Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

34 952

Investeren in Perspectief – Goed voor de Wereld,
Goed voor Nederland

Nr. 44

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 februari 2019
Hierbij ontvangt u de kamerbrief «Internationaal financieren in perspectief: kansen pakken, resultaten boeken». De brief gaat in op het internationaal financieringsinstrumentarium voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, zoals aangekondigd in mijn nota «Investeren in perspectief» (Kamerstuk 34 952, nr. 1).
Inleiding
Het kabinet werkt wereldwijd samen met Nederlandse bedrijven en
kennisinstellingen aan duurzame, inclusieve groei en klimaatactie én aan
versterking van het internationale verdienvermogen van Nederland. Zoals
verwoord in de nota Investeren in Perspectief (Kamerstuk 34 952, nr. 1) zet
het kabinet hiertoe in op het mobiliseren van kennis, kunde en kapitaal
van de private sector voor de Sustainable Development Goals (SDGs), en
het optimaal ondersteunen van Nederlandse mkb-ers en start-ups die de
stap naar buitenlandse markten willen zetten.
De overheid ondersteunt internationale ondernemers met netwerken en
contacten, kennis en informatie, belangenbehartiging en financiering.
Financiering, met instrumenten voor handels- en investeringsbevordering
en instrumenten voor ontwikkelingssamenwerking, staat centraal in deze
brief.
Het financieel instrumentarium voor handel en investeringen biedt
ondernemers ondersteuning in verschillende fasen van internationalisering, bijvoorbeeld met het Dutch Trade and Investment Fund (DTIF) en

kst-34952-44
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

1

de Exportkredietverzekering (EKV)1. Het financieel instrumentarium voor
ontwikkelingssamenwerking zoals het Dutch Good Growth Fund (DGGF),
Development Relevant Infrastructure Vehicle (DRIVE) en het nieuwe Dutch
Fund for Climate and Development (DFCD) biedt ondersteuning aan het
Nederlands bedrijfsleven om met kennis, expertise en ondernemerschap
bij te dragen aan ontwikkeling.
De ambitie van het kabinet is om het voor Nederlandse ondernemers zo
eenvoudig mogelijk te maken de juiste financiering te vinden. Daarom
wordt het financieel instrumentarium van de overheid doorlopend
geëvalueerd en verbeterd, waarbij de afgelopen jaren veel is gedaan om
de bekendheid en toegankelijkheid te verbeteren. De bundeling van
financiële instrumenten voor internationale activiteiten, zoals aangekondigd bij het besluit tot oprichting van Invest-NL, maakt het mogelijk
om beter maatwerk te leveren voor ondernemers en de slagkracht van het
instrumentarium verder te vergroten.
In deze brief geeft het kabinet inzicht in de samenhang, werking en
governance van het financieringsinstrumentarium voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHOS) dat openstaat voor het
Nederlandse bedrijfsleven, zoals aangekondigd in Investeren in
Perspectief 2.
Daarbij gaat het kabinet in op de vernieuwingen in het instrumentarium
om de SDGs te bereiken en het mkb beter te bedienen; prioriteiten die in
de BHOS-nota en de handelsagenda (Kamerstuk 34 952, nr. 30) gesteld
zijn. De keuzes die daarin worden gemaakt zijn erop gericht de doelmatigheid en doeltreffendheid van de individuele instrumenten en de
samenhang daartussen te borgen, conform artikel 3.1 van de Comptabiliteitswet 2016. Met deze brief geeft het kabinet invulling aan de motieBecker over een gelijk speelveld voor het Nederlandse bedrijfsleven, met
name het mkb (Kamerstuk 34 952, nr. 16) en geeft het reactie op de moties
Voordewind/Kuik over het bieden van perspectieven aan Afrikaanse
jongeren (Kamerstuk 34 775 XVII, nr. 37 en Kamerstuk 35 000 XVII, nr. 45)
en de motie Stoffer over het gebruik van ODA als hefboom voor private
investeringen (Kamerstuk 35 000 XVII, nr. 50).
In deze brief geeft het kabinet tot slot toelichting op de actie die het
onderneemt om de financieringsportfolio verder te vergroenen in lijn met
de doelen van het Klimaatakkoord van Parijs en de SDG-agenda.
Voor de totstandkoming van de brief is gebruik gemaakt van bestaande
adviesrapporten en analyses van het financieringsinstrumentarium, de
opbrengst van eerdere consultaties in het kader van Investeren in
Perspectief en aanvullende gesprekken met stakeholders, waaronder
ondernemers, werkgeversorganisaties, financiële instellingen, maatschappelijke organisaties en uitvoerders van overheidsprogramma’s.

1

De EKV is een instrument voor exportbevordering dat op de begroting staat van het Ministerie
van Financiën en waar de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
mede beleidsverantwoordelijk voor is.
2
«Nader onderzocht wordt hoe instrumenten elkaar kunnen versterken en of aanvullende acties
nodig zijn in de werking en governance van de diverse instrumenten. De resultaten van dit
onderzoek worden in het najaar van 2018 aan de Kamer aangeboden», Investeren in
Perspectief p. 54 (Kamerstuk 34 952, nr. 1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

2

Leeswijzer:
•

•
•
•
•

Paragraaf 1 geeft een overzicht van het huidig financieringsinstrumentarium voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en
beschrijft de basisprincipes, de organisatie en uitvoering.
Paragraaf 2 gaat in op de (extra) mogelijkheden om private partijen te
mobiliseren die een bijdrage willen leveren aan de SDGs en klimaat.
Paragraaf 3 gaat in op financieringsmogelijkheden en toegankelijkheid
van het instrumentarium voor het Nederlands mkb en start-ups.
Paragraaf 4 gaat in op het internationaal speelveld van het instrumentarium voor ondernemers.
De annex geeft een uitgebreide beschrijving van alle financieringsinstrumenten, inclusief budget en uitvoerende organisatie.

1. Financieringsinstrumentarium voor BHOS
De overheid biedt een breed aanbod van financiële instrumenten ter
ondersteuning van Nederlandse ondernemers, kennisinstellingen,
partnerschappen en consortia die willen opereren in het buitenland. De
infographic onderaan deze paragraaf geeft een schematisch overzicht van
het instrumentarium.
Basisprincipes voor het financieel instrumentarium voor BHOS
Het overheidsinstrumentarium is additioneel en/of complementair aan
wat de markt kan aanbieden. Dat wil zeggen dat de overheid alleen
projecten steunt die de private sector niet volledig zelf kan financieren, en
projecten waarmee private financiering kan worden gemobiliseerd voor
maatschappelijke impact. Bijvoorbeeld door bepaalde financieringsrisico’s
af te dekken die door private partijen als te risicovol worden gezien. Zoals
het verstrekken van een (gedeeltelijke) garantie via het Dutch Trade and
Investment Fund (DTIF) of het Dutch Good Growth Fund (DGGF) aan een
Nederlandse bank die hierdoor de lening aan de Nederlandse mkb
ondernemer voor een buitenlandse investering wel kan verstrekken. De
toepassing van de staatssteunregels die gelden binnen de Europese Unie3
zorgen voor een gelijk speelveld bij financiering van bedrijven door de
overheid.
Het financieringsinstrumentarium is zo ingericht dat het aansluit bij de
verschillende groeifasen en daaruit voortvloeiende financieringsbehoeften
van bedrijven. Dat kan gaan om verkennen en starten, de ontwikkelingsfase of financiering voor handel en investeringen (zie figuur 1). Dit
varieert van subsidies voor innovaties, demonstratie- en haalbaarheidsprojecten en partnerschappen tot financiering van start-ups, kleiner en
doorgroeiend mkb (via leningen, garanties en technische assistentie) en
financiering en verzekering van grotere investerings- en exporttransacties.
Afhankelijk van de primaire doelstelling van een instrument valt deze
financiering onder de OESO-definitie van officiële ontwikkelingshulp
(ODA) of niet, is het instrument in meer of mindere mate gericht op het
Nederlandse bedrijfsleven en bestaat er bijvoorbeeld een afgebakende
lijst van landen waar het instrument ingezet kan worden. Zo is het DTIF,
een non-ODA-instrument, primair gericht op het Nederlandse verdienvermogen door financiering te verstrekken voor export en investeringen, en
daarom uitsluitend toegankelijk voor Nederlandse ondernemers. DRIVE is
een ODA-instrument met als primair doel het versnellen van infrastructuurontwikkeling in 70 ontwikkelingslanden en is daarom opengesteld
voor Nederlandse en buitenlandse bedrijven.
3

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/staatssteun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

3

Voor alle instrumenten geldt dat bedrijven die er een beroep op doen de
OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen moeten onderschrijven en naleven en hierop ook worden getoetst4.
Organisatie van de uitvoering van het instrumentarium
RVO.nl is het eerste aanspreekpunt bij de overheid voor Nederlandse
ondernemers met internationale ambities. De meeste financieringsinstrumenten van de overheid worden uitgevoerd door RVO.nl. Daarnaast
treden Atradius Dutch State Business (Atradius DSB) en de ontwikkelingsbank FMO op als uitvoerders van specifieke instrumenten. Nauwe
samenwerking tussen RVO.nl, FMO en Atradius DSB zorgt voor onderlinge aansluiting van hun expertises en betere stroomlijning van
beoordelingen en voorwaarden. Deze samenwerking is gedurende de
voorbereiding op de oprichting van Invest-NL verder geïntensiveerd, met
het oog op meer integrale bediening van de ondernemer.
Daarnaast werkt de overheid nauw samen met private handelsbevorderende partijen en is het publiek-private netwerk versterkt, zoals toegelicht
in de recente handelsbrief (Kamerstuk 34 952, nr. 30). Zo werkt de
overheid samen met de Kamer van Koophandel en de stichting
NLinBusiness (NLIB). Ook zij zorgen voor doorverwijzing van ondernemers naar publieke of private instanties, zodat de ondernemer uitkomt
bij de partij die hem of haar het beste kan helpen. De in 2017 opgerichte
NLIB stroomlijnt de private activiteiten, onder meer binnen de publiekprivate Werkplaats. De Werkplaats helpt complexe projecten ontwikkelen
door consortiumvorming te ondersteunen en gerichte government-togovernment begeleiding.
Met de oprichting van Invest-NL komt er extra ontwikkelcapaciteit voor
maatschappelijke transitiedomeinen en SDG-relevante internationalisering van het bedrijfsleven en 2,5 miljard euro kapitaal voor financiering
van de nationale en internationale activiteiten. Aanvankelijk heeft het
kabinet aangegeven bundeling van financiële instrumenten voor
internationale activiteiten vorm te geven in een Joint Venture tussen
Invest-NL en FMO. Zoals aangegeven in de kamerbrief van 18 januari 2019
(Kamerstuk 28 165, nr. 298) heeft het kabinet op basis van voortschrijdend
inzicht besloten dat het internationale beter en eenvoudiger georganiseerd kan worden in een separate instelling die wordt opgericht in
samenwerking tussen de Staat en FMO binnen het kader van het
staatsdeelnemingenbeleid. Het kabinet verwacht het wetsvoorstel tot
oprichting later dit jaar bij uw Kamer in te dienen. Deze instelling maakt
het mogelijk om beter maatwerk te leveren voor ondernemers en de
slagkracht van het instrumentarium verder te vergroten.
De internationale activiteiten, uitgevoerd in een samenwerkingsverband
met FMO, vormen een combinatie van een aantal financieringsregelingen
van RVO.nl met projectontwikkel- en financieringsactiviteiten van FMO
(NL Business), met daarop aangesloten de verzekeringsactiviteiten van
Atradius DSB. Hiermee wordt ondersteuning gegeven aan Nederlandse
bedrijven voor het op de internationale markt brengen van hun producten
en het oplossen van wereldwijde vraagstukken, zoals duurzame energie,
klimaatverandering, water en voedselvoorziening. Deze separate instelling
beoogt investeringen in bedrijven en projecten te doen die vanwege
onzekere risico-rendementsverhouding of lange terugverdientijden
4

Voor de ekv geldt dat bedrijven die een aanvraag indienen daarbij moeten verklaren dat zij op
de hoogte zijn van de richtlijnen en deze ook naleven. Zonder een dergelijke verklaring wordt
een aanvraag niet in behandeling genomen. Toetsing vindt plaats aan de hand van de OESO
Common Approaches.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

4

onvoldoende financiering in de markt kunnen aantrekken. Belangrijk
hierbij is dat deze instelling op meerdere vlakken additioneel aan FMO zal
gaan werken, zoals op het gebied van geografische reikwijdte, sectoren en
doelgroepen.
De instelling zal op meerdere manieren bijdragen aan het oplossen van
verbeterpunten voor internationaal opererende bedrijven. Ten eerste met
het verder ondersteunen van het bedrijfsleven in de fase van projectontwikkeling. Vanuit de Staat ontvangt deze instelling jaarlijks een subsidie
van EUR 9 miljoen conform Voorjaarsnota 2017 ter ondersteuning van de
vroege fases van projectontwikkeling, Dit budget is beschikbaar voor
Nederlandse bedrijven via de Development Accelerator, uitgevoerd door
FMO.
Daarnaast ontstaat door de bundeling van bestaande internationale
financieringsregelingen met de activiteiten van FMO (NL Business) en het
aansluiten van de activiteiten van Atradius DSB minder versnippering.
Ondernemers kunnen straks voor hun internationale activiteiten terecht bij
één loket voor projectontwikkeling, financiering, exportkredietverzekeringen en andere internationale financieringsregelingen. Hiermee wordt
de ontwikkeling van internationale projecten en financieringsoplossingen
voor het Nederlandse bedrijfsleven integraal ondersteund.
Door de wijze waarop deze publieke en private organisaties de komende
jaren in gezamenlijkheid uitvoering geven aan het instrumentarium zorgt
het kabinet ervoor dat het voor ondernemers makkelijker wordt een
beroep te doen op passende ondersteuning en financiering vanuit de
overheid.
Figuur 1: Overzicht financieringsinstrumentarium BHOS* (afgezet tegen doelstellingen en financieringsfasen)

* zie ook de Annex voor toelichting op de instrumenten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

5

Instrumenten in vogelvlucht
Het financieringsinstrumentarium voor BHOS bestaat uit een aantal
generieke instrumenten die benut kunnen worden voor transacties in de
hele wereld en de basis vormen voor financieringen (en verzekeringen)
aan een brede groep bedrijven en ondernemers. De instrumenten DGGF
en DTIF vormen de basis voor financiering (en verzekeringen) aan vooral
het mkb en starters, en bieden samen wereldwijde dekking:
• DGGF richt zich op het financieren van Nederlandse en lokale
ondernemers die daarmee zorgen voor werkgelegenheid en kennisoverdracht in 70 lage- en middeninkomenslanden.
• DTIF richt zich op het verstrekken van financiering aan Nederlandse
ondernemers voor alle landen waar DGGF niet voor open staat.
De EKV is een belangrijke basisregeling en is gericht op het verzekeren
van betalingsrisico’s voor Nederlandse exporteurs waar private verzekeraars dit niet kunnen doen omdat het risico te hoog is.
De subsidieregeling voor demonstratieprojecten, haalbaarheids- en
investeringsvoorbereidingsstudies (DHI), die ook financiering biedt in alle
landen, biedt ondernemers ondersteuning voor demonstratie,
haalbaarheid en investeringsvoorbereiding en vormt een belangrijke brug
naar DGGF en DTIF.
Hiernaast zijn er zowel aan de handelskant als voor ontwikkelingssamenwerking regelingen met een meer afgebakend doel:
• Starters International Business (SIB) en Partners for International
Business (PIB) zorgen voor ondersteuning aan start-ups en mkb-ers die
de internationale markt op willen. SIB verstrekt vouchers voor starters
die daarmee tegemoetkoming krijgen in de kosten voor bijvoorbeeld
deelname aan internationale beurzen. PIB ondersteunt clusters van
bedrijven met als doel Nederlandse (top)sectoren op kansrijke markten
in het buitenland te positioneren. Nadere ondersteuning aan internationale ondernemers wordt «in natura» geleverd via capaciteit van de
economische afdelingen vanuit het postennetwerk door bijvoorbeeld
de Regional Business Developers, en de Business Development
Coaches van RVO.nl.
• Develop2Build (D2B), DRIVE en het Infrastructure Development Fund
(IDF) ondersteunen bedrijven bij publieke infrastructuurontwikkeling in
lage- en middeninkomenslanden.
• De SDG Partnerschappenfaciliteit (SDGP) steunt partnerschappen die
willen bijdragen aan het verbeteren van voedselzekerheid en het
versterken van de private sector in ontwikkelingslanden.
• Een nieuw te lanceren Innovatiefonds daagt kleine bedrijven uit met
innovatieve oplossingen te komen voor uitdagingen in ontwikkelingslanden en een nieuw te vormen Challenge Fund bevordert jeugdwerkgelegenheid en ondernemerschap in deze landen.
• Het nieuwe klimaatfonds ofwel het Dutch Fund for Climate and
Development 5, Climate Investor One, en het Access to Energy (AEF)
fonds vormen samen de kern van het financieringsinstrumentarium
dat ondernemers ondersteunt die actief zijn op het terrein van klimaat
& energie in ontwikkelingslanden. In deze instrumenten nemen
Nederlandse en buitenlandse ondernemers deel.
Ten slotte zijn er voorzieningen zoals de Business Development en Private
Sector Development Toolkit en de technische assistentie binnen het DGGF
om vanuit RVO.nl en/of het ambassadenetwerk bedrijven op weg te
helpen in een nieuwe markt, de ontwikkelingsimpact te vergroten of te
5

Kamerstuk 31 793, nr. 18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

6

zorgen dat bedrijven in staat zijn te voldoen aan de voorwaarden op het
gebied van Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen.
2. Mobiliseren van de private sector voor de SDGs
De SDGs en daartoe behorende ambities voor klimaat en circulaire
economie vormen wereldwijd een grote opgave. Er zal fors geïnvesteerd
moeten worden om de doelen in 2030 te behalen. Ook volgens de Addis
Ababa Action Agenda, een VN-actieplan om de SDGs te financieren6, is
het noodzakelijk om kennis, capaciteit, innovatief vermogen en financiering te mobiliseren. Van overheden, maar ook via bedrijven, maatschappelijke organisaties, financiers en kennisinstellingen. Het kabinet wil,
conform de motie Stoffer (Kamerstuk 35 000 XVII, nr. 50), het gebruik van
ODA als hefboom voor private investeringen in ontwikkelingslanden
verder stimuleren en inzichtelijk maken7 en zet zich er dan ook voor in dat
meer Nederlandse bedrijven hun activiteiten gaan richten op de realisatie
van de SDGs. Bijvoorbeeld met het missiegedreven innovatiebeleid
waarin Nederland economische kansen benut én bijdraagt aan
maatschappelijke uitdagingen.
In het financieringsinstrumentarium voor BHOS is meer ruimte gekomen
voor samenwerking in partnerschappen, wordt geïntensiveerd op de
prioriteiten werk & inkomen, innovatie en klimaat en wordt meer
geïnvesteerd in de ontwikkeling van haalbare projecten voor de SDGs.
Samenwerking voor de SDGs via Partnerschappen
Samenwerking tussen bedrijven, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en overheden is essentieel om tot innovatieve en duurzame
oplossingen voor de SDGs in ontwikkelingslanden te komen. Het
financieringsinstrumentarium is daarom, zoals eerder aangekondigd,
uitgebreid met de SDG Partnerschappenfaciliteit (SDGP). SDGP ondersteunt bedrijven, kennisinstellingen, NGO’s en overheden die samenwerken aan de SDGs in ontwikkelingslanden. In eerste instantie is SDGP
gericht op SDGs 2, 8 en 17. Hier worden in de toekomst mogelijk andere
specifieke SDGs aan toegevoegd. Een deel van de projecten die met
ondersteuning vanuit SDGP tot stand komt, kan in een latere fase of om
op te schalen worden gefinancierd vanuit de andere financieringsregelingen van de overheid of door de markt zelf.
Extra inzet op de prioriteiten Werk & Inkomen, Innovatie en Klimaat
Een nieuw te vormen Challenge Fund bevordert jeugdwerkgelegenheid en
ondernemerschap. Dit Challenge Fund volgt op de moties
Voordewind-Kuik (Kamerstuk 34 775 VII nr. 37 en Kamerstuk 35 000 XVII,
nr. 45) waarin de regering wordt gevraagd met voorstellen te komen om
het Addressing Root Causes Fund (ARC-fonds) op te schalen, gericht op
het bieden van perspectieven aan Afrikaanse jongeren en vrouwen door
werkgelegenheid en ondernemerschap te bevorderen. Het ARC-fonds
heeft echter niet de juiste structuur om schaalbare initiatieven op het
gebied van jeugdwerkgelegenheid te mobiliseren. Daarom wordt het doel
van de motie -werkgelegenheid voor en ondernemerschap door jongerengerealiseerd met een nieuw fonds specifiek gericht op jeugdwerkgelegenheid. Binnen de doelgroep jongeren zal dit nieuwe fonds extra
aandacht geven aan jonge vrouwen in de focusregio’s MENA, Sahel en
Hoorn van Afrika. Het fonds zal worden opengesteld voor voorstellen van
6
7

http://undocs.org/A/RES/69/313
De resultaten hiervan zullen inzichtelijk worden gemaakt via de jaarlijkse Resultatenrapportage
van het Ministerie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

7

(partnerschappen tussen) maatschappelijke organisaties, bedrijven en
kennisinstellingen.
Om innovaties gericht op de SDGs in landen binnen met name de OS
focusregio’s te bevorderen wordt een nieuw Innovatiefonds opgericht. Het
doel van deze extra inzet (het budget bedraagt EUR 5 miljoen per jaar) is
om lokale en Nederlandse bedrijven, met name mkb, te ondersteunen in
de pre-competitieve fases van het ontwikkelen en testen van een product
of dienst. Binnen het Innovatiefonds worden momenteel twee sporen
uitgewerkt; één voor Nederlandse mkb-ers en één voor lokale bedrijven.
Het Dutch Fund for Climate and Development (DFCD) maakt deel uit van
de extra bijdrage aan klimaatfinanciering van het Ministerie8. Via een
subsidietender wordt momenteel een gekwalificeerde organisatie gezocht,
die het fonds vanaf medio 2019 zal gaan beheren. Het kabinet stelt voor
het DFCD € 160 miljoen aan ODA-middelen beschikbaar voor de periode
van 2019 tot 2022. Deze middelen gelden ook als internationale klimaatfinanciering in het kader van het Klimaatverdrag van Parijs. Het DFCD zal
klimaatrelevante investeringen gaan uitvoeren in ontwikkelingslanden.
Door samenwerking met financiers, crowdfunders en bedrijven kan het
fonds private financiering voor klimaat in ontwikkelingslanden mobiliseren. Te denken valt daarbij aan bedrijven (Nederlandse en internationale) die actief zijn op het gebied van ontwikkeling en invoering van
klimaattechnologie, zoals hernieuwbare energie, climate-smart agro,
duurzaam bosbeheer, agroforestry, verwerking en circulariteit van
grondstoffen, early warning systemen en disaster risk management.
Om de allerarmsten toegang te geven tot hernieuwbare energie openen
we de nieuwe SDG Results Based Finance facility for Renewable Energy
(SDG-RBF). Deze faciliteit stimuleert de private sector om hun bedrijfsactiviteiten te richten op armere doelgroepen en gebieden door bijbehorende
risico’s en kosten te verlagen: subsidie wordt achteraf betaald na
onafhankelijke controle van het aantal arme huishoudens dat toegang tot
hernieuwbare energie heeft gekregen. RBF biedt bedrijven flexibiliteit om
te innoveren en hun bedrijfsmodel aan te passen met het oog op de
SDG-doelen. Het fonds, uitgevoerd door RVO.nl en met een budget van
EUR 30 miljoen, zal naar verwachting in het eerste kwartaal van 2019 van
start gaan.
Meer financierbare projecten voor de SDGs
Behalve goede toegankelijkheid en beschikbaarheid van financiering is
een extra uitdaging om projecten met verschillende publieke en private
belanghebbenden in de ontwikkelfase goed financieel te structureren.
Zeker als het gaat om projecten in landen met een hoog landen- en
investeringsrisico, en/of investeringen met lange terugverdientijden (soms
meer dan 10 jaar). Nederland kent ook veel bedrijven die expertise hebben
in het doen van voorbereidend werk en projectstructurering, bijvoorbeeld
voor water-infrastructuur. Hiermee kunnen zij van waarde zijn bij het
opbouwen van financierbare projecten voor FMO en de internationale
financiële instellingen zoals het IFC of de EBRD. Door consortiavorming te
ondersteunen voor grootschalige projecten en verschillende mogelijkheden voor financiering van vroegtijdige projectontwikkeling komen deze
projecten van de grond.
In Nederland zorgen RVO.nl, FMO (met de Partnership Development
Facility) en de Werkplaats via onderlinge samenwerking voor de coördinatie en ondersteuning voor dit soort projecten.
8

Kamerstuk 31 793, nr. 18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

8

Nederland ondersteunt ook het internationale Partnering for Green
Growth and the Global Goals 2030 (P4G), gericht op het opschalen van
succesvolle publiek-private initiatieven. Nederland zal in 2019 een
Nationaal P4G Platform oprichten waar Nederlandse bedrijven voorstellen
kunnen indienen.
Vergroening
Het kabinet vergroent het instrumentarium voor buitenlandse handel en
ontwikkelingssamenwerking, vanuit de ambitie van het kabinet om de
ontwikkeling van duurzame energie te stimuleren en het gebruik van
fossiele brandstoffen geleidelijk af te bouwen, in lijn met de doelen van
het Klimaatakkoord van Parijs en de SDG-agenda.
Het kabinet versterkt de inzet op de positionering van Nederlandse
bedrijven in de duurzame energiesector en CO2-arme industrie in het
buitenland, onder andere door het actief signaleren van kansen, marktbewerking en de promotie van Nederlandse kennis en technologie op dit
terrein. De nadruk ligt daarbij op terreinen waarin Nederlandse bedrijven
en kennisinstellingen excelleren, zoals offshore windenergie, bioenergie,
zonne-energie, e-mobility en in toenemende mate ook waterstof. Binnen
het budget voor ontwikkelingssamenwerking vergroot het kabinet de
investeringen in duurzame energie en het tegengaan van klimaatverandering.
In multilateraal verband ziet Nederland een leidende rol voor multilaterale
banken in de financiering van de energietransitie en koolstofarme
ontwikkelingspaden. Daarom zet Nederland binnen deze instellingen in op
zo ambitieus mogelijke klimaatfinancieringsdoelstellingen en uitfasering
van financiering van fossiele brandstoffenprojecten. Nederland heeft
hierbij ook aandacht voor de belangrijke rol die de multilaterale banken
hebben in het opschalen van financiering en het wegnemen van investeringsbarrières voor groene investeringen in ontwikkelingslanden.
Deze insteek geldt ook voor het bilaterale financieringsinstrumentarium
voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking: het kabinet zet
ambitieus in op mobiliseren van groene investeringen en uitfaseren van
publieke financiële steun aan steenkolenprojecten en aan de exploratie en
ontwikkeling van nieuwe voorraden olie en gas in het buitenland. In het
bijzonder gaat het om uitfasering per 2020 in de Subsidieregeling voor
demonstratieprojecten, haalbaarheids- en investeringsvoorbereidingsstudies (DHI), Partners in International Business (PIB), Starters in
International Business (SIB), Private Sector Development (PSD) Apps,
Dutch Trade and Investment Fund (DTIF), Dutch Good Growth Fund
(DGGF), Ontwikkelingsrelevante infrastructuurprojecten (DRIVE) en de
Energy Executives Training (EET). Lopende financiële verplichtingen
worden gehonoreerd.
Ten aanzien van het generieke exportinstrumentarium, zoals missies,
ambassadeondersteuning en de exportkredietverzekeringen, geldt geen
inperking maar zet het kabinet, in consultatie met het bedrijfsleven, in op
vergroening teneinde het Nederlandse bedrijfsleven beter te kunnen
ondersteunen bij internationale projecten op het terrein van klimaatadaptatie en de energietransitie.
Toepassing van het IMVO-beleid binnen het instrumentarium
Het kabinet verwacht van alle Nederlandse bedrijven dat zij, ongeacht of
ze steun krijgen vanuit de Nederlandse overheid, de OESO-richtlijnen voor
Multinationale Ondernemingen (OESO-richtlijnen) onderschrijven en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

9

naleven bij het uitvoeren van hun internationale activiteiten. Conform de
OESO-richtlijnen dienen bedrijven gepaste zorgvuldigheid (due diligence)
toe te passen op hun (toeleverings)keten. Dat wil zeggen dat bedrijven zelf
de verantwoordelijkheid hebben om de grootste risico’s van hun
activiteiten en in hun keten te identificeren, te voorkomen, te mitigeren en
hier rekenschap over te geven wanneer zij internationaal ondernemen.
Wanneer bedrijven gebruik maken van het internationaal financieringsinstrumentarium van de overheid wordt hier ook op getoetst. Hierbij is, in
lijn met de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen,
«verbeteren» in plaats van «uitsluiten» het vertrekpunt. Naast de
OESO-richtlijnen9 worden de UN Guiding Principles on Business &
Human Rights (UNGP’s) en, waar relevant, ook de IFC Environmental &
Social Performance Standards en de FMO-uitsluitingslijst toegepast. In de
wijze van toetsing wordt rekening gehouden met het karakter van de
regeling, het project en de omvang van de financiering.
Een groot deel van de internationale financieringsinstrumenten is bij
RVO.nl belegd. Afgelopen jaar is door RVO gewerkt om de uniforme
toepassing van hun bestaande IMVO-beleid te verankeren. Afspraken
hierover zijn vastgelegd in het RVO IMVO-Uitvoeringsbeleid. In 2019 moet
de IMVO-component van alle internationale RVO-regelingen in lijn zijn
met dit overkoepelende uitvoeringsbeleid. In de implementatie hiervan
houdt RVO rekening met proportionaliteit op basis van de aard en zwaarte
van de regeling. Ook levert RVO maatwerk dat aansluit op het instrument
en de doelgroep. In de praktijk betekent dit bijvoorbeeld dat RVO binnen
de subsidieregelingen actief met een bedrijf in gesprek gaat over het
naleven van de OESO richtlijnen. Ook wordt het handelingsperspectief
van de aanvrager besproken en, indien nodig, een verbetertraject gestart,
waarbij het bedrijf gedurende de uitvoering van het project dient toe te
werken naar conformiteit met de OESO-richtlijnen. In alle gevallen geldt:
als blijkt dat een bedrijf zich niet aan de OESO-richtlijnen houdt of het
verbetertraject onvoldoende uitvoert, dan kan dit beëindiging (en
terugvordering) van de steun tot gevolg hebben.
Daarnaast stelt het kabinet binnen een programma als het DGGF, dat zich
voornamelijk richt op het mkb, technische assistentie beschikbaar ten
behoeve van IMVO. Daar waar bedrijven kinderarbeid in hun productieketen constateren en dit niet alleen kunnen oplossen, kunnen zij samen
met NGOs via het Fonds Bestrijding Kinderarbeid (FBK) ondersteuning
krijgen voor het aanpakken van de grondoorzaken van kinderarbeid. Tot
slot maakte het kabinet recent bekend dat, complementair aan het FBK, er
een Fonds Verantwoord Ondernemen (FVO) komt voor de aanpak van
andere IMVO-risico’s dan kinderarbeid. Het FVO zal worden uitgevoerd
door RVO en zal dit voorjaar opengaan.
3. Toegankelijkheid van financiering voor mkb & start-ups
De proactieve handelsagenda (Kamerstuk 34 952, nr. 30) is gericht op
excellente dienstverlening aan het internationaliserend mkb en start-ups
als belangrijke motoren van werkgelegenheid en creativiteit in Nederland.
Als het aankomt op het verkrijgen van financieringen of verzekeringen
voor export, investeringen of marktverkenning kunnen private financiers
zoals banken niet altijd de maatwerkproducten aanbieden die het mkb
nodig heeft. Bovendien richten deze partijen zich sinds de financiële crisis
steeds minder op kleine internationale transacties door het mkb10.
9
10

Voor de exportkredietverzekering (EKV) gelden de OESO Common Approaches
Bron: DNB (2016) Kredietmarkten in beweging. Amsterdam, DNB (2018) Lending by Dutch
large banks to the Dutch SME sector (Quarter) en Panteia (2017) Financieringsmonitor 2017–1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

10

Daardoor zijn internationale mkb-ondernemers vaker aangewezen op
alternatieve kredietverstrekkers en de overheid.
Het kabinet zet zich daarom in voor het aanbieden van financieringsmogelijkheden op maat, het verlagen van de drempel en administratieve
lasten voor gebruikers van de beschikbare instrumenten en het vergroten
van de bekendheid van het financierings- en exportbevorderingsinstrumentarium – in samenwerking met de private sector.
Verruiming van financiering voor mkb en start-ups
Met name voor kleinere en innovatieve partijen binnen deze groep zoals
start-ups en sociale ondernemers is het belangrijk dat zij goed gebruik
kunnen maken van de instrumenten en dat deze innovatie – ook voor de
SDGs – ondersteunen. De voorwaarden en mogelijkheden onder het DTIF,
DGGF en het DHI zijn daarom recent verruimd11. Deze aanpassingen in de
instrumenten vergroten ook de positieve impact van de regelingen voor
Nederland en ontwikkelingslanden. De volgende aanpassingen zijn
doorgevoerd:
• het is makkelijker gemaakt voor ondernemers om zaken te doen in de
meer risicovolle armste landen en focusregio’s door zachte leningsvoorwaarden (bijvoorbeeld lagere rentes), grotere leningen en hogere
garantiepercentages te bieden;
• er zijn nieuwe financieringsvormen toegevoegd aan het aanbod,
waaronder het verschaffen van werkkapitaal en mogelijkheden voor
Nederlandse bedrijven met een toeleveringsketen in ontwikkelingslanden om ontwikkelingsrelevante projecten in hun keten te financieren;
• de inzet van technische assistentie onder het DGGF is verruimd om de
business case van het mkb en start-ups te versterken ter voorbereiding
op een financieringsaanvraag, risico’s op het gebied van IMVO te
verminderen en ontwikkelingsimpact te vergroten;
• er zijn meer mogelijkheden onder DHI voor proefinvesteringen en
pilotprojecten, ruimere interpretatie van de criteria om trainingen,
testen en het aanpassen van producten te faciliteren en verruiming van
de toegang voor scale-ups en innovatieve ondernemers. Daarnaast zijn
de eisen in DHI ten aanzien van de export die met de interventie
worden gegenereerd voor alle landen gelijk getrokken terwijl voor de
landen uit de focusregio’s een hoger subsidiepercentage beschikbaar
is (zoals dat ook geldt voor fragiele staten). Tenslotte is binnen DHI de
first come first serve – systematiek ingevoerd (versus de tendersystematiek) om zo bedrijven doorlopend te kunnen ondersteunen;
• er zijn meer financieringsmogelijkheden onder het DGGF voor sociale
ondernemers, start-ups, en voor Nederlandse ondernemers die
importeren uit ontwikkelingslanden;
• het eerder genoemde Innovatiefonds biedt ook mogelijkheden aan
Nederlandse mkb-ers om innovaties te ontwikkelen in ontwikkelende
landen;
• in aanvulling hierop zal binnen DTIF de toegang voor start-ups worden
verbeterd.
Toegankelijkheid van de overheidsdienstverlening
Een ondernemer die ondersteuning of financiering zoekt moet snel
kunnen vinden wat hij of zij zoekt, de dienstverlening moet helder en snel
zijn, en de overheid wil natuurlijk dat de ondernemer tevreden is over de
kwaliteit van de overheidsdienstverlening.

11

Zie de bij deze kamerbrief bijgevoegde aangepaste Toetsingskaders Risicoregelingen
Garanties DGGF en DTIF, raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

11

De klanten van RVO.nl, de grootste uitvoerder, tonen positieve waardering
voor de diensten die RVO.nl aanbiedt (met het cijfer 7,2)12. Meer inzicht is
echter nodig in de waardering van ondernemers die niet worden bereikt
of niet in aanmerking zijn gekomen voor financiering. Daarom zal RVO.nl
in 2019 een onderzoek doen onder deze doelgroep. De uitkomsten
daarvan zullen resulteren in een plan van aanpak specifiek gericht op deze
groep ondernemers.
Er zijn de afgelopen jaren verschillende stappen ondernomen om de
toegankelijkheid voor ondernemers te vergroten. Bijvoorbeeld door het
onderling laten aansluiten van de beoordelingscriteria die de uitvoerders
RVO.nl, Atradius DSB en FMO hanteren. Van belang is dat de 1-loket
functie van RVO.nl versterkt is door het instellen van een centraal
contactpunt, het openen van één centraal telefoonnummer voor ondernemers, verbetering van de website en gebruik van sociale media om
ondernemers te bereiken. Uitgangspunt daarbij is het no wrong door
beleid voor ondernemers: RVO.nl, Atradius DSB, FMO en andere
uitvoerders van financieringsprogramma’s van de overheid verwijzen
onderling door en kennen elkaars instrumentarium. Zie ook figuur 2
hieronder. De bundeling van financiële instrumenten voor internationale
activiteiten, zoals aangekondigd bij het besluit tot oprichting van
Invest-NL, zal het mogelijk maken om in de toekomst nog beter maatwerk
te leveren voor ondernemers en de slagkracht van het instrumentarium
verder te vergroten.
Figuur 2: Wegwijzer Internationaal Zakendoen

Er zal bij RVO.nl extra worden ingezet op digitalisering, vereenvoudiging
en verlaging van de administratieve lasten voor bedrijven. Een voorbeeld
hiervan is de in oktober 2018 door RVO.nl gelanceerde «Regelhulp
financiering en verzekeringen voor internationaal ondernemen»13. Met
deze tool kunnen ondernemers snel zien of zij in aanmerking komen voor
een mogelijke financiering uit het DGGF of het DTIF. En door het invoeren
van digitale Quickscans voor alle financieringsregelingen kan de ondernemer eerder worden geholpen in zijn zoektocht naar de best passende
financiering.

12
13

Bron Klanttevredenheidsonderzoek 2017, cijfer is voor de totale dienstverlening door RVO.nl
https://regelhulpenvoorbedrijven.nl/internationalefinanciering/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

12

Ook verzorgt RVO.nl, vaak in samenwerking met Atradius DSB,
workshops, presentaties en lezingen op evenementen, zoals recent het
seminar «Groeien over de Grens». Om kapitaal van de private sector te
mobiliseren werkt RVO.nl samen met banken, en worden nauwe
contacten onderhouden met alternatieve kredietverstrekkers zoals
regionale ontwikkelingsmaatschappijen, participatiemaatschappijen,
businessangels, crowdfundingplatforms en fintech-bedrijven.
Samenwerking met de private aanbieders van financiering
Voor ondernemers telt het totale financieringsaanbod in Nederland, ook
dat van de private financiers. Zij zijn immers het dagelijkse aanspreekpunt
voor de financiële dienstverlening en doorgaans bekend met de internationale ambities van de klant. Daarom is het kabinet voortdurend in
gesprek met private aanbieders en dienstverleners. In het kader van het
Internationaal Strategisch Overleg (ISO) wordt momenteel een inventarisatie verricht naar het private financieringsaanbod, met aandacht voor
ontbrekende diensten, toegankelijkheid van dienstverlening en de
samenhang tussen het publieke en private financieringsaanbod, om te
bekijken hoe dat te verbeteren.
Ook zoekt het kabinet samenwerking met de private partijen om de
bekendheid van het instrumentarium te vergroten door middel van extra
promotie van het aanbod. Dit is bedoeld om ondernemers te bereiken die
nog niet snel denken aan de overheid als partner voor internationalisering14, en om de vernieuwingen in het financieringsinstrumentarium toe
te lichten. Deze inzet valt uiteen in een reeks van events en promotieactiviteiten in Nederland, in samenwerking met stichting NLinBusiness en de
Nederlandse financiële sector.
4. Internationaal speelveld voor ondernemers
Nederland is een open economie, grote exporteur en grote investeerder
wereldwijd met een sterke positie als nummer 6 op de lijst van meest
concurrerende economieën15. Vanwege die internationale oriëntatie is het
van groot belang dat er een zo gelijk mogelijk internationaal speelveld is
voor Nederlandse bedrijven. Zoals ook in de motie-Becker aangegeven is
het aanbod van financieel instrumentarium daar één van de onderdelen
van. Naast de inspanningen van het kabinet voor een sterk concurrentievermogen en goede ondersteuning aan het bedrijfsleven werkt het
kabinet aan structurele verbetering van het mondiale speelveld via
internationale afspraken en normen (zie kader).
Over het financieringsaanbod in Nederland in vergelijking met het aanbod
van andere landen zijn de afgelopen jaren verschillende externe rapporten
verschenen16. Ook het adviesrapport Team Nederland: Samen sterker in
de wereld in opdracht van het publiek-private Dutch Trade and Investment
Board (2017) deed hier uitspraken over. In 2015 is er een internationale
vergelijking gemaakt van de inzet van het Nederlandse bedrijfsleven bij
ontwikkelingssamenwerking (kamerstuk 33 916, nr. 23). In 2016 is een
interne benchmark uitgevoerd door het ministerie om het non-ODA
financieringsaanbod voor Nederlandse ondernemers te vergelijken met
Europese landen. En in 2017 heeft EY een rapport opgeleverd in opdracht
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken over het groeipotentieel van
14
15
16

Zie over dit onderwerp ook het onderzoek door Ipsos 2015, uitgevoerd in opdracht van RVO.nl
Global Competitiveness Ranking, World Eonomic Forum (2018)
Onder andere «De Wereld draait door» door Carnegie Consult (2015), «Een Nederlandse
Financieringsinstelling voor Economische Ontwikkeling: Het Duitse KfW als inspiratiebron»,
Kremers (2016)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

13

wereldwijde uitdagingen. Ook de consultaties in het kader van de
oprichting van Invest-NL raken aan dit onderwerp. In de eerdere kamerbrief17 is aangegeven dat het financieel instrumentarium voor ontwikkelingssamenwerking kansen biedt aan Nederlandse ondernemers. De inzet
van het eigen bedrijfsleven bij ontwikkelingssamenwerking is vergelijkbaar met de benadering in het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en
Duitsland, landen waar het betrekken van bedrijfsleven bij ontwikkelingssamenwerking ook een prioriteit is. Het kabinet blijft zich inspannen om
instrumenten met een ontwikkelingsoogmerk, die niet exclusief voor
Nederlandse ondernemers zijn, optimaal bekend en toegankelijk te maken
voor de Nederlandse markt.
Het kabinet is van mening dat er in het algemeen een compleet en goed
ingericht aanbod van financieringsinstrumenten, publiek en privaat, is
voor Nederlandse ondernemers. Twee belangrijke aandachtspunten
komen echter naar voren uit de voornoemde rapporten en gesprekken.
Ten eerste is het soms lastig voor ondernemers om kleine transacties
gefinancierd te krijgen in de private markt. De banken hebben hun
bediening voor kleinere transacties beperkt en gestandaardiseerd in
reactie op de financiële crisis en destijds ingestelde wetgeving. Dit vormt
tevens een beperking voor overheidsregelingen waarvoor de ondernemer
ook een deel bancaire financiering nodig heeft. In reactie hierop is de
afgelopen jaren het publieke aanbod van directe financiering voor export
en investeringen vergroot via het DGGF en DTIF en is de aanvraagprocedure van de EKV versimpeld voor het mkb. Met deze maatregelen is het
aanbod verbeterd voor het mkb. Niettemin blijft goede bediening van
kleinere bedrijven een aandachtspunt, waar overheid en private partijen
onder andere in het ISO over in gesprek blijven. Ook is een CIRR-loket
geïntroduceerd, waar financiers tegen een vaste rente exportfinanciering
kunnen ophalen.
Ten tweede ervaren ondernemers knelpunten als het gaat om ontwikkeling en financiering van grotere (investerings)projecten. Dit speelt
vooral voor projecten in opkomende markten en ontwikkelingslanden.
Immers, in landen waar het de lokale overheid en financiële sector
ontbreekt aan de benodigde capaciteit spelen Internationale Financiële
Instellingen en donorlanden een grote rol om bijvoorbeeld infrastructurele
projecten te ontwikkelen en daar een passend financieringspakket bij aan
te bieden. Het kabinet wil Nederlandse partijen juist steunen om met hun
kennis en kunde bij te dragen aan dit soort projecten, omdat deze van
grote waarde zijn voor het realiseren van de SDGs in ontwikkelingslanden
en voor de Nederlandse positie in de wereld. Daar is naast geld vooral
goede samenwerking voor nodig tussen de verschillende financiers.
Daarom werken RVO.nl, FMO en de Werkplaats samen op dit gebied. Ook
Climate Investor One is een goed voorbeeld van een fonds dat financiering verstrekt voor zowel de projectidentificatie en -ontwikkelingsfase
als ook de financiering van de uitvoering van de projecten zelf.
Internationale inzet voor verbetering van het gelijk speelveld
Het kabinet maakt zich, net als andere EU-landen, zorgen over de
toenemende concurrentie in Nederland en op derde markten vanuit
landen waar de overheid het eigen internationaal actieve bedrijfsleven (waaronder staatsbedrijven) vergaand ondersteunt. Het
kabinet zet zich met en via de Europese Unie in voor onder andere
grotere transparantie op het gebied van staatsbedrijven en
subsidies, zodat handelsverstorend overheidsoptreden beter aan het
17

Kamerstuk 33 916, nr. 23 d.d. 10 december 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

14

licht komt. De EU heeft hiertoe recent voorstellen gedaan voor
verscherpte naleving van de verplichting die WTO-leden hebben om
te notificeren wanneer zij nationale wetgeving aannemen die raakt
aan internationale handel. Ook wil Nederland nieuwe regelgeving
ten aanzien van industriële subsidies en inkadering van de rol van
staatsbedrijven in de wereldeconomie. De EU ontwikkelt hiertoe
samen met Japan en de VS voorstellen voor nieuwe WTO-regels.
Verder zet Nederland zich er voor in om afspraken en normen die er
zijn, door meer partijen te laten onderschrijven. Bijvoorbeeld de
afspraken in Arrangement verband18 over de voorwaarden
waartegen exportkredietverzekeringen mogen worden verstrekt.
Voor EU-lidstaten zijn de deze afspraken bindend. Via de International Working Group on Export Credits wordt een dialoog gevoerd
met opkomende economieën zoals China – die (nog) niet deelnemen
aan het Arrangement – over het beperken van mogelijke verstoringen van het speelveld en om hen te bewegen zich ook aan te
verbinden aan het Arrangement.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

18

De Arrangement on Officially Supported Export Credits: de EU, de VS, Australië, Canada,
Zuid-Korea, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Zwitserland. Het gaat bijvoorbeeld over kostendekkendheid, looptijden of gebruik van hulpgelden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

15

Annex: Overzicht Internationaal Financieringsinstrumentarium
voor BHOS
Instrument

Beschrijving

Totaal beschikbaar budget /
fondsomvang (meerjarig, in
euro’s)

Uitvoerende
organisatie

Access to Energy Fund (AEF)

Revolverend fonds voor private hernieuwbare energieprojecten die bijdragen aan
toegang tot hernieuwbare energie in
ontwikkelingslanden.

Fondsomvang 85 miljoen
(revolverend)

FMO

Challenge Fund jeugdwerkgelegenheid
(CFYE)

Fonds in oprichting, gericht op werk en
inkomen voor jongeren en vrouwen in de
focusregio’s.

150 miljoen
(evaluatie in 2022)

Nog te selecteren

Climate Investor One (CIO)

Geïntegreerd fonds voor projectontwikkeling, financiering en herfinanciering van
projecten op het gebied van hernieuwbare
energie in ontwikkelingslanden.

50 miljoen (BZ bijdrage)

Climate Fund
Managers

Demonstratieprojecten, haalbaarheidsstudies en investeringsvoorbereidingsstudies (DHI)

Subsidieregeling voor het mkb om te
onderzoeken of een investering de moeite
waard is.

9 miljoen (jaarlijks)

RVO

Develop to Build (D2B)

Stimuleren van investeringen in de
ontwikkelfase van infrastructurele
projecten in lage- en middeninkomenslanden.

75 miljoen voor 2015 t/m 2020

RVO

Development Accelerator (DA)

Faciliteit die projecten in de eerste fases
van projectontwikkeling ondersteunt waar
zowel een duidelijk Nederlands belang als
een SDG-relevante impact te identificeren
is.

14,4 miljoen voor 2018 t/m
2021

FMO

Dutch Fund for Climate and Development
(DFCD)

Revolverend fonds voor klimaatrelevante
investeringen in ontwikkelingslanden,
waar mogelijk i.s.m. private partijen.

160 miljoen voor 2019 t/m
2022

Nog te selecteren
(tender gestart
november 2018)

Dutch Good Growth Fund (DGGF)

Revolverend fonds dat financiering (en
verzekering) verschaft voor Nederlandse
en lokale bedrijven die willen investeren in
en exporteren naar 70 opkomende
markten en ontwikkelingslanden. Focus op
het mkb.

700 miljoen t/m 2024
(revolverend)

Drie uitvoerders:
RVO, PwC/Triple
Jump en Atradius
DSB

Dutch Trade and Investment Fund (DTIF)

Revolverend fonds dat financiering (en
verzekering) verschaft om Nederlandse
bedrijven te stimuleren te investeren
exporteren in landen die niet op de DGGF
landenlijst staan. Focus op het mkb.

102 miljoen 2016 t/m 2021
(revolverend)

RVO en
Atradius DSB

Exportkredietverzekeringen (EKV)1

Verzekering van betalingsrisico’s van NL
exporttransacties van kapitaalgoederen en
aannemingswerken.

(Tot een maximum van) 10
miljard per jaar (kostendekkend)

Atradius DSB

Fonds Bestrijding Kinderarbeid (FBK)

Subsidiefaciliteit voor bedrijven die in
samenwerkingsverband grondoorzaken
van kinderarbeid in hun keten aanpakken.

Totaal 35 mln voor 2018 t/m
2022

RVO

Geodata for Agriculture and Water
(G4AW)

Infrastructuur voor monitoring en gebruik
van geodata.

68 miljoen, (minimaal 30%
eigen bijdrage van de partner
bedrijven)

The Netherlands
Space Office (NSO)

Infrastructure Development Fund (IDF)

Revolverend fonds dat investeert in
infrastructuur projecten in ontwikkelingslanden.

Fondsomvang 326,5 miljoen
(revolverend) Ophoging met
100 miljoen in komende 5 jaar

FMO

Innovatiefonds

Fonds in oprichting dat innovatie
stimuleert via twee sporen: lokaal mkb en
Nederlands mkb

5 miljoen per jaar

RVO (voor Nederlands mkb), voor
lokaal mkb nog te
selecteren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

16

Instrument

Beschrijving

Totaal beschikbaar budget /
fondsomvang (meerjarig, in
euro’s)

Uitvoerende
organisatie

Ontwikkelingsrelevante infrastructuurprojecten (DRIVE)

Stimuleren van investeringen na de
ontwikkelfase in infrastructurele projecten
in lage- en middeninkomens landen.

150 miljoen (jaarlijkse
committeringsruimte t/m
2020)

RVO

Partners for International Business (PIB)

Programma met als doel topsectoren op
kansrijke markten in het buitenland te
positioneren

4,75 miljoen

RVO

Partnership Development Facility (PDF)

Fonds dat zich richt op het bevorderen van
projectidentificatie en projectonwikkeling
om handelscorridors te ontwikkelen en te
verbeteren.

21,4 miljoen t/m 2022

FMO

Private Sector Development Toolkit (PSD
Toolkit)

Toolkit die ambassades ondersteunt bij het
implementeren van de Nederlandse
agenda voor hulp, handel en investeringen.

18 miljoen per jaar

RVO

Regeling Investeringsverzekeringen (RIV)2

Verzekering van investeringen door
Nederlandse bedrijven in het buitenland

Valt onder het budget van EKV

Atradius DSB

SDG-Results Based Finance faciliteit
(SDG-RBF)

Subsidiefaciliteit voor bedrijven die
ex-post betaalt voor het leveren van SDG
resultaten. Eerste window richt zich op
toegang tot hernieuwbare energie voor 2
miljoen mensen.

30 miljoen voor 2019 t/m 2024

RVO (start eerste
kwartaal 2019)

SDG-Partnerschapfaciliteit (SDGP)

Subsidiefaciliteit waarmee bedrijven
gesteund kunnen worden bij het aangaan
van publiek-private samenwerking gericht
op het behalen van de SDGs.

70 miljoen voor 2018 t/m 2025

RVO

Starters International Business (SIB)

Vouchersysteem waarmee bedrijven die
willen voor het eerst willen exporteren
gesteund worden.

3,95 miljoen

RVO

1
De EKV is een instrument voor exportbevordering dat op de begroting staat van het Ministerie van Financiën en waar de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking mede beleidsverantwoordelijk voor is.
2
De RIV is een instrument voor exportbevordering dat op de begroting staat van het Ministerie van Financiën en waar de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking mede beleidsverantwoordelijk voor is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 34 952, nr. 44

17