Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 472

Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek en de Wet op het
onderwijstoezicht in verband met de versterking
van de kwaliteitswaarborgen voor het hoger
onderwijs alsmede tot wijziging van de Wet op
het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek en de Wet educatie en
beroepsonderwijs in verband met de introductie
van een aanwijzingsbevoegdheid voor de
minister (Wet versterking kwaliteitswaarborgen
hoger onderwijs)

Nr. 11

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 19 juni 2013
Het voorstel van wet wordt als volgt gewijzigd:
A
In artikel III, onderdeel D, wordt «De artikelen 11 en 15» vervangen door:
De artikelen 11, 12 en 15.
B
Artikel III, onderdeel F, komt te luiden:
F
Artikel 12a komt als volgt te luiden:
Artikel 12a. Onderzoek hoger onderwijs
1. Ter uitvoering van de in artikel 3, tweede lid, onderdelen b en d,
bedoelde taken onderzoekt de inspectie met inachtneming van artikel 4 de
naleving van de wettelijke voorschriften en de financiële rechtmatigheid
bij instellingen voor hoger onderwijs.
2. Ter uitvoering van de in artikel 3, tweede lid, onderdelen b, c en d,
bedoelde taken onderzoekt de inspectie ontwikkelingen in het stelsel van
hoger onderwijs.
3. Ter uitvoering van de in artikel 3, tweede lid, onderdelen b, c en d,
bedoelde taken kan de inspectie naar aanleiding van signalen van buitenaf
die mogelijk kunnen leiden tot gevolgen op stelselniveau in incidentele
gevallen onderzoek verrichten op aanwijzing van de minister dan wel uit
eigen beweging onder door Onze Minister te stellen voorwaarden. Dit

kst-33472-11
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 472, nr. 11

1

onderzoek kan mede de kwaliteit van het onderwijs omvatten tenzij dit de
bevoegdheid van het accreditatieorgaan, bedoeld in artikel 5a.2 van de
Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek betreft.
4. Artikel 11, vierde tot en met zesde lid, is van overeenkomstige
toepassing. De artikelen 20 en 21 zijn van overeenkomstige toepassing,
tenzij de aard of omvang van het onderzoek zich tegen openbare
rapportage verzet.
5. Indien het onderzoek, bedoeld in het derde lid, mede de kwaliteit van
het onderwijs omvat, betrekt de inspectie het accreditatieorgaan, bedoeld
in artikel 5a.2 van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek, bij haar onderzoek
C
Artikel V vervalt.
TOELICHTING
In de memorie van toelichting is aangegeven dat de maatregelen,
voorgesteld in dit wetsvoorstel, op termijn voldoende garanties opleveren
voor het waarborgen van de diplomakwaliteit. Om het vertrouwen in het
hoger onderwijs te bestendigen was de inschatting van de regering
aanvankelijk dat het noodzakelijk zou zijn om de bevoegdheden van de
Inspectie uit te breiden met risicogericht toezicht.
Tegelijkertijd gaf de regering al aan, gelet op het advies van de Afdeling
advisering van Raad van State en rekening houdend met reacties van de
instellingen voor hoger onderwijs, dat zij zich ervan bewust was dat
uitbreiding van het inspectietoezicht mogelijk zou leiden tot taakoverlap
met de NVAO met als gevolg stapeling van toezicht. Bovendien zou dit
een spanningsveld kunnen opleveren met het beleid om de instellingen
de ruimte te bieden de focus vooral te richten op het primaire proces van
onderwijs en onderzoek. Een en ander heeft geleid tot een aanpassing van
het wetsvoorstel voordat het werd ingediend bij de Tweede Kamer in die
zin dat beoogd was dat de invoering van risicogericht toezicht door de
Inspectie tijdelijk van aard zou zijn, gekoppeld aan een zorgvuldige
evaluatie.
De regering heeft geconstateerd dat de wijzigingen die in het
wetsvoorstel zijn aangebracht naar aanleiding van het advies van Afdeling
advisering de Raad van State de zorgen over taakoverlap en stapeling van
toezicht niet hebben kunnen wegnemen. Dit komt ook naar voren in een
groot aantal kritische vragen van de Tweede Kamer hierover in het verslag
(Kamerstuk 33 472, nr. 5). Ook uit een advies van Actal, door de regering
gevraagd op verzoek van de Tweede Kamer nadat het onderhavige
wetsvoorstel was ingediend (bijlage bij Kamerstuk 33 472, nr. 6), spreekt
zorg over de mogelijke overlap tussen de NVAO en de Inspectie, waarbij
het risico ontstaat op een dubbeling qua invulling en uitwerking van
taken. Tegen deze achtergrond is de (tijdelijke) invoering van de
mogelijkheid van risicogericht onderzoek door de Inspectie heroverwogen. Daarbij speelt ook een rol dat instellingen zichtbaar grotere
verantwoordelijkheid nemen, mogelijke overlap tussen NVAO en Inspectie
moet worden voorkomen en de beoordeling door de NVAO aan scherpte
heeft gewonnen. Alles tegen elkaar afwegende ziet de regering af van de
invoering van risicogericht toezicht door de Inspectie.
Zij hecht wel aan het verduidelijken van de taakafbakening tussen de
Inspectie en de NVAO in de Wet op het onderwijstoezicht waar het
incidenteel onderzoek mede de kwaliteit van het onderwijs omvat en
behoudt deze explicitering.
De Inspectie betrekt de NVAO bij het incidenteel onderzoek als dit mede
kwaliteit omvat. Daar waar (een deel van) het incidenteel onderzoek de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 472, nr. 11

2

bevoegdheid van de NVAO betreft, beoordeelt de NVAO de kwaliteit van
het onderwijs.
De taken van de Inspectie blijven ongewijzigd. De Inspectie is verantwoordelijk voor het toezicht op het stelsel, de naleving van wet- en
regelgeving en de financiële rechtmatigheid.
Ik stel de Inspectie in de gelegenheid om binnen de bestaande
wetgeving het stelselonderzoek, het toezicht op het stelsel van accreditatie
en het verrichten van incidenteel onderzoek naar aanleiding van externe
signalen (brandweerfunctie) effectiever in te richten.
Dat instellingen die goed presteren met minder toezichtlasten worden
geconfronteerd dan instellingen die niet goed presteren en dat het
toezicht van de Inspectie te allen tijde complementair is aan het accreditatiestelsel, vloeit voort uit de recente wijziging van de WOT, waarbij
proportionaliteit en de brandweerfunctie belangrijke noties zijn. Dit
betekent dat incidenteel onderzoek naar aanleiding van externe signalen
proportioneel moet zijn. Zo wordt bij het bestaande toezicht onnodige
administratieve drukte richting instellingen voorkomen.
In het kader van de brandweerfunctie kan tot een incidenteel onderzoek
worden besloten, indien er sprake is van een ernstig signaal met een
zekere uitstraling naar het gehele stelsel voor het hoger onderwijs. Dit kan
alleen naar aanleiding van externe signalen. Op grond van de wet kan de
minister nu al voorwaarden stellen in het kader van de brandweerfunctie.
Daarbij ga ik uit van de volgende uitgangspunten. Er is sprake van een
ernstig signaal als:
1) zich ernstige risico’s wat betreft het eindniveau van afgestudeerden
voordoen bij verschillende opleidingen van een bepaalde instelling
waarbij een groot aantal studenten is betrokken;
2) er aanwijzingen zijn dat een instelling in grote mate nalatig is bij het
naleven van wettelijke voorschriften waardoor de kwaliteitsborging van
het onderwijs in het geding is;
3) zich herhaalde serieuze klachten met een zekere omvang op een
vergelijkbaar terrein voordoen.
In control zijn van instellingen
Naast de aard en ernst van het signaal speelt de mate waarin de
instelling de situatie onder controle heeft een belangrijke rol. Beide
aspecten bepalen de intensiteit van het vervolgtoezicht het toezicht.
Naarmate de situatie ernstiger is, en/of het bestuur de situatie minder
onder controle heeft en de interne checks and balances niet goed
functioneren, zal het vervolg intensiever worden. Als een instelling zelf in
control is, is er geen aanleiding voor acties vanuit de Inspectie. Instellingen die met succes de instellingstoets kwaliteitszorg van de NVAO
doorlopen (dat wil zeggen zonder nadere voorwaarden), zullen niet
geconfronteerd worden met aanvullend inspectietoezicht. Hierop wordt
uitzondering gemaakt wanneer er sprake is van zeer ernstige risico’s die
het bestuur niet blijkt te beheersen. Behalve het instellen van een
vervolgonderzoek of incidenteel onderzoek, kunnen er afspraken met het
bestuur over noodzakelijke verbeteringen gemaakt worden, waarop de
inspectie vervolgens toeziet.
Deze nota van wijziging wordt gegeven mede namens de Minister van
Economische Zaken.
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 472, nr. 11

3