Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 247

Acute zorg

Nr. 247

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 november 2017
In het ordedebat op 1 november (Handelingen II 2017/18, nr. 16, item 5)
heeft uw Kamer om een brief gevraagd naar aanleiding van het bericht
dat bij 385.000 Nederlanders de ambulance niet op tijd kan zijn
(RTLNieuws, 31 oktober 2017).
Kernboodschap
Aangezien de rekenmodellen in de ambulancezorg niet werken met een
100% dekking, is het voor mij geen verassing dat er 385.000 mensen in
Nederland niet binnen 12 minuten rijtijd kunnen worden bereikt.
Hieronder treft u mijn uitgebreide reactie aan.
Ten aanzien van het verband dat door enkele leden werd gelegd met het
arbeidsmarkt vraagstuk in de sector, verwijs ik u graag naar mijn brief
over het bericht dat ambulances vaak te laat zouden zijn door een tekort
aan personeel (Kamerstukken 29 282 en 29 247, nr. 290), waar de vaste
Kamercommissie van VWS op 27 oktober jongstleden om heeft verzocht.
Spreiding van ambulances – het RIVM model
De spreiding en beschikbaarheid van ambulances in Nederland wordt
berekend door het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).
Eén van de modellen die het RIVM daarvoor gebruikt – het rijtijdenmodel
– berekent hoe snel een ambulance naar een willekeurig adres in
Nederland kan rijden. Dit model gaat uit van «gemiddelde» omstandigheden. Dat wil zeggen dat het RIVM in een grootschalige meting
snelheden van ambulances over heel Nederland over een heel jaar heeft
geanalyseerd en gemiddeld. Deze uitkomsten zijn gehanteerd in een
routeplanner die leidt tot een schatting van de rijtijd die een ambulance
nodig heeft.
Om te berekenen hoeveel inwoners van Nederland binnen een bepaalde
tijd kunnen worden bereikt is het van belang om te weten vanuit welke

kst-29247-247
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 247, nr. 247

1

standplaatsen de ambulances vertrekken. Voor de beleidsmatige planning
hiervan wordt
uitgegaan van het «Referentiekader spreiding en beschikbaarheid
ambulancezorg» (kortweg: het referentiekader). Het referentiekader
definieert een minimale spreiding van standplaatsen en berekent hoeveel
ambulances er minimaal nodig zijn per regio, met als uitgangspunt dat
onder normale omstandigheden in ten minste 95% van de A1-meldingen
een ambulance beschikbaar is. Een tweede uitgangspunt is dat hierbij
wordt uitgegaan van een geografische spreiding van standplaatsen
waarmee in elke regio minstens 97% van de bevolking binnen 12 minuten
rijtijd kan worden bereikt (met 3 minuten voor meld- en uitruktijd is dat 15
minuten bereikbaarheid). Het idee van het referentiekader is dat, met
bovenstaande twee uitgangspunten, de Regionale Ambulance Voorzieningen (RAV’en) voldoende middelen hebben om in 95% van de
A1-meldingen binnen 15 minuten ter plaatse te kunnen zijn.
De genoemde geografische spreidingsnorm in het rekenmodel van het
RIVM, heeft inherent in zich dat er geen geografische spreiding van
ambulancestandplaatsen wordt gehanteerd, waarmee 100% van de
bevolking binnen 12 minuten rijtijd wordt bereikt. Het is voor mij dus geen
verassing dat er 385.000 mensen in Nederland niet binnen 12 minuten
rijtijd kunnen worden bereikt. Overigens gaat het model, zowel van het
RIVM als van de Geodienst van de Rijksuniversiteit Groningen (dat de
basis is voor het bericht van RTLNieuws), uit van paraatheid vanaf een
vaste standplaats, terwijl er in de praktijk steeds vaker gebruik wordt
gemaakt van dynamisch ambulance management. Met dynamisch
ambulancemanagement worden beschikbare ambulances op strategische
plekken in de regio geplaatst om snel ter plaatse te kunnen zijn. Het effect
hiervan is dat responstijden korter kunnen zijn dan uit het model volgt.
Immers: de ambulance vertrekt niet altijd vanaf de vaste standplaats,
maar ook vanuit andere plekken.
De 15-minuten norm
Deze norm heeft – zoals u weet – geen medische onderbouwing, maar het
is een norm die primair op grond van maatschappelijke overwegingen is
vastgesteld. De responstijd is slechts één van de vele bepalende factoren
die van invloed zijn op het voorkomen van blijvende schade of zelfs
overleving van een patiënt en is daarnaast voor slechts een beperkt aantal
aandoeningen direct relevant. Voor dat beperkte aantal aandoeningen is
het vervolgens maar zeer de vraag of 15 minuten responstijd de juiste
medische maatstaf is. Daarnaast gaat deze norm uit van normale
omstandigheden (dus bijvoorbeeld niet van extreme files, openstaande
bruggen of ijzel op de weg) en geldt hij voor de veiligheidsregio’s als
geheel (en dus niet op landelijk of gemeentelijk niveau).
Dit neemt niet weg dat de 15 minutennorm bij de meerderheid van de
RAV’en niet wordt gehaald. Uw Kamer is hierover op 14 april 2016
geïnformeerd1. Aan de regio’s waar de norm niet wordt gehaald heeft de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) verbeterplannen gevraagd van de
zorgverzekeraars (in samenwerking met de RAV’en), met daarin oplossingen om aan de norm te gaan voldoen. De NZa houdt de uitvoering van
de verbeterplannen in de gaten en houdt zo toezicht op de zorgplicht.

1

Kamerstuk 29 247, nr. 223

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 247, nr. 247

2

Afsluitend
Ik vind dat iedereen goede en tijdige ambulancezorg moet krijgen. Maar,
de oplossing moet niet altijd worden gezocht in overal meer ambulances
neerzetten. Een extra ambulance in een afgelegen gebied is geen
oplossing als het personeel vervolgens de deskundigheidsnormen niet
haalt vanwege te weinig ritten. Daarom moet op lokaal niveau, in overleg
met de ziekenhuizen en zorgverzekeraars, blijvend gewerkt worden aan de
meest optimale regionale situatie.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 247, nr. 247

3