Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 949

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 september 2022
Inleiding
In juni 2022 heeft een aantal deskundigen het bijgevoegde rapport
«Economisch perspectief voor een grondige renovatie van de woningmarkt» gepubliceerd (hierna: economenplan). Op verzoek van de vaste
commissie van Binnenlandse Zaken van 16 juni 2022 ontvangt u hierbij,
mede namens de Minister van Financiën, de Staatssecretaris van
Financiën – Fiscaliteit en Belastingen en de Staatssecretaris van Financiën
– Toeslagen en Douane, een reactie hierop.
Dit kabinet waardeert allereerst de moeite die de betrokken deskundigen
hebben genomen om een samenhangend voorstel met maatregelen ter
verbetering van de woningmarkt te presenteren. Dit kabinet ziet deze als
belangrijke reflecties op het functioneren van de woningmarkt, met name
voor de wat langere termijn. Het kabinetsbeleid ten aanzien van wonen
voor de komende jaren is uitgewerkt in de Nationale Woon- en Bouwagenda (NWBA) en de daarbij behorende zes programma’s: Woningbouw;
Een thuis voor iedereen; Betaalbaar wonen; Leefbaarheid en veiligheid;
Verduurzaming gebouwde omgeving en Wonen en zorg voor ouderen.
Om de woonproblematiek op te lossen is de inzet van vele betrokkenen
nodig, waaronder medeoverheden, woningcorporaties, de bouwsector en
deskundigen. Samen met hen wordt hard gewerkt aan de uitwerking en
uitvoering van de beleidsplannen om voldoende betaalbare, passende en
duurzame woningen beschikbaar te maken om in woonbehoeften van
mensen te voorzien. Tegelijkertijd toetst dit kabinet hoe deze maatregelen
doorwerken in het breder functioneren van de woningmarkt en welke
aanpassingen nodig zijn om op de langere termijn de woningmarkt
stabieler te maken. Het economenplan levert hiervoor belangrijke input.
Hieronder geeft dit kabinet een reactie op de voorgestelde maatregelen.

kst-32847-949
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

1

Belastingmaatregelen
Dit kabinet meent dat er inderdaad maatregelen nodig zijn om de
woningmarkt weer vlot te trekken. De tegenstelling tussen zittende
bewoners en mensen die een woning zoeken wordt namelijk steeds
groter. Dit knelt des te meer in een krappe woningmarkt. Dit kabinet heeft
dan ook met interesse kennisgenomen van de ideeën die de deskundigen
hierbij hebben. Daarbij kan overigens worden opgemerkt dat naast
hervormen, vereenvoudiging van het stelsel eveneens een belangrijk
aandachtspunt is.
Verder heeft het kabinet een Interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO)
gedaan naar de vermogensverdeling, waarin ook gekeken is naar de
invloed van de eigen woning en het overheidsbeleid op de vermogensverdeling. Dit is in juli naar Uw Kamer gestuurd.1 De eigen woning verkleint
en vergroot de ongelijkheid, afhankelijk van de invalshoek. De stijgende
huizenprijzen verkleinen het vermogensverschil tussen de middengroep
en de hogere vermogens. De stijgende huizenprijzen vergroten daarentegen juist de toch al grote verschillen tussen huurders en eigenwoningbezitters. Dit verschil wordt vergroot door de eigen woning per saldo
fiscaal te subsidiëren. Het kabinet deelt de zorgen over vermogensverschillen tussen groepen huishoudens en heeft in de kabinetsreactie een
aantal maatregelen aangekondigd.2 Daarmee is al een stap gezet om
verschil in fiscale behandeling tussen verschillende vermogensbestanddelen te verkleinen.
Op grond van het coalitieakkoord treft het huidige kabinet een aantal
maatregelen gericht op het beter laten functioneren van de woningmarkt
door onder meer de positie van koopstarters op de woningmarkt te
verbeteren en de belastingheffing beter aan te laten sluiten bij het
daadwerkelijk behaalde rendement. Onderstaand worden de verschillende
fiscale maatregelen die het kabinet neemt toegelicht.
Eigen woningregeling
In de afgelopen jaren is een aantal belangrijke stappen gezet met
betrekking tot de eigen woningregeling die langjarige ingroeipaden kent
en nog steeds doorloopt. Zo is de fiscale stimulans verminderd door de
maximale hypotheekrenteaftrek versneld af te bouwen tot circa 37 procent
(tarief eerste schijf in box 1), met jaarlijkse stappen van 3 procentpunt
(voorheen 0,5 procentpunt) tot en met 2023. Verder wordt geleidelijk de
aftrek wegens geen of geringe eigenwoningschuld (Wet Hillen)
afgebouwd tot deze volledig is uitgefaseerd in 2048. In het coalitieakkoord
zijn met betrekking tot de eigenwoningregeling geen verdere afspraken
gemaakt. Tegelijkertijd onderkent dit kabinet dat het belangrijk is om in
het denken niet stil te blijven staan. Uit de evaluatie van de eigenwoningregeling uit 2019 komt evenwel naar voren dat de huidige regeling zeer
complex is, zowel voor de burger als voor de uitvoering. Deze uitkomst
vergt dat in de komende jaren een helder perspectief wordt ontwikkeld ten
aanzien hiervan. Een helder perspectief zal helpen om op een verantwoorde wijze een toekomstbeeld te vormen van een uitvoerbare en
betaalbare regeling die recht doet aan de woonwensen van burgers. Het
plan van de economen kan bijdrage aan de verdere gedachtevorming en
beleidsontwikkeling hierover in de komende jaren.

1
2

Kamerstuk 35 925 IX, nr. 38.
Kamerstuk 36 200 IX, nr. 4.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

2

Overdrachtsbelasting
Op 1 januari 2021 is de Wet differentiatie overdrachtsbelasting in werking
getreden. Eén van de maatregelen in deze wet betreft een beperking van
de toepassing van het verlaagde tarief van 2 procent voor de verkrijging
van woningen door opname van een hoofdverblijfcriterium. Meerderjarige kopers die jonger zijn dan 35 jaar betalen eenmalig géén
overdrachtsbelasting bij de aankoop van een woning met een waarde van
maximaal € 400.000 die zij zelf langdurig gaan gebruiken als hoofdverblijf.
De verkrijging van woningen die niet bestemd zijn voor eigen gebruik (als
hoofdverblijf) is belast tegen het algemene tarief van 8 procent. Het
gevolg van deze maatregel is dat beleggers zwaarder worden belast bij de
verkrijging van woningen die ter belegging worden aangeschaft. Met
Prinsjesdag heeft dit kabinet voorgesteld om het algemene overdrachtsbelastingtarief te verhogen naar 10,4 procent. Die verhoging van het
algemene tarief versterkt – voor zover dit beleggers raakt – naar
verwachting het beoogde effect van de Wet differentiatie overdrachtsbelasting, namelijk dat de positie van koopstarters en doorstromers op de
koopwoningmarkt ten opzichte van andere kopers, zoals beleggers,
verbetert.
Schenkingsvrijstelling
Daarnaast stelt dit kabinet voor om – in lijn met het coalitieakkoord – de
schenkingsvrijstelling voor de eigen woning (vrijstelling EW) per 1 januari
2024 te laten vervallen. Uit de evaluatie van de verruimde schenkingsvrijstelling eigen woning komt onder meer naar voren dat de financiële
uitgangspositie van huishoudens die een schenking ontvangen relatief
gunstig is ten opzichte van huishoudens zonder schenking. Dit vergroot
de vermogensongelijkheid binnen generaties. Uit de evaluatie blijkt dat
starters op de woningmarkt de schenking deels gebruiken om minder te
lenen dan op basis van hun inkomen had gekund, maar ook om een
duurdere woning te kopen dan starters zonder schenking. Dit kan ten
koste gaan van andere starters die om dezelfde starterswoningen
concurreren en draagt daarmee bij aan de ongelijkheid op de woningmarkt. Vooruitlopend op de afschaffing heeft dit kabinet voorgesteld de
vrijstelling per 1 januari 2023 te verlagen. (In de relatie ouders/kinderen
wordt de vrijstelling de facto al per 1 januari 2023 afgeschaft).
Box 3 Onroerende zaken zijnde niet de eigen woningen
Dit kabinet is van plan om vanaf 2026 belasting te gaan heffen over het
werkelijke rendement in box 3 (vermogensaanwasbelasting). Tot de in box
3 behorende soorten onroerende zaken betreffen woningen (met als
belangrijke uitzondering de eigen woning), bedrijfspanden en gronden.
Zowel het indirecte rendement (de ongerealiseerde waardeontwikkeling)
als het direct rendement in de vorm van huur en pachtopbrengst zullen in
het toekomstige box 3-stelsel worden belast. Tot die tijd zal het tijdelijke
forfaitaire rendement voor de waardeontwikkeling van onroerende zaken
over onroerende zaken in box 3 meer gaan aansluiten bij het werkelijke
rendement dan eerder het geval was. Het voor de heffing in aanmerking
te nemen forfait wordt namelijk gebaseerd op het rendement van
uitsluitend onroerende zaken en benadert daardoor het daadwerkelijk op
onroerende zaken behaalde rendement veel beter dan in het oude
forfaitaire stelsel. Verder wordt, vooruitlopend op het nieuwe stelsel, per
2023 de leegwaarderatio geactualiseerd waardoor de belastingheffing
over het rendement op verhuurd vastgoed in box 3 meer zal gaan
aansluiten bij de praktijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

3

Hervorming huurtoeslag
Dit kabinet heeft de ambitie om de toeslagen af te schaffen, zodat mensen
niet meer verdwalen in de ingewikkelde regelingen of te maken krijgen
met hoge terugvorderingen. In deze kabinetsperiode worden stappen
gezet passend bij die ambitie door de huurtoeslag en kinderopvangtoeslag te vereenvoudigen en te hervormen. Voor de huurtoeslag wordt
onder andere overgegaan op een systematiek van genormeerde huren
waardoor de huurtoeslag niet langer afhangt van de betaalde huur. Het
invoeren van een nieuwe inkomensafhankelijke woontoeslag, zoals
aanbevolen in het rapport, waarbij de doelgroep voor toeslagen juist
wordt uitgebreid past niet bij deze ambitie.
Maatregelen nieuwbouwproductie
Hieronder wordt eerst ingegaan op de planbatenheffing in combinatie met
het al dan niet verstrekken van gemeentelijke subsidies voor realisatie van
maatschappelijke doelen bij woningbouwprojecten. Vervolgens wordt
ingegaan op het uniformeren van bouweisen en ten slotte op het al dan
niet meenemen van prijsontwikkelingen bij het vaststellen van de
woningbehoefte.
Planbatenheffing en financiële bijdrage voor maatschappelijke doelen
In het Programma Woningbouw zijn de doelen beschreven ten aanzien
van woningbouw en met welke maatregelen dit kabinet deze stimuleert.
Onderdeel daarvan vormt het grondbeleid waartoe een planbatenheffing
ook zou behoren. Zoals beschreven in dit programma wordt door de
Autoriteit Consument & Markt de werking van de grondmarkt en de
gevolgen daarvan voor de woningbouw onderzocht. Dit kabinet ziet uit
naar mogelijke aanbevelingen die bijdragen aan woningbouw. De
uitkomsten van dit onderzoek worden in het najaar verwacht en betrokken
in de uitvoering van de motie van de leden Grinwis en Boulakjar3 over
verbetering van het grondbeleid.
Uniformering van bouweisen
In het economenplan wordt voorgesteld de eisen aan woningbouw
landelijk uniform te maken om daarmee de industriële bouw te stimuleren. In het Programma Woningbouw en in de Kamerbrief van 12 april
20224 is hierop ingegaan. Dit kabinet wil circulair en industrieel bouwen
bevorderen om de woningbouw te versnellen en de energie- en milieuprestatie van woningen te verbeteren. In lijn met het voorstel van de
economen is daarbij aangegeven dat het van belang is dat de technische
bouwvoorschriften voor woningen in heel Nederland zoveel mogelijk
uniform zijn en op een zo hoog mogelijk ambitieniveau. Bij uniforme
bouwvoorschriften kan een producent voor zijn industrieel vervaardigde
woningconcept de maatvoering, productiewijzen en de toe te passen
componenten, bouwdelen en materialen zoveel mogelijk standaardiseren.
Die standaardisatie is ook de basis voor de noodzakelijke (langjarige)
afspraken van de woningproducent met ketenpartners en toeleveranciers.
De meeste bouwvoorschriften zijn landelijk uniform, ook met de nieuwe
Omgevingswet. In het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), één van
de besluiten onder de Omgevingswet, is echter bepaald dat voor milieu
en prestatie-eisen lokale overheden beschikken over de maatwerkmogelijkheid. Met het oog op industrieel bouwen is de voorbereiding gestart
om deze mogelijkheid uit het Bbl te halen. Wel blijft er de mogelijkheid
3
4

Kamerstuk 32 847, nr. 892.
Kamerstuk 32 757, nr. 186.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

4

voor het lokaal bestuur om in specifieke gevallen te experimenteren.
Onder de Omgevingswet is hiervoor dezelfde ruimte gecreëerd als nu
onder de Crisis- en Herstelwet bestaat.
Prijsontwikkeling en woningbehoefte
In het economenplan wordt de suggestie gedaan om bij het toetsen van
woningbouwplannen aan de regionale woningbehoefte ook de lange
termijnontwikkeling van de huizenprijzen in die regio mee te nemen. In
regio’s waar prijzen structureel relatief hard stijgen, zou de schatting van
de woningbehoefte dan hoger uitvallen waardoor provincies hierdoor
sneller bereid zouden zijn meer woningbouw toe te staan. De economen
stellen dat het inschatten van de woningbehoefte «op basis van demografische ontwikkelingen er in het verleden voor heeft gezorgd dat deze
structureel is onderschat». Over dit voorstel gaat dit kabinet graag het
gesprek aan met auteurs van het plan en onderzoekers op het terrein van
modellenbouw ter zake.
Onlangs is het Centraal Planbureau (CPB) overigens gestart met een
(deels door de Ministeries van BZK en Financiën gefinancierd) onderzoek
waarin een vraagfunctie voor de Nederlandse woningmarkt geschat zal
worden. Met behulp van een zogenoemd discreetkeuzemodel zal de vraag
naar woningen beter in kaart worden gebracht voor verschillende soorten
huizen en huishoudens. Dit is onder andere relevant voor de vraag welke
type woningen waar moeten worden gebouwd voor welke groepen
huishoudens. Hierbij speelt demografie wel een rol omdat verschillende
soorten huishoudens een verschillende vraag uitoefenen. Het model
voorspelt wat er zou gebeuren in de markt bij de huidige bevolkingssamenstelling. Niettemin kan dit CPB-onderzoek mogelijk helpen het inzicht
te verdiepen dat nodig is om de regionale woningbehoeftes goed te
kunnen ramen. Onderzoek dat hieraan ook kan bijdragen is onderzoek van
de Rijksuniversiteit Groningen. Hierin zal gekeken worden naar de vraag
welke invloed gerealiseerde nieuwbouw heeft op de lokale woningmarkt,
inclusief de prijsvorming. Ook dit onderzoek zal deels door het Ministerie
van BZK worden gefinancierd.
Maatregelen op het gebied van leennormen
Dit kabinet vindt het belangrijk dat mensen kunnen wonen op een manier
die voorziet in hun woonbehoefte. Tegelijkertijd mag de aanschaf van een
woning voor hen niet tot onverantwoorde financiële risico’s leiden.
De leennormen zijn primair gericht op het voorkomen van overkreditering
van consumenten. Daarom vindt dit kabinet het niet wenselijk om
macro-financiële stabiliteit als belangrijkste uitgangspunt te nemen voor
het opstellen van de leennormen. Dit kabinet houdt wel rekening met de
stabiliteit door de leennormen over vier jaar te middelen. Dit maakt de
normen stabieler. Verder wordt De Nederlandsche Bank (DNB) jaarlijks bij
het vaststellen van de leennormen geconsulteerd. Daarnaast verwacht dit
kabinet van DNB dat zij gevraagd en ongevraagd advies geeft over
woningmarktbeleid in relatie tot de stabiliteit van het financiële stelsel,
bijvoorbeeld via het Financieel Stabiliteitscomité (FSC).
Anders dan voorgesteld in het economenplan wil dit kabinet de LTV-limiet
niet verder verlagen. Dit is ook afgesproken in het Coalitieakkoord (Bijlage
bij Kamerstuk 35 788, nr. 77). Om overmatige hypotheekschulden te
beperken is de LTV-limiet na de kredietcrisis in stappen verlaagd tot 100
procent in 2018. De kredietrisico’s worden verder ingeperkt door onder
andere de wettelijke inkomenstoets, de fiscale aflossingseis en de
Nationale Hypotheek Garantie, die een vangnet biedt voor eventuele

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

5

restschulden bij een gedwongen verkoop. Door verdere verkrapping van
de LTV-limiet zouden kopers meer eigen vermogen moeten inleggen. Dit
is met name problematisch voor koopstarters zonder overwaarde van een
huidige woning en een relatief laag inkomen waardoor ze moeilijk kunnen
sparen om het deel van de kosten van de aanschaf van een eigen woning
dat niet geleend kan worden te betalen.
Een andere aanbeveling uit het economenplan is om de energielasten
mee te nemen als onderdeel van de leennormen. In de huidige
leennormen wordt uitgegaan van de gemiddelde energiekosten behorend
bij een woning met energielabel C. Er wordt geen rekening gehouden met
de energiekosten behorend bij de woning die wordt gekocht. Dit kabinet
staat positief tegenover het meenemen van de energielasten als
onderdeel van de leennormen. Het Nibud is gevraagd om in het kader van
haar jaarlijkse advies over de leennormen ook te adviseren hoe in de
leennormen kan worden gedifferentieerd naar energieverbruik van de
woning. Volgende maand zal dit kabinet uw Kamer informeren over de
uitkomsten van dit advies.
Maatregelen voor het huursegment
Het hernemen van overheidsregie is nodig om met name huurders en
koopstarters te beschermen en te zorgen voor voldoende betaalbare en
passende woningen. Dit kabinet wil tegengaan dat schaarste leidt tot
machtsmisbruik en een onredelijke prijs-kwaliteitverhouding. Regulering
van middenhuur is een van de maatregelen om huurders te beschermen.
Tegelijkertijd vindt dit kabinet het belangrijk dat prijsregulering niet leidt
tot een verminderd aanbod.
Dit kabinet zoekt de balans tussen verbetering van de betaalbaarheid en
vergroting van het aanbod van middenhuurwoningen. Dat is niet
eenvoudig. De afgelopen periode zijn met lokale belanghebbenden in drie
gemeenten (Utrecht, Zwolle en Doetinchem) inzichten opgedaan hoe
regulering specifiek en lokaal uitwerkt door middel van «botsproeven».
Om goed inzicht te krijgen in de effecten van regulering op het aanbod is
verder onderzoek nodig. Daarom is een aantal aanvullende onderzoeken
uitgezet. Het betreft onder meer een vervolgstudie op de botsproeven om
de samenhang tussen de verschillende maatregelen met effect op
beleggers in beeld te brengen en een onderzoek naar mogelijke aanpassingen van het WWS. In het najaar verwacht dit kabinet alle resultaten
binnen te hebben en zal uw Kamer geïnformeerd worden over de
contouren van deze regulering.
Het economenplan stelt dat de opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht de mogelijkheden beperken tot splitsing en transformatie om beter
in woningbehoeften te voorzien. Hierop wil dit kabinet een nuance
aanbrengen. Een aangekochte woning waarvoor opkoopbescherming
geldt kan nog steeds worden gesplitst als het gemeentelijk beleid over
splitsing van woonruimten dit toestaat. Deze gesplitste woningen kunnen
dan alleen niet zomaar worden verhuurd. Ook kunnen gemeenten
splitsing met verhuur toestaan in wijken waar ze dat mogelijk en wenselijk
achten. De opkoopbescherming kan alleen toegepast worden voor
goedkope en middeldure koopwoningen. Voor duurdere woningen, die
vaker groot en geschikt voor splitsing zijn, kan geen opkoopbescherming
gelden. Als deze woningen na aankoop gesplitst worden is verhuur van de
gesplitste woningen nog steeds toegestaan. Ook een belegger die een
commercieel pand opkoopt en tot woning transformeert kan deze nog
steeds verhuren. Wel leidt de opkoopbescherming ertoe dat minder
goedkope en middeldure koopwoningen worden omgezet tot
huurwoning. Daartegenover staat dat de koopkansen van onder meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

6

starters en middeninkomens worden vergroot. Dit kabinet vindt het
belangrijk dat gemeenten de mogelijkheid hebben om de koopkansen
voor deze groepen te verbeteren.
Daarnaast wordt geadviseerd het woningwaarderingsstelsel (WWS) af te
schaffen op het moment dat er geen schaarste meer heerst in de
huurwoningmarkt. Deze aanbeveling is enkel voor de lange termijn aan de
orde. Bovendien voorspelt ABF Research dat het woningtekort piekt met
3,9 procent in 2024 van de woningvoorraad en pas wordt beperkt tot 2,0
procent in 2035.5 Dit kabinet ziet dat de huidige krapte in veel gevallen tot
hogere prijzen leidt dan de kwaliteit van de woning rechtvaardigt. Met de
regulering van huurprijzen in het middensegment wil dit kabinet de
betaalbaarheid vergroten en borgen dat de prijs in verhouding staat tot de
kwaliteit van de woning. Het doel is dat dit soort woningen beschikbaar
komen voor middeninkomens.
In lijn met de aanbeveling die wordt gedaan in het economenplan
versterkt dit kabinet de rechten van huurders. Met de regulering van de
middenhuur krijgen meer huurders toegang tot de laagdrempelige
Huurcommissie. Zij kunnen dan verzoekschriften indienen over onder
meer de hoogte van de huurprijs, huurverhogingen, afrekening van
servicekosten, onderhoudsgebreken en gedragingen van verhuurders.
Gemeenten krijgen daarnaast de mogelijkheid om in specifieke gebieden
bestuursrechtelijk op deze vergunningsvoorwaarde te handhaven, ook
door middel van boetes. Daarnaast wordt het mogelijk om extra eisen te
stellen aan verhuurders en malafide verhuurders te weren. Daarmee komt
dit kabinet ook op voor kwetsbare huurders door de leefbaarheid en
veiligheid van focusgebieden te verbeteren.
Overige maatregelen
In het economenplan worden ook aanbevelingen gedaan over de inzet
van eigen (pensioen)vermogen en vreemd vermogen. Dit kabinet vindt
het verbeteren van de positie van koopstarters belangrijk. Zij hebben vaak
een beperkt eigen (pensioen)vermogen. In het economenplan wordt
echter terecht gewezen op het prijsopdrijvende effect van (financiële en
fiscale) maatregelen die de positie van starters verbetert. Op de lange
termijn kan een prijsopdrijvend effect ervoor zorgen dat de positie van
starters juist verslechtert. Bij maatregelen voor het verbeteren van de
positie van starters zal dit kabinet deze balans in acht nemen.
Een van de aanbevelingen stelt dat pensioenvermogen ingezet zou
kunnen worden voor de aankoop van een woning. Het CPB heeft eerder
aangetoond dat een deel van de huiseigenaren meer dan optimaal spaart
over de levensloop, terwijl een deel van de huurders juist minder dan
optimaal spaart.6 Hierdoor is een fundamentele scheefheid ontstaan in de
vermogensverdeling tussen huiseigenaren en huurders. Het inzetten van
pensioenvermogen bij de aankoop van een eigen woning kan dus
bijdragen aan een betere vermogensverdeling over de levensloop. Dit
kabinet benadrukt echter het mogelijke prijsopdrijvend effect als extra
pensioenvermogen van met name oudere kopers besteed wordt aan een
woning. In het economenplan wordt het prijsopdrijvend effect gecompenseerd door verlaging van de LTV-limiet waardoor minder vreemd
vermogen ingezet mag worden. Zoals bovenstaand toegelicht zal dit
kabinet de LTV-limiet echter niet verder verlagen dan het huidige niveau
van 100 procent. Starters met een beperkt eigen vermogen hebben juist
baat bij een ruime LTV-limiet vanwege beperkt eigen vermogen. Het
5
6

ABF Research 2021, «Vooruitzichten bevolking, huishoudens en woningmarkt 2021–2035».
CPB 2021, «Sturen naar vermogen: De vermogensopbouw bezien vanuit de levensloop».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

7

vrijmaken van pensioenvermogen heeft relatief weinig voordeel voor
starters vanwege een beperkte pensioenopbouw, met name degenen met
een laag of middeninkomen. Daarnaast is het inzetten van pensioenvermogen voor de eigen woning ook lastig uitvoerbaar, vooral wanneer meer
beperkingen aan de voorwaarden van bestedingsdoelen worden gesteld.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft hierover in 2021
toelichting gegeven in een Kamerbrief7 naar aanleiding van
PWC-onderzoek.8 Ook voor hypothecaire leningen geeft het uitvoeringsproblemen en mogelijk verkeerde prikkels om op korte termijn zo veel
mogelijk te lenen met een beperkt pensioenvermogen op latere leeftijd als
gevolg. Dit kabinet gaat graag het gesprek aan met de auteurs over de
langetermijnvisie van deze maatregel.
Ten slotte wordt in het economenplan geadviseerd om mensen niet of
minder te korten op bijvoorbeeld AOW-, bijstandsuitkering en huurtoeslag
als ze een woning delen. Met name voor sociale huurwoningen, waar
uitkeringen en toeslagen een groter deel van het inkomen vormen, is
behoud daarvan een financiële prikkel om samen te wonen en het
woningtekort in te perken. In het coalitieakkoord is afgesproken dat
inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar niet langer meetellen als
kostendeler voor de uitkering van huisgenoten. Het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid past de participatiewet hierop aan en streeft
naar een ingangsdatum van 1 januari 2023, zoals beschreven in het
programma «Een thuis voor iedereen». Een ander voordeel van deze
wijziging is dat de drempel verlaagd wordt voor een deel van de dak- en
thuisloze jongeren om in te wonen bij hun ouders. Daarnaast kunnen
gemeenten maatwerk leveren in hun keuzes over woningdelen en daarbij
het belang van leefbaarheid meewegen.
Tot slot
In het economenplan wordt terecht aandacht besteed aan het oplossen
van de ernstige en urgente woonproblematiek. Dit kabinet waardeert de
bijdrage van de initiatiefnemers en spreekt hiervoor haar dank uit. Zoals
bovenstaand beschreven heeft dit kabinet inmiddels een groot aantal
maatregelen genomen of in gang gezet om ervoor te zorgen dat mensen
passend, betaalbaar en duurzaam kunnen wonen.
Het denken staat echter niet stil. Naar aanleiding van de beleidsdoorlichting van artikel 3, Woningmarkt zal uw Kamer uitgebreider geïnformeerd worden over de uitkomsten hiervan en eventuele vervolgstappen.
In de beleidsdoorlichting wordt gekeken naar de doeltreffendheid en
doelmatigheid van het woningmarktbeleid van 2015 tot en met 2021.
Aangezien later is gestart dan verwacht worden de uitkomsten in het
najaar van 2023 verwacht. Bij de verdere beleidsvorming op het terrein
van de woningmarkt vormen de ideeën in het economenplan een
waardevolle bijdrage.
Mede namens de Minister van Financiën, de Staatssecretaris van
Financiën – Fiscaliteit en Belastingdienst en de Staatssecretaris van
Financiën – Toeslagen en Douane,
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

7
8

Kamerstuk 32 043, nr. 561.
PWC 2021, «Verkenning Keuzemogelijkheden bij aanvullend pensioen» (Bijlage bij Kamerstuk
32 043, 561).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 949

8