Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2453
Vragen van de leden Sjoerdsma en Sneller (beiden D66) aan de Ministers van
Buitenlandse Zaken en van Justitie en Veiligheid over een vrijwillige bijdrage
aan het Internationaal Strafhof ten behoeve van een onderzoek naar
oorlogsmisdrijven, misdrijven tegen de menselijkheid en genocide gepleegd in
Oekraïne (ingezonden 18 maart 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 14 april 2022).
Vraag 1
Bent u bekend met het persbericht van het Internationaal Strafhof van
2 maart 2022, waarin de aanklager van het Internationaal Strafhof aankondigt
een onderzoek te hebben geopend naar mogelijk gepleegde oorlogsmisdaden, misdrijven tegen de menselijkheid en genocide op het grondgebied van
Oekraïne?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u op de hoogte van het feit dat de aanklager in hetzelfde persbericht
benadrukt extra financiering en capaciteit nodig te hebben om het onderzoek
effectief te kunnen uitvoeren, en dat de aanklager hierom een verzoek om
steun bij de verdragslanden zal doen?
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Onderschrijft u het belang van het onderzoeken van mogelijk gepleegde
oorlogsmisdaden, misdaden tegen de menselijkheid en genocide op het
grondgebied van Oekraïne en het belang van het aansprakelijk stellen van
plegers van internationale misdrijven?

1

ah-tk-20212022-2453
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Website Internationaal Strafhof, 22 maart 2022, «Statement of ICC Prosecutor, Karim A.A. Khan
QC, on the Situation in Ukraine: Receipt of Referrals from 39 States Parties and the Opening of
an Investigation» (https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=2022-prosecutor-statementreferrals-ukraine)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Het kabinet hecht grote waarde aan het bestrijden van straffeloosheid voor
internationale misdrijven gepleegd waar ook ter wereld. Hiervoor is het van
belang dat bewijs wordt verzameld dat voor rechtszaken kan worden
gebruikt.
Nederland heeft op 2 maart 2022 – met inmiddels 40 andere verdragspartijen,
waaronder alle lidstaten van de Europese Unie – de situatie in Oekraïne bij de
Aanklager van het Internationaal Strafhof aangegeven. Door deze aangifte
(«State Party referral») kon de Aanklager het onderzoek naar de situatie in
Oekraïne direct openen, zonder daarvoor eerst nog de machtiging van de
rechters nodig te hebben. Op 24 maart vond een internationale conferentie
plaats waarbij verschillende ministers, waaronder de Minister van Justitie en
Veiligheid, hebben gesproken over hoe de Aanklager het beste in zijn werk
kan worden ondersteund. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft
daarnaast op 11 april voorafgaand aan de Raad Buitenlandse Zaken een
ontbijt met Aanklager Khan georganiseerd, met als doel het bestendigen van
de eensgezinde EU steun, inclusief nadere financiële en personele steun, voor
het Strafhof.
Ook heeft Nederland de oprichting door de VN-Mensenrechtenraad gesteund
van een Commission of Inquiry met een focus op bewijsgaring van schendingen begaan in Oekraïne. Nederland geeft daarnaast 1 miljoen euro aan het
Hoge Commissariaat van de Mensenrechten van de VN (OHCHR). Hiermee
kan de OHCHR zich verder inzetten voor mensenrechten in Oekraïne en het
documenteren en rapporteren van schendingen van deze rechten. Nederland
is daarnaast medeoprichter en medevoorzitter van de Group of Friends of
Accountability following the Aggression against Ukraine, een platform voor
het in kaart brengen van bestaande en opkomende initiatieven en het delen
van informatie tussen staten en met internationale organisaties en het
maatschappelijk middenveld.
Vraag 4
Heeft het Internationaal Strafhof zich reeds tot u gewend met een verzoek om
een vrijwillige bijdrage zoals bedoeld in artikel 116 van het Statuut van Rome,
dan wel met een ander verzoek om additionele financiering?
Antwoord 4
Ja, op 7 maart 2022 heeft de Aanklager van het Internationaal Strafhof alle
verdragspartijen schriftelijk uitgenodigd om ten behoeve van alle lopende
onderzoeken bijstand te verlenen aan zijn Parket, onder meer door middel
van vrijwillige financiële bijdragen en/of de terbeschikkingstelling van
nationale deskundigen op basis van detachering.
Vraag 5
Bent u bereid om het Internationaal Strafhof extra financiering toe te kennen
om zo het onderzoek naar oorlogsmisdrijven, misdrijven tegen de menselijkheid en genocide op het grondgebied van Oekraïne mogelijk te maken?
Antwoord 5
Het recent geopende onderzoek naar de situatie in Oekraïne trekt een zware
wissel op de capaciteit van het Internationaal Strafhof en heeft potentieel
gevolgen voor alle lopende onderzoeken. In dat licht zal Nederland een
vrijwillige financiële bijdrage van 1 miljoen euro overmaken aan het Trust
Fund dat recent ten behoeve van het Parket van de Aanklager is opgericht.
De Aanklager heeft voor de besteding van de vrijwillige bijdragen de
volgende prioriteiten aangewezen: 1) ICT-voorzieningen ten behoeve van de
bewijsgaring, 2) psychosociale hulp aan slachtoffers en getuigenbescherming,
en 3) extra capaciteit voor seksuele misdrijven en gender-gerelateerde
misdrijven. In zijn persbericht van 28 maart heeft de Aanklager bekendgemaakt dat hij de bijdragen in eerste instantie zal gebruiken voor de aanschaf
van de ICT-voorzieningen.2 Het gaat daarbij onder meer om het opzetten van

2

Website Internationaal Strafhof, 28 maart 2022, «Statement of ICC Prosecutor, Karim A.A. Khan
QC: Contributions and support from States Parties will accelerate action across our investigations» (Statement of ICC Prosecutor, Karim A.A. Khan QC: Contributions and support from
States Parties will accelerate action across our investigations (icc-cpi.int)).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

een cloud waar beeld- en geluidmateriaal in kan worden opgeslagen, zodat
daar vervolgens spraak- en gezichtsherkenningssoftware op kan worden
losgelaten. De gigantische hoeveelheid beeld- en geluidmateriaal kan op deze
manier veel sneller en efficiënter worden doorzocht op relevant bewijsmateriaal. De aanschaf van deze nieuwe technologieën zal niet alleen bevorderlijk
zijn voor het Oekraïne-onderzoek, maar voor alle lopende onderzoeken.
Daarnaast heeft Nederland reeds toegezegd dat experts van het Openbaar
Ministerie en de Politie waar mogelijk de kennis en ervaring die is opgedaan
tijdens het onderzoek in Oekraïne naar het neerschieten van MH-17 met het
Internationaal Strafhof zullen delen, onder andere door middel van detachering bij het Strafhof.
Vraag 6
Bent u bereid om bij partner-verdragslanden extra financiering te bepleiten
ten behoeve van het voornoemde onderzoek?
Antwoord 6
Zoals bij het antwoord op vraag 3 is aangegeven, nam de Minister van
Justitie en Veiligheid op 24 maart deel aan een internationale conferentie
waarbij werd gesproken over de vraag hoe het Internationaal Strafhof het
beste kan worden ondersteund en heeft de Minister van Buitenlandse Zaken
op 11 april voorafgaand aan de Raad Buitenlandse Zaken een ontbijt met
Aanklager Khan georganiseerd met als doel het bestendigen van de
eensgezinde EU steun, inclusief nadere financiële en personele steun, voor
het Strafhof.
Overigens heeft in reactie op het verzoek van de Aanklager een aantal
verdragspartijen, waaronder Nederland, reeds toegezegd om op korte termijn
extra bijstand te verlenen, zodat lopende en nieuwe onderzoeken efficiënt en
effectief kunnen worden opgepakt en voortgezet. Op de langere termijn zal de
toegenomen werkdruk van het Strafhof een collectieve inspanning van alle
verdragspartijen vergen. Het is daarbij de taak van de Vergadering van
verdragspartijen (Assembly of States Parties) om het Strafhof te voorzien van
een toereikende begroting. In verband met het recent geopende onderzoek
naar de situatie in Oekraïne zal Nederland in het kader van de begrotingsonderhandelingen in de Vergadering van verdragspartijen met zoveel mogelijk
gelijkgezinde partners pleiten voor extra financiering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3