Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1078
Vragen van de leden Omtzigt (CDA), Hennis-Plasschaert (VVD), Bruins
(ChristenUnie) en Sneller (D66) aan de Ministers van Financiën en van
Buitenlandse Zaken over de rechtsgrondslag van het voorgestelde Europees
Monetair Fonds en een Duits parlementair advies dat de voorgestelde
rechtsgrondslag (artikel 352 van het EU-werkingsverdag) ontoereikend acht
(ingezonden 29 januari 2018).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën), mede namens de Minister van
Buitenlandse Zaken (ontvangen 6 februari 2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het EU-voorstel: Verordening van de Raad tot
instelling van het Europees Monetair Fonds COM (2017) 827?
Antwoord 1
Ja, daar heb ik kennis van genomen.
Vraag 2
Klopt het dat de Europese Commissie artikel 352 van het werkingsverdrag als
rechtsgrondslag gekozen heeft, de zogenaamde flexibiliteitsclausule?
Antwoord 2
Het klopt dat de Commissie artikel 352 van het EU-Werkingsverdrag als
rechtsgrondslag gekozen heeft.
Vraag 3
Herinnert u zich dat u in het BNC-fiche aan de Kamer geen duidelijkheid gaf
over de bevoegdheid van de Europese Unie en dat u nadere duiding zou
vragen op een aantal punten?
Antwoord 3
In het BNC fiche heb ik aangegeven dat het voor het kabinet onvoldoende
duidelijk is waarom het oprichten van een Europees Monetair Fonds (EMF) op
deze wijze nodig is, en dat het kabinet inderdaad om nadere duiding zal
vragen over de rechtsgrondslag.

ah-tk-20172018-1078
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 4
Beschikt u over (nader) juridisch advies over de toepassing van artikel 352
van bijvoorbeeld de juridische dienst van het ministerie, de landsadvocaat of
een instelling van de Europese Unie? Zo ja, kunt u dat juridisch advies delen
met de Kamer voor woensdag 31 januari 2018 te 14.00 uur, zodat de inhoud
betrokken kan worden bij het algemeen overleg over het behandelvoorbehoud?
Vraag 4
Beschikt u over (nader) juridisch advies over de toepassing van artikel 352
van bijvoorbeeld de juridische dienst van het ministerie, de landsadvocaat of
een instelling van de Europese Unie? Zo ja, kunt u dat juridisch advies delen
met de Kamer voor woensdag 31 januari 2018 te 14.00 uur, zodat de inhoud
betrokken kan worden bij het algemeen overleg over het behandelvoorbehoud?
Antwoord 5
Ja, daar heb ik kennis van genomen.
Vraag 6
Heeft u kennisgenomen van het feit dat volgens dit advies de verordening
niet gebaseerd kan worden op artikel 352 van het werkingsverdrag, omdat
niet duidelijk aangetoond kan worden dat het leidt tot meer eenheid,
efficiency en een betere verantwoording dan het huidige Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM)?
Antwoord 6
Ja, daar heb ik kennis van genomen.
Vraag 7
Deelt u de conclusies van dit Duitse rapport en dan met name de conclusie
dat de Europese Commissie dit voorstel niet kan baseren op artikel 352? Kunt
u dit uitgebreid toelichten?
Antwoord 7
De Commissie stelt het gebruik van artikel 352 van het EU-Werkingsverdrag
voor als rechtsgrondslag om het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM)
door te ontwikkelen in een EMF en dit EMF te integreren in het juridische
raamwerk van de EU. De Bondsdag analyseert drie voorwaarden die
verbonden zijn aan de toepassing van artikel 352 VWEU.
Voor het hanteren van artikel 352 moet ten eerste overwogen worden of
optreden in het kader van de beleidsgebieden van de Verdragen (met
uitzondering van het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid)
noodzakelijk is om één van de doelstellingen van de Verdragen te verwezenlijken. Ten tweede moet er geen enkele andere Verdragsbepaling voorzien in
het nemen van maatregelen om deze doelstelling te verwezenlijken. Ten
derde moet het voorgenomen optreden er niet toe leiden dat de Unie meer
bevoegdheden krijgt dan in de Verdragen is voorzien. De juridische dienst
van de Bondsdag gaat bij de toets van de noodzakelijkheid van het optreden
in op aspecten die volgens de Commissie nodig zijn voor de verwezenlijking
van de Verdragsdoelstelling van het bewaken van de financiële stabiliteit en
die met dit voorstel zouden moeten worden bevorderd: eenheid, efficiëntie en
democratische verantwoordingsplicht. Volgens de juridische dienst van de
Bondsdag toont de argumentatie van de Commissie op grond van eenheid,
efficiëntie en democratische verantwoordingsplicht niet overtuigend aan dat
de betreffende doelstellingen van de Verdragen thans in onvoldoende mate
verwezenlijkt worden. Daarmee is het niet overtuigd dat deze actie op basis
van artikel 352 VWEU noodzakelijk is.
Voor het kabinet is onvoldoende duidelijk waarom het oprichten van een EMF
op basis van artikel 352 van het EU-werkingsverdrag nodig is, te meer omdat
er met het Europese Stabiliteitsmechanisme (ESM) al een noodmechanisme
bestaat waarmee de Verdragsdoelstelling van het bewaken van de financiële
stabiliteit mede wordt verwezenlijkt.
Er is nog geen concreet behandelingstraject van het Commissievoorstel
voorzien. Nederland zet, anders dan het Commissievoorstel, in op behoud
van de intergouvernementele vormgeving van het noodfonds. Mocht het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

voorstel van de Commissie voor de oprichting van een EMF desalniettemin
ter behandeling voor komen te liggen in een Raadswerkgroep dan zal
Nederland, zoals ter sprake kwam tijdens het AO Behandelvoorbehoud van
woensdag 31 januari jongstleden, de Juridische Dienst van de Raad
verzoeken om een opinie over de rechtsgrondslag die de Commissie gebruikt
in haar voorstel.
Vraag 8
Op welke wijze hebben het Nederlandse kabinet of andere regeringen de
discussie gevoerd met de Europese Commissie of in de Raad over de
rechtsgrondslag en/of de subsidiariteit van dit voorstel tot nu toe?
Antwoord 8
Er heeft tot op heden enkel op hoofdlijnen discussie plaatsgevonden tussen
lidstaten over het versterken van het ESM. Een concrete inhoudelijke
discussie over het voorstel van de Commissie is er nog niet geweest. De
institutionele vormgeving van het EMF in het voorstel van de Commissie, en
de mogelijkheid om artikel 352 VWEU toe te passen om een EMF in het
juridische raamwerk van de EU te integreren, is in januari in de Ecofin en de
Eurogroep aan de orde gesteld door sommige lidstaten. Nederland heeft
tijdens deze bredere gedachtewisselingen over de EMU aangegeven vast te
willen houden aan de bestaande besluitvormingsprocedures en het intergouvernementele karakter van het noodfonds. Daarnaast heeft Nederland
aangegeven met het oog op het versterken van het noodfonds ook een
voorstander te zijn van het verder uitbouwen van een ordentelijk proces voor
de herstructurering van een onhoudbare overheidsschuld (oftewel een
«sovereign debt restructuring mechanism»). Het kabinet zet in op het
verkennen van een variant waarbij de bestaande besluitvormingsprocedures
en het intergouvernementele karakter van het ESM behouden blijven.
Vraag 9
Heeft het kabinet een voorkeur voor een communautair noodfonds, zoals dit
voorstel van de Europese Commissie, of een noodfonds dat intergouvernementeel geregeld wordt, zoals het huidige ESM?
Antwoord 9
Zoals aangegeven in het fiche houdt het kabinet uit oogpunt van optimale
grip van lidstaten op de inzet van EMF-instrumenten, waaronder steunprogramma’s aan lidstaten, bij de doorontwikkeling van het ESM naar een EMF
vast aan de bestaande besluitvormingsprocedures en het intergouvernementele karakter van het noodfonds1.
Vraag 10
Kunt u deze vragen binnen een week beantwoorden met het oog op het
plenaire debat over de toekomst van de eurozone?
Antwoord 10
Ja.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3