Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1262
Vragen van de leden Dik-Faber (ChristenUnie) en Geurts (CDA) aan de
Staatssecretarissen van Financiën en van Economische Zaken over de heffing
van btw op subsidies voor rietlandbeheerders in de Weerribben en Wieden
(ingezonden 7 december 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Wiebes (Financiën) mede namens de
Staatssecretaris van Economische Zaken (ontvangen 25 januari 2016). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 953.
Vraag 1
Herinnert u zich uw antwoorden op eerdere vragen over de vergoeding voor
rietlandbeheer, in het bijzonder het antwoord op vraag 4?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven wat de inspanningen zijn geweest van het Ministerie van
Economische Zaken om te komen tot een zodanige wijziging of formalisering
van de relatie tussen rietlandbeheerders en terreineigenaren in de Weerribben en Wieden, dat sprake is van één entiteit?
Antwoord 2
Het Ministerie van Economische Zaken heeft samen met het Ministerie van
Financiën de betrokkenen bij elkaar gebracht en informatie gegeven over de
kaders waarbinnen een oplossing gevonden kan worden. De provincie
Overijssel heeft vervolgens samen met de terreineigenaren en de rietlandbeheerders een invulling uitgewerkt. Bij deze uitwerking zijn de ministeries niet
betrokken. Deze is rechtstreeks voorgelegd aan de Belastingdienst. Na de
uitspraak van de belastinginspecteur hebben betrokkenen contact gezocht
met het Ministerie van EZ en Financiën. Op dit moment vindt er intensief
overleg plaats over een oplossing die wel voldoet aan de voorwaarden voor
btw-vrijstelling.

1

ah-tk-20152016-1262
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Aanhangsel van de Handelingen, 2013–2014, nr. 2406

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

1

Vraag 3
Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de belastinginspecteur van
10 november jl. (kenmerk VG OB-15–182) dat de pachters/riettelers in de
Weerribben en Wieden btw-plichtig zijn?
Antwoord 3
Ja.
Vraag 4, 5 en 8
Is het voorstel voor een uitvoeringsovereenkomst tussen de provincie
Overijssel, terreinbeherende organisaties en pachters/riettelers ook voorgelegd aan het Ministerie van Financiën, zoals door de Staatssecretaris van
Economische Zaken gesteld in het antwoord op vraag 4 van de eerder
gestelde vragen? Zo ja, wat is de reactie van het Ministerie van Financiën
geweest op de voorgestelde uitvoeringsovereenkomst? Zo nee, waarom niet?
Kunt u aangeven waarom er geen sprake kan zijn van een gezamenlijke
entiteit waarbij rietlandbeheerders en terreineigenaren via een uitvoeringsovereenkomst gezamenlijk SNL-subsidie aan kunnen vragen voor het beheer
van rietland, zonder dat hier een btw-plicht geldt?
Deelt u de mening dat de terreinbeherende organisaties en pachters/riettelers
gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het in standhouden en beheren van de
in het provinciale natuurbeheerplan aangegeven natuurbeheertypen in de
Weerribben en Wieden en dat de subsidie voor rietlandbeheer op gepachte
percelen slechts door de provincie wordt verleend aan de terreinbeherende
organisaties onder de voorwaarde dat 80% wordt doorbetaald aan de
pachters/riettelers? Zo ja, waarom heeft dit dan geen gevolgen voor de
btw-plicht van de pachters/riettelers?
Antwoord 4, 5 en 8
Ja, het standpunt van de inspecteur is ook voorgelegd aan het Ministerie van
Financiën. Het is uitdrukkelijk wel zo dat de doorbetaling onbelast kan blijven
als sprake is van een gezamenlijke entiteit. Echter, zoals uit het standpunt van
de inspecteur blijkt is er in de voorgelegde situatie inderdaad geen sprake
van een gezamenlijke entiteit, waarbij rietlandbeheerders en terreineigenaren
via een uitvoeringsovereenkomst gezamenlijk SNL-subsidies aan kunnen
vragen voor het beheer van rietland, zonder dat een btw-plicht ontstaat voor
de rietlandbeheerders. Door middel van de uitvoeringsovereenkomst tussen
de provincie, de terreineigenaren en de rietlandbeheerders leggen deze
partijen nadere afspraken vast om de subsidiebeschikking tussen de
terreineigenaar en de provincie uit te voeren. De uitvoeringsovereenkomst
laat echter de onderlinge rechtsbetrekkingen in stand, die al tussen partijen
bestaan in de vorm van een (aanvullende) pachtovereenkomst tussen de
terreineigenaren en de rietlandbeheerders en een subsidierelatie tussen de
provincie en de terreineigenaren. Deze rechtsbetrekkingen wijzigen dus niet
door de uitvoeringsovereenkomst. Voor de btw-heffing betekent dit dat er van
moet worden uitgegaan dat de provincie de subsidie toekent aan de
terreineigenaar en de terreineigenaar op zijn beurt rietlandbeheerders tegen
betaling inschakelt voor het rietlandbeheer. Met andere woorden, voor de
btw-heffing blijft dan ook bij de uitvoeringsovereenkomst de rietlandbeheerder tegen betaling een natuurbeheerdienst verrichten aan de terreineigenaar.
Deze consequentie van de btw-heffing volgt eenduidig uit de Europese
btw-richtlijn. Ik zie wel degelijk verschillende mogelijkheden om tot oplossingen te komen van dit btw-vraagstuk. De Ministeries van EZ en Financiën
hebben aan de sector aangegeven in welke richting de oplossingen gezocht
moeten worden (zie antwoorden op vraag 9 en 10).
Vraag 6
Kunt u toelichten waarom het in de afgelopen jaren zo ingewikkeld is
gebleken om duidelijkheid te bieden over de wijze waarop beheersubsidies
kunnen worden toegekend aan natuurbeheerders die daar recht op hebben
(in dit geval de pachters/riettelers in de Weerribben en Wieden), zonder dat zij
btw hoeven te betalen zoals ook gebruikelijk is bij subsidies? Wat vindt u er
van dat een deel van de subsidie die feitelijk bestemd is voor natuurbeheer,
niet daarvoor gebruikt wordt, maar rechtstreeks vloeit naar de Belastingdienst?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Over de vragen van de sector naar de belastbaarheid van de besteding van
de SNL-subsidies door de personen die deze subsidie als terreineigenaar
ontvangen, is duidelijkheid verschaft. Ik verwijs naar de genoemde uitspraak
van de belastinginspecteur van 10 november jl. (kenmerk VG OB-15–182) en
naar een recente uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 10 november
2015, ECLI:NL:GHAMS:2015:4958. In de uitspraak van het Hof is bevestigd dat
de besteding van een deel van de subsidie door de terreineigenaar door
betaling aan natuurbeheerders belast is met btw. Tegen deze uitspraak is
overigens beroep in cassatie aangetekend bij de Hoge Raad.
Verder verwijs ik naar mijn antwoord op de Kamervragen van de leden
Geurts, Van Hijum en Omtzigt over de vergoeding voor rietlandbeheer d.d.
1 juli 2014 en 27 mei 2014.
Vraag 7
Erkent u dat de pachters/riettelers in de Weeribben en Wieden zelfstandige
natuurbeheerders zijn en geen loonwerkers in dienst van Staatsbosbeheer of
Natuurmonumenten?
Antwoord 7
Ik kan niet beoordelen of de genoemde personen wel of niet in dienstbetrekking werkzaam zijn bij Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten. De voor
Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten bevoegde inspecteur is bij uitsluiting
bevoegd om hierover een uitspraak te doen. Indien de rietlandbeheerders in
dienstbetrekking zijn bij Staatsbosbeheer of Natuurmonumenten kan geen
sprake zijn van btw-plicht voor de verrichte werkzaamheden.
Vraag 9 en 10
Ziet u nog andere mogelijkheden om de pachters/riettelers in de Weerribben
en Wieden vrij te stellen van de btw-plicht, zoals in het verleden bij eerdere
subsidieregelingen die rechtstreeks aan de pachters/riettelers werden
toegekend, immer het geval was? Zo ja, welke mogelijkheden acht u het
meest kansrijk? Zo nee, waarom niet?
Klopt het dat vanuit het Ministerie van Economische Zaken wordt aangestuurd op de optie van een collectief, vergelijkbaar bij het stelsel van
agrarisch natuurbeheer? Bent u van mening dat in een dergelijke constructie
subsidies wel zijn vrijgesteld van btw? Zo ja, hoe zou een collectief in de
onderhavige situatie vormgegeven moeten worden?
Antwoord 9 en 10
Het natuurbeheer dat wordt verricht door de rietlandbeheerders in de
Weerribben en Wieden kan zonder btw-heffing plaatsvinden als, zoals in het
verleden gebeurde, de provincie de subsidies toekent aan deze rietlandbeheerders in plaats van aan de terreineigenaren. Ook als de provincie de
subsidie verleent aan de rietlandbeheerders gezamenlijk (bijvoorbeeld in de
vorm van een collectief) kan de subsidie buiten de btw-heffing blijven. Een
andere optie is dat een entiteit wordt gevormd bestaande uit terreineigenaren
en rietlandbeheerders en de subsidie aan die entiteit wordt toegekend. Deze
entiteit en dus niet een of meer deelnemers van die entiteit moeten dan
zeggenschap hebben over het te voeren beheer van het natuurterrein
waarvoor subsidie wordt aangevraagd, krachtens eigendom, erfpacht, recht
van beklemming of artikel 45 van de Wet inrichting landelijk gebied. Deze
zeggenschap is vereist op grond van de huidige Subsidieregeling Natuur-en
landschapsbeheer. Een dergelijke situatie van zeggenschap bij een entiteit kan
zich niet voordoen als de huidige terreineigenaren de betreffende terreinen
verpachten aan rietlandbeheerders. Ingeval de provincie de subsidie wil
toekennen aan individuele rietlandbeheerders of een collectief van rietlandbeheerders, zal de Subsidieregeling Natuur-en landschap door de provincie
Overijssel moeten worden gewijzigd. In die regeling moet dan namelijk
worden opgenomen dat een collectief van rietlandbeheerders of een collectief
van rietlandbeheerders en terreineigenaren de subsidie kan aanvragen en
verkrijgen. Het Ministerie van Economische Zaken heeft de provincie hierover
in algemene zin geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

3

Vraag 11
Hoe wilt u voldoen aan de verplichting om de natuurbeheertypen in de
Weerribben en Wieden in een duurzame staat van instandhouding te houden,
nu de feitelijke beheerders van het gebied geconfronteerd worden met een
beheervergoeding die niet meer toereikend is?
Antwoord 11
Met de afspraken uit het Natuurakkoord zijn provincies nu verantwoordelijk
voor de kwaliteit en het beheer van natuurgebieden. Ik ga er vanuit dat de
provincies er in slagen om te voldoen aan de verplichting om de natuurbeheertypen in de Weerribben en Wieden in een duurzame staat van instandhouding te houden.
Vraag 12
Bent u bereid om samen met de provincie Overijssel te zoeken naar een
duurzame en structurele oplossing voor de pachters/riettelers, die recht doet
aan de bijzondere relatie tussen terreinbeherende organisaties en pachters/
riettelers en waarmee er een punt kan worden gezet aan de jarenlange
onzekerheid over de vergoeding voor het rietlandbeheer in de Weerribben en
Wieden?
Antwoord 12
Zoals bij het antwoord op vraag 6 is vermeld is zekerheid verschaft over de
btw-positie van de rietlandbeheerders. Binnen het kader van wet- en
regelgeving bestaat de bereidheid om op voorstel van betrokken partijen te
kijken naar een voorstel van de sector om te komen tot rietlandbeheer
waarbij geen heffing van btw plaatsvindt bij de rietlandbeheerders. Zie
hiervoor ook mijn antwoorden op vraag 9 en 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, Aanhangsel

4