gebeurd was en zag dat men een in burger geklede politieagent als bewaker had
achtergelaten. Die vertelde haar dat hij het huis moest bewaken en zei “dat als de buren
mochten komen en zouden vragen wie hij was, zij niet moest zeggen dat hij een

politieagent was, omdat zij hen levend wilden oppakken” en hij raadde haar ook aan om
naar huis te gaan omdat de explosievenbrigade zou komen, die rond 10.00 uur

verscheen. Zij hoorde dat men een bom liet ontbloffen.-----------------------------------------was degene die de rechten van het huis in San Vicente

, maar onder de naam - van die laatste -

overgedragen heeft aan

. Hij heeft een getuigenverklaring afgelegd in het dossier

78. Vermeld dient te worden dat

i in zijn boek “Operación Masacre”

erkend heeft dat hij een identiteitsdocument met die valse naam heeft gebruikt om de
betreffende onderzoeken te kunnen verrichten. De getuige

vertelde dat de

laatste keer dat hij de koper van het huis heeft gezien een morgen was waarop deze in
zijn glashandel verscheen om het voorlopig koopcontract op te halen. Hij kan zich de
dag niet meer herinneren, maar als referentie wist hij te vertellen dat het de dag was

voordat een groep personen hem thuis - s nachts - opzocht om het huis van

te

identificeren. Die groep bestond uit verschillende personen; een politieagent in uniform
en nog zes of zeven in burger geklede personen, van wie hij wist, zonder te vertellen

hoe hij dat wist, dat zij tot de legereenheid van de stad La Plata behoorden. Deze
personen vroegen hem om hen te begeleiden en het huis te identificeren. Dat heeft hij
gedaan omdat hij de hele tijd heel goed behandeld werd. Hij verklaarde dat hij de hele
operatie heeft bijgewoond. Hij vertelde dat er een schietpartij plaats vond en dat men

bommen op het dak van het huis heeft gegooid. Hij was er niet bij toen het huis
leeggehaald werd, maar hij heeft gehoord dat dat inderdaad is gebeurd, zonder te
vertellen hoe hij dat te weten is gekomen.---------------------------------------------------------239

heeft op 8 november 2004 een getuigenverklaring

j gevangen genomen werd door

afgelegd op blad 8454. Hij vertelde dat

leden van de Werkgroep 3.3. en dat aan die operatie de officier

'alias'

, heeft deelgenomen. Hij vertelde ook dat op het moment dat het lichaam van

s

de E.S.M.A. binnen werd gebracht, hij zich in de kelder bevond en dat hij

geboeid en geketend gedwongen werd om via een smalle trap naar de “capucha” te
gaan. Daarbij werd hij aangestoten door degenen die de trap afliepen, waardoor zijn

“tussenschot” afzakte. Daardoor kon hij het lichaam van een man zien die veel
schotwonden, als een kogelregen in de buik, vertoonde. Die man identificeerde hij als
. Hij zei dat die verwondingen vers leken. Hij vertelde dat
alias

, hem vertelde dat hij deel genomen had aan een operatie, dié'

eindigde met de dood van

maar dat hij nooit iets heeft vernomen over

de uiteindelijke bestemming van het lichaam. Hij weet dat er in de E.S.M.A. persoonlijke

papieren, archieven, een collectie van het weekblad “La CGT de los Argentinos” gezien

zijn, evenals het laatste niet gepubliceerde verhaal van

“Juan se iba pof

el rio”. Dat de archieven zich in de kelder bevonden, in een kantoor dat voor vele

doeleinden gebruikt werd. Op een dag heeft hij ze niet meer gezien, zonder te weten
wie ze meegenomen heeft.-----------------------------------------------------------------------------heeft een verklaring afgelegd op blad 8.458 van het

hoofddossier. Zij vertelde dat zij weet dat

i gedood werd door leden van

de Werkgroep 3.3 tijdens een operatie uitgevoerd op de openbare weg. Dat zij'

documentatie en persoonlijke bezittingen van
Zapiola, eigendom van een familielid van

i heeft gezien in het huis in de straaf
.-------------------------------------------------

heeft op 15 novemer 2004 een getuigenverklaring afgelegd

t-

(op blad 8461) en vertelde met betrekking tot deze zaak dat, toen hij ontvoerd werd de

-

240 ’

gebeurtenissen met

j al hadden plaatsgevonden. In de E.S.M.A. heeft hij

persoonlijke bezittingen van hem gezien. Hij zei dat hij

al heel lang kende. Eén

van de dingen die hij in de E.M.S.A. heeft gezien en die hij herkende als aan

i

toebehorende was een soort map met de ligging van alle hemellichamen in het heelal.

1 had hem die verschillende keren laten zien en hem uitgelegd dat die “map” de
ligging van de sterren liet zien. Deze “map” is door de getuigen gezien op de grond
gegooid in de kelder.-------------------------------------------------------------------------------------heeft op 30 maart 2005 een verklaring afgelegd (blad

8488). Zij vertelde dat zij weet dat men

j opgezocht heeft tijdens een

afspraak en in de E.S.M.A. heeft zij het bedekte lichaam gezien in de kelder, waarvan

men haar vertelde dat het het lichaam van
verschillende “groenen” heeft horen zeggen dat men

was. Zij zei dat zij

j verbrand heeft in de

E.S.M.A. maar dat zij niet meer weet hoeveel tijd na het zien van het lichaam zij die

commentaren heeft gehoord.---------------------------------------------------------------------------

Uit de samenvatting van de verklaring die

. heeft afgelegd

voor de CONADEP blijkt dat tijdens verschillende gelegenheden officieren, die

werkzaam waren in de E.S.M.A, haar verteld hebben dat de schrijver en journalist

1 met kogels doorzeefd was door een operatiegroep van de Werkgroep
3.3, op het moment dat de leden daarvan probeerden hem te ontvoeren op 25 maart

1977. Dat was gebeurd in de middaguren in de hoofdstad. In het huis van

. in San

Vicente werd huiszoeking verricht en het werd beschoten, hetgeen mogelijk was omdat

de eigendomspapieren of het koopcontract van het huis bij zich droeg. In de

gebouwen van de E.S.M.A. bevond zich een groot aantal papieren, teksten en een
gedeelte van zijn literaire werk dat in zijn woning gevonden was. Hetgeen zij weet
omdat zij die gezien en gelezen heeft. Een paar maanden na die gebeurtenis ontdekten
241

marinemensen, terwijl zij de bezittingen van

! doorzochten, een contract van een

meubelopslagplaats. Daar vonden zij het archief van de krant “Noticias" die de auteur
daar bewaarde. Het archief werd naar de E.S.M.A, gebracht.

Uit de samenvatting van de getuigenverklaring van

afgelegd voor

de CONADEP (zie blad 8481) blijkt dat in mei 1977 een operatiegroep, gevormd door

luitenant

:, commissaris

en de majoor van het leger

de journalist en schrijver

! vermoord heeft. In de E.S.M.A.

werden nog bezittingen van hem gevonden.

Men heeft een gedeelte van de getypte transcriptie van de verklaring van
overgenomen (zie dossier 74 betreffende

en dat gedeelte

toegevoegd op blad 8482), waarin men kan lezen dat hij voor de rechtbank verklaard
heeft dat op een dag, terwijl hij gevangen zat in de E.S.M.A, veel oude documenten aan
het doorkijken was en daartussen het identiteitsdocument van

wie hij wist, door commentaren van

vond,van

dat hij dood in de E.S.M.A.

aangekomen was. Het identiteitsdocument werd gevonden in het gedeelte van de

E.S.M.A. waar alle valse documentie gemaakt werd en waar men onbeschreven en
ingevulde documenten vond.
i

heeft een verklaring afgelegd op blad 8490. Hij
■' 1

vertelde dat de gebeurtenissen rond

plaats vonden terwijl hij

gevangen gehouden zat in de E.S.M.A. Hij gelooft dat

j dood bij de E.S.M.A. is

aangekomen. Voorzover hij weet had er een schietpartij op straat plaatsgevonden. Hij
heeft het lichaam niet gezien, maar wel papieren door hem geschreven, zoals de “open

brief en familiefoto's. Ondanks dat hij niet kon vertellen wie er aan die operatie hadden
deelgenomen, was hij ervan overtuigd dat men dat wel te weten kan komen.

242

Uit de getuigenverklaring afgelegd door

voor de

CONADEP (dossier 78, blad 138) blijkt dat zij in de E.S.M.A. gehoord heeft dat de
operatie van zijn aanhouding uitgevoerd was in de stad Buenos Aires, in het zuidelijke

deel. Zij heeft papieren en documentatie gezien die verband hielden met het werk van
Walsh die zijn aanhouders, nadat zij zijn huis “afgebroken” hadden, naar de “pecera”
[N.v.d.V: viskom] brachten om ze te bestuderen en te systematiseren. Daar heeft de

getuige de aangrijpende brief kunnen lezen die

j aan zijn dochter

had geschreven, waarin hij haar, dichterlijk, vertelde hoe hij van haar dood hoorde. Zij

vertelde dat de journalist

. ontvoerd werd omdat hij garant had gestaan voor

Tijdens de uitbreiding van haar verklaring (zie blad 139 van het dossier 78) zei
degene was die haar vertelde dat

i

dood bij de E.S.M.A. was aangekomen. Hij vertelde haar ook dat majoor

alias

dat

aan de operatie had deelgenomen, evenals de politieagent

Voorzover zij het begrepen heeft waren dat dezelfen die het huis van

I hadden “afgebroken" en die al zijn bezittingen naar de E.S.M.A. hadden

In de samenvatting van de getypte verklaring vn

. op blad

244 van het dossier 78, vertelt de getuige dat zij naar hem gevraagd heeft in de

E.S.M.A. omdat zij hem goed heeft leren kennen naar aanleiding van de ontvoering van
haar echtgenoot. Daar ontving zij het antwoord dat hij gedood was op het moment dat

men hem wilde arresteren.-----------------------------------------------------------------------------Uit een verklaring afgelegd door

blijkt dat

i

door de wijk San Juan liep zonder te merken dat hij opgewacht werd door een groep.
De individuen herkende hem in eerste instantie niet. Nadat hij zich een paar passen van

hen af bevond en zich omdraaide ontving hij de eerste inslag van een schot afgevuurd

243

I

door de ondercommissaris
operatie waren aanwezig

“y

iu.! :

of “220”;
■

I».

»

((

!

Waarna er nog meer schoten volgden. Bij dié;

(belast met de aanhouding van

.

7 'i I

“

);

van de Argentijnse Federale Politie; Kapitein ter Zée'

JLH

ib; t. ■

I

heeft ook een getuigenverklaring afgelegd (zie blad 300
blH
van het “Zoekincident”). Zij zei dat toen
. “viel”, een groten

hoeveelheid niet gepubliceerde manuscripten naar de

b

vervoerd waren.

Ji' i ■ " ' .
verklaarde in het “Zoekincident” dat naar aanleiding van een brtet^ b
;i

aan

.1

1 van de Argentijnse Marine in de tijd van dé '
■

ijj

gebeurtenissen die onderzocht worden, hij haar vertelde dat

gedooid

'bl

■;

’ ’- H

b.

was tijdens een confrontatie, dat men hem gezegd had dat hij stil moest blijven staah;i i
bb ■

dat hij zich had omgedraaid en begon te schieten, “Het was hem of wij”. Met betrèkkirlg

tot het lichaam, zei hij “vraag dat maar aan de

(.

iHi

Hij die zich met dat soort zaken bezighoudt is de

ik kan niet aanwezig zijn bij

alle operaties”. Hij kon haar niet vertellen of

bij de operatie aanwezig waisi

geweest, alhoewel hij zei dat

de superieur was van

. en dat die kerel gek,'

>• .• !

irrationeel was en een atoombom in zijn hoofd heeft. “Iedereen heeft het op de amiè
■

. gemunt, maar de gek is

”, Zij verklaarde dat

over

•

. zei dat hij

een terrorist was die een fout had begaan. Als hij zich overgegeven zou hebben d^h
■i ;;

zou hij een ander lot gehad hebben, misschien hadden we hem wel gered zoals zovéél i
anderen.

In het “Zoekincident naar

___________________________________

een incident van deze zaak, bevat blaa

350 een verklaring van een samenvatting van hetgeen vastgelegd is in het

244

-0

“Zoekincident naar de Franse kloosterzusters

j en

waarin

zich de gebeurtenis herinnerde waarbij

vermeld wordt dat

tijdens een confrontatie de persoon overleed, die hij kende bij de bijnaam
”, die in werkelijkheid

of

i was. Het betrof een “afspraak", d.w.z.

wanneer de “ORGA” [N.v.d.V: ‘‘Organisatie’] één van haar leden ontbiedt op een

bepaalde plaats. Hij weet niet hoe. maar de Werkgroep wist van deze “afspraak”, d.w.z.

“... voor hem was die bedorven, voor ons niet...". Hij vertelde dat hij niet aanwezig was
bij die gebeurtenis zelf van

maar wel bij de operatie eromheen. Dat men dat

na zou moeten vragen bij het betreffende politiebureau of bij de betreffende
commandant, omdat binnen de legaliteit het de regel was om alles vast te leggen. Hij

herinnerde zich en verduidelijkte dat de leden van de guerrillagroep “Montoneros” dat

moeten weten, dat tijdens dat vuurgevecht een omstander gewond raakte. Aan de
operaties namen 8, 10 of 14 personen deel; helemaal in dit geval in aanmerking
nemende dat

vanwege zijn situtatie in de “ORGA”

inlichtingendienst

van de “Montoneros”) een belangrijke persoon was en dat men er rekening mee had

gehouden dat hij samen zou kunnen zijn met andere leden van de Organisatie. Maar,
was alleen. Hij werd tijdens die operatie gedood en zijn lichaam werd naar de

Werkgroep gebracht, omdat dat de normale procedure was. Dat hij zich gefrustreerd

voelde omdat

die belangrijk was binnen de “Montoneros”, niet levend was

gearresteerd. Hij vertelde dat de operatie in de hoofdstad heeft plaatsgevonden, maar
hij kon niet zeggen wanneer en ook niet het uur en hij weet dat hij zich verzet heeft,

omdat hij gewapend was en gedood werd.---------------------------------------------------------

Er bestaat ook een attest van de verklaringen van

in

het “Incident van het zoeken naar en identificeren van de gedetineerde en vermiste

personen in de E.S.M.A.” (blad 82), waarin hij verklaart dat hij van de Centrale vernam

245

dat Kapitein

gedood was. Er werd niet vermeld waar dat was

gebeurd en ook de strijdkracht die daar aan deel nam werd niet genoemd. Hij wist dat

het belangrijk was om hem levend te arresteren vanwege zijn rang binnen de “ORGA".
Dat indien de leiders van de “Montoneros” zonder kogels kwamen te zitten, zij een

cyanidetablet innamen of het huis waarin zij zich bevonden met dynamiet opbirezen.
Dat wanneer zij in het nauw gedreven werden, het hun doel was om zoveel mogelijk
verliezen te produceren en daarna zelfmoord te plegen. Wat belangrijk was betreffende
iwas de informatie waarover hij beschikte betreffende de geïnfiltreerden.—

Er bestaat een akte opgesteld op het moment van huiszoeking in de woning van

waaruit blijkt dat daar geen enkel manuscript of eigendom van
is gevonden.
Op blad 872 verklaart

i

de

I dat

gevangenen onder folteringen verhoorde en deel nam aan ontvoeringen en aanslagen,

waarvan hij zich die van de moord op de journalist en schrijver

: herinnert.

Terwijl hij in de E.S.M.A. werd vastgehouden bevond zich naast hem

-

gefolterd werd, die geregeld
j
.-•Ukwam om informatie van hem los te krijgen en die hem soms, met de hulp vah enkele
die met regelmaat door

■
■
bewakers,
over de grond naar de folterkamer
sleepte. Het was
hem op fluistertoon vertelde dat hij

degene was geweest die de agressie tegen

die'"

had horen zeggen dat hij
die op straat
(•

doodgeschoten werd, had geleid. De getuige zei dat hij over dit onderwerp een verhaal
geschreven heeft in zijn boek “La pista suiza” [N.v.d.V: “Het Zwitserse spoor"],

uitgegeven in 1986 door de uitgeverij Legasa in Buenos Aires (pagina 312).----(zie blad 8567) vertelde in haar verklaring afgelégd voor

deze rechtbank hoe zij de plaats van de gebeurtenissen kende: zij verklaarde dat
246

r-

. altijd overeen kwam om een ontmoeting te hebben op de

openbare weg in het gebied van de wijk San Juan tussen de boulevard Avenida Entre

Rios en de straat Sarandi. Dat was ongeveer het gebied waar de ontmoeting moest
plaats vinden. Er werd een soort code gebruikt: als alles rustig was, moest men een in
elkaar gedrukt pakje sigaretten in een bepaalde boom laten. Dat was de plaats waar
1 op 25 maart 1977 zijn afspraken zou hebben. Voor die dag had hij drie

afspraken gemaakt: één om 14.30 uur, een andere om 15.00 uur met

r, die

vermist wordt, en een laatste om 16.00 uur met een persoon met wie de getuige jaren

later een gesprek had. Het doel van die afspraken was om zijn “Open brief aan de

Militaire Junta” te verspreiden. Zij vertelde dat zij alles wat betrekking had op de
deelneming van

vernomen heeft door de commentaren van de overlevenden

van de E.S.M.A. Eén van hen is

kleding die

Zij verschafte de beschrijving van de

j die dag droeg en van de voorwerpen van waarde die hij bij zich had

en die nooit teruggevonden werden, zoals een pistool Walther PPK kaliber 22, een

horloge “Omega” en andere persoonlijke voorwerpen.------------------------------------------b.4. (Van de zaak nummer 18.967/03)-------------------------------------------------------

Het bewijsmateriaal dat verzameld is in het kader van de zaak 18.967/03 bestaat
uit het volgende: Akten op bladen 16/70; op bladen 645/656; op bladen 1536/1564; op

bladen 1718/1762; op bladen 7504/7515; op bladen 7701/7735; op bladen 7819/7822;
op bladen 7907/7909; op bladen 8121/8154; op bladen 8172/75; op bladen 8204/8211;
op bladen 8346/8352; op bladen 8359/8364; op bladen 8371/8404 van het hoofddossier
en verder hetgeen verzameld werd in de DOSSIERS 48/59 - (DOSSIER 18) - Dossier

nr. 40.249 van de Federale Rechtbank nr. 3 -

,

en

anderen o/illegale vrijheidsberoving” - die bestaat uit vijf delen geïdentificeerd
als I, li, III, IV en VI, met subtitels: BIJLAGE II (deel I) van het vooronderzoek

247

DGPN, j14, nr 35/85 “S” en deel II met titel - Dossier nr. 8653 van de Federale

Rechtbank nr. 5 (deel 1). Habeas corpus.- waarbij de nadruk gelegd wordt op blad 1
Habeas corpus gepresenteerd door

moeder-overste van de

“Hermanas de las Misiones Extranjeras” [N.v.d.V: "Zusters van de Buitenlandse
Missies”]; getuigenverklaringen op bladen 7/8; op blad 26 de getuigenverklaring van

rapport op blad 50; getuigenverklaringen op bladen 59, 60, 65,
bladen 89/90, 98/9, blad 137 en 148, bladen 269/74, bladen 280/1, bladen 28:^3,

bladen 284/6, bladen 287/292, bladen 295/97, bladen 298/300, bladen 301/303, bladen
304/305, bladen 306/309, bladen 310/1, bladen 314/5, bladen 316/8, bladen 319/323,
327/330, bladen 331/3, blad 349, blad 358, bladen 420/2, bladen 427/8, bladen
485/486, bladen 545/06, bladen 556/96, bladen 604/06, blad 948; akten op blad 964 en
blad 1020; getuigenverklaring op bladen 1044, 1104/6, 1156/1201; zaken 48 t/m 59.
BEWIJSMAP “A”, zonder opeenvolgende bladnummering.- (geïdentificeerd in de

zaak als Bijlage II), zonder nummering van de bladen, waarin opgenomen is hét
verslag van

-en

de getuigenverklaringen van

. -1 i ■ ■ ' '
I: .1

;

.

■ •

,

.

en kopieën van verklaringen afgelegd voor de CONADEP; BEWIJSMAP
“B”, zonder opeenvolgende bladnummering.- (geïdentificeerd in de zaak als

Bijlage II), die de kopie bevat van de getuigenverklaring afgelegd door

BEWIJSMAP “C”, zonder opeenvolgende bladnummering.- (geïdentificeerd
in de zaak als Bijlage II). waarin opgenomen is de getuigenverklaring afgelegd voorde

CONADEP door

getuigenverklaringen van
en

J

BIJLAGE I (eerste déél).
i •
J'

Apart zonder toevoeging aan hoofddossier van nr. 40.

:

.

’ en

anderen. Zaak nr. 44.030 van de Nationale Instructierechtbank in Strafzakeiii nr.

10, waarbij de nadruk gelegd wordt op de akten op bladen 1/18; akten op bladen

i

133/146, bladen 166/168, getuigenverklaringen op bladen 89/91, bladen 94/5, bladen
97/99, bladen 100/2, bladen 103/104, blad 105, bladen 106/7, blad 109, bladen 119/20,

blad 133, blad 175, blad 176, bladen 181/2, bladen 183/4, bladen 185/6, blad 238, blad

239; BIJLAGE 2. (Subtitel zonder toevoeging van nr. 40 - Ap.1 - insteiler
- Dossier 2028/83 - Zaak 2346 - Zaak 3200 - alle verband houdende met

de zaak nr. 44.030) - Kopie van de getuigenverklaring van

j

;

BIJLAGE 3. - zonder toevoeging van nr. 40 - Zaak nr. 1514 van de Federale
i o/illegale vrijheidsberoving” - Zaak nr. 14.158

Rechtbank nr. 6 -

BIJLAGE 4. -

van de Instructie nr. 20. Met de getuigenverklaring van

Rechtbank In Strafzaken nr. 4, provincie Buenos

[ door

zaak nr. 10.199 van de stad

.- (In twee delen) - Ingesteld

na de aangifte van

- Kopieën van de getuigenverklaringen van
en anderen; BIJLAGE 5. - Proces nr. 24 van de

Instructierèchtbank nr. 24 van de Argentijnse Marine in verband met de illegale

De nadruk wordt gelegd op de

vrijheidsberoving van

getuigenverklaringen op bladen 17/20; 28/30; 10/10; de getuigenverklaring van
, BIJLAGE - Kopie Dossier

(Proces 22 van de Militaire Instructierèchtbank); INCIDENT VAN HET ZOEKEN NAAR
EN DE IDENTIFICATIE VAN:
. - ingesteld door het Gerechtshof in Strafzaken met de bedoeling
de eindbestemming vast te stellen van

. 1■

-

en

waarvan de kopiën toegestuurd werden door de Hogere Rechtbank.

Die toebehoren aan de delen I t/m VI. De nadruk wordt gelegd op de bladen 269/270,
getuigenverklaring van

-

- rapport

van het Argentijnse Team van Forensische Antropologie op bladen 760/762; bladen
249

790/936; beschikking op bladen 1057/78 in verband met
rapport op

'

bladen 1084/1116 en de beschikking op bladen 1117/1122 in verband met
Bijlage Dossier L Nr. 111 van het Federale Gerechtshof - Gemeentelijke

begraafplaats van General Lavalle (provincie Buenos Aires) in drie delen, waarbij dè
nadruk gelegd wordt op de politierapporten en die van het Argentijnse Team van
Forensische Antropologie in verband met de lichamen N.N. begraven op die plaats en
de beschikking van de hogere rechtbank op bladen 560/562 in verband met

b.5. (Van de zaak nr. 7694/99)--------------------------------------------------------------- -

Het bewijsmateriaal verzameld in het kader van deze zaak bestaat uit het

volgende: op bladen 1/6 en 8/34 de verklaringen van

'

die de

aanleiding waren voor dit onderzoek.--------------------------------------------------------------- -

;

Op blad 62 een schrijven van de aangever tezamen met belangrijke stukken Uit

diverse kranten. D.m.v. kopieën op blad 63/7 toont de genoemde persoon aan dat hij de
erfgenaam is van

.----------------------------------------------------•

Op blad 248 het verzoek tot vooronderzoek geformuleerd door de officieren van
■

justitie

aan

het

hoofd

van

het

Federale

Parket

nr.

2,

waarmee

de

rechtsvorderingsprocedure in deze zaak ingesteld werd.--------------------------------------- ~

Op bladen 263/306 de door de Algemene Inspectie van Justitie opgestuurde akten
betreffende de oprichting van de naamloze vennootschappen

en

De aanklager presenteerde zich op 7 september 2000 bij de Griffie om diverse '

krantenartikelen bij te dragen, die verband houden met het feit dat in deze zaak

J

onderzocht wordt, gepubliceerd door de krant “Los Andes" en door, onder anderen, de
journalisten

(bladen 332/342).---------------------------

i

i en

j

Op blad 352/5 de verklaring afgelegd door

. voor de

die de akte bekrachtigde.-------------------------------

notaris

Op blad 363/66 de getuigenverklaring afgelegd door
Op 29 september 2000 werd een getuigenverklaring afgenomen aan
(zie bladen 393/395).-----------------------------------------------------------------------------

Op 7 november 2000 heeft

pseudoniem

die als jouranlist het

j

gebruikte, een getuigenverklaring afgelegd (zie

i

bladen 450/2).----------------------------------------------------------------------------------------------

Op blad 454 zijn twee krantenartikelen opgenomen, die verband houden met het

feit dat in deze zaak onderzocht wordt, gepubliceerd in de krant “Pagina 12" op de

dagen 6 en 8 november van het afgelopen jaar, bijgedragen door de aanklager,
tezamen met een schrijven toegevoegd op bladen 456/60 en op 21 november 2000

auteur van de genoemde krantenartikel, een verklaring afgelegd (zie

heeft

bladen 492/3).---------------------------------------------------------------------------------------------, Kapitein ter zee, auditeur van de Argentijnse Marine, heeft, op

verzoek van de rechtbank, de posten en functies doorgegeven van
,

,

j
•

I

(zie bladen 496/497).------------------------------------------------------------------

Op 29 november 2000 heeft men de getuigenverklaring ontvangen van de
(zie blad 505).------------------------------------------------------

journalist

Op blad 512 de getuigenverklaring afgelegd door
, nicht van

, deze laatste echtgenote van

251

Op 11 december 2000 heeft

i

een getuigenverklaring

afgelegd in deze zaak, ooggetuige van de proceduren uitgevoerd in het onroerend goed
eigendom van het slachtoffer (zie bladen 518/519).

Op bladen 532/3 de getuigenverklaring van

echtgenote

van de vermiste
Op 26 december van hetzelfde jaar heeft

paarden behorende aan

in de plaats

, verzorger van de
, een

getuigenverklaring afgelegd (zie blad 535).
Blad 558 bevat het rapport van de club “Jockey Club Argentino”, met de lijst van

paarden van

die na zijn verdwijning overgedragen werden met de

fotokopieën van de documentatie van die operaties.Op

27

februari

2001

heeft

een

getuigenverklaring afgelegd (zie blad 559).
Op bladen 560/561 de getuigenverklaring van

'

, die op 18 oktober

'

.<

■

■-F
ï'

1977 op illegale wijze van haar vrijheid werd beroofd, folteringen onderging en onder ’

onmenselijke omstandigheden verbleef in de E.S.M.A. (zie bovendien zaak 14.217/03).
Op 6 en 30 maart 2001 werden er huiszoekingen uitgevoerd op het kantoor van
de club “Jockey Club Argentino", waarbij diverse documenten in beslag werden

.

■■ •!'.' e-,

.

.

1

; -■

genomen die verband houden met de overdracht van paarden (zie akten op bladen 596
' ' v..

en 635).

Op bladen 598/601 zijn toegevoegd de fotokopieën van het door de club “Jockey

■vi.
•

■

Club Argentino” op 16 maart 1984 gestuurde rapport aan de Nationale Commissie voor

de Verdwijning van Personen, waarin een lijst vermeld staat met de paarden die
eigendom waren van

252.

j

Op 2 mei 2001 werd er een getuigenverklaring afgelegd door
, die op 20 oktober 1976 op illegale wijze van zijn vrijheid werd beroofd en naar
de E.S.M.A, werd gebracht, waar hij verbleef tot 19 januari 1979 (zie bladen 813/815),

datum waarop hij naar Venezuela reisde.----------------------------------------------------------Op 4 mei 2001 werden er diverse notariële protocollen aan deze zaak

toegevoegd, die toebehoren aan de notarissen

en

(akte toegevoegd op blad 839).------------------------------------------------------------------------

Op diezelfde datum ontving men de getuigenverklaring van

die overeenkomstig zijn zeggen, van zijn vrijheid werd beroofd en naar de E.S.M.A.

werd gebracht op 14 oktober 1976 (zie bladen 846/852).---------------------------------------Op 9 mei 2001 werd een getuigenverklaring afgelegd door

die van haar vrijheid werd beroofd in 1977 en eerst naar een illegaal detentiecentrum
van de Argentijnse Luchtmacht werd gebracht. Daarna, in maart 1978 werd zij

overgeplaatst naar de E.S.M.A, waar zij verbleef tot 19 januari 1979, datum waarop zij
toestemming kreeg om dat centrum te verlaten en daarna onder “vrijheid onder toezicht”

bleef (zie bladen 853/855).-----------------------------------------------------------------------------Op

bladen

869/72

een

verklaring

van

gevolmachtigde van de textielwerknemersorganisatie “Asociación Obrera Textil”,
waarbij hij twee resoluties voorleggende ondertekend door Kapitein-luitenant ter zee

I in zijn hoedanigheid van inspecteur van die organisatie,
waaruit blijkt dat op 2 april 1976 Luitenant ter zee der 2de klasse accountant

benoemd werd tot penningmeester van de genoemde organisatie. Tevens werd

de documentatie toegevoegd waarvan de beschrijving vermeld wordt in de verklaring

van de Griffier op blad 873.------------------------------------------------------------------------------

253

Op bladen 920/3 de uitbreiding van de getuigenverklaring eerder afgelegd door

die de door hem geschreven krantenartikelen ratificeert.—

!

Op bladen 938/96 de akten opgestuurd door de Algemene Inspectie van Justitie,'
betreffende de naamloze vennootschappen “Chacras de Coria S.A.”, “Cerro Largo S.A."

en “Misa Chico S.A.”.------------------------------------------------------------------------ -----------■'

:

■

Op 12 juni 2001 werd er een getuigenverklaring afgelegd door

■

t

die van haar vrijheid werd beroofd op 19 juni 1977 en naar de E.S.M.A. werd gebractit
waar zij verbleef tot februari 1979, datum waarop zij startte met een regime van “vrijheid
onder toezicht”, dat eindigde op 16 juli 1979 toen zij het land verliet (zie bladen 1012/3).

Op 12 juni 2001 werd er een nieuwe huiszoeking uitgevoerd op het kantoor van ■
de club “Jockey Club Argentino”, waarbij diverse documenten in beslag werden

genomen die verband houden met de overdracht van paarden die eigendom waren van
■

zoals beschreven in de opgemaakte akte die toegevoegd is op blad >
1041.

Op 24 juni 2001 heeft

van

, een getuigenverklaring afgelegd (zie bladen 1053/4).-----Op bladen 1056/7 de getuigenverklaring afgelegd door

die van zijn vrijheid werd beroofd op 10 maart 1977 en clandestien werd gevangen
■}

■

gehouden in de E.S.M.A. tot december 1978. De getuige verzocht de rechtbank om

onmiddellijk de documentatie in zijn bezit over te mogen dragen en die, volgens z^n ?,
' i;--

zeggen, vervalst was in de E.S.M.A. en in de drukkerij van het marinehoofdkwartier

“Libertad” vanwege het belang daarvan en uit angst dat die van hem gestolen zou
-

-

—

-

■

-

-

.......

■

^,5

worden of zou verdwijnen. Reden waarom een commissie van deze rechtbank zich óp

het domicilie van de getuigen presenteerde, waarbij hij verschillende documenten?
i

:X.

overdroeg; niet ingevulde identiteitsdocumenten van de Argentijnse Federale Politte,
254

H-1

kentekenbewijzen,

identificatiedocumenten

van

de

genoemde

politie,

officiële

perskaarten en identificatiedocumenten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (zie

akte op blad 1060).---------------------------------------------------------------------------------------In de zaak werden kopieën opgenomen van de getuigenverklaringen afgelegd

voor het Gerechtshof in Strafzaken door

in het kader van de zaak 13/84 (zie bladen 1061/1073). --

en

Tevens werd opgenomen een kopie van de getuigenverklaring van

i

afgelegd voor de buitengewone en gevolgmachtigde ambassadeur van Argentinië

in Spanje (zie bladen 1074/88).-----------------------------------------------------------------------Op bladen 1090/96 de getuigenverklaring afgelegd door

voor het Gerechtshof in Strafzaken in de zaak nr. 761 “Feiten waarvan aangifte is
gedaan zoals die in de E.S.M.A. plaatsvonden” - indertijd direct antecedent van de
zaak nr. 14.217/03 van deze rechtbank.-------------------------------------------------------------

Op bladen 1150/6 de eigendomstitels opgestuurd door het Kadaster van deze
stad van het onroerend goed gelegen in de straat Ciudad de la Paz 1034 - plaats waar
gedetineerden van de E.S.M.A. naar toe werden gebracht om diverse taken te vervullen

- èn van het onroerend goed gelegen op de boulevard Avenida Santa Fe 1713 -

onroerend goed dat door

. werd bewoond.-------------------------------------

Aan deze zaak werd toegevoegd de door de Algemene Inspectie van Justitie
gestuurde documentatie betreffende de maatschappij “Sidercforma” opgericht door

en

Jn hoedanigheid van presidente en vice-

presidente van de maatschappij, die familie zijn van

(zie bladen

1160/1171).------------------------------------------------------------------------------------------------Op 17 juli 2001 werd er huiszoeking verricht op het hoofdkantoor van het College
van'Notarissen van de stad La Plata, provincie Buenos Aires, waarbij het notariële

255

protocol in beslag werd genomen, dat de akte bevat betreffende de stichting van de
naamloze vennootschap “Sidercforma S.A.” (zie akte op blad 1232).------- —- ------------

Op 20 juli 2001 heeft

,

van

een

getuigenverklaring afgelegd, die, volgens haar zeggen, door officieren van de Marine

gedwongen was om deel te nemen aan de eerder genoemde vennootschap (zie bladen
1237/1238).-------------------------------------------------------------------------------------------------

Op 26 juli 2001 ontving deze rechtbank het rapport van het politiebureau 35a van
de Argentijnse Federale Politie, waarin de kadasternummering vermeld wordt van het

onroeren goed gelegen op de kruising van de straten Jaramillo en Zapiola in deze stad.
Op bladen 1264/1484 worden gewaarmerkte kopieën toegevoegd van notariële
akten uit de protocolen van de notaris

van belang voor het vooronderzoek

in deze zaak.-----------------------------------------------------------------------------------------------Op 10 augustus 2001 ontving de rechtbank van de Dienst "Scopometrla” van de
Argentijnse Federale Politie de door de rechtbank verordende expertiserapporten,
afgedragen documentatie vervalst is,

waaruit blijkt dat de door

bij de meeste twijfelachtige documenten gaat het om oudere kartonnen modellen.------Tevens heeft met via expertise vast kunnen stellen dat de handtekeningen, die

j

op de inschrijfformulieren van

verschillende paarden ten gunste van

authentiek zijn - eigenhandig

toegeschreven werden aan

door de genoemde persoon geschreven -, waarbij men niet heeft kunnen vaststellen of

die onder op

. uitgeoefende dwang of intimidatie werden gezet (zie bladen

1519/47).---------------------------------------------------------------------------------------------------Op bladen 1574/1605 het rapport over de eigendomstitels van het onroerend goed
gelegen in de straten Jaramillo 3083/87 en 3097, Zapiola 3096 en Besares 2019/25,

alle in deze stad, opgestuurd door het Nationale Kadaster.-------------------------------------

Op 17 augustus 2001 heeft men bij de griffie nieuwe rapporten ontvangen
betreffende het eigendom van verschillend onroerend goed, opgestuurd door het eerder
genoemde organisme (zie bladen 1772/92).--------------------------------------------------------

Op bladen 1897/1900 de getuigenverklaring afgelegd door

waaruit blijkt dat hij van zijn vrijheid werd beroofd op 10 januri 1977 in het
domicilie van
boulevard Avenida Callao en de straat Rodriguez Peha in deze stad en naar de

E.S.M.A, werd gebracht.--------------------------------------------------------------------------------Op 27 augustus 2001 werd een getuigenverklaring afgelegd door

, die na verbleven te hebben in verschillende detentiecentra naar de E.S.M.A.

werd overgeplaatst in maart 1979 (zie bladen 1923/1935).------------------------------------Op 27 augustus 2001 werd er een nieuwe getuigenverklaring afgelegd door
ter uitbreiding van zijn eerder afgelegde verklaring (zie

bladen 1942/1944).---------------------------------------------------------------------------------------

'

Op 22 augustus werd bij de Griffie de door de Argentijnse Marine bijgedragen

documentatie bewaard, die beschreven wordt in de notariële akte op bladen 1831/1832.

Bladen 1714/1724, 1798/1802, 1805/1813, 1855/1860, 1861/1865, 1870/1881

bevatten de akten van de verhoren afgenomen aan respectievelijk de verdachten

en
Aan dit dossier worden de gewaarmerkte kopieën toegevoegd van het dossier nr.

360/2000 van het register van de Commissie van Aanklachten van de Raad van de

Magistratuur (zie bladen 1957/2021).----------------------------------------------------------------Op 4 september 2001 heeft

zijn verklaringen tijdens het

verhoor uitgebreid (zie bladen 2150/2155).-----257

Op blad 2157/2160 de getuigenverklaring afgelegd door

Op 5 september 2001 werden, in de termen van artikel 276 van het Wetboek van
en de verdachte

Strafvordering van de Natie, de getuige

i met elkaar geconfronteerd (zie bladen 2174/2179).------------------- —

1

Bladen 2197/2199 bevatten de notariële akte van de notaris

die in die tijd werkzaam

met de verklaringen afgelegd door
was als medewerker van het notariskantoor

.---------------------------

Op 9 en 10 september van hetzelfde jaar heeft de notaris
(zie bladen 2268/2270 en 2280) een verklaring in deze zaak afgelegd, die volgens

toespelingen van

. één van de personen was die geld

aannam voor persoonlijke investeringen.-----------------------------------------------------------Op bladen 2344/2349 de akten opgemaakt door de preventiefunctionarissen
betreffende de door deze rechtbank verordende huiszoeking op het hoofdkantoor van

het College van Notarissen in deze stad, waarbij notariële protocollen in beslag werden

genomen, die beschreven worden in de notariële akte op blad 2357 en achterzijde.——
Op 17 september van hetzelfde jaar nam men bij de Griffie een gesloten

enveloppe in bewaring, die de beëdigde verklaring van

bevat (zie

blad 2365 en achterzijde).--------------------------------------------------------------------------- —-

Aan het dossier werden de akten overlegd door de Algemene Inspectie van
Justitie toegevoegd die betrekking hebben op de naamloze vennootschappen “Huetél

S.A.”, “A y B Consultores y Enori S.A.” (zie bladen 2375/2413), namen van de
maatschappijen die een gedeelte van de kavels van de naamloze vennootschappen

“Cerro Largo S.A.” hebben gekocht en daarna die van “Will Rl S.A” en daarna van
“MISA CHICO S.A.”.-------------------------------------------------------------------------------------258

■’ ’i'

Op bladen 2414/2427 de akten door de politie opgemaakt naar aanleiding van de
verordening van deze rechtbank met het doel om aan deze zaak de voor het

vooronderzoek belangrijke notariële akten toe te voegen.--------------------------------------Op bladen 2432/2434 de akte met de uitbreiding van de verklaringen van

Op bladen 2443/2448 een rapport van de Algemene Inkomstendienst van de stad
Buenos Aires.----------------------------------------------------------------------------------------------

Op bladen 2452/2455 de gewaarmerkte kopieën toegestuurd door het College van
Notarissen van de provincie Buenos Aires, die betrekking hebben op de verkoop van

het onroerend goed gelegen in de straat Besares 2019/2025 in deze stad.-----------------

Op 15 oktober 2001 werd er een getuigenverklaring afgelegd door

die op 26 november 1976 van zijn vrijheid werd beroofd en naar de
E.S.M.A. werd gebracht (zie bladen 2644/2649) en die aangewezen werd om te werken

bij het makelaarskantoor opgezet in de stad Mendoza.------------------------------------------

Op 30 oktober van hetzelfde jaar ontving men de conclusies van de expertise
opgedragen aan de Dienst van Kalligrafen Deskundigen van de Nationale Justitie (zie

bladen 2702/2715), die werd uitgevoerd ter vergelijking van de geschreven teksten in
de dossiers van identificatie van de verdachten met die in de notariële akten en

documenten.------------------------------------------------------------------------------------------------

Op bladen 2716/2806 de akten toegestuurd door het Kadaster van de stad.-------• - Tevens werden aan het dossier toegevoegd de kopieën van het dossier nr.
262/2001 van het register van de Raad van de Magistratuur (zie bladen 3768/4008). —

Op 10 juni ontving de rechtbank de titels van eigendomsrecht van het onroerend

goed gelegen in de straat Cerrito 1136, tiende verdieping, in deze stad (zie bladen
4283/4292).------ ------------------------------------------------------------------------------- -----------

259

. I

i d1

Op 14 juni van hetzelfde jaar ontving men van het Gerechtshof in Strafzaken;dè i i
•

• • i
y ;•

, •

gewaarmerkte kopieën van de akten opgemaakt in het kader van het vooronderzoekïnii. ;

?

.. i

761, getiteld “Feiten die aangegeven werden als gepleegd in de E.S.M.A. van"’dé rr
Marine", dat het rechtstreekse antecent is van de zaak 14.217/03 (zie bladen

4293/4307).

•i- !

Tevens werden op bladen 4309/4353 de akten toegevoegd bijgedragen door de ! i
■r,^ i .1

j' •

Algemene Inspectie van Justitie, die betrekking hebben op de naamloze vennootschap 't *

“Talsud S.A.”.
Op bladen 4381/4466 de akten opgemaakt door de politie naar aanleiding vah pH
•r

!

'

■

i'

verschillende door de rechtbank verordende handelingen.

Tevens opgenomen in het dossier de getuigenverklaring afgelegd door

, Pd

;

•

■' '.ÏF

Y-i

voor het Federale Gerechtshof van de stad La Plata in het kader van ’ Pj '' ;
"

.i ‘ijl-

het proces “Juicio por la Verdad” [N.v.d.V:‘‘Rechtszaak voorde Waarheict’].----------- ; j

-CPPi' P.PPr
In het dossier opgenomen de akten toegestuurd door het Secretariaat voor -'i P - '
; h :
Mensenrechten van het Ministerie van Justitie en Mensenrechten.

Op 5 augustus 2003 werden opgenomen de gewaarmerkte kopieën van hét
dossier nr. 857 gevormd in het kader van de zaak nr. 450, getiteld

iTi

en anderen o/doodslag” van het register van het Nationalè

‘

Gerechtshof in Federale Straf- en Correctionele Zaken van de hoofdstad {antecedent H ■*

van de zaak die in behandeling is bij de Federale Rechtbank in Straf- en Correctiorièlè
Zaken nr. 3, Eerste Korps van het Leger).

Op bladen 1295/1297, 1298/1300 en 1302/1321 de getuigenverklaringen afgetégd^^' P

in deze zaak door respectievelijk

en

.RtF

. , - !U,j
en tevens werden in het dossier opgenomen de kopieën bijgedragen door dé als
;

• ■ 'T' i: '

’i

tweede genoemde persoon. ----------------------------------------------------------------------------------- --------

260
■

' <
.

■

■■

•

V-

In het dossier eveneens opgenomen de verslagen van het juridisch adviesbureau

van de Argentijnse Marine.-----------------------------------------------------------------------------Op 12 februari 2004 heeft men de getuigenverklaring ontvangen van

, medewerker van het notariskantoor

die van zijn

Op 16 februari de getuigenverklaring van

vrijheid werd beroofd tussen de dagen 9 en 11 december 1976 en die toen onmiddellijk
naar het detentiecentrum in de E.S.M.A. werd gebracht.----------------------------------------

Tevens werden er getuigenverklaringen afgelegd door

heeft

.

en

zijn getuigenverklaring uitgebreid.---------------------------------------------------------------------

In

het

dossier

werden

gewaarmerkte

kopieën

opgenomen

van

de

. in het kader van de procedure in de

getuigenverklaring afgelegd door

zaak 13/84.-------------------------------------------------------------------------------------------------

i opnieuw een getuigenverklaring

Op 19 april 2003 heeft

afgelegd.----------------------------------------------------------------------------------------------------Op 30 april 2003 werden in het dossier opgenomen de van belang zijnde

getuigenverklaringen uit de afzonderlijke dossiers van de zaak 14.217/03 van het
register van de Griffie nr. 23 van deze rechtbank.-------------------------------------------------

I

. hebben een getuigenverklaring

en

afgelegd en er werden akten van het Kadaster van deze stad aan het dossier
toegevoegd.------------------------------------------------------------------------------------------------

Op 13 mei 2005 heeft

■

i

. zijn getuigenverklaring in deze

zaak uitgebreid.--------------------------------------------------------------------------------------------

Er werden rapporten opgenomen van het voertuigenregister met betrekking tot de
voertuigen die van de slachtoffers zouden zijn afgenomen en akten toegestuurd door de
261

Algemene

Inspectie

van

Justitie

die

betrekking

hebben

op

de

1 ,
naamtoZè r

vennootschappen “Ecer S.A.” en “Ermeka S.A.”.

Tevens werden aan het dossier toegevoegd de gewaarmerkte kopieën vab dë‘t
iJ:''

■'

’i

'

getypte akten van de getuigenverklaringen afgelegd door
en

in het kader van de zaak rif.
-----------------------------------------;

13/84 van het Gerechtshof in Strafzaken.

Het Gerechtshof stuurde tevens gewaarmerkte kopieën van de bijlage'11^
behorende bij de zaak 9600, getiteld “Nationale Commissie voor de Verdwijning v^n j

Personen o/aangifte" van het register van de Rechtbank in Strafzaken nr. 3, die apéft i
behandeld wordt naast de genoemde zaak 13/84 die in behandeling is bij hét

Gerechtshof,

Toegevoegd werden de akten toegestuurd door de Algemene Inspectie vën i
Justitie die betrekking hebben op de vennootschappen

en

", evenals^

de rapporten van het Kadaster, het Nationale Personenregister en van de club “JockèyJ
Club Argentino”.

. ’;v!
Op 28 mei 2004 werden aan het dossier toegevoegd de gewaarmerkte kopieën i
voorgelegd door het College van Notarissen van de stad Buenos Aires, die verbaad i

houden

met

verschillende

vennootschap

onroerend

goedtransacties

waarbij

de

naamloze ?

<” betrokken zou zijn geweest.

'g' ‘

g.-.>

Toegevoegd zijn de rapporten voorgelegd door het Centrum Legale en Sociale
Studies en door het Nationale Personenregister.

i-, gi
WMIk*. i

ÏJ,

Op 3 juni 2004 liet de Algemene Inspectie van Justitie aan de Reditbank

toekomen alle antecedenten waarover zij beschikte met betrekking tot de naamlozel -'
vennootschappen

en

-,.g' .

-j'i

en

In de zaak legden getuigenverklaringen af

Op 16 juni 2004 ontving de Rechtbank de gewaarmerkte kopieën van de notariële
akten van het College van Notarissen van de provincie Buenos Aires die betrekking
hebben op de naamloze vennootschap'

.------------------------------------------

Tevens werden aan het dossier toegevoegd de akten van de club “Jockey Club

Argentino” die betrekking hebben op de deelname aan competenties van de paarden
die eigendom waren van

.------------------------------------------------

Evenals de gewaarmerkte kopieën van de dossiers van de CONADEP nummers
543, 749 en 355 toebehorende aan respectievelijk

, toegestuurd door het Secretariaat van Mensenrechten van

en

het Ministerie van Justitie, Veiligheid en Mensenrechten.---------------------------------------

Op 9 augustus 2004 legden

J

en

getuigenverklaringen af in deze zaak.---------------------------------------------------------------Het dossier bevat de getuigenverklaringen van

I

'

i en van

Op 23 en 28 september 2004 werden er getuigenverklaringen afgelegd door

I

en door

van de paarden eigendom van

, die werkten als verzorgers

<

, in het kader van het rechtshulpverzoek

afgegeven door de Federale Rechter nr. 1 van de stad Mendoza.----------------------------

In

het dossier werden

getuigenverklaringen van

de gewaarmerkte kopieën

opgenomen van de

,

263

Tevens werden er getuigenverklaringen afgelegd door

en

breidde zqn verklaring uit. ——'!
!

Het dossier bevat de akten opgemaakt door de politie naar aanleiding van dë ' i
• 1.

verordende huiszoeking op het hoofdkantoor van het College van Notarissen van dèzê i

stad, waarbij voor het vooronderzoek belangrijke documentatie in beslag werd'

genomen.

■ii

!

"“i;

I

■

Het dossier bevat het notariële protocol van het jaar 1981 van de notaris
■

Op 29 april 2005 werd er opnieuw een huiszoeking uitgevoerd op

!

hoofdkantoor van het College van Notarissen van deze stad, waarbij voor
vooronderzoek belangrijke documentatie in beslag werd genomen. En het rapport vari

de Dienst Antecedenteninformatie van de Argentijnse Federale Politie.—

!

Het dossier bevat de akten van de Algemene Inspectie van Justitie die betrekking ■

hebben op de naamloze vennootschap
Personenregister.

en het rapport van het Natiönalë i i
-■" t
—i
'N ï

■

De gewaarmerkte kopie van de getuigenverklaring afgelegd door
l ■

in het kader van de eerder genoemde zaak 13/84 werd toegevoegd.
Op 19 mei 2004 heeft

!■.

een getuigenverklaring afgelegd.

Tevens werd aan het dossier toegevoegd het rapport van de Dienst

Antecedenteninformatie van de Argentijnse Federale Politie.
Op 16 juni 2004 werd de herkenning van de verdachte

,' f
■ i

-i

uitgevoerd uit een lijn van personen en ontving men de akten van de Algemene; f

Inspectie van Justitie die betrekking hebben op de naamloze vennootschappen
n

'f'

«

264

i
-

Het dossier bevat de rapporten van het Kadaster met betrekking tot het onroerend

goed gelegen op de boulevards Avenida Figueroa Alcorta 3590, zestiende verdieping,
en op de Avenida del Libertador 2423, twaalfde verdieping, beide in de stad Buenos
Aires.--------------------------------------------------------------------------------------------------------Op 24 juni 2004 ontving men de gewaarmerkte kopie van de huwelijksakte van

--------------------------------------

en

Het dossier bevat tevens de getuigenverklaringen afgelegd in de zaak nr. 3518

getiteld

en anderen o/afpersing” van het register van de Rechtbank van

Tweede Aanleg letter “C”, die apart behandeld wordt naast deze zaak en de
getuigenverklaringen van de zaak nr, 116.464 van de Negende Rechtbank in
Burgerlijke, Commerciële en Mijnbouwzaken van de provincie Mendoza.-------------------

Blad 8969 bevat de kopieën van de verklaring afgelegd door
voor de CONADEP en op blad 8973 de kopie van haar getuigenverklaring
afgelegd voor deze Rechtbank in het kader van de zaak nr. 14.217/03. Dat
in het schrijven op blad

bewijsmateriaal werd bijgedragen door

8979.----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Tevens opgenomen op blad 9272 het rapport over het eigendomsrecht van de
mijn van “La Rica” gelegen in de plaats Carolina, provincie San Luis, waarvan
25% bezit, op bladen 9275 en 9284.--------------------------------------------------------

Op blad 10171 de getuigenverklaring van

j

---------------------

c.) Beoordeling van het bewijsmateriaal:--------------------------------------------------

Het moment is aangebroken om het bewijsmateriaal in dit dossier te beoordelen,
waarvan ik moet zeggen dat dat duidelijk voldoende is om rechtsvervolging in te stellen

tegen Julio Alberto Poch en om zijn voorlopig hechtenis te verordenen, waarvoor het
verzoek tot zijn uitlevering wordt gedaan met betrekking tot de feiten die onderzocht
265

;■ n

J i‘

worden in het kader van de zaken 14.217/2003, 18.918/03, 18.967/03 en 7.694/99 van
het register van deze Rechtbank.
Het voorafgaande bewijsmateriaal heeft voldoende overtuigend gewicht om de

genoemde persoon actief te verbinden aan de feiten die onderzocht worden in déze
zaken en waarvoor het noodzakelijk is om de uitlevering van de genoemde persobhjte
eisen.
j •'

Dit criterium is bij verschillende gelegenheden gebruikt door het Gerechtshof pin
i i;

strafzaken,

Kamer

II,

10.270,

o/strafvervolgirig”,

Registernummer 11.024, d.d. 6 juli 2004; Kamer I, “I

”, Registernummer 1075, djd.

conform

zaak

28 november 1995; zaak 28.208,

,

o/strafvervolging”, Registernummer 11Ö1,

. y ■

d.d. 27 december 1966) en vele andere.

Betreffende de bedoelde zaak, vereist de wet de waarschijnlijkheid, die rrtén
'i i:

aanwezig acht, wanneer er tegelijkertijd gronden tot weigering en gronden ’ftót
bevestiging bestaan. Deze laatste overtreffen de eerste, ook zonder de noodzaak datjér
positieve zekerheid bestaat, die niet bereikt wordt vanwege de aanwezigheid van

gronden

tot

weigering

(conform

Cafferata

Mores,

J.l.

“Onderwerpen

van

Strafprocesrecht”, uitgeverij Depalma, Buenos Aires, 1998, pagina 9).

Het voldoet dat er voldoende elementen van overtuiging bestaan om, op -dat
!l:
1 i

moment en voorlopig, te oordelen dat er een strafbaar feit gepleegd is en datiide
verdachte schuldig is als deelnemer daaraan (Vélez Mariconde, “Strafprocesrecht”,
'r

Boekdeel II, pagina 489, uitgeverij Lerner, Córdoba, 1986).
Bij de beoordeling van het betreffende bewijs voldoet de erkenning vantöe
: 11’

verdenking, vooral daar de rechtsvervolging een nieuwe beschouwing van de réchter
verondersteld betreffende het bewijsmateriaal van het vooronderzoek (conform r
■

266

■

jr

.

Carnelutti, F, “In staat van beschuldigingstelling”, tijdschrift “Procesrecht”, Jaar VI,

uitgeverij Ediar, Buenos Aires, 1948, pagina 216).-----------------------------------------------In deze zin en overeenkomstig de tot hier beschreven feiten, dient de

rechtsvervolging met voorlopige hechtenis verordend te worden van Julio Alberto Poch,
teneinde te verzoeken om zijn uitlevering. Daar dit de enige mogelijkheid is om iemand

strafrechtelijk te kunnen vervolgen, die nog niet gehoord is tijdens een ondervraging.—

Deze beschikking wordt uitsluitend verordend met het doel om om de uitlevering
van Poch te verzoeken. Waarbij vermeld dient te worden dat nadat men het verhoor
heeft afgenomen aan de genoemde persoon, er geheel onafhankelijk van het hier

beschikte zijn procedurele positie beoordeelt dient te worden.--------------------------------d.) Wettel ij ke kwalificatie-----------------------------------------------------------------------

Onverminderd de opsomming van artikel 2 van de wet 3.495 - Uitleveringsverdrag
mét Nederland -, betreffende de feiten die aanleiding kunnen geven voor uitlevering en
het feit dat een deel van de gebeurtenissen, die in deze zaak onderzocht worden, in de

opsomming inbegrepen zouden kunnen worden, dient opgemerkt te worden dat de

ontwikkeling van het nationale recht, evenals van het internationale recht van de
verdragen, vanaf de inwerkingtreding van de genoemde wet - eind september 1893 -

tot op heden, het noodzakelijk maakt dat de normen van dat verdrag aangevuld worden
met onze nationale - interne - wetgeving, zoals bepaalt door artikel 2.2 van de wet
24.767 - Wet op Internationale Strafrechtelijke Samenwerking

helemaal indien men

de duidelijké ontwikkeling van de normen op het gebied van de mensenrechten in

aanmerking neemt, waaronder die van schending van de misdaden tegen de
menselijkheid, die op hun beurt rechtstreeks verband houden met de gedwongen
verdwijning van personen, met de illegale vrijheidsberoving en met de andere illegale

267

feiten, die hierna uitgebreid behandeld zullen worden in elk van de zaken waarin om de
uitlevering van Julio Alberto Poch verzocht wordt.
d.1) Met betrekking tot de zaak 14.217/03:
De feiten die in deze zaak onderzocht worden hebben gemeen dat het detenties

betreffen die bevolen zijn door openbare ambtenaren, die misbruik maakten van hun

functies en die niet de door de wet voorgeschreven formaliteiten in acht namen,
verzwaard vanwege het feit dat dat gebeurde met geweldplegingen en bedreigingen:
zowel "vis compulsiva" als "vis absoluta". —

In alle gevallen heeft men het optreden van groepen gewapende personen die

onder het commando stonden van de Argentijnse Marine vast kunnen stellen, die door'
met hun wapens te dreigen hun “doelwitten” konden onderwerpen om hen naar de
E.S.M.A. te vervoeren en hen te verhoren. Tevens is bewezen dat na de ontvoering en

vervoer van de persoon naar de E.S.M.A, deze systematisch verhoord werd met
gebruikmaking van folteringen (elektrische stroomstoten door het lichaam, slaan,
schijnexecuties, etc) en aan onmenselijke omstandigheden onderworpen werd.

In de ovenwegingen in de zaak 13/84 dat de feiten, die het onderwerp waren van

die rechtszaak en die in enkele gevallen dezelfde zijn die in deze zaak onderzocht
worden, de aan het recht aangepaste delictomschrijving was die van het opleggen van

folteringen, gereglementeerd in artikel 144 ter, eerste paragraaf van het Wetboek van
Strafrecht, conform de tekst die van kracht was in de tijd dat de feiten gepleegd werden,
de wet 14.616, daar die toepasbaar was conform het bepaalde in artikel 2’ van het

Wetboek van Strafrecht; “Indien de van kracht zijnde wet op het moment van het

bedrijven van het delict zou verschillen van de van kracht zijnde op het moment van het

uitspreken van het vonnis of in de tijd ertussen, zal altijd de meest goedaardige worden "
toegepast...”

268

i r

•: ;•

Het bestaan van het vereiste van deze figuur is naar behoren bewezen in deze
zaak, voor wat betreft dat het lijden veroorzaakt wordt met een bepaald doel, in dit geval
het verkrijgen van informatie over de locatie van een persoon, zijn activiteiten of zijn

lidmaatschap van een politieke partij of vakbond.-------------------------------------------------Veelvuldig leest men in de verklaringen van de slachtoffers dat men ondervraagd

werd over de verblijfplaats van
zoals gebeurde met

j of over die van

Of,

die men een organogram van de

guerrillaorganisatie “Montoneros” liet zien met veel open ruimten en met andere reeds
ingevulde ruimten, hetgeen haar deed denken dat verschillende personen reeds

ontvoerd waren.------------------------------------------------------------------------------------------Verwezen dient te worden naar een kwestie die ook door het Federale
Gerechtshof aangesneden is met betrekking tot het feit of diegenen die gevangen

genomen werden en clandestien in de E.S.M.A. verbleven de hoedanigheid van

“gevangenen" hadden zoals vereist door de wetsfiguur. Op het moment van het vellen
van het vonnis, hebben de leden van de Kamer verklaard dat “de slachtoffers volgens
de wettelijke terminologie gevangenen waren, daar zij gearresteerd en opgesloten

werden door openbare ambtenaren die, conform de van kracht zijnde wetten, de
bevoegdheid hadden dit te doen. Het feit dat deze detenties niet uitgevoerd zijn in
overeenstemming met de wettelijke voorschriften - hetgeen ook verwijtbaar is - wijzigt

de hoedanigheid van “gevangenen" niet. Voor de wetsfiguur die geanalyseerd wordt

maakt het niet uit of zij op legale of illegale gevangen gehouden werden of
verbleven...’’.----------------------------------------------------------------------------------------------Er dient speciaal aandacht besteed te worden aan diegenen, van wie men uit

verschillende verklaringen weet, dat zij naar de E.S.M.A. zijn gebracht en daar hun
leven hebben verloren o gedood werden tijdens de poging hen te ontvoeren.--------------

269

Wij zijn ons ervan bewust dat niet alle gevallen die onderzocht worden op
dezelfde manier beoordeeld kunnen worden en dat in sommige gevallen het delict van

oplegging van folteringen, vermeld in artikel 144 ter, eerste paragraaf (wet 14,616), niet
de noodzakelijke kenmerken vertoont om het feit als adequaat gekwalificeerd te

beschouwen. Dit omdat het niet mogelijk is om als bewezen te beschouwen dat het
slachtoffer naar de E.S.M.A. werd gebracht en gefolterd, bijvoorbeeld d.m.v, elektrische

stroomstoten, evenmin als dat hij of zij daar op clandestiene wijze gevangen gehouden
werd en onmenselijke omstandigheden onderging. In enkele gevallen is ook niet
bewezen dat het slachtoffer zijn of haar vrijheid heeft herkregen. Voor deze gevallen

beschouw ik de kwalificatie van illegale vrijheidsberoving geschikt, verzwaard omdat
deze uitgevoerd werd met misbruikmaking van hun functies en tevens met de

betreffende verzwarende omstandigheden omdat deze gepleegd werden met geweld en
bedreigingen (144 bis. lid 1 en laatste paragraaf, wet 14.616).

Aan de andere kant zijn er gevallen waarbij de slachtoffers illegaal van hun
vrijheid werden beroofd, naar de E.S.M.A. gebracht werden, waar zij onder

onmenselijke omstandigheden verbleven en fysiek en psychisch gefolterd werden en

waarbij, in tegenstelling tot andere gevallen, hun lichamen op de openbare weg
gevonden werden en nadien aan hun families werden overgedragen. Voor deze
ï

gevallen komt de adequate kwalificatie meer overeen met hetgeen voorzien wordt in
artikel 144 ter, laatste paragraaf, dat wil zeggen, verzwaard omdat het de dood van de

persoon tot gevolg had.
De kwalificatie kent ook een variant in de gevallen waarin het door de Werkgroep

beoogde doel niet verwezenlijkt kon worden door redenen buiten hun wil om, die hun

gezamenlijke handelswijze bepaalde. In deze gevallen dient het bepaalde in artikel 42
van het Wetboek van Strafrecht toegepast te worden. -

1 ■

-

Hier dien ik te beginnen met de uiteenzetting van de betreffende kwestie, met
betrekking tot de figuur van illegale vrijheidberoving met verzwaring - artikel 144 bis, lid
1’, gekozen in de vorige paragraaf - en te vermelden dat overeenkomstig de leer van
de vooraanstaande doctrine op dat gebied, volgens de commissie die de grondwet

heeft opgesteld in 1891, het noodzakelijk is “de in artikel 18 van de nationale Grondwet
vermelde garantie te verzekeren dat iemand uitsluitend gearresteerd kan worden op

grond van een geschreven bevel van de bevoegde autoriteit”. (Sebastian Soler,
Argentijnse Strafrecht, boekdeel IV).-----------------------------------------------------------------

Dit wettelijk antecedent komt voort uit het artikel 147 van de Italiaanse Grondwet,
figuur die vrijwel letterlijk gekopieerd is door onze wet.-------------------------------------------

Tevens, zowel voor het Italiaanse wetboek, als voor het Duitse, welke ook
geciteerd werd door de commissie, vormt deze hypothese een ontegenzeggelijke en
ernstige vorm van vrijheidsberoving.-----------------------------------------------------------------Samenvattend, het delict bestaat concreet uit “iemand beroven van zijn

persoonlijke vrijheid”, zodat de principes die ten grondslag liggen aan deze figuur van

artikel 141 van het Wetboek van Strafrecht, toepasbaar zijn op deze wettelijke vorm,
waarvan die'het basistype vormt.----------------------------------------------------------------------

Sebastión Soler, in zijn eerder vermeld werk, legt uit dat de wet in dit geval het feit

gepleegd met misbruikmaking van functies bestraft. Het misbruik kan zowel een

jurisdictie-aspect aannemen als een substantieel aspect. In het eerste geval bestaat er
misbruik indien de vrijheidsberoving verordend of beschikt wordt door een openbare

ambtenaar die daartoe niet bevoegd is. Maar het feit dat men generische
bevoegdheden heeft wiJ nog niet zeggen dat de betreffende ambtenaar het recht heeft
om elke willekeurig maatregel te treffen. Dit feit dat men elke willekeurige maatregel

271

neemt, kan in wezen ook misbruik zijn, zoals gebeurd wanneer iemand aangehouden

wordt zonder dat er een uitdrukkelijke beschikking daartoe bestaat.-----------------------—
Tevens is illegaal de vrijheidsberoving uitgevoerd zonder te voldoen aan de
wettelijk voorgeschreven formaliteiten. Zo kan de generisch bevoegde ambtenaar, die in
i

W

het concrete geval geen misbruik maakt van zijn functie, toch in dit delict vervallen als
f'

hij de desbetreffende formaliteiten niet in acht neemt, om de eenvoudige reden dat dié

formaliteiten, sommige van grondwettelijke aard, van tevoren bepaalde garanties Zijn
tegen misbruik (geschreven bevel).----------------------------------------------------------- -—44 -"
L .1,

i

op dit punt is het dus duidelijk dat van de in deze zaken besproken feiten

I

vastgesteld is dat het de daadwerkelijke schending van de grondwettelijke garantie van

i

■

artikel 18 betreft, gepleegd door middel van het misbruik van functies die de betreffende
verdachten bekleedden op het tijdstip van de feiten.------------------------------------------

i

Men begrijpt dat de handelwijzen van de verdachten uitgevoerd zijn op grond van
I

t

dat jurisdictie-aspect dat de vorm van het straftype dat geanalyseerd wordt kab

j

aannemen, zoals de doctrine leert; dat wil zeggen, dat zowel op het moment dat het :

1

bevel tot beroving van de vrijheid van het slachtoffer werd gegeven, als op het moment

waarop dit daadwerkelijk werd uitgevoerd de verdachten niet over de desbetreffëhdië'
bevoegdheden beschïkten.---------------------------------------------------------------------.

.

.J. t

.

..

Ondanks dat en zelfs ervan uitgaande dat zij een zekere soort van genèrisch

i

i

bevoegdheid bezaten die hen vrijheidsberoving toestond dit op geen enkele manier wil ■
f

■

zeggen dat zij, beschikkende over besluitvorming die de uitoefening van openbare
ambten verleend, elke willekeurige maatregel konden nemen, waardoor de verzwahhg
!

‘.

..

:/

zonder meer blijft bestaan.-------------------------------------------------------------- -—
.-.i

Aan de andere kant, het type vastgelegd in artikel 144 bis van het Wetboek yèn
Strafrecht voorziet uitdrukkelijk in een verhoging van de strafschaal, vergelijkbaar Wét
'272

■ƒ.;

die in artikel 142, in het geval dat de vrijheidsberoving gepleegd met misbruik van

functies gelijktijdig optreedt met één van de omstandigheden opgesomd in de leden 1°,
2°, 3° en 5° van het laatst genoemde artikel.-------------------------------------------------------Desbetreffende blijkt duidelijk uit de analyse van de feiten die voortkomen uit het
in de zaak verzamelde bewijsmateriaal dat de door de slachtoffers geleden illegale
beroving van hun vrijheid gepleegd werd d.m.v. lichamelijk geweld tegen hun persoon,
hetgeen valt onder de eerste veronderstelling van artikel 142 van het Wetboek van

Strafrecht; waarmee de gebeurtenis valt onder die wettelijke veronderstelling waarna
artikel 144 bis “in fine” verwijst.-------------------------------------------------------------------------

Er dient.vermeld te worden dat geweld de fysieke kracht (vis absoluta) is, die

bestaat uit de uitoefening van fysieke energie op het lichaam van het slachtoffer of van

een derde, die tussen beiden komt om de verwezenlijking daarvan te voorkomen of te

belemmeren.-----------------------------------------------------------------------------------------------

Na dit gezegd te hebben, dient men op te merken dat men al eerder vermelde dat
het bij het beschreven type gaat om vrijheidsberoving in de termen voorzien in artikel
141 van het Wetboek van Strafrecht, maar deze zich toespitst door de hoedanigheid

van openbaar ambtenaar van de dader.------------------------------------------------------------Daarom dient gezegd te worden dat de genoemde vrijheid een lichamelijk aspect

bezit, dat wil zeggen, het letsel daaraan vormt de grondslag voor de strafbaarheid.-----' '

Aan dit element wordt'in deze zaak meer dan voldaan, in aanmerking nemende

dat voor de venwezenlijking van het type niet de onbeweeglijkheid in de ruimte, niet
abductie, niet het verwijderen van het slachtoffer van de plaats van aanhouding en niet

het opsluiten noodzakelijk zijn, dat het voldoende is ‘‘indien een bepaalde vrijheid van

beweging beperkt wordt, ookal behoudt het slachtoffer een zekere bewegingsviijheid.
De annulering van elke willekeurige manifestatie van de lichamelijke vrijheid valt onder
273

dit type. Dit gebeurt zowel indien de dader het slachtoffer verhindert om viij zijn of haar

lichamelijke activiteit uit te oefenen, als indien hem of haar een bepaalde lichamelijke
J

i-

activiteit wordt opgelegd, of tewel, typisch zijn zowel de beperkingen van de

bewegingen als de opleggingen van bewegingen" (Creus, Carlos. “Strafrecht”, Speciaal

deel, zesde hernieuwd editie, uitgeverij Astrea, boekdeel I, pagina 277).---------Daar kan aan toegevoegd worden dat het juridische goed, onderwerpi van
!

■

bescherming in zijn meest essentiële vorm de vrijheid van beweging is, de
verwezenlijking van de persoonlijke vrijheid uitgaande van de variabele afhankelijk vart
r

.,1.

het sociale milieu waarin deze zich ontplooit, die in dit geval een duidelijke ruirritëlijké ’

connotatie bezit (conform Diez Ripolles, J.L, “Commentaar op het Wetboek van
Strafrecht”, speciaal deel, Valencia, 1997, boekdeel I, pagina 714).--------------------

Op die manier, hetgeen dat beschermd wordt is de lichamelijke vrijheid vain dé
personen in ruime zin, waarbij deze begrepen wordt als de vrijheid van lichamelijke
beweging en het zich kunnen verplaatsen van een plek naar een andere. (Betekenis
1

waarover auteurs als Soler, Nünez, Creus, Buompadre en Estrella het eens zijn). ~—•Desondanks is het belangrijk om de structuur van het basistype vastgesteldidoöf

Moreno in acht te nemen, wanneer hij bevestigt dat het straftype aan de ene kant dé

beroving van de persoonlijke vrijheid veronderstelt en aan de andere kant dé

:J

wederrechtelijkheid van die beroving.-----------------------------------------

Samenvattend kan men tot de conclusie komen, zoals Edgardo Alberto Donria dat

leert in zijn werk “Delicten tegen de vrijheid", pagina 129, dat de illegale beroving vén dé
vrijheid zowel kan plaatsvinden door het slachtoffer naar een andere plaats te

vervoeren of niet, hem of haar ergens op te sluiten, te verhinderen dat het slachtoffer
bepaalde lichamelijke bewegingen uitvoert of het verhinderen van zijn voortbeweging Óf
van zekere bewegingen.-------------------------------------------------------------------------•

. i

I

,

274
. -i -

Aan de andere kant, de voor het type noodzakelijke wederrechtelijkheid vereist
dat de beroving een werkelijke aanval op de vrijheid is, omdat het slachtoffer niet

instemt met een beperking van zijn bewegingen en dat het een oplegging betreft die
niet valt onder de motieven voor rechtvaardiging of, inbegrepen in één daarvan, de

dader op excessieve wijze de vrijheid beperkt, ofwel door te ver te gaan in een

gerechtvaardigde noodzaak, ofwel door door de wet verboden procedures.---------------Het is onmiskenbaar dat er geen enkele vorm van instemming bestond van het
betreffende slachtoffer om de beroving van zijn of haar vrijheid te ondergaan, die het
straftype zou kunnen uitsluiten, evenmin als dat men het bestaan van een motief voor

rechtvaardiging heeft kunnen vaststellen, die een gedraging toestaat zoals die

uitgevoerd door de betreffende verdachten.--------------------------------------------------------Als laatste dien ik vast te stellen dat de feiten, die d.m.v. deze uitspraak
geanalyseerd worden, in feitelijke vorm tegelijk optreden waardoor ook de norm van
artikel 55 van het'Wetboek van Strafrecht van toepassing is, daar de feiten die het

onderwerp van dit onderzoek vormen splitsbaar en onafhankelijk zijn van de rest

waarmee voldaan wordt aan de uitersten van het eerder genoemde normensysteem

van strafrecht.---------------------------------------------------------------------------------------------'■'■•'"‘Hetgeen zo is omdat: ‘V..' het vereiste van een meervoud van onafhankelijke feiten

die de meerdaadse samenloop van misdrijven kenmerkt, aangezien het niet om “één en

dezelfde actie” gaat die een meervoudige schending van de wet omvat, geval waarbij

altijd aan het vereiste van meervoud van onafhankelijke feiten voldaan wordt. Er bestaat
geen twijfel dat op juridisch gebied twee beschermde zaken geschonden zijn en dat er

in feite objectief en subjectief verschillende feiten gepleegd zijn ... het is niet mogelijk
om “identiteit van doelen” te verwarren met “identiteit van doel” (Register nr. 3326.4

275

“Diamante, Gustavo o/beroep in cassatie”, datum: 26/4/01, Nationaal Gerechtshof vari
Cassatie in Strafrecht, Kamer IV, Zaak 1900).
d.2. (Betreffende de zaak nr. 18.918/03)

Betreffende de wettelijke kwalificatie die de gebeurtenis toegekend diént te
worden, beschouw ik die als illegale vrijheidsberoving verzwaard door de pleging met"
-

misbruik van functies, met verzwarende omstandigheden omdat deze gepleegd werd"

met geweld en bedreigingen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 55, 144 bis, lid 1°

■ i
i

en laatste paragraaf, toegevoegd door Wet 14.616 aan het Wetboek van Strafrecht van ;
de Natie; onverminderd hiervan, zoals reeds opgemerkt, vallen deze misdrijven binilén
binrtén”

[ I
; ■ b.

het kader van de misdaden tegen de menselijkheid, die plaats vonden gedurende dé'

' ■■b.f

periode van het militaire regime van 1976/1983, die genoemd wordt terrorisme van 'dè ■

r

Staat in de strijd tegen de subversie. Dientengevolge zijn die misdrijven onverjaarbaar,

Tï

conform de wet 25.778, die in haar eerste artikel grondwettelijke status verleend aan
,

I

1,1 .

,

■

,

,

■

,

,

•

.

.

.

,

I

.

!’■

?
<

i i

'

'■

het “Verdrag over onverjaarbaarheid van oorlogsmisdaden en misdaden tegen'bè

ib

menselijkheid”, aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties

- ïi ‘

op 26 november 1968 en goedgekeurd door de wet 24.584.---------------------------------- Het misdrijf bestaat concreet uit “iemand beroven van zijn of haar persoónlijk
-

vrijheid”, zodat de principes die ten grondslag liggen aan het type opgenomen in' artikéi

<.

141 van het Wetboek van Strafrecht toepasbaar zijn op deze wettelijke vorm, waarvan

l'ïï

die het basistype vormt.
'h

■

De doctrine verklaart dat de wet in dit geval het feit gepleegd met misbruik van

functie bestraft. Dit misbruik kan zowel een jurisdictie-aspect als een substantièel ■
karakter aannemen. Er bestaat misbruik in de eerste zin indien een openbaar
ambtenaar, die niet over de bevoegdheden daarvoor beschikt, de vrijheidsberoving
;•

beveelt of beschikt. Maar het feit dat men over generische bevoegdheden beschikt wil
276

•?:

nog niet zeggen dat die ambtenaar recht heeft om ieder willekeurige maatregel te
nemen. Het feit kan tevens substantieel misbruik zijn, zoals gebeurd indien iemand
aangehouden wordt zonder dat er een uitdrukkelijke bevel hiertoe bestaat.-----------------

Tevens is illegaal de vrijheidsberoving uitgevoerd zonder aan de door de wet
voorgeschreven formaliteiten te voldoen. Zo kan de generisch bevoegde ambtenaar, die

in het concrete geval geen misbruik maakt van zijn functie, toch in dit misdrijf vervallen
als hij de noodzakelijke formaliteiten niet in acht neemt, om de eenvoudige reden dat

die formaliteiten, sommige met een grondwettelijk karakter, vooraf vastgestelde
garanties zijn tegen misbruik (geschreven bevel).---------------------------------------------- --

Het type van artikel 144 bis van het Wetboek van Strafrecht voorziet uitdrukkelijk

in een verhoging van de strafschaal, vergelijkbaar met de inhoud van artikel 142, in het
geval dat de vrijheidsberoving gepleegd met misbruik van functie samenvalt met één

van de omstandigheden opgesomd in de leden 1°, 2°, 3° en 5° van het laatst genoemde

artikel.-------------------------------------------------------------------------------------------------------d.3. (Betreffende de zaak nr. 18.967/03)—- -----------------------------------------------

■

Men dient niet uit het dog verliezen dat de feiten die onderzocht worden slechts

een schakel zijn in een hele lange keten van illegale feiten, die gevormd werd door de
gedragingen ontwikkeld door de leden van de strijdkrachten en de politiemacht
gedurende het laatste militaire regime met als aangevoerde reden de bestrijding van de

subversie.------------ --------- -----------------------------------------------------------------------------

Zoals blijkt uit het in deze zaak verzamelde bewijsmateriaal stuiten wij op de
activiteit van de Werkeenheid 3.3.2. met operatiebasis in de E.S.M.A, waarvan één van
de doelen was de aanhouding van leden van beginnende groeperingen, gevormd door

familieleden van personen die vermist werden, die zich op verschillende plaatsen in de
stad bevonden om te protesteren tegen hun verdwijning en wiens lot verborgen
277

1^'

■éi
gehouden werd door degenen die de macht hadden. Eenmaal hun doel bereikt, werdén

zijn verhoord d.m.v. de toepassing van verschillende vormen van folteringen en 'werc^èn
zij enkele dagen ondergebracht in de sectoren “capucha” en “capuchita” van het
' ii'--'

detentiecentrum in de E.S.M.A. en daarna overgeplaatst.---------------------------- --4^*
'

\

■V

i ■ ■

' -.H ; ‘

Een andere omstandigheid die laat zien dat dit feit toebehoort aan die ihbegfépfen '
in het concept “terrorisme van de Staat” is het gebruik van valse namen of bijnan^ri

door de deelnemers aan die operatie. Zoals blijkt uit de in deze zaak verzamelöè

;h

getuigenverklaringen, gebruikten enkelen die deelnamen aan de feiten valse riarnën Wh
M;

bijnamen om hun ware identiteit verborgen te houden.----------------------------- ;—--iLtèk
Om de analyse voort te zetten, de slachtoffers van de feiten, waarover men êèri

oordeel velt, werden op illegale wijze aangehouden met toepassing van geweld en niaif
I- ’ ■■

’

l

. ’

.J

.

de voormalige E.S.M.A. gebracht en ondergingen procedures die intense lichafriëlSkè
■ H':

•

■

en/of morele pijn veroorzaakten, gedraging die valt onder het type beschreven in artikel

;

144 ter, eerste paragraaf, van het Wetboek van Strafrecht, conform wet 14.616.
'

■■

i

Deze norm vermeldt dat “De openbaar ambtenaar die aan de gevangenen onjher ?

mi

zijn hoede elke willekeurige vorm van foltering oplegt, wordt gestraft met opsluiting'Öf

i

r."

gevangenisstraf van drie tot tien jaar en absolute en levenslange uitzetting uit het ambt?

Soler, bij de analyse van deze wet, vermeldt dat het algemene concept van

; ^ 5I ’ ''

foltering is “elke willekeurige vorm van veroorzaking van pijn met het doel bepaalde 1
HN- ■ i'-'T'f ■
verklaringen te verkrijgen. Indien die doelstelling bestaat, als eenvoudig' sübjeptief
i.

element van het feit, vele handelingen die normaal gesproken niet meer zouden zijn
'■■■

dan getreiter of dwang veranderen dan in folteringen”. Soler, Sebastién, “Argentijns

'

1

.f'-

'

;,

<

ï'-.

I . ..

; '

'

■

strafrecht”, 10“ druk, uitgeverij Tea, Buenos Aires, 1992, boekdeel 4, pagina 55.

’f'jm?- prdli;
De auteurs uit die tijd wijzen erop dat de genoemde norm geen definitie geeft vóór ' \

foltering, daarna verwijzend in het genoemde artikel, door het opleggen van een sanctie

.

, , ij ;

!2718 J '4'

kt' w
i- .

‘ ' tk

t ttk'

met gevangenisstraf aan de ambtenaar die de gevangenen onder zijn hoede “elke

willekeurige vorm van foltering” oplegt. Ookal wordt het concept niet omschreven, het

werd wel ingevoerd in het strafrechtstelsel, dat tezamen met andere gedragingen tegen
de persoonlijke integriteit, zoals illegale treitering en dwang, in die tijd gelegenheid bood

aan de doctrinaire interpretatie van het concept, uitgewerkt door de verschillende
auteurs, in enkele gevallen in tegenspraak met elkaar.-------------------------------------------

In het algemeen was men het erover eens dat foltering en pijniging synoniemen
zijn, omdat beide betrekking hebben op het concept van lijden, in zoverre het gaat om

kwelling en het toebrengen van pijn. Zo zegt Fontan Balestra dat “men over het

algemeen onder foltering verstaat, het veroorzaken van lichamelijke of psychische pijn
van een zekere intensiteit”; Rivacoba definieert foltering als “de lichamelijke pijn of het
lichamelijk lijden toegebracht door een openbaar ambtenaar of, op zijn bevel of
instigatie, om zo, tegen of zonder de wil van de gefolterde persoon, de bekentenis van

hetmisdrijf dat men vervolgt te verkrijgen of die van andere misdrijven die gepleegd zijn
of, de identificatie van diegenen die met hem een misdrijf begaan hebben of, als
boetedoening voor de laaghartigheid eigen aan een misdrijf’; Voor Creus is het verschil

tussen foltering en getreiter, dat “het doeleinde beoogd door de foltering of de reden
daarvan niet belangrijk is; het kan een illegaal dwangmiddel zijn, zoals wij zeiden, een
doeleinde op zich, onwillekeurig de reden ”. Donna, Edgardo; “Strafrecht", speciaal

deel, boekdeel HA, uitgeverij Rubinzal- Culzoni, pagina's 191/192.-----------------------De meningen verschillen wat betreft het intentionele element en met betrekking tot

dat punt verduidelijkt Nünez dat de foltering, in tegenstelling tot illegale dwang die een
doeleinde bezit - hetzij om de gevangene tot een bekentenis te dwingen of om invloed

uit te oefenen op zijn handelswijze - , zich beperkt tot lijfelijke of morele mishandeling

opzettelijk toegepast om het slachtoffer te folteren, als bewijsmiddel, uit wraak of
279

vergelding of eenvoudig om het doeleinde zelf, maar dat foltering zowel de wijze, ernst

als het doel omvat. Tarhó, Mario en Huarte Petite, Alberto J, “Folteringen, detenties en

illegale dwang”, uitgeverij Lerner, Córdoba, pagina 95.----------------------------------- —

Ij

Daar de norm het concept foltering niet definieert, werd deze in verband

gebracht met de historische betekenis die het verband legt met een ernstige vorm van
dwang, bestemt om een bekentenis te verkrijgen of om een feit op te helderen, dié een

grotere intensiteit impliceert in de mishandeling, met ernstigere gevolgen, omdat dié
bestaat uit voldoende handelingen om de normale resistentie van een persoon te
breken.----------------------------------------- -------------------------------------------------------------

Maar niets in die genoemde norm wijst erop dat de foltering niet opgenoméh kan
worden als een middel of als een daad op zich. Zodat foltering zowel omvat degene die
een

ander ernstig lichaanlijk of psychisch lijden laat ondergaan, hetzij met het

uiteindelijke doel een bepaald gedrag van de gekwetste persoon na te streven of hetzij '

om wraakneming, haat of om een andere reden.--------------------------------------------------

Concluderend, op grond van het feit dat het juridische goed dat beschermd wordt
door deze norm veel verder gaat dan de vrijheid in strikte zin en schommelt tussen het

•

concept van essentiëte waardigheid van de persoon en de morele integriteit van alle
staatsburgers, zonder enig onderscheid, is het waar dat om het misdrijf van foltering
■

' j-s- '

aan te tonen materialisatie van een progressieve en bewuste intensivering van uiterste
en ernstige pijnmiddelen niet noodzakelijk is, maar dat het voldoende is om vast te

stellen dat er wrede en onmenselijke handelingen zijn verricht, objectief geëigend om
ernstig leed te veroorzaken.--------------------------------------------------------------------- - —De systematisering in het kader van de misdrijven tegen de vrijheid veronderstelt

herkenning in de staatsburgers, uitgaande van de veronderstelling dat de vrijheid
behalve een mogelijk juridisch goed op zich, tevens het basisprincipe is van allé
280

'

juridische normen; men kan zich geen enkel recht indenken zonder referentie aan een
individu die men zijn vrijheid van uitoefening daarvan erkent.----------------------------------

“De strafrechtelijke bescherming van de vrijheid omvat zowel de vrije ontplooiing
(capaciteit om te handelen) van het menselijk gedrag als de meest intieme en spirituele

zones van de mens, gebied waarop de inmenging van de Staat onrechtmachtig en

illegaal zou zijn”. Buompadre, Jorge, “Misdaden tegen de vrijheid”, uitgeverij Mave,
pagina 24.--------------------------------------------------------------------------------------------------Binnen die context, het misdrijf van illegale vrijheidsberoving te analyseren als een

in het bijzonder beschermd juridisch goed, omvat die handelswijzen die de vrijheid

aanvallen, de mogelijkheid van het individu om vrij te handelen voor wat betreft de
beweeglijkheid in ruime zin: de mogelijkheid om vrij te handelen en de mogelijkheid om

zich te verplaatsen van de ene plaats na de andere, ookal bestaat er slechts een
minimum mogelijkheid van beweeglijkheid.----------------------------------------------------------

De typische handeling wordt omschreven als het op illegale wijze beroven van de

vrijheid, hetgeen op elke willekeurig wijze kan gebeuren. Dit impliceert aan de ene kant

de beroving van de persoonlijke vrijheid en aan de andere kant de wederrechtelijkheid

van die beroving.------------------------------------------------------------------------------------------

De beroving van de vrijheid op zich wordt opgelegd indien het slachtoffer
verhinderd wordt om zich te verplaatsen, op een bepaalde plaats opgesloten wordt,

vefhiriderd wordt om zekere lichamelijke bewegingen te verrichten of gedwongen wordt

bepaalde bewegingen te verrichten. Onder de gebruikte middelen kunnen, onder
andere, opsluiting, onderdrukking en bedrog genoemd worden.-------------------------------

Hiermee is de verwezenlijking van overschrijdingen in de behandeling die een

mens verdient bewezen. Tevens is het bestaan aangetoond van verschillende passieve

281

individuen die van hun persoonlijke vrijheid werden beroofd, van zelfsprekend, buiten
de wet om en in sommige gevallen zelfs beroofd werden van het recht op leven.—------

Zoals Jorge Buompadre zegt (“Misdaden tegen de vrijheid”, uitgeverij Mave,

Buenos Aires, mei 199) dat de wet 14.616 foltering niet definieerd heeft: “...deze maakt
alleen een referentie naar de openbaar ambtenaar die de gevangenen onder zijn hoede
elke willekeurige vorm van foltering oplegt...”, waarbij de auteur uitlegt ”... hetgeen

relevant van die bepaling was was de introductie in ons rechtsstelsel van de figuur
foltering, in samenleving met andere aanvallen op de integriteit van de persoon, die een
zekere intensiteit van lijden impliceerden, bijvoorbeeld: dwang.----------------- —------ -

In diezelfde zin dient het door het Gerechtshof in Federale Straf- en Correctionele

Zaken gestelde tijdens het rechtspreken in de zaak 13/84 tegen de Militaire Junta, dié
het land regeerde gedurende de jaren 1976/1983, vermeld te worden waarin enkele

beweringen gesteld worden, die geanalyseerd in het juridische kader van dit onderzoek

van ruime toepassing zijn, zoals:---------------------------------------------------------------------- bij de feiten die geanalyseerd werden ging het om detenties bevolen door

openbare ambtenaren die misbruik hebben gemaakt van hun functies en niet voldaan
hebben aan de door de wet voorgeschreven formaliteiten;------------------------------------ -

- er werd geweld en bedreiging uitgeoefend, in aanmerking nemende zowel de
“vis absoluta" als de “vis compulsiva" uitgeoefend op de slachtoffers;-------------------- -~

- de gebeurtenissen die geanalyseerd worden hebben dezelfde “modus operandr,

I

dat wil zeggen, “... het optreden van groepen gewapende personen - gékleed iri
-

uniform of in burger - die onder bevel stonden van één van de drie strijdkrachten (iri dit
geval, de Argentijnse Marine), die na het binnenvallen in de woningen van de

i

slachtoffers of, na hen op de openbare weg onderschept te hebben of, na hen öp
gewacht te hebben bij de uitgang van hun werk, hen onderwierpen door met hun

282
i

wapens te dreigen of met direct fysiek geweld, vaak tijdens opzienbarende procedures
en hen naar clandestiene detentiecentra vervoerden. Waarvoor nooit arrestatie- of

huizoekingsbevelen hebben bestaan afgegeven door bevoegde autoriteiten...”.---------- de door de slachtoffers geleden gevangenschap karakteriseerde zich doordat zij

aan verhoren onderworpen werden met toepassing van folteringen en door de voor de
mens kwetsende omstandigheden.-------------------------------------------------------------------

- in het vonnis uitgesproken in die zaak werd als bewezen beschouwd dat “... een
groot deel van de gevangenen ondenworpen werd aan verschillende soorten

lichamelijke kwellingen met het doel, in sommige gevallen om informatie te verkrijgen of
om hun wilskracht te breken in andere gevallen als er al geen informatie meer

verkregen kon worden...”.-------------------------------------------------------------------------------

Het genoemde Gerechtshof merkte tevens een belangrijke omstandigheid op,
waarmee rekening gehouden dient te worden en die geëvalueerd dient te worden op

het moment dat er een besluit genomen wordt in verband met deze feiten en die

geschikt is om samengevat te worden op het moment dat men op de juiste wijze dient
te oordelen: "... de slachtoffers waren gevangenen binnen de wettelijke terminologie,

daar zij aangehouden en opgesloten werden door openbare ambtenaren die,
overeenkomstig de van kracht zijnde wetten, de bevoegdheid hadden om dat te doen.

De omstandigheid dat deze detenties niet uitgevoerd zijn overeenkomstig de wettelijke
voorschriften - hetgeen tevens een reden voor verwijt is - wijzigt hun categorie van

“gevangenen” niet. Voor het strafrechtelijke type dat geanalyseerd wordt maakt het niet
uit of zij op legale of illegale wijze gevangen gehouden werden...”.------- ------- ----------Aan de andere kant en enkele overwegingen van het Gerechtshof in de zaak 13

citerende, dient men in aanmerking te nemen dat ondanks de staatsgreep van 24 maart
1976 er geen essentiële wijziging van de op dat moment van kracht zijnde wettelijke
283

bepalingen betreffende de strijd tegen de subversie gemaakt is.

De militaire

commandanten die de regering overnamen besloten om het van kracht zijnde wéttelijke'
kader te handhaven, met de aan iedere strijdkracht corresponderende jurisdicties én
territoriale bevoegdheden. Zonder de verklaring van noodgebieden, die de mogelijkheid^
boden voor officiële afkondigingen (artikel 43 van de wet 16.970 en de artikelen'

131/139 van het Wetboek van Militaire Justitie), autoriseerde het geldende systeem

slechts de aarïhouding van een verdachte, de incidentele en tijdelijke vasthouding in
een

,

gewone^ of

militaire

gevangenis , en

de

onmiddellij'k

vrijlating

of zijn

terbeschikkingstelling van de civiele of militaire justitie of van de regering??*. Deié
onderging slechts een kleine wijziging bij de uitvaardiging van de wet 21.460, die de.

strijdkrachten autoriseerde om op te treden als preventie-autoriteit, met de regels vdn‘
het Wetboek van Strafvordering. Desondanks blijkt uit de uitgevoerde analyse mat het
tegenovergestelde gebeurde. Ondanks dat het van kracht zijnde systeem op dezelfde
wijze bleef functioneren, heeft het aan de verdachten ondergeschikte personeel een

groot aantal personen gearresteerd, hen clandestien in militaire of van de strijdkrachten

afhankelijke plaatsen vastgehouden,
gevangenschap

vastgehouden

onder

hen onder folteringen verhoord,
onmenselijke

omstandigheden

hen in
hen,

en

uiteindelijk, gelegaliseerd ... in vrijheid gesteld of fysiek geëlimineerd.------------- ------- -

d.4. (Betreffende de zaak nr. 7.694/99)--------------------------------------------Betreffende de wettelijke kwalificatie die de gebeurtenis toegekend dient te
worden, beschouw ik die als illegale vrijheidsberoving verzwaard door pleging met'

misbruik van functies, met verzwarende omstandigheden omdat deze gepleegd werd
i

met geweld en bedreigingen, overeenkomstig het bepaalde in artikel 55, 144 bis, lid 1°
en laatste paragraaf, toegevoegd door Wet 14.616 aan het Wetboek van Strafrecht van
de Natie; onverminderd hiervan, zoals reeds opgemerkt, vallen deze misdrijven binnen

284

e