Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 45 HERDRUK1

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 maart 2022
Tijdens het plenaire debat over de actuele ontwikkelingen in Oekraïne op
10 maart jl. (Handelingen II 2021/22, nr. 59, Debat over de actuele
ontwikkelingen in Oekraïne) is door het lid Jasper van Dijk (SP) een motie
ingediend (Kamerstuk 36 045, nr. 21). Met de motie wordt de regering
verzocht snel met een voorstel te komen om het toezicht op de naleving
van sancties die zijn opgelegd naar aanleiding van de Russische inval in
Oekraïne te versterken en zo nodig extra capaciteit vrij te maken.
Het toezicht op sancties raakt verschillende departementen. De Minister
voor Buitenlandse Zaken is verantwoordelijke voor het algemene
sanctiebeleid. De Minister van Financiën heeft naast de Minister van
Buitenlandse Zaken een rol als het sancties op het gebied van financiële
markten betreft. De AFM en DNB zijn de toezichthouders voor de
handhaving van sancties die gelden voor financiële markten. De Douane
houdt toezicht in opdracht van de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking op sectorale sanctiemaatregelen. De
Minister van Justitie en Veiligheid heeft een beheersverantwoordelijkheid
voor het openbaar ministerie.
Met deze brief geef ik u, mede namens de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking en de Minister van Justitie en
Veiligheid, een appreciatie van deze motie, zodat uw Kamer dit kan
meewegen tijdens de stemmingen.
Daarnaast heb ik tijdens het commissiedebat Eurogroep/Ecofinraad van
10 maart jl. toegezegd om uw Kamer een overzicht te geven van de
tegoeden die in Nederland tot dusver zijn bevroren op basis van de
sancties die zijn opgelegd naar aanleiding van de Russische inval in
Oekraïne.

1

kst-36045-45
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

i.v.m. correctie in de titel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 045, nr. 45

1

Motie Jasper van Dijk
Net als uw Kamer vindt het kabinet het belangrijk dat de sancties als
gevolg van de oorlog in Oekraïne strikt nageleefd worden. De afgelopen
weken zijn er in korte tijd verschillende pakketten met diverse sancties
afgekondigd. Een groot deel van deze sancties, zoals het op sanctielijsten
zetten van personen, is direct van toepassing. Het is nu zaak voor alle
partijen om zo snel als mogelijk hun relaties met gesanctioneerde partijen
in kaart te brengen en eventuele tegoeden direct te bevriezen.
De AFM en DNB handhaven als toezichthouders op de financiële sector de
effectiviteit van de door de financiële instellingen getroffen procedures en
maatregelen die zijn gericht op de naleving van de sanctiewetgeving. Ik ga
in gesprek met deze toezichthouders omdat ik het van groot belang vind
dat sancties adequaat worden nageleefd. Ik zal ook bespreken of de
capaciteit voor hun toezichtstaken in het kader van de Sanctiewet
afdoende is.
Het toezicht op sectorale sanctiemaatregelen aangaande de gesanctioneerde goederenstroom wordt uitgevoerd door de Douane in opdracht
van de Minister voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking. Hierbij kan gedacht worden aan fysiek toezicht in havens en op
vliegvelden, maar ook het doen van administratieve onderzoeken, het
geven van voorlichting en het strafrechtelijk optreden bij geconstateerde
overtredingen. Deze controle heeft hoge prioriteit. Momenteel wordt
geïnventariseerd hoeveel extra capaciteit er voor het toezicht op de
nieuwe sanctiemaatregelen benodigd is. Het is immers van groot belang
dat het toezicht naar behoren kan worden uitgevoerd.
Het openbaar ministerie kan besluiten tot opsporing en vervolging bij
overtreding van sanctiemaatregelen. Het beeld is niet dat het openbaar
ministerie op dit moment onvoldoende capaciteit heeft voor deze taak.
Niettemin zal de Minister van Justitie en Veiligheid hierover met het
openbaar ministerie in gesprek gaan.
Het kabinet zal uw Kamer informeren over de gesprekken met de
toezichthouders en het openbaar ministerie. Ik laat het oordeel over deze
motie aan de Kamer.
Bevroren tegoeden
Banken en andere financiële instellingen moeten de relaties met gesanctioneerde en bevriezingen melden bij hun toezichthouder (AFM of DNB). Op
basis van deze meldingen ontstaat tot dusver onderstaand beeld van de
relaties met gesanctioneerde personen en bedrijven en bevriezingen.
Hierbij zijn de volgende aandachtspunten relevant:
• Instellingen moeten onverwijld na de vaststelling van een klantrelatie
melden bij AFM of DNB. Vervolgens wordt deze informatie aan mijn
ministerie doorgegeven. Er kunnen dus nog meer meldingen komen
op basis van de meest recente sanctiepakketten.
• Het overzicht bevat informatie over zowel natuurlijke personen als
rechtspersonen (bedrijven).
• Het aantal gemelde relaties bevat soms ook verschillende meldingen
over één persoon. Dat wil zeggen dat de 132 gemelde relaties niet
betekent dat er 132 verschillende cliënten zijn, het kan ook een cliënt
zijn met meerdere rechtspersonen.
• Niet elke relatie heeft daadwerkelijk tegoeden uitstaan bij financiële
instellingen die bevroren kunnen worden. Een relatiemelding kan ook
betekenen dat de cliënt in de systemen van de instelling staat omdat in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 045, nr. 45

2

•

het verleden zaken met die cliënt zijn is gedaan. Het overgrote gedeelte
van de meldingen is een relatie zonder tegoeden.
De meeste meldingen zijn binnengekomen van trustkantoren. Hierbij
zijn geen tegoeden bevroren. Dit komt omdat bij trustkantoren
doorgaans niet direct tegoeden worden aangehouden.
Klantrelaties

Totaal
bevroren
tegoeden
(afgerond, in
euro’s)

8
110
3
4

1.755.000
–
–
340.000

7
132

3.990.000
6.085.000

Meldingen banken
Meldingen trustkantoren
Meldingen verzekeraars
Meldingen pensioenfonds
Meldingen beheerders van beleggingsinstellingen /
beleggingsondernemingen
Totaal

Omdat de verwachting is dat deze cijfers nog wijzigen zal ik uw Kamer
regelmatig een update sturen van dit overzicht.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 36 045, nr. 45

3