Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

32 317

JBZ-Raad

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 462

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 24 maart 2017
De vaste commissie voor Veiligheid en Justitie heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Minister en Staatssecretaris van
Veiligheid en Justitie over de brief van 16 maart 2017 over de geannoteerde agenda van de JBZ-Raad op 27 en 28 maart 2017 (Kamerstuk
32 317, nr. 461). De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het
verslag.
De vragen en opmerkingen zijn op 21 maart 2017 aan de Minister en
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie voorgelegd. Bij brief van
21 maart 2017 zijn de vragen beantwoord.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Visser
Adjunct-griffier van de commissie,
Verstraten

kst-32317-462
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

1

INHOUDSOPGAVE
I.
A.

Inbreng vanuit de fracties en reactie van de bewindspersonen

2

Deel veiligheid en justitie

2

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

2
6
7
7
9
10

8.
B.

Deel Migratie en asiel
1.
2.
3.
4.
5.
6.

II.

Terrorismebestrijding
Actieplan terrorismebestrijding
Encryptie
Europees Openbaar Ministerie
Gegevensbescherming
Situatie in Polen
Digitale interne markt – digitale inhoud en kopen op
afstand
Witboek toekomstscenario’s EU

Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel en
herplaatsing
Visumliberalisatie
EU-Turkijeverklaring
Grensbeheer
Extern migratiebeleid en terugkeer
Overige thema’s

Volledige agenda

11
13
13
13
20
21
22
28
32
33

I. Inbreng vanuit de fracties en reactie van de bewindspersonen
A. Deel Veiligheid en Justitie
1. Terrorismebestrijding
Terrorismebestrijding
Het is de leden van de PvdA-fractie bekend dat de ontwerprichtlijn
terrorismebestrijding reeds in eerste lezing door het Europees Parlement
is goedgekeurd. Nu deze richtlijn meer vaste vormen heeft aangenomen
vragen deze leden of en in hoeverre de implementatie van die richtlijn te
zijner tijd naar verwachting aanpassing van de Nederlandse wetgeving
gaat vereisen. Deze leden menen dat Nederland de afgelopen jaren al veel
wetgeving op het terrein van terrorismebestrijding heeft aangenomen dan
wel dat er veel van dergelijke wetgeving aanhangig of in voorbereiding is.
Zij wijzen daarbij op de wetgeving ten aanzien van het strafrecht, het
afnemen van de nationaliteit van terroristen/jihadisten en andere
bestuurlijke maatregelen die mogelijk zijn geworden of gaan worden.
Welke lacune ziet de Nederlandse regering zelf nog en gaat de richtlijn
Nederland dwingen tot wetgeving die het eerder zelf niet wenselijk heeft
geacht? Zo ja, welke?
Begrijpen de leden van de PvdA-fractie het goed dat op grond van de
richtlijn ook Nederland het aanzetten tot terrorisme strafbaar moet stellen
als het gaat om verheerlijking. Is de voorwaarde daarbij wel dat er door de
verheerlijking van terrorisme een gevaar ontstaat dat een terroristisch
misdrijf wordt gepleegd? Zo ja, hoe verhoudt zich dat tot de bestaande
strafbaarstelling van opruiing vastgelegd in artikel 131 Wetboek van
Strafrecht (hierna: Sr)? Zo nee, waarom niet? Hoe verhoudt hetgeen in de
richtlijn op dit punt is vastgelegd zich tot het voorstel van wet van het lid
Keijzer tot wijziging van het Sr in verband met de strafbaarstelling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

2

verheerlijking van terrorisme (Kamerstuk 34 466)? Het komt deze leden
voor dat hetgeen het lid Keijzer strafbaar wil stellen verder gaat dan wat
op grond van de richtlijn verplicht gaat worden. Het genoemde initiatiefwetsvoorstel wil de verheerlijking van terrorisme strafbaar te stellen voor
zover het de openbare orde kan verstoren. Los van wat de Afdeling Advies
van de Raad van State (hierna: de Afdeling) heeft opgemerkt vragen deze
leden of het strafbaar stellen in het geval er verstoring van de openbare
orde dreigt niet verder gaat dan het strafbaar stellen in geval van gevaar
voor een terroristisch misdrijf? Kan de regering hier nader op ingaan?
Voorts willen de genoemde leden graag weten wat de stand van zaken is
van de informatiedeling met betrekking tot terroristen/jihadisten binnen
de EU. Wederom hebben deze leden de indruk dat de discussie over de
strafrechtelijke aanpak van terugkerende jihadisten nog steeds in de fase
van overleg over de intensivering van samenwerking zit maar dat de
daadwerkelijke samenwerking nog niet op orde is (zie raadsdocumenten
14799/16 en 7294/17). Wat is de stand van zaken betreffende een verdrag
over wederzijdse rechtshulp en uitlevering bij oorlogsmisdaden,
misdaden tegen de mensheid en genocide? Wat is de Nederlandse inzet
daarbij?
De leden van de D66-fractie lezen dat tijdens de JBZ-Raad een beleidsdebat gevoerd zal worden over terugkerende buitenlandse strijders en de
beleidsopties voor een strafrechtelijke aanpak. Zij begrijpen dat de
Ministers van gedachten zullen wisselen over de informatiedeling met
Eurojust, intensivering van de samenwerking met de Verenigde Staten en
Turkije, biometrische gegevensopslag van terrorismeverdachten, de
samenwerking met aanbieders van versleutelde telecommunicatiediensten, ontwikkeling van risicoanalyse-instrumenten, rehabilitatie en
re-integratieprogramma’s en een aantal beleidsmaatregelen om de
strafrechtelijke vervolging van IS-strijders te bevorderen, zoals het
initiatief van Nederland, België, Argentinië en Slovenië inzake een verdrag
over wederzijdse rechtshulp en uitlevering bij oorlogsmisdaden. Klopt dit?
Kan de regering per hiervoor genoemd onderwerp de inzet van Nederland
toelichten? Wat verwacht de regering qua praktische maatregelen en
afspraken die worden gemaakt door de Ministers? Wat wordt de inzet? Is
de regering bereid opnieuw het belang van onvoorwaardelijk en
dwingende informatie-uitwisseling over terreurverdachten tussen
Lidstaten van de EU, zoals verwoord in de aangenomen motie-Samsom/
Pechtold (Kamerstukken 29 754 en 27 925, nr. 380), onder de aandacht te
breng tijdens de JBZ-Raad?
De genoemde leden lezen dat tijdens de JBZ-Raad gesproken zal worden
over de ontwerprichtlijn terrorismebestrijding. Welke implementatiewetgeving verwacht de regering naar aanleiding hiervan? Welke gedragingen
uit de richtlijn zijn momenteel in Nederland nog niet strafbaar en is de
regering voornemens de Nederlandse wet hiertoe aan te scherpen? Hoe
ziet de regering de aankondiging van de initiatiefwet van het lid Keijzer tot
wijziging van het Sr in verband met de strafbaarstelling van de verheerlijking van terrorisme in verhouding tot de richtlijn? Kan de regering
hierbij ingaan op de kritiek van de Afdeling op dit voorstel, dat de
noodzaak van de strafbaarstelling van de verheerlijking van terrorisme
niet aannemelijk is gezien de thans voorhanden zijnde strafrechtelijke
instrumenten? Is de regering bereid dit standpunt van de Afdeling over te
brengen in de JBZ-Raad? Is de regering bereid zich in te spannen om te
realiseren dat implementatiewetgeving naar aanleiding van de richtlijn
terrorismebestrijding de toets van de Raad van State, zoals verwoord in
de kritiek van de Afdeling Advisering van de Raad van State op het
voorstel van het lid Keijzer, zal doorstaan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

3

Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Op de vragen van de PvdA-fractie. Zoals medegedeeld in het BNC-fiche
(Kamerstuk 22 112, nr. 2053) en sindsdien desgevraagd bevestigd, bevat
de concept-richtlijn terrorismebestrijding geen verplichtingen tot
strafbaarstelling die niet reeds door de bestaande Nederlandse strafrechtelijke wetgeving worden gedekt. Uitzondering is de verplichting tot het
aanmerken van enkele (thans al strafbare) misdrijven op het terrein van
aanvallen op informatiesystemen als terroristisch misdrijf, indien deze
misdrijven worden gepleegd met een terroristisch oogmerk (artikel 3,
eerste lid, onderdeel i). Het concept-wetsvoorstel versterking strafrechtelijke aanpak terrorisme, dat thans voor advies aanhangig is bij de Afdeling
advisering van de Raad van State, voorziet op dit punt in aanpassing van
het Wetboek van Strafrecht.
Artikel 5 van de concept-richtlijn bevat de verplichting om het publiekelijk
aanzetten tot terroristische misdrijven – in het Nederlandse strafrecht het
misdrijf «opruiing» (artikelen 131 en 132 Sr) – strafbaar te stellen. Deze
verplichting bestond reeds in het kaderbesluit terrorismebestrijding
(kaderbesluit 2002/475/JBZ zoals gewijzigd door kaderbesluit 2008/919/
JBZ), dat wordt vervangen door de voorliggende concept-richtlijn. In de
concept-richtlijn wordt verduidelijkt dat het verheerlijken van terrorisme
valt onder de strafbaarstelling van het publiekelijk aanzetten tot terroristische misdrijven, indien door dit verheerlijken (net als andere vormen van
publiekelijk aanzetten) het gevaar ontstaat dat een of meerdere terroristische misdrijven kunnen worden gepleegd. Dit komt overeen met de
reikwijdte van artikel 131 Sr, op grond waarvan een dergelijke vorm van
opruiing naar Nederlands recht strafbaar is. Dit wordt bevestigd in de
jurisprudentie. Het enkele verheerlijken van terrorisme of goedpraten valt
niet onder de reikwijdte van de nieuwe EU-richtlijn.
Het kabinet zal een standpunt bepalen ten aanzien van het initiatiefvoorstel van wet van het lid Keijzer (CDA) tot wijziging van het Wetboek
van Strafrecht in verband met de strafbaarstelling van de verheerlijking
van terrorismestrafbaarstelling (Kamerstuk 34 466, nr. 5) ter gelegenheid
van de mondelinge behandeling van het voorstel in de Tweede Kamer.
In reactie op de vraag van D66 naar het initiatief voor een verdrag over
wederzijdse rechtshulp en uitlevering bij oorlogsmisdaden, misdaden
tegen de mensheid en genocide (hierna: MVRUIM), verwijs ik allereerst
graag naar de recent aan uw Kamer gezonden rapportagebrief Internationale Misdrijven 2016 (Kamerstuk 34 550 VI, nr. 105, pagina 9).
Voor wat betreft de rol en inzet van Nederland, kan ik u informeren, dat
deze groot is. Immers, Nederland is een van de initiatiefnemers geweest
voor dit voorstel, en is tevens actief in de kopgroep van MVRUIM. De
afgelopen jaren is er gefocust op het steun werven voor dit verdrag. Dit
heeft ertoe geleid dat reeds 53 landen hun steun hebben uitgesproken
voor het initiatief. Dit aantal is nog steeds groeiende. Bovendien is begin
2017 de kopgroep uitgebreid met Mali en Senegal.
Bij de kopgroeplanden leeft de intentie om de verdragsonderhandelingen
in 2017 te openen. Daartoe zal eind juni aanstaande een groot evenement,
zogenaamde «retreat», in Nederland worden georganiseerd, voor en met
de steunende landen. Daarin zal worden gesproken over elementen van
het verdrag, en het forum waarbinnen de onderhandelingen kunnen gaan
plaatsvinden.
Dan de overige vragen van de D66-fractie.
Voor een antwoord op deze vragen van de leden van de fractie van D66,
verwijs ik graag naar de antwoorden gegeven op overeenkomstige vragen
van de PvdA-fractie. Gelet op de daarbij gegeven uitleg van de reikwijdte
van artikel 5 van de concept-richtlijn, is geen implementatiewetgeving

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

4

nodig om aan dit artikel uitvoering te geven. Artikel 5 van de conceptrichtlijn moet voorts duidelijk worden onderscheiden van hetgeen wordt
voorgesteld in het initiatief-voorstel van het lid Keijzer. Reeds daarom ligt
het niet voor de hand om in het verband van de JBZ-raad aandacht te
vragen voor het advies van de Raad van State.
Wat betreft de vragen over terugkerende buitenlandse strijders het
volgende. Tijdens de aanstaande JBZ-raad zullen de Ministers van
gedachten wisselen over de strafrechtelijke aanpak van terugkerende
buitenlandse terroristische strijders. Dit zal gebeuren aan de had van een
non-paper van de Europese Contraterrorismecoördinator. Dit non-paper
bevat een groot aantal beleidsopties ter gedachtenvorming, onder meer
over de in uw vraag geschetste onderwerpen.
Informatiedeling met Eurojust is een belangrijk onderdeel van de aanpak
van terrorisme, zowel als het gaat om informatie over strafvervolgingen
en veroordelingen als gezamenlijke strafrechtelijke onderzoeken. De
routekaart informatie-uitwisseling, die onder Nederlands voorzitterschap
is onderschreven door de Raad, roept lidstaten dan ook op om informatie
over strafvervolgingen en veroordeling voor terrorisme te delen met
Eurojust. De Nederlandse inzet in de JBZ-raad is navenant. Nederland zet
zowel in EU-verband als bilateraal in op een intensieve samenwerking met
de VS en Turkije op het gebied van terrorismebestrijding. Het Europese
Contraterrorisme Centrum van Europol speelt hierin een belangrijke
faciliterende rol. Het gebruik van biometrische gegevens kan waardevol
zijn voor de identificatie van terrorismeverdachten, maar daarbij dient wel
het strikte proportionaliteitsprincipe zoals vastgelegd in de EU gegevensbeschermingsrichtlijn toegepast te worden. Zo steunt Nederland
systematisch gebruik van vingerafdrukken en gezichtsherkenning voor het
opsporen van terrorismeverdachten. Wat betreft samenwerking met
aanbieders van versleutelde telecommunicatiediensten, is de Nederlandse
positie dat opsporingsdiensten en inlichtingen- en veiligheidsdiensten in
specifieke gevallen de bevoegdheid moeten hebben om encryptie te
kunnen doorbreken en dat zij daarbij hulp dienen te krijgen van degene
die de sleutel heeft. Dit is in Nederland bij wet voorzien. Zoals aangegeven in het kabinetsstandpunt encryptie van 4 januari 2016, is het
kabinet op dit moment van mening dat het niet wenselijk is om beperkende wettelijke maatregelen te nemen ten aanzien van de ontwikkeling,
de beschikbaarheid en het gebruik van encryptie binnen Nederland. Dit
standpunt zal Nederland tijdens de JBZ-raad herhalen. Nederland deelt
actief ervaringen met andere lidstaten over de ontwikkeling van
risicoanalyse-instrumenten en rehabilitatie en re-integratieprogramma’s
en zal indien opportuun dit aanbod herhalen tijdens de JBZ-raad en
andere lidstaten verzoeken om ervaringen te delen, bijvoorbeeld via het
Radicalisation Awareness Network Centre of Excellence. Nederland streeft
voorts naar betere internationale samenwerking in de strafrechtelijke
aanpak van buitenlandse strijders. Daarbij wordt onder meer ingezet op
samenwerking in bewijsvergaring van gepleegde misdaden. Daarbij kan
het initiatief voor een verdrag over wederzijdse rechtshulp en uitlevering
bij oorlogsmisdaden, misdaden tegen de mensheid en genocide op
termijn een rol spelen; voor meer informatie over de laatste stand van
zaken verwijs ik u naar bovenstaande antwoord op de vraag van D66.
Er zijn reeds veel stappen gezet in EU-verband de afgelopen jaren die
bijdragen aan de strafrechtelijke aanpak van buitenlandse strijders. Van
groot belang is dat lidstaten tijdig relevante informatie delen. De
routekaart informatie-uitwisseling richt zich op het optimaliseren van het
delen van informatie en we houden elkaar als lidstaten, ondersteund door
de EU CTC en de Commissie, constant bij de les. Dit heeft de toenmalige
Minister van Veiligheid en Justitie u ook toegelicht tijdens vorige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

5

Algemene Overleggen en in de brief van 6 juli 2016 betreffende de
informatie-uitwisseling voor terrorismebestrijding. Daarin is ook aangegeven dat de gedeelde informatie fors toe is genomen en toe blijft nemen.
Onvoorwaardelijke verplichte informatieverstrekking is echter een brug te
ver, want dit kan het welslagen van een lopend onderzoek in gevaar
brengen, de veiligheid van personen in gevaar brengen of betrekking
hebben op politiegegevens die zijn verkregen van een andere lidstaat of
van een derde land dat geen toestemming geeft voor de verstrekking.
2. Actieplan terrorismefinanciering
De leden van de SP-fractie willen graag weten wat het betekent voor de
controle op de rechtmatigheid van een verzoek indien strafrechtelijke
bevriezings- en confiscatiebeslissingen zonder verdere administratieve
handelingen in andere lidstaten kunnen worden erkend en ten uitvoer
kunnen worden gelegd. Wat houdt «zonder administratieve handelingen»
precies in? Leidt dit ook tot de mogelijkheid om crimineel vermogen zo
snel mogelijk na de arrestatie te bevriezen zoals is verzocht in de
motie-Van Nispen/Recourt (Kamerstuk 29 911, nr. 144). De genoemde
leden lezen dat de richtlijn een verbetering inhoudt om binnen de EU
samen te werken. Op welke verbetering wordt gedoeld?
Heeft de richtlijn strafbaarstelling witwassen gevolgen voor de Nederlandse strafwetgeving of voldoet Nederland al aan de eisen die daarin
gesteld worden?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
De leden van de SP-fractie vragen naar de voorgestelde verordening over
de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van bevriezingsbevelen en
confiscatiebeslissingen. Zij vragen naar de controle op rechtmatigheid in
de lidstaat die aan een bevel tot bevriezing of confiscatie uitvoering geeft.
De rechtshulp krijgt vorm doordat de Lidstaten onderling formulieren
toezenden waarin het bevriezingsbevel of confiscatiebevel is opgenomen.
Volgens het voorstel wordt aan het bevel dan uitvoering gegeven, tenzij er
sprake is van de limitatief opgesomde weigeringsgronden of wanneer de
uitvoering feitelijk onmogelijk is. De controle op rechtmatigheid waarnaar
deze leden vragen, is dan ook beperkt. Wanneer het bevel betrekking heeft
op een strafbaar feit dat is opgenomen in artikel 3, wordt het bevel in de
uitvoerende lidstaat ook niet onderworpen aan een toets van dubbele
strafbaarheid. Deze handelwijze is ook wat is bedoeld met «zonder
administratieve handelingen» waarnaar deze leden vragen. Een ander
voorbeeld waaraan deze leden hierbij kunnen denken, is dat de formulieren worden aangereikt in de taal van de uitvoerende lidstaat. Een
vertaling van de onderliggende bevriezingsbeslissing of het vonnis
waarmee de confiscatie is bevolen, kan achterwege blijven.
Het antwoord op de vraag van deze leden of dit voorgaande ook inhoudt
dat crimineel vermogen zo snel mogelijk na de arrestatie kan worden
bevroren, eveneens onderwerp van de motie Van Nispen-Recourt, luidt
bevestigend. Het voorstel heeft mede betrekking op deze bevriezing en
schrijft voor dat aan een bevel binnen 24 uur uitvoering wordt gegeven.
Dit komt aan de snelle uitvoering van het bevel, die deze leden voor ogen
hebben, zeker ten goede.
De leden van de SP-fractie constateren dat het voorstel volgens de
regering / het kabinet een verbetering inhoudt van de internationale
samenwerking. De leden vragen op welke verbetering wordt gedoeld.
Hiermee wordt in zijn algemeenheid gedoeld op de verwachting dat meer
lidstaten in staat zullen blijken uitvoering te geven aan bevriezingsbevelen
en confiscatiebeslissingen van andere lidstaten. De kaderbesluiten die de
samenwerking op dit terrein thans regelen, zijn gebrekkig geïmplemen-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

6

teerd. Het voorstel vervangt deze kaderbesluiten en daarvan wordt een
verbetering in de samenwerking verwacht. Daarnaast wordt een gunstig
effect verwacht van het eenduidige begrippenkader in het nieuwe
instrument. Binnen de Unie kan geen discussie bestaan over welke
vormen van bevriezing of confiscatie straks onder de werking van het
nieuwe instrument vallen. Hieraan draagt ook bij dat het instrumentarium
voor het afnemen van criminele winsten met Richtlijn 2016/42/EU
verregaand is geharmoniseerd. De voorgestelde verordening sluit op dit
geharmoniseerde instrumentarium aan.
De leden van de SP-fractie vragen ook naar de voorgestelde richtlijn over
de strafbaarstelling van het delict witwassen. Zij wilden weten of
Nederland al voldoet aan de verplichtingen die uit het voorstel voortvloeien. Dit is het geval. De Nederlandse strafbaarstellingen van het delict
witwassen omvatten hetgeen in de richtlijn wordt voorgesteld. Dit is een
beoordeling van het Commissievoorstel waarbij de kanttekening past dat
de tekst in de onderhandelingen aan verandering onderhevig zal zijn.
3. Encryptie
De leden van de D66-fractie vragen de regering te reageren op het bericht
dat een woordvoerder van de Europese Commissie gezegd zou hebben
dat «encryption technology should not prevent law enforcement agencies
or other competent authorities from intervening in the lawful exercise of
their functions.» (zie https://guests.blogactiv.eu/2017/02/24/is-europeabout-weaken-encryption/) Hoe ziet de regering de ontwikkeling van het
debat rondom encryptie in de JBZ-Raad? Kan de regering aangeven welke
landen een ander standpunt hebben dan het Nederlandse standpunt wat
betreft het belang van encryptie? Verwacht de regering nog dit jaar
plannen vanuit de Europese Commissie op het gebied van encryptie? Wat
verstaan de genoemde lidstaten onder praktische oplossingen op het
gebied van encryptie?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Het kabinetsstandpunt encryptie van 4 januari 2016 is leidend voor de
Nederlandse inzet en wordt actief in internationaal en EU-verband
uitgedragen. Nederland moedigt tevens andere lidstaten aan eveneens
een standpunt te formuleren omtrent encryptie. De meerderheid van de
lidstaten lijkt het Nederlandse standpunt te delen, dat het niet wenselijk is
om beperkende wettelijke maatregelen te nemen ten aanzien van de
ontwikkeling, de beschikbaarheid en het gebruik van encryptie. Wel moet
gekeken worden naar praktische oplossingen, zoals het delen van kennis,
ervaring en expertise in de rechtshandhaving betreffende het doorbreken
van encryptie in specifieke gevallen. Europol kan hierin een rol spelen.
Ook is nauwere samenwerking met aanbieders van versleutelde diensten
nodig, zodat snel geacteerd kan worden bij wettelijke verzoeken tot
toegang tot informatie. Een aantal andere lidstaten is van mening dat de
mogelijkheid van wetgeving op dit terrein niet moet worden uitgesloten,
zonder in dit stadium met concrete voorstellen te komen. Naar
verwachting zal de Europese Commissie tijdens de komende JBZ-raad
aangeven of zij voornemens is om met plannen te komen op het gebied
van encryptie.
4. Europees Openbaar Ministerie
De leden van de SP-fractie hebben de volgende vragen over de ontwerpverordening Europees Openbaar Ministerie (hierna: EOM). Klopt het dat
Zweden definitief niet deelneemt aan het EOM? Wat zijn de overwegingen
daarbij? Er wordt verwacht dat meerdere landen niet zullen meedoen. Wat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

7

zijn de overwegingen daarbij? De Europese Commissie zal met de
aarzelende landen de dialoog voortzetten. Betekent dit dat ook met
Nederland gesproken zal blijven worden? Wat wordt de insteek van
Nederland? De leden begrijpen dat er nog slechts ruimte is voor kleine
aanpassingen, wat in wezen betekent dat de huidige tekst zo goed als
definitief is. Betekent dit dat Nederland conform de oproep van de Kamer
niet akkoord zal gaan met deelname aan het EOM? Zo nee, waarom niet?
Verder lezen deze leden dat de meeste lidstaten pleiten voor versterkte
samenwerking met zoveel mogelijk deelnemende lidstaten. Is inmiddels al
bekend hoe deze versterkte samenwerking eruit zal komen te zien? Zo
nee, waarom niet en wanneer wordt dit voornemen concreter? Hoe ziet
Nederland het voor zich?
De leden van de D66-fractie begrijpen dat het EOM onderdeel wordt van
het Europa van meerdere snelheden. De situatie lijkt zich af te tekenen dat
onze buurlanden Duitsland, België en Luxemburg wel deelnemen aan het
EOM, maar Nederland niet. Kan de regering toelichten hoe dit zich
verhoudt tot de steeds intensiever wordende samenwerking tussen de
Benelux-landen waarin de Benelux-landen nota bene ambiëren om de
koplopers te zijn in het Europa van twee snelheden? Hoe gaat Nederland
zich precies opstellen bij de onderhandelingen over nauwere samenwerking inzake het EOM? Wat wordt daarbij precies verstaan onder «actief
volgen»?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Op de vragen van de SP. Zweden heeft inderdaad aangegeven vooralsnog
niet aan het EOM te zullen deelnemen. Een meerderheid in het Zweedse
parlement bleek daartegen gekant. Mogelijk zullen ook andere lidstaten
besluiten niet mee te doen aan het EOM, maar welke dat uiteindelijk
zullen zijn en welke overwegingen daarbij voor hen concreet de doorslag
geven om te besluiten tot niet-deelname, valt voor mij op dit moment nog
niet te voorspellen. De uitkomst van de Europese Raad op 9–10 maart jl.,
voor het verslag waarvan ik u graag verwijs naar de brief die de Minister
van Buitenlandse Zaken u op 16 maart jl. zond, brengt mee dat er nu
opnieuw onderhandelingen zullen gaan plaatsvinden. Deze onderhandelingen hebben tot doel overeenstemming tussen de deelnemende
lidstaten te bereiken over een tekst voor de ontwerpverordening die de
basis zal vormen voor de oprichting van een EOM in het kader van
nauwere samenwerking. De komende periode zal moeten blijken hoeveel
ruimte er feitelijk zal zijn om de laatste tekst van de ontwerpverordening
nog wezenlijk aan te passen. Nederland zal deze nadere besprekingen hoe
dan ook actief volgen en daarbij in het bijzonder aandacht vragen voor de
financiering van het EOM, de samenwerking tussen het EOM en
niet-deelnemende lidstaten en de impact van de oprichting van het EOM
op Eurojust. Nederland heeft, zoals bekend, zelf nog geen besluit
genomen over deelname aan het EOM. Een dergelijk besluit zal pas
mogelijk zijn, nadat de definitieve tekst van de ontwerpverordening
beschikbaar is en beide Kamers van het Nederlandse parlement zich
daarover hebben kunnen buigen en een finaal oordeel hebben
ingenomen. Zo lang Nederland nog geen definitief besluit over al dan niet
deelname heeft genomen, zal de Commissie naar verwachting inderdaad
nauw voeling willen houden met de ontwikkelingen in ons land.
Op de vragen van de D66-fractie. De gezamenlijke visie van de Benelux
ten aanzien van de toekomst van Europa (zie bijlage bij Kamerstuk
21 501-20, nr. 1192) waaraan uw vraag vermoedelijk refereert, impliceert
niet dat het op voorhand uitgesloten is dat Nederland dan wel een van de
andere betrokken landen in voorkomend geval tot een andere belangenafweging komt, bijvoorbeeld in de situatie dat deelname aan een vorm van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

8

nauwere samenwerking in EU-verband aan de orde is. Meer in het
bijzonder geldt daarbij in relatie tot de vraag naar de mogelijke deelname
aan het EOM dat het Kabinet in dat verband terdege rekening zal moeten
houden met de opvattingen van de beide Kamers der Staten-Generaal op
dat punt. In aanvulling op het antwoord op de vraag van de SP-fractie ter
zake, waarnaar ik kortheidshalve verwijs, houdt «actief volgen» in dat
Nederland deel zal nemen aan de komende onderhandelingen en daarbij
bijzondere aandacht zal geven aan de gereleveerde Nederlandse
belangen.
5. Gegevensbescherming
De leden van de SP-fractie lezen dat lidstaten het belang onderstrepen van
een gezamenlijke aanpak op Europees niveau waar het gaat om dataretentie. Het Maltees voorzitterschap zal het onderwerp nader agenderen.
Betekent dit dat er alsnog en gezamenlijke aanpak komt in de vorm van
bijvoorbeeld een richtlijn?
Voornoemde leden lezen dat er een korte presentatie komt over de
plannen van een werkgroep die zich buigt over de pilot voor de
toepassing van Passenger Name Records (hierna: PNR) in treinen. Wie
zitten er in deze werkgroep? Zijn dat ook privacy toezichthouders?
Begrijpen de leden van de SP-fractie het goed als zij constateren dat
bedrijven buiten de EU straks aan dezelfde privacyregels moeten voldoen
als Europese bedrijven waar het gaat over Europese persoonsgegevens?
Welke bedrijven zijn dit precies? Gaat het dan ook om Facebook en
Google? Hoe wordt gecontroleerd of bedrijven zich aan onze regels
houden en wat gebeurt er als dat niet zo is en blijft?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
In reactie op deze vraag van de leden van de SP-fractie over dataretentie
breng ik graag naar voren dat de gecoördineerde benadering op Europees
niveau ter zake dataretentie, waar veel lidstaten waaronder ook Nederland
pleitbezorger van zijn, er primair toe strekt om met andere lidstaten te
spreken over de uitspraak van het Hof van Justitie, de gevolgen daarvan
voor de nationale wetgeving in de verschillende lidstaten en de resterende mogelijkheden, binnen de kaders van het Europese recht, tot
dataretentie. Er is voorshands geen sprake van een wetgevend voorstel
op dit terrein.
Wat betreft de vragen de SP-fractie over PNR in treinen. De werkgroep
bestaat uit Belgische, Franse, Britse en Nederlandse overheidsexperts. De
werkgroep is voornemens een impactanalyse uit te laten voeren. Daarbij
zal de impact voor zowel internationale treinvervoerders als reizigers in
kaart worden gebracht, waarbij privacy vanzelfsprekend een belangrijk
thema is. Graag verwijs ik u tevens naar de beantwoording van de
Kamervragen van het lid Verhoeven (D66) aan de Minister van Veiligheid
en Justitie over het akkoord over verplichte paspoortcontrole voor
reizigers van internationale Hogesnelheidstreinen (Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 1281).
Op de vragen van de SP-fractie over de privacyregels waaraan bedrijven
buiten de EU moeten voldoen. Op grond van artikel 3, tweede lid, van de
Algemene verordening gegevensbescherming is de verordening van
toepassing op de verwerking van persoonsgegevens van betrokkenen die
zich in de Europese Unie bevinden door een niet in de Unie gevestigde
verwerkingsverantwoordelijke, indien de verwerking verband houdt met
het aanbieden van goederen of diensten aan deze betrokkenen, ongeacht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

9

of een betaling door de betrokkene is vereist, of indien de verwerking
verband houdt met het monitoren van gedrag voor zover dit in de Unie
plaatsvindt. Indien er bedrijven zijn die buiten de Unie zijn gevestigd die
aan deze criteria voldoen, zijn de regels van de verordening op hen van
toepassing. Omdat deze omschrijving nogal breed is, valt niet te zeggen
welke groepen van bedrijven het precies betreft. Het aanbieden van
diensten als socialemediasites of zoekmachines valt in beginsel onder
deze omschrijving. Google en Facebook hebben overigens vestigingen in
de EU. Gebruikersovereenkomsten die deze bedrijven hanteren worden in
de regel gesloten tussen een Europese vestiging van het desbetreffende
bedrijf en de klant, zodat het Europese gegevensbeschermingsrecht direct
toepasselijk is op de rechtsbetrekking tussen gebruiker en bedrijf.
Bedrijven die onder artikel 3, tweede lid, van de verordening vallen, en die
geen vestiging in de EU hebben, zijn verplicht om op grond van artikel 27
van de verordening een vertegenwoordiger in de Unie aan te wijzen.
Zolang bedrijven die hun hoofdvestiging niet in de Unie hebben in de
Unie een nevenvestiging of een verantwoordelijke hebben, kan het
toezicht op de naleving op dezelfde manier verlopen als ten aanzien van
bedrijven die hun hoofdvestiging in de Unie hebben. In alle andere
situaties zal het toezicht op de naleving niet onmogelijk zijn, maar
waarschijnlijk wel worden beïnvloed doordat er geen gesprekspartner
voor de toezichthouder in de Unie aanwezig is. De toezichthouders
worden daardoor afhankelijker van de goede trouw van het bedrijf. Bij
eventuele overtredingen kunnen sancties, zoals boetes worden opgelegd.
De feitelijke tenuitvoerlegging kan echter niet buiten het rechtsgebied van
de toezichthouder, de betrokken lidstaat plaatsvinden. Deze beperking die
uit het internationale recht voortvloeit zal moeten worden aanvaard.
6. Situatie in Polen
Hebben de leden van de SP-fractie het goed gelezen dat de Europese
Commissie een «systematische bedreiging van de rechtsstaat» heeft
geconstateerd in Polen, maar dat Nederland in principe nog steeds op
basis van wederzijds vertrouwen samenwerkt met Polen op justitieel
gebied? Hoe zwaar weegt deze constatering van de Europese Commissie
bij elke individuele zaak dit Nederland ter beoordeling krijgt? Vanaf
wanneer zal een systematische bedreiging van de rechtstaat wél van
invloed zijn op samenwerking op justitieel gebied? Hoe lang zal tot slot de
dialoog met Polen kunnen duren voordat de Raad sancties zal kunnen
opleggen?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Naar aanleiding van eerder gestelde vragen van de SP-fractie is in de brief
van de Minister van Buitenlandse Zaken, mede namens de Minister van
Veiligheid en Justitie, van 8 maart jl. uiteengezet dat binnen de samenwerking op justitieel gebied in de EU-mensenrechten en rechtsstaat het
kader vormen waarbinnen wordt gewerkt en dat wederzijds vertrouwen
daaraan ten grondslag ligt. De door de Commissie geconstateerde
systematische bedreiging van de rechtsstaat in Polen heeft betrekking op
het functioneren van het Constitutioneel Hof (Kamerstuk 34 648, nr. 2) en
niet op andere onderdelen van de rechterlijke macht. Eventuele tekortkomingen staan samenwerking met de betreffende lidstaat derhalve niet in
de weg (Kamerstuk 34 648, nr. 3). Zolang van gronden of bezwaren te
aanzien van strafrechtproces en sanctietoepassing in Polen niet is
gebleken, zal in individuele gevallen tenuitvoerlegging van de samenwerking niet worden uitgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

10

Het antwoord op de vraag hoe lang de dialoog van de EU met Polen kan
duren alvorens de Raad sancties zal kunnen opleggen, is niet in de tijd aan
te geven maar hangt af van de ontwikkelingen tussen de betrokken
partijen.
7. Digitale interne markt – digitale inhoud en kopen op afstand
Wat betreft de richtlijn met betrekking tot de levering van digitale inhoud
lezen de leden van de PvdA-fractie dat er nog onduidelijkheden bestaan
over hoe die zich verhoudt tot de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG). Met name op het punt dat de consument
persoonsgegevens verstrekt als tegenprestatie voor de levering van
digitale inhoud, blijkt verduidelijking ten opzichte van de AVG nodig. Is
inmiddels bekend wat de mening van de Europese toezichthouder voor
gegevensbescherming over dit onderwerp is? Zo ja, wat is die mening
dan? Zo nee, mogen deze leden dan aannemen dat de definitieve
besluitvorming over de richtlijn digitale inhoud dan tenminste wacht op
een advies van de Europese toezichthouder voor gegevensbescherming?
De genoemde leden zijn namelijk beducht op het punt dat consumenten
voor het verkrijgen van digitale inhoud persoonsgegevens als tegenprestatie geven. Deze leden zijn van mening dat tot de consumentenbescherming zeker ook de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
behoort en van het grootste belang is. Deelt u deze mening? Zo ja, hoe
gaat u zich hiervoor inzetten? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie zijn benieuwd naar de uitkomsten van het
overleg met belanghebbenden, zoals de Consumentenbond, VNO-NCW
en MKB-Nederland over de digitale interne markt. Wat is nu de inzet van
de regering op dit punt? Hoe denkt de regering over het voorstel van de
rapporteur van het Europees Parlement om de scope van het richtlijnvoorstel over tastbare goederen uit te breiden zodat de regels voor onlineen offlineverkoop van goederen gelijk wordt getrokken?
Kan de regering ook ingaan op de opinie van de European Data Protection
Supervisor (hierna: EDPS) inzake het voorstel over levering van digitale
inhoud?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Wat betreft de verhouding tussen het richtlijnvoorstel betreffende de
contractuele aspecten bij de levering van digitale inhoud (hierna: de
richtlijn digitale inhoud) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (hierna: AVG) vragen de leden van de PvdA-fractie of inmiddels
bekend is wat de mening is van de Europese toezichthouder voor
gegevensbescherming (hierna: de toezichthouder) en, zo ja, wat die
mening dan precies is. Ook vragen deze leden of met de definitieve
besluitvorming over de richtlijn digitale inhoud ten minste gewacht zal
worden op een advies van de toezichthouder. Verder merken de leden van
de PvdA-fractie op dat zij van mening zijn dat tot de consumentenbescherming zeker ook de bescherming van de persoonlijke levenssfeer
behoort, vooral waar consumenten digitale inhoud verkrijgen in ruil voor
persoonsgegevens. Deze leden vragen of de regering deze mening deelt
en of zij zich hiervoor ook zal inzetten.
De leden van de SP-fractie vragen de regering eveneens of ingegaan kan
worden op de opinie van de toezichthouder inzake de richtlijn digitale
inhoud.
Ik stel voorop dat ik de mening van de leden van de PvdA-fractie deel dat
de bescherming van persoonsgegevens van groot belang is. De recentelijk
aangenomen AVG biedt een uitgebreide bescherming op dit terrein. Inzet
tijdens de onderhandelingen is dat deze bescherming onverkort blijft
gelden en dat de richtlijn digitale inhoud daarop geen inbreuk mag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

11

maken. Hierin staat Nederland niet alleen: dit standpunt wordt gedeeld
door alle lidstaten. In de raadswerkgroep is meermaals aan de orde
gekomen dat, voordat een definitieve beslissing kan worden genomen
over het richtlijnvoorstel, verduidelijkt moet worden hoe de AVG en de
richtlijn digitale inhoud zich precies tot elkaar verhouden. Met het oog
hierop is de toezichthouder gevraagd om een advies uit te brengen. Op
14 maart jl. hebben de lidstaten een uitgebreid advies ontvangen. Kort
gezegd, spreekt de toezichthouder in zijn advies steun uit voor het
achterliggende doel van het voorstel om de bescherming voor consumenten te verbeteren wanneer zij om digitale inhoud geleverd te kunnen
krijgen, persoonsgegevens moeten verstrekken. De toezichthouder is
evenwel kritisch over de in het richtlijnvoorstel voorziene mogelijkheid
van levering van digitale inhoud in ruil voor persoonsgegevens, omdat dit
impliceert dat persoonsgegevens als «betaalmiddel» kunnen worden
gezien. Mede in dit kader benadrukt de toezichthouder dat essentieel is
dat het richtlijnvoorstel aansluit bij wat al geregeld is in de AVG. De
toezichthouder doet onder meer enkele concrete voorstellen tot
aanpassing van een aantal artikelen in het richtlijnvoorstel – betreffende
de rechten van de consument bij beëindiging van de overeenkomst – om
te voorkomen dat het richtlijnvoorstel interfereert met de AVG. Het advies
van de toezichthouder vraagt om een grondige bestudering. Het zal in
april door de lidstaten worden besproken in de raadswerkgroep.
De leden van de SP-fractie merken op benieuwd te zijn naar de uitkomsten
van het overleg met belanghebbenden als de Consumentenbond,
VNO-NCW en MKB-Nederland over de digitale interne markt en vragen
wat nu de inzet van Nederland is op dit punt. Ook vragen deze leden zich
af hoe gedacht wordt over het voorstel van de EP-rapporteur om de scope
van het richtlijnvoorstel over goederen uit te breiden zodat de regels voor
online- en offlineverkoop van goederen gelijk worden getrokken.
Bij meerdere gelegenheden heeft overleg plaatsgevonden met onder
meer de genoemde belangenorganisaties over de Commissievoorstellen
betreffende de versterking van de digitale interne markt. Zowel van
leverancierszijde als van consumentenzijde werd daarbij steun uitgesproken voor het streven de bestaande regelgeving beter te laten
aansluiten op het digitale tijdperk. Daarbij zijn verschillende voorstellen
besproken tot aanpassing van de richtlijnvoorstellen betreffende digitale
inhoud en de online verkoop van goederen. Deze aanpassingsvoorstellen
zijn betrokken bij het onderhandelingstraject. Inzet van de regering bij
beide richtlijnvoorstellen is om te komen tot regelgeving waarbij sprake is
van een juiste balans tussen de belangen van de consument en die van de
leverancier. Bovendien is van belang dat de regelgeving duidelijk en
eenduidig is, zodat over de toepassing daarvan geen verschil van mening
kan bestaan. Verder is voor zowel de leverancier als de consument van
belang dat de nieuwe regels techniekneutraal zijn, zodat deze toekomstbestendig zijn en innovatie niet in de weg staan. Ook vindt de regering het
belangrijk dat fragmentatie tussen de regels die gelden voor de aankoop
van goederen en voor de levering van digitale inhoud, alsmede tussen de
regels die gelden voor de verkoop via verschillende kanalen (op afstand
en in de winkel), zo veel mogelijk wordt voorkomen. In lijn met dit
standpunt staat de regering in beginsel positief tegenover het voorstel
van de EP-rapporteur om de regels voor online- en offlineverkoop van
goederen gelijk te trekken. Verschillende regimes voor online- en
offlineverkoop zou de dagelijkse praktijk voor leveranciers en consumenten immers onnodig complex maken. Bovendien bestaat er al
Europese regelgeving die zowel van toepassing is op online- als offline-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

12

verkoop: de richtlijn consumentenkoop en garanties1. Het richtlijnvoorstel
over goederen betreft in feite een actualisatie van die bestaande richtlijn.
De regering ziet vooralsnog geen reden waarom die actualisatie slechts de
onlineverkoop van goederen zou moeten betreffen.
8. Witboek toekomstscenario’s Europese Unie
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het door de
voorzitter van de Europese Commissie voorgestelde witboek met
toekomstscenario’s van de EU. Zij menen dat ieder scenario gevolgen
heeft voor de manier waarop de EU in de toekomst omgaat met onderwerpen op het JBZ-terrein, zoals migratie, veiligheid en justitie. Kan de
regering nader ingaan op de vijf gestelde scenario’s en specifiek de vooren nadelen van de geschetste scenario’s voor Nederland op het terrein
van veiligheid en justitie? Welk scenario of welke scenario’s geniet(en) de
voorkeur wat betreft de regering? Hoe gaat de regering zich tijdens de
JBZ-Raad uitspreken en opstellen wat betreft deze scenario’s?
Reactie van de Minister van Veiligheid en Justitie
Het Witboek toekomst van Europa is bedoeld als een discussiestuk van de
zijde van de Commissie. Door middel van het Witboek wil de Commissie
de discussie over de toekomst van de Europese Unie aanjagen met het
Europees Parlement, de nationale parlementen, decentrale overheden en
het maatschappelijk middenveld. De scenario’s in het Witboek zijn
illustratief en niet uitputtend geformuleerd. Zij sluiten elkaar dus ook niet
uit en vormen geen afgeronde beleidsvoorstellen; zij zijn slechts bedoeld
om aan te zetten tot reflectie op de huidige staat van de Unie en haar
toekomst, aan de hand van denkbare scenario’s.
Het Kabinet acht de toekomst van de EU van groot belang voor de koers
van Nederland, ook op het terrein van migratie, veiligheid en justitie, en
blijft zich inzetten voor een EU die zich richt op hoofdzaken en op zaken
die lidstaten beter in gezamenlijkheid kunnen oppakken, net zoals de
afgelopen jaren. Daarnaast onderstreept het kabinet het belang dat de EU
de op deze terreinen gemaakte afspraken daadwerkelijk implementeert.
In het bijzonder acht het kabinet het behalen van de gestelde doelen in het
kader van interne veiligheid en migratie van essentieel belang, en streeft
dus naar een EU die de beoogde resultaten op deze terreinen kan
bewerkstelligen. Het kabinet herkent elementen van deze inzet in de
verschillende scenario’s die de Commissie in haar Witboek schetst. Op de
scenario’s en de voor- en nadelen hiervan wat betreft JBZ in het bijzonder
zal ik niet ingaan, omdat het Commissie Witboek en de daarin geschetste
scenario’s niet geagendeerd staan ter vergadering van deze JBZ-raad.
B. Deel migratie en asiel
1. Gemeenschappelijk Europees asielstelsel en herplaatsing
De leden van de PvdA-fractie maken zich zorgen ten aanzien van het
Gemeenschappelijk Europees Asielstelsel (hierna: GEAS) over de manier
waarop het belang van het kind gewogen wordt in het nieuwe asielsysteem. Dat het benoemd wordt is een verbetering, maar zonder
concrete maatregelen hoe dit belang gewogen wordt, kan het een dode
letter worden. Kan de regering zich tijdens de komende JBZ-Raad sterk
1

Richtlijn 1999/44/EG van het Europees Parlement en de Raad van 25 mei 1999 betreffende
bepaalde aspecten van de verkoop van en de garanties voor consumptiegoederen (Pb. Nr. L
171 d.d. 7 juli 1999, blz. 0012 – 0016).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

13

maken voor de ontwikkeling van gestandaardiseerde procedures om het
belang van het kind in asiel- en migratieprocedures in de lidstaten vast te
stellen en deze – gedocumenteerd – af te wegen?
De leden van de PvdA-fractie willen een opmerking maken over de
herplaatsing. Zij zijn voorstander van sancties richting lidstaten die de
afspraken omtrent herplaatsing en hervestiging niet nakomen. Wat vindt
de regering van de suggestie van de Europese Commissie dat juridische
stappen worden overwogen tegen lidstaten die hun verplichtingen
omtrent herplaatsing niet nakomen? Op welke manier gaat Nederland hier
gevolg aan geven en welke juridische en praktische ruimte is er?
De leden van de SP-fractie wijzen op de motie-Gesthuizen c.s. (Kamerstuk
19 637, nr. 2250), waarin de regering is verzocht de kwestie van vermiste
alleenstaande minderjarige vreemdelingen (hierna: amv’ers) te agenderen
voor de eerstvolgende JBZ-Raad en voor een gemeenschappelijk plan van
aanpak te pleiten. Tot op heden hebben deze leden hier geen verslag van
gelezen. Graag lezen deze leden hoe hierop gereageerd werd door de
andere lidstaten en wat nu het gemeenschappelijk plan van aanpak wordt.
Met betrekking tot het hervatten van dublintransfers naar Griekenland
hebben de leden van de SP-fractie al meerdere malen aangegeven daar
geen voorstander van te zijn nu het niveau van opvang in Griekenland
nog lang niet voldoende is. Toch is er gestart met het hervatten van
dublintransfers. Welke sturing is er vanuit het European Asylum Support
Office (hierna: EASO) dan wel de Europese Commissie en op welke
manier worden kwetsbare asielzoekers in dezen extra beschermd? Is
Nederland van plan ook te starten met het hervatten van dublintransfers
naar Griekenland? Zo ja, wanneer? Is de regering bereid om, als er nog
geen concreet tijdpad bekend is, de Kamer hierover tijdig te informeren
wanneer hier wel zicht op is?
Voornoemde leden horen graag de mening van de regering over de
uitgelekte notitie van Frankrijk en Duitsland over een crisisbestendig
GEAS dat een model gelijk aan het Australische model voorstelt. Wat is de
status van deze notitie en welk standpunt zal de regering hierover
innemen?
De leden van de D66-fractie vragen de regering of zij bekend is met de
Frans-Duitse GEAS notitie. Deelt de regering de mening dat de
GEAS-standaarden niet verlaagd mogen worden? Voorts vragen de
genoemde leden naar de tijdsplanning voor behandeling van het
GEAS-pakket. Hoe kan Nederland bijdragen aan een ambitieuze tijdsplanning onder het Maltees voorzitterschap? Deelt de regering de inzet
dat het GEAS als één samenhangend pakket behandeld moet worden?
Deze leden constateren dat volgens de voortgangsrapportage over de
herplaatsing uit Italië en Griekenland slechts twee lidstaten op schema
liggen met hun aandeel in de herplaatsingsoperatie. Waarom is Nederland
niet een van die twee lidstaten? Waarom schrijft de regering dat uit deze
rapportage blijkt dat Nederland zijn verantwoordelijkheid neemt terwijl we
niet op schema liggen met ons aandeel? Hoe staat het met de toezegging
om alleenstaande kinderen zo snel mogelijk te herplaatsen? Hoeveel
alleenstaande kinderen komen op dit moment in aanmerking voor
relocatie vanuit Italië en Griekenland? Hoeveel kinderen zijn er al naar
Nederland gehaald? Is de regering bereid hier meer snelheid in te
brengen? De genoemde leden vragen ook naar de besteding van
hulpgelden in Griekenland. Hoe gaat er gezorgd worden voor betere
coördinatie en uitvoering hiervan?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

14

De leden van de GroenLinks-fractie hebben enkele vragen over de inzet
van de Nederlandse regering op de JBZ-Raad van 27 en 28 maart 2017.
De genoemde leden zijn benieuwd naar de opvatting van de regering over
de aanbeveling van de Europese Commissie van 8 december 2016 om het
toepassen van de Dublinverordening ten aanzien van Griekenland zoveel
mogelijk te hervatten (zie http://europa.eu/rapid/press-release_IP-164281_en.htm). Deze leden zijn benieuwd hoe de regering een dergelijke
hervatting productief en wenselijk acht in het licht van de nog 83844 uit te
voeren relocaties van asielzoekers uit Griekenland en Italië waaraan de
overige lidstaten zich hebben gecommitteerd (zie https://ec.europa.eu/
home-affairs/sites/homeaffairs/files/what-we-do/policies/europeanagenda-migration/press-material/docs/state_of_play_-_relocation_en.pdf).
Ook vernemen deze leden graag van de regering hoe zij denkt dat
hervatting van de toepassing van de Dublinverordening jegens
Griekenland bijdraagt aan het oplossen van de situatie in de overbevolkte
opvangkampen op Lesbos, Samos en Kos. De genoemde leden vragen de
regering of Nederland reeds dublintransfers naar Griekenland uitvoert en
of zij voornemens is het aantal dublintransfers in lijn met de aanbeveling
van de Europese Commissie op te voeren.
De genoemde leden constateren dat een aantal lopende wetgevingstrajecten op het gebied van de implementatie van het GEAS worden
besproken. Deze leden vragen de regering in deze voorstellen meer
aandacht te bepleiten voor de specifieke belangen van het kind, zoals
vastgelegd in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
(IVRK). Specifiek vragen deze leden of de regering bereid is om harmonisatie van de wetgeving op dit punt te bepleiten zodat interpretatieverschillen zoveel mogelijk kunnen worden voorkomen. Deze leden vragen
de regering te bepleiten dat overweging 15 van de preambule behorend
bij de Kwalificatieverordening in lijn te brengen met overweging 20 van
de preambule behorend bij de Procedureverordening, en tevens een
verwijzing naar General Comment no. 14 van het VN-Kinderrechtencomité
op te nemen, met het oog op het verplicht stellen van een methode voor
het vaststellen en wegen van het belang van het kind.
Voorts vragen de leden van de GroenLinks-fractie de regering te bepleiten
dat in de onderhavige wetgeving wordt verankerd dat, in lijn met het
IVRK, bij de behandeling van minderjarigen in asielprocedures wordt
gewaarborgd dat individuele lidstaten in deze procedures het belang van
het kind een primaire overweging laten zijn, waaronder tenminste
begrepen moet worden dat landen kindspecifieke landeninformatie
benutten in de beslissing op asielverzoeken van minderjarigen. Ook
vragen de genoemde leden de regering om te bepleiten dat in de
wetgeving wordt opgenomen dat geen grensdetentie mag worden
toegepast op minderjarigen.
In het kader van de GEAS-wetsvoorstellen vragen de genoemde leden of
de regering kennis heeft genomen van de notitie «A crisis-resistant CEAS»
(zie http://www.statewatch.org/news/2017/feb/eu-med-france-germanynote.htm) die vermoedelijk van de Franse en Duitse regeringen afkomstig
zijn. In deze notitie wordt het sluiten van met de Turkijedeal vergelijkbare
deals met transitlanden in Noord-Afrika geopperd als oplossing voor
tijdelijk verhoogde aantallen vluchtelingen die Europa trachten te
bereiken. De genoemde leden vragen de regering om een reactie op dit
voorstel en hoe zij zich hiertoe zal verhouden op de JBZ-Raad. Zij vragen
de regering daarbij in te gaan op de praktische, morele en juridische
bezwaren die gelijksoortige deals met landen in Noord-Afrika in de weg
staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

15

Tot slot vragen de leden van de GroenLinks-fractie of de regering zich op
de JBZ-Raad wil inzetten voor het creëren van helderheid over de
voortgang van GEAS, nu met name Oost-Europese lidstaten zich tegen
een noodverdelingsmechanisme hebben gekeerd.
Reactie van de Staatssecretaris van veiligheid en justitie
De leden van de PvdA-fractie informeren naar de manier waarop het
belang van het kind wordt gewogen in het GEAS. In de brief2 aan uw
Kamer van 16 januari 2017 is uitgebreid ingegaan op de positie van het
kind in het GEAS. De Commissie heeft bij het vormgeven van de
voorstellen voor de herziening van het GEAS inderdaad het belang van
het kind steeds voorop gesteld. De Commissie heeft hieraan in de
verschillende wetgevende voorstellen ook een concretere invulling
gegeven. Zo bevat het voorstel voor een Procedureverordening3
verschillende bepalingen waarin extra procedurele waarborgen voor
minderjarigen zijn opgenomen, in het bijzonder ook voor niet-begeleide
minderjarigen. Een uitgebreidere beschrijving van deze waarborgen treft
u in de genoemde brief. Ook bij het bieden van opvangvoorzieningen
moeten lidstaten rekening houden met de specifieke behoeften van
niet-begeleide minderjarigen en minderjarigen die deel uitmaken van een
gezin. Het kabinet is dus van mening dat het belang van het kind wel
degelijk een verdere invulling heeft gekregen in de verschillende
voorstellen.
Voorts informeren de leden van de PvdA-fractie naar het nemen van
juridische stappen tegen lidstaten die afspraken omtrent herplaatsing en
hervestiging niet nakomen. Het kabinet kan alleen maar onderschrijven
dat lidstaten hun verplichtingen omtrent herplaatsing moeten nakomen.
Nederland komt, in tegenstelling tot hetgeen de laatste vraag van de
leden van de PvdA-fractie lijkt te suggereren, zijn verplichtingen na. Na
Frankrijk en Duitsland, heeft Nederland het grootste aantal personen
herplaatst. Nederland vindt het belangrijk dat ook andere lidstaten hun
evenredig deel doen op dit vlak.
De leden van de SP-fractie informeren vervolgens naar de kwestie van
vermiste amv’ers.
Zoals ik in eerdere overleggen met uw Kamer heb aangegeven, heb ik op
de JBZ-Raad aandacht gevraagd voor de positie van minderjarigen. We
hebben in EU-verband de nodige aandacht voor minderjarigen, bijvoorbeeld in het kader van herplaatsing en in de herziening van het GEAS. Ik
ben het met de Kamer eens dat dit onderwerp aandacht moet krijgen bij
de behandeling van het GEAS. De gemeenschappelijke aanpak zie ik
precies in de voorstellen over een gezamenlijk asielbeleid zoals de
Commissie die gepresenteerd heeft. Dit onderwerp wordt ook in de
Nederlandse inbreng bij de bespreking van de verschillende voorstellen
geadresseerd.
Vervolgens informeren de leden van de SP-fractie naar het hervatten van
Dublintransfers naar Griekenland. Het is belangrijk om terug te kunnen
naar een volledig functionerend Dublinsysteem voor alle betrokken
landen. Dit draagt bij aan het voorkomen van secundaire migratiestromen. Gelet op de zorgen die er op dit moment bestaan over de
opvangomstandigheden en de behandeling van kwetsbare asielzoekers in
Griekenland, onderschrijft het kabinet de geleidelijke aanpak die de
Commissie voorstaat. Bij de geleidelijke aanpak die de Commissie
voorstaat zijn kwetsbare personen vooralsnog uitgezonderd van
2
3

Kamerstuk 32 317, nr. 456.
COM(2016) 467 final.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

16

overdracht. Het is van belang om een hervatting van de overdrachten
zorgvuldig vorm te geven om te voorkomen dat het Griekse opvang- en
asielstelsel hierdoor onder een te grote druk komt te staan. Nederland
pleit daarom voor een gecoördineerde aanpak onder de lidstaten van het
hervatten van deze Dublintransfers, met een belangrijke coördinerende rol
voor EASO. Het kabinet zal uw Kamer informeren over de wijze waarop de
Dublintransfers naar Griekenland worden vorm gegeven als de Dublintransfers naar Griekenland van start gaan. Nederland is op dit moment
zelf nog niet gestart met het uitvoeren van Dublintransfers naar
Griekenland.
Ten slotte informeren de leden van de SP-fractie en de D66-fracties naar
de notitie van Duitsland en Frankrijk met betrekking tot «een crisisbestendig GEAS». Het kabinet kadert dit voorstel in een bredere reflectie
over het Europese asielbeleid. Duitsland bekijkt hoe het gemeenschappelijk Europees asielsysteem (GEAS) robuust en toekomstbestendig kan
worden ingericht, bijvoorbeeld met een mechanisme om adequaat te
kunnen reageren op een hoge asielinstroom. Het kabinet vindt het
belangrijk om hier goed over na te denken waarbij de internationale en
Europese verdragen het uitgangspunt vormen. Uw Kamer heeft op
8 maart jl. schriftelijke vragen gesteld hierover en in de beantwoording
daarvan zal het kabinet nader ingaan op deze notitie.
Voorts informeren de genoemde leden naar de tijdsplanning voor
behandeling van het GEAS-pakket. Nederland zet zich er voor in om in de
Raad tot een spoedige afronding van de herziening van het GEAS te
komen en werkt daarom constructief aan diverse voorstellen die
momenteel in de Raad worden behandeld, vanuit de inzet zoals die met
uw Kamer is gedeeld in de BNC-fiches over de verschillende voorstellen.
Het kabinet wijst er wel op dat in de Raad akkoord moet worden bereikt
op een groot aantal voorstellen. Dit is, gezien het soms lastige krachtenveld in de Raad, geen eenvoudige opgave en vergt dat daarover in de
Raad het gesprek wordt aangegaan. Het kabinet is van mening dat het
inderdaad belangrijk is dat de consistentie tussen de verschillende
voorstellen wordt bewaard. Om dit te bereiken moet het GEAS als één
samenhangend pakket worden gezien.
Voorts informeren de leden van de D66-fractie naar de voortgang met
betrekking tot herplaatsing uit Italië en Griekenland. Na Frankrijk en
Duitsland heeft Nederland het grootste aantal mensen herplaatst. De
Commissie stelt in dit voortgangsverslag dat Frankrijk en Nederland hun
huidige inspanningen met betrekking tot herplaatsing moeten continueren. Het kabinet vindt het daarom belangrijk dat ook andere lidstaten
hun deel doen. Zoals blijkt uit het door u aangehaalde 10e voortgangsverslag van de Commissie zijn er lidstaten die niet, of niet op regelmatige
basis, herplaatsen. Net als de Commissie vindt Nederland het belangrijk
dat deze lidstaten ook op een structurele basis kansrijke asielzoekers gaan
herplaatsen uit Italië en Griekenland. Zoals ook blijkt uit hetzelfde
voortgangsverslag is het aantal herplaatsingskandidaten in Griekenland
en Italië aanzienlijk lager dan het aantal waar de Europese herplaatsingsbesluiten vanuit zijn gegaan. In het licht van die aantallen vindt het
kabinet dat Nederland zijn evenredig aandeel doet.
Wat de toezegging over het herplaatsen van minderjarigen betreft, gaat
het kabinet ervan uit dat u hiermee verwijst naar de door uw Kamer
aangenomen motie Sjoerdsma (Kamerstuk 34 550 VI, nr. 64). Hierover heb
ik u eerder gemeld, onder meer tijdens een algemeen overleg met uw
Kamer op 7 december 2016 (Kamerstuk 32 317, nr. 455), dat het kabinet
andere lidstaten oproept om niet alleen serieus werk te maken van de
herplaatsingen, maar ook om specifiek te focussen op minderjarigen.
Zoals blijkt uit het 10e voortgangsverslag van de Commissie is, voor zover

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

17

het Italië betreft, het met name aan de Italiaanse autoriteiten om de
procedures te verduidelijken om herplaatsing van amv’s uit Italië mogelijk
te maken. Nederland heeft Italië eerder al hulp aangeboden om daarbij te
helpen en dat aanbod staat nog steeds. Aan Griekse zijde gaat de
herplaatsing van amv’s wat beter, maar ook daar is Nederland steeds
afhankelijk van de Griekse autoriteiten om amv’s voor te dragen voor
herplaatsing. Wat betreft het aantal alleenstaande minderjarigen betreft
die in aanmerking komen voor herplaatsing uit Griekenland en Italië,
verwijst het kabinet u naar het 9e voortgangsverslag van de Commissie.4
Het is niet mogelijk om u op deze korte termijn de actuele cijfers te
verstrekken over het aantal minderjarigen dat inmiddels naar Nederland is
herplaatst.
Vervolgens informeren de leden van de D66-fractie naar de besteding van
hulpgelden in Griekenland. De besteding van hulpgelden maakt onderdeel
uit van het in december jl. door de JBZ-Raad aangenomen Actieplan voor
implementatie van de EU-Turkije Verklaring. In het Actieplan staan
meerdere maatregelen die een efficiëntere besteding van de Europese
hulpgelden ten goede zouden moeten komen. Griekenland dient onder
andere de benodigde cofinanciering beschikbaar te stellen en de
afspraken van de EU-Turkije Verklaring in de nationale programma’s te
incorporeren. De Commissie zal waar nodig technische ondersteuning
bieden. De uitvoering van het Actieplan wordt periodiek ter bespreking
voorgelegd aan de JBZ-Raad, en de coördinatie rond de uitvoering ligt bij
de Commissie. Nederland neemt signalen serieus als besteding van
gelden niet zorgvuldig plaatsvindt. Het kabinet maakt dat voortdurend
onderwerp van gesprek met de Commissie en met Griekenland.
De leden van de GroenLinks-fractie informeren naar de hervatting van
Dublintransfers naar Griekenland. Het kabinet verwelkomt de aanbeveling
van de Commissie nu hiermee een duidelijk perspectief wordt geboden
om Griekenland weer geleidelijk in het Dublinsysteem op te nemen. Het is
belangrijk om terug te kunnen naar een volledig functionerend Dublinsysteem voor alle betrokken landen. Dit draagt bij aan het voorkomen van
secundaire migratiestromen. Gelet op de zorgen die er op dit moment
bestaan over de opvangomstandigheden en de behandeling van
kwetsbare asielzoekers in Griekenland, onderschrijft het kabinet de
geleidelijke aanpak die de Commissie voorstaat. Het is van belang om een
hervatting van de overdrachten zorgvuldig vorm te geven om te
voorkomen dat het Griekse opvang- en asielstelsel hierdoor onder een te
grote druk komt te staan. In dit licht vindt het kabinet het daarom ook
belangrijk dat lidstaten de nodige inspanningen blijven verrichten op het
gebied van herplaatsing om de asieldruk op Griekenland de komende tijd
verder te verlichten, vanzelfsprekend binnen de kaders van de gemaakte
afspraken rondom herplaatsing. In dit verband vindt het kabinet het wel
van belang dat de situatie in Griekenland goed wordt weergegeven. Uit
het tiende voortgangsverslag van de Commissie over herplaatsing blijkt
dat het aantal personen dat in Griekenland in aanmerking komt voor
herplaatsing, aanzienlijk lager is dan aanvankelijk werd ingeschat ten tijde
van de Raadsbesluiten in 2015. Het kabinet vindt dit een relevant gegeven,
ook in het licht van het geleidelijk hervatten van de Dublintransfers naar
Griekenland. Zie hiervoor ook de antwoorden op de vragen van de
SP-fractie. Nederland pleit voor een gecoördineerde aanpak onder de
lidstaten van het hervatten van deze Dublintransfers en is zelf nog niet
gestart met het uitvoeren van Dublintransfers naar Griekenland.

4

COM(2017) 74.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

18

Voorts informeren de leden van de GroenLinks-fractie naar de behandeling van de herziening van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel
(GEAS). Het kabinet is het met de leden van de GroenLinks-fractie eens
dat goed moet worden gekeken naar de consistentie tussen de verschillende voorstellen. Voor zover het gaat over overweging 15 van de
preambule van de Kwalificatieverordening en overweging 20 van de
preambule van de Procedureverordening wijst het kabinet erop dat het
niet onlogisch is dat beide bepalingen niet gelijkluidend zijn. Dat in
overweging 20 van de Procedureverordening, in tegenstelling tot in de
Kwalificatieverordening, een extra zin staat over het horen van kinderen
past immers bij uitstek in de Procedureverordening nu de Procedureverordening op de vormgeving van de asielprocedure ziet. Voor een reactie
over het verplicht stellen van een methode voor het vaststellen en wegen
van het belang van het kind, verwijs ik u naar mijn antwoord op een
vergelijkbare vraag van de PvdA-fractie.
De genoemde leden informeren vervolgens naar de behandeling van
minderjarigen in asielprocedures. In de brief aan uw Kamer van 16 januari
2017 is uitgebreid ingegaan op de positie van het kind in het GEAS.5 De
Commissie heeft bij het vormgeven van de voorstellen voor de herziening
van het GEAS het belang van het kind steeds voorop gesteld. Dat
specifieke informatie over de positie van het kind in het land van herkomst
moet worden betrokken bij de beoordeling van de asielaanvraag van een
minderjarige, zit verweven in de verschillende voorstellen. Zo staat in
artikel 8 van het voorstel voor een EU Agentschap voor Asiel dat dit
Agentschap ook aandacht moet hebben voor kindspecifieke landeninformatie bij het vergaren van informatie over de situatie in het land van
herkomst. In het voorstel voor een Kwalificatieverordening staat
vervolgens dat de beslissingsautoriteiten van lidstaten bij de beoordeling
van verzoeken om internationale bescherming van minderjarigen,
bijzondere aandacht dienen te besteden aan op kinderen gerichte vormen
van vervolging.
Het kabinet meent dat de Europese voorstellen op het punt van grensdetentie voldoende rekening houden met de kwetsbare positie van minderjarigen. Het toepassen van grensdetentie bij alleenstaande minderjarige
vreemdelingen kan bijvoorbeeld uitsluitend worden toegepast in die
situaties die specifiek worden opgesomd in het voorstel. Daarmee zit er al
een duidelijke rem op de toepassing hiervan bij alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Ook bij de toepassing van de grensprocedure voor
gezinnen met minderjarige kinderen gelden de nodige waarborgen. Zo
kan deze procedure bijvoorbeeld slechts maximaal 4 weken duren. Verder
geldt dat, als grensdetentie aan de orde is bij minderjarigen, deze detentie
aan de nodige voorwaarden moet voldoen zoals beschreven in de
Opvangrichtlijn. Zo moet de bewaring plaatsvinden in een accommodatie
die geschikt is voor kinderen. In Nederland worden gezinnen met
minderjarige kinderen in beginsel niet in grensdetentie geplaatst.
Grensdetentie is alleen aan de orde als de screening aan de Schengenbuitengrens hiertoe aanleiding geeft, bijvoorbeeld omdat er sprake is van
twijfel aan de gezinsband. Dat laatste vindt het kabinet een goede
illustratie waarom grensdetentie van minderjarigen in bepaalde gevallen
toch mogelijk moet zijn. Het kan bijvoorbeeld bijdragen aan het
voorkomen van mensensmokkel en is daarmee dus ook soms in het
belang van de minderjarige.
Het kabinet verwijst voor de beantwoording van de vragen van de
GroenLinks-fractie over de Frans-Duitse notitie naar de beantwoording
van de vragen van de SP-fractie hieromtrent.
5

Kamerstuk 32 317, nr. 456.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

19

Tot slot informeren de leden van de GroenLinks-fractie naar de voortgang
van de behandeling van de herziening van het GEAS. Het kabinet gaat
ervan uit dat het Maltees Voorzitterschap inzicht zal bieden in de
voortgang van de verschillende GEAS-dossiers. Met dat doel staan de
GEAS-voorstellen immers op de agenda van de JBZ-Raad.
2. Visumliberalisatie
De leden van de VVD-fractie constateren dat de herziening van het
opschortingsmechanisme visumvrij reizen op 28 maart 2017 in werking
treedt. Met dit instrument wordt het bestaande opschortingsmechanisme
aangescherpt. Zo wordt het voor de lidstaten gemakkelijker om omstandigheden te melden die tot opschorting van visumvrijdom kunnen leiden,
en krijgt de Europese Commissie de mogelijkheid op eigen initiatief het
mechanisme te activeren. De gronden voor het inroepen van de noodrem
zijn uitgebreid met onder meer verminderde medewerking aan terugkeer,
een wezenlijke toename van het percentage afgewezen overnameverzoeken en een substantiële toename van het risico voor de openbare orde
of binnenlandse veiligheid van de lidstaten, en de opschorting kan sneller
van kracht worden. Is er volledig tegemoet gekomen aan de wensen van
de Nederlands regering inzake de aanscherping van het opschortingsmechanisme, zo vragen de genoemde leden. Zo nee, op welke punten wijkt
het af?
Het visumliberalisatietraject met Oekraïne bevindt zich momenteel in de
onderhandelingsfase tussen de Raad en het Europees Parlement. Beoogd
wordt het onderhandelingstraject in mei 2017 af te ronden. Voornoemde
leden hebben eerder zorgen geuit over het nog niet voldoen aan alle
criteria voor visumliberalisatie door Oekraïne. Bijvoorbeeld op het terrein
van biometrische paspoorten, migratiemanagement, veiligheid en
corruptiebestrijding. Wat zijn de vorderingen op deze terreinen?
Voor wat betreft de kwestie rond reciprociteit op visumgebied raakt dit
met name de Verenigde Staten. De Verenigde Staten hanteert een
visumplicht voor vijf lidstaten en op basis van de afspraken ligt er voor de
Europese Commissie de bevoegdheid om met een gedelegeerde
handeling te komen voor het tijdelijk opschorten van visumvrijstelling
voor reizigers die vanuit de Verenigde Staten naar de Europese Unie
komen, conform het reciprociteitsbeginsel. De Europese Commissie
beraadt zich op een standpunt en publiceert naar verwachting in juni 2017
een rapport. Wat is de houding van de Nederlands regering in dezen?
Reactie van de staatsecretaris van veiligheid en justitie
De leden van de VVD informeren naar de herziening van het opschortingsmechanisme. Het Commissievoorstel voor de aanscherping van het
opschortingsmechanisme kwam tijdens het Nederlandse EU-Voorzitterschap op uitdrukkelijk verzoek van een groot aantal lidstaten. Het
kabinet is altijd voorstander geweest van een sterk en effectief opschortingsmechanisme. Het voor Nederland belangrijke punt (dat er snel
gereageerd kan worden bij een wezenlijke toename van irreguliere
migratie, ongegronde asielaanvragen of afgewezen terug- en overnameverzoeken) is opgenomen in het versterkte mechanisme.
Voorts informeren de leden van de VVD-fractie naar het visumliberalisatietraject met Oekraïne. De Commissie heeft in zes voortgangsverslagen de
inspanningen van Oekraïne met betrekking tot visumliberalisatie
gemonitord en in het laatste verslag geconcludeerd dat Oekraïne aan alle
voorwaarden van het visumliberalisatieactieplan heeft voldaan. Het
kabinet heeft dit oordeel van de Commissie overgenomen zoals aange-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

20

geven in het BNC-fiche d.d. 27 mei 2016 (Kamerstukken 22 112 en 34 481,
nr. 2142). Daarbij verwijs ik naar het BNC-fiche als het gaat om de stappen
die Oekraïne heeft ondernomen op de verschillende terreinen die de leden
van de VVD-fractie noemen. Van belang hierbij is dat visumliberalisatie
voor Oekraïne is verbonden aan het versterkte opschortingsmechanisme
en, daarmee, de mogelijkheid de visumplicht snel weer tijdelijk in te
voeren als daartoe aanleiding bestaat.
De leden van de VVD-fractie informeren tevens naar de kwestie rond
reciprociteit op visumgebied. De bal ligt nu bij de Commissie, maar de
Commissie is terughoudend met het presenteren van een gedelegeerde
handeling vanwege de politieke, praktische en handelsimplicaties. Het
kabinet heeft daar begrip voor en acht het allerminst uitgesloten dat de
Raad een toekomstige gedelegeerde handeling om die redenen zal
blokkeren. Zolang de Commissie zich hier nog op beraadt en er nog geen
gedelegeerde handeling ligt, loopt het kabinet nog niet vooruit op een
Nederlands standpunt.
3. EU-Turkijeverklaring
De leden van de VVD-fractie hebben enkele vragen over de EU-Turkijeverklaring. Welke houding neemt de Nederlandse regering aan inzake de
recente dreigingen van Turkije om de afspraken met Griekenland en
Europa op te zeggen als het gaat om aanpak van migratie en opvang van
vluchtelingen?
Om de situatie op de Griekse eilanden en de procedures in Griekenland
verder te verbeteren wordt een gezamenlijk Actieprogramma uitgevoerd.
Hoe wordt thans gewaarborgd dat er onvoorwaardelijke steun is, en
betrokkenheid wordt getoond, van alle lidstaten bij de uitvoering van dit
Actieprogramma?
De leden van de PVV-fractie vragen de regering helderheid te geven over
de berichtgeving dat er een herenakkoord is gesloten bij de vluchtelingendeal met Turkije, waarbij premier Rutte en bondskanselier Merkel
zouden hebben beloofd om jaarlijks tussen de 150.000 en 250.000
Syrische vluchtelingen naar de EU te laten komen. Klopt het dat premier
Rutte aan de vooravond van de EU-Turkije Top op 6 maart 2016 deze
afspraak heeft gemaakt met de toenmalige Turkse premier Davutoglu? Is
er in ruimere zin (formeel of informeel) overleg gevoerd met Turkije over
hervestiging van vluchtelingen in EU landen? Zo ja, wanneer heeft dit
overleg plaatsgevonden, over welke aantallen is gesproken en tot welke
afspraken heeft dit geleid?
Reactie van de Staatssecretaris van veiligheid en justitie
De leden van de VVD-fractie informeren naar de uitvoering van de
afspraken met Turkije op migratiegebied en de situatie op de Griekse
eilanden. Het kabinet beoordeelt het handelen van de Turkse autoriteiten
op daadwerkelijke daden en niet op de gebezigde retoriek. Tot dusver is
Turkije de gemaakte afspraken die voortvloeien uit de EU-Turkije
Verklaring nagekomen. Het kabinet ziet in dat kader vooralsnog dan ook
geen aanleiding om zich anders op te stellen inzake de uitvoering van de
EU-Turkije Verklaring.
Afgelopen december verwelkomde de JBZ-Raad het Grieks Actieprogramma en sprak hier steun voor uit. Het Actieprogramma toont de
bereidheid van de Griekse autoriteiten om serieuze stappen te zetten
samen met alle verantwoordelijke partijen. De Commissie heeft een
coördinerende rol bij de uitvoering van het Actieprogramma. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

21

voortgang van de uitvoering van het Actieprogramma wordt periodiek
geagendeerd in de JBZ-Raad.
De leden van de PVV-fractie informeren naar berichtgeving rondom de
EU-Turkije Verklaring. De antwoorden op deze vragen, die ook als
reguliere schiftelijke Kamervragen zijn gesteld, gaan de Kamer binnen de
reguliere beantwoordingstermijn toe.
4. Grensbeheer
Als het gaat om het EU Travel Information and Authorisation System
(hierna: ETIAS) is het nu aan het Maltees voorzitterschap om op basis van
de ambtelijke behandeling compromisvoorstellen uit te werken ter
verdere bespreking in de Raad. De leden van de VVD-fractie vragen
wanneer deze zijn te verwachten? Verder zette een meerderheid van de
lidstaten, waaronder Nederland, vanuit veiligheidsperspectief vraagtekens
bij de geldigheidsduur van de reisautorisatie van vijf jaar. Wat verwacht
Nederlandse regering ten aanzien van dit onderwerp?
De leden van de VVD-fractie lezen dat als het gaat om de Europese grensen kustwacht vermeld wordt dat nog niet alle lidstaten hebben bijgedragen aan de personele en technische pools van Frontex. Dit geldt ook
voor de gegevens die lidstaten moeten leveren ten behoeve van de
kwetsbaarheidsanalyses. Nederland vindt het van belang dat alle lidstaten
hun verplichtingen ten aanzien van Frontex nakomen. Hoe kan dit alsnog
bewerkstelligd worden? Wat is de inzet van de Nederlandse regering in
dezen? Deze leden kunnen zich overigens geheel vinden in het standpunt
van de regering inzake de Mededeling modelstatusovereenkomst inzake
acties in derde landen in het kader van de verordening voor een Europese
grens- en kustwacht (Frontex).
De leden van de PvdA-fractie vragen de regering een appreciatie te geven
van de uitkomsten van de onderhandelingen in de Raad over het
EES-systeem.
De leden van de SP-fractie willen graag een toelichting op de plannen in
het actieplan tegen (reis)documentenfraude om het gebruik van biometrie
in bevolkingsadministraties te onderzoeken en de afname en gebruik van
biometrie te stimuleren en verbeteren. Kan de regering nader toelichten
op welke specifieke punten zij kritisch is met betrekking tot voorstellen die
gaan over opslag van biometrie en onderzoek van de Europese
Commissie daarover? Welke consequenties hebben deze voorstellen voor
de Nederlandse werkwijze met betrekking tot de opslag van biometrie?
Ten aanzien van de nieuwe voorstellen omtrent het Schengen Informatie
Systeem (hierna: SIS) en het daarin opnemen van de terugkeerbesluiten
van immigranten delen de leden van de SP-fractie de zorg van de regering
dat de toegevoegde waarde hiervan wellicht niet opweegt tegen de
juridische en uitvoeringstechnische consequenties en het belang van
privacy. Graag lezen de leden van de SP-fractie hoe overige lidstaten
hierover denken en welke ruimte de regering hier nog ziet. Daarnaast
vragen deze leden waarom er niet voor is gekozen ook inreisverboden op
te nemen in SIS en hoe de overige lidstaten hiertegen aan kijken. Welke
juridische en uitvoeringstechnische bezwaren zijn er mogelijk tegen het
opnemen van deze verboden en waarom is de inzet van de regering dat
deze wel worden opgenomen?
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het actieplan
voor het tegengaan van fraude met reisdocumenten. Kan de regering
aangeven of, en op welke wijze, implementatie van dit actieplan zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

22

kunnen leiden tot aanpassing van de Nederlandse wet- en regelgeving?
Op welke wijze zou een dergelijk actieplan succesvol kunnen zijn met
betrekking tot voortvluchtige terreurverdachten, zoals het geval was bij
aanslagpleger Anis A., die ongezien door de EU kon reizen met behulp
van zes valse paspoorten?
De leden zijn voorts positief over de terughoudendheid van de regering
ten opzichte van opslag van biometrie. Kan zij aangeven of het actieplan
ertoe zou leiden dat Nederland de huidige regelgeving zal moeten
aanpassen wat betreft opslag van biometrie? Op welke wijze zal de
regering haar terughoudende houding hiertoe tijdens de JBZ-Raad tot
uiting brengen? Is zij bereid hierbij in te brengen dat Nederland niet zal
overgaan tot versoepeling van de huidige regelgeving omtrent de opslag
van biometrie?
Voorstellen voor drie verordeningen ter versterking van het Schengen
Informatiesysteem
De genoemde leden hebben met belangstelling kennisgenomen van de
voorstellen voor drie verordeningen ter versterking van het SIS. De leden
zijn positief over de voorstellen om beter gebruik te maken van deze
databank door informatie-uitwisseling te bevorderen en de databank te
vullen met informatie over illegaal verblijvende derdelanders tegen wie
een terugkeerbesluit is uitgevaardigd, terrorisme gerelateerde signaleringen en signaleringen ten behoeve van opsporing en vervolging. Het
blijft echter een uitdaging om, gezien de nationale databanken die door de
lidstaten nog steeds voorkeur genieten in het gebruik, van het SIS een
volwaardige databank te maken waarvan de lidstaten de prioriteit inzien
om deze te vullen met informatie. Deze leden zijn daarom van mening dat
ingezet moet worden op de juiste vorm van consultatie van de
beschikbare informatie. Kan de regering toelichten hoe bevorderd zal
worden dat Lidstaten ook werkelijk het SIS zullen vullen met de
genoemde informatie en dit niet alleen in hun nationale databank
behouden? De leden zijn van mening dat bij grenscontroles alleen het SIS
gecheckt zou moeten worden in plaats van nationale databanken, zodat
lidstaten de prikkel ervaren om hun nationale gegevens in het SIS in te
voeren. Deelt de regering deze mening? Is de regering het eens dat
informatie over illegaal verblijvende derdelanders tegen wie een
terugkeerbesluit is uitgevaardigd, terrorisme gerelateerde signaleringen
en signaleringen ten behoeve van opsporing en vervolging relevant voor
nationale databanken, net zo goed relevant voor andere lidstaten is? Hoe
gaat de regering zich inzetten om van het SIS een volwaardige databank
te maken, naast de overige databanken die de Europese Unie al kent,
zoals het EES en het ETIAS? Kan de regering voorts aangeven welke
afspraken worden gemaakt over het actief delen van informatie over
terrorisme gerelateerde signaleringen in het SIS?
De leden van de D66-fractie hebben een aantal vragen over het EESvoorstel. Hoe denkt de regering dat dit systeem een concrete bijdrage
gaat leveren aan zware georganiseerde criminaliteit en terrorisme? Wat
kan er gedaan worden met overstayers die worden gesignaleerd? Worden
deze actief opgespoord? Zo ja hoe? Wat zijn de kosten voor dit voorstel?
In hoeverre is de privacy van mensen gewaarborgd in dit systeem? Hoe
verhoudt deze database zich tot andere databases zoals SIS, ETIAS en
Eurodac?
De genoemde leden lezen dat het doel is om eind 2017 een akkoord
tussen het Europees Parlement en de Raad te bereiken over het ETIASvoorstel. Hoe zou het ETIAS-systeem binnen de Europese grens- en
kustwacht functioneren? Kan de regering verder toelichten waarom er de
voorkeur is om de lidstaat van het ingevoerde alert verantwoordelijk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

23

maken voor afhandeling van de aanvraag? Wat houdt dit precies in? Deze
leden hopen voorts dat de Europese grens- en kustwacht spoedig
operationeel wordt. Gaat de regering zich ervoor inzetten dat er zo snel
mogelijk voldoende capaciteit beschikbaar is?
Reactie van de Staatssecretaris en Minister van veiligheid en
justitie
De leden van de VVD-fractie informeren vervolgens naar de voortgang bij
het voorstel tot oprichting van een Europees reis- en informatie- autorisatieysteem (ETIAS). Het Maltees voorzitterschap heeft recentelijk op
ambtelijk niveau een eerste set aan compromisvoorstellen gepresenteerd.
Voor wat betreft de voorgestelde geldigheidduur voor de autorisatie van
vijf jaar, kan worden aangegeven dat de Commissie deze termijn onder
andere heeft bepaald op basis van de interoperabiliteit met andere
systemen zoals het EU in- en uitreissysteem (EES) en het Visum Informatiesysteem (VIS). In haar overweging heeft de Commissie ook gekeken
naar het kostenaspect voor de reizigers. De niet-visumplichtige groep
reizigers uit derde landen hoeven nu geen aanvraag in te dienen en leges
te betalen. Met een kortere geldigheidsduur van de autorisatie zal deze
groep vaker een bedrag van vijf euro (een lege) moeten betalen. Een
meerderheid van de lidstaten is van mening dat deze periode aansluit bij
de bewaartermijnen van de gegevens in het EES en EU VIS en dat de
Commissie ook gekeken heeft naar de kosten voor de reiziger, maar vanuit
veiligheidsoogpunt vindt een meerderheid van de lidstaten de periode te
lang. Verder zijn zij van mening dat het kostenaspect voor de reiziger niet
opweegt tegen het veiligheidsaspect. In vergelijking met de bedragen die
andere staten voor een soortgelijk systeem vragen is het bedrag van vijf
euro laag. Nederland zal zich, net als een aantal andere lidstaten, gezien
bovenstaande in beginsel inzetten om deze periode te beperken, tenzij de
uitvoeringskosten voor de lidstaten in verhouding aanzienlijk hoger
worden. Op verzoek van de lidstaten zal de Commissie de kosten van het
systeem in de komende maand nog nader inzichtelijk maken, de geldigheidsduur van de autorisatie zal in de verdere uitwerking worden
meegenomen.
Vervolgens informeren de leden van de VVD-fractie naar de operationalisering van de Europese grens- en kustwacht. De verplichtingen van
lidstaten ten aanzien van de Europese grens- en kustwacht zijn
opgenomen in de Verordening. Nederland gaat er van uit dat lidstaten
zich houden aan de gemaakte afspraken door onder meer personeel en
materieel te leveren voor de Frontex pools. Het kabinet benadrukt in
Europees verband en in de raad van bestuur van Frontex het belang van
een slagkrachtig agentschap met voldoende capaciteit en draagt hier ook
significant aan bij. Het is aan de Commissie en Frontex om lidstaten aan
te spreken als zij hun verplichtingen ten aanzien van de Verordening niet
nakomen.
De leden van de PvdA-fractie informeren vervolgens naar de stand van
zaken met betrekking tot de behandeling van het ETIAS en EES. Het
kabinet is positief over het resultaat van de onderhandelingen in de Raad.
In de overeengekomen Raadspositie is duidelijk benoemd dat de
informatie uit het EES kan worden gebruikt voor het grensbeheer, de
bestrijding van illegaal verblijf en het bevorderen van terugkeer. De groep
vreemdelingen die ooit de EU legaal zijn ingereisd, maar vervolgens hun
periode van legaal verblijf hebben laten verstrijken zonder te vertrekken,
kunnen door dit systeem beter worden geïdentificeerd. Hiermee wordt
meer zicht verkregen op personen die na het verstrijken van hun
verblijfsduur niet vertrekken. Dit kan nu slechts opgemerkt worden bij het
aantreffen van zo’n persoon en het controleren van stempels in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

24

paspoort. Met de geregistreerde gegevens kunnen ook analyses en
eventuele trends inzichtelijk worden gemaakt. Deze gegevens kunnen
bijdragen aan een geïntegreerde benadering van de bestrijding van
illegale migratie en van illegaal verblijf. De informatie uit het systeem kan
worden gebruikt om meer informatiegestuurd op te treden. De gegevens
uit het EES kunnen ook worden gebruikt ten behoeve van het vaststellen
van de identiteit in het kader van de asielprocedure en het terugkeerproces.
Daarnaast zal het voorstel ook een bijdrage kunnen leveren aan de
bestrijding van zware georganiseerde criminaliteit en terrorisme. Verder is
de interoperabiliteit met het VIS geregeld waardoor hergebruik van de
gegevens uit het VIS voor registratie van visumplichtige derdelanders
mogelijk is. Hiermee kan het grensproces voor deze groep sneller worden
uitgevoerd en wordt de inbreuk op de privacy van deze groep reizigers
beperkt. Het kabinet is ook van mening dat de inzet in de Raadspositie de
grondrechten van de reizigers eerbiedigt. Zowel de gegevensbeschermingsrichtlijn als de dataprotectieverordening zijn van toepassing. Het
voorstel bevat daarnaast aanvullende regels op het terrein van de
privacybescherming, specifiek toegesneden op de werking van het EES en
zijn in lijn met de regels die van toepassing zijn op het VIS.
Het kabinet verwijst voor de beantwoording van de vragen van de
D66-fractie over de operationalisering van de Europese grens- en
kustwacht naar de beantwoording van de vragen van de VVD-fractie
hieromtrent.
Op de vragen van de SP-fractie over gebruik van biometrie in bevolkingsadministraties. Biometrie valt onder de bijzondere persoonsgegevens,
opslag en verwerking van deze gegevens dient altijd proportioneel te zijn.
Nederland neemt sinds 2014 geen vingerafdrukken meer op voor de
Nederlandse Identiteitskaart, terwijl vingerafdrukken op paspoorten alleen
op de chip worden opgeslagen en niet in een database. Dit is de reden dat
Nederland dit onderzoek kritisch volgt. Daarnaast is het Kabinet van
oordeel dat de bevoegdheid van de Commissie op dit onderwerp niet
evident aanwezig is. Artikel 77(3) VWEU voorziet in de bevoegdheid regels
te stellen omtrent paspoorten en identiteitskaarten, maar alleen in het
kader van het bevorderen van het vrije verkeer van Unieburgers en alleen
via eenparigheid. Wat betreft de vraag welke consequenties deze
voorstellen hebben voor de Nederlandse werkwijze met betrekking tot de
opslag van biometrie. De voorstellen met betrekking tot het onderzoek
hebben geen consequentie voor de huidige Nederlandse werkwijze. Over
het vervolg kan nu nog niets worden gezegd.
Op de vragen van de SP-fractie over het SIS. Een eerste bespreking van de
eerste vier artikelen van het wetgevingsvoorstel voor het opnemen van
terugkeerbesluiten in het SIS vond in de raadswerkgroep Schengen
acquis op 6 en 7 maart jl. plaats. Tijdens die besprekingen maakten
meerdere lidstaten een (studie)voorbehoud op dit deel van de drie
wetgevingsvoorstellen die in december 2016 werden uitgebracht.
Nederland heeft de lijn in het BNC-fiche uitgedragen. In algemene zin
blijken lidstaten voorstander van het delen van informatie over terugkeerbesluiten in Europees verband om het Europees terugkeerbeleid verder te
ondersteunen. De standpunten over de wijze waarop dit moet gebeuren
zijn diffuser waarbij sommige lidstaten ook wijzen op het nut om het inen uitreissysteem (EES) wellicht te gebruiken in plaats van het SIS. De
Europese Commissie wijst op de bredere handelingsmogelijkheden met
het SIS ten opzichte van het EES. Andere lidstaten hebben vragen over de
termijnen waarop lidstaten elkaar moeten informeren – voorgesteld wordt
zeven dagen – en hoe lidstaten elkaar moeten informeren bij terugkeerbesluiten waarin een periode van vrijwillig vertrek van toepassing is. Ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

25

bestaan vragen wanneer inreisverboden gekoppeld aan terugkeerbesluiten in het SIS moeten worden ingevoerd, aan de grens bij vastgesteld
vertrek of eerder. Dusver is sprake van een eerste lezing en zijn op het
desbetreffende voorstel maar een deel van de artikelen behandeld.
Inreisverboden kunnen reeds in het SIS op grond van artikelen 24 en 26
van de huidige SIS-verordening (EG) Nr. 1987/2006 worden ingevoerd. Er
zijn dus geen juridische of uitvoeringstechnische bezwaren om deze
verboden in het SIS op te nemen.
Op de vragen van de D66-fractie over fraude met reisdocumenten.
Vooralsnog geeft dit actieplan geen aanleiding tot aanpassing van de
Nederlandse wet- en regelgeving. De voorstellen met betrekking tot het
onderzoek hebben geen consequentie voor de huidige Nederlandse
werkwijze. Over het vervolg kan nu nog niets worden gezegd.
Voor het onderkennen van personen, waaronder ook terroristen, die
mogelijk gebruik maken van gefalsifieerde reis- of identiteitsdocumenten,
zijn actieplannen gericht op de versterking van de aanpak en instrumenten
daarvoor, van meerwaarde.
Tijdens de JBZ-raad worden naar verwachting alleen de Raadsconclusies
besproken. De Raadsconclusies over het actieplan gaan vooral over de
uitwisseling van kennis, informatie en best practices met betrekking tot
aanvraag- en uitgifteprocessen en controle van reis- en identiteitsdocumenten aan de buitengrenzen.
In deze fase van het actieplan is aanpassing van wet- en regelgeving niet
aan de orde.
Op de vragen van D66-fractie over het SIS. De bevordering van de invoer
van gegevens in het SIS vindt voortdurend op Europees niveau plaats en
de huidige wetsvoorstellen voorgesteld door de Europese Commissie zijn
daar een voorbeeld van, waarin duidelijk wordt ingezet op een verdere
verrijking en verbreding van het systeem mede op verzoek van de
lidstaten. Bovendien is door voortdurende gesprekken in Raadsverband
inclusief op Minister-niveau aandacht voor het vullen van systemen met
informatie evenals voor de kwaliteit van de ingevoerde gegevens zoals in
het kader van terrorismebestrijding. De EU routekaart inzake informatiebeheer en informatie-uitwisseling bevat ook een belangrijk aantal
voorstellen om juist de invoer van kwalitatief goede gegevens in het SIS
te bevorderen. In hoeverre nationale informatie ook in Europees verband
wordt gedeeld is moeilijk vast te stellen maar het aantal gegevens in het
SIS groeit duidelijk in de afgelopen jaren. Zo bevatte het SIS eind januari
2017 meer dan 71 miljoen signaleringen terwijl het 31 december 2015
ongeveer 63,5 miljoen signaleringen betrof en eind 2014 een kleine 56
miljoen signaleringen. In de tussentijd worden gegevens verwijderd
vanwege proportionaliteitoverwegingen of omdat de signaleringen niet
meer noodzakelijk zijn voor het beoogde doel.
Ik deel niet de mening van D66 dat alleen het SIS aan de grens moet
worden bevraagd. Juist een combinatie van systematische bevraging van
het SIS, het Interpol Stolen and Lost Travel Documents (SLTD) database
evenals nationale bestanden zorgt voor een completer beeld. Dat strookt
ook met de afspraken opgenomen in de Schengen Grenscode. Het SIS
hoe breed haar reikwijdte ook, is beperkter dan de combinatie van
verschillende nationale en internationale bestanden die daarvoor zowel in
Nederland als aan de grens direct of indirect beschikbaar dienen te zijn.
Daarnaast zal bepaalde informatie niet in alle gevallen gedeeld kunnen of
mogen worden gelet op wettelijke uitzonderingsgronden, zoals ook
voorgeschreven in artikel 17 van de Wet politiegegevens en uitgewerkt in
het Besluit politiegegevens (artikel 5.3). Indien alleen wordt ingezet op het
invoeren van gegevens in Europees verband zou dit niet in overeenstemming zijn met deze wetgeving en de bijbehorende operationele
overwegingen onvoldoende in acht nemen. Daarnaast is het ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

26

essentieel dat het SIS niet alleen aan de grens maar juist binnen het
territorium van lidstaten bij onder meer controlesituaties wordt gebruikt.
Dit gebeurt veelvuldig door politiefunctionarissen op straat in Nederland
door bijvoorbeeld het gebruik van de MEOS-applicatie op hun smartphone.
De inzet zoals ook bevestigd door het Kabinet in de voorbijgaande jaren is
dat informatie met andere lidstaten gedeeld moet worden tenzij zwaarwegende overwegingen dat belemmeren. Dit werd opnieuw bevestigd in de
EU routekaart inzake informatiebeheer en informatie-uitwisseling.
Ik zal mij inzetten om door middel van actieve sturing op naleving van de
afspraken in de EU routekaart waarin maatregelen zijn afgesproken om
concreet het gebruik van het SIS verder te bevorderen. Daarnaast zet ik
mij tijdens de onderhandelingen over de SIS wetgeving ervoor in dat het
SIS als informatiesysteem aan kracht wint. Ik zal daarbij wel volledig
aandacht houden voor de noodzaak dat deze inzet coherent is met de
wettelijke vereisten zoals ook neergelegd in de EU gegevensbeschermingsvoorschriften, onder meer inzake proportionaliteit en doelbinding.
Het EES en het ETIAS zijn nog onderwerp van onderhandeling en bestaan
nog niet als systemen. Een coherente samenhang tussen deze systemen
en het SIS en andere systemen is een belangrijk onderdeel van de
Nederlandse inzet met het oog op het bevorderen van de interoperabiliteit
tussen de informatiestromen waarvoor de EU routekaart ook een koers
heeft uitgezet.
Inzake de concrete afspraken voor het actief delen van informatie over
terrorisme gerelateerde signaleringen in het SIS verwijs ik u naar de EU
Routekaart, de Kamerbrief informatie-uitwisseling in de Europese Unie op
het gebied van terrorismebestrijding (Kamerstukken 27 925 en 29 754, nr.
595). Stappen zijn onder meer gezet door het vaststellen van criteria voor
het invoeren van foreign terrorist fighters in het SIS. Het SIRENE handboek zal naar verwachting binnenkort worden aangepast zodat, tenzij
zwaarwegende overwegingen dat in de weg staan, bij iedere daartoe
strekkende signalering standaard staat vermeld dat het een terrorisme
gerelateerde signalering betreft – de zogenoemde «marker». Daardoor
wordt de eindgebruiker beter geïnformeerd over de aard van de signalering en de persoon waarmee hij of zij wordt geconfronteerd wanneer
een controle wordt uitgevoerd.
Voorts informeren de leden van de D66-fractie naar het EES-voorstel. Het
systeem zal een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de aanpak van
zware georganiseerde criminaliteit en terrorisme, omdat in dit systeem
informatie over onderdanen uit derde landen die het Schengengebied
binnentreden en verlaten wordt bewaard die niet in andere systemen,
zoals het Schengeninformatiesysteem (SIS) en Eurodac, beschikbaar zijn.
De EU wordt geconfronteerd met steeds veranderende vormen van
terrorisme, criminaliteit en migratiestromen, en daarom is er een
duidelijke toegevoegde waarde van toegang tot dit systeem voor de
rechtshandhaving: er kan zo een belangrijke bijdrage geleverd worden
aan de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, mensenhandel
en mensensmokkel.
Op basis van de overzichten uit het EES van personen die ooit de EU
legaal zijn ingereisd, maar vervolgens hun periode van legaal verblijf
hebben laten verstrijken zonder te vertrekken, kunnen rechtshandhavingsdiensten informatiegestuurde controles uitvoeren. Verder kunnen deze
gegevens worden gebruikt ten behoeve van het vaststellen van de
identiteit in het kader van het terugkeerproces.
De totale kosten van de ontwikkeling van het voorstel voor het EES en de
benodigde aanpassingen op centraal en nationaal niveau worden door de
Commissie geraamd op 480 miljoen euro. Het gaat hier om kosten over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

27

een periode van 2017 t/m 2019, bestaande uit ontwikkelings- en beheerskosten van de systemen. Na 2020 zullen de operationele kosten van het
EES voor rekening komen van de lidstaten.
Het voorstel biedt wat het kabinet betreft voldoende privacy waarborgen.
Zowel de gegevensbeschermingsrichtlijn als de dataprotectieverordening
zijn de leidraad van het gegevensbeschermingsregime van het voorstel.
Het voorstel bevat daarnaast enkele aanvullende regels op het terrein van
privacybescherming, specifiek toegesneden op de werking van het EES.
Deze aanvullende regels zijn in lijn met die van het EU-VIS systeem. Het
verschil met ETIAS is dat in het ETIAS-systeem alleen bepaalde persoonsgegevens van niet-visumplichtige derdelanders worden geregistreerd en
opgevraagd op basis waarvan autorisatie wordt verleend voor het reizen
naar het Schengenbied. Bij ETIAS worden geen biometrische gegevens
geregistreerd. In het EES gaat het om de registratie van alle derdelanders
wanneer zij het Schengengebied daadwerkelijk in- en uitreizen. In het
systeem worden ook biometrische gegevens van derdelanders
opgeslagen. Het verschil met Eurodac is dat in het EES asielzoekers niet
mogen worden geregistreerd. Het verschil met SIS is dat in het EES de inen uitreisgegevens van alle derdelanders worden geregistreerd en in het
SIS zijn signaleringen van personen of objecten opgenomen op basis
waarvan de uitvoeringorganisaties interventies kunnen uitvoeren.
De leden van de D66-fractie informeren naar het functioneren van het
ETIAS-voorstel binnen de Europese grens- en kustwacht. De Europese
grens- en kustwacht wordt verantwoordelijk voor het beheer van de
centrale eenheid van het ETIAS-systeem. Zoals aangegeven in het
BNC-fiche heeft Nederland vragen bij de verantwoordelijkheid van de
Europese grens- en kustwacht. Allereerst of de uitvoering van de
veiligheidscheck en het verifiëren van persoonsgegevens met opsporingsdatabases zoals SIS en Interpol wel past binnen het gewijzigde mandaat
van het agentschap. Nederland acht het van belang dat deze verantwoordelijkheid in relatie tot de verantwoordelijkheid van de lidstaten en
Europol in de komende periode nader worden uitgewerkt.
Het kabinet acht het verder van belang dat duidelijke afspraken worden
gemaakt over de afhandeling van een hit op een informatiesysteem in het
kader van het ETIAS-proces. Het kabinet is van mening dat de lidstaat die
een signalering heeft ingevoerd in het systeem verantwoordelijk wordt
voor het vervolgproces omdat de betreffende lidstaat beschikt over de
relevante achtergrondinformatie en/of opsporingsinformatie voor de
totstandkoming van de signalering.
5. Extern migratiebeleid en terugkeer
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Raad, in aanwezigheid van de
geassocieerde Schengenlanden van gedachten zal wisselen over recente
ontwikkelingen en bijeenkomsten met betrekking tot de externe aspecten
van het Europese migratiebeleid. Zo zullen aanwezige Ministers van
gedachten wisselen over de Verklaring van Malta van 3 februari 2017. Wat
zal de inbreng namens Nederland zijn?
Als onderdeel van de Europese Migratieagenda heeft de Europese
Commissie op 2 maart 2017 een hernieuwd Actieplan inzake terugkeer
gepresenteerd. Het actieplan en de aanbevelingen zien met name op
verbetering van toepassing van de bestaande juridische, operationele en
financiële Europese terugkeerinstrumenten door de lidstaten. Wat
onvoldoende naar voren komt is een gezamenlijke EU-aanpak jegens
weigerachtige landen van herkomst inzake terugkeer van hun eigen
onderdanen. De leden van de VVD-fractie willen weten waarom de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

28

Europese Commissie hierin niet voortvarend het voortouw neemt? Juist
nu ontstaan er bilaterale afspraken tussen een lidstaat en land van
herkomst, waarbij het risico ontstaat dat lidstaten tegen elkaar worden
uitgespeeld. Wat is de appreciatie van de Nederlandse regering in dezen?
De leden van de PvdA-fractie merken op dat op de agenda onder meer het
hernieuwde Actieplan inzake terugkeer van de Europese Commissie staat.
Het Actieplan en de aanbevelingen van de Europese Commissie zijn
bedoeld om de uitvoering van de Terugkeerrichtlijn te verbeteren en het
uitzettingspercentage van uitgeprocedeerde asielzoekers te verhogen. De
aanbevelingen betreffen onder andere de termijnen van de asielprocedure, het risico op het onttrekken aan toezicht en voorwaarden voor
detentie. De genoemde leden hebben een aantal vragen over de toepassing van vreemdelingendetentie. De Europese Commissie heeft een lijst
gepresenteerd van omstandigheden om het risico van onttrekking aan
toezicht vast te stellen. Kan de regering aangeven hoe wordt gewaarborgd
dat automatische detentie tegen wordt gegaan?
Voornoemde leden hebben daarnaast ernstige twijfels over de mogelijkheid die de Europese Commissie biedt om publieke instanties in te zetten
om migranten aan te houden. Dat is in strijd met de richtlijnen inzake
aanhouding van migranten van het EU-grondrechtenagentschap FRA. Hoe
beoordeelt de regering deze instructies?
De leden van de SP-fractie vinden het goed dat er Europees wordt
samengewerkt om mensen op Europese wateren te redden. Ten aanzien
van de modelstatusovereenkomst tussen Frontex en derde landen hebben
deze leden nog enkele vragen. Hoe wordt bepaald met welke derde
landen een overeenkomst zal worden gesloten en wie bepaalt of het land
in kwestie mensenrechten voldoende eerbiedigt en de kans klein is dat
teamleden mensenrechten zullen schenden? Hoe wordt vervolgens
gemonitord en wie heeft de bevoegdheid de overeenkomst te beëindigen?
Hoe wordt daarnaast bepaald wie er in het team plaatsneemt en wie is
voor hen verantwoordelijk? Daarnaast zien deze leden graag een
uiteenzetting van hoe men zich richt op het redden van mensen in plaats
uitsluitend de Europese grenzen te bewaken.
De leden van de D66-fractie vragen om een regulier BNC-fiche over het
hernieuwde actieplan inzake terugkeer. Zij delen de prioriteit die gegeven
wordt aan terugkeer, maar hebben nog wel enkele vragen. Waarom wordt
er niet meer aandacht besteedt aan diplomatieke druk in Europees
verband als het gaat om terugkeer? Hoe valt de aanbeveling van de
Europese Commissie om meer vreemdelingendetentie in te zetten te
rijmen met de Terugkeerrichtlijn? Hoe zien de aanscherpingen op het
gebied van zelfstandige terugkeer eruit? Kan de regering verder toelichten
hoe het terugkeerbureau van de Europese grens- en kustwacht opereert?
De genoemde leden constateren met zorg dat de Europese Commissie
oproept de mogelijkheid van detentie van minderjarigen in nationale
wetgeving niet uit te sluiten. Deelt de regering het standpunt van deze
leden dat kinderen niet in de cel horen?
Voornoemde leden vragen hoe er door de regering en de andere lidstaten
wordt omgegaan met terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers naar
Turkije. In hoeverre wordt er rekening gehouden met de aanhoudende
onrust aldaar? Is de regering bereid het Ambtsbericht Turkije te actualiseren en tot die tijd een vertrek-moratorium voor Turkije in te stellen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

29

Reactie van de Staatssecretaris van veiligheid en justitie
De leden van de VVD-fractie informeren vervolgens naar de stand van
zaken met betrekking tot de externe aspecten van het Europese migratiebeleid. Staatshoofden en regeringsleiders namen op 3 februari jl. een
verklaring aan over de externe aspecten van migratie, in het bijzonder
gericht op de centrale Mediterrane route. Het kabinet is van mening dat
een duurzame oplossing een ketenbenadering vereist, waarbij de inzet
wordt gericht op alle onderdelen van de route: in herkomst- en transitlanden, in landen van waaruit de migranten de oversteek naar Europa
wagen, aan de grenzen van de EU, binnen de EU, en in Nederland.
Nederland verwelkomt de inspanningen van de Commissie en het Maltees
voorzitterschap om de instroom via deze route beheersbaar te maken,
verdrinkingen te voorkomen en mensensmokkel hard aan te pakken. Het
kabinet steunt de door de Commissie ingezette lijn, inclusief de intensivering van de migratiesamenwerking met landen in Noord-Afrika. De
Commissie doet hiertoe ook adequate en concrete voorstellen, zoals
onderschreven in de Verklaring van Malta van 3 februari jl. Tijdens de
Raad zal Nederland in het bijzonder aandacht vragen voor de versterking
van opvangcapaciteit en -omstandigheden in Libië voor migranten, in
samenwerking met UNHCR en IOM. Dat geldt ook voor het bieden van
een uitweg uit deze centra via de ondersteuning van vrijwillige terugkeer
naar hun thuisland. Nederland zal ten slotte bepleiten dat naast inspanningen vanuit de Unie ook ruimte en ondersteuning geboden dient te
worden aan aanvullende bilaterale inspanningen van individuele lidstaten.
Laatstelijk informeren de leden van de VVD-fractie naar het herziene
actieplan terugkeer en de samenwerking hieromtrent met landen van
herkomst. Voor het kabinet is de samenwerking met landen van herkomst
een prioriteit die in EU verband moet worden geadresseerd. Nederland
heeft zich hier tijdens zijn voorzitterschap van de Raad ook nadrukkelijk
voor ingezet. Zoals uit de geannoteerde agenda voor deze JBZ-raad kan
worden opgemaakt kondigt de Commissie in het actieplan aan snel terugen overnameovereenkomsten te willen sluiten met Nigeria, Tunesië en
Jordanië en zo mogelijk ook met Marokko en Algerije. Samen met de
partnerschapsaanpak moet dit bijdragen aan verbetering van de terugkeersamenwerking met derde landen. Tijdens deze JBZ-raad zal het
kabinet deze prioriteit wederom actief uitdragen.
De leden van de PvdA-fractie informeren naar het herziene actieplan
terugkeer. De gronden die door de Commissie in de aanbevelingen
worden genoemd op grond waarvan een risico op het onttrekken aan het
toezicht kan worden aangenomen, zijn voor een belangrijk deel al
opgenomen in nationale regelgeving (artikel 5.1b van het Vreemdelingenbesluit 2000). De waarborgen die momenteel in onze nationale wet- en
regelgeving zijn opgenomen bij inbewaringstelling van vreemdelingen
worden hiermee niet gewijzigd.
Ook voor het kabinet geldt dat er vragen zijn over sommige aanbevelingen. Onduidelijk is hoe deze moeten worden geïnterpreteerd en hoe
deze zich verhouden tot bestaande EU wet- en regelgeving. Het kabinet
wenst daarom ook nog een nadere bespreking tussen lidstaten en de
Commissie over het hernieuwde actieplan en de aanbevelingen.
De leden van de SP-fractie informeren naar de statusovereenkomsten die
Frontex kan sluiten met derde landen. Conform de Verordening voor de
Europese grens- en kustwacht kan Frontex samenwerking aangaan met
derde landen. Indien bij deze samenwerking sprake is van uitvoerende
taken door de leden van de teams, zal de Unie een statusovereenkomst
moeten ondertekenen met het derde land. In deze overeenkomst zullen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

30

aspecten als taken, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheid van de
leden van de teams worden opgenomen. Een statusovereenkomst moet
tevens door het Europees Parlement worden goedgekeurd. De Verordening schrijft bovendien voor dat de overeenkomst garandeert dat
fundamentele rechten tijdens deze activiteiten worden gerespecteerd.
Hierin hebben zowel lidstaten, Commissie als Frontex een belangrijke
taak. Daarnaast heeft de uitvoerend directeur van Frontex conform de
Verordening de bevoegdheid om activiteiten van het agentschap te
beëindigen of tijdelijk stop te zetten als er sprake is van serieuze
schending van fundamentele rechten.
Wat betreft het redden van migranten, dienen alle grenswachters die
ingezet worden in Frontex-operaties fundamentele rechten te respecteren.
Dit geldt ook bij operaties op zee. Tijdens maritieme Frontex-operaties
dienen de deelnemende lidstaten en Frontex zich te houden aan de
internationale regelgeving op het terrein van onderschepping, opsporing
en redding van drenkelingen. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat
asielzoekers niet worden ontscheept of op andere wijze worden overgedragen aan autoriteiten in derde landen als er een risico is op refoulement.
Vervolgens informeren de leden van de D66-fractie naar het herziene
actieplan terugkeer. Voor het kabinet is de samenwerking met landen van
herkomst inderdaad een prioriteit die in EU verband moet worden
opgepakt. Nederland heeft zich hier tijdens het EU voorzitterschap in de
eerste helft van 2016 ook nadrukkelijk voor ingezet. Zoals u uit de
geannoteerde agenda voor de JBZ-raad van 27 en 28 maart kunt
opmaken, kondigt de Commissie in het actieplan aan snel terug- en
overnameovereenkomsten te willen sluiten met Nigeria, Tunesië en
Jordanië en zo mogelijk ook met Marokko en Algerije. Samen met de
partnerschapsaanpak moet dit bijdragen aan verbetering van de terugkeersamenwerking met derde landen. Tijdens deze JBZ-raad zal het
kabinet deze prioriteit wederom adresseren.
Zoals in de geannoteerde agenda voor de JBZ-Raad is aangegeven, moet
het kabinet de exacte impact van de aanbevelingen op de Nederlandse
wet- en regelgeving en de praktijk nog bestuderen. Wel is al duidelijk dat
ook voor het kabinet verschillende aanbevelingen nog nadere duiding van
de Commissie behoeven. Niet alleen wat betreft de interpretatie maar ook
hoe deze zich verhouden tot andere EU wet- en regelgeving, waaronder
de terugkeerrichtlijn. Het kabinet zal dit dan ook nog in een nader overleg
met de andere lidstaten en de Commissie bespreken.
Over detentie van kinderen heeft het kabinet regelmatig met uw Kamer
gesproken. Het standpunt hierin is niet gewijzigd. Uitgangspunt is dat zeer
terughoudend wordt omgegaan met de detentie van kinderen, maar dat
dit niet wordt uitgesloten.
Tot slot informeren de leden van de D66-fractie naar de omgang met
terugkeer van uitgeprocedeerde asielzoekers naar Turkije. Bij de beoordelingen van asielaanvragen maakt de IND gebruik van een groot aantal
bronnen, waaronder openbare bronnen (zoals bijvoorbeeld rapportages
van de Commissie), informatie afkomstig van de Nederlandse ambassade
in Turkije en individuele en algemene ambtsberichten. Op dit moment
wordt het vanwege de continu veranderende situatie niet behulpzaam
geacht om een nieuw algemeen ambtsbericht op te stellen. Het kabinet
volgt de ontwikkelingen op de voet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

31

6. Overige thema’s
De leden van de D66-fractie spreken hun zorgen uit over de nieuwe
asielwet in Hongarije. Deelt de regering het standpunt dat deze wet niet in
lijn is met de standaarden van Europese wetgeving? Is de regering
voornemens de Hongaarse regering hierop aan te spreken en zich hard te
maken voor een Europese reactie?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen de regering om op de
JBZ-Raad landen aan te spreken op het onrechtmatig detineren van
vreemdelingen, waarvan momenteel sprake is in Hongarije (zie https://
euobserver.com/migration/137243). Zij vragen of de regering bereid is om
op de JBZ-Raad te pleiten voor het inzetten van sancties bij dergelijke
onrechtmatige detentie.
Reactie van de Staatssecretaris van veiligheid en justitie
De leden van de D66-fractie uiten hun zorgen over de nieuwe asielwet in
Hongarije. Deze nieuwe asielwet in Hongarije roept vragen op en bij de
uitwerking van de wet zal scherp moeten worden gekeken hoe deze zich
verhoudt tot Europees en internationaal vluchtelingenrecht. Het is primair
aan de Commissie om toe te zien op de naleving van het EU-asielacquis
en eventueel te besluiten tot het instellen van een inbreukprocedure in dit
kader. Verder verwijst het kabinet naar de antwoorden die het kabinet u
nog zal sturen in antwoord op de schriftelijke vragen die door uw Kamer
zijn gesteld op 17 februari 2017.
De leden van de GroenLinks-fractie informeren naar het inzetten van
sancties bij onrechtmatige detentie. Het is primair aan de Commissie om
toe te zien op de naleving van het EU-asielacquis en eventueel te
besluiten tot het instellen van een inbreukprocedure in dit kader.
Daarnaast is ook de gang naar de rechter mogelijk, wat eveneens effectief
kan zijn. Op 14 maart jl. heeft het Europees Hof voor de Rechten van de
Mens een uitspraak gedaan in een zaak betreffende twee asielzoekers die
in Hongarije in grensdetentie hebben verbleven. In deze uitspraak is een
schending van artikel 5 EVRM geconstateerd nu de detentie van de
verzoekers niet als rechtmatig was aan te merken. Het vonnis van het Hof
is juridisch bindend en Hongarije is dan ook gehouden de uitspraak na te
leven. Het toezicht op de naleving van deze uitspraak van het Hof berust
bij het Comité van Ministers van de Raad van Europa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

32

II. Volledige agenda
Brief regering – Minister van Veiligheid en Justitie, S.A. Blok en de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, K.H.D.M. Dijkhoff – 16 maart
2017 – Geannoteerde agenda van de JBZ-Raad op 27 en 28 maart 2017
(Kamerstuk 32 317, nr. 461),
Brief regering – Minister van Veiligheid en Justitie, S.A. Blok en de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, K.H.D.M. Dijkhoff – 6 februari
2017 – Verslag van de informele JBZ-Raad van 26 en 27 januari 2017
(Kamerstuk 32 317, nr. 458),
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
23 december 2016 –
Fiche: Mededeling modelstatusovereenkomst inzake acties in derde
landen in het kader van de verordening voor een Europese grens- en
kustwacht (Kamerstuk 22 112, nr. 2269),
EU-voorstel: Mededeling Uitwisseling en bescherming van persoonsgegevens in een geglobaliseerde wereld
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
13 januari 2017 –
Fiche: Europees actieplan tegen (reis)documentenfraude (Kamerstuk
22 112, nr. 2278),
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
24 januari 2017 –
Fiche: Richtlijn herstructurering en insolventie (Kamerstuk 22 112,
nr. 2292),
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
27 januari 2017 –
Fiche: Voorstellen voor drie verordeningen ter versterking van het
Schengen Informatiesysteem (Kamerstuk 22 112, nr. 2296),
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
10 februari 2017 –
Fiche: Voorstel voor een verordening inzake de wederzijdse erkenning en
tenuitvoerlegging van bevriezingsbevelen en confiscatiebeslissingen
(Kamerstuk 22 112, nr. 2300),
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
10 februari 2017 –
Fiche: Richtlijnvoorstel strafbaarstelling witwassen (Kamerstuk 22 112,
nr. 2301),
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
17 februari 2017 –
Fiche: EU-verordening gegevensbescherming EU-instellingen (Kamerstuk
22 112, nr. 2310)
Brief regering – Minister van Buitenlandse Zaken, A.G. Koenders –
17 februari 2017 –
Fiche: Mededeling Commissie bescherming persoonsgegevens in een
geglobaliseerde wereld (Kamerstuk 22 112, nr. 2309)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 32 317, nr. 462

33