Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 1694

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 september 2013
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij vijf fiches
aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling
Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Horizon 2020 investeringspakket onderzoek en innovatie
(Kamerstuk 22 112, nr. 1692)
Fiche 2: Mededeling internationalisering van hoger onderwijs (Kamerstuk
22 112, nr. 1693)
Fiche 3: Mededeling De blauwe gordel, naar een scheepvaartruimte
zonder grenzen
Fiche 4: Mededeling en richtlijn pakketreizen en geassisteerde
reisarrangementen (Kamerstuk 22 112, nr. 1695)
Fiche 5: Wijziging verordening overbrenging afvalstoffen (EVOA)
(Kamerstuk 22 112, nr. 1696)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
F.C.G.M. Timmermans

kst-22112-1694
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1694

1

Fiche: Mededeling «De blauwe gordel, naar een scheepvaartruimte zonder grenzen»
1. Algemene gegevens
Titel voorstel
Mededeling van de Commissie «De blauwe gordel, naar een scheepvaartruimte zonder grenzen».
Datum ontvangst Commissiedocument
8 juli 2013
Nr. Commissiedocument
COM (2013) 510
Pre-lex
http://ec.Europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=nl&DosId=1041063
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Er is geen impact assessment opgesteld.
Behandelingstraject Raad
Transport Raad in samenwerking met ministerie Infrastructuur en Milieu.
Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Financiën
2. Essentie voorstel
Deze mededeling geeft een uitwerking van kernactie 2 uit de mededeling
van de Commissie van 2 oktober 2012 «Akte voor de Interne Markt II –
Samen voor nieuwe groei» (Kamerstuk 22 112, nr. 1507, fiche 3). Kernactie
2 geeft aan dat een echte interne markt voor vervoer van Unie-goederen
over zee bereikt kan worden door deze goederen niet langer te onderwerpen aan administratieve en douaneformaliteiten bij het tijdelijk
verlaten van het douanegebied van de Unie en bij wederbinnenkomst in
dat douanegebied. In de mededeling «Akte voor de Interne Markt II» is
opgenomen dat de Commissie een «blauwe gordel pakket» zal indienen
met wetgevende en niet-wetgevende initiatieven om de administratieve
lasten voor het vervoer per schip binnen de Unie te verminderen tot een
niveau dat vergelijkbaar is met andere vervoerswijzen. Het blauwe gordel
pakket wordt met deze mededeling gepresenteerd.
De belangrijkste doelstelling van het blauwe gordel pakket is de concurrentiepositie van de zeevaart ten opzichte van andere vervoerswijzen te
verbeteren door de administratieve lasten voor de zeevaart terug te
schroeven. Verwacht wordt dat de efficiency van de zeevaart binnen de
Unie zal worden verbeterd en de kosten zullen dalen zodra de blauwe
gordel een feit is. Daardoor wordt de concurrentiepositie van Europese
rederijen, verladers en producenten positief beïnvloed.
De Commissie zal twee maatregelen voorstellen die snel concrete en
operationele resultaten moeten opleveren, namelijk:
– optimalisering van de regeling reguliere lijndienst. Deze regeling
maakt het mogelijk om Uniegoederen over zee tussen havens binnen
de Unie te vervoeren zonder dat de goederen de status van Uniegoederen verliezen.
– een faciliterend mechanisme voor schepen die naast havens binnen de
Unie ook havens in derde landen aandoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1694

2

De optimalisering van de regeling reguliere lijndienst betreft een
verkorting van de termijn van de afgifte van de vergunning door de
douaneautoriteiten van 45 naar 15 dagen en de mogelijkheid om in de
aanvraag al op te nemen welke havens in de toekomst mogelijk onderdeel
gaan uitmaken van de lijndienst. Daarmee wordt voorkomen dat er bij
toevoeging van nieuwe havens aan het schema van de lijndienst
wederom een volledige aanvraagprocedure voor de vergunning – met
daarbij behorende consultatieprocedure tussen de betrokken lidstaten –
moet worden doorlopen.
De faciliterende maatregel betreft de ontwikkeling en het gebruik van een
elektronisch manifest (hierna e-manifest) vanaf juni 2015. Op dit moment
kan de regeling reguliere lijndienst alleen worden toegepast op schepen
die geen haven buiten de Unie aanlopen, waarmee deze regeling slechts
aantrekkelijk is voor een beperkte groep schepen. Met de ontwikkeling van
een e-manifest kan de Uniestatus ook worden doorgegeven aan opvolgende Unie-havens, zelfs als tussendoor een haven buiten de Unie wordt
aangelopen. In een e-manifest kan niet alleen de status van de goederen
(Uniegoederen of niet-Uniegoederen) worden vermeld, maar ook of de
goederen zullen worden uitgevoerd uit de Unie dan wel aan boord zullen
blijven. Het e-manifest wordt door de douane van de haven van vertrek
bevestigd. In de opvolgende haven binnen de Unie wordt het e-manifest
elektronisch beschikbaar gesteld aan de douane, voorafgaand aan de
daadwerkelijke aankomst van de goederen. Een e-manifest stelt de
douane van de opvolgende haven in staat om op basis van de status van
de goederen te bepalen welke controle op de goederen vereist is. Voor de
goederen met Uniestatus zijn dan, met uitzondering van steekproefcontroles, geen douanecontroles meer noodzakelijk. Hierdoor worden de
handelsactiviteiten van reders en verladers sterk gefaciliteerd
3. Wat is de Nederlandse grondhouding ten aanzien van de
bevoegdheidsvaststelling, subsidiariteit en proportionaliteit van
deze mededeling en de eventueel daarin aangekondigde concrete
wet- en regelgeving? Hoe schat Nederland de financiële gevolgen
in, alsmede de gevolgen op het gebied van regeldruk en administratieve lasten?
Bevoegdheid: de douane-unie behoort tot de exclusieve bevoegdheid van
de Europese Unie (artikel 3 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie).
Subsidiariteit: Niet van toepassing gelet op het feit dat het hier gaat om de
exclusieve bevoegdheid van de Europese Unie.
Proportionaliteit: De Nederlandse grondhouding ten opzichte van de
proportionaliteit is positief. De voorgestelde maatregelen staan in de
juiste verhouding tot het te bereiken doel. Nederland onderschrijft de
voorstellen in de mededeling voor de uitbreiding van de lijndienst en de
verdere facilitering van het vervoer over zee.
Financiële gevolgen: Nederland verwacht met name van de voorstellen
voor een faciliterend mechanisme voor schepen die naast havens binnen
de Unie ook havens in derde landen aandoen een aanpassing en/of
nieuwbouw van geautomatiseerde systemen om de uitwisseling van
e-manifesten mogelijk te maken. De mededeling is echter nog niet
concreet genoeg om daar nu al een definitief oordeel over te kunnen
geven. Weliswaar stelt de Commissie dat het niet de bedoeling is om ten
behoeve van het gebruik van een e-manifest nieuwe systemen te
ontwikkelen, maar om voort te borduren op bestaande systemen.
Opgemerkt wordt dat ook de aanpassing van bestaande systemen hoge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1694

3

kosten met zich kan meebrengen. Bovendien zullen, om het potentieel van
een e-manifest optimaal te benutten, verbindingen moeten worden
gelegd met bestaande systemen buiten de douane-organisatie. Dit zal
potentieel eveneens extra kosten met zich meebrengen.
Indien sprake is van budgettaire gevolgen voor Nederland, dan zullen
deze worden ingepast in de begroting van het/de beleidsverantwoordelijke departement(en), conform de regels van de budgetdiscipline.
Indien er gevolgen zijn voor de EU-begroting, dan is Nederland van
mening dat de financiële middelen gevonden dienen te worden binnen de
bestaande financiële kaders van de EU-begroting.
Regeldruk en administratieve lasten: de mededeling van de Commissie
ziet op het vereenvoudigen van de formaliteiten bij het vervoer van
Uniegoederen over zee en een verdere facilitering van het vervoer van
Uniegoederen aan boord van schepen die naast havens binnen de Unie
ook havens in derde landen aanlopen. Al met al zullen de voorstellen een
vermindering van de administratieve lasten tot gevolg hebben. Hoe groot
die vermindering zal zijn zal afhangen van de voorstellen tot wijziging van
de huidige uitvoeringsbepalingen van het Communautair Douanewetboek
(Verordening (EEG) nr.2454/93 van de Commissie), die de Commissie later
zal doen.
De mededeling zal in geen geval extra regeldruk met zich meebrengen.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland kan op hoofdlijnen instemmen met de voorstellen van de
Commissie in de mededeling. Voor Nederland, met de mainport
Rotterdam en vele andere havens, is een soepel vervoer van goederen
over zee een belangrijk punt. Nederland is, net als de Commissie, van
mening dat vervoer van Uniegoederen over zee met zo min mogelijk
barrières moet plaatsvinden. Als bij aankomst in een Uniehaven duidelijk
is dat het om goederen met de Uniestatus gaat dan is, met uitzondering
van steekproefcontroles, geen douanetoezicht meer vereist.
De voorstellen van de Commissie om de vergunning voor de reguliere
lijndienst sneller af te geven, binnen 15 dagen in plaats van binnen 45
dagen, worden volledig door Nederland gesteund. Dat geldt ook voor de
mogelijkheid om in de aanvraag voor de vergunning reguliere lijndienst al
havens in lidstaten op te nemen die mogelijk in de toekomst in de
lijndienst zullen worden betrokken.
Ook de voorstellen voor verdere facilitatie van het vervoer over zee in de
gevallen dat naast havens in de Unie ook havens in derde landen worden
aangedaan wordt door Nederland gesteund. Kanttekening hierbij is wel
dat in het ontwerp van een e-manifest, dat volgens de mededeling vanaf
juni 2015 volledig operationeel moet zijn, de samenhang moet worden
bewaakt met de vereenvoudigingen voor het vervoer van
niet-Uniegoederen over zee tussen havens binnen de Unie. In het ontwerp
van het nieuwe douanewetboek van de Unie (BNC fiche COM (2012) 64,
van 20 februari 2012) wordt immers voorzien in een vereenvoudigde
procedure voor vervoer van niet-Uniegoederen over zee, waarbij het
elektronische transportdocument als aangifte voor douanevervoer
gebruikt kan worden. In het ontwerp voor een e-manifest moet nadrukkelijk met deze vereenvoudigde procedure voor douanevervoer rekening
worden gehouden. Hetzelfde geldt voor de Mededeling van de Commissie
voor risicobeheer in de toeleveringsketen, waarin de Commissie een
voorstel doet voor verbetering van de informatiepositie van de opvolgende havens. Mogelijk speelt dit ook een rol in het kader van de blauwe
gordel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1694

4

Verder is Nederland van mening dat de datum van juni 2015 voor het
volledig operationeel zijn van een e-manifest niet realistisch is. Naast het
ontwikkelen van het e-manifest zijn de douanediensten van de lidstaten in
de periode tot juni 2015 bezig met het ontwerpen van het douanewetboek
van de Unie en de daarbij behorende gedelegeerde- en uitvoeringshandelingen, dat vanaf mei 2016 dient te worden toegepast. Het ligt niet voor de
hand om de huidige wetgeving, te weten de uitvoeringsbepalingen van
het Communautair Douanewetboek, nog ingrijpend te wijzigen terwijl op
hetzelfde moment de Commissie en de lidstaten bezig zijn om de
gedelegeerde – en uitvoeringshandelingen van het douanewetboek van
de Unie te redigeren. Daar komt bij dat voor de implementatie van een
e-manifest de nodige stappen op automatiseringsvlak, zowel op communautair als nationaal niveau, gezet zullen moeten worden. Op dit moment
ontbreekt nog ieder zicht op de concrete invulling en verwezenlijking
daarvan. Bezien vanuit deze invalshoek zou het beter zijn om voor de
implementatie van een e-manifest geen datum te noemen.
De best haalbare optie lijkt om de invoering van een e-manifest te
verschuiven naar mei 2016, en hiervan pas gebruik te gaan maken tegelijk
met het van toepassing worden van het douanewetboek van de Unie. Als
de Commissie toch wil vasthouden aan de datum van juni 2015 voor
invoering van een e-manifest, dan wil Nederland dit gefaseerd invoeren,
waarbij in juni 2015 een e-manifest alleen gebruikt wordt om de
Uniestatus van goederen aan te tonen in opvolgende havens binnen de
Unie. Een verdere facilitatie, waarbij een e-manifest ook wordt gebruikt
voor het vermelden of het goederen zijn die worden uitgevoerd of
goederen die aan boord blijven, kan dan later worden toegepast. Ook de
mogelijkheid om een e-manifest als vereenvoudigde aangifte voor
douanevervoer voor vervoer over zee kan in een later stadium worden
toegestaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 112, nr. 1694

5