Bijlage 1
Overzicht aanpak jeugdcriminaliteit
Onderwerp

Voortgang

1. Meer maatwerk bij vrijheidsbeneming en nazorg
1.1
Vrijheidsbeneming
op maat

Kleinschalige
Voorziening
Justitiële
Jeugd (KVJJ)

Forensisch
Centrum
Jeugd (FCJ)

1.2 Sluitende
aanpak nazorg

Er zijn inmiddels KVJJ-locaties in:

Amsterdam (sinds 2016)
 Cadier en Keer (KVJJ-Zuid, sinds 2 april 2020)
 Groningen stad (KVJJ-Noord, sinds 1 januari 2021)

In de regio’s Rotterdam-Rijnmond en Den Haag starten
medio 2021 KVJJ’s.

Om het proces voor passende plaatsing van jongeren
in de KVJJ’s te verbeteren is het Landelijk
Instrumentarium Jeugdstrafrechtketen (LIJ)
aangepast.

Alle KVJJ’s werken samen met lokale (zorg)aanbieders
van jeugdhulp, samenwerkingsverbanden en
gemeenten.

Er lopen momenteel diverse FCJ-pilots om de
omvorming van JJI naar FCJ tot stand te brengen.

De beleidsontwikkelingen vanuit Vrijheidsbeneming op
Maat (VOM) worden bestendigd in het in voorbereiding
zijnde wetsvoorstel herziening tenuitvoerlegging
jeugdsancties. In dit wetsvoorstel worden naast
juridische grondslagen voor de strafrechtelijke
kleinschalige voorziening ook bepalingen over de
rechtspositie van jeugdigen in een KVJJ opgenomen.
Dit wetsvoorstel zal naar verwachting in het najaar van
2021 in consultatie worden gegeven.

Er is een landelijk team ingesteld.

In bijna alle regio’s zijn met ondersteuning van het
landelijke team werkafspraken gemaakt door
ketenpartners over sluitende aanpak nazorg en
zorgvuldige informatie-uitwisseling.

Uitgangspunt bij deze werkafspraken is dat zo veel
mogelijk de direct bij de jeugdige betrokkene
professional gezamenlijk afspraken maken met de
jeugdige zelf en diens ouders (of anderen uit zijn of
haar netwerk) en dat daarbij goed wordt aangesloten
bij de regionale of lokale zorgstructuur. De
werkafspraken zien ook toe op een zorgvuldige
omgang met persoonsgegevens van de jeugdige.

Bij deze werkafspraken is er een vaste verbinding met
de gemeente. Hierdoor is geen behoefte aan een extra
functionaris in de vorm van een nazorgregisseur.

We volgen de RIO pilot (Re-integratie Officier) voor
jongvolwassenen met een nazorgregisseur om
aangesloten te blijven op dit gebied.1

Waar nodig worden minderjarige plegers van HICdelicten in deze pilot meegenomen.

In oktober 2020 is er een landelijke conferentie
gehouden om na te gaan wat de stand van zaken is
met de aanpak van nazorg jeugd en welke
verbeteracties nog nodig zijn.

In deze pilot wordt gewerkt aan een integrale maatwerkaanpak voor plegers van High Impact Crimes (HICdelicten) tussen 18-27 jaar met problemen op meerdere leefgebieden zoals huisvesting, zorg, schulden en
scholing of werk. De pilot is gestart in 2019 en loopt in de gemeenten Arnhem, Dordrecht, Haarlemmermeer en
Leidschendam-Voorburg. De laatste twee zijn tevens onderdeel van het projectenlab Koers en Kansen voor de
sanctie uitvoering.
1

1.3 Verblijf in de
politiecel







De RSJ heeft advies uitgebracht over de periode van
vrijheidsbeneming van een minderjarige.2 De kern van
het advies is dat zoveel mogelijk moet worden
voorkomen dat een minderjarige in een politiecel
terecht komt. Dit is ook het uitgangspunt van het
landelijk geldende ‘nee-tenzij’ principe.
Met de ketenpartners wordt de laatste hand gelegd aan
een landelijke werkwijze en afwegingskader voor
beslismomenten in het proces van aanhouding tot en
met het besluit tot inverzekeringstelling. De
verwachting is dat de definitieve vaststelling daarvan
medio september zal plaatsvinden.
Het wetsvoorstel Verzamelwet Justitie en Veiligheid
2021 voorziet erin dat voor het ophouden voor
onderzoek elke geschikte plaats kan worden
aangewezen. Dit wetsvoorstel is momenteel aanhangig
voor advies bij de Afdeling advisering van de Raad van
State en zal na advisering bij Uw Kamer worden
ingediend

2. Beter aansluiten bij de ernst van het delict
Pilot Reprimande
door de politie






Op 1 oktober 2020 zijn de politie en het OM, in
samenwerking met Halt van start gegaan met de
landelijke Pilot Reprimande voor de duur van één jaar.
De pilot betreft een nieuwe werkwijze voor
aangehouden minderjarige first offenders van strafbare
feiten met een bagatelkarakter. Het doel van de pilot is
voorkomen dat deze minderjarigen in een nodeloos
gejuridifiseerd proces terecht komen dat gepaard gaat
met vrijheidsbeneming en zodoende disproportioneel is
in verhouding tot het delict.
De pilot wordt onderzocht door de Erasmus School of
Law in opdracht van het WODC.

3. Sneller en consequenter reageren
3.1 Nieuwe
normen voor
doorlooptijden






3.2 Strenger
controleren

Elektronische
monitoring







De coronacrisis legt nog steeds grote druk op de
(jeugd)strafrechtketen. Dit maakt dat de partners voor
grote uitdagingen staan. Ondanks dit gegeven is er de
afgelopen periode met grote inzet door de partners
gewerkt aan het opstellen van meetpunten voor
nieuwe normen.
In de komende tijd ga ik hier, met oog voor de
werkdruk, samen met de ketenpartners verder vorm
aan geven.
Er wordt gewerkt aan een datamonitor die inzicht biedt
in de doorlooptijden en kan ondersteunen in sturing
daarop.3
De ambitie is de nieuwe normen gereed te hebben in
de loop van 2022.
De elektronische monitoring voorkomt dat jongeren
lang(er) in een JJI verblijven.
Bij jeugdige justitiabelen wordt elektronische
monitoring steeds vaker overwogen.
We zien een toename van het aantal aansluitingen.
Ongeveer 23% van alle enkelband aansluitingen
betreft jeugdigen.
Er is nieuw en aanvullend voorlichtingsmateriaal

Kamerstukken II 2019/20, 28 741, nr. 75.
Dit factsheet wordt uw Kamer jaarlijks aangeboden. Op pagina 20 van de factsheet strafrechtketenmonitor
2020 is de doorlooptijd in de jeugdstrafrechtketen te zien volgens de zogenoemde Kalsbeeknormen.
2
3

3.3 Tijdige inzet
hulp en
begeleiding










gemaakt voor zowel professionals als jongeren en hun
ouders.
De uitkomsten van het onderzoek naar jeugdhulp in
strafrechtelijk kader hebben tot een aantal acties
geleid.4
Zo wordt de regionale inkoop en bovenregionale
afstemming bij gespecialiseerde jeugdhulp waaronder
die in strafrechtelijk kader nadrukkelijk meegenomen
in het Wetvoorstel verbetering beschikbaarheid zorg
voor jeugdigen.
Ook is er een Leergang inkoop Jeugdhulp in
strafrechtelijk kader voor gemeenten ontwikkeld. Dit
jaar zal (met financiële ondersteuning vanuit JenV)
landelijke begeleiding en (boven)regionale
ondersteuning worden aangeboden aan gemeenten.
Via de Raad voor de Kinderbescherming wordt in beeld
gebracht of en in elke regio een structuur is vastgelegd
waarbinnen de inkoop van jeugdhulp in strafrechtelijk
kader wordt afgestemd. Daarbij wordt ook nagegaan of
die structuur werkt, of er een escalatiemodel bestaat
richting het Arrondissementaal Platform Jeugd, dan wel
dat er een andere verbinding is.
Tenslotte krijgt de beschikbaarheid van jeugdhulp in
strafrechtelijk kader ook een plaats in de
verbeteraanpak en de doorbraakaanpak (n.a.v. een
inspectieonderzoek) via de accounthouders GI.

4. Meer interventiemogelijkheden
4.1 Verplicht
financieel toezicht





4.2 Aanpak jonge
cyberdelinquenten





De Raad voor Strafrechtstoepassing en
Jeugdbescherming (RSJ) heeft geadviseerd over de
wenselijkheid van nieuwe wetgeving voor financieel
toezicht in het strafrechtelijk kader. Daarnaast heeft
het WODC onderzoek gedaan naar de bestaande
mogelijkheden voor verplicht financieel toezicht, zowel
voor jongeren als volwassenen. Op 29 maart jl. heb ik
u mijn reactie op beide rapporten aangeboden.5
Daarnaast is in het najaar van 2020 een tweejarige
pilot gestart gericht op jongeren die tussen hun 12e en
hun 18e een strafbaar feit hebben gepleegd en waarbij
een vorm van financieel toezicht een oplossing kan
bieden. Op dit moment zijn de eerste deelnemers
gestart met een traject om te werken aan
schuldenproblematiek en meer financieel inzicht.
Op basis van het wetenschappelijk onderzoek en
geanalyseerde zaken bij de Raad voor de
Kinderbescherming is het LIJ aangepast voor deze
doelgroep.6
Voor jeugdige cyberdaders is het project Hack_Right
ontwikkeld. Dit omvat meerdere interventies die op dit
moment worden doorontwikkeld op basis van
wetenschappelijke kennis over effectief beïnvloeden.
Vervolgens zal de toepassing en effectiviteit van deze
interventies ook worden geëvalueerd. Ook wordt
Hack_Right voorgelegd aan de Erkenningscommissie
Justitiele interventies.7

Jeugdhulp in strafrechtelijk kader (knelpunten in de advisering en tenuitvoerlegging en eerste
oplossingsrichtingen) AEF (1 mei 2020).
5
Kamerstukken II 2020/21, 35570VI, nr. 103.
6
Kamerstukken II 2019/20, 28 684, nr. 595.
7
Hack_Right is een alternatief of aanvullend straftraject voor jongeren (12-23 jaar) die voor een eerste
cyberdelict worden veroordeeld. Het doel van Hack_Right is om recidive te voorkomen en het talent van
4

















4.3 Herstelrecht



Uit het uitgevoerde onderzoek blijkt dat ook bestaande
interventies kunnen worden ingezet bij deze
dadergroep, maar dat aanpassingen moeten worden
gedaan om rekening te kunnen houden met de
responsiviteit van deze jongeren binnen een online
context. De bestaande leerstraf Tools4U is inmiddels al
geschikt gemaakt voor online daders. Verder is de
interventie ´Ken je grens´ voor jongeren die off- of
online seksueel gedrag hebben laten zien, onlangs
erkend door de Erkenningscommissie Justiele
Interventies.
Het eerste deel van de cybercrimecampagne ‘je bent
een klik verwijderd van cybercrime’ was een groot
succes. Voor 2020 was het tweede deel van de
campagne gepland. De coronapandemie heeft deze
planning echter doorkruist. De scholen werden
gesloten waardoor is besloten tot uitstel van de
campagne.
Daarom is in de maanden april en mei 2020 online een
korte flitscampagne uitgevoerd.
In de periode eind september tot medio november
2020 (week van de mediawijsheid, Europese
cybersecuritymaand, codeweek) is een start gemaakt
met het tweede deel van de campagne en door
hernieuwde sluiting van de scholen vanwege de
coronapandemie is dit vervolgd vanaf maart 2021.
Het tweede deel van de campagne voor jonge,
potentiele hackers is bedoeld om hen meer bewust te
maken van de risico’s en consequenties. Omdat het
(sociale) leven van jongeren zich voor een groot deel
afspeelt op school is gekozen om ons te richten op het
onderwijs. Daarin is gewerkt met Framed, een mobiele
game die het normale schoolleven van tieners
verandert in een spannend verhaal over cybercrime en
waarin de jongere zelf de hoofdrol speelt.8
Daarnaast is aan promotie richting scholen gedaan via
mediaplatform PrimaOnderwijs. Tevens is
ondersteunende communicatie gedaan door het
politienetwerk van wijkagenten dat zich richt op
scholen en partners zoals onderwijsnetwerken
(Kennisnet, Stichting School en Veiligheid) en
gemeenten.
Het lesprogramma Framed is tot nu toe door meer dan
760 scholen aangevraagd. Deze scholen hebben
aangegeven het lesprogramma te willen gebruiken
voor in totaal ruim 116.500 leerlingen (gedurende het
gehele schooljaar).
Met behulp van Google Analytics kan worden
vastgesteld hoe vaak Framed is gespeeld en wat de
gemiddelde speelduur is geweest in de periode
september (start van de communicatie) tot en met
maart. Duidelijk zichtbaar is dat de campagne goed
aangeslagen is. Ook tijdens de sluiting van de scholen
is Framed toch door scholen ingezet, zij het op
beperkte schaal.
Een volledig overzicht van de integrale aanpak van
cybercrime wordt eind juni aan uw Kamer aangeboden.
Om ervoor te zorgen dat jeugdstrafzaken die zich

jongeren verder te ontwikkelen binnen de kaders van de wet. Dit project is onderdeel van het projectenlab
Koers en kansen voor de sanctie uitvoering.
8
Elke beslissing van de jongere verandert de verhaallijn en de uitkomst van de game. Na het spelen van
Framed vindt een klassikaal nagesprek plaats over wat online de norm is, wat ethisch juist is, waar de grens
ligt van strafbaar gedrag en wat hiervan de consequenties kunnen zijn.





4.4 Halt voor
jongvolwassenen





lenen voor mediation in strafzaken daar ook terecht
komen, zijn er (naast de eerder aan u
gecommuniceerde9 inzet van de Raad voor de
Kinderbescherming) pilots gestart in Oost-Brabant en
Noord-Holland. Door zaken eerder in het proces aan te
melden voor mediation beogen de pilot de inzet van
mediation in jeugdstrafzaken te verhogen.
Onderzocht wordt hoeveel jeugdstrafzaken zich in
potentie lenen voor mediation in jeugdstrafzaken. Dit
is een eerste stap om te kunnen borgen dat de
groeipotentie van de ambities ook in de toekomst
financieel gedekt kan worden.
In het kader van de Innovatiewet Strafvordering zal
één van de pilotprojecten over de wijze waarop
mediation kan plaatsvinden na aanvang van het
onderzoek op de terechtzitting, worden ingezet voor de
doelgroep jeugd en adolescenten.
De pilot Halt voor jongvolwassenen (Halt 18+) is
verlengd in afwachting van besluitvorming op basis
van de proces- en productevaluatie van het VerweyJonker Instituut onder begeleiding van het WODC. De
evaluatie wordt deze zomer verwacht.
Dan zal besluitvorming plaatsvinden over het al dan
niet codificeren van Halt voor jongvolwassenen die
voor het eerst een licht vergrijp plegen, nog naar
school gaan, bij hun ouders wonen en/of een licht
verstandelijke beperking hebben.

5. Overige onderwerpen
Aanpak
jeugdgroepen/
fluïde netwerken







Jongeren met
licht
verstandelijke
beperking






9

De minister heeft onderzoek laten doen naar
verbetermogelijkheden van de bestaande aanpak. Dit
heeft geleid tot aanbevelingen aan de betrokken
partijen op het gebied van o.a. het inspelen op het
fluïde karakter van groepen en netwerken, de onlineaanwezigheid partijen, de wijze waarop de groepsscan
van de politie wordt gebruikt, en de wijze waarop
sterker ingezet kan worden op vroegsignalering.
Daarnaast worden middelen ontwikkeld die de praktijk
moeten ondersteunen bij het inrichten van
samenwerking en gegevensuitwisseling, namelijk een
uitgebreider modelconvenant met juridische
onderbouwing, een bijbehorend stroomdiagram met
daarin de stapsgewijze gegevensuitwisseling, en een
informatiematrix met per fase en per partij de voor
hen benodigde informatie.
De resultaten van dit onderzoek zijn op 18 mei jl. aan
een begeleidingscommissie van de betrokken partijen
aangeboden. Momenteel worden waar mogelijk de
aanbevelingen toegepast en worden ondersteunende
materialen uitgewerkt.
De tool 11VB helpt mensen die omgaan met jongeren
of ze slachtoffer zijn van loverboy.
Er is een praatplaat voor jongeren met een LVB
ontwikkeld, wanneer ze voor een strafbaar feit zijn
aangehouden.10
De Raad van de Kinderbescherming en Stichting Halt
zijn uitgerust met SCIL, een instrument om het
vermoeden van een LVB mee vast te kunnen stellen.
Ook zijn er communicatiemiddelen, zoals de talk2me

Kamerstukken II, 2020/21, 29 279, nr. 633.
Je wordt verdacht van een strafbaar feit | Brochure | Rijksoverheid.nl

10

Stop-reactie
















11

kaarten, en handreikingen ontwikkeld waarmee
professionals uit de strafrechtketen beter met mensen
met een LVB om kunnen gaan.
De Stop-reactie bestond uit een aantal elementen:
a. de afname van een signaleringsinstrument en
anderszins achterhalen van problematiek bij het kind,
b. betrokkenheid van ouders,
c. een leeractiviteit,
d. mogelijk een excuus aanbieden en
e. indien van toepassing doorverwijzing naar
hulpverlening.
Het WODC heeft destijds een plan- en procesevaluatie
gedaan. Daarin is gesteld dat de algemene
doelstellingen recidivevermindering en het specifieke
doel gedragsverandering te hoog gegrepen waren en
dat onduidelijk was of de Stop-reactie zich richtte op
risico- en beschermende factoren die bij 12-minners de
kans op een criminele carrière vergroten.
Op grond van de bevindingen uit WODC-onderzoek is
geconcludeerd dat de Stop-reactie niet veelbelovend
was om herhaling van grensoverschrijdend gedrag van
kinderen te voorkomen. Er bleek onder meer dat aan
te veel algemeen werkzame factoren van effectieve
interventies niet tegemoet werd gekomen.
Werkzame elementen van de Stop-reactie worden in
min of meer gelijke vorm al toegepast in de huidige
preventieve aanpak van 12-minners:
Ad a. Uit de procesevaluatie van de Stop-reactie bleek
dat er geen risico- en beschermende factoren waren
geëxpliciteerd waarop de aanpak werd gericht.
Gedragsinterventies die nu beschikbaar zijn voor 12minners passen risicosignalering toe die wel is
gebaseerd op concrete risico- en beschermende
factoren voor crimineel gedrag. De invulling van de
interventie is in die gevallen gebaseerd op de factoren
die onder meer uit het signaleringsinstrument volgen.
Het signaleren van opvoedproblemen en eventuele
psychische of gedragsproblemen bij kinderen vindt
daarnaast natuurlijk plaats via ouders, school en
welzijnswerk.
Ad b. Huidige preventieve interventies betrekken
ouders ook bij de uitvoering, bijvoorbeeld door middel
van (tussen)evaluaties of door hen concreet te
versterken in hun opvoedcompetenties door middel
van gesprekken. Het inzetten van lichte
opvoedingsondersteuning in een vrijwillig kader is half
mei jl. onder de aandacht gebracht bij de aanbieding
aan uw Kamer van de verkenning Jeugdcriminaliteit en
Opvoeding.11 Het advies uit de verkenning luidt onder
meer dat moet worden ingezet op betere
opvoedingsondersteuning in een vrijwillig kader zodat
(herhaald) crimineel gedrag kan worden voorkomen.
Ad c. Leeractiviteiten beoogden een gesprek over
normen en waarden op gang te brengen. Huidige
interventies als BASTA! en Alleskidzzz maken gebruik
van huiswerkopdrachten, naast instrumenten die ter
plekke met de begeleider worden ingezet.
Ad d. Aangezien de huidige aanpak van 12-minners is

Kamerstukken II 2020/2021, 28741, nr. 79.



geënt op de preventie van grensoverschrijdend gedrag
en geen reactieve aanpak is, is het aanbieden van
excuses niet aan de orde als onderdeel van de aanpak.
Ad e. In de huidige preventieve aanpak wordt waar
nodig ook doorverwezen naar hulpverlening.