6
VAO civielrechtelijke onderwerpen
Aan de orde is het debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 maart 2012 over civielrechtelijke onderwerpen.

De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. Dit voortgezet algemeen overleg gaat onder
meer over oneerlijke handelspraktijken. Die zijn bij iedereen bekend: een aanbieding van een krant voor twee weken, die een abonnement voor onbepaalde tijd wordt; jongens die aan de deur komen met de prachtigste aanbiedingen voor energie, die niet zo blijken te zijn. De burger
in Nederland is daartegen slecht beschermd. Het strafrecht biedt ook geen soelaas. Vandaar de volgende motie.
Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de Rijksuniversiteit Groningen onderzoek heeft gedaan naar wetgeving in België over sancties
op oneerlijke handelspraktijken;
constaterende dat de regering geen meerwaarde ziet in
een nieuwe punitieve sanctie, zoals geregeld in Belgische
wetgeving, in het civiele recht ten gunste van de consument die slachtoffer is geworden van oneerlijke handelspraktijken;
overwegende dat consumenten die een overeenkomst
hebben gesloten onder invloed van oneerlijke handelspraktijken, onvoldoende bescherming genieten;
overwegende dat het vanuit het belang van eerlijke concurrentie, een gelijk speelveld en preventie gewenst is;
roept de regering op, de wet zo aan te passen dat bij een
overeenkomst die onder invloed van een oneerlijke handelspraktijk (OHP) tot stand is gekomen, voor de consument automatisch het recht ontstaat de overeenkomst ongedaan te maken;
roept de regering tevens op, hiertoe voor 1 juli 2012 het
initiatief te nemen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Recourt. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 3 (32320).

vielrechtelijke onderwerpen. Ik heb daarvan al eerder gezegd dat die eigenlijk de ruggengraat vormen van onze
samenleving, zonder dat we dat weten. Ik wil hier nog
even gezegd hebben dat ik erg blij ben met de toezegging van de minister dat hij een brief zal schrijven over
de claimcultuur in Nederland, mede naar aanleiding van
een aantal losstaande wetsvoorstellen die wij hier behandelen. Als je die bij elkaar schuift, heeft de VVD-fractie
de overtuiging dat er enige angst kan zijn dat we langzamerhand richting – wat je populair zou kunnen noemen
– "Amerikaanse toestanden" schuiven. Ik ben er dus zeer
verheugd over dat die brief komt. Ik hoop ook dat de minister die brief met enige snelheid naar de Kamer zal kunnen sturen.
Voor het overige merk ik op dat de heer Recourt in het
AO al gesproken heeft over de grondslag van zijn motie.
Ik vraag mij af of er eigenlijk wel een probleem is. De heer
Recourt moet mij er nog van overtuigen dat er een probleem is dat met zijn motie wordt opgelost. Tot op heden
is de VVD-fractie niet overtuigd van dat probleem.
De heer Recourt (PvdA):
Voorzitter. In dat geval stel ik een vraag aan de heer Van
der Steur. Ik ken de VVD als een partij die een gelijk speelveld voor ondernemers nastreeft. Ik heb Wikipedia er
eens op nageslagen en op die website staat een lijst voorbeelden. Een product wordt aangeprijsd voor € 15, bijvoorbeeld een DVD, maar als het wordt opgestuurd, dan
blijkt de prijs te zijn opgelopen tot € 25 vanwege allerlei
bijkomende kosten. Ik heb net al het voorbeeld genoemd
van het proefabonnement dat op straat wordt aangeboden. Ook kan iemand ten onrechte beweren dat hij lid is
van een branchevereniging met allerlei garanties. Ik noem
de piramideachtige constructies waarbij men een product
moet kopen en tegelijkertijd nieuwe klanten moet aanbrengen om een prijs te winnen. In feite is dat natuurlijk
geen prijs maar koopt iemand een product onder verkeerde voorwaarden. Zo zijn er nog zes voorbeelden genoemd
die wij allemaal kennen. Ik neem aan dat de VVD die oplichters niet hun gang wil laten gaan.
De heer Van der Steur (VVD):
Als de heer Recourt de suggestie doet dat de VVD-fractie vindt dat oplichters hun gang moeten gaan, dan is hij
echt aan het verkeerde adres. Hij weet dat ook als geen
ander. Ik heb Wikipedia niet nodig om de heer Recourt erop te wijzen dat voor alle problemen die hij zojuist schetst
ofwel wetgeving bestaat ofwel jurisprudentie omdat de
rechter uitspraken heeft gedaan over dat soort problemen. De vraag is dan ook of het huidige instrumentarium
van de wet afdoende is om de problematiek die er volgens de heer Recourt is – waarvan hij aanvankelijk niet
kon zeggen waar die precies ligt maar waarin hij inzicht
biedt met behulp van Wikipedia – het hoofd te bieden. Het
lijkt mij verstandig dat de heer Recourt mij voor de stemming over de motie laat weten wat nu echt het probleem
is dat hij zo graag wil oplossen.

De heer Van der Steur (VVD):
Voorzitter. Ik kan kort zijn over dit algemeen overleg. We
hebben een goed algemeen overleg gevoerd over de ci-

De heer Recourt (PvdA):
De heer Van der Steur weet net zo goed als ik dat het
strafrecht slechts soelaas biedt in een zeer klein aantal
zaken die vooral handelspraktijken betreffen. Die betreffen niet de bescherming van de consument. Die moet dus
naar de civiele rechter stappen. Daar moet hij binnenkort
waarschijnlijk eerst enorm veel betalen aan griffierechten. Los daarvan zal het waarschijnlijk gaan om "dwalen".

Tweede Kamer

22 maart 2012
TK 67

VAO civielrechtelijke onderwerpen

67-6-37

Van der Steur
Voordat dat aangetoond is, zijn betrokkenen veel moeite
en geld verder. Wij kunnen het de consument een stuk gemakkelijker maken in zaken waarin het vaststaat dat sprake is van een vorm van zwendel.
De heer Van der Steur (VVD):
Ik denk dat de heer Recourt op een aantal punten niet helemaal volledig is. Het Burgerlijk Wetboek 7 over koop
en ruil biedt andere en meer mogelijkheden dan de heer
Recourt nu doet voorkomen. Bovendien hebben wij daarvoor ook de Consumentenautoriteit waarover ik de heer
Recourt nog niet heb gehoord. Ik stel voor om dat debat
nog eens te voeren onder het genot van een kopje thee,
zoals bij de heer Recourt en zijn partij gebruikelijk is. Wie
weet komen wij dan nog tot een vergelijk.
De voorzitter:
U haalt mij de woorden uit de mond. Dank u wel.

Minister Opstelten:
Voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun
vragen. Ik begin met mijn beantwoording bij de heer
Recourt. Wij hebben in het AO natuurlijk uitgebreid over
zijn punt gesproken. Ik begrijp uit zijn motie dat hij zich
afvraagt of de consument voldoende beschermd is tegen oneerlijke handelspraktijken en of die voldoende middelen heeft om zijn recht heeft. Ik beantwoord die vraag
bevestigend. Met de Wet oneerlijke handelspraktijken
zijn nieuwe mogelijkheden voor consumenten geïntroduceerd. Consumenten kunnen bijvoorbeeld schadevergoeding eisen, hun bewijspositie is verbeterd en zij kunnen
van de overeenkomst afkomen door deze te vernietigen.
Die laatste mogelijkheid hadden zij overigens al. Ik kan
het natuurlijk ook concreet aangeven. In het AO heb ik begrepen dat de heer Recourt graag een extra onderzoek
wil. Er is een evaluatie gaande van de Europese Commissie. Deze moet inzicht bieden in de wijze waarop de verschillende lidstaten van de Europese Unie de richtlijn oneerlijke handelspraktijken in nationale wetgeving hebben
omgezet. Aandachtspunten zijn onder meer de wijze van
handhaving en de beschikbare rechtsmiddelen van de
consument. Het is ook belangrijk om dat af te wachten,
maar in die termen moet ik de motie van de heer Recourt
ontraden.

nietiging van de overeenkomst. Dat vinden wij voldoende bescherming tegen oneerlijke handelspraktijken. Dat
wijst de praktijk ook uit. Daarna is er publiek toezicht door
de Consumentenautoriteit en die posities moeten we niet
door elkaar gaan halen.
Ik dank de heer Van der Steur voor zijn woorden. Ik heb
al toegezegd dat er een brief komt waarin dat allemaal
goed op een rijtje wordt gezet. We zijn natuurlijk druk bezig. Die brief komt er uiterlijk 1 mei aanstaande of zo veel
eerder als mogelijk is. Wij erkennen het belang daarvan.
Ik noem vier punten die daar zeker in zullen staan: 1) de
omgang met bedrijven die claims opkopen, 2) de eisen
die je kunt stellen aan stichtingen die voor gedupeerden
opkomen, 3) hoe je collectieve schadevergoedingen in
goede banen kunt leiden – in sommige landen werkt men
met een schadevergoedingsplan van de partijen zelf – en
4) de procesrechtelijke aspecten die belangrijk zijn, bijvoorbeeld hoe de rechter omgaat met de bevoegdheidsvraag bij internationale claims. Het lijstje is niet uitputtend, maar deze punten komen zeker in de brief aan de
orde.
De beraadslaging wordt gesloten.
De voorzitter:
Over de ingediende motie wordt volgende week dinsdag
gestemd.

De heer Recourt (PvdA):
Dank aan de minister voor de toezegging van de evaluatie, waarin ook dit onderwerp weer aan de orde komt. Je
kunt nu al vaststellen dat de consument erbij gediend is,
ook in het kader van de preventieve werking, als oneerlijke aanbieders weten dat ze de overeenkomst meteen kunnen vernietigen als de Consumentenautoriteit zegt: nee,
dat is oneerlijk. Dat scheelt de consument een hoop. Hij
hoeft dan immers geen aparte procedure te beginnen. Het
werkt ook naar voren. Dit soort praktijken komt dan minder vaak voor. Mijn vraag blijft: waarom maken we het de
consument niet makkelijker dan het geval is nu er in alle
gevallen een procedure gestart moet worden?
Minister Opstelten:
Dat vinden wij ook terecht. In het punt van de oneerlijke
handelspraktijken zit natuurlijk een enorme bescherming
van de consument. Bewijsrechtelijk is het voordeel dat
de bewijspositie is verbeterd. Men kan al vragen om ver-

Tweede Kamer

VAO civielrechtelijke onderwerpen

22 maart 2012
TK 67

67-6-38