2018D23504

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de ministers van Justitie en Veiligheid en
voor Medische Zorg over de brieven van 23 februari 2018 en 9 maart 2018
inzake het experiment gesloten coffeeshopketen en het onderzoeksrapport
«Internationaal recht en cannabis II» (Kamerstuk 24 077, nrs. 410 en 411).
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffier van de commissie,
Schoor

nds-tk-2018D23504

1

INHOUDSOPGAVE
I.

II.

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1.
Inleiding
2.
Brief van 23 februari 2018 (Kamerstuk 24 077,
nr. 410)
3.
Brief van 9 maart 2018 (Kamerstuk 24 077, nr. 411)
3.1
Planning
3.2
Effectmeting en Evaluatie
3.3
Onderzoeksrapport «Internationaal recht en
cannabis II»
3.4
Adviesvragen onafhankelijke commissie
experiment gesloten coffeeshopketen
3.4.1
Inleiding
3.4.2
Selectie gemeenten en deelnemende coffeeshops
3.4.3
Hennepteelt
3.4.4
Toezicht en handhaving
3.4.5
Effectmeting
3.5
Overig
3.5.1
Artikel 3b, tweede lid, van de
Opiumwet
3.5.2
VN-Biodiversiteitsverdrag
Reactie van de Ministers van Justitie en Veiligheid en
voor Medische Zorg

2
2
3
4
4
6
7
7
7
8
10
11
12
12
12
13
13

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
23 februari en 9 maart 2018 over het experiment gesloten coffeeshopketen. Zij constateren dat het experiment uit drie fasen zal bestaan: een
voorbereidingsfase, een experimenteerfase en een afbouwfase. Voor de
experimenteerfase zal de regering een wetsvoorstel bij de Kamer
indienen. Deze leden zullen bij dat wetsvoorstel hun vragen en overwegingen uiten over het de wijze waarop de regering wil komen tot
slimmere regulering van het beleid rond softdrugs. Voor nu hebben de
aan het woord zijnde leden slechts één vraag. Hoe wordt gewaarborgd dat
de experimenten kunnen slagen?
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijze waarop het kabinet, op hoofdlijnen, de opzet en evaluatie van
het experiment gesloten coffeeshopketen wenst vorm te geven. Zolang er
coffeeshops bestaan, zal immers moeten worden bezien hoe deze horeca
uit de invloedsfeer van de georganiseerde misdaad gehouden kan worden
zonder dat door normalisatie de drempel verlaagd wordt van gebruik van
deze verdovende middelen. Deze leden hebben nog wel enkele vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de adviesvragen aan de Adviescommissie experiment gesloten
coffeeshopketen en de begeleidende brief. Naar aanleiding hiervan
hebben zij nog enkele vragen.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van de opzet van het experiment gesloten coffeeshopketen.
Voornoemde leden juichen dit experiment op zich van harte toe. Zij
hebben nog enkele vragen.

2

De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van de
ministers van Justitie en Veiligheid en voor Medische Zorg waarin zij de
Kamer informeren over de stand van zaken omtrent het experiment
gesloten coffeeshopketen. Zij hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brieven van de ministers van Justitie en Veiligheid en voor
Medische Zorg met betrekking tot het voorgenomen experiment gesloten
coffeeshopketen. Zij hebben daarover nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
brieven van de ministers van Justitie en Veiligheid en voor Medische Zorg
over het experiment gesloten coffeeshopketen. Zij hebben in deze fase op
enkele punten behoefte aan een nadere toelichting.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
de ministers van Justitie en Veiligheid en voor Medische Zorg met
betrekking tot het aangekondigde experiment gesloten coffeeshopketen.
Zij maken graag van de gelegenheid gebruik hier enkele vragen over te
stellen.
2. Brief van 23 februari 2018 (Kamerstuk 24 077, nr. 410)
De leden van de SP-fractie vragen of de ministers kunnen uitleggen
waarom in de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen
geen biologen (het gaat om een plant), economen en betrokkenen zoals
coffeeshopondernemers en cannabisconsumenten zitting hebben?
De leden van de PvdA-fractie hebben er eerder op aangedrongen dat
vertegenwoordigers van de coffeeshopsector betrokken worden bij de
opzet van de experimenten. Deze leden missen echter in de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen een dergelijke vertegenwoordiger. Waarom is de sector niet vertegenwoordigd? En hoe gaan de
ministers ervoor zorgen dat de sector, zoals tijdens het algemeen overleg
van 20 december 2017 is toegezegd (Kamerstuk 24 077, nr. 407, p. 32), wel
betrokken wordt? En op welke wijze wordt de sector betrokken?
De leden van de D66-fractie vragen hoe de ministers vormgeven aan de
toezegging tijdens het algemeen overleg over coffeeshopbeleid op
20 december 2017 dat de cannabissector op een actieve manier betrokken
wordt bij de voorbereiding, totstandkoming en uitvoering van het
experiment.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom geen biologen,
economen en (vertegenwoordigers van) cannabisondernemers en
-consumenten zijn aangezocht om aan de Adviescommissie experiment
gesloten coffeeshopketen deel te nemen. Zij verzoeken de ministers daar
alsnog in te voorzien.
De leden van de SGP-fractie vragen of de Adviescommissie experiment
gesloten coffeeshopketen ook de Moedige Moeders betrekt bij de
uitwerking van het experiment, aangezien die zich in het verleden ook
vaak richting de Kamer van hebben laten horen over de effecten van
cannabisgebruik.

3

3. Brief van 9 maart 2018 (Kamerstuk 24 077, nr. 411)
3.1 Planning
De leden van de CDA-fractie constateren dat in de brief een deel van de
planning voor het experiment wordt uiteengezet. Er worden drie fasen
beschreven, de voorbereidingsfase, experimenteerfase en afbouwfase.
Hierbij wordt er in de concept-wettekst gekozen voor een experimenteerfase van vier jaar. Wat betreft de afbouwfase vragen deze leden hoe
de ministers deze fase in de praktijk voor zich zien. Kunnen de ministers
nader duiden wat wordt bedoeld met «de situatie is hersteld zoals deze
bestond voor het experiment». Waartoe dient deze fase, gelet op het
gegeven dat in het regeerakkoord staat dat, na het experiment, de
regering «beziet wat het te doen staat»?
De leden van de D66-fractie vragen waarom de ministers geen advies
hebben gevraagd aan de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen over de integrale planning van het experiment. Kunnen de
ministers een overzicht geven van de integrale planning (inclusief data)
met daarin alle stappen die plaatvinden vanaf nu tot het einde van het
experiment?
Kunnen de ministers een uitgebreide toelichting geven welke activiteiten
plaatsvinden in de verschillende fasen? Worden de verschillende fasen
(voorbereidings-, experimenteer- en afbouwfase) in de wettekst
genoemd?
Hoe langt duurt de voorbereidingsfase? Waarom is geen termijn
opgenomen, zoals bij de experimenteerfase? In welke fase (voorbereidings- of experimenteerfase) moet er een aanbod beschikbaar zijn dat
voldoende is qua omvang en divers genoeg is om representatief te zijn
voor het huidige aanbod? Hoe wordt dit laatste vastgesteld? Van wanneer
tot wanneer vindt de experimenteerfase plaats? Na de experimenteerfase
zou de afbouwfase volgen. Wanneer vindt dan de evaluatiefase plaats?
Hoe lang is deze?
Hoe lang duurt het hele proces, met daarin voorbereiding-, experimenten evaluatiefase?
Waarom is er voor gekozen de termijn van vier jaar voor het experiment
reeds vast te stellen en niet de Adviescommissie experiment gesloten
coffeeshopketen in de gelegenheid te stellen hierover te adviseren vanuit
wetenschappelijk oogpunt? Kunnen de ministers een gedetailleerde
onderbouwing geven van de keuze voor een vierjarig experiment? In een
interview (Radio 1, Dit is de dag, 12 maart 2018) sprak de Minister van
Justitie en Veiligheid over zeer beperkte experimenten. Wat bedoelt de
Minister hiermee?
Wat is de motivatie achter de afbouwperiode van een halfjaar? Waarom is
er voor gekozen de termijn reeds vast te stellen en niet de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen in de gelegenheid te stellen
hierover te adviseren vanuit wetenschappelijk oogpunt? Waarom loopt de
brief van de ministers met betrekking tot de afbouwperiode vooruit op
wat hierover in het regeerakkoord staat? In de brief staat: «Na de
experimenteerfase eindigt het experiment en volgt de afbouwfase, die
binnen enkele maanden moet zijn afgerond. Dat wil zeggen dat dan de
situatie is hersteld zoals deze bestond vóór het experiment. Wij voorzien
dat voor de afbouwfase een termijn van zes maanden nodig zal zijn.»
Maar in het regeerakkoord staat: «De experimenten worden onafhankelijk
geëvalueerd, waarna het kabinet beziet wat het doen staat». Zien wat het
te doen staat is toch wat anders dan eerst afbouwen en dan reflecteren?
Waarom kiezen de ministers ervoor met deze afbouwperiode reeds
vooruit te lopen op de (thans nog ongewisse) uitkomst van de experimenten?

4

Kunnen de ministers in detail beschrijven hoe zij het teruggaan naar de
oude situatie voor zich zien vanuit zowel het oogpunt van een teler als van
een coffeeshophouder?
Waarom is het wetsvoorstel voor consultatie naar een aantal instanties
gestuurd, maar niet in de openbare wetgevingsconsultatie gegaan?
Brengt de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen nog
een advies uit over het wetsvoorstel? Zo nee, waarom niet? Zo ja, over
welke(e) onderwerp(en)?
Voor het zomerreces komt het wetsvoorstel naar de Kamer. Kan een meer
exacte datum worden aangegeven? De algemene maatregel van bestuur
(AMvB) komt in het derde en vierde kwartaal naar de Kamer. Kan een
meer exacte datum worden aangegeven?
Zijn de ministers bereid de Kamer periodiek te informeren over de stand
van zaken van de experimenten? Zo ja, op welke wijze?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen inzake de afbouwfase van het
experiment of niet expliciet ruimte moet worden opengelaten om bij een
gebleken positief resultaat voortzetting van de bedrijfsvoering mogelijk te
maken. Indien gehandhaafd blijft dat teruggekeerd wordt naar de situatie
van vóór het experiment is het van belang de praktische consequenties
daarvan voor coffeeshopondernemers te ondervangen. Hoe wordt
bijvoorbeeld de Belastingdienst geïnstrueerd inzake uitvoeringskwestie bij
aanvang en bij afbouw van het experiment (voorhanden hebben en
aanschaffen illegale handelsvoorraad).
De leden van de SP-fractie hebben een aantal vragen over de verschillende fases van de experimenten. Kan worden aangegeven wat de
motivatie is achter de afbouwperiode van zes maanden? Zijn de ministers
het met de voornoemde leden eens dat het wenselijk is de proef na twee
jaar te evalueren, waarna het experiment eventueel zou kunnen worden
bijgesteld? Mocht de proef na twee jaar al succesvol blijken dan kan er al
begonnen worden aan de verandering naar gereguleerde teelt voor alle
coffeeshops.
Verder vragen de aan het woord zijnde leden wat er na het experiment
gebeurt met telers die tijdens het experiment met een vergunning
kweekten. Moeten deze tijdelijk «legale» telers na afloop van het
experiment weer de illegaliteit in? Welke ondernemer is bereid om een
flinke investering te doen in een project waarvan de afloop zo ongewis is?
Hoe wordt voorkomen dat coffeeshops die bijvoorbeeld nu in het licht van
de experimenten geopend worden, na afloop van de experimenten hun
deuren weer moeten sluiten wanneer zij niet meer op de legale markt
kunnen inkopen?
De leden van de PvdA-fractie lezen in de brief dat na de experimenteerfase de afbouwfase volgt die binnen enkele maanden moet zijn
afgerond. Verder staat er dat wordt voorzien dat voor de afbouwfase een
termijn van zes maanden nodig zal zijn. Gaat het nu om enkele maanden
of om zes maanden? Of begint de afbouwfase al tijdens de experimenteerfase? Samen met de experimenteerfase van vier jaar betekent dit dus
dat investeringen die telers of coffeeshops ten behoeve van het
experiment hebben gedaan binnen een termijn van circa 4,5 jaar moeten
worden terugverdiend. Achten de ministers dit een geschikte termijn om
met name nieuwe telers of coffeeshops voor een experiment te enthousiasmeren? Mogen coffeeshops die aan het experiment hebben deelgenomen hun activiteiten daarna onder het huidige gedoogbeleid voortzetten? Zo nee, waarom niet? Wat gebeurt er met de tijdens het
experiment legale telers? Moeten die na het experiment weer de
illegaliteit in of stoppen met hun bedrijf? De aan het woord zijnde leden
maken zich kortom zorgen dat de experimenten bij voorbaat al gehinderd
worden door het feit dat telers en coffeeshops onvoldoende toekomstper-

5

spectief hebben en zullen afzien van deelname aan experimenten. Kunnen
de ministers die zorg wegnemen?
Waarom wordt er niet voorzien in een langere afbouwfase? In die
afbouwfase zouden dan ook de experimenten kunnen worden geëvalueerd. Is het bij gebleken succes denkbaar dat de experimenten worden
omgezet in een blijvende manier om de achterdeur te reguleren? Delen de
ministers de mening dat als het experiment tot de conclusie heeft geleid
dat de regulering van de wietsector op die wijze succesvol mogelijk is, het
dan wenselijk is dat voort te zetten? Zo nee, waarom niet?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat ten behoeve van het
experiment een wetsvoorstel wordt opgesteld. Dit betreft een experimenteerwet, wat betekent dat voor de duur van het experiment wordt
afgeweken van de bestaande wet- en regelgeving. Deze leden vragen de
ministers of de conclusie klopt dat de werking van de experimenteerwet
na de experimenteerfase eindigt en daarna de bestaande wet- en
regelgeving resteert.
De leden van de SGP-fractie lezen dat het experiment na de experimenteerfase eindigt en dat er daarna een afbouwfase van zes maanden start.
Op basis waarvan is deze termijn van zes maanden bepaald? Kunnen de
ministers toelichten wat zij eronder verstaan dat daarna de situatie is
hersteld zoals deze bestond vóór het experiment? Kunnen de ministers
garanderen dat de bedrijven gesloten worden nadat het experiment is
afgesloten en dat zij daarna niet illegaal mogen doorgaan? Welke
waarborgen worden hiervoor ingebouwd in het aangekondigde
wetsvoorstel?
3.2 Effectmeting en Evaluatie
De leden van de CDA-fractie constateren dat een tweetal commissies bij
het experiment is betrokken, de Adviescommissie experiment gesloten
coffeeshopketen die advies geeft over de opzet van de effectmeting en
een begeleidingscommissie die verantwoordelijk is voor de evaluatie van
het experiment. Kunnen de ministers hieromtrent nadere toelichting
geven, want zoals voornoemde leden het nu begrijpen vindt de evaluatie
plaats door een nog in te richten onderzoeksteam dat valt onder de
begeleidingscommissie? Wat zijn nu precies de taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van deze begeleidingscommissie en hoe wordt
de onafhankelijkheid van de evaluatie gegarandeerd (waarvoor de
begeleidingscommissie dus verantwoordelijk is)?
De leden van de D66-fractie vragen waarom de samenstelling van het
onderzoeksteam of -consortium dat de effecten gaat meten nog niet is
vastgesteld? Welke expertise moet daarin aanwezig zijn? Waarom is de
onafhankelijke begeleidingscommissie die die dit team gaat begeleiden
nog niet ingesteld? Welke expertise moet daarin aanwezig zijn? Wat is de
relatie tussen het onderzoeksteam of -consortium en de onafhankelijke
begeleidingscommissie? Is deze hiërarchisch? Waarom hebben de
ministers ervoor gekozen dezelfde onafhankelijke begeleidingscommissie
die verantwoordelijk is voor de effectmeting van het experiment verantwoordelijk te maken voor de evaluatie? Is het niet gebruikelijk een
commissie verantwoordelijk te maken voor de effectmeting van het
experiment en een andere commissie de uitkomsten van het experiment
te laten evalueren? Dan kan bij de evaluatie ook kritisch en onafhankelijk
gekeken worden naar de effectmeting van het experiment.

6

3.3 Onderzoeksrapport «Internationaal recht en cannabis II»
De leden van de GroenLinks-fractie danken de ministers voor hun reactie
op het rapport van de onderzoekers Van Kempen en Fedorova inzake de
internationaalrechtelijke dimensie van cannabisregulatie. Deze leden
constateren wel dat er licht zit in de conclusie van dit onderzoek zoals
geformuleerd in de brief van de ministers en die in de rapporten van de
onderzoekers. De ministers stellen dat er geen positieve verplichting voor
de staat is om de teelt of handel van cannabisproducten door wetgeving,
beleid of handelen mogelijk te maken. Volgens de onderzoekers is
regulering van cannabis juridisch mogelijk en geldt dit zelfs als een
positieve mensenrechtenverplichting mits aangetoond is dat andere
mensenrechten hierdoor beter gerealiseerd kunnen worden. Onderschrijven de ministers dat die positieve verplichtingen prioriteit hebben
boven de verplichtingen die uit het Verdrag van de Verenigde Naties tegen
de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen
(VN-Biodiversiteitsverdrag) voortvloeien? Kunnen de ministers uiteenzetten tot welk handelen dit uitgangspunt noopt? Kunnen de ministers in
ieder geval bevestigen dat regulering juridisch mogelijk is indien daarmee
aantoonbaar mensenrechten gerealiseerd worden? Hoe wordt gewaarborgd dat dit essentiële onderdeel van de voorgenomen experimenten
wordt geëvalueerd?
De onderzoekers achten het naar het oordeel van voornoemde leden wel
degelijk goed verdedigbaar om regulering van de wietkweek als een
positieve verplichting tot bescherming van mensenrechten op te vatten
als bijvoorbeeld de individuele en volksgezondheid daarbij is gediend of
de criminaliteit rond hennepteelt onbeheersbaar dreigt te worden. Deze
leden vragen de ministers om alsnog inhoudelijk in te gaan op de
constatering van de onderzoekers dat een dergelijke positieve verplichting
kan worden afgeleid uit het internationale mensenrechtenkader en
waarom aan de hand van de Nederlandse omstandigheden al dan niet
van een dergelijke verplichting sprake is. Indien de ministers bij hun
standpunt blijven dat er geen positieve verplichting voor beleid bestaat,
vernemen voornoemde leden graag hoe de ministers dan wel invulling
willen geven aan het behartigen van de betreffende mensenrechtenverplichtingen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de ministers stellen dat zij het
met de onderzoekers van het rapport «Internationaal recht en cannabis II»
eens is dat mensenrechtenverdragen zich niet verzetten tegen regulering.
Waarom vermelden de ministers hier niet bij dat er aan vijf strikte
voorwaarden voldaan moet zijn wil er enige ruimte zijn voor landen om af
te wijken? Wordt bij het experiment aan alle vijf de voorwaarden voldaan?
Zo nee, welke consequenties verbinden zij hieraan? Hoe wegen de
ministers mensenrechtenverdragen ten opzichte van de drugsverdragen
die geen ruimte bieden aan de legalisering van cannabis?
3.4 Adviesvragen onafhankelijke commissie experiment gesloten
coffeeshopketen
3.4.1 Inleiding
De leden van de PvdA-fractie zijn verheugd dat de experimenten met
coffeeshops, waarbij ook de «achterdeur» van de coffeeshops gereguleerd
wordt, er komen. Zij hopen dat daarmee een eerste aanzet gegeven kan
worden tot verdere regulering van deze sector en het tegengaan van de
georganiseerde criminaliteit. Gezien het feit dat het nu nog in omvang
bescheiden experimenten betreffen, menen deze leden met de ministers
dat er daarvan nog nauwelijks gevolgen voor het terugdringen van de
illegale wietteelt en de daarmee samenhangende georganiseerde
criminaliteit te verwachten zijn. Dat neemt naar de mening van deze leden

7

niet weg dat, mochten de experimenten succesvol blijken, het landelijk en
blijvend uitrollen van een gereguleerde keten van productie tot en met
verkoop wel degelijk een slag kan toebrengen aan de georganiseerde
criminaliteit. Delen de ministers die mening? Zo ja, achten de ministers
het mogelijk dat succesvolle experimenten verdere en blijvende legalisering of regulering van deze keten tot gevolg kunnen hebben? Zo nee,
waarom delen de ministers die mening niet?
3.4.2 Selectie gemeenten en deelnemende coffeeshops
De leden van de CDA-fractie lezen in het regeerakkoord dat het
experiment wordt uitgevoerd in zes tot tien (middel)grote gemeenten en
dat er in ieder geval een viertal eisen worden gesteld aan deelnemende
coffeeshops. Doel van het experiment is onder meer, zoals ook in het
regeerakkoord staat aangegeven, het uitvoeren van uniforme experimenten met als doel het bezien of en hoe op kwaliteit gecontroleerde wiet
gedecriminaliseerd aan de coffeeshops kan worden toegeleverd. Deze
leden achten het dan ook van belang dat in de deelnemende (middel)grote gemeenten alle coffeeshops die gevestigd zijn in die gemeente deel
zullen nemen aan deze experimenten om zo bij te dragen aan de
uniformiteit van de experimenten. Dat staat niet expliciet in de brief van
9 maart 2018 maar wel in de opdracht aan de Adviescommissie
experiment gesloten coffeeshopketen. Kunnen de ministers daarom
expliciet bevestigen dat deelname door alle coffeeshops in een geselecteerde gemeente onderdeel is van het experiment gesloten coffeeshopketen?
Voornoemde leden lezen in de adviesaanvragen aan de Adviescommissie
experiment gesloten coffeeshopketen dat het ingezetenencriterium,
behalve in de grensstreek, binnen het experiment wordt losgelaten. Kan
worden bevestigd dat gemeenten die het ingezetenencriterium niet
hanteren/handhaven niet in aanmerking komen voor deelname? Hierbij
wordt in het bijzonder gedacht aan Tilburg.
De leden van de D66-fractie vragen hoe wordt voorkomen dat er aan de
experimenten zo veel eisen worden gesteld dat het lastig is deelnemende
gemeenten, telers en coffeeshops te vinden. Hoe wordt ervoor gezorgd
dat de gestelde eisen ook handhaafbaar zijn? Wat is een middelgrote en
wat is een grote gemeente? Kan bijvoorbeeld een deel van een grote
gemeente ook meedoen? Waarom zal de uiteindelijke aanwijzing van
gemeenten plaatsvinden door de Minister van Justitie en Veiligheid? De
Opiumwet valt immers onder de Minister voor Medische Zorg. Worden de
uiteindelijke telers aangewezen door de Minister voor Medische Zorg? Zo
ja, waarom staat dat niet in de opdracht aan de adviescommissie?
Naar het oordeel van leden van de GroenLinks-fractie had de opzet van
het experiment onder meer tegemoet moeten komen aan de uitgekristalliseerde ideeën van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).
Uiteindelijk moet het experiment zo worden opgezet dat elke gemeente
uiteindelijk het beproefde handhavingsmodel kan kiezen dat past bij de
specifieke omstandigheden van de desbetreffende gemeente. De gekozen
uniforme opzet van het experiment biedt daarvoor naar het oordeel van
deze leden onvoldoende ruimte. Het roept eveneens de vraag op hoe de
toezegging om coffeeshopondernemers te betrekken in de experimenten
wordt uitgevoerd in de wetenschap dat de lokale verschillen nogal groot
zijn. Kan uiteengezet worden hoe breed de vertegenwoordiging van de
coffeeshopbranche in het experiment wordt? Voornoemde leden doen een
klemmend beroep op de ministers om alsnog in de door de VNG
gewenste experimenteerruimte te voorzien.
De aan het woord zijnde leden constateren dat er een uniform experiment
wordt opgezet waaraan zes tot tien gemeenten zullen meedoen. Had er
niet beter voor kunnen worden gekozen gemeenten toe te staan binnen de

8

vastgestelde randvoorwaarden hun eigen experiment vorm te geven? Dat
komt immers beter tegemoet aan de omstandigheden die per gemeente
kunnen verschillen en levert een breder inzicht op in de uitwerking van
beproefde handhavingsmodellen.
De leden van de SP-fractie lezen dat binnen het experiment het ingezetenencriterium mag worden losgelaten, behalve in de gemeenten in de
grensstreek. Waarom is hier voor gekozen? Zeker ook gezien het feit dat er
grensgemeentes zijn die in het verleden juist meer overlast hebben
ervaren met het ingezetenencriterium dan zonder.
Voornoemde leden constateren dat de ministers hebben toegezegd
coffeeshopondernemers te willen betrekken bij het experiment. Op welke
wijze worden zij gehoord door de de Adviescommissie experiment
gesloten coffeeshopketen en hoe breed moet de vertegenwoordiging van
de coffeeshopbranche zijn gezien de lokale verschillen?
Klopt het dat in een deelnemende gemeenten alle coffeeshops mee
moeten doen? Waarom is hier voor gekozen? Wat betekent dit voor een
coffeeshophouder die niets voelt voor het meedoen aan de proef? Is de
coffeeshophouder strafbaar als hij weigert mee te doen aan de proef?
De aan het woord zijnde leden beseffen dat de toelevering van wiet aan
coffeeshops die meedoen aan het experiment uit het criminele circuit
wordt gehaald. Binnen het experiment mag, binnen een marge, van de
huidige maximale handelsvoorraad (500 gram) worden afgeweken. Hoe
groot is die marge?
Tevens vragen deze leden of de kans bestaat dat een coffeeshophouder
gedwongen wordt aan een experiment mee te doen. Zo ja, waarom?
Wordt er een vangnet ingebouwd voor coffeeshopondernemers die
verplicht worden mee te doen wanneer mocht blijken dat het experiment
financieel onhaalbaar blijkt voor de ondernemer?
Is om het experiment mogelijk te maken de invoering van het
zogenoemde T-criterium overwogen in aanvulling op de zogenoemde
AHOJGI-criteria uit de Aanwijzing Opiumwet? Zo ja, wat was hiervan de
uitkomst? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PvdA-fractie lezen in de adviesaanvragen aan de
Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen dat de regering
enkele randvoorwaarden stelt. Zo wordt er ten aanzien van de selectie van
gemeenten gesteld dat er geen regionale experimenten mogen plaatsvinden waarbinnen meerdere gemeenten betrokken zijn. Naar de mening
van de aan het woord zijnde leden zouden gemeenten in staat moeten
worden gesteld samen één experiment uit te voeren. Daarbij kan
bijvoorbeeld een zekere schaalgrootte worden bereikt en een representatief aantal coffeeshops worden betrokken. Waarom is bij voorbaat al
besloten dergelijke regionale samenwerking niet toe te laten? En waarom
kan daarvoor niet eerst het advies van de Adviescommissie experiment
gesloten coffeeshopketen worden afgewacht?
Tevens lezen deze leden dat in een deelnemende gemeente alle coffeeshops aan een experiment moeten meedoen. Betekent dit dat als een
gemeente voor een experiment wordt uitgekozen dat alle coffeeshops
verplicht worden mee te doen? Of gebeurt dat op vrijwillige basis en kan
een ongewillige coffeeshop in een gemeente voorkomen dat die
gemeente mee kan doen aan het experiment? Kan het ook betekenen dat
als een gemeente meedoet aan het experiment dat een onwelwillende
coffeeshop niet langer onder de criteria van het gedoogbeleid valt en
gesloten moet worden? Deze leden lezen dat ook nieuwe coffeeshops
kunnen deelnemen aan het experiment. Is het mogelijk dat een gemeente
deelneemt met nieuwe coffeeshops en dat bestaande coffeeshops buiten
het experiment gehouden kunnen worden?

9

De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat in de brief van
9 maart 2018 staat dat in een AMvB de randvoorwaarden van het
experiment worden opgenomen, waaronder de eisen aan de hennepteelt
en de verkoop in coffeeshops. De AMvB wordt opgesteld nadat advies in
ingewonnen van de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen, zo stelt de brief. Deze leden vragen de ministers nader toe te lichten
voor welke onderdelen het advies richtinggevend is en welke onderdelen
bij voorbaat al vaststaan. Kan er bijvoorbeeld vanuit worden gegaan dat
de zogeheten AHOJGI-criteria onverminderd van kracht zullen blijven,
zodat zeker is dat coffeeshops geen reclame mogen maken, geen
harddrugs voorhanden hebben of verkopen, geen overlast veroorzaken,
niet toegankelijk zijn voor en niet verkopen aan jeugdigen en slechts een
beperkte hoeveelheid verkopen per transactie?
De leden van de SGP-fractie lezen dat de Adviescommissie experiment
gesloten coffeeshopketen wordt verzocht in het najaar van 2018 een
schriftelijke voordracht te doen van zes tot tien gemeenten voor deelname
aan het experiment. Kunnen de ministers toelichten welk afwegingskader
gaat gelden op basis waarvan de keuze voor gemeenten tot stand zou
moeten komen?
Voornoemde leden constateren dat de Adviescommissie experiment
gesloten coffeeshopketen tot taak krijgt om ten behoeve van het uniforme
experiment met de teelt en verkoop van hennep voor recreatief gebruik te
adviseren over de vormgeving van het experiment. Kunnen de ministers
bevestigen dat de Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen
daarbij moet adviseren binnen de bestaande wettelijke kaders, inclusief
het ingezetenencriterium (dus geen cannabis voor toeristen)? Op welke
wijze wordt het ingezetenencriterium concreet gehandhaafd binnen het
experiment? Erkennen de ministers dat het ongewenst is dat gemeenten
die dit criterium nog niet (kunnen) handhaven meedoen aan dit
experiment omdat zij beter eerst de nodige stappen kunnen zetten om te
voldoen aan de huidige regels?
3.4.3 Hennepteelt
De leden van de CDA-fractie lezen ten aanzien van de hennepteelt dat de
Adviescommissie experiment gesloten coffeeshopketen op een vijftal
punten wordt bevraagd. Er dient een advies te komen over de soorten
hennep, de criteria voor telers en teeltlocaties, de verpakking van de
producten en eventuele veiligheidsrisico’s. In dit verband gaan deze leden
ervan uit dat het aanbod in de deelnemende coffeeshops vergelijkbaar zal
zijn met het aanbod in niet deelnemende coffeeshops/gemeenten. Valt er
al iets te zeggen over de (toedeling van de) kosten die zullen moeten
worden gemaakt, en worden deze kosten doorberekend in de verkoopprijs
van de hennep? Wordt er wel naar gestreefd om de hennep te verkopen
volgens een marktconforme prijs? Zo ja, is dat mogelijk wanneer er ook
voldaan dient te worden aan strike veiligheids- en kwaliteitseisen?
Worden kosten van de beveiliging verdisconteerd in de verkoopprijs?
De leden van de D66-fractie vragen wat de ministers bedoelen met de
passage over THC-waarden in het document «adviesvragen onafhankelijke commissie experiment gesloten coffeeshopketen»? In een radiooptreden (Radio 1, Dit is de dag, 12 maart 2018) sprak de Minister van
Justitie en Veiligheid over een «lichtere vorm van wiet». Wat bedoelt hij
hiermee? Delen de ministers de mening dat het experiment een representatie van de huidige werkelijkheid moet zijn (voldoende diversiteit)? Zo ja,
zijn de ministers het ermee eens dat er voldoende soorten/smaken wiet
beschikbaar moeten zijn, omdat de consument het anders in het illegale
(online) circuit zal zoeken? Is in het experiment ook al voorzien in de
productie van hasj? Zo ja, hoe zien de ministers dit voor zich?
Kunnen de ministers beschrijven hoe de aanbestedingsprocedure in zijn
werk zal gaan? Zal ervaring met het telen van hennep daarbij een

10

criterium zijn? Hoeveel telers zullen uiteindelijk aan de slag gaan? In
hoeverre maken telers die nu via het illegale circuit cannabis leveren aan
coffeeshops kans op het winnen van de aanbesteding? Zullen inschrijvers
bij de aanbesteding worden onderworpen aan een toets op grond van de
Wet Bibob? Hoe denken de ministers dat telers die nog geen ervaring
hebben met het telen van hennep kunnen beschikken over de kennis die
nodig is voor het telen van een ruime keuze aan soorten cannabis?
De leden van de GroenLinks-fractie achten het van belang dat gelet wordt
op een divers aanbod van cannabissoorten. Beperking van het aanbod tot
soorten die niet aansluiten op de behoeften van consumenten werkt
alsnog het ontstaan en voortbestaan van een illegaal segment in de hand.
Kunnen de ministers aangeven of, en zo ja in hoeverre de vrijheid bestaat
om het cannabisaanbod in de experimenten af te stemmen op de
consumentenvraag? Op welke wijze worden in de wetgeving inzake de
wietteeltexperimenten de verdragsverplichtingen die voortvloeien uit het
VN-Biodiversiteitsverdrag verwerkt? Wordt gefaciliteerd dat de genetische
biodiversiteit van cannabis voor recreatief gebruik behouden blijft?
Voornoemde leden vragen welke modaliteiten zullen worden toegepast in
het experiment. Klopt de veronderstelling dat de voorkeur zal uitgaan naar
bulktelers die niet noodzakelijkerwijze zullen voorzien in de consumentenvraag? Hoe denken de ministers het risico te ondervangen dat consumenten bij gebrek aan adequate diversiteit in het cannabisaanbod hun
heil zullen zoeken op de illegale markt? Hoeveel ruimte wordt gegeven
aan zogenoemde craft growers die op professionele wijze wel kunnen
voorzien in de specifieke consumentenvraag? Wat vinden de ministers
van het idee om een soort bedrijfsverzamellocaties aan te wijzen waar
onder strikte veiligheids- en kwaliteitscriteria ruimte wordt geboden voor
dit soort telers? In hoeverre kunnen thuistelers in de experimenten
worden betrokken?
De leden van de PvdA-fractie vragen of het mogelijk wordt dat nieuwe
telers uitgekozen worden om ten behoeve van de experimenten wiet te
gaan leveren of achten de ministers het ook mogelijk dat bestaande, nu
nog illegale, telers aan de voorwaarden kunnen voldoen.
Deze leden constateren dat er bij de experimenten voldoende variëteit aan
wiet beschikbaar moet zijn in het belang van een representatief
experiment. Spelen de verplichtingen die voortvloeien uit het
VN-Biodiversiteitsverdrag hierbij een rol? Op welke manier brengt dit
verdrag ook buiten de voorgenomen experimenten voor Nederland
verplichtingen met zich mee ten aanzien van het behoud van biologische
diversiteit en het duurzame gebruik van bestanddelen van hennep en
hasjiesj?
3.4.4 Toezicht en handhaving
De leden van de D66-fractie constateren dat er in de adviesvragen meer
aandacht wordt besteed aan het toezicht en handhaving van gemeenten
en politie dan aan het toezicht op de kwaliteit (Ministerie van Volksgezondheid, Wetenschap en Sport). Kunnen de ministers de passage over
het toezicht op de kwaliteit nader toelichten? Wat is de rol van de Minister
van Binnenlandse Zaken – kijkend naar de experimenten en de rol van
gemeenten?
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat veel extra toezicht nodig is
om na te gaan in hoeverre de regels van het experiment worden
nageleefd. Kan worden aangegeven hoe dit extra toezicht vorm gaat
krijgen? Wordt hier extra budget voor vrijgemaakt/toegekend? Zo ja,
hoeveel? Zo nee, waarom niet?

11

3.4.5 Effectmeting
De leden van de CDA-fractie hechten zeer aan het voorkomen van
«normalisatie van drugsgebruik». Valt er al iets te zeggen over de wijze
waarop gemeten zal worden of met name jongeren door de gereguleerde
wiet minder ontmoedigd worden verdovende middelen te gebruiken? Op
welke wijze zal de jeugd worden gemonitord?
De leden van de D66-fractie vragen hoe wordt verzekerd dat het
experiment zo wordt opgezet dat bij de evaluatie conclusies kunnen
worden getrokken met betrekking tot de volgende vragen. Heeft het
experiment geleid tot een betere verwezenlijking van belangen die
relevant zijn vanuit positieve mensenrechtenverplichtingen, in het
bijzonder de kwaliteitsbewaking, bescherming van de gezondheid van
jeugdigen, de scheiding van de markten van softdrugs en harddrugs, het
gesloten houden van de keten van teelt tot verkoop, vermindering van
met de teelt en verkoop van cannabis verbonden criminaliteit en de
bescherming van omwonenden van plaatsen waar cannabis wordt
geteeld en verkocht, zoals tegen overlast en brandgevaar?
Hebben andere (buur)landen nadeel ondervonden van het experiment? Is
een effectief beleid ter ontmoediging, beperking en risicobewustwording
van recreatief cannabisgebruik gevoerd?
Hoe wordt de continue monitoring van het experiment geborgd? Hoe
worden alle relevante
stakeholders betrokken zoals consumenten, coffeeshops, telers, hulpverlening, lokaal bestuur, politie en lokaal midden- en kleinbedrijf.
De leden van de GroenLinks-fractie vragen of niet al na twee jaar kan
worden voorzien in een evaluatie. Het geeft immers de ruimte om het
experiment desgewenst bij te stellen. Hoe wordt in de evaluatie de
waardevolle input van alle relevante stakeholders betrokken? Hierbij valt
te denken aan consumenten, coffeeshophouders, telers, hulpverleners,
het lokale bestuur, de politie en het openbaar ministerie.
3.5 Overig
De leden van de SP-fractie hebben een aantal vragen aan de Minister van
Justitie en Veiligheid over de (on)mogelijkheden van artikel 3b, tweede lid,
van de Opiumwet, en de doelstellingen van de Convention on Biological
Diversity in samenhang met de op te tuigen experimenten met gereguleerde wietteelt.
3.5.1 Artikel 3b, tweede lid, van de Opiumwet
De leden van de SP-fractie vragen of de Minister van Justitie en Veiligheid
op de hoogte is van de mogelijkheid die artikel 3b, tweede lid, van de
Opiumwet biedt om een uitzondering te maken op het verbod om reclame
voor middelen die in de Opiumwet zijn opgenomen. Is het mogelijk om op
basis van dit artikel een bijsluiter te ontwikkelen voor cannabisproducten,
vergelijkbaar met andere bijsluiters voor geneesmiddelen? Is de Minister
bereid een cannabisbijsluiter te (laten) ontwikkelen in het kader van het
aanstaande experiment met gereguleerde wietteelt, waarbij dan in de
bijsluiter bijvoorbeeld is opgenomen wat er precies in het gekochte
product zit en wat de bijwerkingen kunnen zijn? Meer in het algemeen:
biedt de huidige wet volgens de Minister voldoende mogelijkheden om
mensen voor te lichten over de risico’s van het gebruik van cannabisproducten tijdens de proef met gereguleerde wietteelt? Zo nee, is de Minister
bereid de wet hier op aan te passen? Kan dit antwoord nader toegelicht
worden?

12

3.5.2 VN-Biodiversiteitsverdrag
De leden van de SP-fractie vragen of de Minister van Justitie en Veiligheid
bekend is met artikel 1 van het VN-Biodiversiteitsverdrag waarin de
doelstelling van het behoud van biologische diversiteit en het duurzame
gebruik van bestanddelen daarvan is vastgelegd Op welke wijze beoogt
het kabinet de biologische diversiteit van vezelhennep en andere
cannabissoorten in stand te houden, te reproduceren en voor duurzaam
gebruik te behouden? Is de Minister bereid hiertoe de reeds bestaande
genenbank te ondersteunen? Zo ja, vanuit welke middelen?
Voornoemde leden vragen wat de verplichtingen uit het verdrag volgens
de Minister van Justitie en Veiligheid betekenen voor de vernietiging van
hennep en cannabisplanten bij sepot. Kan de Minister zich voorstellen dat
het overdragen van in beslag genomen planten aan een genenbank kan
bijdragen aan de doelstelling van het behoud van de biologische
diversiteit? Tot slot, hoe zal bij de voorgestelde uniformiteit van het
experiment worden omgegaan met de genetische diversiteit van cannabis
soorten? Hoe zal de onafhankelijke adviescommissie toezien op het
naleven van het Biodiversiteitsverdrag, specifiek ook op artikel 8j?
II. Reactie van de ministers van Justitie en Veiligheid en voor
Medische Zorg

13