Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

25 087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 221

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 19 oktober 2018
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 27 maart 2018
over de opening van de formele onderzoeksprocedure door de Europese
Commissie in het dossier fiscale rulings Inter Ikea Systems BV (Kamerstuk
25 087, nr. 193).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 18 oktober
2018. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Anne Mulder
De griffier van de commissie,
Weeber

kst-25087-221
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

1

Vraag 1
Hoe verhoudt de Nederlandse fiscale geheimhoudingsplicht zich tot die in
andere EU-landen? Bent u bereid dit te onderzoeken?
Antwoord vraag 1
Ik beschik niet over een compleet overzicht van de invulling van de fiscale
geheimhoudingsplicht in andere EU-lidstaten. Wel is een informele
uitvraag gedaan naar de geheimhoudingsplicht in een aantal lidstaten.
Hieruit komt naar voren dat deze lidstaten een fiscale geheimhoudingsplicht kennen maar deze elk anders invullen. Een aantal lidstaten kent een
strenge fiscale geheimhoudingsplicht vergelijkbaar met Nederland.
Andere lidstaten staan in meer of mindere mate uitzonderingen toe.
Vraag 2
Zijn de reacties van geïnteresseerde partijen, die de Europese Commissie
heeft uitgenodigd te reageren op haar formele besluit van 18 december
2017, kenmerk C(2017) 8753 (final) (hierna: het Openingsbesluit) om een
onderzoek te starten naar mogelijke staatssteun in een tweetal rulings
(Advance Pricing Agreement, hierna: APA) met Inter IKEA Systems BV
(hierna: Systems), openbaar? Kunt u deze toesturen?
Antwoord vraag 2
Eventuele reacties van belanghebbenden op het openingsbesluit van de
Europese Commissie omtrent de vermeende staatssteun aan Inter IKEA
Systems BV zijn niet openbaar, tenzij de belanghebbende zelf ervoor kiest
deze openbaar te maken. De Europese Commissie vat de reacties van
belanghebbenden, eventueel anoniem, samen in haar eindbesluit.
Vraag 3
Waarom is de ruling 2011 voor twaalf jaar afgegeven? Hoeveel andere
rulings zijn afgegeven met een langere looptijd dan vier tot vijf jaar?
Antwoord vraag 3
In mijn antwoorden op Kamervragen van 3 september jl. heb ik aangegeven dat voor APA’s en ATR’s een looptijd van in beginsel vier tot vijf jaar
geldt, maar dat uitzonderingen mogelijk zijn wanneer de feiten en
omstandigheden dit rechtvaardigen.1 Dit blijkt ook uit het APA-besluit.2 De
APA van Inter IKEA Systems BV (hierna: Systems) uit 2011 ziet op een
éénmalige transactie welke in 2012 plaatsvond, namelijk de overdracht
van rechten. Naast de initiële aankoopprijs is gedurende 12 jaar een
prijsaanpassingsmechanisme van toepassing. Om de afloop daarvan te
monitoren is een termijn van 12 jaar overeengekomen. De vraag hoeveel
andere rulings zijn afgegeven met een langere looptijd dan vier tot vijf
jaar kan ik niet beantwoorden omdat de looptijd van alle rulings niet
systematisch centraal wordt bijgehouden.
Vraag 4
Hoe verklaart u dat de Commissie in het Openingsbesluit stelt dat de
rulings wel degelijk invloed hebben op de hoogte van de belasting?

1
2

Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr. 3041.
Besluit DGB 2014/3098.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

2

Antwoord vraag 4
De Europese Commissie stelt zich op het voorlopig standpunt dat
specifiek de APA van 2006 en de APA van 2011 van Systems in een fiscale
behandeling hebben geresulteerd die de door Systems in Nederland
verschuldigde vennootschapsbelasting heeft verlaagd ten opzichte van
Nederlandse belastingplichtige vennootschappen die zich in een feitelijk
en juridisch vergelijkbare situatie bevinden. Die lagere belastingheffing
heeft volgens de Europese Commissie een selectief voordeel opgeleverd.
De Europese Commissie onderzoekt op dit moment haar voorlopige
standpunt nader en zal na afloop van het onderzoek komen tot een
definitief oordeel.
Vraag 5
Kunt u aangeven waarom de Transactional Net Margin Method (TNMM)
de juiste methode was om de jaarlijkse licentievergoeding te berekenen?
Kunt u voor de overige verrekenprijsmethoden aangeven waarom deze
niet zijn gebruikt?
Antwoord vraag 5
De OESO richtlijnen voor verrekenprijzen en het Nederlandse verrekenprijsbesluit beschrijven de verschillende verrekenprijsmethoden.3 Er
bestaat geen onjuiste verrekenprijsmethode. Elke methode kan in principe
worden toegepast mits deze leidt tot een «arm’s length» vaststelling van
de te belasten winst. Er zijn echter wel situaties waarin de ene methode
meer geschikt is dan de andere methode. In antwoorden op schriftelijke
vragen van 2 februari 2016 is mijn voorganger uitgebreid ingegaan op de
toepassing van de verschillende verrekenprijsmethoden.4 Welke verrekenprijsmethode het meest geschikt is, is met name afhankelijk van de
uitgevoerde functies, gelopen risico’s en gebruikte activa. Daarnaast
speelt de beschikbaarheid van data een rol om een verrekenprijsmethode
betrouwbaar te kunnen toepassen. Op basis hiervan is in de APA tussen
de Belastingdienst en Systems uitgegaan van de Transactional Net Margin
Methode (TNMM).
Vraag 6
Hoe kan het dat de regering en de Commissie het niet eens zijn over de
vraag welke partij (Systems of Inter IKEA Holding SA: hierna: Holding) de
minst complexe is? Hoe wordt vastgesteld welke partij de minst complexe
is?
Vraag 14
Hoe wordt bepaald welk lichaam de minder complexe partij is?
Vraag 20
Op welke grond acht het kabinet Systems de minst complexe functie,
ofwel een doorvoerlichaam, zoals valt te lezen in het Openingsbesluit?
Antwoord vraag 6, 14 en 20
De «minst complexe partij» wordt in de OESO richtlijnen voor verrekenprijzen omschreven als de partij die geen unieke bijdrage levert aan de
3
4

Besluit van 22 april 2018 nr. 2018-6865.
Kamerstukken 25 087 en 31 066, nr. 114.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

3

waardeketen.5 Een dergelijke partij bezit geen immateriële activa of unieke
andere activa. De keuze van de minst complexe entiteit zal worden
bepaald op basis van een zogenaamde functionele analyse. Dit is een
analyse van de functies die door de gelieerde ondernemingen worden
uitgeoefend, rekening houdend met de gelopen risico’s en de gebruikte
activa. Op basis hiervan is de Belastingdienst tot het oordeel gekomen dat
Systems de minst complexe partij is. De Europese Commissie heeft
voorlopig een andere analyse gemaakt.
Vraag 7
Hoeveel mensen werken er bij Systems? Hoeveel bij Holding? Wat zijn de
activiteiten van Systems en van Holding?
Antwoord vraag 7
Het openingsbesluit van de Europese Commissie vermeldt aantallen
medewerkers van Systems en van Inter Ikea Holding SA (hierna:
Holding).6 Deze aantallen komen niet overeen met de informatie over de
aantallen waarover de Belastingdienst beschikt. Het noemen van deze
aantallen kan ik niet openbaar doen vanwege artikel 67 Algemene wet
inzake rijksbelastingen. In de vertrouwelijke besloten technische briefing
van 18 april jl. heb ik u ingelicht over de aantallen werknemers op basis
van de informatie die aanwezig is bij de Belastingdienst.
Vraag 8
Waarom voorkwamen antimisbruikbepalingen of andere regels niet dat de
winst tussen 2006 en 2011 in belangrijke mate neersloeg bij Holding in
Luxemburg die, vanwege een oude belastingregeling, in ieder geval over
een deel van die winst geen of weinig belasting betaalde?
Vraag 9
Welke regelingen bestaan er die voorkomen dat een groot deel van de
winst neerslaat bij een lichaam dat om wat voor reden dan ook zeer laag
wordt belast?
Antwoord vraag 8 en 9
Op basis van het arm’s-lengthbeginsel uit artikel 9 van het OESO
Modelverdrag en de OESO richtlijnen voor verrekenprijzen dienen
gelieerde ondernemingen voor fiscale doeleinden onderling onder
dezelfde voorwaarden te handelen als onafhankelijke partijen onder
vergelijkbare omstandigheden zouden doen. Het arm’s-lengthbeginsel is
in Nederland gecodificeerd in de Wet op de vennootschapsbelasting 1969.
Op basis van het arm’s-lengthbeginsel wordt voorkomen dat winsten
onterecht in een ander land neerslaan. Welke regels in dat land van
toepassing zijn met betrekking tot de aan dat land toe te rekenen winst en
tegen welk tarief de aan dat land toerekenbare winst wordt belast, is
daarbij niet relevant.
Vraag 10
De ruling uit 2006 zou volgens het Openingsbesluit van de Commissie
automatisch worden verlengd. Worden rulings ook heden ten dage
automatisch of stilzwijgend verlengd?
5
6

Par 3.43 OECD Transfer Pricing Guidelines (TPG) 1995, 2.59 TPG 2010, 2.65 TPG 2017.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/?uri=OJ:C:2018:121:FULL&from=EN.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

4

Antwoord vraag 10
De APA uit 2006 is gesloten voor een periode van vijf jaar waarbij tevens
is overeengekomen dat deze zou worden verlengd voor een aansluitende
periode van vijf jaar onder de voorwaarde dat de feiten en omstandigheden waarop de APA is gebaseerd, niet wezenlijk zijn gewijzigd. Het
betreft derhalve geen automatische verlenging. Indien een dergelijke
voorwaarde wordt overeengekomen, wordt voorafgaand aan de
verlenging getoetst of er sprake is van een wezenlijke verandering van de
feiten en omstandigheden. Indien dat het geval is, vervalt de APA.
Vraag 11
Wordt informeel kapitaal (het verlagen van de belastbare winst) ook
toegepast wanneer de Belastingdienst in de wetenschap verkeert dat in
het andere land geen corresponderende heffing plaatsvindt? Zo ja,
waarom?
Antwoord vraag 11
Het arm’s-lengthbeginsel, zoals opgenomen in artikel 8b van de Wet op de
vennootschapsbelasting 1969 en de jurisprudentie van de Hoge Raad,
waarborgen dat de Nederlandse belastinginspecteur de zakelijke aan
Nederland toerekenbare winst in de heffing betrekt. Andere landen stellen
de belastbare winst en de aldaar verschuldigde belasting zelfstandig vast
op basis van de aldaar geldende wet- en regelgeving. Indien een ander
land op basis van zijn wetgeving een lagere winst in de heffing betrekt,
geeft dat de Nederlandse Belastingdienst niet de mogelijkheid de winst
die aan het andere land moet worden toegerekend alsnog in de heffing te
betrekken. De Hoge Raad heeft dit diverse malen bevestigd. Door
maatregelen op het gebied van informatie-uitwisseling, waaronder het
uitwisselen van informatie over informeel kapitaal situaties (zowel met als
zonder zekerheid vooraf), worden andere landen in staat gesteld om
belasting te heffen over de inkomsten die toerekenbaar zijn aan die
landen.
Vraag 12
Hoe gebruikelijk is het dat de Belastingdienst afziet van de mogelijkheid
om in de aangifte, bij de aanslagregeling of in bezwaar- en beroepsprocedures standpunten in te nemen die afwijken van die in de APA?
Antwoord vraag 12
Een APA is een civielrechtelijke vaststellingsovereenkomst in de zin van
artikel 7:900 van het Burgerlijk Wetboek. Partijen kunnen nakoming van
hetgeen is overeengekomen in rechte afdwingen. Op basis hiervan is het
niet mogelijk om in de aangifte, bij de aanslagregeling of in bezwaar- en
beroepsprocedures standpunten in te nemen die afwijken van de APA.
Indien feiten en omstandigheden wijzigen of de belastingplichtige voldoet
niet langer aan een andere kritische veronderstelling in de APA vervalt de
APA van rechtswege. In dat geval kunnen in de aangifte, bij de aanslagregeling of in bezwaar- en beroepsprocedures standpunten worden
ingenomen die afwijken van de APA.
Vraag 13
Waarom oordeelt Nederland dat Systems eigenaar, schepper en ontwikkelaar is van het immateriële activum? Hoe kan dit worden gezien als het
uitvoeren van eenvoudige functies?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

5

Antwoord vraag 13
Het is de Europese Commissie die Systems kwalificeert als eigenaar,
schepper en ontwikkelaar van een immaterieel activum en daar
voorlopige conclusies aan verbindt. De Europese Commissie en de
Belastingdienst gaan echter uit van een verschillende weging van de
feiten en omstandigheden en de kwalificatie daarvan. Tijdens de vertrouwelijke besloten technische briefing aan de Vaste Commissie van
Financiën van 18 april 2018 is op dit punt ingegaan.
Vraag 15
Klopt het dat de ontwikkeling van het immaterieel activum een breed
scala aan functies vereist?
Antwoord vraag 15
Er kan een onderscheid worden gemaakt tussen het ontwikkelen, het
verbeteren, het onderhouden, het beschermen en het exploiteren van een
immaterieel actief. Afhankelijk van het soort immaterieel actief en de
ontwikkelingsfase van het immaterieel actief is de ene functie belangrijker
dan de andere. Het is derhalve afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het concrete geval of een breed scala aan functies vereist is.
Vraag 16
Hoe gaat de Belastingdienst om met een concern dat zoveel vertakkingen
heeft met afzonderlijke besloten vennootschappen dat het bijna
ondoenlijk is om de benodigde informatie, zoals wie de uiteindelijk
belanghebbende (UBO) is, te achterhalen? Krijgen deze een ruling?
Antwoord vraag 16
De Belastingdienst verstrekt alleen een ruling indien de uiteindelijk
gerechtigde bekend is.
Dat een concern bestaat uit vele vennootschappen is in principe geen
belemmering. Op grond van de OESO-richtlijnen dient op basis van een
functionele analyse te worden vastgesteld welke vennootschap welke
functies verricht, welke risico’s daarbij worden gelopen en welke activa
daarbij worden gebruikt. Vervolgens wordt daar een arm’s-length
beloning aan toegerekend. Bij het verzoek om zekerheid vooraf is dit een
onderdeel van de aan te leveren informatie. Indien er onduidelijkheid
bestaat of twijfels rijzen over deze functies, risico’s en activa en de
daaraan toegerekende beloning zal geen ruling worden gegeven.
Vraag 17
Bestaan er rulings waar de bezwaren van de Europese Commissie zoals
beschreven in het Openingsbesluit ook voor gelden? Zo ja, hoeveel?
Antwoord vraag 17
De Europese Commissie kondigt in haar openingsbesluit van 17 december
2017 een onderzoek aan naar een tweetal APA’s die door de Belastingdienst zijn overeengekomen met Systems. Bij het vaststellen van een
arm’s-length beloning dient in elke situatie een weging van functies,
activa en risico’s plaats te vinden. Elke casus kent zijn eigen unieke feiten
en omstandigheden die gewogen moeten worden. De voorlopige
bezwaren van de Europese Commissie zijn gebaseerd op haar weging van
unieke feiten en omstandigheden in de APA’s met Systems.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

6

Vraag 18
Waarom zijn er bij rulings die naar buiten komen (Proctor & Gamble,
Starbucks, IKEA) altijd vraagtekens te plaatsen bij de wenselijkheid of zelfs
de rechtmatigheid ervan?
Antwoord vraag 18
In het verleden hebben diverse interne en externe onderzoeken plaatsgevonden naar de rulingpraktijk. Een overzicht van deze onderzoeken en de
conclusies die de onderzoekers uit deze onderzoeken hebben getrokken is
opgenomen in het werkdocument dat is opgesteld ten behoeve van de
herziening van de rulingpraktijk.7 Deze onderzoeken plaatsen geen
vraagtekens bij de rechtmatigheid van afgegeven rulings.
Uit één van de onderzoeken is wel gebleken dat er winst te halen is op het
gebied van de procedures rond de afgifte van rulings. Naar aanleiding van
dit onderzoek heb ik een herziening van de rulingpraktijk aangekondigd.
De internetconsultatie over de herziening is inmiddels gesloten. Ik
informeer uw Kamer later dit jaar over mijn plannen. Doel is dat de
vormgeving van de nieuwe rulingpraktijk staat per 1 januari 2019 zodat de
Belastingdienst vanaf dat moment kan starten met de implementatie
daarvan.
Vraag 19
Hoe vaak komt het in Nederland voor dat een dochteronderneming de
licenties van het moederbedrijf koopt?
Antwoord vraag 19
Het is niet ongewoon dat een vennootschap licenties koopt en deze
zelfstandig gaat exploiteren. Dit gebeurt zowel in gelieerde als ongelieerde situaties. Deze gegevens worden niet centraal en systematisch
bijgehouden.
Vraag 21
Hoe vaak loopt de looptijd van een lening gelijk op met de duur van een
ruling?
Antwoord vraag 21
Voor APA’s en ATR’s geldt een looptijd van in beginsel vier tot vijf jaar
maar uitzonderingen zijn mogelijk wanneer de feiten en omstandigheden
dit rechtvaardigen. De Belastingdienst houdt niet systematisch centraal bij
wat de looptijd van alle rulings zijn en of deze looptijd aansluit bij de duur
van een eventuele lening.
Vraag 22
Hoe vaak druist een ruling in tegen Nederlandse wetgeving?
Antwoord vraag 22
Rulings druisen niet in tegen de Nederlandse wetgeving. Rulings worden
afgegeven binnen de kaders van wet-, regelgeving, beleid en jurisprudentie.

7

https://www.internetconsultatie.nl/rulingpraktijk/berichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

7

Vraag 23
Klopt het onderzoek van de Groenen dat IKEA meer dan € 1 miljard
belasting heeft ontweken?
Vraag 28
Kloppen alle beweringen over IKEA uit het rapport van de Groenen?
Vraag 29
Kunt u een uitputtende lijst maken van onderdelen uit het IKEA rapport
van de Groenen waar u het niet mee eens bent? Of onderschrijft u alle
beweringen uit dit rapport?
Antwoord vraag 23, 28 en 29
Gezien artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen kan ik niet
ingaan op de vraag of alle beweringen uit het rapport van de Groenen
kloppen. In zijn algemeenheid geldt dat de Belastingdienst die bedragen
in de heffing betrekt die hij op basis van de Nederlandse wet-, regelgeving, beleid en jurisprudentie in de heffing kan en mag betrekken.
Vraag 24
Zou een Common Consolidated Corporate Tax Base (CCCTB; een
gemeenschappelijke geconsolideerde heffingsgrondslag voor de
vennootschapsbelasting) de constructie van IKEA onmogelijk hebben
gemaakt?
Antwoord vraag 24
De Europese Commissie heeft in 2016 richtlijnvoorstellen gedaan voor
een CCTB (de eerste stap) en een CCCTB (de tweede stap). De CCTB is een
gemeenschappelijk vennootschapsbelastingsysteem voor alle
EU-lidstaten. De CCCTB houdt in dat deze vennootschapsbelastingsystemen worden geconsolideerd. In EU-verband wordt nog steeds
gesproken over de CCTB. Vanwege uiteenlopende bezwaren van diverse
lidstaten, waaronder Nederland, is invoering van de CCTB en de CCCTB
niet aan de orde. Welke invloed de CCTB en de CCCTB precies hebben op
specifieke structuren van specifieke bedrijven is daarom ook moeilijk te
voorspellen. In zijn algemeenheid kan worden gezegd dat voor bedrijven
op wie de CCCTB van toepassing zou zijn, onderlinge transacties binnen
de EU wegvallen vanwege de consolidatie (de CCCTB). De winst tussen de
lidstaten zou dan worden verdeeld op basis van een verdeelsleutel en niet
langer op basis van de transfer pricing regels. Op transacties tussen
EU-lidstaten en derdelanden zouden de transfer pricing regels wel van
toepassing blijven. Bedrijven die ook buiten de EU actief zijn, krijgen dan
dus met twee systemen te maken.
Vraag 25
Is de constructie waar IKEA gebruik van heeft gemaakt nog steeds
mogelijk?
Antwoord vraag 25
Het staat concerns vrij zich in te richten op een wijze die past bij de
bedrijfsvoering. Ook de overdracht van activa binnen een concern maakt
daar onderdeel van uit. Het is niet aan mij om daar een oordeel over te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

8

vellen. Belastingplichtigen dienen hier uiteraard wel de juiste (fiscale)
consequenties aan te verbinden. Het is vervolgens aan de Belastingdienst
om toe te zien op een juiste toepassing van de fiscale wet- en regelgeving.
Vraag 26
Welke wetswijzigingen zijn nodig om de constructies van IKEA te
beëindigen?
Antwoord vraag 26
Wegens artikel 67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen kan ik hier
niet verder ingaan op de individuele positie van Systems.
Vraag 27
Klopt het dat Nederland betalingen voor licenties bij IKEA heeft goedgekeurd, terwijl die naar Luxemburg verdwenen waar ze onbelast bleven?
Antwoord vraag 27
In de APA is zekerheid vooraf gegeven over de zakelijke beloning voor de
door Systems in Nederland uitgeoefende functies, gebruikte activa en
gelopen risico’s. Het is voor de Nederlandse fiscale behandeling niet van
belang of betalingen aan Luxemburg aldaar in de heffing worden
betrokken. Later dit jaar informeer ik uw Kamer over de voorgenomen
herziening van de rulingpraktijk. Hierbij besteed ik ook aandacht aan de
vraag in welke gevallen in de toekomst zekerheid vooraf zal worden
gegeven.
Vraag 30
De franchees betalen een vergoeding van 3% van de «net franchisee
turnover». Kunt u aangeven wat de «net franchisee turnover» inhoudt? Is
dit gebruikelijk bij franchise ondernemingen? Is het niet logischer om een
franchise vergoeding te berekenen over de winst dan over de omzet?
Antwoord 30
Onder «net franchisee turnover» moet worden verstaan de netto-omzet
van de winkels. De netto-omzet bestaat uit de brutoverkopen minus
schadevergoedingen, betalingskortingen en teruggenomen goederen. Het
berekenen van een franchise vergoeding over de winst is vanuit het
perspectief van de franchisegever niet erg logisch bekeken. De omzet
wordt immers gegenereerd op basis van het unieke product of de unieke
formule terwijl de winst volgt uit de efficiënte bedrijfsvoering van de
franchisenemer waar de franchisegever geen invloed op heeft. Marktwaarnemingen bevestigen dat franchisevergoedingen over het algemeen over
de omzet berekend worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 25 087, nr. 221

9