Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 1050

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 juni 2023
Om de woningnood in Nederland onverminderd aan te pakken, is de
Woningbouwimpuls (Wbi) voortgezet. Met de Woningbouwimpuls
stimuleer ik het sneller bouwen van meer betaalbare woningen in
projecten die voor gemeenten onrendabel zijn. Hiermee creëer ik ook
meer zekerheid over een continue bouwstroom in een tijd dat de
financiële omstandigheden voor de gebiedsontwikkelingen moeilijker zijn
geworden, met name voor de korte termijn.
De urgentie om de krachten te bundelen met medeoverheden en om door
te bouwen aan voldoende passende woningen neemt verder toe. Te veel
mensen kunnen op dit moment geen passende woning vinden, terwijl
wonen in een goed, duurzaam en betaalbaar huis in een leefbare wijk een
eerste levensbehoefte is. Door gemeenten (financieel) te ondersteunen
kunnen er meer betaalbare woningen worden gerealiseerd en lopen we in
op het woningtekort. Dit draagt bij aan de opgave uit het programma
woningbouw, van de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030. Met de
Woningbouwimpuls kan ik bijdragen aan de realisatie van deze 900.000
woningen.
In deze Kamerbrief informeer ik u over de uitkomsten van de vijfde
tranche van de Woningbouwimpuls en geef ik een doorkijk naar het
vervolg.
Uitkomsten vijfde tranche Woningbouwimpuls
Het loket voor de vijfde tranche van de Woningbouwimpuls is gesloten op
31 maart 2023. Er zijn 42 aanvragen ingediend die door een onafhankelijke
Toetsingscommissie zijn beoordeeld op onder andere financiële realiteit,
planologische hardheid en haalbaarheid. De aanbiedingsbrief van de
Toetsingscommissie met haar advies en een toelichting op de wijze van
beoordelen is als bijlage 1 bij deze brief gevoegd.
Op basis van het advies van de Toetsingscommissie heb ik besloten aan
28 plannen een bijdrage toe te kennen. Dit is in totaal € 117,6 mln.

kst-32847-1050
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1050

1

inclusief btw. Met deze middelen leveren we een bijdrage aan in totaal
19.635 woningen in 26 gemeenten. 68% hiervan is in het betaalbare
segment. In bijlage 2 bij deze brief treft u een factsheet aan met algemene
kenmerken van de projecten uit de vijfde tranche van de Woningbouwimpuls.
Het is positief om te constateren dat het overgrote deel van de gemeenten
is gelukt om te komen tot een kwalitatief goede aanvraag die de
zorgvuldige externe toetsing hebben doorstaan. Het percentage gehonoreerde aanvragen is hoger dan in eerdere tranches. Van de projecten die
nu als onvoldoende zijn beoordeeld, heeft de Toetsingscommissie
aangegeven dat de aanvraag met enige aanpassingen kansrijk kan zijn
voor een volgende tranche. Het merendeel van de projecten die niet
positief zijn beoordeeld, krijgen dat oordeel vanwege het onjuist
toepassen van het wettelijk kader voor gebiedsontwikkeling. Het gaat dan
bijvoorbeeld om het toepassen van wettelijk kostenverhaal of het
proportioneel voor het toerekenen van de investeringen. Indien deze
projecten niet worden aangepast, kunnen deze wettelijk gezien niet
worden goedgekeurd. Deze projecten zijn echter mogelijk wel kansrijk om
aan te passen en in een volgende tranche opnieuw in te dienen. Om deze
kansrijkheid te vergroten ga ik met al deze gemeenten in gesprek om hen
waar nodig te ondersteunen en stel daar ook de kennis van het
Expertteam Woningbouw voor ter beschikking.
Met de toekenningen uit deze tranche wordt er vanuit verschillende
tranches van de Woningbouwimpuls in alle provincies bijgedragen aan
projecten die helpen het woningtekort in de regio te verlagen. Dit zie ik als
resultaat van de inzet die ik de afgelopen tijd heb gedaan om toegankelijkheid van de Woningbouwimpuls, ook op aanraden van uw Kamer, te
vergroten voor alle gemeenten in Nederland. De gemeenten die een
bijdrage toegekend krijgen zijn klein, middelgroot, groot of zelfs een
regionaal samenwerkingsverband en gelegen zowel in meer stedelijke en
landelijke gebieden. In bijlage 3 vindt u een kaart met de locaties van de
projecten.
Het afgelopen jaar zijn de voorwaarden om een aanvraag in te dienen
voor kleinere gemeenten (max. 50.000 inwoners) versoepeld. Gezien de
schaal en de omvang is voor deze gemeenten de minimale projectomvang voor een Woningbouwimpuls aanvraag verlaagd van 500 naar
200 woningen. Het bundelen van meerdere kleinere projecten is hierbij
ook een mogelijkheid. Met deze aanpak versnel ik niet alleen de realisatie
van woningen maar wordt ook het bereik en toepassingsgebied van de
regeling zo groot mogelijk gemaakt. Richting de vijfde tranche is er
intensiever ingezet op kleinere gemeenten gelegen in regio’s die niet
eerder een aanvraag hebben ingediend. In deze vijfde tranche zie ik de
gevolgen hiervan: in 14 van de 42 plannen is er sprake van een projectomvang onder de 500 woningen. Acht van deze projecten hebben een
bijdrage ontvangen. Verder heeft de Stadsregio Parkstad Limburg met
succes één aanvraag ingediend die projecten in drie gemeenten bevat:
Schimmert, Brunssum en Kerkrade. Daarnaast hebben onder andere de
gemeenten Berkelland, Rijssen-Holten en Súdwest-Fryslân een aanvraag
ingediend die een bundeling van deelprojecten binnen de gemeente
betrof. Alle drie de aanvragen zijn gehonoreerd.
Het laat zien dat het voor kleinere en middelgrote gemeenten in heel het
land mogelijk is om met een aanvraag in te dienen en toegekend te
krijgen. De komende tijd zal onderzocht worden of de huidige vereisten
rondom de minimale projectomvang afdoende zijn om een gelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1050

2

speelveld te creëren voor alle gemeenten1. Indien nodig, wordt de laatste
tranche verder aangepast, om de toegankelijkheid van de Woningbouwimpuls nog verder te vergroten.
Het vergroten van de toegankelijkheid kan van invloed zijn op de
hoeveelheid aanvragen die in de toekomst worden ingediend voor een
bijdrage uit de Woningbouwimpuls. Door deze wijzigingen worden
wellicht meer projecten potentiële Woningbouwimpuls projecten, wordt
het aanbod vergroot en daarmee mogelijk de effectiviteit van de regeling.
Onderzoeksbureau STEC onderzoekt momenteel hoe groot het aantal
potentieel aantal Woningbouwimpulsprojecten is: ook wel «de pijplijn»
genoemd.
Een ander gevolg van het vergroten van de toegankelijkheid voor kleinere
gemeenten en projecten met een kleinere omvang, is dat de gevraagde
bijdragen vaak ook lager zijn. Dit gevolg is deze tranche zichtbaar. Verder
waren er deze tranche in totaal niet voldoende projecten die aan de
wettelijke vereisten of aan de voorwaarden van de Woningbouwimpuls
voldeden om een bijdrage te kunnen ontvangen. Dit zijn de belangrijkste
redenen dat het budget voor deze vijfde tranche niet is uitgeput.
Met de toekenning van deze 28 projecten is een totaalbedrag van € 117,6
mln. inclusief btw gemoeid. Het budget voor deze vijfde tranche was
€ 250 mln.. De resterende middelen zullen beschikbaar blijven voor de
zesde tranche van de Woningbouwimpuls.
Zesde tranche Woningbouwimpuls
Het is goed om te zien dat er met de Woningbouwimpuls samen met
decentrale overheden opnieuw een flinke impuls kan worden gegeven aan
de ontwikkeling van meer (betaalbare) woningen en een versnelling kan
worden aangebracht in de realisatie van de woningen. Bovendien vind ik
het positief dat er meer aanvragen zijn ingediend en goedgekeurd dan in
de vorige tranche. Hieruit concludeer ik dat er nog steeds voldoende
projecten gebaat zijn bij bijdragen uit de Woningbouwimpuls, en dat we
zeker nog niet klaar zijn.
Ik ben voornemens om nog aan het einde van dit jaar een nieuwe tranche
voor de Woningbouwimpuls te openen. De vijfde tranche en het
onderzoek naar de pijplijn aan projecten tonen aan dat er nog voldoende
potentiële projecten in aanmerking komen voor een bijdrage uit de
Woningbouwimpuls. De komende tijd zal ik bezien of en welke wijzigingen
er in de zesde tranche kunnen worden doorgevoerd. Deze worden dan na
de zomer ter inzage gelegd en vervolgens gepubliceerd in de
Staatscourant.
Het budget voor deze zesde tranche is initieel € 300 mln. Met deze
bijdrage zijn de middelen die in het coalitieakkoord zijn gereserveerd voor
de Woningbouwimpuls besteed. Deze zesde tranche zal daarmee de
laatste tranche zijn. Mochten er na de toekenning van de middelen in de
zesde tranche nog middelen over zijn, wordt er de komende tijd onderzocht of ik afgevallen projecten uit de zesde tranche nog een laatste
herkansing kan geven, kort na bekendmaking van de zesde tranche.
De Minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
H.M. de Jonge

1

De minimale projectomvang van 200 woningen geldt momenteel niet voor alle gemeenten,
alleen voor gemeenten tot 50.000 inwoners

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 847, nr. 1050

3