Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

25 074

Ministeriële Conferentie van de
Wereldhandelsorganisatie (WTO)

Nr. 171

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN, LANDBOUW EN INNOVATIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 april 2011
Uw vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie
vroeg bij brief van 21 maart jongstleden (uw kenmerk: 2011Z04657/
2011D14199) om te worden ingelicht over de stand van de Doha-onderhandelingen en de Nederlandse appreciatie daarvan. Hiermee voldoe ik
aan dit verzoek.
Stand van de onderhandelingen
De G20 bijeen te Seoul in november 2010 riep op tot afronding van de
WTO-ronde in 2011. Daarop volgde een periode van verhoogde onderhandelingsactiviteit in Genève. Inmiddels lijkt in dit proces de grens te zijn
bereikt van wat op hoogambtelijk niveau aan vooruitgang kan worden
geboekt. Al is op onderdelen inhoudelijk zeker vooruitgang geboekt, qua
niveau van overeenstemming bevinden de onderhandelingen zich
grotendeels op hetzelfde niveau waarop zij in december 2008 bleven
steken (Kamerstuk 25 074, nr. 163). Voor ruim tachtig procent van de
onderhandelingsstof is een oplossing voorhanden, maar de extra
inspanning die nodig is om tot succesvolle afsluiting te komen is nog niet
geleverd.
Het grootste knelpunt ligt in de wens van de VS tot ruimere toegang tot de
markt van grote opkomende economieën en afwijzing daarvan door
China, India en Brazilië. Die ruimere toegang zou gestalte moeten krijgen
door een aantal sectorale akkoorden die erin voorzien dat tarieven in
belangrijke industriesectoren – waaronder chemie, industriële machines
en elektronica – sterk worden verlaagd, in aanvulling op de algemene
tariefreducties.
Achtergrond is dat de eerder (in 2008) overeengekomen algemene aanpak
van industrietarieven erin voorziet dat ontwikkelde landen hun tarieven

kst-25074-171
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 074, nr. 171

1

sterk zullen verlagen terwijl ontwikkelingslanden dat minder hoeven te
doen en ook de mogelijkheid krijgen producten uit te zonderen. Dat de
meeste ontwikkelingslanden minder bijdragen aan marktopening dan
ontwikkelde landen is onomstreden. Knelpunt is echter of, en in welke
mate, dit ook gerechtvaardigd is waar het gaat om de grote opkomende
economieën. Waarom zou bijvoorbeeld China, dat als grootste exporteur
ter wereld maximaal lijkt te profiteren van de openheid van andere
markten, de eigen markt minder hoeven te openen?
Hoewel de aandacht nu vooral is gericht op de impasse die rond
industrietarieven lijkt te ontstaan, bestaat er ook nog steeds onvrede op
andere punten bij verschillende partners. Zo geeft de VS aan dat het
gebruik dat opkomende economieën denken te zullen maken van
uitzonderingsmogelijkheden om bescherming van de landbouwsector te
handhaven ten koste zal gaan van zijn exportkansen en dat de toegang tot
andere markten voor zijn diensten onvoldoende is. Daarnaast stellen
bijvoorbeeld Brazilië en Zuid-Afrika dat eenzijdige aandacht voor
industrietarieven onterecht is: als hen wordt gevraagd markttoegang voor
industrieproducten te verruimen, dan moet het mogelijk zijn in ruil
daarvoor lagere landbouwtarieven te verlangen.
Terwijl vooral de VS en opkomende economieën tegenover elkaar staan
staat de EU niet afwachtend langs de zijlijn. Op aandringen van onder
meer Nederland heeft de Europese Commissie zich binnen de Dohaonderhandelingen actief opgesteld om partijen bij elkaar te brengen,
voortgang in onderhandelingen te bereiken en bij te dragen aan ook voor
de EU goede resultaten/oplossingen.
De EU deelt de VS-wens dat opkomende economieën hun markt verder
openen, in het bijzonder ook voor diensten. Zij is echter tegelijk beducht
voor ontrafeling van de in 2008 bereikte brede basis van overeenstemming, inclusief de voor haar bevredigende uitkomsten op landbouwgebied. Met het openbreken van de onderhandelingsteksten uit 2008 zou
het bereiken van een akkoord nog veel gecompliceerder worden. De EU
speelt daarom in de huidige fase een opbouwende rol en tracht vooral het
onderhandelingsproces op gang te houden en pogingen daartoe van de
directeur-generaal van de WTO, Pascal Lamy, te ondersteunen.
Appreciatie
Het moeizame verloop van de Doha-onderhandelingen is onbevredigend.
De regering zal zich blijven inzetten voor spoedige afronding, zoals door
de G20 aangegeven. Er staan grote belangen op het spel, zeker voor een
land als het onze dat voor bijna een derde van zijn inkomen afhankelijk is
van het buitenland.
Een succesvolle ronde zal door marktopening welvaartswinst opleveren
van wereldwijd ruim € 100 miljard per jaar. Minst ontwikkelde landen
krijgen multilateraal gegarandeerde onbeperkte en heffingvrije toegang
tot markten van ontwikkelde en – zoveel mogelijk – opkomende landen. In
rijke landen zullen handelsverstorende productie- en exportsteun aan de
landbouwsector verminderen doordat de maximaal toegestane plafonds
sterk omlaag zullen gaan. De markttoegang voor industriegoederen zal
toenemen, mogelijk voor specifieke sectoren als chemie en machines in
het bijzonder. In de dienstenhandel zal de rechtszekerheid en daarmee de
handel toenemen. Handel zal een belangrijke positieve rol kunnen spelen
bij het wegwerken van wereldwijde onevenwichtigheden: het is immers
beter een handelstekort te corrigeren door meer export dan door minder
import. Een succesvolle ronde zal ook de samenwerking op handelsgebied ten goede komen en de WTO in staat stellen ten volle haar rol te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 074, nr. 171

2

spelen in het kanaliseren van spanningen, bijvoorbeeld rond de verdere
ontwikkeling van opkomende grootmachten.
Een mislukking zal, naast het mislopen van de voordelen van succes,
beheersing van protectionistische tendensen bemoeilijken. Indien landen
hun tarieven zouden verhogen tot het nu maximaal toegestane niveau,
dan zal dat leiden tot een welvaartsverlies van zo’n € 300 miljard per jaar
wereldwijd en tot een krimp van de wereldhandel met bijna acht procent.
Dit laatste betekent voor Nederland doorgaans een verlies van ongeveer
twee procent BBP. De Minst Ontwikkelde Landen, waaraan in de Doha
ronde bijzondere aandacht wordt besteed, zouden tot de grote verliezers
van het mislukken van de onderhandelingen behoren. Nederland zal ook
daarom in EU-verband en daarbuiten het belang van een succesvolle
ronde blijven benadrukken.
Later deze maand zullen de voorzitters van de verschillende onderhandelingsgroepen schriftelijk verslag doen van de stand van onderhandelingen
op hun terrein. Op basis daarvan en van zijn één-op-één gesprekken met
belangrijke onderhandelingspartners zal de directeur-generaal van de
WTO op 29 april aanstaande in een bijeenkomst van het overkoepelende
onderhandelingsorgaan – het Trade Negotiations Committee – de weg
vooruit aan de orde stellen. De voortekenen zijn niet gunstig, nu er geen
indicaties zijn dat partijen (bilateraal) de afgelopen weken toenadering
hebben gezocht. Wellicht is nieuw politiek momentum – bijv. van een
ministeriële top – nodig om de onderhandelingen een definitieve zet te
geven. Het streven was om voor de zomer een ministeriële bijeenkomst te
organiseren om politieke knopen door te hakken, maar gezien het gebrek
aan voortgang is het de vraag of dat realiteit wordt.
Tegen deze achtergrond zullen de handelsministers (voor Nederland zal
de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie
deelnemen) tijdens de bijeenkomst van de Raad Buitenlandse Zaken over
handel, op 13 mei a.s., moeten inventariseren hoe de EU de ronde vooruit
kan helpen. Dit zal niet eenvoudig zijn. De invloed van de EU op de
onderlinge verhoudingen tussen de VS en de grote opkomende economieën is beperkt. De EU zal zich wel kunnen en moeten verzetten tegen
pogingen om de onderhandelingen dan maar stil te leggen. De EU zal
andere partijen nadrukkelijk op hun verantwoordelijkheid moeten wijzen,
ook op het niveau van regeringsleiders. Die gaven immers in G20-verband
aan dat er gewerkt dient te worden aan een succesvolle afsluiting van de
ronde dit jaar.
Als open economie die veel baat heeft bij het huidige wereldhandelssysteem en bij verdergaande vrijhandel, zal de Nederlandse regering zich
actief blijven inzetten voor succesvolle afronding van de Doharonde en
voor het behoud en verdere versterking van het systeem.
De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen
De staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 25 074, nr. 171

3