Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

381
Vragen van het lid Rebel (PvdA) aan de Minister van Veiligheid en Justitie over
het bericht dat slachtoffers van mensenhandel te weinig vergoed krijgen
(ingezonden 16 oktober 2013).
Antwoord van Staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
31 oktober 2013)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Slachtoffers mensenhandel krijgen
te weinig vergoed»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 3
In hoeverre herkent u het probleem dat slachtoffers van mensenhandel in
strafzaken nauwelijks schadevergoedingen krijgen toegewezen?
Waar ligt het aan dat slechts een op de drie slachtoffers een schadeclaim
indient en dat de helft van deze claims door de rechter geheel of gedeeltelijk
wordt afgewezen?
Antwoord 2 en 3
Het onderzoek is gebaseerd op vonnissen die zijn gepubliceerd op de website
www.rechtspraak.nl. Aangezien dit slechts een selectie van vonnissen betreft,
geven de genoemde cijfers geen volledig beeld. Verder is een aandachtspunt
dat in deze cijfers ook vrijspraken zijn meegenomen en dat in de zaken die als
uitgangspunt zijn genomen vrijwel nooit sprake is geweest van geheel door
de rechter afgewezen claims. Wel is het zo dat in het merendeel van de
gevallen de claims gedeeltelijk werden toegewezen.
Bovendien blijkt in de praktijk (zoals ook staat vermeld in het onderhavige
rapport) dat een groot percentage van de ingediende vorderingen nietontvankelijk wordt verklaard, omdat de behandeling ervan een onevenredige
belasting van het strafgeding zou opleveren. Artikel 361, derde lid, Wetboek
van Strafvordering bepaalt dat in die gevallen de rechter kan bepalen dat de
vordering geheel of ten dele niet ontvankelijk is en dat de benadeelde partij
haar vordering slechts bij de burgerlijke rechter kan aanbrengen. Het gaat

1

ah-tk-20132014-381
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Trouw, 11 oktober 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

dan bijvoorbeeld om complexe vorderingen die civielrechtelijke expertise
vragen. In mensenhandelzaken gaat het niet zelden om dergelijke complexe
vorderingen.
Afgezien van het bovenstaande herken ik het beeld dat slachtoffers om
diverse redenen geen gebruik maken van de mogelijkheden om schade te
verhalen. Redenen hiervoor zijn onder andere de emotionele belasting, de
duur van procedures en onwetendheid ten aanzien van de mogelijkheden. Uit
diverse onderzoeken blijkt dat verbeteringen nodig zijn ten aanzien van
schadeverhaal door slachtoffers, zo ook uit de eerste meting van de
slachtoffermonitor, die ik op 4 september jl. aan uw Kamer heb aangeboden
(Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013, 33 552, nr. 7). Daarnaast zijn er ook
goede voorbeelden te noemen uit de praktijk. Zo is recent in een mensenhandelzaak, naast oplegging van een gevangenisstraf voor de duur van zes jaar,
schadevergoeding toegekend aan het slachtoffer door het Hof ArnhemLeeuwarden voor een bedrag van € 843.500,-.
Vraag 4 en 5
Deelt u de mening dat het voor een slachtoffer van mensenhandel uitermate
belangrijk kan zijn om bijvoorbeeld achterstallig loon te kunnen terugvorderen teneinde enig gevoel van rechtvaardigheid te ervaren na een uitbuitingssituatie? Zo ja, op welke wijze kunt u bevorderen dat de bestaande mogelijkheden voor compensatie van slachtoffers mensenhandel in het strafproces in
de toekomst vaker en beter benut zullen worden?
Wat vindt u van de aanbevelingen zoals gedaan in het rapport «Compensatie
voor slachtoffers van mensenhandel»?2 Bent u voornemens om aan de
aanbevelingen uit het rapport uitvoering te geven? Zo ja, op welke wijze? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 4 en 5
Schadeherstel is een belangrijke behoefte van slachtoffers, ook van slachtoffers van mensenhandel. Zoals ik heb aangegeven in mijn visiedocument
«Recht doen aan slachtoffers» (Kamerstukken II, vergaderjaar 2012–2013,
bijlage bij 33 552, nr. 2) is een van mijn beleidsdoelen voor de komende
periode erop gericht om slachtoffers betere mogelijkheden te bieden om van
de gevolgen van criminaliteit te herstellen, ook financieel. Samen met de
ketenpartners ben ik dan ook een traject gestart om de procedures te
vereenvoudigen en om ervoor te zorgen dat slachtoffers één aanspreekpunt
krijgen voor schadeverhaal. Ik verwacht dat bestaande mogelijkheden voor
schadeverhaal hierdoor beter zullen worden benut. Daarnaast neem ik
maatregelen om ervoor te zorgen dat daders de schade vergoeden, aangezien
zij hiervoor primair verantwoordelijk zijn. Zo biedt de wijzing van artikel 94a
Wetboek van Strafvordering, die op 1 januari 2014 in werking zal treden, de
mogelijkheid om in een vroeg stadium conservatoir beslag te leggen op
goederen van verdachten, wat ten goede kan komen aan de schadevergoeding van slachtoffers.
Tevens wordt op dit moment binnen de Rechtspraak door een werkgroep
gewerkt aan een praktische handleiding voor rechters over slachtoffers,
waarin de bestaande handreikingen, aanbevelingen en modelregelingen
worden geïncorporeerd. In deze «Best Practice slachtoffer» zal uiteraard ook
aandacht worden besteed aan de vaststelling van de schade die slachtoffers
hebben geleden als gevolg van het strafbare feit. Zo zal de Best Practice
uitgangspunten bevatten ten aanzien van het ontvankelijkheidscriterium en
ten aanzien van de wijze van berekening van de hoogte van de te vergoeden
schade. Voor zover de specifieke omstandigheden van slachtoffers van
delicten als mensenhandel daar aanleiding toe geven, zal worden bezien of
hiervoor specifieke uitgangspunten kunnen worden opgesteld. Het streven is
erop gericht de Best Practicein het najaar van 2013 gereed te hebben.
Verder wordt sinds 1 januari 2013 de behandeling van mensenhandelzaken
per gerecht geconcentreerd bij een klein aantal rechters en juridisch
medewerkers met expertise op dit gebied. Mensenhandelzaken die worden
aangebracht door het Landelijk Parket worden per genoemde datum
afgedaan bij vier speciaal daartoe aangewezen gerechten. Deze specialisatie

2

Stichting Fairwork, «Compensatie voor slachtoffers van mensenhandel», september 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

en concentratie zal naar verwachting eveneens positief uitwerken voor
compensatie van slachtoffers mensenhandel.
Ten slotte is in dit kader het voornemen relevant om te komen tot een
nationaal verwijzingsmechanisme slachtoffers mensenhandel. Het doel van
zo’n wegwijzer is meer duidelijkheid voor slachtoffers, verbetering van de
hulp en betere dienstverlening vanuit de overheid. Aandachtspunt hierbij is
om vanuit de aanpak van mensenhandel nog meer de verbinding te leggen
met de initiatieven in het kader van het verbetertraject «Recht doen aan
slachtoffers» en met organisaties als Slachtofferhulp Nederland en het
Schadefonds Geweldsmisdrijven.
Ik neem de aanbevelingen uit het rapport ter harte en zal deze meenemen in
het reeds gestarte verbetertraject rond compensatie van slachtoffers en het
project nationaal verwijzingsmechanisme slachtoffers mensenhandel. De
aanbevelingen die zijn gericht tot de advocatuur, de rechtspraak en de
hulpverlening zal ik tevens bij de desbetreffende organisaties onder de
aandacht brengen.
Vraag 6
Kunt u deze schriftelijke vragen beantwoorden voor het algemeen overleg
over mensenhandel en prostitutie op 31 oktober 2013?
Antwoord 6
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3