oktober 2013 toekenning van subsidieverzoek.
• December 2013 start onderzoek.
• Datum oplevering onderzoeksrapport is nog niet vastgesteld (afhankelijk van de
onderzoeksopzet en uitvoering).

B Stand van zaken
Bevindingen
Nog geen concrete bevindingen.
Borging
Afhankelijk van het verloop van het onderzoek nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Opleverdatum van het resultaat moet nog worden bepaald en is afhankelijk van
de onderzoeksopzet en uitvoering.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 25

EXTRA INFORMATIE

Actie 6
Resultaten Signs of Safety inventariseren
C Achtergrondinformatie
• Deze actie is onderdeel van de actie ‘Inzet van Signs of Safety in de keten stimuleren
en resultaten inventariseren’ uit het Actieplan Kinderen veilig.
Het doel van het onderzoek is om vast te stellen in hoeverre het gebruik van Signs
of Safety bijdraagt aan het verminderen van kindermishandeling doordat het eigen
netwerk wordt ingeschakeld. Het aantal zwaardere zorgindicaties en kinder­
beschermingsmaatregelen zou daarmee op termijn mogelijk kunnen afnemen.
• De in Australië ontwikkelde benadering Signs of Safety wordt door diverse partijen
als een succesvolle benadering beschouwd van gezinnen waar kindermishandeling
voorkomt. Het doel van de benadering Signs of Safety is om samen met de ouders een
afdwingbaar en controleerbaar veiligheidsplan voor het kind op te stellen. De positie
van het slachtoffer wordt versterkt doordat het eigen netwerk rond het kind wordt
ingeschakeld. Verder ligt de nadruk op het benutten van de sterke punten in de
omgeving van het kind.
• Verschillende organisaties, zoals Centra voor Jeugd en Gezin, zijn gestart met het
toepassen van deze benadering. Het enthousiasme voor deze benadering is in het veld
groot.
• Signs of Safety past in het uitgangspunt van het nieuwe stelsel voor de jeugdzorg dat
meer uitgaat van de eigen mogelijkheden (eigen kracht) van jeugdigen en hun ouders,
met inzet van hun sociale netwerk.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker ministerie van VWS
• Medewerker van ZonMw
Documenten
• Brochure Signs of Safety (Timmer & Rozeboom)

26 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 7
Ouders en kinderen digivaardig en digialert maken
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Het ontbreken van een specifieke aanpak voor kindermishandeling en met name seksueel
misbruik en kinderpornografie binnen de digitale wereld.
Doelstelling
De risico’s op seksueel misbruik via internet te minimaliseren door kinderen en ouders te
ondersteunen met kennis en informatie.
Resultaat
Een besluit of er nog acties ontwikkeld moeten worden, en zo ja welke.
Opleverdatum
Juni 2013
Betrokken partijen
Afstemming met de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen
Kinderen en het ministerie van OCW.
Kwaliteitseisen
Nader te bepalen.
Kosten
Budget beschikbaar.
Planning
Juni 2013 besluitvorming over vervolgactiviteiten.

B Stand van zaken
Bevindingen
In januari 2013 is er inventariserend onderzoek van lopende en specifieke acties
uitgevoerd.
Borging
Nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
De datum van de oplevering van het eindresultaat is met zes maanden vertraagd.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 27

EXTRA INFORMATIE

Actie 7
Ouders en kinderen digivaardig en digialert maken
C Achtergrondinformatie
• In het verdrag van Lanzarote (25 oktober 2007) is het recht van kinderen op bescherming tegen exploitatie en seksueel misbruik expliciet vastgelegd. Recent onderzoek,
zoals het rapport over kinderpornografie van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
en Seksueel Geweld tegen Kinderen (NRM), geeft aan dat de bescherming van kinderen
tegen seksueel geweld extra aandacht behoeft. In de ketenaanpak van kindermishandeling wordt er naast de aandacht voor seksueel misbruik ook aandacht gegeven aan
kinderpornografie.
• De NRM concludeert (o.a.) dat het ministerie van VWS zich meer moet richten op het
voorkomen en signaleren van seksueel misbruik in de digitale wereld.
• De wereld van de digitale media biedt niet alleen kansen voor kinderen, maar ook
risico’s. Zoals het al dan niet per ongeluk of zelf gezocht geconfronteerd worden met
online seksueel gedrag, kinderpornografie of een fenomeen als ‘grooming’. Grooming
is het benaderen van kinderen door pedofielen met als uiteindelijk doel het mogelijk
maken van seksueel contact, door de seksuele drempels en remmingen van het kind
te verlagen.
• Momenteel zijn er het jongerenmeldpunt, de website www.mediawijzer.net en de
meldknop op sites waarmee kinderpornografie gemeld kan worden.
• In het Actieplan Kinderen veilig (pag. 37) is opgenomen dat bekeken wordt of er nog
additionele acties ondernomen moeten worden.
• Naar aanleiding van de aanbevelingen van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en
Seksueel Geweld tegen Kinderen is er in 2012 een bijeenkomst georganiseerd door VWS
met het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling, Jeugdzorg Nederland, ouders
online, ministeries van OCW en van VenJ. Hierin stond de vraag ‘wat kunnen wij doen
als het gaat om digivaardigheid en digialertheid’ centraal.
D

Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van ministerie VWS
Documenten
• Rapport over Kinderpornografie van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(oktober 2011)
• Barrièremodel Kinderporno; barrières en interventies ten behoeve van de aanpak
kinderporno (politie; oktober 2011)
• TK 2011-2012, 31015, Nr. 68

28 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 8
Helpdesk Stop it Now ondersteunen
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Kansrijk initiatief komt niet van de grond zonder subsidie in de opstartfase.
Doelstelling
Voorkomen dat potentiële daders ook werkelijk daders worden.
Resultaat
Subsidieverlening voor de start van de helpdesk ‘Stop it Now’.
Opleverdatum
In 2012; subsidie is verstrekt tot de zomer van 2013.
Betrokken partijen
De Waag (ambulant forensisch centrum en uitvoerder van het project ‘Stop it Now’).
Kwaliteitseisen
Niet van toepassing.
Kosten
Subsidie van € 250.000,- is in 2012 verstrekt door VWS.
Planning
-

B Stand van zaken
Bevindingen
Via de helpdesk zijn er tot januari 2013 130 telefoongesprekken gevoerd; daarvan hebben
20 potentiële pedofielen behandeling gezocht.
Borging
• De continuering van de helpdesk is onzeker door gebrek aan structurele financiering.
• In de voortgangsrapportage Kinderpornografie van het ministerie van VenJ in april 2013
wordt uitsluitsel gegeven over mogelijke vervolgsubsidies door de ministeries van VenJ
en/of van VWS.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
De structurele financiering voor de continuering van de helpdesk.
Advies
Organiseer het gesprek tussen zorgverzekeraars en gemeenten over de (structurele)
financiering van deze preventietaak.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 29

EXTRA INFORMATIE

Actie 8
Helpdesk Stop it Now ondersteunen
C Achtergrondinformatie
• Naar aanleiding van een succesvol programma ‘Stop it Now’ uit het Verenigd Koninkrijk zijn het Meldpunt Kinderpornografie op internet en het ambulant forensische
centrum De Waag gestart met de ontwikkeling van een Nederlandse versie van dit
programma.
• Stop it Now voorziet in een laagdrempelige telefoonlijn waartoe (potentiële) down­
loaders van kinderpornografie, pedofielen en ongeruste omstanders zich kunnen
wenden voor advies en/of hulpverlening.
• De helpdesk in Nederland is in april 2012 officieel geopend.
• Het ambulant forensisch centrum De Waag monitort de voortgang en de resultaten van
de helpdesk.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie VWS
• Medewerker ambulant forensisch centrum De Waag
Documenten
• Rapport over Kinderpornografie van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(oktober 2011)
• Barrièremodel Kinderporno; barrières en interventies ten behoeve van de aanpak
kinderporno (politie; oktober 2011)
• TK 2011-2012, 31015, Nr. 68
• Folder over helpdesk ‘Stop it Now’

30 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 9
Strafmaatrichtlijn kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Er is geen uniforme strafvordering bij zaken van kindermishandeling, waardoor daders
ongelijk worden behandeld.
Doelstelling
Uniformiteit in strafvordering bevorderen.
Resultaat
Ingevoerde strafmaatrichtlijn kindermishandeling.
Opleverdatum
1 juli 2013
Betrokken partijen
Openbaar Ministerie, Politie en Reclassering.
Kwaliteitseisen
• De richtlijn is opgesteld door de Commissie huiselijk geweld, bestaande uit Officieren
van Justitie met praktijkervaring en expertise t.a.v. richtlijnen binnen het Openbaar
Ministerie.
• Er wordt praktijkervaring opgedaan door informeel met deze richtlijn te werken en
de bruikbaarheid te toetsen.
Kosten
Niet van toepassing.
Planning
• April 2013 wordt de conceptrichtlijn behandeld en vastgesteld in het Platform huiselijk
geweld.
• Mei 2013 wordt de richtlijn voorgelegd aan het College van procureurs-generaal.
• 1 juli 2013 treedt de richtlijn in werking.
• Begin 2015 wordt geëvalueerd of de richtlijn aanpassingen behoeft.

B Stand van zaken
Bevindingen
Informeel is er gewerkt met de strafmaatrichtlijn om de bruikbaarheid te toetsen.
Borging
In 2015 vindt er een evaluatie plaats over of de richtlijn aanpassingen behoeft door
de Commissie huiselijk geweld van het Openbaar Ministerie.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 31

EXTRA INFORMATIE

Actie 9
Strafmaatrichtlijn kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• Er bestond tot op heden nog geen duidelijke richtlijn voor strafvordering bij zaken van
huiselijk geweld, met uitzondering van het strafverzwaringsartikel 304 Wetboek van
Strafrecht.
• Met een strafmaatrichtlijn kan een uniformere toepassing van de strafvordering
plaatsvinden bij de aanpak van kindermishandeling. Dit geldt eveneens voor de
toepassing van (gedrags)interventies als bijzondere voorwaarden bij sancties.
• De strafmaatrichtlijn zal rekening houden met de gradaties en ernst van
kindermishandeling
• Het opstellen en toepassen van een richtlijn is complex vanwege interpretatievragen
(bijvoorbeeld de mate van ernst van het letsel bij het schudden van een baby).

D Bronnen
Gesprekken
• Medewerker van ministerie van Veiligheid en Justitie
• Medewerkers Openbaar Ministerie

32 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 10
Implementatie screeningsinstrument B-SAFER
A Algemene informatie
Actiehouder
Reclassering Nederland
Probleem
Het ontbreken van een diagnose-instrument voor het bepalen van het recidiverisico ten
aanzien van partnergeweld.
Doelstelling
Screeningsinstrument B-SAFER voor partnergeweld is in alle regio’s van de Reclassering
ingevoerd.
Resultaat
B-SAFER zal door reclasseringswerkers bij partnergeweld zaken gebruikt worden ter
bepaling van het specifieke recidiverisico op relationeel geweld.
Opleverdatum
1 juli 2013
Betrokken partijen
Ministerie van VenJ
Kwaliteitseisen
• B-SAFER wordt ingezet binnen de normtijd en kostprijs van de (bestaande) screeningsinstrumenten Quicksan en de RISc en leidt niet tot extra kosten.
• Het screeningsinstrument wordt in alle regio’s gebruikt.
Kosten
Planning
1 juli 2013 is de landelijke invoering gereed.

B Stand van zaken
Bevindingen
• B-SAFER is eind 2011 gepilot ter voorbereiding van verdere implementatie.
De algemene conclusies waren:
- de inzet van B-SAFER past (na integratie in IRIS) binnen de huidige normtijd en
derhalve de kostprijs van de QuickScan (QS);
- B-SAFER geeft voldoende aanknopingspunten voor een indicatiestelling;
- B-SAFER is in een vroeg stadium inzetbaar.
• Het screeningsinstrument B-SAFER is in 2012 binnen enkele regio’s van Reclassering
Nederland in gebruik genomen. In fase 1 (oktober tot december 2012) is reeds een deel
van alle reclasseringswerkers en werkbegeleiders advies in elke opleidingsregio
opgeleid. Begin 2013 worden in fase 2 in elke regio de overige medewerkers opgeleid.
Borging
Reclassering Nederland evalueert gedurende de implementatie de wijze waarop met
B-SAFER wordt gewerkt.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 33

EXTRA INFORMATIE

Actie 10
Implementatie screeningsinstrument B-SAFER
C Achtergrondinformatie
• Prof. dr. Corine de Ruiter heeft in 2006 B-SAFER vertaald naar het Nederlands. In een
pilot in 2006/2007 heeft het Trimbos Instituut B-SAFER onderzocht op bruikbaarheid,
interbeoordelaarsbetrouwbaarheid en predictieve validiteit. De conclusie was dat
B-SAFER een valide, betrouwbaar en bruikbaar instrument is voor de inschatting van
de recidivekans bij verdachten of daders van partnergeweld.
• Met inwerkingtreding van de Wet voorwaardelijke sancties op 1 april 2012 wordt het
opleggen van bijzondere voorwaarden bij sancties, waaronder ook zorg, mogelijk
gemaakt.
• Het screeningsinstrument B-SAFER vormt de basis voor diagnose en advies in partnergeweld zaken. Het instrument ter bepaling van het specifieke recidiverisico voor
partnergeweld.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van ministerie VenJ
• Beleidsmedewerker Reclassering Nederland
• Projectleider implementatie B-SAFER
Documenten
• TK 2011-2012, 28345, Nr. 116

34 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 11
Stimuleren gedrags- en zorginterventies
A Algemene informatie
Actiehouder
Reclassering Nederland
Probleem
Er is nog geen gedragsinterventie voor partnergeweld die op kwaliteit is getoetst.
Doelstelling
Het verminderen van partnergeweld door gedragsverandering.
Resultaat
Een kwalitatief voldoende interventie (naamgeving = BORG) voor partnergeweld.
Opleverdatum
1 januari 2014
Betrokken partijen
Ministerie van VenJ
Kwaliteitseisen
• De interventie hoeft naar verwachting niet erkend te worden door de Erkennings­
commissie Gedragsinterventies Justitie.
• De toetsingscriteria voor de gedragsinterventie zijn nog onbekend.
Kosten
Het ministerie van VenJ heeft subsidie gegeven voor de ontwikkeling van de interventie en
het toetsen in de pilotfase.
Planning
• Februari tot oktober 2013 wordt de gedragsinterventie in pilotregio’s getest door
Reclassering Nederland, Leger des Heils Jeugdzorg & Reclassering en
Verslavingsreclassering.
• Oktober 2013 evaluatie van de pilot door Reclassering Nederland (op basis van
een evaluatiehandleiding van het Verweij-Jonker Instituut).
• 1 januari 2014 eindoordeel door het ministerie van VenJ in overleg met de drie
Reclasseringsorganisaties.

B Stand van zaken
Bevindingen
De gedragsinterventie is ontwikkeld en in januari zijn de eerste groepen gestart in
de 4 pilotregio’s.
Borging
Na het eindoordeel in januari 2014 nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 35

EXTRA INFORMATIE

Actie 11
Stimuleren gedrags- en zorginterventies
C Achtergrondinformatie
• Er is sprake van kindermishandeling als een kind getuige is van partnergeweld.
• Met inwerkingtreding van de Wet voorwaardelijke sancties op 1 april 2012 wordt het
opleggen van bijzondere voorwaarden bij sancties, waaronder zorg, mogelijk gemaakt.
• Er is nog geen gedragsinterventie voor partnergeweld die voldoet aan de kwaliteitscriteria van de Erkenningscommissie Gedragsinterventies Justitie.
• Voor deze doelgroep (daders van partnergeweld) is wel aanbod binnen de forensische
zorg beschikbaar. Voor de ‘lichtere zaken’ is door de Reclassering de bestaande
terugvalpreventietraining huiselijk geweld doorontwikkeld tot de BORG. Deze
interventie is gericht op preventie van escalatie en het motiveren voor behandeling.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van ministerie VenJ
• Medewerker Reclassering Nederland
Documenten
• TK 2011-2012, 28345, Nr. 116

36 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 12
Verbetering zicht op voorgeschiedenis kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Onvoldoende kennisdeling tussen betrokken instanties over de voorgeschiedenis van
kindermishandeling. Focus ligt op de (vermeende) dader van kindermishandeling
(die bijvoorbeeld in een nieuw gezin opnieuw kinderen zou kunnen mishandelen).
Doelstelling
Verbeteren van de kennisdeling (‘warme’ overdracht van informatie) bij betrokken
instanties over de voorgeschiedenis van kindermishandeling om recidive te voorkomen
of kans te verkleinen.
Resultaat
Stappenplan dat aangeeft wie, wanneer en hoe zij informatie moeten delen met ketenpartners ten behoeve van het kind.
Opleverdatum
Begin 2014
Betrokken partijen
VWS, Raad voor de Kinderbescherming, Jeugdzorg Nederland, Politie en Reclassering
Nederland.
Kwaliteitseisen
• Het stappenplan wordt participatief opgesteld.
• Het stappenplan is praktisch uitvoerbaar.
Planning
• Medio 2013 projectplan opgesteld voor het ontwikkelen van een stappenplan.
• Begin 2014 stappenplan gereed.

B Stand van zaken
Bevindingen
In het wetsvoorstel, dat in de eerste helft van 2013 naar de Tweede Kamer gaat, is de groep
van (vermeende) daders uitgebreid die door Reclassering kan worden gevolgd (langduriger
toezicht). Dit heeft effect op het stappenplan en de overdracht van informatie wordt
vergroot.
Borging
Voor de uitvoering van het stappenplan wordt samen met de ketenpartners besloten wie
daar verantwoordelijk voor is/zijn.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Datum van de oplevering van het eindresultaat is één jaar opgeschoven.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 37

EXTRA INFORMATIE

Actie 12
Verbetering zicht op voorgeschiedenis kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• Onder voorzitterschap van het ministerie van VenJ is in 2012 een werkgroep gevormd
met vertegenwoordigers vanuit het AMK, Jeugdzorg Nederland, de politie, het
ministerie van VWS en justitiële partners. Hierin is een voorstel ontwikkeld waarin
verdachten en daders van zedendelicten en ernstige geweldsdelicten beter gevolgd
kunnen worden door informatie-uitwisseling ten behoeve van een beter zicht op de
voorgeschiedenis van kindermishandeling.
• De werkgroep onderzoekt wie en hoe proactief informatie over veroordeelden aan
professionals (zoals het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling) kan overdragen.
• De gevoeligheid bij informatie-uitwisseling wordt als groot ervaren en het in de
praktijk brengen van samenwerking tussen partijen wordt als een zaak van lange adem
en daardoor als lastig ervaren.
De zogenaamde ‘warme’ informatie-uitwisseling wordt als kritische succesfactor gezien.
Het digitaal/op papier uitwisselen is vaak lastiger. Belangrijk hierbij is ook de verbinding met de doorontwikkeling van de Veiligheidshuizen. Door triage en heldere
voorwaarden over het ontvangen en geven van informatie kan tot een juiste selectie
van zaken worden gekomen. Zo kan de juiste informatie met de juiste partijen worden
gedeeld en een adequate aanpak in gang worden gezet.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van het ministerie van VenJ
Documenten
• Rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid ‘Over de fysieke veiligheid van
het jonge kind’ (januari 2011)
• TK 2010-2011, 31839, Nr.80
• Startdocument werkgroepen versterking kinderveiligheid (VenJ & VWS, maart 2011)
• TK Voortgangsbrief Jeugdzorg, 7 juli 2011 (kenmerk j/gj-3067145)

38 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 13
Publiekscampagne
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Omstanders, buren en kennissen ondernemen geen actie als er zorgen zijn over
de veiligheid van het kind of als zij kindermishandeling vermoeden.
Doelstelling
Het publiek in staat stellen om signalen te herkennen en over te gaan tot actie.
Resultaat
Publiekscampagne ‘Geweld in huiselijke kring’.
Opleverdatum
Periode van 2012 tot 2015
Betrokken partijen
Ministerie van Algemene Zaken
Kwaliteitseisen
• Campagne mag niet te talig zijn en richt zich op alle Nederlanders.
• Geen expliciet geweld in beeld brengen.
• Campagne is vooral gericht op het aansporen tot actie en overwinnen van
handelingsverlegenheid.
• Bevat bruikbare en praktische handelingsperspectieven.
• Campagne-uitingen worden eerst getest.
• Campagne wordt geëvalueerd.
• Campagne is conform beleid en richtlijnen vanuit het ministerie van AZ met betrekking
tot publiekscampagnes.
Kosten
Budgetreservering voor ontwikkeling van campagne (€ 200.000,-) en voor uitbreiding van
de website in 2013 (€ 40.000,-).
Planning
• Begin april 2013 plan van aanpak gereed voor campagne en PR in 2013 en in april 2013
een tussenevaluatie van de campagne 2012.
• Juni 2013 uitbreiding website met handelingsperspectieven voor burgers.
• December 2013 plan van aanpak voor campagne 2014.
• In 2015 evaluatie van totale campagne.

B Stand van zaken
Bevindingen
Activiteiten in 2012 zijn uitgevoerd (tv-spot, radiocommercial, eenmalige ‘hyves actie’,
website en PR-uitingen).
Borging
n.v.t.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 39

EXTRA INFORMATIE

Actie 13
Publiekscampagne
C Achtergrondinformatie
• Het deelproject campagne kindermishandeling is onderdeel van de brede campagne
‘Geweld in huiselijke kring’.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie van VWS
• Communicatiemedewerker van ministerie van VWS
• Communicatiemedewerker van ministerie van VenJ

40 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 14
Implementatie Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Professionals die beter over de meldcode geïnformeerd en ondersteund zijn.
Doelstelling
Beter geïnformeerde en ondersteunde professionals over de meldcode.
Resultaat
Informatietraject; Campagnes om organisaties en zelfstandige professionals (in de
sectoren gezondheidszorg, onderwijs, kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning,
jeugdzorg en justitie) te informeren over verplichtingen Wet meldcode en toe te leiden
naar de reeds ontwikkelde toolkit op www.meldcode.nl
Opleverdatum
Tot medio 2013
Betrokken partijen
Ministeries van VenJ, van OCW en van SZW en de sectoren.
Kwaliteitseisen
• De meldcodes moeten voldoen aan de minimumeisen die zijn geformuleerd in een
AMvB. Deze zijn medio 2013 vastgesteld.
• Om het effect van de campagnes te meten worden er een voor- en nameting uitgevoerd
door een extern bureau.
Kosten
Voor het informatietraject is € 700.000,- beschikbaar.
Planning
• Mei 2013 nameting ‘Campagne zet meldcode nu in’ door extern bureau.
• Juni 2013 Brochure voor vrijwilligers in toolkit meldcode.
• Medio 2013 Campagne om te informeren over verplichting.
• 1 juli 2013 Wet verplichte meldcode treedt in werking.
• In 2015 Quick scan naar praktijkervaringen van werken met een meldcode.

B Stand van zaken
Bevindingen
• Van november 2012 t/m maart 2013 heeft de Campagne ‘Zet de meldcode nu in!’
plaats­gevonden.
• Naar aanleiding van de moties uit de Tweede Kamer zijn de stappen van de meldcode
aangevuld (zie achtergrondinformatie).
• Het wetsvoorstel is in maart 2013 door de Eerste Kamer aangenomen.
• De verplichte uitwisseling van meldingen tussen het AMK en SHG is in de wet opgenomen.
Borging
• De desbetreffende inspecties zullen in 2014 erop toezien dat de desbetreffende
organisaties beschikken over een meldcode.
• Gemeenten dienen toezicht te houden in de sectoren maatschappelijke ondersteuning
en kinderopvang. De gemeenten bepalen zelf de wijze waarop het toezicht plaatsvindt.
Mogelijkheden hiervoor zijn om de meldcode op te nemen als subsidievoorwaarde of
te laten meesturen met het jaarverslag, een vragenlijst uit te zetten onder organisaties
conform inspecties of steekproefsgewijs bij organisaties langs te gaan.
• Quick scan in 2015 naar praktijkervaringen van werken met een meldcode door professionals.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 41

EXTRA INFORMATIE

Actie 14
Implementatie Wet verplichte meldcode huiselijk geweld en
kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• De wet verplicht organisaties en professionals in de gezondheidszorg, onderwijs,
kinderopvang, maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en justitie om te beschikken over een meldcode. Het doel van de verplichte meldcode is professionals te
ondersteunen bij het signaleren en handelen bij (vermoedens van) huiselijk geweld
en kindermishandeling, zodat het geweld eerder stopt en onder andere meer kinderen
in beeld (en behandeling) komen.
• Het verplichten van meldcodes kan een nuttige bijdrage leveren aan de aanpak van
kindermishandeling. Uit onderzoek is gebleken dat professionals die werken met een
meldcode drie maal zo vaak ingrijpen als professionals die deze meldcode niet
voorhanden hebben.
• De meldcode bevat een stappenplan dat aan professionals duidelijk maakt wat te doen
bij signalen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Organisaties moeten ook
de kennis en het gebruik hiervan bevorderen. De Inspectie voor de Gezondheidszorg,
de Inspectie Jeugdzorg, de Inspectie van het Onderwijs en gemeenten hebben de taak
om de wet te controleren en te handhaven.
• Het basismodel van de meldcode onderscheidt 5 stappen.
- Stap 1: in kaart brengen van signalen
- Stap 2: overleggen met een collega en eventueel raadplegen van het Advies- en
Meldpunt Kindermishandeling, het Steunpunt Huiselijk Geweld of een deskundige
op het gebied van letselduiding.
- Stap 3: gesprek met de cliënt
- Stap 4: wegen van het geweld of de kindermishandeling en bij twijfel verplicht
raadplegen van het Advies- en Meldpunt Kindermishandeling of het Steunpunt
Huiselijk Geweld
- Stap 5: beslissen om hulp te organiseren of melden
Dit stappenplan is een algemene schets. Organisaties en/of professionals moeten het
stappenplan aanvullen, zodat het passend is voor de omgeving waarbinnen het
gebruikt wordt.
• Alleen het ontwikkelen van een meldcode is niet voldoende, het moet ook worden
gebruikt. Professionals krijgen ondersteuning bij het invoeren van een meldcode met
behulp van een toolkit.
• Vrijwilligersorganisaties zijn niet verplicht om een meldcode op te stellen. Wel komt er
in de toolkit een handleiding voor vrijwilligersorganisaties die op eigen initiatief een
meldcode willen invoeren.
• In 2010 en 2011 zijn twee campagnes gevoerd om organisaties te informeren over de
komst van de Wet meldcode. VWS informeert professionals en organisaties via
nieuwsbrieven en een website.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie VWS
Documenten
• www.meldcode.nl

42 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 15
Aanscherpen van signalering- en risicotaxatieinstrumenten
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Professionals zijn onvoldoende in staat om veiligheidsrisico’s bij jonge kinderen te
signaleren en/of te beoordelen.
Doelstelling
Professionals helpen bij het inschatten en wegen van acute onveiligheid en risico’s van
onveiligheid bij jonge kinderen.
Resultaat
Wegwijzer met kernvragen voor signalering en risicotaxatie, informatie over instrumenten
en een signalenlijst.
Opleverdatum
1 juni 2013
Betrokken partijen
Vertegenwoordigers vanuit jeugdzorg, jeugdgezondheidszorg en medici.
Kwaliteitseisen
• Moet praktisch en bruikbaar zijn voor professionals die werken met de meldcode.
• Wordt ingebed in de implementatie van de meldcode door professionals.
• Is een invulling/aanvulling van stap 1 en 4 van de meldcode.
• Is geen nieuw signalering- of risicotaxatie-instrument.
• Professionals worden betrokken bij de totstandkoming van het eindproduct.
Kosten
Budgetreservering voor ontwikkeling van de wegwijzer is € 50.000,-.
Planning
• Mei 2013 afspraken met (nader te bepalen) koepels van beroepsorganisaties over
implementatie van de wegwijzer binnen de meldcode.
• 1 juni 2013 oplevering van de wegwijzer.

B Stand van zaken
Bevindingen
De inhoud van de wegwijzer is gereed.
Borging
De borging van het gebruik van de wegwijzer door professionals ligt bij de koepels.
Hierover worden afspraken gemaakt door het ministerie van VWS met de koepels van
beroepsorganisaties.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
• De borging van de actie is noodzakelijk omdat de ontwikkelaars van instrumenten
aangeven dat de (natuurlijke) bereidheid onder professionals om instrumenten te gaan
gebruiken, vaak laag is.
• Datum van de oplevering van het eindresultaat is zes maanden vertraagd.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 43

EXTRA INFORMATIE

Actie 15
Aanscherpen van signalering- en risicotaxatieinstrumenten
C Achtergrondinformatie
• Het ministerie van VWS heeft begin 2012 een werkgroep van medewerkers van VWS,
medici en vertegenwoordigers vanuit jeugdzorg en jeugdgezondheidszorg voor deze
actie in het leven geroepen.
• De werkgroep heeft de oorspronkelijke opdracht anders ingevuld:
- er is geen nieuw basisinstrument ontwikkeld voor signalering en risicotaxatie dat
bruikbaar is voor alle beroepsgroepen, maar er zijn drie kernvragen bepaald die
toepasbaar zijn op alle beroepsgroepen. Daarna volgt een verwijzing naar beroeps­
specifieke instrumenten.
• Het ontwikkelen van een wegwijzer met kernvragen voor signalering en risicotaxatie en
informatie over instrumenten is een aanvulling op de oorspronkelijke opdracht.
• De wegwijzer wordt door de werkgroep ontwikkeld met inzet van de deskundigheid van
het Nederlands Jeugdinstituut en was eind 2012 gereed.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie van VWS
Documenten
• Rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid ‘Over de fysieke veiligheid van het
jonge kind’ (januari 2011)
• TK 2010-2011, 31839, Nr.80
• Voortgangsbrief Jeugdzorg aan de Tweede Kamer, 7 juli 2011 (kenmerk j/gj-3067145)
• Startdocument werkgroepen versterking kinderveiligheid (VenJ & VWS, maart 2011)
• Plan van aanpak werkgroep aanscherpen signalerings- en risicotaxatieinstrumenten
(2011)

44 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 16
Vergroten digitale alertheid bij professionals in jeugdzorg
A Algemene informatie
Actiehouder
Jeugdzorg Nederland
Probleem
Professionals die onderzoek doen naar kindermisbruik vragen onvoldoende door op
het vastleggen van digitaal beeldmateriaal.
Doelstelling
Professionals vragen door op beeldmateriaal na misbruik.
Resultaat
Protocol van handelen voor het Advies en Meldpunt Kindermishandeling waarin het
doorvragen op digitaal beeldmateriaal opgenomen is.
Opleverdatum
Juni 2013
Betrokken partijen
Kwaliteitseisen
• Het protocol is de werkwijze voor AMK’s die op basis van overleg met de Bureaus
Jeugdzorg wordt overeengekomen en aldus vastgesteld.
• Het protocol is een leidraad voor toetsing door de Inspectie Jeugdzorg.
Kosten
Planning
• April 2013 installeren werkgroep Jeugdzorg Nederland.
• Mei 2013 concept teksten protocol opstellen.
• Juni 2013 teksten voorleggen aan bestuurders en vaststelling protocol.

B Stand van zaken
Bevindingen
Actie is onderdeel van meerdere aanpassingen van het protocol.
Borging
Nog geen besluit genomen over de borging van het protocol in de uitvoering.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
• De Advies- en Meldpunten Kindermishandeling (AMK) geven aan dat de afspraak
niet een garantie is dat de waarheid naar voren komt. In het contact met ouders
(en kinderen) is veelal sprake van ontkenning van seksueel misbruik.
• In welke mate draagt het protocol bij aan de gespreksvoering in de praktijk van
professionals binnen Jeugdzorg.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 45

EXTRA INFORMATIE

Actie 16
Vergroten digitale alertheid bij professionals in jeugdzorg
C Achtergrondinformatie
• De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen (NRM)
heeft in haar rapport Kinderporno­grafie van oktober 2011 geadviseerd om professionals alerter te maken op ‘digitale signalen’. Dit houdt in dat bij vermoeden van
kindermishandeling of seksueel kindermisbruik ook wordt gelet op de aanwezigheid
van beeldmateriaal.
• VWS en Jeugdzorg Nederland hebben begin 2012 afspraken gemaakt over de vergroting
van de digitale alertheid. Één van de afspraken houdt in dat tijdens de intake van een
(potentieel) slachtoffer van seksueel kindermisbruik wordt gevraagd of er foto’s en/of
video’s zijn gemaakt.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie VWS
• Medewerker Advies- en Meldpunt Kindermishandeling
Documenten
• Rapport over Kinderpornografie van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(oktober 2011)
• TK 2011-2012, 31015, Nr. 68
• Barrièremodel Kinderporno; barrières en interventies ten behoeve van de aanpak
kinderporno (politie; oktober 2011)

46 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 17
Verbeteren van informatieuitwisseling zorg en jeugdzorg
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Er wordt onvoldoende informatie gedeeld tussen professionals van de (met name)
geestelijke gezondheidszorg en de jeugdzorg waardoor er niet altijd een goede inschatting
kan worden gemaakt van de problematiek van en de veiligheidsrisico’s voor het kind.
Doelstelling
Geen belemmeringen in informatie-uitwisseling tussen professionals jeugdzorg en
(geestelijke) gezondheidszorg vanwege onduidelijkheid over wat mag worden uitgewisseld en hoe dit zorgvuldig dient te gebeuren.
Resultaat
Implementatieplan voor de samenwerkingsafspraken tussen de partijen over
informatie-uitwisseling.
Opleverdatum
Juni 2013
Betrokken partijen
GGZ-NL, KNMG, Jeugdzorg Nederland, Interprovinciaal Overleg en de Raad voor de
Kinderbescherming.
Kwaliteitseisen
• Afspraken moeten gedragen en geïmplementeerd worden door management en
professionals van de betrokken organisaties.
• Er zijn juridische randvoorwaarden (beroepsgeheim, meldrecht, toestemmings­
vereiste, meldcode) vanuit o.a. WGBO, Wet Big, Wjz, Wet verplichte meldcode en
­(toekomstige) herziening Kinderbeschermingswetgeving.
Kosten
Planning
• April 2013 regionale bijeenkomsten met betrokken partijen door de GGZ-NL. Op basis
hiervan wordt het implementatieplan verder uitgewerkt en afgerond voor zowel de
GGZ als andere sectoren van de gezondheidszorg.
• Juni 2013 implementatieplan gereed.

B Stand van zaken
Bevindingen
• Er zijn in 2012 samenwerkingsafspraken opgesteld door betrokken partijen.
• Eerste regionale bijeenkomsten hebben plaatsgevonden.
Borging
Nader te bepalen in juni 2013.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
• Er is zorg bij het ministerie van VWS over de uitvoerbaarheid van het samenwerkings­
afsprakenmodel. Het veld ervaart blokkades zoals (vermeend) beroepsgeheim, het
onderlinge vertrouwen en cultuurverschillen.
• Datum van de oplevering van het eindresultaat is zes maanden vertraagd.
Advies
In het implementatieplan expliciet aandacht besteden aan de uitvoerbaarheid van
het samenwerkingsafsprakenmodel.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 47

EXTRA INFORMATIE

Actie 17
Verbeteren van informatieuitwisseling zorg en jeugdzorg
C Achtergrondinformatie
• De medische sector is een belangrijke signaleerder van kindermishandeling. De
informatie-uitwisseling tussen de jeugdzorg en medische sector moet beter. Relevante
informatie moet tijdig gewisseld worden vanuit de medische sector. En vanuit
jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming moet terugkoppeling plaatsvinden.
• In een werkgroep met zowel de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij ter bevordering der Geneeskunst (KNMG), Geestelijke Gezondheidszorg Nederland (GGZ-NL),
Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP), Vereniging Vertrouwensartsen
Kindermishandeling (VVAK), Jeugdzorg Nederland, Interprovinciaal Overleg (IPO) en de
Raad voor de Kinderbescherming, onder roulerend voorzitterschap van de KNMG/NVvP
is gewerkt aan een model voor samenwerkingsafspraken.
• In het model is onder andere geformuleerd waar medici wel en geen informatie over
kunnen geven. Bijvoorbeeld wel over het ziektebeeld maar niet of een kind thuis veilig
is.
• Dit model is in augustus 2012 akkoord bevonden door alle betrokken bestuurders.
• Het ministerie van VWS ziet toe op het proces van de werkgroep.
• De KNMG heeft een overkoepelende functie en kijkt hoe toepasbaar de afspraken zijn
bij de beroepsgroepen.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van ministerie VWS
Documenten
• Rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid ‘Over de fysieke veiligheid van het
jonge kind’ (januari 2011)
• TK 2010-2011, 31839, Nr.80
• Voortgangsbrief Jeugdzorg aan de Tweede Kamer, 7 juli 2011 (kenmerk j/gj-3067145)
Startdocument werkgroepen versterking kinderveiligheid (VenJ en VWS, maart 2011)

48 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 18
Inzicht in forensisch-medische expertise
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Forensisch-medische expertise (FME) is nog onvoldoende ontsloten voor professionals
in de jeugdzorg en de medische sector.
Doelstelling
Professionals uit de jeugdzorg en de medische sector moeten weten dat forensisch-­
medische expertise bestaat en het indien nodig inzetten bij vermoedens van fysieke
kindermishandeling.
Resultaat
Een ketenbreed stroomschema, drie daarvan afgeleide stroomschema’s per beroepsgroep
(politie, huisartsen en de Raad voor de Kinderbescherming) en een sociale kaart, per
landsdeel verschillend, met contactgegevens over FME.
Opleverdatum
December 2013
Betrokken partijen
Jeugdzorg, medische sector en strafrechtketen.
Kwaliteitseisen
• Draagvlak voor stroomschema en sociale kaart.
• Het stroomschema en de sociale kaart zijn overzichtelijk en toegankelijk voor
professionals.
Kosten
Budget voor de inzet van een communicatiebureau.
Planning
• April 2013 ketenbreed stroomschema en drie afgeleide stroomschema’s zijn
opgemaakt.
• Mei - september 2013 het invullen van de sociale kaart.
• September - december 2013 verspreiden van de producten binnen eigen beroepsgroep.
• Vanaf september 2013 zijn de beroepsgroepen zelf verantwoordelijk voor het gebruik
van het stroomschema.

B Stand van zaken
Bevindingen
Het voorgenomen convenant voor het verwerken van het stroomschema in de eigen
werkprocessen is eind 2012 niet afgesloten. Er zijn echter afspraken binnen de werkgroep
gemaakt en elke beroepsgroep (politie, huisartsen en Raad voor de Kinderbescherming)
stelt zijn eigen afgeleide stroomschema op.
Borging
Nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 49

EXTRA INFORMATIE

Actie 18
Inzicht in forensisch-medische expertise
C Achtergrondinformatie
• Door inzet van forensisch-medische expertise na signalering van letsel bij kinderen
kan aangetoond worden of er sprake is van kindermishandeling.
• Het ministerie van VenJ heeft met VWS een werkgroep opgericht met deelnemers uit
de medische beroepsgroepen, jeugdzorg, Raad voor de Kinderbescherming, politie en
Openbaar Ministerie.
• Een onderzoek heeft het aanbod van de expertise in beeld gebracht, de potentiële
vraag is niet goed bekend. Het onderzoeksrapport is aan de Tweede Kamer aan­
geboden, de reactie daarop is in een uitgebreide bijlage bij de Geweld in Afhankelijkheidsrelaties-brief gevoegd.
• Medio 2014 start een monitor door de ministeries van VenJ en van VWS naar de
verhouding tussen vraag en aanbod van forensisch medische expertise, waarschijnlijk
door middel van een steekproef.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie VenJ
Documenten
• Rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid ‘Over de fysieke veiligheid van het
jonge kind’ (januari 2011)
• TK 2010-2011, 31839, Nr.80
• Voortgangsbrief Jeugdzorg aan de Tweede Kamer, 7 juli 2011 (kenmerk j/gj-3067145)
• Startdocument werkgroepen versterking kinderveiligheid (VenJ & VWS, maart 2011)
• Conceptstroomschema voor directeurenoverleg (maart 2012)

50 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 19
Aanpak kindermishandeling in curriculum stimuleren
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Professionals zijn onvoldoende opgeleid om te signaleren en te handelen bij signalen van
geweld in afhankelijkheidsrelaties (waaronder kindermishandeling).
Doelstelling
Opleidingen stimuleren aandacht te besteden aan kindermishandeling binnen
het curriculum.
Resultaat
Uitvoering van een plan van aanpak om de doelstelling te realiseren.
Opleverdatum
Loopt tot 2015
Betrokken partijen
Branche- en werkgeversorganisaties, organisaties die opleidingsprofielen opstellen
en opleidingen.
Kwaliteitseisen
Nader te bepalen binnen de regiegroep (VWS, VenJ en SZW) en is afhankelijk van het plan
van aanpak.
Kosten
Beschikbaar in 2013 € 450.000,-. In 2014 en 2015 is € 200.000,- beschikbaar.
Planning
• April 2013 vaststellen plan van aanpak. Exacte planning en (tussen)resultaten zijn
onderdeel van plan van aanpak en worden hierin vastgesteld.
• Tot 2015 uitvoering plan van aanpak.

B Stand van zaken
Bevindingen
Plan van aanpak is in concept aanwezig en wordt nog aangepast. De eerste gedachten
gaan uit naar:
• inventarisatie niet medische opleidingen;
• online kennisatelier met lesmateriaal, werkvormen, uitwisselingsmogelijkheden voor
docenten;
• online campagne om docenten toe te leiden naar kennisatelier;
• GIA (geweld in afhankelijkheidsrelaties)-checklist voor opleidingen (wat moeten
opleidingen minimaal bieden);
• expertmeeting niet-medische opleidingen;
• bijeenkomst (incl. medische opleidingen) voor uitwisseling en bespreking voortgang;
• vervolginventarisatie opleiding (incl. medische opleidingen).
Borging
Na vaststelling van plan van aanpak in april 2013 nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Gelet op de lange voorgeschiedenis van de actie ontbreekt de urgentie bij het ministerie.
Advies
Deze actie verdient de grootste prioriteit om voortgang mee te maken.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 51

EXTRA INFORMATIE

Actie 19
Aanpak kindermishandeling in curriculum stimuleren
C Achtergrondinformatie
• Deze actie kent een lange historie; in een beleidsbrief uit 1990 is er al sprake van meer
aandacht voor de aanpak van kindermishandeling in opleidingen.
• In verschillende gesprekken wordt het belang van professioneel kunnen handelen bij
(vermoedens van) kindermishandeling beklemtoond.
• In 2007 heeft het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) met subsidie van VWS een onderzoek
uitgevoerd naar de aandacht voor kindermishandeling in curricula van relevante
opleidingen voor medische beroepen.
• VWS heeft in 2010, vanuit een toezegging van toenmalig minister Rouvoet, een
inventarisatie bij de basisopleidingen van medische professionals uitgevoerd.
• In 2011 is het onderzoek uit 2007 herhaald en uitgebreid met aandacht voor huiselijk
geweld.
• In april 2012 hebben VWS en KNMG (Koninklijke Nederlandsche Maatschappij ter
bevordering der Geneeskunst) een expertmeeting georganiseerd met artsen en
artsopleiders waarin de onderzoeksresultaten uit 2011 van het NJi werden besproken.
Er is ook gediscussieerd over hoe professionals te leren handelen bij (vermoedens) van
kindermishandeling en huiselijk geweld verder kunnen verbeteren, met een vervolg
expertmeeting in oktober 2012.
• Naar aanleiding van deze expertmeeting heeft de KNMG met VWS een werkgroep in
het leven geroepen om de gewenste aanpassingen in de curricula in de medische
opleidingen uit te werken.
• Door invoering Wet meldcode moeten professionals op de hoogte zijn van GIA. Dit
maakt de noodzaak voor werkgevers, opleidingen en studenten om GIA op te nemen in
curricula van initiële opleidingen groter.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerkers van ministerie van VWS
• Medewerkers van het Nederlands Jeugdinstituut

52 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 20
Besluitvorming over werkwijze huisverbod bij
kindermishandeling
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Onduidelijk of er behoefte is aan een werkwijze voor het inzetten van een huisverbod bij
kindermishandeling.
Doelstelling
Duidelijkheid of er behoefte is aan een werkwijze.
Resultaat
Een besluit of er een werkwijze moet worden ontwikkeld voor ketenpartners hoe te
handelen bij het opleggen van een huisverbod bij kindermishandeling.
Opleverdatum
Juni 2013
Betrokken partijen
Gemeente Rotterdam
Kwaliteitseisen
Besluitvorming wordt gebaseerd op de uitkomsten van een pilot in Rotterdam.
Kosten
Niet van toepassing.
Planning
• Juni 2013 besluitvorming door het ministerie van VenJ over ontwikkeling werkwijze.

B Stand van zaken
Bevindingen
Maart 2013 oplevering rapport pilot Rotterdam.
Borging
Niet van toepassing.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Datum van de besluitvorming is zes maanden vertraagd.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 53

EXTRA INFORMATIE

Actie 20
Besluitvorming over werkwijze huisverbod bij
kindermishandeling
C Achtergrondinformatie
• Het Rijk stimuleert gemeenten om het huisverbod – zo mogelijk – vaker toe te passen
bij zaken van kindermishandeling
• Het tijdelijke huisverbod houdt in dat een pleger van huiselijk geweld in beginsel 10
dagen zijn of haar woning niet mag betreden. In die periode mag er ook geen contact
worden opgenomen met partner en eventuele kinderen. Uit de procesevaluatie van de
Wet tijdelijk huisverbod blijkt dat het tijdelijk huisverbod nauwelijks wordt ingezet in
situaties waarin alleen het kind slachtoffer is van kindermishandeling.
• Het doel van de pilot in Rotterdam is om voordat er een mogelijk incident plaatsvindt
een tijdelijk huisverbod op te leggen naar aanleiding van signalen en pre- screening.
Binnen deze pilot zijn de volgende ketenpartners betrokken; politie, gemeenten, GGD
en Jeugdzorg. Zij bespreken mogelijke signalen in een structureel overleg. De
gemeente is de regisseur van het overleg.
• Gemeenten krijgen structureel middelen voor de uitvoering van het huisverbod.
Daarnaast is eind 2011 eenmalig een bedrag van 1,2 miljoen euro via het gemeentefonds naar gemeenten overgeheveld. Dit bedrag is bedoeld voor de inzet van tijdelijk
huisverbod in de jaren 2012 en 2013, waaronder ook voor kindermishandeling.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie van VenJ
Documenten
• Procesevaluatie Wet tijdelijk huisverbod (november 2010)
• Kamerbrief naar aanleiding van Aanpak huiselijk geweld (21 november 2011)
• Onderzoek regioplan; positie kinderen bij het huisverbod (november 2012)
• Huisverbod bij kindermishandeling (GGD Rotterdam- Rijnmond, april 2012)

54 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 21
Effectevaluatie tijdelijk huisverbod
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Er is onvoldoende inzicht in de effectiviteit van het tijdelijk huisverbod.
Doelstelling
Nagaan of en in hoeverre de Wet tijdelijk huisverbod bijdraagt aan een betere preventie
en bestrijding van geweld in huiselijke kring.
Resultaat
Brief aan de Tweede Kamer met een beleidsreactie naar aanleiding van een onderzoek
over het effect van de Wet tijdelijk huisverbod.
Opleverdatum
December 2014
Betrokken partijen
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) en Regioplan.
Kwaliteitseisen
• Het onderzoek moet voldoen aan de kwaliteitseisen die gesteld worden aan het doen
van wetenschappelijk onderbouwd onderzoek.
• De voortgang wordt gemonitord door een begeleidingscommissie.
Kosten
Budget is begroot.
Planning
• 1 juni 2011 – 1 juni 2013 uitvoering van het onderzoek.
• Medio 2013 onderzoeksrapport gereed.
• Medio 2014 beleidsreactie naar de Tweede Kamer.

B Stand van zaken
Bevindingen
Het onderzoek loopt volgens de begeleidingscommissie conform doel en planning.
Borging
Nader te bepalen na beleidsreactie eind 2014.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
De uitkomsten uit het onderzoek zijn beperkt bruikbaar voor kindermishandeling want
de effectevaluatie kijkt niet specifiek naar kindermishandeling.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 55

EXTRA INFORMATIE

Actie 21
Effectevaluatie tijdelijk huisverbod
C Achtergrondinformatie
• Het tijdelijke huisverbod houdt in dat een pleger van huiselijk geweld in beginsel 10
dagen zijn of haar woning niet mag betreden. In die periode mag er ook geen contact
worden opgenomen met partner en eventuele kinderen. Uit de procesevaluatie
(november 2010) van de Wet tijdelijk huisverbod blijkt dat het tijdelijk huisverbod
nauwelijks wordt ingezet in situaties waarin alleen het kind slachtoffer is van
kindermishandeling.
• Het ministerie van VenJ heeft in de wetgeving opgenomen dat een procesevaluatie en
een effectevaluatie van de Wet tijdelijk huisverbod plaatsvinden. Het Wetenschappelijk
Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) heeft van VenJ opdracht gekregen de
effectevaluatie te begeleiden. Regioplan zal dit onderzoek uitvoeren.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie van VenJ
Documenten
• Procesevaluatie Wet tijdelijk huisverbod (november 2010)
• Kamerbrief naar aanleiding van Aanpak huiselijk geweld (21 november 2011)
• Onderzoek Regioplan; positie kinderen bij het huisverbod (november 2012)
• Huisverbod bij kindermishandeling (GGD Rotterdam- Rijnmond, april 2012)

56 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 22
Maatregel voor opgroeiondersteuning/
kinderbeschermingswetgeving
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Kinderen met relatief lichte problemen ontvangen nu geen gerichte kinderbeschermingsmaatregel, waardoor sommige kinderen tussen wal en schip dreigen te vallen.
Doelstelling
Er komt een effectiever aanbod van kinderbeschermingsmaatregelen. Naast de ondertoezichtstelling (eventueel met uithuisplaatsing) en gezagsbeëindiging komt er een lichtere
en gerichte maatregel. Hierbij moet sprake zijn van een bedreiging van de ontwikkeling
van het kind.
Resultaat
Nieuwe lichte en gerichte maatregel van opgroeiondersteuning.
Opleverdatum
Januari 2015 invoering maatregel/wetswijziging.
Betrokken partijen
Raad voor de Kinderbescherming, rechters en jeugdzorg.
Kwaliteitseisen
Nader te bepalen.
Kosten
In totaal wordt volgens de schatting van de ex ante toets, uitgaande van een gemiddeld
scenario, ca. 60 miljoen extra aan kosten verwacht, waarvan ca. 30 miljoen voor de
maatregel opgroeiondersteuning. Deze kosten worden veroorzaakt doordat er (o.a.) meer
procescapaciteit is vereist bij de Raad voor de Kinderbescherming, rechters en jeugdzorg.
Planning
• Vóór het zomerreces 2013 behandeling wetsvoorstel in Eerste Kamer, uiteraard
afhankelijk van planning Eerste Kamer.
• Januari 2015 invoering wetgeving.

B Stand van zaken
Bevindingen
In de praktijk zal moeten blijken hoe de kinderrechter gaat oordelen bij een verzoek om
een lichte maatregel en voor welk type zaken dit geschikt zal blijken te zijn. Het ex ante
onderzoek heeft inzichtelijk gemaakt dat in de uitvoering uiteenlopende mogelijkheden
worden gezien voor deze maatregel.
Borging
Nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
• Voorafgaand aan de parlementaire behandeling heeft er geen afstemming met het veld
over deze maatregel plaatsgevonden. Bij de overige bepalingen van het wetsvoorstel
heeft deze afstemming wel plaatsgevonden. Wijzigingen zijn in beginsel niet mogelijk.
De praktijk moet uitwijzen hoe de maatregel wordt ingezet en hoe effectief dit is.
• Kosten van de maatregel kunnen alleen gebaseerd worden op basis van de inschattingen van experts, niet op grond van pilots. De mogelijke baten kunnen daarmee alleen
achteraf vastgesteld worden.
• De wens vanuit de politiek is om de maatregel van netwerkberaad (Eigen Kracht
conferenties) al begin 2014 mogelijk te maken. Onderzoek naar de effectiviteit van deze
maatregel in relatie tot de een kinderbeschermingsmaatregel is nog niet eenduidig.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 57

EXTRA INFORMATIE

Actie 22
Maatregel voor opgroeiondersteuning/
kinderbeschermingswetgeving
C Achtergrondinformatie
• De afgelopen jaren is geprobeerd met een wetswijziging om bij ‘lichtere’ problemen
binnen een gezin hulp te kunnen bieden. De mogelijkheid om de ondertoezichtstelling al in stelling te brengen door een (eenvoudige) herformulering (‘ook voor lichtere
problemen’) is door amendering niet in het wetsvoorstel opgenomen. In plaats
daarvan is de maatregel van opgroeiondersteuning gekomen. De wet is aangenomen
door de Tweede Kamer. In het wetsvoorstel waarin de maatregelen voor kinderbescherming worden herzien, komen verschillende voorstellen aan bod:
- Het belang van het kind vormt de eerste overweging bij beslissingen;
- Voor relatief lichte problemen is een nieuwe lichte en gerichte kinderbeschermingsmaatregel in het wetsvoorstel opgenomen, de maatregel van
opgroeiondersteuning;
- De maatregelen van ontheffing en ontzetting uit het ouderlijke gezag worden
vervangen door één kinderbeschermingsmaatregel. De instemming van de ouder
met de beëindiging van het ouderlijke gezag is niet langer vereist;
- Er wordt verduidelijkt welke organisatie bevoegd is om een verzoekschrift in te
dienen voor een kinderbeschermingsmaatregel zoals beperking of beëindiging van
het gezag van ouders of voogden (dit stimuleert de ketenafstemming);
- Bureau Jeugdzorg zal zowel over de uitvoering van de ondertoezichtstellingen als
over de uitoefening van de voogdij verantwoording afleggen aan de Raad voor de
Kinderbescherming;
- Pleegouders krijgen een ‘blokkaderecht’ bij een ondertoezichtstelling.

D Br1nnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van VenJ
Documenten
• Wetsvoorstel ‘herziening beschermingsmaatregelen’ (origineel 2009)
• Memorie van toelichting wetsvoorstel 2009
• Wetsvoorstel inclusief amendemententen (maart 2011)

58 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 23
Intensiveren opsporingsonderzoek
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Er komen veel zaken van geweld in huiselijke kring in beeld bij de politie, maar het blijkt
moeilijk om deze zaken – wegens gebrek aan bewijs – verder het strafrecht in te krijgen.
Doelstelling
Er worden meer zaken strafrechtelijk behandeld en voorgelegd aan het Openbaar
Ministerie en berecht via het rechtssysteem.
Resultaat
Verbetervoorstellen voor het opsporings- en vervolgproces.
Opleverdatum
Januari 2014
Betrokken partijen
OM, Politie en Reclassering.
Kwaliteitseisen
• De verbetervoorstellen zijn concreet uitgewerkt.
• Het verbetervoorstel is budgetneutraal.
Kosten
Er is geen nieuw (extra)budget beschikbaar.
Planning
Eind maart 2013 geeft de werkgroep aan welke verbetervoorstellen mogelijk zijn.

B Stand van zaken
Bevindingen
Het voornemen tot een bestuurlijk akkoord is geannuleerd omdat de eerste versie van
verbetervoorstellen niet concreet genoeg was.
Borging
Nader te bepalen.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
• Datum van de oplevering van het eindresultaat is ruim één jaar opgeschoven.
• Voor daadwerkelijke verbeteringen is voldoende budget vereist.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 59

EXTRA INFORMATIE

Actie 23
Intensiveren opsporingsonderzoek
C Achtergrondinformatie
• Het terugdringen van geweld in huiselijke kring is een belangrijke doelstelling van
het Kabinet. Deze actie komt voort uit het feit dat er te weinig verdachten in een
strafrechtelijke procedure komen.
• Het ministerie van VenJ streeft naar een verbeterde bewijsvoering en dossiervorming
in zaken van geweld in huiselijke kring en van kindermishandeling in het bijzonder.
• De informatie-uitwisseling tussen het OM en politie bij het opbouwen van een dossier
is niet optimaal. Het OM stuurt onvolledige dossiers terug naar de politie. De mogelijkheid voor de politie om verder gericht onderzoek te doen (en het dossier volledig te
maken voor vervolging) is door het verstrijken van tijd minder geworden (blauwe
plekken zijn verdwenen).
• Vertegenwoordigers van VenJ, politie, OM en de Reclassering hebben vanaf het
voorjaar 2012 in een werkgroep verbetervoorstellen ontwikkeld voor het verbeteren van
het opsporingsonderzoek.
• De opdracht aan de werkgroep luidt:
‘Ontwerp een voorstel voor verbeteringen van het opsporing- en vervolgproces bij
zaken van geweld in huiselijke kring en in het bijzonder voor zaken waar kinderen in
betrokken zijn als slachtoffer dan wel als getuige van geweld in huiselijke kring.’
• Het verbeterplan van de werkgroep richtte zich op:
- opsporing en vervolging;
- de verkenning van mogelijkheden in de fase van opsporingsonderzoek (forensischmedisch onderzoek, intensiever buurtonderzoek en meer getuigenverhoor);
- de verkenning van mogelijkheden over de inzet van dadergerichte hulp;
- verkenning van mogelijkheden in verbeterde ketensamenwerking;
- voorstellen doen binnen de beschikbare capaciteit voor geweld in huiselijke kring;
- het aanbrengen van gradaties in de zaken van geweld in huiselijke kring;
- de uitkomsten van de werkgroep worden verankerd in de Aanwijzing voor geweld in
afhankelijkheidsrelaties van het OM.
• In juni 2012 heeft het ministerie van VenJ een bijeenkomst georganiseerd met
uitvoerende professionals van de betrokken partijen waarin de verbetervoorstellen zijn
besproken.

D Bronnen
Gesprekken
• Beleidsmedewerker van ministerie van VenJ
• Medewerker Openbaar Ministerie
• Medewerkers politie
• Medewerker Reclassering Nederland
Documenten
• Startnotitie werkgroep (april 2012)
• TK 2011-2012, 28345, Nr. 116

60 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 24
Pilots Signs of Safety
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VenJ
Probleem
Beperkt inzicht in effectiviteit van Signs of Safety binnen de jeugdbescherming.
Doelstelling
Inzicht in toegevoegde waarde van Signs of Safety voor de jeugdbescherming opdoen.
Resultaat
Rapportages van zeven pilots die meer inzicht geven in en kennis opleveren van het
toepassen van o.a. Signs of Safety binnen de jeugdbescherming.
Opleverdatum
1 april 2014
Betrokken partijen
Willem Schrikker Groep (WSG), Bureaus Jeugdzorg Drenthe, Flevoland, Gelderland,
Overijssel, en Utrecht.
Kwaliteitseisen
De kwaliteit voor de pilot van de WSG is geborgd met een wetenschappelijke
begeleidingscommissie.
Kosten
• Vanuit VenJ is er voor de pilot van de Willem Schrikker Groep in totaal 2,3 miljoen euro
beschikbaar gesteld voor het jaar 2012 en 2013.
• Voor de overige zes pilots is in totaal € 720.000,- beschikbaar gesteld vanuit het
ministerie van VenJ. (€ 120.000,- per pilot).
Planning
• Juni 2013 landelijke conferentie (kennis delen).
• December 2013 landelijke conferentie (kennis delen).
• 31 december 2013 einde looptijd van de pilots.
• 1 april 2014 rapportage van de pilots.

B Stand van zaken
Bevindingen
• De gezinsvoogden worden binnen de pilots getraind in o.a. Signs of Safety.
• De pilot bij de Willem Schrikker Groep (WSG) is in 2012 gestart en loopt tot december
2013.
• In november 2012 zijn de overige zes pilots gestart en lopen tot december 2013.
• In maart 2013 heeft een landelijke conferentie plaatsgevonden voor Bureaus Jeugdzorg,
gemeenten en provincies met het doel om kennis te delen over o.a. Signs of Safety.
Borging
Nader te bepalen afhankelijk van de eindrapportage in 2014.
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Nog geen duidelijkheid over het vervolg na de eindrapportage in 2014.
Advies
Bepaal wat er met de opgedane kennis over de effectiviteit van Signs of Safety wordt
gedaan.

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 61

EXTRA INFORMATIE

Actie 24
Pilots Signs of Safety
C Achtergrondinformatie
• Deze actie is onderdeel van de actie ‘Inzet van Signs of Safety in de keten stimuleren en
resultaten inventariseren’ uit het Actieplan Kinderen veilig.
In de pilots wordt gewerkt aan het verrijken van de zogenaamde Deltamethode. Dit zou
moeten leiden tot beter en effectiever handelen van professionals. Bijkomend gevolg
zou kunnen zijn dat de duur van ondertoezichtstelling wordt verkort en het aantal
uithuisplaatsingen wordt verminderd.
• Binnen de Bureaus Jeugdzorg wordt sinds 2002 gewerkt met de Deltamethode
Gezinsvoogdij. Het gebruik van de methode heeft volgens wetenschappelijk onderzoek
(Kohnstamm Instituut 2010) een positief effect op de duur van de ondertoezichtstelling
en de kans op uithuisplaatsing en de duur daarvan. Indien de Deltamethode goed
wordt uitgevoerd kan de duur van een ondertoezichtstelling worden verkort met 8
maanden naar 3,1 jaar, de kans op uithuisplaatsing halveren en de uithuisplaatsing
afnemen met 14 maanden.
• In de pilot van de WSG wordt de Deltamethode verbreed en verrijkt met onder andere:
- aandacht voor de houdingsaspecten van gezinsvoogden;
- borging van professionalisering;
- de inzet van netwerkberaden;
- het gebruik van Signs of Safety;
- gezinsbegeleiding in een vrijwillig kader door één medewerker.
• De in Australië ontwikkelde benadering Signs of Safety wordt door diverse partijen als
een succesvolle benadering beschouwd van gezinnen waar kindermishandeling
voorkomt. Het doel van de benadering Signs of Safety is om samen met de ouders een
afdwingbaar en controleerbaar veiligheidsplan voor het kind op te stellen. De positie
van het slachtoffer wordt versterkt doordat het eigen netwerk rond het kind wordt
ingeschakeld. Verder ligt de nadruk op het benutten van de sterke punten in de
omgeving van het kind.

D Bronnen
Gesprekken
• Medewerkers van het ministerie van VenJ
Documenten
• Brochure Signs of Safety ( Timmer & Rozeboom)
• Implementatie en doelmatigheid van de Deltamethode Gezinsvoogdij (Universiteit van
Amsterdam, 2010)
• Project Doorontwikkeling Delta – Willem Schrikker Groep (26 oktober 2011)
• Kader beoordeling ‘vliegwiel’ projecten (VenJ, november 2011)
• Meerjarenoverzicht businesscase vliegwiel inclusief toelichting (VenJ, maart 2012)
• Kwantitatieve monitor doorontwikkeling Delta (van Montfoort, mei 2012)

62 | Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016

MONITOR

Actie 25
Hulpaanbod slachtoffers inventariseren en verspreiden
A Algemene informatie
Actiehouder
Ministerie van VWS
Probleem
Gemeenten hebben onvoldoende inzicht in het hulpaanbod voor slachtoffers van
seksueel misbruik.
Doelstelling
Gemeenten zijn op de hoogte van het hulpaanbod.
Resultaat
Overzicht van het hulpaanbod.
Opleverdatum
Nader te bepalen.
Betrokken partijen
Gemeenten
Kwaliteitseisen
Resultaat en actie zijn afgestemd met andere acties op het gebied van seksueel misbruik
door het Rijk (zoals acties n.a.v. de aanbevelingen van de commissie-Samson).
Kosten
Planning
• April 2013 afstemming met andere acties van het Rijk.
• Juni 2013 besluitvorming over de te nemen acties.

B Stand van zaken
Bevindingen
De actie is nog niet gestart.
Borging
Aandachtspunten (risico’s, uitvoeringstoets, financiën)
Er zijn nog geen start- en opleverdata vastgesteld voor de uitvoering van de actie.
Advies
-

Monitor mei 2013 | Actieplan Kinderen veilig 2012-2016 | 63

EXTRA INFORMATIE

Actie 25
Hulpaanbod slachtoffers inventariseren en verspreiden
C Achtergrondinformatie
• Slachtoffers van seksueel kindermisbruik en kinderpornografie moeten adequate hulp
krijgen. Dat er beeldmateriaal is gemaakt kan een extra trauma zijn voor de slacht­
offers. De Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld tegen Kinderen
(NRM) benadrukt de traumatiserende werking als beeldmateriaal niet verdwijnt.
• In Amsterdam is in 2011 door een zedenzaak ervaring opgedaan met de behandeling en
nazorg van slachtoffers van kinderpornografie

D Bronnen
Gesprekken
• Medewerkers van ministerie VWS
Documenten
• Rapport over Kinderpornografie van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(oktober 2011)
• TK 2011-2012, 31015, Nr. 68

Colofon
De Monitor Actieplan Kinderen veilig 2012-2016, mei 2013, is een uitgave
van de Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik
Uitvoering Management en Organisatie Advies,
organisatieadviesbureau van en voor het Rijk
Vormgeving Studio Tint, Den Haag
Den Haag, mei 2013
Taskforce kindermishandeling en seksueel misbruik
Bezoekadres:
Lange Voorhout 13
2514 ea Den Haag
Telefoon (070) 376 58 30
E-mail info@tfkinderenveilig.nl
Website www.taskforcekinderenveilig.nl

Niets uit deze publicatie mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in
een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt door
middel van druk, fotokopie of op welke andere wijze dan ook, zonder
de voorafgaande schriftelijke toestemming van de Taskforce kinder­
mishandeling en seksueel misbruik.
Aan de totstandkoming van deze publicatie is de grootst mogelijke zorg
besteed. De Taskforce kan echter niet aansprakelijk worden gesteld voor
eventuele onjuistheden, noch kunnen aan de inhoud rechten worden
ontleend.