Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 409

Zeevaartbeleid

Nr. 26

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 10 februari 2010

1

De vaste commissie voor Financiën1 en de vaste commissie voor Verkeer
en Waterstaat2 hebben op 13 januari 2010 overleg gevoerd met staatssecretaris De Jager van Financiën en staatssecretaris Huizinga-Heringa van
Verkeer en Waterstaat over:
– de brief van de staatssecretaris van Financiën d.d. 8 juni 2009
over zeescheepvaart: nadere informatie omtrent het herstel
van het level playing field (31 409, nr. 19);
– de brief van de staatssecretaris van Financiën d.d. 30 juni
2009 over de uitvoering van de motie Roefs en Kortenhorst
met betrekking tot de Zeescheepvaart (31 409, nr. 18);
– de brief van de staatssecretaris van Financiën d.d. 11 januari
2010 inzake de reactie op de brief van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders (KVNR) d.d. 16 november 2009
(31 409, nr. 24);
Van dit overleg brengen de commissies bijgaand stenografisch verslag
uit.

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter,
Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De
Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA),
Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt
(CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben
(SP), Kalma (PvdA), Blanksma-van den Heuvel
(CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA),
Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD), Tang
(PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GroenLinks) en Linhard (PvdA).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes
(VVD), Pieper (CDA), Aptroot (VVD), Jan de
Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA),
Elias (VVD), De Pater-van der Meer (CDA),
Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van
der Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker
(ChristenUnie), Nicolaï (VVD), De Roon (PVV),
Heerts (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD),
Heijnen (PvdA), Roefs (PvdA), Van Gerven
(SP), Vendrik (GroenLinks) en Smeets (PvdA).
2
Samenstelling:
Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij
(SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk
(CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans
(CDA), Gerkens (SP), Van der Ham (D66),
Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer
(PvdA), Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer
(ChristenUnie), Van Heugten (CDA), Roemer
(SP), Koppejan (CDA), Ten Broeke (VVD),
ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD), Polderman
(SP), Tang (PvdA), De Rouwe (CDA), Linhard
(PvdA), Meeuwis (VVD) en De Mos (PVV).
Plv. leden: Van Gent (GroenLinks), Van der
Vlies (SGP), Bilder (CDA), Pieper (CDA), Atsma
(CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya (D66), De
Krom (VVD), Vermeij (PvdA), Jacobi (PvdA),
Besselink (PvdA), Anker (ChristenUnie), Van
Hijum (CDA), Van Leeuwen (SP), Knops (CDA),
Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens
(SP), Waalkens (PvdA), Haverkamp (CDA),
Depla (PvdA), Neppérus (VVD) en Agema
(PVV).

KST140705
0910tkkst31409-26
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,
Blok
De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
Jager
De griffier van de vaste commissie voor Financiën,
Berck

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

1

Voorzitter: Tang
Griffier: Van den Berg
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Bashir, Koppejan, Remkes
en Tang.
en staatssecretaris De Jager van Financiën en staatssecretaris HuizingaHeringa van Verkeer en Waterstaat, die vergezeld zijn van enkele ambtenaren van hun ministerie.
De voorzitter: Goedemorgen. Dit algemeen overleg gaat over zeescheepvaart. Ik heet de staatssecretarissen en hun ambtenaren welkom. De
spreektijd is vijf minuten per woordvoerder.
De heer Remkes (VVD): Voorzitter. Ik kan nog wel korter zijn dan vijf
minuten.
Ik heb, eerlijk gezegd, geen zin om discussies over de fiscaliteit en de
vraag wat volgens Brussel wel en niet kan op dit moment over te doen
c.q. te voeren. Ik heb gezien dat er een zeer breed ondertekende notitie
vanuit de sector is, waarin overigens natuurlijk niet al te veel concrete
dingen staan. Dat begrijp ik ook wel, gelet op de breedheid van de ondertekening. Ik heb ook gezien dat de staatssecretaris van Financiën bij gelegenheid van het Belastingplan cijfers heeft genoemd over de mate van
uitvlaggen. Ik heb ook de indruk dat er in de Kamer niet verschrikkelijk
veel meningsverschil bestaat over de doelstelling om in dit land traditiegetrouw een sterke maritieme sector te hebben. Verder bestaat nog enig
verschil van mening over de mate waarin op dit ogenblik de concurrentieverhoudingen met een aantal Europese landen, maar ook – ik vind dat niet
irrelevant – met bijvoorbeeld Singapore redelijk evenwichtig zijn. Ik wil
eigenlijk dat beide staatssecretarissen op korte termijn om de tafel gaan
zitten met de sector om een analyse te maken van de concurrentieverhoudingen, van wat cijfermatig de afgelopen jaren in termen van uitvlaggen
en dergelijke is gebeurd, van wat op grond daarvan de prognoses zijn om
vervolgens bij de vraag terecht te komen wat zij kunnen doen om het
maritieme cluster de komende jaren structureel in een wat betere positie
te brengen. Dat sluit aan bij de notitie die op tafel ligt. Ik heb ook begrepen dat de staatssecretaris net nog met een deel van de sector overleg
heeft gepleegd. Als de beide staatssecretarissen dat kunnen toezeggen
ben ik voor dit overleg tevreden. Dat is toch niet zoveel gevraagd.
De voorzitter: Heel goed, mijnheer Remkes. Dit zet de norm voor de
andere Kamerleden.
De heer Bashir (SP): Voorzitter. Ik zal zeker niet langer aan het woord zijn
dan de heer Remkes.
Ook de SP ziet uiteraard dat er een recessie is in de scheepssector. Wij
zien ook dat er op dit moment heel veel schepen voor de kust liggen te
dobberen. Tegelijkertijd praten wij in de Kamer over mogelijkheden om de
fiscale positie van de Nederlandse scheepssector te versterken. Ik kan mij
ook voorstellen dat wij kijken naar wat er op dit moment al is. Er zijn
bijvoorbeeld Kamervragen gesteld over de 60 mln. die via de maatregel
van willekeurige afschrijving beschikbaar wordt gesteld aan de sector. Ik
vind het op zichzelf prima dat wij maatregelen nemen om de sector te
steunen, maar deze maatregel bevordert niet de sector zelf en is eigenlijk
een subsidie voor de beleggers. De beleggers krijgen een deel van hun
inleg terug via de Belastingdienst. Op die manier versterk je niet de sector
zelf, maar spek je eigenlijk de beleggers. Gezien reclame-uitingen op dit
moment wordt gigantisch veel geld uitgegeven om toch vooral beleggers
aan te trekken om in te leggen en om op die manier een nog groter deel
van de fiscus terug te krijgen. Ik sta zeker niet negatief tegenover steun-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

2

maatregelen, maar wij moeten vooral kijken waar wij het geld vandaan
halen. Als wij die miljoenen voor extra subsidie ergens willen weghalen,
dan moet in elk geval naar die 60 mln. worden gekeken.
De heer Koppejan (CDA): Voorzitter. De CDA-fractie onderschrijft het
belang van de maritieme sector en van de Nederlandse zeescheepvaartsector in het bijzonder voor de werkgelegenheid en het bruto nationaal
product. Wij hebben dit de afgelopen jaren al laten blijken, onder andere
met de motie van mijn oud-collega Roland Kortenhorst en mijn collega Lia
Roefs. De zeescheepvaartsector heeft zijn waarde in de afgelopen eeuwen
bewezen. Op dit moment beleeft die, zoals alle sectoren, economisch
zware tijden.
In navolging van collega Remkes wil ik nog iets zeggen over de breed
ondersteunde oproep van de sector aan het kabinet om in overleg met de
sector te komen tot een actiepakket. Wij hebben heel veel waardering
voor dit initiatief en vragen de regering om hierop positief te reageren.
Wij vragen de regering om op korte termijn het overleg met de sector
over een gezamenlijke aanpak te starten, waarbij de nu ingezette middelen nog eens kritisch worden bekeken op hun effectiviteit voor de concurrentiepositie. Op basis van een dergelijke evaluatie en analyse van de
concurrentiepositie kan er wellicht een herschikking komen van de ingezette middelen en een nadere invulling van het gevraagde actiepakket. Dit
alles dan wel binnen de bestaande budgettaire kaders. Ik krijg graag een
toezegging van beide staatssecretarissen dat zij op korte termijn dit
overleg met de sector starten om tot een gezamenlijk actiepakket te
komen.
Het lijkt ons van belang dat wij de komende tijd de vinger aan de pols
houden. De mondiale concurrentieverhoudingen kunnen zich snel
wijzigen. Het lijkt mij dus dat dit overleg na een bepaalde periode een
vervolg zal krijgen waarin wij evalueren hoe het ermee staat. Dit is natuurlijk geen momentopname. Wij willen graag de ontwikkelingen blijven
volgen wat betreft de concurrentiepositie en de vraag in welke mate nog
sprake is van een gelijk speelveld.
Verder spreek ik mijn waardering uit over het feit dat de verschillende
partijen in de scheepvaartsector de krachten hebben weten te bundelen
om meer jongeren te interesseren voor de maritieme sector. De sector zet
zich bovendien in voor studenten door een stage- en baangarantie te
handhaven, ondanks de economisch zware tijden. Dat vinden wij een
lovenswaardig initiatief, dat met name de aanbodzijde versterkt. Daar ligt
natuurlijk ook een heel belangrijk probleem. Wij vragen de staatssecretarissen ook om juist te kijken naar dit soort initiatieven en naar wat de
overheid kan doen om dit soort initiatieven meer te ondersteunen en tot
een succes te maken. Wellicht kan dit een plaats krijgen in een actiepakket.
Wat betreft het zoeken naar budgettaire ruimte in de begroting vraag ik de
staatssecretaris om nog eens te kijken naar de zogenaamde zeescheepvaart-cv’s, naar de zeescheepvaartmaatschappen. Als het goed wordt
ingekleed, kan via de willekeurige afschrijving maar liefst 52% van de
investering worden afgeschreven. Tijdens de behandeling van het Belastingplan 2010 is hieraan al aandacht besteed, onder andere door mijn
fractiegenoot Pieter Omtzigt. De zorgen van de CDA-fractie zijn echter nog
niet geheel weggenomen. Mijn fractie vraagt zich af of de staatssecretarissen mogelijkheden zien om in ruil voor versobering van deze regeling
budgettaire ruimte te scheppen voor de eerder genoemde stimuleringsmaatregelen en een eventuele subsidieregeling waarmee de verzilveringsproblematiek, die samenhangt met de afdrachtvermindering, kan worden
opgelost. Graag een reactie van de staatssecretaris.
Ten slotte moge het duidelijk zijn dat de CDA-fractie trots is op de zeescheepvaartsector en de maritieme sector in het algemeen. Dat moet zo
blijven. Daarom vragen wij van beide staatssecretarissen om samen met
de sector te werken aan het al eerder genoemde actiepakket.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

3

Voorzitter: Remkes
De heer Tang (PvdA): Voorzitter. Het uitgangspunt bij dit onderwerp moet
zijn: eerlijke concurrentie. Een krachtige maritieme sector kan alleen
ontstaan als er een gelijk speelveld is ten opzichte van de omringende
landen. De fiscaliteit is daarvan een onderdeel. Het is een niet onbelangrijk onderdeel, maar het is zeker niet het enige. Er zijn ook andere factoren, zoals loonkosten. Voor het ontstaan van een krachtige sector is de
fiscaliteit zeker aanknopingspunt, maar andere mogelijkheden zijn dat
ook. Vandaag gaat het echter over fiscaliteit.
Eerdere sprekers hebben terecht gezegd dat wij in een moeilijke tijd zitten
en dat er keuzes gemaakt moeten worden. Dat maakt dit debat lastig.
Bovendien kun je vaststellen dat in het laatste belastingplan en in het
belastingplan ervoor de sector bepaald niet vergeten is. Wat het laatste
belastingplan betreft: elke keer als ik wijn koop, draag ik een beetje bij aan
de maritieme sector. Zo is het bij het laatste belastingplan in ieder geval
gegaan. Dat is een fijne gedachte.
De vraag is of nog andere fiscale maatregelen denkbaar zijn, gegeven de
moeilijke budgettaire omstandigheden. Ik wil graag vooraf van de staatssecretaris weten hoeveel fiscale subsidies er op dit moment naar zeevarenden gaan. De afdrachtvermindering lost overigens niet zozeer een
probleem op als wel dat zij een probleem creëert, namelijk het probleem
van verzilvering. Dat is wel lastig. Bovendien – en ik kom dan toch terug
op het punt dat fiscaliteit niet het enige onderdeel is van een gelijk speelveld – is fiscaliteit ook een wankele factor. Als wij reageren, komen andere
leden ook met iets terug. Uiteindelijk kan een krachtige maritieme sector
alleen ontstaan als er ook een duurzame positieverbetering is. Die kan niet
alleen worden gezocht in de fiscaliteit. Nogmaals, dat is vrij wankel. In die
zin sluit ik mij aan bij het verzoek van de heer Remkes om de concurrentieverhoudingen te bespreken en, zoals de heer Koppejan zegt, in de gaten
te houden. Dat is heel belangrijk. Het zal echter verder moeten gaan dan
dat. Er moet namelijk ook worden gekeken naar de verduurzaming van de
positie, bijvoorbeeld door het innovatieprogramma, de opleiding van
zeevarenden enzovoorts.
Een extra vraag voor de staatssecretaris van Financiën is wel of het mogelijk is om hierover scherpe Europese afspraken te maken. Wij kunnen niet
altijd concurreren met landen met lage loonkosten, maar wij moeten zeker
kijken naar de omringende landen. Is het mogelijk om daarover in Europees verband strengere afspraken maken? Dat zou de race die gaande is
en die de positie van de sector weer onzeker maakt, wat kunnen beperken.
Is meer Europese coördinatie mogelijk en wil de staatssecretaris van
Financiën zich daarvoor inzetten?
Ik heb de antwoorden op de vragen van de heer Bashir, die naar aanleiding van het programma Radar zijn gesteld, met interesse gelezen. Ik heb
de uitzending ook bekeken. Die deed toch een ander licht schijnen op de
gedachtewisseling over het Belastingplan. Toen hebben wij gesproken
over de vraag of sprake was van misleiding en over de Reclame Code
Commissie. Dat raakte toch niet de kern van het debat. Nu lopen niet de
beleggers en de banken het risico bij scheepvaartmaatschappen, maar de
belastingbetaler. Dat is een buitengewoon ongelukkige verdeling. Ik vraag
de staatssecretaris van Financiën om, in aanvulling op de antwoorden op
de vragen van de heer Bashir, met duidelijke rekenvoorbeelden te komen
waaruit duidelijk wordt wat er gebeurt bij een faillissement. Daaruit moet
duidelijk worden of en in hoeverre de risico’s komen te liggen bij de
beleggers en de banken of dat de risico’s inderdaad komen te liggen bij de
belastingbetaler. Als dat laatste het geval is, moeten wij constateren dat
deze regeling te ruim is. Dan wordt het gratis gokken en gratis gokken
leidt niet tot de beste resultaten en de meest rendabele investeringen. Ik
hoop dat de staatssecretaris aan de hand van rekenvoorbeelden kan laten
zien of er in slechte situaties waarin de bank het schip gedwongen moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

4

verkopen, überhaupt nog een risico voor de beleggers is of dat dit er
alleen is voor de belastingbetaler.
Voorzitter: Tang
Staatssecretaris De Jager: Voorzitter. De staatssecretaris van Verkeer en
Waterstaat en ik hebben een rolverdeling afgesproken. Ik zal alle fiscale
vragen beantwoorden en dat zijn er behoorlijk veel op het gebied van de
faciliteiten, maar ook over de willekeurige afschrijving. De staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat zal ingaan op het level playing field, de breedte
daarvan en de voor- en nadelen van de eventuele verstrekking van subsidies.
Ik begin met de gestelde vragen. Ik zal die niet beantwoorden in de volgorde waarin zij zijn gesteld, want er is wel een bepaalde lijn in te trekken.
Daarom loop ik de vragen maar even per onderwerp langs.
Ik begin met de willekeurige afschrijving. Daarover is een aantal vragen
gesteld in navolging op de schriftelijke vragen van de heer Bashir. Ook
wordt gedacht dat een versobering daarvan tot een opbrengst zou kunnen
leiden. Die mythe wil ik eerst even doorprikken. De willekeurige afschrijving voor de zeescheepvaart kost de schatkist – dan gaat het dus echt om
kosten en niet om liquiditeitsschijven – eenmalig 2 à 3 mln., want de regeling loopt eind dit jaar weer af. De opbrengst van deze maatregel voor de
sector is een vrij hoog maatschappelijk rendement. Daarover heb ik zojuist
nog even met vertegenwoordigers van de sector gesproken – dat heb ik
net voor kerst ook gedaan met de Belastingdienst – naar aanleiding van
een aantal vragen die aan de Belastingdienst zijn gesteld vanuit sectoren
als de scheepsbouw, de zeescheepvaart en de rederijen. Dat vrij hoge
maatschappelijke rendement wordt ten eerste veroorzaakt doordat veel
rederijen nu schepen bestellen die zij anders niet zouden bestellen; daardoor hebben zij dus toch meer schepen. Daarvan is ook een aantal
concrete voorbeelden, maar dat hoor ik ook in algemene zin uit de sector.
Ten tweede: al worden casco’s in het buitenland gemaakt – dat gebeurt
ook in veel gevallen – veel van de hoogwaardige afbouw in de maritieme
sector vindt alsnog in Nederland plaats. Er is dus heel veel spin-off
doordat de dure afbouw voor een belangrijk deel in Nederland gedaan
wordt. Het hele maritieme cluster, waartoe ook de scheepsbouw behoort,
profiteert wel degelijk van die maatregel.
Toen een vergelijking met de cijfers van Duitsland werd gemaakt, leek het
alsof Duitsland sterk was gestegen ten opzichte van Nederland, omdat
een korte periode werd bekeken. Die stijging werd grappig genoeg veroorzaakt doordat Duitsland ook zo’n soort regime had. Dat heeft Duitsland
overigens afgeschaft, waardoor Duitsland nu daalt of stabiliseert. Als je
het over een langere periode bekijkt, doet Duitsland het niet beter dan
Nederland in het aantal vlaggen. Maar er was een paar jaar geleden inderdaad even sprake van een piek en die werd in Duitsland veroorzaakt door
een regime dat vergelijkbaar is met het regime van willekeurige afschrijving dat Nederland nu ook heeft. Dat is als het ware meegesleept in het
totale willekeurige-afschrijvingsbudget dat het kabinet begin vorig jaar ter
beschikking heeft gesteld. Binnen dat totale budget was dit niet zo’n
enorm grote kostenpost. Daarom heeft het kabinet dit toen toegestaan,
hoewel wij ons realiseerden dat er natuurlijk op geconstrueerd zou
worden, want daarop doelen de heer Tang en de heer Bashir. Uiteindelijk
echter kost het budgettair niet zo veel en zou er wel degelijk – zeker in
vergelijking met die 2 à 3 mln. – een grote welvaartswinst tegenover
kunnen staan, omdat er juist sprake is van heel veel spin-off tegenover
een relatief laag budgettair beslag. Het doet dus vooral iets voor de liquiditeit. Die hele willekeurige-afschrijvingsmaatregel is relatief positief
omdat het een veel groter voordeel heeft voor de liquiditeit in de sector –
juist nu het heel slecht is, is dat een voordeel – maar uiteindelijk loopt dat
weer glad en komt het goed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

5

Dat is overigens wel de reden dat ik per 1 januari de ministeriële regeling
heb aangepast. Het kabinet heeft namelijk geluiden ontvangen dat vanuit
een enkele hoek van de rederijsector – het gaat dan naar alle waarschijnlijkheid om twee rederijen – men uit was op een mogelijke «double dip»,
van twee walletjes eten, door enerzijds te willen profiteren van het
willekeurige-afschrijvingsregime in het normale vennootschapsbelastingregime en anderzijds na twee jaar, na de willekeurige afschrijving, naar de
tonnageregeling te gaan. Daardoor maak je die vervroegde afschrijving
niet meer goed. Dat wordt een double dip genoemd en dat wil het kabinet
uiteraard niet. Onder het recht voor 1 januari 2010 kon dit gewoon al niet
en zou de Belastingdienst dat al bestrijden waar dat werd geconstateerd.
Om alles buiten twijfel te stellen is per 1 januari in een ministeriële regeling verduidelijkt dat dit echt niet kan; je moet bij gebruikmaking van het
willekeurig afschrijvingsregime ook tien jaar de rit uitzitten, voordat je
eventueel naar een tonnageregime overgaat.
De heer Bashir (SP): Er moet wel even iets verduidelijkt worden, want het
is mij niet helemaal duidelijk wat nou de precieze bedragen zijn. De staatssecretaris antwoordt op mijn vragen dat in 2009 en 2010 115 mln. willekeurig wordt afgeschreven. Dat betekent dus dat als dit tegen 52% wordt
afgetrokken – want dat is de doelgroep – kost dit de belastingbetaler
uiteindelijk 60 mln. Dan hebben wij het dus wel over andere bedragen dan
waarover de staatssecretaris spreekt. Als het om 2 à 3 mln. ging, was het
natuurlijk andere koek. Maar als het om 60 mln. gaat, is het een heel grote
koek. Vergeleken met het verzilveringsprobleem van een sector dat wordt
opgelost door een subsidieregeling die 6,6 mln. zou kosten, is dat natuurlijk een heel vreemde zaak. Aan de ene kant wordt door die willekeurige
afschrijving namelijk niet de sector maar de belegger gespekt, terwijl het
aan de andere kant maar 6,6 mln. kost om een verzilveringsprobleem op
te lossen. Ik vind dat er dan een verkeerde keuze gemaakt wordt.
Staatssecretaris De Jager: De brief is uiteraard juist en wat ik zojuist
gezegd heb ook. In de brief staat heel specifiek dat dit in die twee jaar het
kaseffect is. Daarom staat er dus ook dat het voor 2009 en 2010 is en dat is
dus positief voor de sector. Juist in zo’n moeilijk tijd komt dat geld als het
ware handje contantje ten goede van je liquiditeit, maar je kunt maar een
keer afschrijven en dat kan dus niet nog een keer. Normaal zou je over
ongeveer tien of elf jaar afschrijven, maar dat kan daarna dus niet meer. Ik
denk dat de heer Bashir nu ervan uitgaat dat je 100% kunt afschrijven in
twee jaar – dat is twee keer 50% – maar dat is niet het geval. Je kunt twee
keer 50% afschrijven van hetgeen je sowieso al had mogen afschrijven en
je mag de restwaarde dus nooit afschrijven, ook niet in de willekeurige
afschrijving. Het is dus niet twee keer 50% van het volledige investeringsbedrag, maar twee keer 50% van het investeringsbedrag minus de verwachte restwaarde op dat moment. Die restwaarde mag je ook niet over
tien jaar afschrijven en ook niet willekeurig. Dat loopt dus in de jaren drie
tot en met negen weer glad, want in die jaren kun je minder afschrijven en
komt er meer winst. In die jaren betaalt de belastingplichtige dus meer
belasting dan hij anders zou hebben betaald. Over de hele periode ontbreekt vooral het rente-effect. Daarvan is de netto contante waarde berekend. Die is voor dit onderdeel van de willekeurige afschrijving, als je dat
van het totaalbudget neemt, ongeveer 2 à 3 mln. Dat is het effect van de
netto contante waarde doordat de eerste twee jaar minder binnenkomt en
in de acht jaar die daarop volgen meer.
De heer Bashir (SP): Dan vind ik het wel jammer dat daarop in de antwoorden op mijn vragen niet is ingegaan. Als de staatssecretaris zegt dat
het uiteindelijk 2 tot 3 mln. kost, is dat natuurlijk weer wat anders dan de
60 mln. die in deze antwoorden staat. Maar dat betekent in feite dat de
belastingbetaler op dit moment een bepaald risico loopt, zoals de heer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

6

Tang zei. Stel dat zo’n cv of maatschap failliet zou gaan. Dan betekent dit
dat de belegger die daarmee als laatste te maken heeft, naar buiten loopt,
maar de belastingbetaler heeft het geld werkelijk ingelegd. Dat vind ik nog
steeds wel een probleem.
Ik heb nog een laatste aanvullende vraag. De staatssecretaris zegt ook dat
hij een samenloop van de tonnageregeling en de willekeurige afschrijving
heeft willen voorkomen. Dan is mijn vraag: kan hij daarmee ook garanderen dat het eventueel onbedoelde fiscale gebruik daarvan ook helemaal
wordt uitgesloten?
Staatssecretaris De Jager: Die laatste vraag kan ik wel beantwoorden. Ik
denk dat deze commissie ook weet dat je het fiscaal nooit helemaal zeker
kunt weten, totdat de Hoge Raad ooit eens oordeelt. Voor zover nu bekend
is, zijn daarmee eventuele onbedoelde effecten van deze maatregel inderdaad voorkomen.
Dan kom ik bij het punt van het faillissement, waarnaar de heer Tang en
de heer Bashir vragen. Ten eerste wordt zo’n schip gefinancierd met zowel
eigen vermogen als vreemd vermogen. In de reclamespotjes wordt gewag
gemaakt van een grote aftrekpost en dat komt door een leverage-effect
met vreemd vermogen. Beleggers moeten zich echter wel realiseren dat
daarin wat risico zit. Het is logisch dat je dan op het hele schip een bepaald voordeel hebt, maar daarin zit wel vreemd vermogen in de vorm
van een hypotheek. Die gaat voor en heeft dus absolute voorrang. Na die
hypothecaire voorrang zijn er soms nog bepaalde scheepsvoorrechten op
basis van het Burgerlijk Wetboek die voorrang hebben, maar daarna volgt
gelukkig met stip de fiscus. Over het algemeen zal de verkoop van zo’n
schip echt meer opbrengen dan het restant van de hypotheekschuld,
omdat schepen over het algemeen goede activa zijn en dus ook een deel
van het eigen vermogen is gefinancierd. Die komen bij een faillissement
dus veel later in de rij ten opzichte van de fiscus. Een deel zal dus ook al
afgeschreven zijn, maar dat was anders ook al zo geweest. De verkoop
van het schip zal dus waarschijnlijk meer opbrengen dan het restant van
de hypotheekschuld en dan ontstaat een fiscale boekwinst waarover
belasting is verschuldigd. Bij een latente AB-claim die ontstaat door de
inbreng van het maatschapsaandeel in een nv of bv, blijft de aandeelhouder ook persoonlijk aansprakelijk bij een faillissement van een nv of
bv. Het lijkt mij verstandig dat hiervan ook gewag wordt gemaakt in de
prospectus van deze vehikels.
Voorzitter: Remkes
De heer Tang (PvdA): Ik wil daarover aansluitend nog een vraag stellen.
Laten wij hopen dat het allemaal een goed rendement oplevert. Wij praten
nu echter over de verdeling van risico en de situatie waarin een bank een
schip moet verkopen. Stel dat 60% van dat schip door de bank is gefinancierd en 40% uit eigen vermogen en stel dat het schip slechts 60% oplevert van het oorspronkelijke investeringsbedrag. Met andere woorden: de
hypotheek is net gedekt en de bank heeft voorrang. Is het dan niet zo dat
de belastingbetaler op dat moment die resterende 40% heeft betaald? Dat
wil ik graag weten, want als dat zo is, is het een gratis gok voor de beleggers. Als de staatssecretaris zijn hand ervoor in het vuur durft te steken
dat dit niet het geval is, ben ik tevreden. Zo niet, dan vind ik dat toch een
probleem.
Staatssecretaris De Jager: Ten eerste zal in die tijd op dat schip worden
afgeschreven. Als een schip dus na een aantal jaren failliet zou gaan en, in
het rekenvoorbeeld van de heer Tang, 60% van de oorspronkelijke hypotheekschuld, waarop naar alle waarschijnlijkheid ook afgelost zal zijn,
oplevert en als onder het normale regime ook zou zijn afgeschreven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

7

ontstaat naar alle waarschijnlijkheid nog steeds de situatie die ik zojuist
heb beschreven dat de restopbrengst hoger is dan de hypotheekschuld.
De heer Tang (PvdA): Excuus, mijn voorbeeld is juist dat er geen overschot is. De verkoop van het schip is precies voldoende om de hypotheek
af te lossen en er is geen extra waarde. Is er dan nog een risico voor de
belegger of is dan het restant van dat bedrag, die 40% die verloren is
gegaan, door de belastingbetaler betaald?
Staatssecretaris De Jager: Als de opbrengst van het schip slechts de
resterende hypotheekschuld zou dekken, dan gaat de hypotheek voor,
zoals ik al aangaf. Dan krijg je dus inderdaad niks meer en kan de fiscus
ook geen rechten meer uitoefenen. Ik heb net wel aangegeven dat dit niet
de verwachte situatie is. Dat is volgens mij de vraag, want de heer Tang
legt nu een situatie voor.
De heer Tang (PvdA): Ik vraag naar de risicoverdeling. Stel je hebt een
investering gedaan van 100, waarvan 40 in eerste instantie is gefinancierd
uit eigen vermogen dat kennelijk wordt teruggegeven door de fiscus en 60
komt van de bank die dat terugkrijgt via de hypotheek. Dan concludeer ik
dat de beleggers daarbij geen enkel risico lopen. Dit zijn dus geen beleggers of investeerders meer, maar in dit rekenvoorbeeld komt het neer op
gratis gokken.
Staatssecretaris De Jager: De beleggers hebben een belastingvoordeel,
maar lopen natuurlijk nog steeds risico.
De heer Tang (PvdA): In dit voorbeeld, met een hypotheek ter waarde van
60% van het investeringsbedrag die de verkoop van het schip ook precies
oplevert, loopt de bank geen risico omdat die het geld terugkrijgt. Volgens
mij is er dan, als ik de discussie nu goed begrijp, geen risico voor de
beleggers en wordt dit eigenlijk gefinancierd door de belastingbetaler.
Staatssecretaris De Jager: Het klopt dat de belastingbetaler in ieder geval
in het voorgestelde systeem tegen een tekort oploopt, maar de belegger
krijgt z’n inlegsom natuurlijk niet terug.
Voorzitter: Tang
De heer Bashir (SP): Ik zal mijn vraag kort formuleren. Ik hoop dat de
staatssecretaris daarop dan uitgebreider wil antwoorden.
Stel dat een schip failliet gaat en de bank een vordering op dat schip
heeft. Vervolgens ontvangt de bank voldoende kapitaal door de verkoop
van het schip en er blijft nog een deel van het geld over, bijvoorbeeld
20 mln. Wat zegt de Belastingdienst dan? De Belastingdienst heeft een
groot deel gefinancierd via de willekeurige afschrijving van de inleg van
de belegger. Gaat het geld dat dan over is naar de belegger of naar de
fiscus?
Staatssecretaris De Jager: Nee, in dat voorbeeld is de fiscus preferent
aan de belegger. In principe heeft de fiscus na de hypotheekschuld voorrang op de inleg van de belegger, tenzij er eventueel andere scheepsvoorrechten zijn op basis van het Burgerlijk Wetboek, die er in dit voorbeeld
waarschijnlijk niet zijn.
De heer Bashir (SP): Waarom? Dat begrijp ik niet. Er is een situatie waarin
de belegger heeft geparticipeerd. De Belastingdienst heeft vervolgens de
belegging van de belegger teruggeven via de willekeurige afschrijving. De
fiscus is dus volgens mij verder geen partij in die zaak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

8

Staatssecretaris De Jager: De belegger heeft natuurlijk geen vordering,
maar een inleg uit eigen vermogen gedaan. Dat is dus geen vordering op
die scheepsmaatschap. Ik kan de heer Bashir alleen niet volgen als hij zegt
dat de fiscus geen partij is, want er is een latente belastingschuld.
De heer Bashir (SP): De staatssecretaris zegt dus in feite dat op het
moment dat iemand participeert in een scheepsmaatschap en daarvoor
bijvoorbeeld zelf vermogen inlegt en ook een deel bijdraagt door een
hypotheek, dit vervolgens betekent dat de Belastingdienst dat geld alsnog
kan terugvorderen als de cv of de maatschap failliet gaat.
Staatssecretaris De Jager: Als er wordt gestaakt, heeft de fiscus een
vordering op de reserves en die gaat voor de belegger. Als er iets resteert,
is dat eventueel voor de belegger en de fiscus heeft in dit geval een vordering op de reserves. Daarmee heb ik dit punt afgehandeld.
Dan de vraag over het budgettair beslag en welke faciliteiten een zeevarende krijgt. Allereerst het budgettair belang in 2010 voor de zeescheepvaartsector op het fiscale vlak. De tonnageregeling betreft zo’n 61 mln., de
afdrachtvermindering zeevaart betreft 88 mln. en de willekeurige afschrijving ongeveer 3 mln. Dat is bij elkaar 152 mln. en dit is dus een fors
bedrag. In een voorgaand algemeen overleg heb ik al aangegeven dat het
kabinet de zeescheepvaart in Nederland cruciaal vindt; het is een heel
belangrijke maritieme traditie. Ook het level playing field is ontzettend
belangrijk, maar er moeten altijd – ook bij belastingconcurrentie – meerdere zaken in het oog worden gehouden, zoals het algemene vestigingsklimaat. De makkelijke verplaatsbaarheid van de zeescheepvaart is
bijvoorbeeld een goede reden om die sector zo veel faciliteiten te geven,
want anders raak je die sector kwijt als je niet oppast. Dat is dus op zich
een goede reden, maar dat geldt natuurlijk net zozeer voor bijvoorbeeld
concernfinancieringsactiviteiten. Het kabinet poogt die voor Nederland te
behouden of ze terug te krijgen, als zij reeds vertrokken zijn. Het gaat dan
ook om innovatie-activiteiten waarover in ieder geval tot voor kort
massaal leek te worden geadviseerd om die uit Nederland te verplaatsen
of anders het intellectueel eigendom in laagbelaste jurisdicties onder te
brengen. Op dat laatste punt van die uittocht lijkt wellicht in een aantal
situaties een stop te zijn gezet. Ik heb begrepen dat een aantal grote
fiscale adviseurs in de innovatiebox, die sinds 1 januari jongstleden van
kracht is, een reden ziet om geen verplaatsing meer te adviseren. Met die
innovatiebox wordt slechts 5% belasting geheven op voortbrengselen uit
innovatie, als daar een WBSO-beschikking of een octrooi tegenover staat.
Dat wil overigens niet zeggen dat die 5% sowieso goed is, want dat is nog
steeds vijf keer zoveel als mijn advies van 1% belasting. Dat is belangrijk
in deze discussie over een level playing field. Ik zeg echter tegen alle
cliënten dat de vraag is of je voor dat verschil van 4% naar een laagbelaste jurisdictie moet verhuizen of dat je die 5% maar voor lief moet
nemen. Dat geldt natuurlijk evenzeer voor de brede andere kwaliteiten van
de maritieme sector die in Nederland geboden worden. Daar zal de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat op ingaan. Ik zie de Marshalleilanden
of Singapore namelijk nog niet zo snel met een fregat een aantal Nederlandse konvooien begeleiden. Dat geldt ook voor Belize, Andorra of zelfs
Luxemburg.
Je moet dus kijken naar het brede speelveld. Dat geldt op fiscaal gebied
voor zowel de vennootschapsbelasting als de concernfinanciering. Wij
hebben bijvoorbeeld gezien dat een bedrijf een behoorlijk aantal zeeschepen heeft uitgevlagd vanwege het gebrek aan goede concernfinancieringsfaciliteiten in Nederland. Dat had niks te maken met de directe zeescheepvaartfaciliteiten, maar wel met de concernfinanciering. Het brede
vestigingsklimaat is natuurlijk net zo belangrijk voor deze bedrijven. Het
gaat mij dus ook na aan het hart hoe het kabinet in algemene zin ervoor
kan zorgen dat er in Nederland zo veel mogelijk hoofdkantoren,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

9

zeescheepvaartrederijen en andere activiteiten zijn, zoals kwalitatief hoogwaardige concernfinanciering met veel personeel. Zoemende laptops zijn
in de huidige Nederlandse economie net zo belangrijk als rokende schoorstenen. Daaraan moeten wij dus werken.
Dan de specifieke vraag van de heer Tang over de faciliteiten voor afdrachtvermindering per zeevarende. Dat is bij een bruto loon van
€ 45 000, ongeveer het gemiddelde loon, € 16 139 per persoon. Wij
hebben er al eerder over gesproken dat in een aantal gevallen het afdrachtpercentage vrij hoog is, 40%, waardoor er verzilveringsproblemen
ontstaan voor rederijen die vooral zeevarenden hebben. Je mag namelijk
ook verzilveren met mensen op de wal. De directeur van een rederij kan in
principe deze faciliteit dus ook met zijn hoge salaris laten verzilveren.
Rederijen met relatief heel veel zeevarend personeel of een iets lagere
loonsom, hebben vaak verzilveringsproblemen. Maar gemiddeld is de
fiscale faciliteit ruim € 16 000 per zeevarende.
Op het gebied van fiscaliteit lijkt het mij een goede suggestie om alles ook
met cijfers van de sector nog even goed op een rijtje te zetten, om discussie te voorkomen. De staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat zal daar
dieper op ingaan. De heer Koppejan deed een behulpzame suggestie om
binnen de budgettaire kaders te onderzoeken of er nog een optimalisering
mogelijk is. Ik heb aangegeven dat de willekeurige afschrijving niet zo veel
ertoe doet, want die is nog maar een jaar, maar dat is redelijk succesvol
voor de 2 à 3 mln. die daarvoor nu zijn begroot. Misschien zijn er echter
andere zaken die beter op een andere manier ingezet kunnen worden.
Volgens mij kunnen de departementen van Verkeer en Waterstaat en
Financiën die exercitie op een zinvolle manier uitvoeren, maar dat ligt
meer op het gebied van het level playing field en daarom geef ik het
stokje over aan de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat.
De heer Remkes (VVD): Ik heb in dat opzicht een vraag. Ik ga ervan uit dat
die analyse, met de eventuele maatregelen die daaruit voortvloeien, niet
alleen in de besloten kring van de beide departementen zal worden gemaakt, maar dat daarbij ook een fatsoenlijke samenspraak met de sector
zal plaatsvinden. Op die manier zijn wij ook eens af van dat heen en weer
geschrijf. Er moet in ieder geval overeenstemming zijn over de feiten. Ik
begrijp ook wel dat er dan helemaal aan einde eventueel nog wel een
aantal verschillende wensen op tafel ligt, maar er moet in ieder geval
geen verschil van mening zijn over de feiten.
Staatssecretaris De Jager: Ik ben het uiteraard ermee eens dat wij het
over de feiten eens moeten kunnen worden. De duiding van wat dan wel
of niet gedaan moet worden, zal waarschijnlijk een politieke vraag en
uiteraard ook een budgettaire vraag zijn die eventueel later aan de orde
kan komen.
De heer Bashir (SP): De staatssecretaris ging net in op de concurrentiepositie van Nederland ten opzichte van bijvoorbeeld Singapore. Ik wil van de
staatssecretaris weten waar hij naartoe wil. Zegt hij in feite dat Nederland
zodanig wil concurreren, dat het ook de concurrentie met Singapore,
Curaçao of Panama aankan? Wat is doelstelling van de staatssecretaris
wat dat betreft? Volgens mij kan Nederland ook op grond van het fiscale
plaatje niet eindeloos concurreren met bijvoorbeeld Singapore.
Staatssecretaris De Jager: Ik kan de vraag en de laatste opmerking van
de heer Bashir heel goed begrijpen. Ik denk er vaak hetzelfde over, maar
wij moeten ook reëel zijn. Nederland concurreert op het gebied van activiteiten die mondiaal verplaatsbaar zijn, natuurlijk wel met dat soort jurisdicties. Het is een volgende vraag of je daarin wilt meegaan. Maar Nederland concurreert daarmee en deze sector heeft het nu natuurlijk al niet
makkelijk. De ontwikkelingen worden steeds mondialer en het is steeds

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

10

makkelijker om activiteiten te verplaatsen. Dat geldt overigens ook voor
allerlei andere activiteiten die ik heb aangeduid. Op heel veel andere
terreinen heb ik ook de zorg dat Nederland fiscaal steeds meer mondiaal
moet concurreren en met jurisdicties moet concurreren waar per saldo, in
z’n totaliteit, 0% belasting wordt geheven. Dat is heel erg lastig, want
Nederland heeft wel een kwalitatieve opleidingsstructuur en een kwalitatief andere infrastructuur. Daarom zal dus uiteindelijk altijd de afweging
moeten worden gemaakt wat Nederland de sector nog meer kan bieden.
Daarop zal de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat ook ingaan.
Nederland biedt de scheepvaartsector namelijk ook heel veel meer,
behalve fiscale faciliteiten, maar waarschijnlijk kun je van 0% uiteindelijk
niet meer winnen. Maar ik kan niet zeggen dat wij niet met die jurisdicties
concurreren, want dat is de facto natuurlijk wel het geval.
De heer Bashir (SP): Jazeker, Nederland concurreert daarmee wel, maar
fiscaal gezien moet Nederland niet altijd willen concurreren. In de brief
van de staatssecretaris van 8 juni staat bijvoorbeeld dat het kabinet op dit
moment geen aanvullende fiscale maatregelen wil nemen. Ik wil dan ook
dat dit nu wordt uitgesproken, zodat er in ieder geval geen valse verwachting bij de sector worden gewekt.
Voorzitter: Remkes
De heer Tang (PvdA): Ik heb een vraag die daarop aansluit, voordat de
staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat aan het woord komt. Welke
Europese afspraken zijn er nu en kunnen die niet worden versterkt? Een
vergelijking met Singapore is lastig, maar een vergelijking met Duitsland
kan wel goed worden gemaakt. Die vergelijking wordt ook gemaakt en
daaruit blijkt dat Duitsland een fiscale regeling heeft, waardoor plotseling
sprake is van een sterke groei. Kunnen er niet in ieder geval op Europees
niveau sterkere afspraken worden gemaakt dan nu het geval lijkt?
Staatssecretaris De Jager: Dat zou kunnen, maar ik denk dat je dan het
fundamentele probleem van deze sector nog niet oplost. Je lost dan wel
de concurrentie binnen Europa op, maar dan bestaat nog steeds de situatie dat het netto uitvlaggen niet naar omringende of andere Europese
landen plaatsvindt, maar naar landen zoals Singapore en de Marshalleilanden. Dat staat ook in de brief van de sector. Op het gebied van
tonnage zit Nederland in Europa bijvoorbeeld vast aan een vrij strak
staatssteunkader en dat is dus redelijk goed geregeld. Wij hebben erkend
dat er nog een verschilletje bestaat tussen Nederland en bijvoorbeeld
Duitsland en België, doordat het in Nederland puur fiscaal is geregeld
zonder subsidie. Dat is niet een enorm groot verschil. Maar dat verschil is
natuurlijk wel groot in vergelijking met de schepen in de normale belastingsector, zeker waar geen tonnageregime toegelaten kan worden.
Daarbij is Nederland er zeer kwetsbaar voor dat ze gewoon uit Europa
uitvlaggen. Dan kan Europa wel zeggen dat bijvoorbeeld de kabelleggers –
de toelating daarvan is nu uitgebreid – niet worden toegelaten in het
tonnageregime, zoals dat nu wel is gebeurd. Dat kan, zodat er geen
concurrentie meer is met Duitsland, Luxemburg en België, maar ik
verwacht dat die kabelleggers dan toch echt ergens anders naartoe gaan.
Het kan, maar dat lost het fundamentele probleem niet op. Ik voel daarin
heel erg met de sector mee. Men concurreert namelijk niet met Europa,
maar men concurreert met de wereld. Dat maakt het heel erg lastig, maar
ik heb ook een bepaalde verantwoordelijkheid voor de budgettaire
opbrengst. Ik voel dus ook mee met de Kamerleden die daarvoor
aandacht vragen.
De heer Tang (PvdA): De staatssecretaris vergelijkt in zijn brieven de ontwikkeling in de Nederlandse sector wel degelijk met die in Denemarken,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

11

waar de kabelleggers onder de tonnageregeling vallen. Dat is nu ook in
Nederland voor een deel het geval. Hij verwijst zelf naar een vergelijkbare
regeling als de willekeurige afschrijving in Duitsland. Die vergelijkingen
zijn natuurlijk wel logisch, want het zijn vergelijkbare landen met een
vergelijkbare startpositie als het gaat om concurrentie. Het zou ook
kunnen helpen als Europa daarbij het voortouw neemt en probeert om
meer op één lijn te komen. Dan zijn wij in ieder geval toch van die onderlinge concurrentie af en kunnen er makkelijker pogingen worden ondernomen in de betrekkingen met andere landen, bijvoorbeeld in OESOverband.
Staatssecretaris De Jager: Binnen Europa zijn wij er dan inderdaad vanaf.
Overigens vlagt men dan meestal niet uit naar OESO-landen. Maar dit
doen wij ook en zeker bij tonnage proberen wij te streven naar een
uniforme verdeling. Denemarken heeft bijvoorbeeld die kabelleggers
gekregen. Nederland heeft dat volgens mij in 2005 ook gevraagd, maar
toen niet gekregen. Denemarken kreeg het wel. Daarop meldde Nederland
zich net als Engeland onmiddellijk bij de Commissie en toen zijn wij
alsnog overgegaan. In het geval van de kabelleggers heeft Nederland een
splitsing aangebracht met de vervoersactiviteiten. Dit lijken Denemarken
en Engeland niet te doen. Dit is voor mij reden om daar nog eens goed
naar te kijken. Vervolgens moet er natuurlijk altijd weer beoordeeld
worden wat de budgettaire consequenties zijn, maar Nederland probeert
in Europa dicht op de concurrentieverhoudingen te zitten en in ieder geval
daarbij zo veel mogelijk het adagium van gelijke monniken gelijke kappen
na te streven. Dat is effectief zover er binnen het tonnageregime zeeschepen zijn die daaronder vallen. Maar als Europa dat erbuiten heeft
geplaatst, moeten wij er eerlijk over zijn dat het verschil zo groot is, dat
het voor de rederijen heel erg aantrekkelijk kan zijn om uit te vlaggen naar
de Marshalleilanden, Singapore of andere laagbelaste jurisdicties. Het
Nederlandse tonnageregime is heel interessant. De kosten daarvan zijn
ongeveer 61 mln., zoals ik al zei, maar dat zet ik even af tegen de
opbrengst van volgens mij 3 mln. uit de tonnageregeling. Je belast dus
ongeveer een twintigste van het hetgeen tegen een heffing van 50%
belast zou worden onder het normale Nederlandse belastingregime. Dat is
dus heel interessant, want dat is dus bijna niks meer; 3 mln. en anders zou
het 61 mln. meer zijn geweest. Als een zeeschip echter niet onder de
tonnageregeling valt, is het verschil dus heel erg groot met de andere
landen. Je ziet meestal dat niet de schepen die volledig onder de Nederlandse tonnageregeling vallen uitvlaggen, want die profiteren van de
kwaliteit van de Nederlandse vlag, het heel goede fiscale regime en een
héél lage belasting. Maar het deel dat niet onder de regeling valt, gaat
vaak naar die andere landen toe.
Voorzitter: Tang
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. Er zijn nog wat puntjes
blijven liggen waarop ik wil reageren.
De heer Remkes en anderen hebben gezegd dat er helderheid moet zijn
over de feiten. Het is niet leuk als het kabinet in een brief schrijft: in een
tabel staat dit, maar wij kijken er zo naar. Dat is niet goed voor de Kamer
om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. Daarom heb ik na
enig nadenken besloten om voortaan jaarlijks, bijvoorbeeld in de begroting, te zorgen voor een uitgebreider overzicht over de Nederlandse vlag
en over tonnages en schepen. Daarin zal staan wat het verloop is geweest
en hoeveel is uitgevlagd, zodat een helder zicht bestaat op de situatie van
de Nederlandse vloot. Het zal ook het gesprek met de sector en het gesprek met de Kamer bevorderen, als je weet wat de feiten zijn, waar wij
van uitgaan en wat er aan de hand is. Dan kun je kijken hoe de zaken
ervoor staan en of meer maatregelen nodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

12

Alle woordvoerders hebben steun uitgesproken voor het voorstel om tot
een actieplan te komen, dat de sector in een breed ondertekende brief
heeft gedaan. Nu is er een nieuwe zeebrief. Het beleid daarvoor bestaat
sinds 2008. Sindsdien is wel het nodige gebeurd, vooral met de crisis. Ik
kan mij heel goed voorstellen dat de staatssecretaris van Financiën en ik
weer om de tafel gaan zitten met de branche, om te kijken of andere maatregelen mogelijk zijn om de Nederlandse vlag aantrekkelijk te maken en
om het klimaat goed te maken. De heer Tang zei terecht dat de aantrekkelijkheid van varen onder Nederlandse vlag meer is dan alleen de fiscaliteit.
Het is niet altijd mogelijk om daaraan op alle manieren tegemoet te
komen; de staatssecretaris van Financiën heeft dat ook gezegd. De kwaliteit van de Nederlandse vlag is echter ook van belang. Ik vond het wel een
goede aanvulling van de heer Koppejan dat wij binnen de bestaande
budgettaire kaders ernaar moeten kijken, want wij moeten elkaar in deze
moeilijke tijden natuurlijk ook geen worsten voor de neus houden die er
niet zijn. Het lijkt mij heel goed om binnen de bestaande budgettaire
kaders te bekijken op welke manier wij ervoor kunnen zorgen dat, breed
bekeken, de Nederlandse vlag aantrekkelijk blijft. Op de vraag van alle
Kamerleden of de regering met zo’n actieplan wil komen, zeg ik graag ja.
De staatssecretaris van Financiën heeft al aangegeven dat zo’n actieplan
natuurlijk van Verkeer en Waterstaat en van Financiën gezamenlijk is.
Wij hebben het in dit kader natuurlijk over twee dingen. Wij hebben het
over de concurrentie binnen Europa, maar mogelijk is de concurrentie van
Europa met Azië en Singapore een veel belangwekkender onderwerp. Het
is goed om te weten dat de Europese Commissie een maritieme strategie
tot 2018 heeft. Het doel daarvan is concurrentiekracht en kwaliteit van de
Europese vloot. Die moet wel helder zijn. De Europese landen moeten
daarom samenwerken en samen bekijken hoe zij tegenwicht kunnen
bieden aan de enorme concurrentie van Singapore. Nederland kan dat
niet alleen. De landen moeten daarover met elkaar spreken. Er komt ook
een roadmap. Er komt een consultatie van lidstaten en stakeholders.
Daarin gaat Nederland zeker volop meedraaien. Als de sector ideeën heeft
over waarop Europa zou moeten inzetten, is men van harte welkom om
met ons te komen bespreken hoe Nederland zo goed mogelijk invloed kan
hebben op de totstandkoming van een Europese roadmap waarmee wij
niet met lege handen staan. Het is dan goed om daarbij te denken aan wat
al uitgebreid door de staatssecretaris van Financiën is verwoord. Met
belastingparadijzen kun je natuurlijk niet concurreren op het gebied van
belastingen, maar je kunt mogelijk wel op andere gebieden met ze concurreren. Daarvoor zal Europa zich sterk moeten maken.
Voorzitter. Hiermee heb ik de punten die zijn blijven liggen, beantwoord.
De heer Remkes (VVD): Ik vind het prima dat er van beide zijden toezeggingen zijn gedaan dat er een soort van jaarlijkse staat van de maritieme
sector komt. Ik vind het prima dat er in de aanloop daarnaar op verschillende fronten, breder dan de fiscaliteit, maar ook inclusief de fiscaliteit,
overleg komt met de sector, zodat er in analytische zin overeenstemming
bestaat. Ik hoop ook dat wij minder verschil van opvattingen over de
maatregelen hebben dan op dit ogenblik wel eens gesuggereerd wordt. Ik
realiseer mij echter ook dat de financiën beperkt zijn.
De voorzitter: We sluiten af met deze woorden van de heer Remkes. Ik
dank de staatssecretarissen voor hun aanwezigheid en voor hun antwoorden. Ik dank de aanwezigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 409, nr. 26

13