Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

25 883

Arbeidsomstandigheden

Nr. 413

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juni 2021
Hierbij bied ik u ter informatie aan de Hoofdlijnennota Arbovisie 20401.
Ook ontvangt u hierbij ter informatie de adviesaanvraag aan de SociaalEconomische Raad over deze hoofdlijnennota2.
Werk geeft mensen niet alleen bestaanszekerheid en onafhankelijkheid,
maar ook een mogelijkheid om bij te dragen aan de samenleving en de
economie.
Goede arbeidsomstandigheden zijn een belangrijke voorwaarde voor een
gezonde en werkzame beroepsbevolking. Om dat te bereiken moet werk
aantrekkelijk zijn, tot op hogere leeftijd te verrichten zijn en gecombineerd
kunnen worden met andere activiteiten.
Uit de evaluatie van de Arbobeleidsagenda 2012 blijkt dat de hoofdlijnen
van het arbeidsomstandighedenbeleid zoals toen geformuleerd niet meer
afdoende zijn om de huidige vraagstukken effectief aan te pakken. Ook
blijkt duidelijk dat nog niet alle arbeidsrisico’s voldoende zijn aangepakt.
Er moeten nog flinke stappen worden gezet om betere resultaten te
bereiken. Dat is de uitdaging voor de komende jaren. Om deze uitdaging
te structureren wordt de Arbovisie 2040 opgesteld. Bij het formuleren van
de visie moet rekening worden gehouden met huidige en toekomstige
ontwikkelingen.
De arbeidsmarkt is in ontwikkeling en dat heeft effect op arbeidsomstandigheden. In vergelijking met tien jaar geleden zijn er nu meer werkenden
die geen traditionele baan hebben met vaste werktijden, een vast contract
en/of een door de werkgever beschikbaar gestelde vaste locatie waar de
werkprestaties worden geleverd. Economische activiteiten worden steeds
vaker buiten de «traditionele werkuren» verricht en er is een ontwikkeling
naar een 24/7 economie. We zien ook het ontstaan van de platformeconomie, waarin diensten en goederen worden geleverd via digitale
1
2

kst-25883-413
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 883, nr. 413

1

platforms. De grenzen tussen werk en privé vervagen, bijvoorbeeld omdat
steeds meer mensen (meer) thuiswerken. De toenemende levensverwachting en daarmee het toenemend aantal (hulpbehoevende) ouderen
veroorzaakt bovendien een groeiende vraag naar mantelzorg, wat extra
druk zet op de balans tussen werk en privé. Flexibilisering, robotisering en
digitalisering bieden nieuwe kansen, maar kunnen ook nieuwe arbeidsrisico’s met zich mee brengen. Nieuwe (gevaarlijke) stoffen kunnen de
gezondheid bedreigen en virussen kunnen tot een pandemie uitgroeien.
Deze ontwikkelingen stellen werkenden voor de uitdaging om zo gezond
en vitaal mogelijk hun prestaties te leveren. Werken kan een goede
lichamelijke en geestelijke gezondheid bevorderen. Het kan ook een
actieve rol spelen bij het herstel na ziekte of uitval.
Tegelijkertijd leidt werk soms ook tot gezondheidsproblemen. Een greep
uit de cijfers: 17% van de werknemers geeft aan te maken te hebben met
burn-out klachten; jaarlijks vinden 114.000 arbeidsongevallen plaats met
verzuim tot gevolg en jaarlijks zijn er circa 3.000 doden als gevolg van
blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk. De jaarlijkse kosten van
werkgerelateerde loondoorbetaling aan werknemers die verzuimen,
worden geschat op 6 miljard euro. Deze cijfers zijn al jaren zorgelijk hoog
en daarom wordt in de Hoofdlijnennota voorgesteld een trendbreuk te
bewerkstelligen.
Om te bepalen wat de belangrijkste thema’s zijn en hoe die kunnen
worden aangepakt zijn de opvattingen en ervaringen van personen actief
op de werkvloer in beeld gebracht. Ook is gesproken met vertegenwoordigers van werkgevers, werknemers, preventiemedewerkers arbodienstverleners en andere stakeholders. Daarbij zijn ervaren knelpunten en
gewenste verbeteringen in kaart gebracht. Op basis van deze gesprekken,
position papers en een analyse van rapporten, cijfers en ontwikkelingen
zijn de volgende zeven hoofdlijnen voor de Arbovisie 2040 geformuleerd:
1. Meer focus op preventie;
2. Meer mogelijkheden voor eigen regie voor werkenden;
3. Structureel aandacht voor de factor arbeid in de reguliere zorg;
4. Verbetering in de naleving van de wet- en regelgeving;
5. Een flexibel en adaptief arbostelsel en arbobeleid;
6. Een verbeterde kennisinfrastructuur en implementatie van kennis
over preventie in de praktijk;
7. Een passende en effectieve verantwoordelijkheidsverdeling.
Deze hoofdlijnen geven de richting aan voor de komende jaren. Voor elke
hoofdlijn wordt in de Hoofdlijnennota Arbovisie 2040 een indicatie
gegeven welke specifieke onderwerpen opgepakt zouden kunnen worden.
In het vervolgproces worden deze hoofdlijnen verder, samen met het veld,
uitgewerkt in een Beleidsagenda 2022–2025.
Het kabinet vraagt nu eerst de Sociaal-Economische Raad (SER) om
advies (bijgevoegd). Na ontvangst van het advies van de SER zal het
kabinet zijn opvattingen bepalen en de Arbovisie definitief vaststellen. Ik
verwacht dat de kabinetsreactie begin 2022 aan de Kamer wordt gestuurd.
Hierna worden de stakeholders in de sector uitgenodigd mede invulling te
geven aan de Beleidsagenda 2022–2025. Beoogd wordt samen een plan te
formuleren waar stakeholders zich in kunnen vinden en zich ook medeverantwoordelijk voelen voor een goede uitvoering.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 25 883, nr. 413

2