Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

34 418

EU-voorstel: Richtlijn inzake vaststelling van
regels ter bestrijding van
belastingontwijkingspraktijken COM (2016) 26

Nr. 2126

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 2 mei 2016
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van
de Minister van Buitenlandse Zaken van 4 maart 2016 inzake het fiche:
Pakket anti-belastingontwijking (Kamerstuk 22 112, nr. 2071).
De vragen en opmerkingen zijn op 7 april 2016 aan de Staatssecretaris van
Financiën voorgelegd. Bij brief van 29 april 2016 zijn de vragen, voorzien
van een inleiding, beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Duisenberg
Adjunct-griffier van de commissie,
Van den Eeden

kst-22112-2126
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

1

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie benadrukken dat het kabinet, de Nederlandse
belangen niet uit het oog moet verliezen nu zij EU-voorzitter is. Het
behoud van banen en goed fiscaal vestigingsklimaat zijn essentieel voor
Nederland en het kabinet moet daar niet te licht over denken. Dit pakket
heeft verstrekkende gevolgen en de leden van de VVD-fractie verwachten
een meer proactieve houding met meer oog voor de Nederlandse
belangen van de Minister én Staatssecretaris. De leden van de VVD-fractie
merken op dat andere landen en andere bewindspersonen meer stelling
durven te nemen als voorzitter van de Raad van Ministers. De leden van
de VVD-fractie hebben de volgende vragen.
Welke compromisvoorstellen heeft Nederland tot zover gedaan? Hoe vaak
is dit EU-pakket al besproken op ambtelijke niveau in raadswerkgroepen
en wanneer was de eerste bijeenkomst? Kan hiervan een compleet
overzicht worden gegeven? Is het voorstel al in enige raadswerkgroep
besproken alvorens de Tweede Kamer het VAO heeft behandeld?
Dringt Nederland als lidstaat of voorzitter van de Raad aan op een impact
assessment op alle voorstellen of alleen de voorstellen die verder gaan
dan het OESO-actieplan? Wat doet Nederland als lidstaat en als voorzitter
voor lidstaten die kritisch zijn op dit pakket en bepaalde delen niet willen
omarmen? Kan het kabinet een overzicht per lidstaat geven van wat elke
lidstaat vindt van elk van de zes voorgestelde maatregelen uit het pakket
en of zij deze proportioneel zijn en voldoen aan subsidiariteittoets? Wat is
er veranderd in de Nederlandse houding of ingebracht in de raadswerkgroep na de aangenomen moties voortvloeiend uit het VAO over dit
EU-pakket?
Waarom maakt Nederland haast om snel een akkoord te sluiten terwijl het
pakket in huidige vorm slecht is voor Nederland? Minister Dijsselbloem
heeft in een interview met BNR afgelopen week gezegd dat hij hoopt
zoveel mogelijk van de zes Europese maatregelen voor belastingontwijking nog voor de zomer tot conclusies te brengen. Hoe moet dit gezien
worden tot recente uitspraken van de Tweede Kamer op dit punt over een
aantal van de maatregelen die verder gaan dan in OESO-verband is
afgesproken?
Wordt het pakket nu gesplitst tussen het OESO en niet-OESO gedeelte
naar aanleiding van een aangenomen motie op dit punt? Wordt er actief
gewerkt om de switch-overbepaling uit het raadscompromis te halen en
zo ja, hoe? Hoe worden de aangenomen moties uitgevoerd en kan
daarvan per motie een concrete uitleg worden gegeven? Wat doet
Nederland nog meer om behoud van banen en een goed vestigingsklimaat te bewerkstellingen? Als er een pakket komt met een bepaalde
budgettaire opbrengst, hoe wordt dit dan zo snel mogelijk teruggesluisd
naar het bedrijfsleven zodat bedrijven geen eenzijdige belastingverhoging
krijgen? Hoe wordt de motie-Neppérus c.s. (Kamerstuk 22 112, nr. 2087)
dan uitgevoerd? Maakt de uitvoering de motie-Neppérus c.s. (Kamerstuk
22 112, nr. 2087) deel uit van het plan om het fiscale vestigingsklimaat te
verbeteren waar het kabinet toe is verzocht in motie-Neppérus (Kamerstuk
34 302, nr. 73)? Zo ja, hoe? Wat doet het kabinet verder om de laatst
genoemde motie uit te voeren?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
Inleiding
De leden van de PvdA-fractie zijn blij dat in Europees verband maatregelen genomen kunnen worden tegen belastingontwijking. Naar idee van
de leden van de PvdA-fractie is het BEPS-project gedoemd te mislukken
als Europa geen geloofwaardige en doeltreffende maatregelen neemt, dit
omdat de schadelijke internationale belastingconcurrentie voor een groot
deel juist door Europese lidstaten wordt gevoerd. De recente Panama
Papers tonen eens te meer aan dat belastingontwijking, en overigens ook
ontduiking, een gigantisch probleem is dat maatregelen vereist op zowel
nationaal als internationaal niveau. De leden van de PvdA-fractie
constateren met tevredenheid dat dit idee door steeds meer partijen
wordt gedeeld. Dit biedt ruimte om in de komende weken ook tot een
serieuze Nederlandse inzet te komen. Wat betreft de anti-BEPS-richtlijn
geldt wat de leden van de PvdA-fractie betreft dat deze zo ongeschonden
mogelijk zou moeten passeren, en op enkele punten nog aanscherping
zou behoeven. De leden van de PvdA-fractie zijn dan ook teleurgesteld in
het CDA, dat op 5 april 2016 een motie in stemming bracht om de richtlijn
op te knippen, daags na het verschijnen van de Panama Papers. Graag
een reactie op deze motie, en hoe deze zich verhoudt tot de switchoverbepaling. De leden van de PvdA-fractie hebben daarnaast nog enkele
vragen en opmerkingen bij het EU-pakket anti-belastingontwijking.
Algemeen
Klopt het dat er op 5 april 2016 een nieuwe versie van de richtlijn is
besproken? Zo ja, wat zijn de wijzigingen in dit nieuwe concept ten
opzichte van de originele concept-richtlijn? Wat is de status van de
onderhandelingen? Verwacht het kabinet nog steeds een akkoord voor het
einde van het voorzitterschap?
Renteaftrekbeperking
De leden van de PvdA-fractie zijn zoals bekend groot voorstander van de
voorgestelde rente-aftrekbeperking. Dit is een goede stap in de richting
van een meer gelijke behandeling van eigen- en vreemd vermogen,
conform de motie Koolmees/Nijboer. Voor de leden van de PvdA-fractie is
belangrijk dat deze motie ook tanden krijgt. De mkb-franchise stond in het
oorspronkelijke voorstel op 1 miljoen euro, wat betekent dat het eerste
miljoen aan betaalde rente hoe dan ook aftrekbaar is. Kan de Staatssecretaris bevestigen dat deze, al vrij ruime, franchise niet wordt verhoogd?
Een uitgelekte versie van de richtlijn suggereert dat de franchise verhoogd
zou worden naar 3 miljoen euro, dit zouden de leden van de PvdA-fractie
teleurstellend vinden. Verder wordt het aan lidstaten overgelaten hoe
streng de renteaftrekbeperking geïmplementeerd wordt. Sommige landen
zullen een aftrek van 30% van het EBITDA toestaan, andere wellicht
slechts 10%. Deelt de Staatssecretaris de mening van de leden van de
PvdA-fractie dat het de voorkeur heeft om een vast percentage vast te
stellen, om zo nieuwe kunstmatige aftrekverschuivingen te voorkomen?
Algemene misbruikregel
Wat vindt de Staatssecretaris van het idee van Zweden om in de richtlijn
op te nemen dat lidstaten elkaar moeten notificeren indien een lidstaat
van plan is de algemene misbruikregel in te roepen? Wat is de status van
de Nederlandse substance-regels onder de algemene misbruikregel?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

3

Switch-overbepaling
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de onderhandelingen over
de switch-overbepaling? In de switch-over wordt aangesloten bij een
tarief van 40% van het thuistarief. Dit kan een verdere prikkel zijn voor de
race-to-the-bottom op het gebied van tarieven in de vennootschapsbelasting. Deelt de Staatssecretaris de mening van de leden van de
PvdA-fractie dat beter aangesloten kan worden bij een tarief van 40% van
het gemiddelde vennootschapsbelastingtarief in de EU? Indien de
switch-overbepaling beperkt zou worden tot niet-actieve deelnemingen,
zou de switch-overbepaling dan vergelijkbaar zijn met de bestaande
deelnemingsverrekening in de Nederlandse vennootschapsbelasting?
Hybrid mismatches
De leden van de PvdA-fractie achten het een groot gemis dat de
bepalingen voor hybride mismatches alleen gelden tussen EU-lidstaten.
Hoewel dit zeker een stap in de goede richting is, zijn veel van de
structuren die gebruik maken van hybride instrumenten juist met
entiteiten buiten Europa. Deelt de Staatssecretaris deze analyse, en acht
hij het met de leden van de PvdA-fractie wenselijk dat er aan de richtlijn
een bepaling wordt toegevoegd die ook de aanpak van structuren met
hybride instrumenten met derde-landen regelt? Desnoods kan een
dergelijke bepaling zo worden vormgegeven dat deze alleen geldt in
concernsituaties, zodat geen conflict ontstaat met het EU- recht op vrij
verkeer van kapitaal?
Zwarte lijst
Is er in Europees verband nog verder gesproken over het opstellen van de
zwarte lijst, en de sancties die daarmee gepaard zullen gaan? Deelt de
Staatssecretaris de mening van de leden van de PvdA-fractie dat de
noodzaak van een zwarte lijst, met bijbehorende sancties, extra wordt
onderstreept door de onthullingen van de Panama Papers? Deelt de
Staatssecretaris de analyse van de leden van de PvdA-fractie dat het
wegsluizen van gelden, legaal of illegaal, via Nederland een stuk
onaantrekkelijker zou zijn als de zwarte lijst in combinatie met sancties
reeds effectief was?
Country-by-country reporting
De leden van de PvdA-fractie zijn tevreden met de stappen die in de EU
reeds zijn gezet op het gebied van country-by-country reporting. Het
kabinet verdient ook een pluim om de stellingname die zij tot nu toe op dit
punt heeft ingenomen. Niet alleen hebben belastingdiensten in Europa
veel beter zicht op ondernemingen door country-by-country reporting,
ook heeft Nederland daarop vooruitlopend al stappen genomen om ook
andere informatie te delen tussen overheden. Een lovenswaardige stap is
bijvoorbeeld het delen van rulings tussen Nederland en Duitsland. Wat is
de status van deze afspraak? In hoeverre heeft Nederland al Duitse rulings
ontvangen? In hoeverre vallen ook rulings van lagere overheden, zoals
Länder, onder deze afspraak?
De leden van de PvdA-fractie zijn daarnaast, net als veel andere partijen,
voor publieke country-by-country reporting. Bedrijven worden zich
bewuster van hun belastingpositie als zij weten dat consumenten en
andere belastingbetalers meekijken. De leden van de PvdA-fractie zijn dan
ook enthousiast dat de Europese Commissie ook deze handschoen oppakt
en een concept-richtlijn heeft geschreven die ook dit moet regelen. Helaas
constateren de leden van de PvdA-fractie dat deze richtlijn alleen ziet op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

4

activiteiten en belastingposities binnen de EU. Activiteiten en betaalde
belasting in derde-landen kunnen op een hoop worden gegooid,
resulterend in een nietszeggend, abstract cijfer. Dit leidt ertoe dat het juist
aantrekkelijk wordt om geld te stallen in landen als Panama. Dit is immers
onbelast en bovendien ook nog afgeschermd voor de Europese
consument. Deelt de Staatssecretaris deze analyse, en is hij bereid zich in
te spannen voor een publieke country-by-country verplichting die
bedrijven die in Europa actief zijn dwingt duidelijkheid te geven over hun
activiteiten en belastingposities in afzonderlijke landen wereldwijd?
Staatssteun
Naar oordeel van de Europese Commissie heeft Nederland staatssteun
verleend aan Starbucks door een onjuiste ruling te verstrekken. Nederland
is dus gehouden het voordeel dat Starbucks heeft genoten terug te
vorderen. Onder welke titel zal Nederland dat doen? Is er al ingevorderd
en zo nee, waarom niet en wanneer valt dit dan verwachten? Tijdens het
AO van 10 maart 2016 gaf de Staatssecretaris te kennen dat het innen van
staatssteun erg complex is, maar dat er op dit moment geen belemmering
is tot terugvorderen. Dat heeft de leden van de PvdA-fractie toch niet
gerust gesteld. In 2008 is reeds een wetsvoorstel opgesteld dat dit zou
moeten regelen. De leden van de PvdA-fractie hebben er geen begrip voor
dat dat voorstel zo lang in de bureaula is blijven liggen. Maar de tijd
begint nu toch wel echt te dringen, temeer omdat niemand op dit moment
kan zeggen hoeveel staatssteunprocedures er nog zullen volgen. Deelt het
kabinet het gevoel van urgentie? Op welke termijn denkt de Staatssecretaris een nieuw wetsvoorstel naar deze Kamer te kunnen sturen?
Overige
De leden van de PvdA-fractie constateren dat er in de strijd tegen
belastingontwijking nu grote stappen kunnen worden gemaakt. De
noodzaak daartoe is dan ook de laatste tijd indringend duidelijk geworden.
Ondanks alle vooruitgang zijn er nationaal bij de PvdA-fractie zorgen met
betrekking tot de doorloopsnelheid van wetgeving. Zoals gezegd dateert
de eerste versie van het wetsvoorstel dat staatssteun moet terugvorderen
uit 2008. Het initiatief van de leden Groot en Recourt tot een centraal
aandeelhoudersregister is reeds in 2010 ingediend. In 2016 is er nog altijd
geen wetsvoorstel, terwijl een dergelijk register buitengewoon functioneel
zou zijn geweest in het opsporen van Nederlandse betrokkenheid bij de
Panama Papers. Wetgeving die moet leiden tot beter toezicht op de
trustsector ligt ook nog bij het ministerie. De leden van de PvdA-fractie
verwachten en vragen dan ook voortvarendheid bij de implementatie van
wetgeving in de strijd tegen belastingontwijking. Graag een reactie van
het kabinet.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben de nodige vragen over het
zogenoemde ATAP-pakket.
De leden van de SP-fractie vragen de Staatssecretaris zijn standpunt ten
aanzien van de CFC-rules te verduidelijken. Op welke punten wijken de
voorstellen in het ATAP-pakket af van regelgeving die Nederland reeds
kent? Kunnen de verschillen helder uiteen worden gezet? In welk opzicht
dienen de CFC-rules in het ATAP-pakket nog te worden verduidelijkt,
vragen zij?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

5

Hoe kijkt de Staatssecretaris aan tegen de suggestie om een harde
ondergrens te hanteren voor de CFC-rules, onafhankelijk van het tarief in
het land zelf? Waarom hebben de CFC-rules in het ATAP-pakket slechts
betrekking op bepaalde typen inkomsten? Dient de toepassing ervan niet
te worden verbreed, vragen de leden van de SP-fractie?
In het algemeen overleg over het ATAP-pakket zei de Staatssecretaris dat
er een gevaar bestaat dat de CFC-rules ook reële en actieve activiteiten
kan raken, merken de leden van de SP-fractie op. Welke reële en actieve
activiteiten bedoelt de Staatssecretaris? Hoe kunnen deze worden geraakt
door de CFC-rules, willen deze leden weten? Zien andere lidstaten deze
gevaren ook?
Ten aanzien van de renteaftrekbeperking hebben de leden van de
SP-fractie vragen over de effectiviteit van de maximering op 30 procent. In
de discussion draft bij actieplan 4 van de OESO is een aantal bedrijven
onderzocht en hieruit komt naar voren dat in 2013 75 van de 79 onderzochte bedrijven rentelasten van minder dan 10 procent EBITDA hadden.
Begrijpt de Staatssecretaris in dit verband dat bij deze leden de vraag leeft
in hoeverre een renteaftrekbeperking van 30 procent EBITDA effectief is?
Kan de Staatssecretaris uitleggen hoeveel bedrijven (absoluut of
procentueel) na invoering van de beperking op 30 procent naar schatting
minder rentelasten mogen aftrekken? Welke argumenten kan de Staatssecretaris opvoeren om aan te tonen dat een beperking op 30 procent wel
degelijk effectief is?
De leden van de SP-fractie grijpen het schriftelijk overleg graag aan om
een vraag te stellen over de publieke variant van country-by-country
reporting. Waarom wordt niet aangesloten bij dezelfde voorwaarden die
gelden voor het niet-publieke country-by-country reporting? Waarom
wordt er voor gekozen om slechts de bedrijven die meer dan 750 miljoen
euro omzet genereren, publiek te laten rapporteren? Kan worden
aangegeven in hoeverre het kunstmatig laag houden van de belastingafdracht geschiedt door bedrijven die straks niet publiek hoeven te
rapporteren? Als dat niet kan worden aangegeven, erkent de Staatssecretaris dan dat de effectiviteit van de maatregel onduidelijk is?
Waarom is ervoor gekozen betalingen in derde landen op geaggregeerd
niveau weer te geven en niet land specifiek? Waarom wordt veel
informatie, die in de niet-publieke variant wel moet worden doorgegeven,
niet verplicht in de publieke rapportages? Hebben maatschappelijke
organisaties in derde landen, zeker ontwikkelingslanden, niet alle reden
om te weten hoeveel belasting bedrijven in «hun» land betalen?
Enkel Nederland en België geven volgens de Europese Commissie
informeel kapitaalrulings af. Kan de Staatssecretaris nader ingaan op het
begrip informeel kapitaalruling? In de fiscaal-juridische literatuur wordt
aangegeven dat deze informeel kapitaalrulings inspelen op mismatches
tussen belastingregimes. Klopt dat, vragen de leden van de SP-fractie? Zo
nee, kan het antwoord worden toegelicht? Is het tegengaan van
mismatches niet juist een doelstelling van het BEPS-project van de OESO?
Is het juist, vragen de leden van de SP-fractie, dat hierdoor rente in
mindering kan worden gebracht die niet is betaald? In een brief van de
Staatssecretaris van Financiën van 17 februari 1995 wordt kort ingegaan
op het begrip informeel kapitaalruling. Onder welke omstandigheden kan
een informeel kapitaalruling worden afgegeven? Hoe vaak komt dit in de
praktijk voor? Wat is de opvatting van de OESO-leden over de Nederlandse praktijk van het afgeven van informeel kapitaalrulings? Welke
andere landen kennen deze mogelijkheid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

6

Om welke reden heeft de Europese Commissie besloten de Belgische
praktijk van informeel kapitaalrulings als illegaal te bestempelen, vragen
de leden van de SP-fractie? Waarom is dat niet besloten ten aanzien van
de Nederlandse informeel kapitaalrulings?
Kan het kabinet ingaan op de wijziging van de werking van de deelnemingsvrijstelling als gevolg van de switch-overbepaling, vragen de leden
van de SP-fractie?
Eurocommissaris Pierre Moscovici kondigde op 7 april 2016 aan dat de EU
de strijd tegen belastingontwijking opvoert. Kan de Staatssecretaris
aangeven hoe dit tot uiting komt? Staat de Staatssecretaris achter het idee
om een Europese zwarte lijst van onwillige jurisdicties samen te stellen?
Welke landen dienen hier op te komen, volgens de Staatssecretaris? Vindt
hij dat Panama op deze lijst terecht moet komen? En de Britse Maagdeneilanden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie maken graag gebruik van de gelegenheid om
nadere vragen te stellen aan de Staatssecretaris over het Anti Tax
Avoidance Package van de Europese Commissie en de fiche daarover.
Deze leden vragen de Staatssecretaris allereerst een update te geven wat
er met dit pakket gebeurd is, bijvoorbeeld in de raadswerkgroep Belastingvraagstukken Directe Belastingen, sinds de Staatssecretaris het fiche
over het pakket naar de Kamer heeft gestuurd. Kan de Staatssecretaris
schetsen hoe in andere lidstaten gekeken wordt naar de tweede draft
compromistekst?
Verder willen de leden van de CDA-fractie graag weten op welke wijze het
kabinet een opsplitsing van het pakket, zoals benoemd in de aangenomen
motie Omtzigt (22 112, nr. 2098), gaat bevorderen. Heeft het kabinet al
kenbaar gemaakt dat zij hecht aan een impactanalyse door de Europese
Commissie? En is het kabinet reeds bezig met de eigen impactanalyse van
de gevolgen van het pakket voor Nederland? Tot slot vragen de leden van
de CDA-fractie wanneer de stellingname over de Anti Tax Avoidance
Package en over de IORP door de Kamer verwacht mag worden.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het pakket anti-belastingontwijking van de Europese Commissie en in
het bijzonder van het richtlijnvoorstel tot vaststelling van regels ter
bestrijding van belastingontwijkingspraktijken. Deze leden hebben nog
enkele vragen over het pakket van de Europese Commissie en het
kabinetstandpunt ten aanzien van dit pakket in aanvulling op het
Algemeen Overleg dat hierover gevoerd is op 10 maart 2016.
Deze leden vragen of het kabinet kan toelichten op welke manier
uitvoering gegeven wordt aan de aangenomen motie van de leden
Merkies (SP) en Van Weyenberg (D66) over publieke country-by-country
reporting voor multinationals1. Deze leden wijzen op het belang van
transparantie over de belasting die multinationals per land betalen,
aangezien dit helpt om een maatschappelijk debat te voeren over
agressieve fiscale planning en consumenten in staat stelt om te stemmen
met hun voeten.

1

Kamerstuk 22 112, nr. 2083

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

7

Vervolgens vragen deze leden wat het kabinet van plan is met de motie
van het lid Neppérus (VVD) c.s.2 die oproept tot een impact assessment
voor de onderdelen uit dit pakket die verder gaan dan het OESO-actieplan
en tot die tijd aanname van beperking van de deelnemingsvrijstelling of
andere, nieuwe voorstellen te blokkeren. De leden van de D66-fractie
vrezen hierdoor een vertraging van de onderhandelingen over het pakket
anti-belastingontwijking, evenals door de aangenomen motie van de lid
Omtzigt (CDA) over het opsplitsen van het Anti Tax Avoidance Package3.
Hoeveel maanden zal een impact assessment naar verwachting van het
kabinet in beslag nemen? Deze leden vragen of het kabinet kan garanderen dat Nederland als EU-voorzitter zich tot het uiterste zal inspannen
om zo spoedig mogelijk overeenstemming te bereiken over dit pakket,
zodat de anti-ontwijkingsmaatregelen zonder vertraging geïmplementeerd
kunnen worden in nationale wetgeving. Verwacht het kabinet nog steeds
dat onder het Nederlandse EU-voorzitterschap een akkoord kan worden
bereikt in de Raad over het richtlijnvoorstel van de Europese Commissie?
Daarnaast vragen deze leden naar de aangenomen motie van het lid
Groot (PvdA)4 die het kabinet oproept om zich in te zetten voor een
eenduidige Europese zwarte lijst van belastingparadijzen en aan die lijst in
EU-verband duidelijke sancties te verbinden. De leden van de D66-fractie
zijn hier voorstander van en vragen welke sancties het kabinet in
EU-verband als kansrijk beschouwt. Wat is de inzet van het kabinet
richting de Europese Commissie en EU-lidstaten op dit punt? Welke actie
is er al ondernomen om uitvoering te geven aan deze motie?
Voorstel richtlijn anti-belastingontwijking
Beperking van de aftrekbaarheid van rente
De leden van de D66-fractie bepleiten al langer een renteaftrekbeperking
en zijn voorstander van het voorstel van de Europese Commissie. Deze
leden zijn verheugd dat er stappen kunnen worden gezet in Europees
verband om de behandeling van eigen en vreemd vermogen fiscaal
gelijker te gaan behandelen. Deze leden vragen hoe het kabinet de
mogelijke procyclische werking beoordeelt in de vormgeving van dit
voorstel.
Een switch-overbepaling
De leden van de D66-fractie vragen of het kabinet kan toelichten waarom
de vormgeving van de voorgestelde switch-overbepaling aangrijpt bij het
wettelijke vennootschapsbelastingtarief en niet bij het effectieve tarief,
zoals wel het geval is bij de voorgestelde CFC-regels. Daarnaast vragen
deze leden of het kabinet kan toelichten waarom er voor gekozen is om de
bepaling in werking te laten treden ten aanzien van landen met een
vennootschapsbelastingtarief dat lager is dan 40% van het tarief in de
lidstaat van de belastingplichtige. In de ogen van de leden van de
D66-fractie heeft deze vormgeving niet de gewenste effecten en pakken ze
bovendien verschillend uit voor verschillende EU-lidstaten. Ook vragen
deze leden waarom de Commissie ervoor kiest om ook actief inkomen
onder deze bepaling te vatten. Indien het kabinet niet bekend is met de
motivering van deze vormgeving, vragen deze leden of het kabinet de
Europese Commissie om een toelichting heeft gevraagd en zo niet,
waarom niet. Is het kabinet in dat geval bereid om hierover alsnog
opheldering te vragen?
2

Kamerstuk 22 112, nr. 2086
Kamerstuk 22 112, nr. 2098
4
Kamerstuk 22 112, nr. 2093
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

8

Een algemene antimisbruikregel
De leden van de D66-fractie vragen of het kabinet nader kan toelichten
hoe de algemene antimisbruikbepaling die de Europese Commissie heeft
opgenomen in het richtlijnvoorstel zich verhoudt tot de algemene
antimisbruikregel in het huidige Nederlandse belastingstelsel; fraus legis.
Hybride mismatches
De leden van de D66-fractie vragen of de OESO een reactie heeft gegeven
op het feit dat de Europese Commissie met dit voorstel afwijkt van de
BEPS-uitkomsten op dit terrein. Daarnaast vragen deze leden wat de
vervolg stappen worden op het terrein van hybride mismatches ten
aanzien van niet-lidstaten. Deze leden verwijzen naar de aangenomen
motie van het lid Van Weyenberg (D66) over het multilateraal tegengaan
van hybride mismatches5, waarin het kabinet ook wordt verzocht steun te
verwerven in de EU om met de VS in gesprek te gaan over belastingontwijking door hybride mismatches. Wat heeft het kabinet al ondernomen
op dit punt? Heeft het kabinet dit ter spraken gebracht in de EU? Zo niet,
wanneer is het kabinet dit van plan en is het kabinet bereid de Kamer
hierover terug te koppelen?
Aanbeveling van de Commissie ten aanzien van de implementatie van
maatregelen om misbruik van belastingverdragen tegen te gaan
De leden van de D66-fractie constateren een verschil van mening tussen
het kabinet en de Europese Commissie ten aanzien van de keuze om ofwel
een principal purpose test, ofwel een zogenoemde Limitations on
benefits-bepaling (LOB) in verdragen op te nemen teneinde misbruik
tegen te gaan. Kan het kabinet toelichten wat de mogelijke overwegingen
zijn van de Europese Commissie om alleen een principal purpose test
voor te stellen?
Krachtenveld
De leden van de D66-fractie vragen of het kabinet zicht heeft op de
parlementaire behandeling in de overige EU-lidstaten. Kan het kabinet in
de brief over het krachtenveld, die naar de Kamer zal worden gestuurd
voorafgaand aan het vervolgoverleg op 19 mei aanstaande, op hoofdlijnen ingaan op de parlementaire behandeling in de overige EU-lidstaten,
waaronder in elk geval Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk?
Capaciteit Belastingdienst
De leden van de D66-fractie lezen dat de Belastingdienst extra capaciteit
nodig zal hebben voor de extra inspanning die de invoering van het
pakket aan maatregelen zal vergen. De voorgestelde richtlijn zal leiden tot
handhavingsinspanningen als gevolg van herstructureringen die
noodzakelijk worden bij belastingplichtigen. Deze leden vragen naar een
nadere inschatting van de vereiste extra capaciteit en de extra investeringen die hiervoor nodig zullen zijn.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de GroenLinks-fractie zijn benieuwd naar de voortgang van
de voorstellen voor publieke country-by-country reporting. Het fiche
noemt hierin dat Nederland op dit gebied een voortrekkersrol vervult, en
5

Kamerstuk 22 112, nr. 2089

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

9

de leden zijn benieuwd naar de huidige stand van zaken. Ook vragen zij
het kabinet wat de reikwijdte van de vereiste rapportage wordt en wat de
Nederlandse inzet hierbij is. Wordt bijvoorbeeld ook uitsplitsing per land,
zowel EU als niet EU-landen, onderdeel van de voorstellen?
Verder zijn de leden benieuwd of het kabinet inzicht kan geven in de
precieze uitwerking van de switch-over bepalingen zoals het kabinet die
verwacht. De leden van de GroenLinks-fractie vragen verder naar de
precieze invoering en vormgeving van de CFC-regels zoals het kabinet die
voor zich ziet.
De leden van de GroenLinks-fractie zouden verder graag inzicht krijgen in
de antimisbruikbepalingen zoals het kabinet die graag in de verdragen zou
opnemen. Zij zijn benieuwd naar gegevens over het huidige gebruik van
antimisbruikbepalingen, zowel door Nederland als door de landen met
wie een verdrag is gesloten. Zij zouden graag gegevens zien die het nut in
de daadwerkelijke bestrijding van misbruik laten zien, zowel van de
huidige antimisbruikbepalingen als eerdere antimisbruikbepalingen. Ook
zijn de leden benieuwd naar de exacte voorgestelde antimisbruikbepalingen. De leden zijn ook zeer benieuwd naar de posities van de andere
lidstaten tegenover een dergelijke antimisbruikbepaling.
Vragen en opmerkingen van het lid Van Vliet
Het is bekend dat ik een warm pleitbezorger ben van het BEPS-project van
de OESO en dat ik er vanwege de nadelige gevolgen voor het vestigingsklimaat, geen voorstander van ben om zelfstandig of in EU-verband de
OESO te overtreffen met steeds verdergaande maatregelen in de aanpak
van belastingontwijking. De Europese Commissie blijft echter voorstellen
doen die het vestigingsklimaat van Nederland, maar ook van de Europese
Unie als geheel, ondermijnen. Ik ben dan ook zeer ingenomen met de
aangenomen motie van collega Neppérus over het aanvragen van impact
assessments bij ingrijpende fiscale voorstellen van de Europese
Commissie.
Kan het kabinet toelichten welke acties richting de Europese Commissie
worden ondernomen naar aanleiding van de aangenomen motie
Neppérus over impact assessments bij alle toekomstige ingrijpende
fiscale voorstellen? Acht u het aannemelijk dat aan dit verzoek gehoor zal
worden gegeven?
Tot mijn spijt is de motie van Vliet, over de unanimiteitvereiste bij
EU-besluiten over fiscale kwesties verworpen.
Kunt u toelichten hoe het kabinet aankijkt tegen de unanimiteitsvereiste
bij EU-besluiten over fiscale kwesties? Kunt u bevestigen dat het kabinet
het verwerpen van deze motie niet beschouwd als aanmoediging om de
unanimiteitsvereiste bij EU-besluiten over fiscale kwesties ter discussie te
stellen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

10

II Reactie van de Staatssecretaris van Financiën
Inleiding
In deze brief treft u de antwoorden aan op de schriftelijke vragen die zijn
gesteld naar aanleiding van het Pakket anti-belastingontwijking6 en het
daarover opgestelde BNC-fiche.7 Ik zal bij de beantwoording van de
vragen zo veel mogelijk de volgorde van de vragen en opmerkingen
aanhouden zoals die aan mij zijn voorgelegd, met dien verstande dat
gelijkluidende of in elkaars verlengde liggende vragen tezamen zijn
beantwoord. Tevens maak ik van de gelegenheid gebruik om, conform
mijn toezegging naar aanleiding van het door uw Kamer gemaakte
behandelvoorbehoud,8 uw Kamer te informeren over de stand van zaken
bij de onderhandelingen over het voorstel voor de richtlijn
anti-belastingontwijking9 (hierna: het richtlijnvoorstel).
Pakket anti-belastingontwijking
Stand van zaken onderhandelingen in EU-verband
De leden van de fractie van de VVD vragen welke compromisvoorstellen
Nederland tot dusver heeft gedaan en hoe vaak het Pakket
anti-belastingontwijking al in Raadswerkgroepen is besproken en of
hiervan een compleet overzicht kan worden gegeven. Zij vragen ook
wanneer de eerste bijeenkomst was en of het voorstel al in een Raadswerkgroep is besproken vóór het VAO. De leden van de fractie van de
PvdA vragen of het klopt dat er op 5 april 2016 een nieuwe versie van de
richtlijn is besproken en wat de wijzigingen in dit nieuwe concept zijn ten
opzichte van het originele richtlijnvoorstel. Daarnaast vragen zij wat de
status van de onderhandelingen is. Zij vragen ook of het kabinet nog
steeds een akkoord verwacht voor het einde van het Nederlandse
voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. Ook de leden van de
fractie van D66 vragen naar de verwachtingen van het kabinet hierover.
De leden van de fractie van het CDA vragen om een update wat er met het
pakket is gebeurd, bijvoorbeeld in de Raadswerkgroep Belastingvraagstukken, Directe Belastingen. Zij vragen hoe in andere lidstaten wordt
gekeken naar de tweede compromistekst.
Het Nederlandse voorzitterschap is zo snel mogelijk na het verschijnen
van het Pakket anti-belastingontwijking op 28 januari 2016 begonnen met
de besprekingen over het pakket. Het voorstel van de Europese
Commissie (hierna: de Commissie) voor de richtlijn
anti-belastingontwijking is besproken tijdens verschillende vergaderingen
van de Raadswerkgroep Belastingvraagstukken, Directe Belastingen. Het
Nederlandse voorzitterschap heeft de laatste vergaderingen telkens een
6

Het Pakket anti-belastingontwijking bestaat uit:
– de mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad «Pakket
anti-ontgaansmaatregelen: volgende stappen naar effectieve belastingheffing en grotere
fiscale transparantie in de EU» (COM (2016) 23)
– voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van regels ter bestrijding van
belastingontwijkingspraktijken die de werking van de interne markt rechtstreeks schaden
(COM (2016) 26)
– aanbeveling van de Commissie van 28.1.2016 over de implementatie van maatregelen om
misbruik van belastingverdragen tegen te gaan (C (2016) 271)
– mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad over een externe
strategie voor effectieve belastingheffing + bijlagen (COM (2016) 24).
7
Kamerstuk 22 112, nr. 2071.
8
Kamerstuk 34 418, nr. 2.
9
Voorstel voor een richtlijn van de Raad tot vaststelling van regels ter bestrijding van belastingontwijkingspraktijken die de werking van de interne markt rechtstreeks schaden (COM (2016)
26).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

11

compromisvoorstel gepresenteerd waarin rekening werd gehouden met
de opmerkingen van de lidstaten in de voorafgaande vergaderingen. Het
kabinet zet er nog steeds op in om tijdens de Ecofinraad van 25 mei a.s.
een politiek akkoord te bereiken over het richtlijnvoorstel.
De stand van zaken bij de onderhandelingen over het richtlijnvoorstel is
als volgt. Dit is een tussenstand; de onderhandelingen zijn nog gaande.
Tijdens de besprekingen in Brussel hebben de lidstaten zich in grote lijnen
kunnen vinden in het uitgangspunt dat de richtlijn minimumnormen bevat
waarbij lidstaten nationaal strengere normen kunnen hanteren. Voor
bepaalde onderdelen van het richtlijnvoorstel bestaat een breed draagvlak
onder de lidstaten. Dit geldt met name voor de exitheffing en de
algemene antimisbruikregel. Sommige lidstaten vragen daarbij wel
aandacht voor de wijze waarop zij een exitheffing in hun belastingsysteem
moeten opnemen. Bij de beperking van de aftrekbaarheid van rente heeft
het voorzitterschap op verzoek van de lidstaten getracht de tekst meer in
lijn te brengen met de uitkomsten van het BEPS-project10 van de OESO,
vooral met betrekking tot de door de OESO genoemde opties, zoals een
groupsescape. Ook het CFC-voorstel is dichterbij de BEPS-uitkomsten
gebracht. Lidstaten verschillen van mening of en hoe de CFC-regels ook
van toepassing moeten zijn op intra-EU-situaties. Verschillende lidstaten
hebben verzocht het verschil tussen actief en passief inkomen in de
CFC-bepaling te verscherpen. Bij de switch-overbepaling is op verzoek van
de lidstaten het voorstel nu puur gericht op passief inkomen. Daarnaast is
voorzien in een uitzondering voor de toepassing van de switchoverbepaling voor gevallen waarin de lidstaat van de belastingbetaler een
verdrag ter voorkoming van dubbele belasting heeft afgesloten met het
derde land waar de entiteit (de dochter of vaste inrichting) is gevestigd. Bij
hybride mismatches hebben verschillende lidstaten aangegeven dat het
oorspronkelijke richtlijnvoorstel te veel afwijkt van de OESO en dat de
bepalingen zich zouden moeten uitstrekken tot derde landen. Het
voorzitterschap heeft compromisvoorstellen gedaan. Of ook hybride
mismatches met derde landen moeten worden geregeld, is nog
onderwerp van bespreking. Sommige lidstaten hebben overigens nog
voorbehouden op de gehele tekst of onderdelen daarvan.
Een voorstel voor aanpassing van de Administratieve samenwerkingsrichtlijn11 voor country-by-country reporting aan en tussen belastingdiensten maakte ook deel uit van het Pakket anti-belastingontwijking. Ook
dit voorstel is zo spoedig mogelijk na verschijnen geagendeerd voor
bespreking in de Raadswerkgroep Belastingvraagstukken, Directe
Belastingen. Tijdens de Ecofinraad van 8 maart jl. hebben de lidstaten een
politiek akkoord bereikt over dit voorstel.
De andere onderdelen van het pakket, zoals de aanbeveling van de
Commissie voor de implementatie van maatregelen om misbruik van
belastingverdragen tegen te gaan en de mededeling over een externe
strategie voor effectieve belastingheffing zijn op hoog-ambtelijk niveau
besproken in twee vergaderingen van de High-Level Working Party
(Taxation). Het Nederlandse voorzitterschap heeft Raadsconclusies over
deze onderdelen van het pakket voorgesteld.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat Nederland doet voor
lidstaten die kritisch zijn op het pakket. Nederland luistert als EU-voorzitter
tijdens de vergadering van de Raad en van de Raadswerkgroep goed naar
de opmerkingen die de verschillende lidstaten maken en bekijkt hun
schriftelijke inbreng. Aan de hand daarvan beziet het voorzitterschap voor
10
11

BEPS: Base Erosion and Profit Shifting.
Richtlijn 2011/16/EU van de Raad van 15 februari 2011 betreffende de administratieve
samenwerking op het gebied van de belastingen en tot intrekking van Richtlijn 77/799/EEG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

12

welke formulering van de tekst van het richtlijnvoorstel het grootste
draagvlak bestaat en het stelt aan de hand daarvan compromisteksten
voor. De leden van de fractie van de VVD vragen een overzicht per lidstaat
van wat elke lidstaat vindt van de zes voorgestelde maatregelen in het
richtlijnvoorstel en of deze proportioneel zijn en voldoen aan de subsidiariteitstoets. Hiervóór heb ik de laatste stand van zaken rond het richtlijnvoorstel geschetst. Een nadere precisering van de standpunten van de
verschillende lidstaten is met het oogpunt op de vertrouwelijkheid van de
besprekingen en in lijn met afspraken met uw Kamer niet mogelijk.
Impact assessment
De leden van de fractie van de VVD vragen of Nederland als lidstaat of als
voorzitter van de Raad op een impact assessment aandringt op alle
voorstellen of alleen de voorstellen die verder gaan dan het
OESO-actieplan. Verder vragen de leden van de fractie van de VVD of het
kabinet bezig is met een eigen impactanalyse van de gevolgen van het
pakket voor Nederland. De leden van de fractie van D66 vragen hoeveel
maanden een impact assessment naar verwachting in beslag zal nemen.
Het lid Van Vliet vraagt welke acties richting de Commissie worden
ondernomen naar aanleiding van de aangenomen motie-Neppérus over
impact assessments en of aannemelijk is dat aan dit verzoek gehoor zal
worden gegeven.
Zoals in het BNC-fiche is beschreven, zijn een exitheffing en een algemene
antimisbruikbepaling (in het leerstuk van fraus legis) in Nederland in feite
al van kracht, wat een impact assessment overbodig maakt. Voor de
switch-overbepaling ligt dat anders. Dit voorstel is echter de afgelopen tijd
steeds in ontwikkeling geweest, waardoor een impact assessment van het
oorspronkelijke voorstel al gauw achterhaald zou zijn geweest. Daarom
heb ik, mede namens de Minister van Financiën, in mijn brief van
24 maart jl. aangegeven dat Nederland zal aandringen op een impact
assessment als voorwaarde voor een akkoord, mocht de genoemde motie
worden aangenomen en mocht een finaal voorstel nog steeds een
ongewijzigde switch-overbepaling bevatten die de Nederlandse deelnemingsvrijstelling raakt. Ik kan niet inschatten hoe lang een impact
assessment in beslag zou nemen en in hoeverre de Commissie aan een
dergelijk verzoek gehoor zal geven.
Inzet Nederland en aangenomen moties
De leden van de fractie van de VVD vragen waarom Nederland haast
maakt om een akkoord te sluiten. De leden van de fractie van D66 vragen
of het kabinet kan garanderen dat Nederland zich inspant voor een zo
spoedig mogelijke overeenstemming over het pakket. Conform de
motie-Van Weyenberg12 zet het kabinet erop in om nog tijdens het
Nederlands voorzitterschap een akkoord te bereiken over het Europese
pakket met maatregelen tegen belastingontwijking. Daarnaast heeft het
kabinet conform de motie-Maij13 de strijd tegen belastingontwijking als
speerpunt tijdens het Nederlands voorzitterschap aangemerkt. Hierbij past
een voortvarende behandeling van de voorstellen van de Commissie met
als doel om snel een akkoord tussen de lidstaten te bereiken. De lidstaten
hebben al aangegeven een aanpak die snel tot een akkoord moet leiden,
te steunen. De leden van de fractie van de VVD vragen hoe de uitspraken
van de Minister van Financiën in een interview met BNR, waarin de
Minister volgens de leden heeft gezegd dat hij hoopt zoveel mogelijk van
de zes Europese maatregelen voor belastingontwijking nog voor de zomer
12
13

Kamerstuk 22 112, nr. 2088.
Kamerstuk 34 166, nr. 6.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

13

tot conclusies te brengen, zich verhouden tot recente uitspraken van uw
Kamer over een aantal van de maatregelen die verder gaan dan in
OESO-verband is afgesproken. Het kabinet hoopt over een zo breed
mogelijk richtlijnvoorstel een politiek akkoord te bereiken tijdens het
Nederlandse voorzitterschap (dus vóór 1 juli a.s.).
De leden van de fractie van de VVD vragen of de aangenomen moties
over het Pakket anti-belastingontwijking worden uitgevoerd en om een
concrete uitleg per motie. De motie-Merkies en Van Weyenberg14 en de
motie-Groot15 hebben te maken met publieke country-by-country
reporting. De leden van de fractie van D66 informeren hier ook naar. Beide
moties zal het kabinet betrekken bij het opstellen van het BNC-fiche dat zal
worden opgesteld naar aanleiding van het op 12 april jl. verschenen
richtlijnvoorstel voor publieke country-by-country reporting.16 Mijn reactie
op de motie-Neppérus c.s.17 over een impact assessment heb ik in mijn
brief van 24 maart jl.18 uiteengezet. Ook de leden van de fractie van D66
hebben hiernaar gevraagd. De motie-Neppérus c.s.,19 waarin uw Kamer
de regering verzoekt om de opbrengst van de maatregelen in het
richtlijnvoorstel zo gericht en verantwoord mogelijk terug te sluizen, zal ik
meenemen bij mijn reactie op de motie-Neppérus20 die ik ten laatste op
Prinsjesdag naar uw Kamer zal sturen. Door middel van de motie-Van
Weyenberg,21 waarop ik hiervóór al deels ben ingegaan, roept uw Kamer
de regering ook op om alternatieven te onderzoeken voor de vormgeving
van de switch-overbepaling en zich in te spannen om het huidige ontwerp
aan te passen. Met betrekking tot de switch-over vragen de leden van de
fractie van de VVD of het pakket nu wordt gesplitst tussen het OESO en
het niet-OESO-gedeelte naar aanleiding van de aangenomen motieOmtzigt22 en of er actief wordt gewerkt om de switch-overbepaling uit het
compromis te halen. De leden van de fractie van de PvdA vragen mij op
deze motie te reageren en hoe deze zich verhoudt tot de switchoverbepaling. Door middel van de motie-Omtzigt verzoekt uw Kamer de
regering in Europees verband het voorstel te doen dan wel te steunen om
het pakket anti-belastingontwijking te splitsen in een pakket maatregelen
die door de OESO zijn voorgesteld en een pakket verdergaande maatregelen, en op dit moment alleen het eerste pakket te steunen. Zoals ik in
mijn brief van 15 april 201623 heb aangegeven, kent het Nederlandse
belastingstelsel al een exitheffing en een algemene antimisbruikregel in
het leerstuk van fraus legis. Nederland ziet daarom geen overwegende
bezwaren tegen het richtlijnvoorstel op deze twee terreinen. Ook in de
Raad bestaat er een breed draagvlak voor deze maatregelen. Met
betrekking tot het derde niet-BEPS-voorstel, de switch-overbepaling, heeft
niet alleen Nederland bezwaren; ook het draagvlak bij andere lidstaten is
hiervoor beperkt. Zoals is opgemerkt in de brief van 24 maart jl. over de
positiebepaling in de Raad van de EU tijdens het EU-voorzitterschap zal
Nederland waar nodig in de besprekingen de nationale standpunten
kenbaar maken. Hierin worden de door uw Kamer aangenomen moties
14

Kamerstuk 22 112, nr. 2083.
Kamerstuk 22 112, nr. 2095.
16
Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn
2013/34/EU wat betreft de openbaarmaking van informatie over de winstbelasting door
bepaalde ondernemingen en bijkantoren (COM(2016) 198 final).
17
Kamerstuk 22 112, nr. 2105.
18
Brief van de Staatssecretaris van Financiën, mede namens de Minister van Financiën, van
24 maart 2016 over VAO ATAP-voorstellen 22/3/2016: motie leden Neppérus, Omtzigt en
Dijkgraaf.
19
Kamerstuk 22 112, nr. 2087.
20
Kamerstuk 34 302, nr. 73.
21
Kamerstuk 22 112, nr. 2088.
22
Kamerstuk 22 112, nr. 2098.
23
Brief van de Staatssecretaris van Financiën van 15 april 2016 met reactie op verschillende
verzoeken EU-pakket anti-belastingontwijking (ATAP).
15

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

14

meegenomen. De precieze manier waarop het kabinet recht zal doen aan
deze moties en hoe dit in de besprekingen wordt ingebracht, is steeds
afhankelijk van het verloop van de onderhandelingen.
Naar aanleiding van de motie-Van Weyenberg24, waarover de fractie van
D66 specifieke vragen heeft gesteld, heeft Nederland op hoogambtelijk
niveau het belang van het nemen van maatregelen tegen hybride
mismatches bij de Amerikaanse collega’s onder de aandacht gebracht.
Daarnaast heeft de Nederlandse voorzitter van de Raadswerkgroep
Belastingvraagstukken de andere lidstaten erop gewezen dat de Verenigde
Staten een belangrijk aandeel zouden moeten hebben in het neutraliseren
van hybride mismatches. Besprekingen over zwarte lijsten zijn naar
aanleiding van de Panama Papers in Europees verband nog urgenter
geworden. Na eerdere discussies onder Nederlands voorzitterschap op
ambtelijk niveau zet Nederland erop in om nog tijdens het Nederlandse
voorzitterschap Raadsconclusies hierover aan te nemen. Conform de
motie-Groot25 zal Nederland zich daarbij inzetten voor een eenduidige
Europese zwarte lijst met duidelijke sancties. Op de motie-Omtzigt26 ben
ik ingegaan in mijn brief van 15 april jl. De motie-Neppérus27 over het
impact assessment beschouw ik als ondersteuning van het kabinetsbeleid
en is in lijn met hetgeen in het Interinstitutioneel Akkoord beter wetgeven,
dat op 13 april 2016 door de drie EU-instellingen is ondertekend, is
vastgelegd over het gebruik van impact assessments door de Commissie.
Hiermee worden in de toekomst vaker impact assessments toegepast, die
de Commissie ook zal delen met uw Kamer.
Door middel van de motie-Van Weyenberg28 verzoekt uw Kamer de
regering voor het Belastingplan 2017 duidelijkheid te verschaffen aan de
Kamer over de budgettaire opbrengst van de EU-maatregelen tegen
belastingontwijking. Het is nog niet duidelijk hoe de richtlijn
anti-belastingontwijking er precies uit gaat zien en op welke wijze deze zal
worden geïmplementeerd in Nederland. Derhalve is het vooralsnog niet
mogelijk om een volledig beeld te schetsen van de budgettaire effecten.
Wanneer tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap een akkoord over
het richtlijnvoorstel wordt bereikt, zullen bij concrete nationale wetsvoorstellen ter implementatie van de richtlijn, zoals gebruikelijk, de budgettaire
effecten in kaart worden gebracht. Dit wetsvoorstel zal echter nog niet dit
jaar gereed zijn.
De leden van de fractie van de VVD vragen wat er is veranderd in de
Nederlandse houding of ingebracht in de Raadswerkgroep na de
aangenomen moties voortvloeiend uit het VAO over het EU-pakket. Zoals
de Minister van Financiën in zijn brief van 24 maart jl.29 heeft aangegeven,
heeft Nederland een positie en blijft het die behouden. Nederland kan het
nationale standpunt kenbaar maken en zal dat waar nodig ook doen. Hoe
aan de aangenomen moties uitvoering wordt gegeven, is hiervoor
uiteengezet.
De leden van de fractie van het CDA willen weten op welke wijze het
kabinet een opsplitsing van het pakket conform de motie-Omtzigt30 gaat
bevorderen en of het kabinet al kenbaar heeft gemaakt dat zij hecht aan
een impactanalyse door de Commissie. Over de wijze waarop het kabinet
gevolg geeft aan de motie-Omtzigt heb ik uw Kamer geïnformeerd bij
24

Kamerstuk 22 112, nr. 2089.
Kamerstuk 22 112, nr. 2093.
26
Kamerstuk 22 112, nr. 2097.
27
Kamerstuk 22 112, nr. 2099.
28
Kamerstuk 22 112, nr. 2090.
29
Brief van de Minister van Financiën van 24 maart 2016 betreffende verzoek brief over
positiebepaling in de Raad van de EU tijdens het EU-voorzitterschap.
30
Kamerstuk 22 112, nr. 2098.
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

15

brief van 15 april jl.31 Over de stellingname over het Pakket
anti-belastingontwijking en IORP heb ik de Kamer geïnformeerd door
middel van mijn brief van 15 april jl.32 Wat betreft de stellingname over de
IORP heeft de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
22 april jl. een brief gezonden naar uw Kamer.33
Richtlijn anti-belastingontwijking
De leden van de fractie van de SP vragen op welke punten de voorstellen
in het Pakket anti-belastingontwijking afwijken van regelgeving die
Nederland reeds kent en of het kabinet de verschillen helder uiteen wil
zetten. De generieke renteaftrekbeperking in de vorm van een earnings
stripping-regeling met een groepsescape in het richtlijnvoorstel is een
belangrijk verschil met het huidige wettelijke systeem in de Nederlandse
vennootschapsbelasting. Dit neemt echter niet weg dat Nederland ook
renteaftrekbeperkingen kent. De Nederlandse vennootschapsbelasting
kent een aantal specifieke renteaftrekbeperkingen. Het gaat hierbij om de
artikelen 10a, 10b, 13l en 15ad van de Wet op de vennootschapsbelasting
1969 (hierna: de Wet Vpb 1969). Ook de zogenoemde houdsterverliesregeling van artikel 20, vierde lid, van de Wet Vpb 1969 vertoont trekken van
een specifieke renteaftrekbeperking. Deze renteaftrekbeperkingen hebben
als doel om grondslaguitholling te voorkomen door kunstmatig gecreëerd
(of «ongewenste») rentelasten die ten koste gaan van de Nederlandse
belastinggrondslag. Mocht een generieke renteaftrekbeperking worden
ingevoerd, dan zal – met het oog op het voorkomen van overlap, overkill
en ingewikkelde samenloop – ten aanzien van iedere hiervoor genoemde
specifieke renteaftrekbeperking moeten worden beoordeeld of deze naast
de generieke renteaftrekbeperking kan of moet blijven bestaan.
Het richtlijnvoorstel legt lidstaten de verplichting op een algemene
antimisbruikbepaling in de winstbelasting op te nemen. Nederland kent al
een vergelijkbaar instrument met het in de jurisprudentie uitgewerkte
fraus legis-leerstuk. Hiervan is sprake bij constructies die bedoeld zijn om
belasting te besparen, verder geen fiscale betekenis hebben en strijdig zijn
met doel en strekking van de wet. In die zin zal de algemene antimisbruikbepaling naar alle waarschijnlijkheid geen grote aanvulling zijn op ons
bestaande systeem.
Het richtlijnvoorstel bevat verder de verplichte invoering van een
exitheffing. Een exitheffing is een heffing over een latente (boek)winst bij
het verplaatsen van activa of een fiscale woonplaats naar een ander land.
In essentie bevat de Nederlandse wetgeving in de artikelen 15c en 15d van
de Wet Vpb 1969 al bepalingen die grotendeels overeenkomen met de
voorgestelde exitheffing.
De Nederlandse vennootschapsbelasting bevat met de deelnemingsverrekening een bepaling die lijkt op een switch-overbepaling die ziet op
inkomen dat wordt verkregen van een zogenoemde niet-kwalificerende
beleggingsdeelneming. In het geval er sprake is van een kwalificerende
beleggingsdeelneming wordt op basis van de huidige wetgeving de
deelnemingsverrekening niet toegepast en is de deelnemingsvrijstelling
van toepassing. Op dit punt wijkt het richtlijnvoorstel voor een switchoverbepaling af van de Wet Vpb 1969. Immers, in het oorspronkelijke
richtlijnvoorstel wordt geen onderscheid gemaakt tussen actief en passief
inkomen. De voorgestelde switch-overbepaling vereist «bijheffing» van
31

Kamerstuk 34 418, nr. 2.
Idem.
33
Brief van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid van 22 april 2016
betreffende Beantwoording vragen schriftelijk overleg triloogfase herziening IORP-richtlijn.
32

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

16

inkomen bij de moedermaatschappij of het hoofdhuis in een EU-lidstaat
indien het inkomen bij de dochtermaatschappij of de vaste inrichting in
een ander land belast is tegen een belastingtarief dat lager is dan 40% van
het tarief van de EU-lidstaat waar de moedermaatschappij of het
hoofdhuis is gevestigd. In Nederland zou dat betekenen dat de deelnemingsverrekening in de vennootschapsbelasting moet worden aangepast
en altijd zou moeten worden toegepast wanneer inkomen wordt
ontvangen uit een land waar het tarief minder dan 10% is. Dat zou een
forse inperking van de werking van de Nederlandse deelnemingsvrijstelling betekenen. De voorgestelde switch-overbepaling geldt niet alleen
voor voordelen die een vennootschap behaalt uit een buitenlandse
deelneming, maar geldt ook voor voordelen die een vennootschap
behaalt uit een in het buitenland aanwezige vaste inrichting. Om die reden
kan de voorgestelde switch-overbepaling ook gevolgen hebben voor de
objectvrijstelling voor buitenlandse ondernemingswinsten zoals
neergelegd in artikel 15e en volgende van de Wet Vpb 1969. In de huidige
wetgeving geldt er een verrekening uitsluitend voor voordelen die
genoten zijn uit een zogenoemde laagbelaste buitenlandse beleggingsonderneming. Als gevolg van die verrekening wordt – kort gezegd – over de
aan de vaste inrichting toe te rekenen winst bijgeheven tot het Nederlandse niveau. Wanneer er echter sprake is van buitenlandse ondernemingswinsten, zoals winsten die behaald zijn met behulp van een vaste
inrichting, geldt er anders op basis van huidige wetgeving een objectvrijstelling. Als de in het richtlijnvoorstel opgenomen switch-overbepaling
zou worden opgenomen in de uiteindelijke richtlijn, zal de objectvrijstelling op dat punt gewijzigd moeten worden zodat ook daar een
verrekening geldt. Dat zou een forse inperking betekenen van de huidige
objectvrijstelling voor buitenlandse ondernemingswinsten.
In artikel 13a van de Wet Vpb 1969 is een bepaling opgenomen die in
wezen te vergelijken is met een CFC-bepaling. Indien sprake is van
belangen van 25% of meer in een laagbelaste beleggingsdeelneming
waarvan de bezittingen uitsluitend of nagenoeg uitsluitend bestaan uit
beleggingen vindt jaarlijks een verplichte herwaardering van die
deelneming plaats op het niveau van de Nederlandse moedermaatschappij en is op eventuele voordelen de deelnemingsvrijstelling niet van
toepassing. De in het richtlijnvoorstel opgenomen CFC-regels strekken
verder dan artikel 13a van de Wet Vpb 1969. Zo zijn bijvoorbeeld de
opgesomde inkomenscategorieën ruimer dan het begrip vrije belegging
dat in artikel 13a van de Wet Vpb 1969 wordt gehanteerd.
In het kader van de OESO zijn zeer uitgebreide regels uitgewerkt voor het
tegengaan van hybride mismatches. Het richtlijnvoorstel bevat een zeer
beperkte regeling die alleen betrekking heeft op hybride mismatches
binnen de EU. Dit heeft slechts beperkte gevolgen voor Nederland, temeer
doordat recent de Moeder-dochterrichtlijn is gewijzigd om mismatches
onder die richtlijn tegen te gaan. Deze is in Nederlandse wetgeving
geïmplementeerd.
De leden van de fractie van D66 vragen in het kader van de invoering van
het Pakket anti-belastingontwijking naar een nadere inschatting van de
vereiste extra capaciteit en extra investeringen bij de Belastingdienst die
hiervoor nodig zullen zijn. Op dit moment wordt het richtlijnvoorstel nog
in Raadsverband besproken en kan het nog worden aangepast. In het
BNC-fiche is aangegeven dat de Belastingdienst verwacht dat er
inderdaad extra inspanningen en capaciteit nodig zullen zijn. De gevolgen
van het richtlijnvoorstel voor de Belastingdienst lijken vooralsnog
aanzienlijk. Een implementatie van de richtlijn anti-belastingontwijking zal
naar verwachting leiden tot veel vooroverleg en handhavingsinspanningen als gevolg van herstructureringen die noodzakelijk worden bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

17

belastingplichtige of om zekerheid te krijgen dat er geen sprake is van een
situatie waar de richtlijn op ziet. De introductie van nieuwe maatregelen
en de daarmee gepaard gaande onzekerheden, de wijze waarop deze
maatregelen zich verhouden tot de bestaande wetgeving en het feit dat
het richtlijnvoorstel soms kan ingrijpen in situaties waarin van misbruik of
oneigenlijk gebruik van belastingwetgeving geen sprake is, zullen tot extra
vooroverleg en handhavingsinspanningen leiden. Ook zal een forse
inspanning in de automatisering nodig zijn. Op dit moment kan er echter
nog geen nadere inschatting worden gegeven, omdat dit sterk afhangt
van de precieze inhoud van het pakket. Als er een akkoord over het pakket
is wordt een zogeheten Uitvoeringstoets opgesteld waarbij alle relevante
aspecten in kaart worden gebracht. Uw Kamer wordt hierover geïnformeerd bij de indiening van het wetsvoorstel voor de implementatie van
de richtlijn anti-belastingontwijking.
Renteaftrekbeperking
De leden van de fractie van de PvdA vragen of kan worden bevestigd dat
de franchise van € 3 miljoen in de renteaftrekbeperking niet wordt
verhoogd. Mede omdat de besprekingen over het richtlijnvoorstel nog
volop gaande zijn, kan ik dit niet bevestigen. De leden van de fractie van
de PvdA menen dat bij de renteaftrekbeperking het de voorkeur heeft om
een vast percentage vast te stellen, en vragen of deze mening wordt
gedeeld. Het richtlijnvoorstel dat momenteel door de lidstaten wordt
besproken, heeft het karakter van een minimumstandaard. Het staat
lidstaten vervolgens vrij één vast percentage te kiezen, mits dat gelijk is
aan of strenger is dan de richtlijn.
De leden van de fractie van D66 vragen hoe het kabinet de mogelijke
procyclische werking beoordeelt in de vormgeving van de earnings
stripping-regeling. Een earnings stripping-regeling werkt in beginsel
procyclisch. De ervaringen in Duitsland tijdens de krediet- en eurocrises
bevestigen dat beeld. De Duitse wetgever heeft in die periode vanwege
het procyclische karakter bepaald dat bijvoorbeeld de «niet gebruikte
EBIDTA» voor 5 jaren kan worden voortgewenteld en de vrijstelling van
€ 1 miljoen naar € 3 miljoen kan worden verhoogd. In het richtlijnvoorstel
gaat de aftrek niet definitief verloren. De rentekosten die in enig jaar niet
in aftrek zijn gebracht, mogen namelijk worden voortgewenteld naar
volgende jaren.
Voorts willen de leden van de fractie van de SP weten in hoeverre een
renteaftrekbeperking van 30 procent EBITDA effectief is. Tevens vragen zij
naar de argumenten om aan te tonen dat een beperking op 30 procent wel
degelijk effectief is en welk aantal of percentage bij deze grens geraakt
gaan worden. Voor iedere grens geldt dat deze in een bepaalde mate
arbitrair is. In het BEPS-project (Actie 4) beveelt de OESO een percentage
van de EBITDA aan tussen de 10 en 30%. De Commissie schrijft in haar
voorstel een percentage van 30% voor. Een akkoord bereiken op het
niveau van 30% is al niet makkelijk. Een earnings stripping-regeling met
een beperking tot 30% van de EBITDA leidt naar alle waarschijnlijkheid tot
een substantiële budgettaire opbrengst en kan derhalve wel degelijk als
effectief worden gekwalificeerd. Als geabstraheerd wordt van een
samenloop met andere renteaftrekbeperkingen, zijn er ongeveer in
Nederland 5.000 bedrijven dusdanig gefinancierd dat zij door deze
maatregel geraakt zouden worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

18

Switch-overbepaling
De leden van de fractie van de PvdA menen dat bij de switch-overbepaling
beter kan worden gekozen voor een tarief van 40% van het gemiddelde
vennootschapsbelastingtarief. De leden van de fractie van de SP doen de
suggestie om een absolute tariefdrempel te hanteren voor de CFC-regels.
De leden van de fractie van D66 menen dat de vormgeving van de
switch-overbepaling niet de gewenste effecten heeft en verschillend
uitpakt voor verschillende lidstaten. Bij de toepassing van zowel de
CFC-regels als de switch-overbepaling pakt een relatieve tariefdrempel
naar zijn aard verschillend uit voor lidstaten, afhankelijk van het in de
desbetreffende lidstaat geldende nominale vennootschapsbelastingtarief.
Afhankelijk van de vormgeving, doet dit effect zich bij een absolute
tariefdrempel niet of in mindere mate voor. In alle gevallen kan de
switch-overbepaling leiden tot een ongelijk speelveld.
De leden van de fractie van D66 vragen waarom de Commissie ervoor
kiest om ook actief inkomen onder de switch-overbepaling te brengen. In
het geval van een minderheidsbelang zou het voor de belastingplichtige,
bij de toepassing van een switch-overbepaling, lastig kunnen zijn een
onderscheid te maken tussen de actieve en de passieve inkomsten die
door de minderheidsdochter zijn verdiend, omdat de hiervoor benodigde
informatie niet altijd eenvoudig beschikbaar zal zijn.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of de switch-overbepaling
vergelijkbaar is met de bestaande deelnemingsverrekening in de
Nederlandse vennootschapsbelasting als de switch-overbepaling in het
richtlijnvoorstel wordt beperkt tot niet-actieve deelnemingen. Het
antwoord op die vraag is afhankelijk van de uiteindelijke reikwijdte en
vormgeving van een eventuele switch-overbepaling. De Nederlandse
vennootschapsbelasting bevat, zoals deze leden terecht opmerken, een
bepaling die tot gevolg heeft dat onder voorwaarden de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing is op passief inkomen maar de deelnemingsverrekening. Dat laatste is in beginsel het geval indien een deelneming als
belegging wordt aangehouden. Bij het beoordelen of de deelneming als
belegging wordt gehouden, zijn de activiteiten van de dochter van belang.
Daarnaast wordt in de Nederlandse vennootschapsbelasting beoordeeld
of de deelneming is onderworpen aan een naar Nederlandse maatstaven
redelijke heffing. Daarvan is sprake bij een effectieve heffing van 10%
waar afwijkingen in de winstberekening worden meegenomen. Op dit
moment kan het kabinet nog niet beoordelen of de reikwijdte van
«niet-actieve deelneming» in een eventuele compromistekst geheel of
slechts gedeeltelijk overeenkomt met «niet kwalificerende beleggingsdeelneming» in de Wet Vpb 1969. Waar het richtlijnvoorstel voor een
switch-overbepaling in ieder geval al afwijkt van de deelnemingsverrekening in de Wet Vpb 1969 is dat in de richtlijn geen effectieve heffing van
10% wordt genoemd. De voorgestelde switch-overbepaling vereist dat
«bijheffing» van inkomen bij de moedermaatschappij of het hoofdhuis in
een EU-lidstaat dient plaats te vinden indien het inkomen bij de dochtermaatschappij of de vaste inrichting in een ander land belast is tegen een
belastingtarief dat lager is dan 40% van het tarief van de EU-lidstaat waar
de moedermaatschappij of het hoofdhuis is gevestigd.
De leden van de fractie van D66 vragen of het kabinet kan toelichten
waarom de vormgeving van de switch-overbepaling die de Commissie
heeft voorgesteld, aangrijpt bij het wettelijke vennootschapsbelastingtarief (en niet bij het effectieve tarief). Daarnaast vragen deze leden een
toelichting op de keuze om de bepaling in werking te laten treden ten
aanzien van landen met een vennootschapsbelastingtarief dat lager is dan
40% van het tarief in de lidstaat van de belastingplichtige. In de overwe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

19

gingen bij haar richtlijnvoorstel34 licht de Commissie toe dat zij er bewust
voor heeft gekozen aan te sluiten bij het statutaire vennootschapsbelastingtarief en niet bij het effectieve tarief, omdat de switch-overbepaling
(anders dan de CFC regels) ook toepassing vindt bij minderheidsbelangen.
De achtergrond hiervan is dat bij meerderheidsbelangen een berekening
van het effectieve tarief nog wel mogelijk is, maar dat dit bij minderheidsbelangen zeer complex is, omdat dan (veelal) de vereiste informatie zou
ontbreken om die berekening in de praktijk te kunnen maken. Op de keuze
voor een vennootschapsbelastingtarief dat lager is dan 40% van het
(statutaire) tarief in de lidstaat van de belastingplichtige geeft de
Commissie daarentegen geen toelichting.
De leden van de fractie van de SP vragen of het kabinet kan ingaan op de
wijziging van de werking van de deelnemingsvrijstelling als gevolg van de
switch-overbepaling. De Nederlandse vennootschapsbelasting bevat met
de deelnemingsverrekening al een bepaling die lijkt op een switchoverbepaling die ziet op inkomen dat wordt verkregen van een
zogenoemde niet-kwalificerende beleggingsdeelneming. Bij andere
deelnemingen wordt de deelnemingsverrekening niet toegepast maar de
deelnemingsvrijstelling. In Nederland zou invoering van de switchoverbepaling zoals opgenomen in het richtlijnvoorstel betekenen dat
zowel de deelnemingsverrekening als de deelnemingsvrijstelling fors
moeten worden aangepast. Het richtlijnvoorstel maakt immers geen
onderscheid tussen actief en passief inkomen, waardoor de Nederlandse
deelnemingsvrijstelling aanzienlijk wordt ingeperkt.
Algemene antimisbruikregel
De leden van de fractie van de PvdA vragen wat de status is van de
Nederlandse substance-regels onder de algemene misbruikregel. De
algemene misbruikregel is opgenomen in artikel 7 van het richtlijnvoorstel. Lid 3 van dit artikel spreekt van «economic substance in
accordance with national law». Dat betekent dat bij implementatie van de
algemene misbruikregel zoals die is opgenomen in het richtlijnvoorstel
het beginsel aan de lidstaten zelf is om een dergelijke substance-toets in
te vullen.
De leden van de fractie van de PvdA vragen wat ik vind van het idee om
een notificatieplicht in te voeren op het moment dat een lidstaat de
algemene antimisbruikregel inroept. In mijn ogen zou een dergelijke
notificatie een goede aanvulling zijn op de algemene antimisbruikregel,
omdat hiermee wordt gewaarborgd dat de ene lidstaat op de hoogte is
van toepassing van de algemene antimisbruikregel door de andere
lidstaat. Dit leidt tot een zorgvuldige toepassing van de algemene
antimisbruikregel.
De leden van de fractie van D66 vragen of het kabinet nader kan toelichten
hoe de algemene antimisbruikbepaling in het richtlijnvoorstel zich
verhoudt tot de algemene antimisbruikregel in het huidige Nederlandse
belastingstelsel: fraus legis. Het richtlijnvoorstel van de Commissie legt
lidstaten de verplichting op een algemene antimisbruikbepaling op te
nemen. Er is recent een algemene antimisbruikregel opgenomen in de
Moeder-dochterrichtlijn. Er wordt in Europees verband ook gesproken
over het opnemen van een algemene antimisbruikregel in de Interest- en
royaltyrichtlijn. De vraag is hoe de verschillende antimisbruikregels zich
tot elkaar verhouden. In Nederland biedt het leerstuk van fraus legis, dat
in jurisprudentie is uitgewerkt, een vangnet voor misbruik van belastingwetgeving die niet door specifieke antimisbruikmaatregelen kan worden
34

Overweging 8.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

20

bestreden. Het kabinet gaat er daarom vanuit dat een algemene antimisbruikregel al door het leerstuk van fraus legis in het Nederlandse
belastingstelsel is geïmplementeerd.
CFC-regels
De leden van de fractie van de SP vragen het standpunt te verduidelijken
ten aanzien van de CFC-regels. Deze leden vragen in welk opzicht de
CFC-regels in het Pakket anti-belastingontwijking nog dienen te worden
verduidelijkt. Ook vragen deze leden waarom de CFC-regels in het Pakket
anti-belastingontwijking betrekking hebben op bepaalde typen inkomsten
en of het toepassingsbereik niet moeten worden verbreed. De leden van
de fractie van de SP vragen verder welke reële en actieve activiteiten de
Staatssecretaris bedoelt, die niet onder het bereik van de CFC-regels
zouden mogen vallen, hoe deze activiteiten kunnen worden geraakt door
de CFC-regels en of andere lidstaten deze gevaren ook zien. De leden van
de fractie van GroenLinks vragen naar de vormgeving van de CFC-regels
zoals het kabinet die voor zich ziet. Vanwege hun onderlinge verwevenheid, beantwoord ik deze vragen gezamenlijk. Ik sta positief tegenover
goede CFC-regels, omdat deze in aanvulling op een correcte toepassing
van verrekenprijsregels uitholling van de belastinggrondslag door
kunstmatige verschuivingen van winsten kunnen tegengaan. Misbruik
moet dus worden bestreden, maar reële bedrijfsactiviteiten mogen niet
onnodig worden geraakt. Het is daarom belangrijk dat CFC regels gericht
en proportioneel worden vormgegeven. Dat brengt tevens mee dat
dubbele belasting dient te worden voorkomen of weggenomen, zo volgt
ook uit het OESO-rapport inzake BEPS-actie 3 («strengthening CFC
rules»).35 Daarmee heb ik meteen een voorbeeld gegeven van een
onderdeel waarop de CFC-regels in het richtlijnvoorstel nog kunnen
worden verbeterd. In de CFC-regels die de Commissie heeft voorgesteld,
is immers geen mechanisme ter voorkoming van dubbele belasting
opgenomen. Dit zal wat mij betreft dus nog moeten worden uitgewerkt.
Een ander voorbeeld is dat de aan CFC-regels onderworpen soorten
inkomsten op onderdelen nog nader zouden kunnen worden gepreciseerd. De leden van de fracties van de SP en GroenLinks vragen hiernaar.
CFC-regels dienen als middel tegen het kunstmatig verschuiven van
winsten naar laagbelastende jurisdicties. Wanneer inkomsten daarentegen
voortvloeien uit reële bedrijfsactiviteiten (zogeheten actieve inkomsten) is
uit de aard der zaak geen sprake van het kunstmatig verschuiven van
winsten. Vandaar dat in het richtlijnvoorstel niet alle soorten inkomsten
onder het bereik van de CFC-regels zijn gebracht. Niettemin lijkt enige
nadere precisering van deze lijst van inkomsten niet overbodig. Zo zijn in
het richtlijnvoorstel bijvoorbeeld ook inkomsten die verband houden met
– reële – dienstverlening («income from services») onder het toepassingsbereik gebracht. Het gevolg zou zijn dat de inkomsten die met dergelijke
dienstverleningsactiviteiten worden verdiend onder omstandigheden bij
de moedermaatschappij moeten worden belast, zelfs als in de dochter
reële bedrijfsactiviteiten plaatsvinden. Dit zou dan in strijd zijn met het
beginsel dat winsten moeten worden belast in het land waar de waarde
wordt gecreëerd. Overigens moet worden bedacht dat vanwege het
voorgestelde minimumstandaardkarakter van de richtlijn
anti-belastingontwijking lidstaten in nationale CFC-regels ook «strenger»
mogen zijn, mits internationale verplichtingen, zoals in EU-situaties de
verdragsvrijheden, in acht worden genomen. Het staat lidstaten in zoverre
dus vrij niet in de richtlijn genoemde inkomsten eveneens onder
CFC-regels te brengen.

35

Hoofdstuk 7, p. 65 e.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

21

Hybride mismatches
De leden van de fractie van de PvdA menen dat de bepalingen voor
hybride mismatches ook moeten gelden in relatie tot derde landen. In het
richtlijnvoorstel is de werkingssfeer van de anti-hybridebepaling beperkt
tot intra-EU-situaties. In de overwegingen is gesteld dat de derde
landendimensie nog moet worden onderzocht.36 Daarbij is van belang dat
in het richtlijnvoorstel het woonland de kwalificatie van het bronland moet
volgen bij het wegnemen van de gevolgen van hybride mismatches
(dubbele aftrek, of aftrek zonder dat de bate wordt belast). In het geval,
echter, dat het woonland een derdeland is, werkt deze oplossing niet; een
derde land is immers niet aan de richtlijn anti-belastingontwijking
gebonden. Op welke wijze de gevolgen van hybride mismatches zouden
moeten worden weggenomen – volgens de benadering van de
Commissie, of langs andere wegen – wordt momenteel door de lidstaten
besproken. Of en, zo ja, welke vervolgstappen er op het gebied van
hybride mismatches nog zullen worden gezet – de leden van de fractie
van D66 vragen hiernaar – is op dit moment dus nog niet bekend.
De leden van de fractie van de PvdA vragen zich af of het mogelijk is om
een dergelijke bepaling zo vorm te gegeven dat deze alleen in concernsituaties geldt om een conflict met het vrij verkeer van kapitaal te
voorkomen. Een inschatting van de verenigbaarheid met het EU-recht is
afhankelijk van de precieze vormgeving van een dergelijke bepaling
alsmede van mogelijke toekomstige ontwikkelingen in de jurisprudentie
en is dus niet bij voorbaat te geven. Indien een dergelijke bepaling zou
worden beperkt tot concernsituaties, dient deze bepaling te worden
getoetst aan de vrijheid van vestiging. Nu deze niet geldt voor derde
landen, kan een conflict met het EU-recht zo inderdaad worden
voorkomen.
De leden van de fractie van D66 vragen of de OESO een reactie heeft
gegeven op het feit dat de Commissie met het voorstel op het gebied van
hybride mismatches afwijkt van de BEPS-uitkomsten op dit terrein. Mij is
niet bekend dat het OESO-secretariaat op dit punt een officiële reactie
heeft gegeven.
Overig
De leden van de fractie van de VVD vragen wat het kabinet doet om het
behoud van banen en een goed vestigingsklimaat te bewerkstelligen. Ook
willen deze leden weten wat het kabinet doet om de motie-Neppérus37 uit
te voeren. In die motie is verzocht een plan te ontwikkelen om het
Nederlandse fiscale vestigingsklimaat op een verantwoorde manier
blijvend aantrekkelijk te houden. Tevens vragen deze leden hoe de
budgettaire opbrengst van de te nemen maatregelen in het kader van
ATAD wordt teruggesluisd naar het bedrijfsleven en hoe de motieNeppérus c.s.38 dan wordt uitgevoerd. Mede naar aanleiding van de
genoemde motie-Neppérus is het kabinet aan zet om met een plan te
komen om het vestigingsklimaat op een verantwoorde manier aantrekkelijk te houden, waardoor in ieder geval bestaande banen zo veel
mogelijk behouden kunnen blijven. Gelet op genoemde motie is het
streven van het kabinet om de reactie op de motie uiterlijk op Prinsjesdag
2016 aan te bieden aan uw Kamer. In die kabinetsreactie zal ook worden
ingegaan op de wijze van terugsluis naar het bedrijfsleven van de
budgettaire opbrengst van de te nemen maatregelen in het kader van
36

Overweging 11.
Kamerstuk 34 302, nr. 73.
38
Kamerstuk 22 112, nr. 2087.
37

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

22

ATAD. De uitvoering van de motie-Neppérus c.s. maakt dus deel uit van de
kabinetsreactie op de motie-Neppérus, dit eveneens in reactie op een
vraag van deze leden hierover.
De leden van de fractie van D66 vragen of in de brief die ik voorafgaand
aan het algemeen overleg op 19 mei a.s. zal sturen, op hoofdlijnen kan
ingaan op de parlementaire behandeling in de overige EU-lidstaten. Ik zal
in deze brief ook ingaan op het krachtenveld binnen de EU, waar de
parlementaire behandeling in de lidstaten deel van uitmaakt.
Zwarte lijst
De leden van de fractie van de PvdA vragen of er in EU-verband
gesproken wordt over het opstellen van een zwarte lijst en de sancties die
daarmee gepaard gaan. In het Pakket anti-belastingontwijking zit een
voorstel van de Commissie over het opstellen van een zwarte lijst. Dit
onderwerp is besproken tijdens de informele Ecofinraad op 22 en 23 april
jl. Naar verwachting zal er naar aanleiding van deze bijeenkomst op
ambtelijk niveau verder gesproken worden over dit onderwerp. Verder
vragen de leden van de fractie van de PvdA of ik de mening deel dat de
Panama Papers de noodzaak van een zwarte lijst en de bijbehorende
sancties onderstrepen. Ook vragen de leden van de PvdA of het hebben
van een lijst in combinatie met sancties het wegsluizen van geld een stuk
onaantrekkelijker had gemaakt. De publicaties over de Panama Papers
suggereren dat het daar vooral gaat om belastingfraude en witwassen.
Een zwarte lijst kan een stimulerende werking hebben voor landen die op
deze lijst staan, om zich te committeren aan de internationale
standaarden. Hierbij zou ik willen refereren aan de Common Reporting
Standard (hierna: CRS), de mondiale standaard voor het automatisch
uitwisselen van financiële gegevens die door de OESO is ontwikkeld. Het
is nog maar de vraag of een zwarte lijst in combinatie met sancties het
wegsluizen van geld echt onaantrekkelijker maakt, omdat sancties meer
gericht zijn tegen belastingontwijking dan tegen belastingfraude. De lijst
zou wel goed kunnen werken tegen belastingfraude als deze gepaard gaat
met flankerende maatregelen die inzetten op meer transparantie op het
gebied van financiële gegevens en uiteindelijk belanghebbenden.
De leden van de fractie van de SP vragen wat Eurocommissaris Moscovici
bedoelde met het opvoeren van de strijd tegen belastingontwijking. Om te
beginnen is er al veel bereikt in de strijd tegen belastingontwijking. Zo is
er een akkoord over het automatisch uitwisselen van rulings en countryby-country reporting tussen belastingdiensten. Verder wordt op dit
moment in Brussel gesproken over het richtlijnvoorstel met maatregelen
tegen belastingontwijking. Een openstaand onderwerp is nog de externe
strategie voor effectieve belastingheffing waarvan het opstellen van een
zogenaamde zwarte lijst de belangrijkste is. De Commissie heeft aangegeven te komen met criteria waaraan jurisdicties kunnen worden getoetst
of deze niet-coöperatieve jurisdicties zijn of niet. Als gevolg van de
Panama Papers heeft het Nederlandse EU-voorzitterschap besloten om dit
onderwerp ad hoc op de agenda van de Informele Ecofinraad te zetten.
Gedurende deze vergadering heeft de Commissie meer inzicht gegeven in
de lopende initiatieven die Panama-structuren tegengaan.
De leden van de fractie van GroenLinks vragen mij of ik achter het idee sta
van een zwarte lijst. Verder vragen de leden van de fractie van D66 wat de
inzet is van het kabinet richting de Commissie en andere lidstaten op het
punt van een zwarte lijst en welke actie al is ondernomen. Zoals ik heb
aangegeven in het BNC-fiche is het belangrijk dat een eventuele zwarte
lijst eenduidige criteria hanteert aan de hand waarvan niet-coöperatieve
jurisdicties kunnen worden geïdentificeerd. Deze criteria moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

23

aansluiten bij de criteria die de OESO en het Global Forum gebruiken bij
de beoordeling van de jurisdicties op fiscale transparantie en gegevensuitwisseling. De G20 heeft de OESO gevraagd om voor de volgende
G20-bijeenkomst op 23 en 24 juli objectieve criteria vast te stellen om
niet-coöperatieve jurisdicties op het gebied van fiscale transparantie te
identificeren. Het kabinet ziet de noodzaak om versneld binnen de EU over
de aanpak van niet-coöperatieve jurisdicties te praten. Om deze reden
heeft het Nederlandse voorzitterschap besloten om dit onderwerp ad hoc
aan de Informele Ecofinraad toe te voegen.
Verder vragen de leden van de fractie van de SP welke landen de
Staatssecretaris op de lijst zou willen hebben. Hierbij denken de leden aan
Panama en BVI (Britse Maagdeneilanden). Het is te vroeg om landen te
noemen. Zoals ik al eerder heb aangegeven, moeten eerst de criteria
worden vastgesteld en worden toegepast voordat over wordt gegaan tot
het aanwijzen van niet-coöperatieve jurisdicties.
De leden van de fractie van D66 vragen welke sancties het kabinet in
EU-verband kansrijk acht. Het is op dit moment lastig in te schatten welke
sancties dat zullen zijn, omdat we eerst het doel en de criteria moeten
vaststellen. Wel is het van belang dat alle lidstaten deze sancties zullen
toepassen. Ook is het van belang om naast discussie over sancties ook
landen op positieve wijze te overtuigen om bijvoorbeeld op automatische
wijze informatie uit te wisselen. Hierbij kan gedacht worden aan de CRS
waarbij meer dan 50 jurisdicties als early adopter (net als Nederland) zich
committeren aan het automatisch uitwisselen van informatie over
bankgegevens.
Aanbeveling implementatie van maatregelen om misbruik van
belasting verdragen tegen te gaan
De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet naar de mogelijke
overwegingen van de Commissie om alleen een principal purpose test
(hierna: PPT) aan te bevelen. Blijkens het met redenen omklede advies dat
de Commissie heeft uitgebracht inzake de Limitation on Benefits-bepaling
in het belastingverdrag tussen Nederland en Japan is de Commissie van
mening dat onderdelen van een dergelijke bepaling in strijd zijn met de
vrijheid van vestiging.
Het kabinet deelt de mening van de Commissie niet nu het Hof van
Justitie van de EU in het arrest-Test Claimants in Class IV of the ACT
Group Litigation,39 de Limitation on Benefits-bepaling in het belastingverdrag tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk in overeenstemming
met het EU-recht heeft bevonden.
In de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 201140 (hierna: NFV 2011) heeft mijn
ambtsvoorganger de voor- en nadelen beschreven van de twee hoofdvarianten van antimisbruikbepalingen die treaty shopping tegengaan, de PPT
en de Limitation on Benefits. Daarbij heeft hij aangegeven dat Nederland
niet echt een voorkeur heeft. Ik heb in de kabinetsappreciatie van de
uitkomsten van het BEPS-project ook aangegeven dat de keuze voor een
antimisbruikbepaling wordt beïnvloed door de verdragspartner. 41 In de
praktijk blijkt de Limitation on Benefits-bepaling door zijn ingewikkelde
bepalingen veel verdragspartners af te schrikken. Er lijkt zich internationaal, zowel in multinationale fora als bij bilaterale onderhandelingen,
een meerderheid af te tekenen die voorkeur heeft voor de PPT. Zo zijn in
39

Arrest van 12 december 2006 in de zaak C-374/04.
Kamerstuk 25 087, nr. 7, bijlage.
41
Kamerstuk 25 087, nr. 112.
40

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

24

het kader van het project waarbij Nederland zijn verdragen met 23
ontwikkelingslanden probeert te voorzien van antimisbruikbepalingen
inmiddels vier verdragen getekend,42 waarbij in drie gevallen een (variant
van de) PPT is opgenomen. Een goed beeld van het effect van antimisbruikbepalingen in verdragen is moeilijk te geven. Dat komt voornamelijk
omdat geen inzicht bestaat in de preventieve werking ervan.
Publieke country-by-country reporting
De leden van de fractie van de PvdA verwijzen naar een conceptrichtlijn
van de Commissie over country-by-country reporting. Zij vragen of ik me
wil inspannen voor een publieke country-by-country verplichting die
bedrijven die in Europa actief zijn, dwingt duidelijkheid te geven over hun
activiteiten en belastingposities in afzonderlijke landen wereldwijd. Ook
de leden van de fractie van de SP stellen diverse vragen over de publieke
variant van country-by-country reporting. Tot slot vragen de leden van de
fractie van GroenLinks naar de voortgang van de voorstellen voor
publieke country-by-country reporting en vragen zij wat de reikwijdte van
de vereiste rapportage wordt en wat de Nederlandse inzet hierbij is.
Het kabinet geeft volop steun aan internationale initiatieven ter bevordering van transparantie door middel van belastingrapportages.
Daarnaast heeft het kabinet steeds het belang onderstreept om het impact
assessment over publieke fiscale rapportage af te wachten, vanwege de
mogelijk negatieve economische consequenties van publieke beschikbaarheid van deze informatie. De conceptrichtlijn over publieke fiscale
rapportage waar de leden naar verwijzen, betreft niet het officiële voorstel
van de Commissie, maar een uitgelekt conceptdocument. Op 12 april jl.
heeft de Commissie het definitieve voorstel voor een richtlijn samen met
het bijbehorende impact assessment gepresenteerd. Momenteel bereidt
het kabinet het BNC-fiche voor waarin het de inzet ten aanzien van het
voorstel zal verwoorden. Het kabinet ziet vragen van uw Kamer daarna
met belangstelling tegemoet.
Daarnaast heeft het Europees Parlement een amendement over publieke
fiscale rapportage aangenomen in het voorstel voor een richtlijn over
aandeelhoudersbetrokkenheid. Over dat voorstel wordt momenteel in een
triloog onderhandeld tussen de Raad, het Europees Parlement en de
Commissie.
Staatssteun
Naar het oordeel van de Commissie zou Nederland staatssteun hebben
verleend aan Starbucks. De leden van de fractie van de PvdA vragen
onder welke titel het vermeende voordeel zal worden teruggevorderd en
vragen bovendien of er al is ingevorderd. Nederland is gehouden om,
ondanks dat zij tegen het besluit van de Commissie in beroep is gegaan,
het vermeende voordeel terug te vorderen. Er is geen specifieke
wetgeving op het gebied van terugvordering van staatssteun. Daarom zal
de terugvordering plaatsvinden op basis van fiscale wetgeving en in nauw
overleg met de Commissie. Gelet op de geheimhoudingsplicht van artikel
67 van de Algemene wet inzake rijksbelastingen kan ik geen mededeling
doen over de status van de terugvordering.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of het kabinet ook de urgentie
ziet van introductie van een wettelijke regeling omtrent de terugvordering
van staatssteun. Verder vraagt deze fractie op welke termijn ik denk een
nieuw wetsvoorstel naar uw Kamer te zullen sturen. Ook voor zover het
42

Ethiopië, Zambia, Malawi en Kenia.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

25

terugvordering van via de fiscaliteit verleende staatssteun betreft, zijn de
EU-lidstaten op grond van Europees recht gehouden tot effectieve
terugvordering van verleende staatssteun. Dit betekent dat nationaalrechtelijke termijnen buiten toepassing moeten blijven indien die
termijnen ertoe leiden dat staatssteun niet effectief kan worden teruggevorderd. In die gevallen zullen de beperkende termijnen derhalve buiten
toepassing blijven. Dientengevolge zal in de fiscaliteit verleende staatssteun kunnen en worden teruggevorderd. Voorgaande neemt niet weg dat
de rechtszekerheid gediend zal zijn met een nationale wettelijke regeling
waaruit voor begunstigden blijkt op welke manier de terugvordering
geschiedt. De Minister van Economische Zaken heeft uw Kamer daarom
op 14 november 2014 geïnformeerd dat het voorstel van wet uit 2008 zal
worden vervangen door een nieuw voorstel van wet betreffende de
terugvordering van staatssteun. Op dit moment wordt daar door de
betrokken ministeries aan gewerkt. Het voornemen bestaat om dit nieuwe
voorstel van wet in de loop van dit jaar in procedure te brengen.
Overig
De leden van de fractie van de PvdA maken zich zorgen over de
doorlooptijd van bepaalde wetgeving. Zij vragen in het bijzonder naar
voortgang van regelgeving voor een centraal aandeelhoudersregister, ten
aanzien van het terugvorderen van staatssteun en ten aanzien van
trustkantoren. Op dit moment wordt een register ontwikkeld met
informatie over zogenoemde uiteindelijk belanghebbenden (ultimate
beneficial owners, afgekort tot UBO’s). Omdat dit register een Europese
verplichting betreft, heeft dit prioriteit en wordt ontwikkeling van het
wetsvoorstel voor het centraal aandeelhoudersregister aangehouden. Uw
kamer is hierover geïnformeerd bij brief43 van 10 februari 2016. De
Minister van Veiligheid en Justitie heeft aangegeven dat de gedachtevorming over het centraal aandeelhoudersregister niet stopt. Gedurende
de periode waarin het UBO-register wordt ontwikkeld, wordt geïnventariseerd waar het centraal aandeelhoudersregister meerwaarde kan hebben,
zodat het UBO-register tijdig kan worden geïmplementeerd en we daarna
voortvarend kunnen doorgaan met het centraal aandeelhoudersregister.
Met betrekking tot de regelgeving voor trustkantoren wordt opgemerkt
dat, zoals ook met de Kamer afgesproken, het streven is om voor de
zomer conceptregelgeving ter consultatie aan te bieden. Ten aanzien van
de terugvordering van staatssteun het volgende. Zoals ik hiervoor heb
aangegeven heeft de Minister van Economische Zaken uw Kamer op
14 november 2014 geïnformeerd dat het voorstel van wet uit 2008 zal
worden vervangen door een nieuw voorstel van wet betreffende de
terugvordering van staatssteun.44 Op dit moment wordt daar door de
betrokken ministeries aan gewerkt en het voornemen bestaat om dit
nieuwe voorstel van wet in de loop van dit jaar in procedure te brengen.
De leden van de fractie van de SP vragen in te gaan op het begrip
informeel kapitaalrulings, hoe vaak deze rulings voorkomen, onder welke
omstandigheden deze kunnen worden afgegeven, of het juist is dat deze
rulings inspelen op mismatches tussen belastingregimes en of hierdoor
rente in mindering kan worden gebracht die niet is betaald. Zij vragen
bovendien of het tegengaan van mismatches niet juist een doelstelling is
van het BEPS-project van de OESO en hoe de OESO aankijkt tegen
informeel kapitaalrulings en welke andere landen informeel kapitaalrulings afgeven. Ten slotte vragen de leden van de fractie van de SP waarom
de Commissie heeft besloten de Belgische praktijk als illegaal te bestempelen en waarom dat niet besloten is ten aanzien van de Nederlandse
43
44

Kamerstuk 31 477, nr. 10.
Aanhangsel van de Handelingen, Aanhangselnummer 560.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

26

informeel kapitaalrulings. Op basis van het arm’s length-beginsel dient in
Nederland een zakelijke beloning voor de uitgeoefende functies, gelopen
risico’s en gebruikte activa in de heffing te worden betrokken. Als een
Nederlandse vennootschap louter op basis van aandeelhoudersmotieven
een voordeel ontvangt, dus zonder enige tegenprestatie, dan dient
volgens vaste jurisprudentie van de Hoge Raad (sinds 1957) dit onzakelijke
element geëlimineerd te worden bij het vaststellen van het belastbaar
bedrag in Nederland. Dit kan alleen indien er sprake is van bewustheid bij
zowel de verstrekker als de ontvanger van het informeel kapitaal (dubbele
bewustheid-criterium). Fiscaal wordt het voordeel van de dochter dan
aangemerkt als een (informele) kapitaalstorting en niet als winst. Met
andere woorden de fiscale winst wordt lager vastgesteld dan de commerciële winst. Indien derhalve een buitenlandse aandeelhouder aan haar
Nederlandse dochtervennootschap bewust een renteloze lening verstrekt
terwijl een onafhankelijke derde een zakelijke rente zou vragen van 3%, is
dat een onzakelijk element dat op grond van de Nederlandse jurisprudentie moet worden geëlimineerd. Als gevolg daarvan is 3% rente
aftrekbaar. Omdat de 3% in het andere land niet daadwerkelijk wordt
ontvangen, wordt dit bij de Nederlandse vennootschap gezien als een
informeel kapitaalstorting. De informeel kapitaaldoctrine is gebaseerd op
het internationaal aanvaarde arm’s length-beginsel van de OESO. Indien
het andere land het zakelijkheidsbeginsel niet even consequent toepast,
kan er echter mogelijk een mismatch ontstaan.
Rulings worden afgegeven binnen de kaders van wet, beleid en jurisprudentie. Indien aan alle voorwaarden wordt voldaan, kan een informeel
kapitaalruling worden afgegeven. In een ruling, dus ook een informeel
kapitaalruling is overigens opgenomen dat aan de buitenlandse belastingautoriteiten een juist en volledig beeld wordt gegeven van de activiteiten
in Nederland en de fiscale behandeling daarvan in Nederland. Bovendien
dienen beide partijen die bij de informeel kapitaalstorting betrokken zijn,
zich bewust te zijn van de bevoordeling. Door het land van de aandeelhouder een volledig beeld te geven van de activiteiten en de fiscale
behandeling daarvan in Nederland kan worden voorkomen dat een
mismatch ontstaat. Bovendien is binnen het BEPS-project in het kader van
transparantie besloten dat internationaal informatie over alle informeel
kapitaalrulings zal worden uitgewisseld. Ook informatie over informeel
kapitaalsituaties zonder ruling zullen worden uitgewisseld. Dat past
binnen de doelstelling van het BEPS-project om mismatches tegen te
gaan. Het aantal situaties van informeel kapitaal (met en zonder ruling)
wordt niet systematisch bijgehouden.
Er zijn raakvlakken, maar met name ook belangrijke verschillen te
onderkennen tussen de Belgische belastingregeling voor excess profits
(overwinst) en de Nederlandse informeel kapitaaldoctrine. Aangezien het
besluit van de Commissie inzake de Belgische excess profits-regeling nog
niet gepubliceerd is, is het de Nederlandse regering niet voldoende
bekend op welke basis de Commissie de regeling als (illegale) staatssteun
beschouwt. Zodra het besluit gepubliceerd is, zullen de redenen hiervoor
bekend worden. Staatssteunonderzoeken van de Commissie richten zich
op individuele lidstaten. Zoals u bekend heeft de Commissie met
betrekking tot Nederland een besluit genomen over de Advance Pricing
Agreement (APA) die met Starbucks Manufacturing BV is overeengekomen. In België heeft de Commissie blijkbaar de excess profits-regeling
onderzocht. Het is aan de Commissie om toezicht te houden op de
staatssteunbepalingen van het Verdrag en te bepalen welke maatregelen
in welke landen zij onderzoekt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

27

De leden van de fractie van de SP vragen wat de opvatting van de
OESO-leden is over de Nederlandse praktijk van het afgeven van
informeel kapitaalrulings. Tevens vragen ze welke andere landen deze
mogelijkheid kennen. In het BEPS-rapport van actiepunt 5 «Countering
Harmful Tax Practices More Effectively, Taking into Account Transparency
and Substance» noemt de OESO informeel kapitaalrulings als een van de
categorieën rulings waarvoor afspraken zijn gemaakt over transparantie.
De OESO concludeert dat een mogelijk gebrek aan transparantie de
grootste zorg is bij informeel kapitaalregimes.45 Daarom is er binnen de
OESO afgesproken dat informatie zal worden uitgewisseld over alle
gevallen waarin de winst is verlaagd en een informele kapitaalstorting is
aangenomen. Ook Nederland zal die informatie uitwisselen. In dat licht
vond de OESO het niet nodig deze regimes verder in beschouwing te
nemen. Het OESO-secretariaat heeft onder andere aan de hand van
vragenlijsten geïnventariseerd welk type rulings worden afgegeven. Mij is
bekend dat bijvoorbeeld ook in Luxemburg een informeel kapitaalregime
bestaat en dat in dit verband ook rulings worden afgegeven.
De leden van de PvdA fractie vragen naar de status van de afspraak
tussen Nederland en Duitsland over het delen van rulings, hoeveel rulings
van Duitsland zijn ontvangen en in hoeverre ook lagere overheden, zoals
Länder onder deze afspraak vallen. Op 14 juli 2015 is tussen de Ministers
van Financiën van Duitsland en Nederland een Memorandum van
Overeenstemming (hierna: MvO) gesloten inzake de intensivering van de
spontane inlichtingenuitwisseling met betrekking tot grensoverschrijdende belastingafspraken met en beslissingen van de belastingdiensten.
Het MvO is gebaseerd op artikel 9 van de Administratieve samenwerkingsrichtlijn. Ook rulings afgesloten door lagere overheden, zoals de
Länder, met een potentieel grensoverschrijdend effect vallen onder de
afspraak. In het MvO is een aantal rulings specifiek benoemd zoals
voorafgaande verrekenprijsafspraken (APA’s). Tot op heden zijn nog geen
rulings ontvangen uit Duitsland. Wij blijven bij Duitsland aandringen op
deze transparantie. Eind mei wordt op ambtelijk niveau een bilateraal
overleg gehouden over de evaluatie van de toepassing van het MvO.
Het lid Van Vliet vraagt hoe het kabinet aankijkt tegen het unanimiteitsvereiste bij EU-besluiten over fiscale kwesties en een bevestiging dat het
kabinet het verwerpen van de motie-Van Vliet46 niet beschouwt als
aanmoediging om het unanimiteitsvereiste bij EU-besluiten over fiscale
kwesties ter discussie te stellen. Het unanimiteitsvereiste bij fiscale
voorstellen staat voor het kabinet buiten twijfel. Het verwerpen van deze
motie beschouwt het kabinet niet als teken dat uw Kamer het unanimiteitsvereiste ter discussie wil stellen.

45

Rapport BEPS-rapport van actiepunt 5: «Countering Harmful Tax Practices More Effectively,
Taking into Account Transparency and Substance» (oktober 2015), p. 65.
46
Kamerstuk 22 112, nr. 2091.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2126

28