MONITOR
STUDENTENHUISVESTING
LANDELIJKE

Nederland

:: 2018

4 oktober 2018

Landelijke Monitor
Studentenhuisvesting
Editie 2018
Uitgevoerd in opdracht van Kences en Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

In samenwerking met Kences-deelnemers, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, Nuffic, LSVb, VSNU, Vereniging Hogescholen

Auteur: René van Hulle,
Co-auteurs: Lies Hooft, Bert Marchal, Maarten Vijncke, Jamie Zwaneveld en Wim
Faessen

4 oktober 2018

ABF Research | Verwersdijk 8 | 2611 NH | Delft | 015 - 27 99 300

Copyright ABF Research 2018
De informatie in dit rapport is met de grootste zorg samengesteld. ABF Research aanvaardt geen aansprakelijkheid voor
eventuele fouten, onnauwkeurigheden of onvolledigheden. Het gebruik van (onderdelen van) dit rapport is toegestaan
mits de bron duidelijk wordt vermeld.

Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................... 5
Factsheet ..................................................................................................................................................... 2
Samenvatting .............................................................................................................................................. 5
Summary ................................................................................................................................................... 13
1

Inleiding............................................................................................................................................. 21

1.1

Historie ...................................................................................................................................... 21

1.2

Bronnen ..................................................................................................................................... 24

1.3

Leeswijzer ................................................................................................................................. 32

2

Huidige studentenpopulatie ............................................................................................................ 35

2.1

Herkomst ................................................................................................................................... 35

2.2

Leeftijd & geslacht ..................................................................................................................... 36

2.3

Type onderwijs .......................................................................................................................... 37

2.4

Ontwikkeling tussen '09-'10 en '17-'18....................................................................................... 37

2.5

Studiesteden ............................................................................................................................. 38

3

Huidige woonsituatie ....................................................................................................................... 41

3.1

Totaal ........................................................................................................................................ 41

3.2

Herkomst ................................................................................................................................... 42

3.3

Leeftijd & geslacht ..................................................................................................................... 42

3.4

Woonruimtekenmerken ............................................................................................................. 43

3.5

Ontwikkeling tussen '09-'10 en '17-'18....................................................................................... 44

3.6

Invloed van invoering van het studievoorschot .......................................................................... 45

3.7

Studiesteden ............................................................................................................................. 49

3.8

Woonsteden .............................................................................................................................. 50

4

Betaalbaarheid .................................................................................................................................. 53

4.1

Inkomsten en uitgaven .............................................................................................................. 53

4.2

Woonlasten ............................................................................................................................... 57

4.3

Woonquote ................................................................................................................................ 61

5

Kwantitatieve prognose ................................................................................................................... 63

5.1

Studentenpopulatie.................................................................................................................... 63

5.2

Woonsituatie.............................................................................................................................. 65

6

Verhuisgeneigdheid & woonwensen .............................................................................................. 69

6.1

Verhuisgeneigdheid ................................................................................................................... 69

6.2

Woonwensen ............................................................................................................................. 70

6.3

Woonsituatie versus woonwensen ............................................................................................ 74

6.4

Vraag & aanbod ........................................................................................................................ 77

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

7

Internationale studenten .................................................................................................................. 79

7.1

Internationale context ................................................................................................................ 80

7.2

Studentenpopulatie.................................................................................................................... 82

7.3

Woonsituatie.............................................................................................................................. 86

7.4

Kwantitatieve prognose ............................................................................................................. 89

7.5

Woonwensen ............................................................................................................................. 92

8

Mbo-studenten .................................................................................................................................. 95

8.1

Studentenpopulatie.................................................................................................................... 95

8.2

Woonsituatie.............................................................................................................................. 98

8.3

Kwantitatieve prognose ........................................................................................................... 101

Bijlage A: Begrippenlijst ........................................................................................................................ 105
Bijlage B: Correctie vraag naar studentenwoonruimten ..................................................................... 107
Bijlage C: Toelichting en terugblik op de cijfers door de jaren heen ................................................. 109
Bijlage D: Aanvullende tabellen............................................................................................................. 119
Bijlage E: Uitkomsten per stad .............................................................................................................. 121
Bijlage F: Vragenlijst reguliere enquête………………………………...………………..APART DOCUMENT
Bijlage G: Vragenlijst betaalbaarheidsenquête…………………….…….……………..APART DOCUMENT

Fact sheet

NEDERLAND :: 2018 :: STUDENTENPOPULATIE

'09-'10
'17-'18
'25-'26

'09-'10
'17-'18
'25-'26
'09-'10
'17-'18
'25-'26
0

22,1

0

200.000

48%

400.000

600.000

800.000

51%

'09-'10

'09-'10

'17-'18

'17-'18

'25-'26

'25-'26

30.000 60.000 90.000 120.000

0

11%

5.000 10.000 15.000 20.000 25.000

NEDERLAND :: 2018 :: STUDENTENHUISVESTING

54%

19%

27%

38%

68%

36%

17 m2

24 m2

71 m2

€ 380

€ 470

€ 630

€ 880

€ 890

€ 1.050

43%

53%

60%

€ 25

€ 22

€ 11

Samenvatting
Het rapport ‘Landelijke Monitor Studentenhuisvesting’ gaat over studenten en hun huisvesting. Er wordt een
beeld geschetst van de omvang, samenstelling en verwachte ontwikkelingen voor de komende acht jaar van
de studentenpopulatie en de studentenhuisvesting. Daarnaast is er aandacht voor betaalbaarheid,
woonwensen en internationale studenten.

De Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2018 is het zevende rapport in een reeks die sinds 2012 jaarlijks
verschijnt. Eind 2010 zijn op initiatief van Kences de eerste stappen gezet om te komen tot een Landelijke
Monitor Studentenhuisvesting. Sindsdien wordt jaarlijks gewerkt aan doorontwikkeling, kwaliteitsverbetering
en aansluiting bij de actualiteit. De Landelijke Monitor Studentenhuisvesting is inmiddels uitgegroeid tot de
nationale standaard voor cijfers over studentenhuisvesting.

Samenstelling en ontwikkeling

‘Tot collegejaar '25-'26 daling bij hogescholen, terwijl

studentenpopulatie:

universiteiten groeien’

Op

31

december

voltijdstudenten

2017 waren

binnen

het

er

679.000

hoger

onderwijs

Tabel S.1: Kengetallen studentenpopulatie, collegejaar
'17-'18

(exclusief studiepuntmobiele studenten), waarvan
60 procent studeert aan een hogeschool. 11
procent van de studenten heeft een vooropleiding
in

het

buitenland

gevolgd

en

buitenlandse

nationaliteit:

dit

internationale

diplomastudenten.

heeft

een

maakt

hen

De

# studenten
% internationaal
% mannen
% vrouwen
x̄ leeftijd

Hbo
Wo
405.000 273.000
7%
18%
49%
48%
51%
52%
21j 10m 22j 6m

Totaal
679.000
11%
49%
51%
22j 2m

vrouwen

vormen met 50,9 procent een kleine meerderheid. De gemiddelde leeftijd van studenten is 22 jaar en 2
maanden.

De afgelopen acht jaar is het aantal studenten met 21 procent toegenomen. Naar verwachting neemt deze
groei af en stijgt het aantal studenten de komende acht jaar met ongeveer 23.700 studenten (+3 procent).
Het aantal hbo-studenten gaat dalen (-22.500 studenten, -6 procent). De groei wordt dan ook volledig
veroorzaakt door een toenemend aantal universitaire studenten (+46.200 studenten, +17 procent).

De nationale groei van het aantal universitaire studenten in de komende acht jaar is in alle steden met een
universiteit terug te zien. Wageningen (26 procent) en Delft (21 procent) zijn de steden met de grootste
groei. Van de steden met alleen een hbo-instelling wordt bij 17 van de 21 steden krimp verwacht.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

5

Figuur S.1: Ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten naar type onderwijs, collegejaren '09-'10 tot en met '25'26

450.000
​

400.000
​

+3,1%

350.000 +5,4%
+3,9%

+1,1%

+2,4%
​

​

​

​

-0,6%

​

-0,2%

​

-0,8%

​

-1%
​

-0,2%

​

-0,4%
​

-1,2%

+2,4%

​

+2,3%

'20-'21

​

'18-'19

'12-'13

+2,4%

​

+1,4%

'17-'18

-0,9%

​

+2,7%

'16-'17

+4,4%

'11-'12

200.000

​

'10-'11

+6,0%

+4,0%

​

'15-'16

​

+2,0%

'14-'15

+2,2%

​

​

​

'19-'20

+4,6%

+2,3%

​

​

+2,1%

+2,3%

​

​ +0,9%

+1,7%

​

'25-'26

​

300.000

​

​

+1,4%

​

250.000

-1,3%

'24-'25

​

+1,2%
​

-0,6%

+5,7%

​

Realisatie hbo

Huidige woonsituatie:

Referentieraming hbo

Realisatie wo

'23-'24

'22-'23

'21-'22

'13-'14

'09-'10

150.000

Referentieraming wo

‘Kleine meerderheid woont onzelfstandig’

52 procent van de studenten heeft het ouderlijk huis verlaten. Onder hbo- en universitaire studenten is dit
41 respectievelijk 68 procent. Vrouwen gaan met 55 procent eerder op zichzelf wonen dan mannen (48
procent). Studenten zoeken naarmate ze ouder worden meer zelfstandigheid. Van de studenten van 19 jaar
of jonger woont driekwart nog thuis en van de studenten van 24 jaar of ouder is dit minder dan een kwart.
70 procent van de uitwonende studenten woont ook in de stad waar ze studeren. Deze 245.000 studenten
vormen de primaire doelgroep. Corporaties en particuliere verhuur zijn goed voor een marktaandeel van
respectievelijk 43 en 46 procent binnen de gehele studentenhuisvesting. Met 54 procent woont de
meerderheid in een kamer met gedeelde voorzieningen. Deze kamers zijn gemiddeld 17 vierkante meter.
Eénkamerwoningen hebben een marktaandeel van 19 procent en zijn gemiddeld 24 vierkante meter. Tot
slot vertegenwoordigen de meerkamerwoningen 27 procent van de markt, deze woonruimten hebben
gemiddeld een omvang van 71 vierkante meter.
Tabel S.2: Kengetallen studentenhuisvesting, collegejaar '17-'18

Kamers gedeelde Eénkamervoorzieningen woningen
350.000
191.000
66.000
164.000
80.000
30.000
186.000
111.000
35.000
23j 5m
22j 8m
23j 10m
70%
80%
75%
43%
38%
68%
17m²
24m²

Thuiswonend Uitwonend
# Studenten
# Hbo
# Universiteit
x̄ leeftijd
% Binnen de studiestad
% Corporaties
x̄ Kameroppervlakte

6

328.000
241.000
87.000
20j 9m
14%
-

Meerkamerwoning
94.000
54.000
40.000
24j 9m
46%
36%
71m²

Invoering

‘Studenten blijven door de invoering van het studievoorschot thuis

studievoorschot:

wonen’

Het studievoorschot is in collegejaar `15-`16 ingevoerd. Voor de Nederlandse eerste-, tweede- en
derdejaarsstudenten is een vergelijking gemaakt voor de verdeling thuis- en uitwonend tussen collegejaren
`13-`14 tot en met '17-'18. Een negatief effect van het studievoorschot op de studentenaantallen is niet direct
waarneembaar. Ook de studiekeuze lijkt niet of nauwelijks beïnvloed te zijn door de invoering van het
studievoorschot. Eerstejaarsstudenten hebben gemiddeld genomen gekozen voor een studie aan een
onderwijsinstelling op een gelijke hemelsbrede afstand van het ouderlijk huis als voorheen. Tussen `06-`07
en `14-`15 waren de verschuivingen zeer beperkt. Het aandeel uitwonenden is de afgelopen drie jaar echter
gedaald van 53 naar 48 procent. Deze daling is al aanzienlijk, terwijl nog ongeveer 30 procent van de
studenten onder het oude studiefinancieringsstelsel valt. Bij de eerste-, tweede- en derdejaars
bachelorstudenten is het aandeel uitwonenden tussen de collegejaren `14-`15 en '17-'18 in absolute zin
gedaald met respectievelijk 8, 9 en 8 procentpunt. Het aandeel is relatief met respectievelijk 20, 18 en 14
procent gedaald. Het effect is voor hbo- en universitaire studenten vergelijkbaar. De conclusie is dat de
invoering van het studievoorschot van grote invloed is op het huisvestingsgedrag van bachelorstudenten.
Het effect zal de komende jaren naar verwachting doorwerken bij de masterstudenten.
Figuur S.2: Aandeel Nederlandse eerste-, tweede- en derdejaars voltijd bachelorstudenten naar woonsituatie,
collegejaren `14-`15/`15-`16/’16-‘17 en '17-'18

62%

38%

'17-'18 Voorschot

70%

30%

'15-'16 Stufi

51%

49%

'17-'18 Voorschot

60%

40%

16-'17 Stufi

46%

54%

'17-'18 Voorschot

54%

46%

2e jaar
3e jaar

Alleen bachelor

1e jaar

'14-'15 Stufi

0%

10%

20%

30%

40%

Thuiswonend

50%

60%

70%

80%

90% 100%

Uitwonend

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

7

Betaalbaarheid
studentenhuisvesting:

‘Studieschuld bij de ‘studievoorschot’-generatie veel hoger’

Het besteedbaar inkomen (definitie MS 1) in collegejaar '17-'18 van thuiswonende studenten is 570 euro per
maand en van uitwonende studenten 920 euro. Leeftijd en inkomen hangen sterk met elkaar samen. Het
inkomen neemt structureel toe naarmate men ouder wordt. Logisch gevolg is dan ook dat master- en
hogerejaarsstudenten een hoger besteedbaar inkomen hebben dan respectievelijk bachelor- en
eerstejaarsstudenten. Het gemiddeld besteedbaar inkomen is, gecorrigeerd voor inflatie, gedurende de
laatste vier jaar bij thuiswonende en uitwonende studenten gestegen met respectievelijk 18 en 10 procent.
Gemiddeld betalen uitwonende studenten in collegejaar '17-'18 450 euro aan woonlasten per maand
(inclusief de bijkomende lasten en na aftrek van de huurtoeslag). De woonlasten per vierkante meter zijn 24
euro. De woonlasten per vierkante meter voor woonruimten van maximaal 35 vierkante meter en gelegen
op een A-locatie binnen de stad zijn bij Kences-huisvesters en informele huur het laagst. Particuliere verhuur
heeft bovengemiddelde woonlasten. Gecorrigeerd voor inflatie zijn de woonlasten per woonruimte
gedurende de laatste vier jaar met 10 procent gestegen.
Wanneer de totale woonuitgaven (450 euro) gerelateerd worden aan het gemiddelde inkomen per maand
(920 euro) blijkt 49 procent van het inkomen aan wonen te worden uitgegeven. Het afgelopen jaar is de
woonquote ongeveer gelijk gebleven.
Figuur S.3: Gemiddelde huurprijs (inclusief bijkomende woonlasten en na aftrek van huurtoeslag), besteedbaar
inkomen (definitie MS) en woonquote van uitwonende voltijdstudenten naar type woonruimte, collegejaar '17-'18

43%

Kamers met gedeelde voorzieningen

€ 380
€ 880
53%

Eénkamerwoningen

€ 890
60%

Meerkamerwoning

€ 630
€ 1.050

49%

Totaal uitwonenden

€ 450
€ 920

€0
Gemiddelde woonlasten

€ 470

€ 200

€ 400

€ 600

Gemiddeld besteedbaar inkomen

€ 800

€ 1.000

€ 1.200

Gemiddelde macrowoonquote

Bij 80 procent van de studenten zijn de inkomsten en uitgaven in evenwicht of is er geld over. Een groot
deel van de studenten heeft een studieschuld opgebouwd. Dit komt doordat de leningen als onderdeel van
de inkomsten worden meegenomen. 51 procent van de thuiswonende en 76 procent van de uitwonende
studenten hebben een studieschuld opgebouwd van gemiddeld respectievelijk 8.400 en 17.300 euro. Van
de studenten die in de laatste twee jaar gestart zijn met studeren en binnen het nieuwe
studiefinancieringsstelsel vallen, is de studieschuld relatief beduidend hoger dan bij de studenten uit het
oude stelsel.
1 Het besteedbaar inkomen volgens de definitie CBS bestaat uit inkomsten uit arbeid, belastingen (-), studiebeurs, huurtoeslag, zorgtoeslag en
zorgverzekeringspremie (-). Bij de definitie MS van besteedbaar inkomen komen hier nog studiekosten (-), ouderlijke bijdrage en leningen bij en gaat huurtoeslag
ervan af.

8

Ontwikkeling woonsituatie: ‘Aantal uitwonenden stijgt op lange termijn’
Bij prognoses is er altijd sprake van onzekerheden. De invoering van het studievoorschot in collegejaar
`15-`16 heeft bijvoorbeeld onzekerheden voor de prognoses van het aantal thuis- en uitwonende studenten
met zich meegebracht, omdat deze situatie zich nog niet eerder had voorgedaan. Daarom wordt in dit rapport
een bandbreedte als prognose gepresenteerd. Daarnaast zijn de prognoses gebaseerd op trends en worden
er geen scenario’s met trendbreuken, bijvoorbeeld als gevolg van een nog niet aangekondigde nieuwe
beleidsmaatregel, doorgerekend.
In het collegejaar '17-'18 zijn 350.000 studenten uitwonend. Dit aantal zal op basis van het gemiddelde van
de bandbreedte de komende acht jaar toenemen tot 371.000 uitwonende studenten. Dit komt neer op een
groei van 20.400 studenten (+6 procent).
Figuur S.4: Bandbreedte ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten naar woonsituatie, collegejaren '17-'18 tot
en met '25-'26

390.000
380.000
370.000

360.000
350.000
340.000
330.000
320.000
310.000
'17-'18

'18-'19
'19-'20
'20-'21
Bandbreedte thuiswonend

'21-'22

'22-'23
'23-'24
'24-'25
Bandbreedte uitwonend

Verhuisgeneigdheid en

‘Studenten hebben een duidelijke afkeer van kleine

woonwensen:

woonruimten’

'25-'26

Van alle studenten heeft 65 procent verhuisplannen en 40 procent heeft verhuisplannen voor het komende
jaar. Deze laatste groep, ook wel de verhuisgeneigde studenten genoemd, bestaat uit 133.000 starters
(verlaten het ouderlijk huis), 58.000 vestigers (verhuizen tussen steden) en 75.000 doorstromers (verhuizen
binnen de stad). Daarnaast zijn er 3.000 verlaters (vertrekken uit een stad).
Als een student wordt gevraagd naar zijn gewenste type woonruimte, locatie en woonoppervlakte zonder
dat hierbij rekening gehouden moet worden met de hoogte van de gewenste woonlasten, dan willen
studenten een meerkamerwoning met een grote woonoppervlakte op een A-locatie met lage woonlasten.
Als studenten een afweging moeten maken dan blijkt dat woonlasten de grootste invloed hebben op de
uiteindelijke keuze. Naarmate de oppervlakte van een woonruimte groter wordt hebben studenten minder
geld over voor nog een extra vierkante meter. Voor kamers kleiner dan 18 vierkante meter hebben studenten
een duidelijke afkeer gezien de woonlasten die studenten bereid zijn te betalen voor kleine woonruimten.
Studenten hebben er 135 tot 180 euro extra voor over om niet aan de rand van de stad maar in (rand van)
het centrum of op de campus te wonen. Voor een éénkamerwoning zijn studenten gemiddeld bereid 130
euro meer aan woonlasten te betalen dan voor een kamer met gedeelde voorzieningen. Een
meerkamerwoning in plaats van een éénkamerwoning is voor studenten 235 euro extra waard. Als wordt

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

9

gekeken naar wat studenten over hebben voor bepaalde woonruimten (o.b.v. type woonruimte,
woonoppervlak en locatie) en wat deze woonruimten nu in de markt kosten, dan blijkt dat
éénkamerwoonruimten in (de rand van) het centrum of op de campus met een oppervlakte van minstens 20
vierkante meter door de gunstige prijs-kwaliteitsverhouding populair zijn. Voor kleine kamers met gedeelde
voorzieningen en kleine éénkamerwoningen aan de rand van de stad is de prijs-kwaliteitsverhouding juist
ongunstig.

Internationale studenten:

‘Enorme (verwachte) groei internationale studenten is
beperkt in vergelijking met de wereldwijde verwachtingen’

Naast internationale studenten die in Nederland een volledige opleiding volgen (diplomastudenten) zijn er
ook veel studenten die hier een kort programma doen. Dit zijn de zogeheten studiepuntmobiele studenten.
Deze studiepuntmobiele studenten zijn in het voorgaande deel van de samenvatting niet meegenomen.
Het aantal studenten dat in het buitenland studeert is sinds 2000 structureel toegenomen. China, India,
Duitsland, Zuid-Korea en Frankrijk tellen de meeste uitgaande studenten. De Engelstalige landen Verenigde
Staten, Verenigd Koninkrijk en Australië ontvangen de meeste buitenlandse studenten. Nederland scoort
qua uitgaande diplomastudenten op basis van aandeel van het totale aantal studenten ondergemiddeld,
maar bij het aandeel inkomende buitenlandse studenten juist ruim bovengemiddeld. Als wordt gekeken naar
studenten met een buitenlandervaring, dan doet Nederland het beter dan gemiddeld, gezien het feit dat een
kwart van de afgestudeerdenpopulatie een studie gerelateerde buitenlandervaring heeft.
In totaal zijn er in collegejaar '17-'18 circa 18.000 studiepuntmobiele studenten en 75.000 internationale
diplomastudenten. Hiermee vormen deze groepen studenten respectievelijk 1,7 en 10,9 procent van de
gehele studentenpopulatie. De aantallen studiepuntmobiele en internationale diplomastudenten zijn jaarlijks
gemiddeld met 9 en 10 procent gegroeid tegenover een jaarlijkse groei van 2 procent bij de Nederlandse
studenten. De groei van de internationale diplomastudenten is vooral te zien bij de universiteiten. In de
komende acht jaar wordt een groei van 31 procent studiepuntmobiele studenten en 34 procent internationale
diplomastudenten verwacht. Ook deze voorspelde groei ligt beduidend hoger dan bij de Nederlandse
studenten. De groei is echter beperkt in vergelijking met de verwachte wereldwijde ontwikkelingen.
Het grote verschil met reguliere studentenhuisvesting is dat de studentenkamer voor een internationale
student beschikbaar moet zijn op de dag van aankomst in Nederland. Meestal zijn de kamers voor
internationale studenten dan ook gestoffeerd of zelfs volledig ingericht. Zoals te verwachten is nagenoeg
iedere internationale student uitwonend. Corporaties huisvesten in samenwerking met universiteiten en
hogescholen respectievelijk 70 en 46 procent van de studiepuntmobiele studenten en internationale
diplomastudenten. Dit is een aanzienlijk groter deel dan bij de Nederlandse studenten. 88 procent van de
studiepuntmobiele studenten woont binnen de eigen studiestad. Dit is een duidelijk groter aandeel dan bij
de uitwonende internationale en Nederlandse diplomastudenten (respectievelijk 80 en 67 procent). Met
respectievelijk 8 en 16 procent zijn studiepuntmobiele studenten en internationale diplomastudenten zelden
gehuisvest in een meerkamerwoning (Nederlandse diplomastudent: 30 procent).
Bij internationale studenten is het belang van de woonlasten en de locatie bij de woonwensen groter dan bij
de Nederlandse studenten. Internationale studenten kiezen vanwege de gunstige prijs-kwaliteitsverhouding
eerder kamers met gedeelde voorzieningen in (de rand van) het centrum of op de campus dan de
Nederlandse student.

10

’92.000 uitwonende mbo studenten naast de 350.000

Mbo-studenten:

uitwonende studenten in het hoger onderwijs’
De monitor had in voorgaande jaren uitsluitend betrekking op studenten uit het hoger onderwijs. Dit jaar is
middels een apart hoofdstuk voor het eerst ook stil gestaan bij de mbo-studenten. In totaal waren er op 31
december 2017 486.000 studenten (excl. extranei) binnen het middelbaar beroepsonderwijs. Dit betreffen
378.600 studenten met een beroepsopleidende leerweg en 107.700 met een beroepsbegeleidende leerweg.
De gemiddelde leeftijd van studenten ligt met 20 jaar en 4 maanden ruim twee jaar lager dan in het hoger
onderwijs.

Het totaal aantal studenten is tussen 1 oktober 2009 en 1 oktober 2017 afgenomen met gemiddeld 0,7
procent per jaar. De afname wordt veroorzaakt door een gemiddelde daling bij de bbl-studenten van 5,0
procent per jaar. Het aantal bol-studenten is de laatste acht jaren met 1,1 procent per jaar gestegen. Voor
de komende jaren wordt bij beide leerwegen een afname verwacht. De referentieraming laat een gemiddelde
afname per jaar zien van 1,4 procent bij bol-studenten en 0,9 procent bij bbl-studenten.
Figuur S.5: Ontwikkeling van het aantal mbo-studenten naar leerweg, collegejaren '09-'10 tot en met '25-'26

450.000
400.000

+1,0% ​ -2,1% ​
​ +2,0% ​
-1,6% ​
-2,0% ​
-1,7% ​ -0,8% ​
-1,0% ​
​ -0,3% ​ +0,1%
+0,1%
​
+3,1%
​
-1,8% ​
​
-2,1% ​ -1,1%
​ -0,5% ​ -1,4%

​ +2,0% ​ +0,8%

350.000
​

0,0%

​

300.000
250.000
200.000

​ -1,2%

150.000
​

​

​

-7,3%
​

-6,3%

100.000

​

+6,9% ​ -1,1% ​
-2,8% ​ -1,6% ​ -1,0% ​ -0,8% ​
-16,8% ​ +4,2% ​

-15,6%

50.000

​ -2,1% ​ -2,6%
​ -2,1% ​ -1,3% ​ -0,8% ​ -0,8%
​ -4,7% ​ +7,9%

Realisatie bol

Referentieraming bol

Realisatie bbl

'29-'30

'28-'29

'27-'28

'26-'27

'25-'26

'24-'25

'23-'24

'22-'23

'21-'22

'20-'21

'19-'20

'18-'19

'17-'18

'16-'17

'15-'16

'14-'15

'13-'14

'12-'13

'11-'12

'10-'11

'09-'10

0

Referentieraming bbl

Met 81 procent blijft een ruime meerderheid van de mbo-studenten thuis wonen gedurende de studie. Dit
aandeel is de afgelopen 5 jaar gestegen van 75 naar 81 procent. In totaal zijn 92.000 mbo-studenten
uitwonend. Opvallend daarbij is dat 65 procent van de uitwonende studenten buiten de eigen studiestad
woont. Het aantal uitwonenden blijft de komende 8 jaar naar verwachting nagenoeg gelijk.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

11

Summary
Translated by Balance Translations
The report entitled ‘National Student Housing Monitor’ [Landelijke Monitor Studentenhuisvesting] is about
students and student housing. It outlines the scope, composition and expected developments in the student
population and student housing for the coming 8 years. It also addresses affordability, housing preferences,
and international students.

The 2018 National Student Housing Monitor is the seventh report in a series that has been published
annually since 2012. In late 2010, at Kences’ initiative, the first attempts were made to develop a National
Student Housing Monitor. Since then, the Monitor has each year been further developed, improved in terms
of quality, and updated to reflect the current situation. The National Student Housing Monitor has become
the national standard for student housing statistics.

Composition and development
of the student population:

‘Until the '25-'26 academic year: fall in the number of
students at universities of applied sciences (HBO), but
growth at universities’

On 31 December 2017, there were 679.000
fulltime students in higher education (not

Table S.1: Key indicators student population, '17-'18
academic year

including credit-mobile students) of whom 60%
were studying at universities of applied sciences
(HBO). Of those students, 11% had previously
taken an education programme abroad and had
a nationality other than Dutch, making them

# students
% international
% male
% female
x̄ age

HBO
Universities
Total
405.000
273.000
679.000
7%
18%
11%
49%
48%
49%
51%
52%
51%
21j 10m
22j 6m
22j 2m

international diploma students. Representing 50,9%, women form a small majority. The average age of
students is 22 years and 2 months.

Over the past 8 years, the number of students has increased by 21%. That growth is expected to fall and
the number of students is expected to increase by approximately 23.700 students (+3%) in the coming
8 years. The number of HBO students will fall (-22.500 students, -6%), which means that the growth will be
caused entirely by an increasing number of university students (+46.200 students, +17%).

The national increase in the number of university students in the coming 8 years is apparent in all university
cities. Wageningen (26%) and Delft (21%) are the university cities that will see the greatest growth. Of the
21 cities that have only universities of applied sciences, 17 are expected to exhibit a fall in numbers.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

13

Figure S.1: Development of the number of fulltime students broken down according to type of education, '09-'10
to '25-'26 academic years

450.000
​

​

+3,1%

​
350.000 +5,4%
+3,9%
​

​

​

-1%
​

-0,2%

​

-0,2%
​

-0,8%
​

-0,4%
​

-1,2%

​

+2,1%

-1,3%
​

'23-'24

'24-'25

'25-'26

+1,4%

​

+2,3%

​

​

​

+2,3%

+1,7%

​

'22-'23

+2,4%

​ +0,9%

'21-'22

​

'20-'21

+2,3%

'19-'20

​

'18-'19

'12-'13

+2,4%

​

+2,7%

​

'16-'17

-0,9%

+2,0%

'15-'16

​

​

'14-'15

+4,4%

+4,0%

​

+4,6%

'13-'14

​

+2,2%

'11-'12

​

​

-0,6%

'17-'18

​

'10-'11

200.000

+6,0%

​

+1,4%

300.000

250.000

​

+1,1%

+2,4%
​

+1,2%
​

-0,6%

+5,7%

400.000

'09-'10

150.000

Actual HBO
Actual universities

Reference estimate HBO
Reference estimate universities

Current living situation: ‘A small majority live non-independently’
Of the total number of students, 52% have left their parental home. Among HBO and university students,
the figure is 41% and 68%, respectively. Representing 55%, women are more likely to live away from home
than men (48%). Students seek greater independence as they get older. Of students aged 19 years or
younger, three quarters still live at home, while for those aged 24 or older the proportion is less than a
quarter. Of the students living away from home, 70% live in the city where they are studying. These 245.000
students form the primary target group. Housing associations and private landlords account for a market
share of 43% and 46%, respectively, of all student housing. The majority of students (54%) live in a room
with shared facilities. These rooms have an average area of 17 m2. Bedsits have a market share of 19% and
an average area of 24 m2. Finally, self-contained accommodations represent 27% of the market and these
accommodations have an average area of 71 m2.
Table S.2: Key indicators student housing, '17-'18 academic year

# Students
# HBO
# Universities
x̄ age
% Within city where studying
% Housing associations
x̄ Room area

14

Living at Living away
Rooms with
home
from home shared facilities
328.000
350.000
191.000
241.000
164.000
80.000
87.000
186.000
111.000
20j 9m
23j 5m
22j 8m
14%
70%
80%
43%
38%
17m²

Self-contained
accommodation
66.000
94.000
30.000
54.000
35.000
40.000
23j 10m
24j 9m
75%
46%
68%
36%
24m²
71m²

Bedsits

Introduction of the new

‘Introduction of the new loan system means students live at

student loan system:

home’

The new student loan system was introduced in the ‘15-’16 academic year. For first-year, second-year, and
third-year Dutch students, a comparison was made for the division between students living at home and
away from home between the ‘13-’14 and '17-'18academic years. The new loan system has had no
immediately apparent negative impact on the number of students. Similarly, introduction of the loan system
seems to have had little or no impact on the choice of study programme. On average, first-year students
seem to have chosen a programme at an educational institution located at the same distance from their
parental home as was the case before introduction of the loan system. The shifts were very limited between
`06-`07 and `14-`15. However, the percentage of students living away from home has fallen over the past
three years from 53% to 48%. This is a significant decrease, especially considering that some 30% of the
students fall under the old student finance system. Of the first-year, second-year, and third-year students
studying for a Bachelor’s degree, the percentage living away from home fell in absolute terms by 8, 9, and
8 percentage points, respectively, between academic years `14-`15 and '17-'18. Relatively speaking, that
proportion fell by 20%, 18% en 14%, respectively. The effect is similar for HBO and university students. The
conclusion is that introduction of the new loan system has had a major impact on the housing behaviour of
students studying for a Bachelor’s degree. This is expected to have a knock-on effect on Master’s degree
students in the coming years.
Figure S.2: Proportion of Dutch first-, second-, and third-year full-time Bachelor’s degree students by living
situation, `14-`15/`15-`16/’16-‘17 and '17-'18 academic years

62%

38%

'17-'18 Student loan

70%

30%

'15-'16 Student finance

51%

49%

'17-'18 Student loan

60%

40%

'16-'17 Student finance

46%

54%

'17-'18 Student loan

54%

46%

2nd year
3rd year

Only bachelor's programme

1st year

'14-'15 Student finance

0%

10%

20%

30%

Living at home

40%

50%

60%

70%

80%

90% 100%

Living away from home

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

15

Affordability of

‘Study debt much higher among generation subject to new student

student housing:

loan system’

The disposable monthly income (MS definition1) in the '17-'18 academic year for students living at home was
EUR 570 and for those living away from home EUR 920. There is a strong link between age and income:
income increases structurally the older students are. A logical consequence is that Master’s degree and
higher-years students have a greater disposable income than Bachelor’s degree and first-year students. The
average disposable income, adjusted for inflation, during the past four years for students living at home and
away from home has increased by 18% and 10%, respectively.
In the '17-'18 academic year, students living away from home paid an average of EUR 450 a month in
housing costs (including additional costs and net of housing benefit (where applicable)). Their housing costs
per square metre were EUR 24. Kences accommodators and informal letting have the lowest housing costs
per square metre for accommodations up to a maximum of 35 m2 that are situated at an A location in the
city. Private letting involves above-average housing costs. Adjusted for inflation, housing costs according to
accommodation have increased by an average of 10% during the past four years.
If the total housing costs (EUR 450) are examined in relation to the average income per month (EUR 920),
it becomes evident that 49% of students’ income is spent on housing. Housing costs expressed as a
percentage of income have remained more or less the same this past year.
Figure S.3: Average rent (including additional housing costs and net of housing benefit (where applicable)),
disposable income (MS definition), and housing costs expressed as a percentage of income of fulltime students
living away from home, broken down according to type of accommodation, '17-'18 academic year
43%

Rooms with shared facilities

€ 380

€ 880
53%

Bedsits

€ 470
€ 890
60%

Self-contained accommodations

€ 630
€ 1.050

49%

Total living away from home

€ 450
€ 920

€0

€ 200

€ 400

€ 600

€ 800

€ 1.000

€ 1.200

Average housing costs
Average disposable income
Average macro housing costs as proportion of income

In 80% of the cases, students’ income and expenses are balanced or their income exceeds their expenses.
Nevertheless, many students have a study debt. This is because the loans are considered a component of
income. 51% of students living at home and 76% of those living away from home have accumulated an
average study debt of EUR 8.400 and EUR 17.300 euros, respectively. The study debt of students who
started studying in the past two years and who fall under the new student finance system is significantly
higher, relatively speaking, than that of students who fall under the old system.

1 Disposable income according to the definition applied by Statistics Netherlands (CBS) consists of income from work, taxes (-), student grant, housing allowance,
care allowance, and health insurance premium (-). In the MS definition of disposable income, study costs (-), parental contribution, and loans are added to this,
and housing benefit is deducted.

16

Development of the

‘Number of students living away from home will increase over the

housing situation:

longer term’

Projections always involve uncertainties. Among other things, introduction of the loan system in the `15-`16
academic year brought uncertainties for projections regarding the number of students living at home and
away from home because that situation had not previously occurred. For that reason, this report presents
projections in the form of a bandwidth. In addition, the projections are based on trends. Scenarios that break
with trends, for example as a consequence of a new policy rule that has not yet been announced, are not
given.
In the '17-'18 academic year, 350.000 students lived away from home. Based on the average of the
bandwidth, that figure will increase to students living away from home in the coming 8 years. This comes
down to an increase of 20.400 students (+6%).
Figure S.4: Bandwidth development of the number of fulltime students broken down according to living situation,
academic years '17-'18 to '25-'26

390.000

380.000
370.000
360.000
350.000
340.000
330.000

320.000
310.000

'17-'18

'18-'19
'19-'20
'20-'21
Bandwidth living at home

'21-'22

'22-'23
'23-'24
'24-'25
'25-'26
Bandwidth living away from home

Inclination to move and ‘Students have a clear aversion to small accommodations’
housing preferences:
Of all students, 65% have plans to move and 40% plan to move in the coming year. The latter group, also
referred to as “moving-inclined students”, consists of 133.000 first-timers (leaving their parental homes),
58.000 relocators (moving from city to city), and 75.000 students moving to better accommodations (moving
within a city). There are also 3.000 leavers (leaving a city).
In response to the question of what type of accommodation, location, and floor area they would prefer –
disregarding how much they are prepared to pay in housing costs – students stated that they want a selfcontained accommodation with a large floor area at an A location with low housing costs. If students have
to weigh the options, housing costs have the greatest effect on their eventual choice. As the floor area
increases, the amount students are willing to pay for additional square metres decreases. Students have a
clear aversion to rooms smaller than 18 m2, given the housing costs that students are prepared to pay for
small accommodations. Students are prepared to pay EUR 135 to EUR 180 extra not to have to live on the
outskirts of the city but in or near the centre or on campus. On average, students are prepared to pay
EUR 130 more in housing costs for a bedsit than for a room with shared facilities. Self-contained

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

17

accommodation is worth EUR 235 more to students than a bedsit. An examination of what students are
prepared to pay for the various types of accommodations (based on type of accommodation, floor area, and
location) and what these accommodations now cost in the market shows that bedsits in or near the city
centre or on campus with a floor area of at least 20 m2 are popular because of their favourable price/quality
ratio. Conversely, the price/quality ratio for small rooms with shared facilities and small bedsits on the
outskirts of the city is poor.

International students:

‘Enormous (expected) growth in number of international students
is limited compared to global expectations’

Aside from international students taking a complete study programme in the Netherlands (diploma students)
there are also many students taking a short programme here. These are “credit-mobile” students. These
credit-mobile students were disregarded in the previous part of this summary.
The number of students studying abroad has grown structurally since 2000. China, India, Germany, South
Korea, and France have the largest numbers of students studying abroad. English-speaking countries (the
United States, the United Kingdom, and Australia) have the most incoming international students. Although
the Netherlands scores below average in terms of its share of the number of outgoing diploma students, it
scores well above average when it comes to its share of the number of incoming international students. An
examination of the number of students who have experience abroad shows that the Netherlands scores
above average, given the fact that a quarter of the graduate population have gained study-related experience
abroad.
In the '17-'18 academic year, there were a total of roughly 18.000 credit-mobile students and 75.000
international diploma students in the Netherlands. These groups represent 1,7% and 10,9%, respectively,
of the entire student population. The number of credit-mobile students and international diploma students
has increased each year by an average of 9% and 10%, respectively, compared with an annual growth of
2% for Dutch students. The increase in the number of international diploma students is most apparent at
universities. The number of credit-mobile students and international diploma students is expected to increase
by 31% and 34%, respectively, in the coming 8 years. This projected growth is also significantly higher than
the projection for Dutch students. This growth is limited, however, compared to the expected global
developments.
The big difference compared with regular student housing is that student rooms for international students
must be available on the day they arrive in the Netherlands. As such, rooms for international students are
usually provided with carpeting and curtains or even fully furnished. As is to be expected, virtually every
international student lives away from home. In partnership with universities and HBOs, housing associations
accommodate 70% of credit-mobile students and 46% of international diploma students. These percentages
are significantly higher than the percentage of Dutch students. Of the credit-mobile students, 88% live in the
city where they are studying. This percentage is clearly higher than the percentages of international and
Dutch diploma students living away from home (80% and 67%, respectively). With just 8% and 16%,
respectively, credit-mobile students and international diploma students seldom live in self-contained
accommodations (figure for Dutch students: 30%).
In terms of housing preferences, international students attach greater value to housing costs and location
than Dutch students. Because of the favourable price/quality ratio, international students are more likely to
choose rooms with shared facilities in or near the city centre or on campus, compared with Dutch students.

18

Students in senior secondary
vocational education (MBO):

’92.000 students in senior secondary vocational education
living away from home in addition to 350.000 higher
education students living away from home’

In previous years, the Monitor only covered students in higher education. This year, a separate section was
for the first time also devoted to students in senior secondary vocational education (MBO). On 31 December
2017, there were a total of 486.000 students (excluding external students) in secondary vocational
education. Of these, 378.600 are following a vocational training pathway (“BOL”) and 107.700 are taking
vocational training parallel to work (“day release”, “BBL”). At 20 years and 4 months, the average age of
these students is more than two years lower than that of students in higher education.

The total number of MBO students fell by an average of 0,7% a year between 1 October 2009 and 1
October 2017. This is caused by an average decrease of 5,0% a year in the number of day-release students.
The number of BOL students has increased by 1,1% a year over the past 8 years. A decrease is expected
in the number of students taking both learning pathways in the coming years. The reference estimate shows
an average annual decrease of 1,4% for BOL students and 0,9% for day-release students.
Figuur S.6: Development of the number of MBO students according to learning pathway, '09-'10 to '25-'26
academic years
400.000
​ +2,0% ​ +1,0% ​ -2,1% ​ -1,6%
​ -2,0%
+0,8%
​ +2,0% ​
​ -1,7%
​ -0,8% ​ -1,0%
​
-0,3%
350.000
​
​ +0,1% ​
+3,1% ​ +0,1%
-1,8% ​
​
​
0,0%
​
-2,1% ​
-1,1% ​ -0,5% ​
300.000
-1,4%

250.000
200.000

-7,3%
​

​

-6,3%
​

'12-'13

​

​

'11-'12

150.000

​ -1,2%

100.000

+6,9% ​ -1,1% ​
-2,8% ​ -1,6% ​ -1,0% ​ -0,8% ​
-16,8% ​ +4,2% ​
-15,6%
​ -2,1% ​ -2,6%
​ -2,1% ​ -1,3% ​ -0,8% ​ -0,8%
​ -4,7% ​ +7,9%

50.000

Actual bol

Reference estimate bol

Actual bbl

'29-'30

'28-'29

'27-'28

'26-'27

'25-'26

'24-'25

'23-'24

'22-'23

'21-'22

'20-'21

'19-'20

'18-'19

'17-'18

'16-'17

'15-'16

'14-'15

'13-'14

'10-'11

'09-'10

0

Reference estimate bbl

A large majority of MBO students (81%) continue to live at home while studying. However, that percentage
has increased over the past five years from 75% to 81%. A total of 92.000 MBO students live away from
home. It is striking that of the students living away from home, 65% live in a city other than the one where
they are studying. The number of students living away from home is expected to remain more or less the
same in the next 8 years.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

19

Inleiding

1

Hoeveel studenten zoeken nu eigenlijk naar woonruimte? En gaat dit aantal de komende jaren stijgen of
moet er rekening worden gehouden met een daling? In hoeverre sluit het aanbod van woonruimten voor
studenten aan bij hun woonwensen? Deze en andere vragen met betrekking tot het thema
studentenhuisvesting in Nederland worden beantwoord in de Landelijke Monitor Studentenhuisvesting.

In deze jaarlijkse monitor wordt informatie over studentenhuisvesting van erkende bronhouders zoals CBS,
DUO en Ministerie van OCW bij elkaar gebracht en op een heldere manier uiteengezet. De informatie uit de
gebruikte bronnen wordt daarnaast verrijkt met de uitkomsten van een enquête onder studenten, in 2018
hebben 46.000 respondenten hieraan deelgenomen, en met prognoses per studiestad. Op deze wijze kan
de monitor rijksoverheid, gemeenten, onderwijsinstellingen, studentenhuisvesters en marktpartijen helpen
de gewenste studentenhuisvesting in de juiste aantallen en op de juiste plaatsen te ontwikkelen. Dit moet
ervoor zorgen dat studenten prettig en betaalbaar kunnen wonen.

De

Landelijke

Monitor

Studentenhuisvesting

is

een

initiatief

van

Kences,

kenniscentrum

studentenhuisvesting en samenwerkingsverband van studentenhuisvesters in Nederland. Dit initiatief wordt
gesteund door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Nuffic, de Vereniging Hogescholen, de VSNU, LSVb en bijna alle
hogeronderwijsinstellingen.

1.1

Historie

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2018 is het zevende rapport in een reeks die sinds 2012 jaarlijks
verschijnt. Eind 2010 zijn op initiatief van Kences de eerste stappen gezet om te komen tot een Landelijke
Monitor Studentenhuisvesting. Sindsdien wordt jaarlijks getracht de kwaliteit verder te verbeteren en aan te
sluiten bij de actualiteit. Dit jaar is een belangrijk aspect aan de vragenlijst ‘Wonen als Student’ toegevoegd.
Respondenten die in 2017 hebben deelgenomen, zijn in 2018 opnieuw benaderd en zijn een aantal extra
vragen omtrent de verhuiswens van vorig jaar en de daadwerkelijke verhuisactie in 2018 voorgelegd. Met
behulp van de antwoorden kan tot een realistische verhuiswens worden gekomen (dit wordt verder toegelicht
in paragraaf 1.2). Daarnaast is het prognosemodel verbeterd door rekening te houden met trends per
onderwijsinstelling. Dit jaar zijn er ook voor het eerst cijfers over mbo-studenten opgenomen.

In 2011 is een methodiek ontwikkeld om het aantal studenten per studiestad te bepalen op basis van
DUO-gegevens. Daarnaast is in dat jaar een prognosemodel ontwikkeld dat op basis van de standgegevens
en de nationale Referentieraming van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het aantal
studenten per stad raamt. Tot slot is er een pilot bij een drietal steden uitgevoerd om de woonwensen van
de studenten te achterhalen.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

21

In 2012 is de ontwikkelde methodiek op basis van de eerste ervaringen verder verfijnd en is Kences met de
uitkomsten naar buiten getreden. De Landelijke Monitor Studentenhuisvesting kon vanaf dat moment
uitgroeien tot de nationale standaard voor cijfers over studentenhuisvesting.

De landelijke monitor schetst een gedegen beeld op nationaal niveau en geeft voor sommige onderdelen
ook inzicht in de verschillen tussen steden. Sinds het begin van de monitor is het aantal respondenten van
de enquête jaarlijks gestegen, tot 46.000 in 2018. Dit biedt de mogelijkheid om steeds beter ook op lokaal
niveau uitspraken over studentenhuisvesting te doen en invulling te geven aan de informatiebehoefte van
de lokale beleidsmakers. In 2012 zijn daarom naast de landelijke monitor ook Lokale Monitoren
Studentenhuisvesting ontwikkeld. Dit jaar zijn er naast de landelijke monitor 20 lokale rapporten opgesteld.

Vanaf 2013 zijn de uitkomsten van de prognoses van de voorgaande jaren ook gemonitord. Klopt het totaal
aantal studenten uit de ramingen van de voorgaande jaren met het gemeten daadwerkelijke aantal
studenten? Zijn wellicht bepaalde steden onderschat en andere overschat? Wat is de oorzaak van deze
onder- of overschatting en kunnen de nieuwe prognoses met deze inzichten worden verbeterd? De kwaliteit
van de prognoses wordt met deze stap niet alleen gecontroleerd, maar bovendien verbeterd.

In de collegejaren `13-`14 en `14-`15 hadden voorgenomen kabinetsmaatregelen voor het hoger onderwijs
enige invloed op het studiegedrag van studenten. Bovendien was de verwachting dat deze maatregelen ook
effect konden hebben op het aantal studenten en het deel dat op zichzelf gaat wonen. Omdat hier in de
referentieraming geen rekening mee wordt gehouden zijn er vanaf 2014 naast de trendraming scenario’s
toegevoegd om de mogelijke effecten daarvan in beeld te brengen. Uiteindelijk heeft het sociaal leenstelsel
waar destijds over werd gesproken geleid tot de invoering van het studievoorschot in collegejaar `15-`16.
Met de gegevens van de eerste- (sinds 2016), tweede- (sinds 2017) en derdejaarsstudenten (voor het eerst)
die binnen het nieuwe stelsel vallen kan er in beeld worden gebracht wat het effect is op basis van werkelijke
cijfers.

Tot 2014 is er in de monitor alleen gekeken naar de primaire doelgroep, dit betreft studenten die uitwonend
zijn in de stad waar ze studeren. Voor huisvesting is de secundaire doelgroep, studenten die in een andere
stad studeren dan waar ze uitwonend zijn, eveneens zeer relevant. Deze groep bestaat in collegejaar '17'18 uit 105.000 studenten waarvan 47.000 studenten niet in een andere stad wonen met een hoger
onderwijsinstelling. In 2014 is deze doelgroep daarom op verschillende plaatsen ook opgenomen in de
monitor en vanaf 2015 is de groep integraal meegenomen.

In 2015 is ervoor gekozen om extra aandacht te geven aan betaalbaarheid van studentenhuisvesting. Hier
is een apart hoofdstuk voor ingericht waarvoor naast de informatie uit de enquête ook aanvullende bronnen
worden ingezet (zoals het Inkomenspanelonderzoek van het CBS).

Nederlandse en internationale diplomastudenten worden vanaf het begin van de monitor meegenomen. In
2015 is er een eerste aanzet gegeven om hier ook de internationale studiepuntmobiele studenten aan toe
te voegen. In kwalitatieve zin is dit gelukt met het in beeld brengen van de afwijkende woonwensen. De
kwantitatieve basis ontbrak echter nog en deze is in 2016 voor het eerst besproken. Deze cijfers zijn uniek
en nog niet eerder waren er cijfers over het aantal studiepuntmobiele studenten voor iedere studiestad.

22

Aanvullende enquête over
betaalbaarheid

Basis Registratie Personen
als extra databron

Studiepuntmobiele studenten

Secundaire doelgroep

Monitoring prognoses

Openbaar beschikbaar
stellen van de resultaten

Ontwikkeling algemene
methodiek

2010

Mbo-studenten toegevoegd

Respondenten voorgaande
jaar herbevraagd

Woonwensen o.b.v.
conjunct meten

Verdieping: Invloed
studievoorschot

Verdieping:
betaalbaarheid

Scenario’s prognoses

Lokale rapporten

Initiatief Kences

Pilotenquête in drie steden

Figuur 1.1: Tijdlijn Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

In 2016 is de Basisregistratie Personen voor het eerst als extra bron ingezet om inzicht te blijven houden in
het thuis- of uitwonend zijn van studenten (dit wordt niet langer door DUO geregistreerd).

In 2017 is voor het eerst een extra enquête uitgezet over inkomsten en uitgaven van studenten om de
betaalbaarheid van studentenhuisvesting beter in beeld te brengen. Daarnaast is in dit jaar het conjunct
meten toegevoegd om woonwensen van studenten in beeld te brengen. Voorheen werden voor
verschillende typen woonkenmerken de woonwensen van studenten los geanalyseerd. Vanaf 2017 vindt
met behulp van het conjunct meten een afweging tussen de verschillende typen woonkenmerken plaats.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

23

1.2

Bronnen

DUO-studentenaantallen
Voor de bepaling van het aantal studenten is gebruik gemaakt van registratiegegevens van de Dienst
Uitvoering

Onderwijs

(DUO).

Deze

instantie

registreert

alle

deelnemers

van

onderwijs

aan

onderwijsinstellingen die door de overheid worden bekostigd. Deze registratie bevat het aantal
diplomastudenten per onderwijsinstelling naar leeftijd, geslacht, woonplaats en opleiding. Dit rapport is
gebaseerd op voltijdstudenten en studenten die een duaal traject volgen. Deeltijdstudenten zijn dus geen
onderdeel van dit rapport.

Basisregistratie Personen
Om te bepalen of studenten thuis- of uitwonend zijn wordt de Basisregistratie Personen (BRP) gebruikt.
Studenten kunnen in de BRP geselecteerd worden door op persoonsniveau een koppeling te maken tussen
de DUO-registraties en de BRP. In de BRP is per persoon geregistreerd wie de ouders zijn en op welk adres
de student en de ouders wonen. Zodoende kan worden afgeleid of de student op hetzelfde adres woonachtig
is als tenminste één van de ouders. Op deze manier kan voor vrijwel de gehele Nederlandse
studentenpopulatie het kenmerk thuis- of uitwonend bepaald worden. Van de internationale studenten is
slechts ongeveer 55 procent in de BRP geregistreerd. Voor de 45 procent waarvoor de woonsituatie
ontbreekt wordt op basis van de enquête ‘Wonen Als Student’ per studiestad geschat welk deel in Nederland
woont. Vervolgens wordt de verdeling over de Nederlandse woongemeenten geschat op basis van de
verdeling bij de internationale studenten uit dezelfde studiestad van wie wel de woonsituatie bekend is.

Door de invoering van het studievoorschot is de noodzaak voor een student om zich bij de gemeente in te
schrijven op een ander adres dan zijn of haar ouders minder groot. Voor studenten die in collegejaar `14-`15
of eerder gestart zijn met hun opleiding was de studiefinanciering hoger voor uitwonende studenten,
waardoor zij zich direct inschreven op het nieuwe adres zodra zij het ouderlijk huis hadden verlaten. Het
gemeten aantal uitwonenden in collegejaar `15-`16 en later valt hierdoor lager uit dan in werkelijkheid het
geval is. In voorgaande collegejaren is overigens sprake geweest van fraude met de studiefinanciering
doordat studenten zich ten onrechte elders inschreven dan bij de ouders. Het gemeten aantal uitwonenden
valt in de collegejaren `14-`15 en eerder hierdoor waarschijnlijk hoger uit dan werkelijk het geval was.

De Basisregistratie Personen en DUO-registraties op persoonsniveau zijn aanwezig bij het Centraal Bureau
voor de Statistiek (CBS). Het CBS stelt deze onder strikte voorwaarden beschikbaar voor statistisch en
wetenschappelijk onderzoek. De bestanden bevatten vertrouwelijke gegevens. Om deze reden zijn deze
bestanden alleen binnen een streng beveiligde omgeving van het CBS toegankelijk. De gegevens in het
rapport zijn niet terug te leiden tot individuen en zijn altijd gebaseerd op ten minste 10 personen.

Enquête ‘Wonen Als Student’
Onder studenten aan het hoger onderwijs in Nederland is een enquête uitgezet met vragen over huisvesting.
Deze enquête geeft inzicht in de huidige woonsituatie, verhuisgeneigdheid en woonwensen. De complete
vragenlijst is als bijlage F opgenomen. Om een goede respons te waarborgen is er samengewerkt met
onderwijsinstellingen. In totaal hebben 33 van de 48 hogeronderwijsinstellingen hun studenten actief

24

benaderd via e-mail of een ander medium. Ten behoeve van de respons is de enquête kort gehouden en is
het mogelijk gemaakt om de enquête in te vullen via zowel computer als smartphone. In 2018 hebben 46.000
studenten de enquête bruikbaar ingevuld. Absoluut gezien is dit een stijging van 2 procent ten opzichte van
2017 toen 44.800 studenten de enquête hebben ingevuld.

In tabel 1.1 wordt het aantal studenten per stad en het aantal bruikbaar ingevulde enquêtes weergegeven.
De respons is ruim voldoende om op nationaal niveau uitspraken over studentenhuisvesting te doen. Hoe
hoger de respons, hoe groter de betrouwbaarheid. Ook in 21 steden is de respons voldoende om op het
niveau van de stad uitspraken te doen. Als in het rapport gegevens per stad worden gepresenteerd op basis
van deze enquête, dan worden alleen de 21 steden gepresenteerd waarvoor de respons hoog genoeg was.

Correctie voor selectiviteit in de respons
De antwoorden van de respondenten moeten de totale populatie studenten vertegenwoordigen. Om tot
aantallen voor de hele groep te komen worden de aantallen uit de respons vermenigvuldigd met een
zogenaamde ophoogfactor. Bijvoorbeeld, als de totale populatie uit 1.000 studenten bestaat en 100
personen de enquête hebben ingevuld, dan is de ophoogfactor voor die groep van respondenten 10: elk
antwoord van een respondent telt dan ook voor 9 andere studenten die niet hebben meegedaan aan de
enquête.

Daarnaast worden er weegfactoren gebruikt, om ervoor te zorgen dat de uitkomsten op basis van de
antwoorden van de respondenten het beeld voor de totale populatie zo goed mogelijk weergeven.
Respondenten vormen zelden een juiste afspiegeling van de totale populatie; sommige groepen zijn
oververtegenwoordigd, andere zijn ondervertegenwoordigd. Om deze reden krijgt niet iedere respondent
dezelfde weegfactor. Op basis van studiestad, woonstad, leeftijd, geslacht, type onderwijs en woonsituatie
krijgen respondenten die ondervertegenwoordigd zijn een hogere weegfactor en oververtegenwoordigde
respondenten een lagere weegfactor. Voor de samenstelling van de totale populatie naar deze kenmerken
wordt de combinatie van DUO- en CBS-gegevens gebruikt.

Correctiefactor voor vraag en aanbod
Door de voorraad van het aantal studentenwoningen af te zetten tegen het aantal studenten dat in de stad
zou willen wonen wordt de druk op de woningmarkt van studentenhuisvesting inzichtelijk. Verhuiswensen
spelen een belangrijke rol bij de bepaling van deze drukindicator. Echter schatten studenten hun
woonwensen niet altijd realistisch in. Dit leidt tot over- of onderschatting van de vraag en het aanbod. Om
na te gaan in hoeverre opgegeven woonwensen ook daadwerkelijk reële woonwensen vertegenwoordigen
zijn respondenten uit 2017 in 2018 opnieuw benaderd. Bij deze herbenadering is getoetst of de
respondenten invulling hebben gegeven aan een eventuele verhuiswens en of respondenten ook
daadwerkelijk niet zijn verhuisd als ze geen verhuiswens hadden. Respondenten die niet in lijn met de
opgegeven verhuiswens of het ontbreken van een verhuiswens in 2017 hebben gehandeld, krijgen een extra
vraag om de reden hiervan te achterhalen. Op basis van deze informatie worden correctiefactoren
samengesteld waarmee zowel de verwachte vraag als het verwachte aanbod omgezet kan worden in een
meer realistische verwachte vraag en aanbod. In bijlage B wordt nader toegelicht hoe de vraag en het
aanbod worden gecorrigeerd.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

25

Tabel 1.1: Aantal voltijdstudenten en respons naar studiestad (alle studenten) en woonstad (alleen uitwonende
studenten), collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Potentiële doelgroep Bruikbare respons
Studiest.

Woonst. Studiest.

Representativiteit

Woonst. Studiest.

Woonst.

Alkmaar

3.490

880

250

60

7%

6%

-

-

Almere

3.670

1.660

50

50

1%

3%

-

-

Amersfoort

1.990

1.530

<10

40

0%

3%

-

-

Amsterdam

107.750

47.420

5.410

2.740

5%

6%

+

+

Apeldoorn

970

1.110

100

70

10%

6%

-

-

Arnhem

11.840

6.340

890

580

8%

9%

+

+

Breda

20.230

7.400

1.170

540

6%

7%

+

+

Delft

27.060

15.300

3.110

2.340

11%

15%

+

+

Den Haag

29.890

16.370

1.890

1.160

6%

7%

+

+

Deventer

7.060

1.760

620

190

9%

11%

+

+

Doetinchem

350

250

40

20

12%

8%

-

-

Dronten

1.960

770

30

30

2%

3%

-

-

Ede

3.300

1.920

600

450

18%

23%

+

+

Eindhoven

31.390

12.120

3.130

1.880

10%

16%

+

+

Emmen

1.750

630

100

6%

0%

-

-

Enschede

25.650

11.000

1.480

810

6%

7%

+

+

890

820

140

70

16%

8%

-

-

Groningen

55.910

35.070

3.870

3.030

7%

9%

+

+

Haarlem

4.430

2.570

420

180

9%

7%

+

+

Heerlen

5.290

1.150

10

20

0%

1%

-

-

Helmond

1.110

340

<10

10

0%

3%

-

-

Leeuw arden

19.640

6.870

1.380

630

7%

9%

+

+

Leiden

32.860

14.150

2.670

1.670

8%

12%

+

+

Maastricht

21.480

15.540

2.310

1.860

11%

12%

+

+

Nijmegen

41.460

17.770

3.800

2.340

9%

13%

+

+

Rotterdam

65.250

25.150

2.250

1.550

3%

6%

+

+

's-Hertogenbosch

15.890

2.650

1.400

360

9%

13%

+

+

Gouda

26

Woonst. Studiest.

Responspercentage

Sittard-Geleen

4.540

690

100

20

2%

3%

-

-

Tilburg

26.750

11.810

1.710

1.150

6%

10%

+

+

Utrecht

62.200

27.360

3.240

2.380

5%

9%

+

+

Venlo

4.350

2.110

230

90

5%

4%

-

-

Vlissingen

4.570

960

60

20

1%

2%

-

-

Wageningen

11.730

7.230

2.580

2.040

22%

28%

+

+

Zw olle

19.230

3.430

360

150

2%

4%

+

+

Overig

2.680

48.040

150

2.320

6%

5%

-

+

Totaal

678.600

350.160

45.540

30.810

7%

9%

+

+

Woonwensen in beeld met behulp van conjunct meten
Bij het kiezen van woonruimte spelen verschillende kenmerken een rol. Bij traditioneel marktonderzoek
worden hiervoor aan de respondent afzonderlijke vragen voorgelegd over de voorkeur voor type woonruimte,
locatie, oppervlakte en woonlasten. Een student die op zoek is naar woonruimte kan hiermee aangeven wat
hij wil. Met deze traditionele manier van enquêteren wordt de ondervraagde persoon echter niet gedwongen
om een afweging te maken tussen bijvoorbeeld woonlasten en kwaliteit. Om hieraan tegemoet te komen zijn
er meer geavanceerde methodieken ontwikkeld om het keuzegedrag te analyseren. Eén daarvan is het
zogenaamde ‘conjunct meten’, waarbij conjunct duidt op het gecombineerd meten van voorkeuren. De basis
hiervan wordt gevormd door een verzameling productkenmerken (attributen), in dit geval kenmerken van
woonruimten, die voor een bepaalde doelgroep (hier: studenten) belangrijk is in het keuzeproces. Door de
respondent een keuze te laten maken uit meerdere woonruimten, met verschillende combinaties van
kenmerken, ontstaat inzicht in het afwegingsproces en de optimale combinatie van kenmerken. Zo kan
worden nagegaan welke kenmerken van doorslaggevend belang zijn en welke minder invloed hebben op
de keuze. Deze enquêtevorm sluit meer aan bij de dilemma’s die een student te verwerken krijgt bij het in
werkelijkheid kiezen van woonruimte.
In de enquête ‘Wonen als Student’ is gebruik gemaakt van een conjuncte meting. Iedere respondent mocht
vijf keer een voorkeur aangeven voor één van de twee in de vragenlijst aangeboden woonruimten. De
voorgelegde woonruimten zijn voor het onderzoek samengesteld uit de volgende kenmerken:
■

Type woonruimte: kamer met gedeelde voorzieningen, éénkamerwoning en meerkamerwoning;

■

Oppervlakte: voor kamers met gedeelde voorzieningen en éénkamerwoningen: 12 tot en met 28
vierkante meter, voor meerkamerwoningen: 35 tot en met 95 vierkante meter;

■

Locatie van de woonruimte: centrum, rand centrum/campus en rand van de stad;

■

Huurprijs (incl. bijkomende woonlasten en na aftrek van de huurtoeslag): 250 tot en met 750 euro.

Aan de hand van een wiskundige rekenmodel worden de gemaakte keuzes geanalyseerd. Hierbij geldt dat
een respondent de woonruimte kiest die hem of haar het meeste nut oplevert. Het nut dat een woonruimte
biedt is opgebouwd uit de verschillende kenmerken. Voor de niveaus van elk kenmerk wordt zo een eigen
‘deelnut’ bepaald, wat synoniem staat voor de voorkeur voor dat niveau en het effect dat een kenmerk kan
hebben op de keuze1. Uit het onderzoek komt bijvoorbeeld naar voren dat studenten een voorkeur hebben
voor meerkamerwoning, echter niet tegen elke prijs. Meerkamerwoning heeft dus een positief nut, hogere
woonlasten een negatief nut.

1 In dit onderzoek is gebruik gemaakt van het multinomial logit (MNL) model om de relatie tussen (deel)nutten en kansen te bepalen.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

27

Aanvullende enquête ‘Wonen Als Student betaalbaarheid’
Onder de 28.500 respondenten uit de reguliere enquête, die hebben aangegeven bereid te zijn deel te
nemen aan vervolgonderzoeken, is een extra enquête uitgezet die zich richt op het thema betaalbaarheid.
In totaal hebben 9.300 studenten de aanvullende enquête ingevuld. De complete vragenlijst is als bijlage G
opgenomen (apart document).
Tabel 1.2: Aantal voltijdstudenten en respons naar studiestad bij thuiswonend (thuis.) en woonstad bij uitwonend
(uitw.), collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student betaalbaarheid 2018’)
P o t e nt ië le do e lgro e p

B ruik ba re re s po ns R e s po ns pe rc e nt a ge

Uit w.

T o taal

T huis .

A lkmaar

2.900

880

3.780

120

40

150

50

A lmere

2.680

1.660

4.350

30

40

60

<10

A mersfo o rt

1.240

1.530

2.770

<10

30

30

<10

A msterdam

51.510

47.420

98.930

1.490

1.830

3.320

540

620

Uit w. T o t a a l T huis .

Uit w. T o t a a l T huis .
10

60

39%

10

20

<10

<10

Uit w. T o t a a l
33%

38%

32%

31%

32%

50%

23%

25%

1.160

36%

34%

35%

A peldo o rn

600

1.110

1.700

30

50

80

<10

10

20

27%

26%

26%

A rnhem

6.310

6.340

12.660

220

380

600

60

130

190

29%

33%

32%

B reda

11.940

7.400

19.340

360

330

690

90

70

150

24%

20%

22%

Delft

8.710

15.300

24.010

280

1.350

1.630

100

490

590

35%

36%

36%

Den Haag

14.280

16.370

30.640

450

750

1.200

110

200

310

23%

27%

26%

Deventer

4.680

1.760

6.450

220

120

340

60

40

90

25%

30%

27%

Do etinchem

300

250

550

30

20

40

<10

<10

<10

22%

13%

19%

Dro nten

1.160

770

1.930

<10

20

20

<10

10

10

33%

59%

55%

Ede

2.040

1.920

3.960

220

280

500

80

120

190

34%

42%

38%

Eindho ven

17.790

12.120

29.910

640

1.110

1.760

200

390

590

31%

35%

34%

Emmen

1.170

630

1.810

40

0

40

20

0

20

42%

Enschede

12.020

11.000

23.020

270

460

730

70

180

250

26%

39%

35%

680

820

1.510

50

40

90

20

10

40

45%

34%

40%

Gro ningen

17.640

35.070

52.710

460

1.950

2.410

140

660

800

30%

34%

33%

Haarlem

3.010

2.570

5.570

150

100

250

30

30

60

18%

29%

23%

Heerlen

3.620

1.150

4.760

<10

10

20

<10

<10

<10

25%

14%

17%

Helmo nd

940

340

1.280

0

<10

<10

0

0

0

Go uda

28

B e na de rd

T huis w.

42%

Leeuwarden

9.150

6.870

16.010

320

420

730

110

150

260

36%

35%

35%

Leiden

14.620

14.150

28.770

500

1.140

1.630

190

460

650

37%

41%

40%

M aastricht

4.600

15.540

20.130

190

1.130

1.320

30

270

300

17%

24%

23%

Nijmegen

19.540

17.770

37.310

670

1.460

2.130

260

640

890

38%

44%

42%

Ro tterdam

35.840

25.150

61.000

520

960

1.480

160

310

470

30%

32%

31%

's-Herto genbo sch

12.030

2.650

14.680

480

230

710

120

70

180

24%

28%

26%

Sittard-Geleen

3.300

690

3.990

40

10

60

10

<10

10

27%

21%

25%

Tilburg

12.880

11.810

24.690

310

710

1.020

70

180

250

24%

25%

25%

Utrecht

29.130

27.360

56.490

430

1.520

1.950

180

550

730

41%

36%

37%

Venlo

1.360

2.110

3.470

50

70

120

10

10

20

25%

16%

20%

Vlissingen

3.080

960

4.040

20

10

30

<10

0

<10

16%

Wageningen

2.990

7.230

10.220

120

1.340

1.450

50

510

560

41%

38%

38%

Zwo lle

13.710

3.430

17.140

150

120

270

60

40

100

38%

33%

36%

48.040

49.060

40

1.530

1.570

<10

360

370

16%

23%

23%

3 5 0 .16 0 6 7 8 .6 0 0

8 .9 10

19 .5 4 0 2 8 .4 5 0

2 .8 2 0

6 .5 2 0

9 .3 5 0

32%

33%

33%

Overig

1.020

T o taal

3 2 8 .4 5 0

9%

Referentieraming
Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap stelt sinds 1993 jaarlijks een leerlingen- en
studentenraming op met het verwachte aantal studenten voor de komende jaren tot en met het collegejaar
’61-’62. Deze raming op nationaal niveau, ook wel referentieraming genoemd, vormt de basis van de
prognoses die in dit rapport worden gepresenteerd.

Voor het opstellen van de referentieraming maakt het ministerie gebruik van het instrument Radon. De
ontwikkeling van het aantal leerlingen in de verschillende schoolsoorten wordt bepaald door:
■

Demografische ontwikkelingen
Veranderingen in het aantal geboorten en in de migratiestromen beïnvloeden het aantal jongeren en
daarmee het aantal potentiële studenten.

■

Verschuivingen in het aandeel van de jongeren dat aan onderwijs deelneemt
Er worden twee type verschuivingen onderscheiden:
■

Autonoom: Ontwikkelingen die zonder wijzigingen in het beleid ontstaan (beleidsarm). Deze
ontwikkelingen worden meegenomen door de trend door te trekken in de prognoses. Zo is er sinds
collegejaar `08-`09 een verschuiving te zien van vwo naar havo.

■

Beleidsmatig: De prognoses worden gecorrigeerd voor de verwachte effecten van beleid.


In collegejaar `15-`16 is sprake geweest van een daling van de instroom in het hbo vanuit het
mbo door onbekendheid met de regelingen rond het studievoorschot onder mbo-ers en
daarnaast heeft ook de invoering van een entreetoets voor de pabo een beperkende invloed
gehad op de instroom. Verwacht wordt dat deze dalingen een eenmalig gevolg van beleid zijn
en geen trend. Om deze reden zijn de prognoses hiervoor bijgesteld. Cijfers van DUO over het
collegejaar `16-`17 bevestigen dat deze aanname terecht is geweest.



Door de beleidswijziging waarbij mbo-opleidingen zijn verkort van vier naar drie jaar wordt voor
collegejaar `17-`18 uitgegaan dat dit een eenmalige stijging binnen het hbo betrof. In het jaar
ervoor studeerden zowel de vierdejaars mbo-studenten uit het oude systeem als de
derdejaarsstudenten uit het nieuwe systeem af.

De kern van dit instrument, zoals weergegeven in figuur 1.2, is de meest recente onderwijsmatrix. Deze
matrix geeft voor een bepaald jaar aan welke leerlingaantallen van de ene schoolsoort naar de andere
schoolsoort stromen. Bijvoorbeeld voor de bachelorstudenten is bekend welk deel overgaat naar een
masteropleiding, een bacheloropleiding blijft volgen of het volgende jaar geen onderwijs meer volgt. De
kansen zijn sterk gecorreleerd met leeftijd en daarom wordt er bij het bepalen van de stromen ook rekening
gehouden met de leeftijd van studenten.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

29

Herkomstmatrix

Leeftijd &
geslacht

Figuur 1.2: Basis stroomkubus ramingsinstrument Radon2

Bestemmingsmatrix

Stroomkubus

Bestemming
onderwijssoort

Overgangsmatrix

Apollo-prognoses
Om de landelijke referentieramingen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te vertalen
naar de diverse studiesteden is gebruik gemaakt van het rekenmodel Apollo van ABF Research.

Bij het maken van de ramingen voor de komende jaren wordt er eerst gekeken hoe het verleden zo
nauwkeurig mogelijk gesimuleerd kan worden. Hiervoor wordt getracht de stroomkansen en andere
belangrijke parameters voor de afgelopen 5 jaar te schatten, zodat er een optimale match ontstaat tussen
de simulatie en realisatie. Enkele belangrijke aspecten hierbij zijn:
■

Instroomkansen vanuit het voortgezet onderwijs en mbo;

■

Instroom vanuit het buitenland;

■

Demografische verschuivingen;

■

Doorstroom tussen bachelor- en masteropleidingen;

■

Doorstroom tussen woonsituaties;

■

Uitstroom van uitvallers en afgestudeerden.

Uit de simulatie per jaar volgt voor ieder jaar een optimale set van parameters. Van deze vijf sets wordt het
gewogen gemiddelde genomen. Het meest recente jaar weegt het zwaarst mee (25 procent) en de daaraan
voorafgaande jaren hebben een steeds lager gewicht (22,5, 20, 17,5 en 15 procent). Daarnaast wordt er
gekeken of er trends zijn in de parameters waarbij een gewogen gemiddelde onvoldoende is en waarbij de
trend doorgetrokken moet worden in de prognoses (bijvoorbeeld de instroom vanuit het buitenland die
jaarlijks toeneemt).

2 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (2015) "Referentieraming 2015".

30

De parameters worden gebruikt om de in-, door- en uitstroom voor de komende jaren uitgesplitst naar
onderwijsinstelling, vestigingsgemeente, opleidingssoort, bachelor- of masteropleiding, leeftijd, geslacht en
woonsituatie te bepalen. Uitgangspunt vormt de referentieraming. Dit betekent dat de in-, door- en uitstroom
op nationaal niveau altijd overeen moet komen met de referentieraming.
Om de instroom uit de referentieraming te vertalen naar studiesteden wordt de instroom eerst toegedeeld
naar alle onderwijsinstellingen per vestigingsgemeente in Nederland op basis van de spreiding van
leerlingen uit het laatste schooljaar van het voortgezet onderwijs (bron: Primos-bevolkingsprognose).
Vervolgens wordt de instroom verdeeld over de onderwijsinstellingen op basis van stromen uit het verleden
tussen woongemeenten in het laatste jaar van het voortgezet onderwijs en studiesteden (bron: DUO). Dit
leidt uiteindelijk tot de instroom per onderwijsinstellingen per vestigingsgemeente. Bijvoorbeeld, het
afgelopen jaar stroomden 500 leerlingen uit Bergen op Zoom naar het hoger onderwijs. 50 leerlingen hiervan
gingen studeren in Breda aan de NHTV, oftewel 10 procent. In de prognoses krijgt 10 procent van de
instroom die uit Bergen op Zoom verwacht wordt de NHTV als onderwijsinstelling en dus Breda als
studiestad.
De door- en uitstroom van de referentieraming worden toegedeeld aan de onderwijsinstellingen per
vestigingsgemeente op basis van samenstelling naar leeftijd, geslacht, opleidingssoort en bachelor- of
masteropleiding. Bijvoorbeeld, van de 1.000 mannelijke studenten van 27 jaar die een universitaire
masteropleiding volgen studeert 10 procent in Amsterdam aan de Vrije Universiteit. Van de nationale
uitstroom met deze specifieke kenmerken wordt dan 10 procent toegedeeld aan de Vrije Universiteit, oftewel
100 studenten.
Op basis van de parameters uit de simulatie wordt het kenmerk woonsituatie toegevoegd aan de in-, dooren uitstroom. Simpel gezegd worden in- en doorstroomkansen uit het verleden toegepast. Bijvoorbeeld, 59
procent van de instroom bleef de afgelopen jaren thuis wonen, 28 procent verliet het ouderlijk huis en 13
procent kwam uit het buitenland; dan wordt deze verdeling ook toegepast bij de instroom in de prognoses.
Hierbij wordt rekening gehouden met persoons- en opleidingskenmerken, trends en onderwijsinstelling per
vestigingsgemeente.
Uiteindelijk leidt dit tot in-, door- en uitstroommatrices per jaar uitgesplitst naar leeftijd, geslacht,
opleidingssoort en bachelor- of masteropleiding, onderwijsinstelling, vestigingsgemeente en woonsituatie.
Deze matrices kunnen jaar-op-jaar toegepast worden op de resulterende matrix van de studentenpopulatie
uit het voorgaande jaar (te starten met de matrix van het afgelopen collegejaar die gebaseerd is op DUO en
BRP). Hierbij moet de leeftijd van iedere student logischerwijs ieder jaar ook met één worden verhoogd. De
resulterende jaarmatrices komen door de gehanteerde werkwijze op nationaal niveau exact overeen met de
referentieraming.
Bij prognoses is er altijd sprake van onzekerheden. De invoering van het studievoorschot in collegejaar
`15-`16 heeft bijvoorbeeld onzekerheden voor de prognoses van het aantal thuis- en uitwonende studenten
met zich meegebracht, omdat deze situatie zich nog niet eerder heeft voorgedaan. Daarom wordt in dit
rapport een bandbreedte als prognose gepresenteerd. Daarnaast zijn de prognoses gebaseerd op trends
en worden er geen scenario’s met trendbreuken doorgerekend. Een trendbreuk kan bijvoorbeeld optreden
als gevolg van een, nu nog niet bekende, nieuwe beleidsmaatregel.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

31

Studiepuntmobiele studenten
Het aantal studiepuntmobiele studenten is in kaart gebracht door per onderwijsinstelling jaarverslagen te
raadplegen, navraag te doen bij de onderwijsinstelling of een schatting te maken op basis van Erasmus+registraties.

1.3

Leeswijzer

Het rapport geeft de huidige situatie en verwachte ontwikkeling van de studentenpopulatie en de
woonsituatie van studenten in 8 hoofdstukken weer. In de verschillende hoofdstukken worden naast
uitkomsten voor Nederland als totaal ook cijfers per stad met één of meer hogeronderwijsinstellingen
gepresenteerd (34 steden). Bij uitkomsten gebaseerd op de enquête ‘Wonen Als Student’ worden slechts
21 steden getoond, omdat voor de andere 13 steden de respons niet hoog genoeg is. Als er wordt gesproken
over studiestad dan gaat het om de gemeente waar de student studeert. Bij woonstad gaat het om de
gemeente waar de student woont.

Hoofdstuk 2 biedt inzicht in de huidige omvang en samenstelling van de studentenpopulatie. De omvang
van de studentenpopulatie wordt uitgewerkt aan de hand van de ontwikkeling over de afgelopen jaren. Bij
de samenstelling wordt aandacht gegeven aan in- en uitstroom, herkomst, leeftijd, geslacht en type
onderwijs.

De huidige woonsituatie van studenten wordt in hoofdstuk 3 beschreven aan de hand van
persoonskenmerken en woonruimtekenmerken zoals type verhuurder en type woonruimte. Er is extra
aandacht voor het verschil in studie- en woongedrag tussen eerste-, tweede- en derdejaarsstudenten van
de afgelopen drie collegejaren vanwege de invoering van het studievoorschot.

Het thema betaalbaarheid heeft te maken met de huidige woonsituatie. Niettemin is aan dit thema een apart
hoofdstuk gewijd. Dit is hoofdstuk 4, dat ingaat op het inkomen, de uitgaven, de woonlasten en de
resulterende woonquote van uitwonende studenten. Er wordt onder andere gekeken naar het verschil tussen
woonuitgaven van studenten die bij een particuliere verhuurder huren en studenten die bij een corporatie
huren.

Hoofdstuk 5 beschrijft de kwantitatieve prognoses van omvang en woonsituatie van de studentenpopulatie.
Er wordt antwoord gegeven op de vragen hoeveel studenten er de komende jaren zijn, of zij thuis- of
uitwonend zijn en of zij binnen of buiten de eigen studiestad wonen. Op deze manier wordt er inzicht
verkregen in de primaire en de secundaire doelgroep.
Op basis van de verhuisgeneigdheid en de woonwensen die volgen uit de enquête ‘Wonen Als Student’
geeft hoofdstuk 6 inzicht in de meer kwalitatieve verwachtingen voor de woonsituatie. Allereerst beschrijft
het hoofdstuk de verhuisgeneigdheid van studenten. Vervolgens worden de woonwensen weergegeven en
vergeleken met de huidige situatie. Tot slot worden de vraag en het aanbod tegen elkaar afgezet.

32

Dit rapport bespreekt in hoofdstuk 2 tot en met 6 de huisvesting van voltijdstudenten en studenten die een
duaal traject volgen aan een bekostigde hogeronderwijsinstelling. Hieronder vallen ook de internationale
diplomastudenten. Deeltijd- en studiepuntmobiele studenten maken hier dus geen onderdeel van uit. Bij
deeltijdstudenten is hiervoor gekozen omdat zij niet vergelijkbaar zijn met de reguliere student en zelden
gebruik maken van studentenhuisvesting. Studiepuntmobiele studenten bezetten met circa 5 procent wel
een noemenswaardig deel van de voorraad studentenwoonruimten. Het probleem is echter dat deze
studenten minder eenduidig worden geregistreerd. In hoofdstuk 7 gaat het over studiepuntmobiele
studenten en wordt extra aandacht besteed aan het groeiend aantal internationale diplomastudenten, die
zoals gezegd integraal zijn meegenomen in hoofdstuk 2 tot en met 6.
Hoofdstuk 8 is een op zichzelf staand hoofdstuk dat over mbo-studenten gaat. Dit is de eerste editie van
de monitor waarin cijfers over mbo-studenten worden gepresenteerd. Deze groep maakt geen onderdeel uit
van de studenten die in andere hoofdstukken worden besproken, maar vertegenwoordigen ook een
omvangrijke huisvestingsvraag. In totaal zijn er 92.000 uitwonende mbo-studenten.

Bijlage A bevat een begrippenlijst met alle begrippen die in het rapport worden gebruikt en mogelijk niet bij
iedereen bekend zijn of voor meervoudige interpretatie vatbaar zijn. In bijlage B wordt toegelicht hoe de
vraag en het aanbod wordt bepaald. Bijlage C vergelijkt de prognose van de studentenpopulatie naar
omvang en woonsituatie van dit jaar met de prognoses van voorgaande jaren. In bijlage D zijn enkele
aanvullende tabellen opgenomen. De belangrijkste kwantitatieve uitkomsten per studiestad staan in bijlage
E. De vragenlijsten van de enquêtes zijn als Bijlage F en G beschikbaar. Deze laatste twee bijlagen zijn als
aparte documenten te downloaden via de Kences-website.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

33

Huidige studentenpopulatie

2

Dit hoofdstuk bespreekt de omvang en samenstelling van de huidige studentenpopulatie. In paragrafen 2.1
tot en met 2.4 wordt specifiek ingegaan op de volgende thema’s: samenstelling naar herkomst,
samenstelling naar leeftijd en geslacht, omvang naar type onderwijs en ontwikkeling over de afgelopen jaren.
Paragraaf 2.5 gaat in op de verschillen tussen studiesteden.

De uitvoeringsorganisatie voor het onderwijs van de Rijksoverheid (DUO) telde op 31 december 2017
730.000 studenten bij door de overheid gefinancierde opleidingen aan het hoger onderwijs. 93 procent
hiervan volgt een voltijdstudie of duaal traject. Zoals aangegeven in paragraaf 1.3 vormen deze 679.000
studenten de doelgroep die wordt besproken in dit rapport.

2.1

Herkomst

600.000 studenten hebben de Nederlandse nationaliteit. Van de overige 79.000 studenten heeft met 28
procent het grootste deel de Duitse nationaliteit. In tabel 2.1 is de top-11 van nationaliteiten weergegeven.
Van studenten met een buitenlandse nationaliteit hebben 4.400 studenten een Nederlandse vooropleiding
gevolgd. Deze studenten worden in het vervolg van dit rapport tot de Nederlandse studenten gerekend.

75.000 studenten hebben niet de Nederlandse nationaliteit en geen Nederlandse vooropleiding gevolgd
(circa 11 procent, dit zijn conform de definitie de internationale studenten). Ongeveer 26.000 van hen volgen
een hbo-opleiding en vormen daarmee 7 procent van de totale hbo-populatie. De overige 49.000 volgen een
universitaire opleiding. Dit komt neer op 18 procent van alle universitaire studenten. De internationale
diplomastudenten zijn gemiddeld 1 jaar en 1 maand ouder dan de Nederlandse studenten. Figuur 2.3 laat
voor de internationale diplomastudenten dan ook een andere bevolkingspiramide van studenten zien.
Tabel 2.1: Top-11 nationaliteiten van internationale voltijdstudenten, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en CBS)

Nationaliteit
1 Duits
2 Chinees
3 Italiaans
4 Belgisch
5 Brits
6 Grieks

Aantal
21.680
4.630
4.130
3.370
3.230
2.650

Aandeel
27,6%
5,9%
5,3%
4,3%
4,1%
3,4%

Nationaliteit
7 Bulgaars
8 Spaans
9 Frans
10 Roemeens
11 Indiaas
Overig

Aantal
2.640
2.520
2.400
2.370
2.020
26.910

Aandeel
3,4%
3,2%
3,1%
3,0%
2,6%
34,3%

Circa 18.000 internationale studenten volgen een gedeeltelijke opleiding1. Deze studenten worden ook wel
studiepuntmobiele studenten genoemd. Deze groep wordt, zoals toegelicht in paragraaf 1.3, alleen in
hoofdstuk 7 besproken en verder buiten beschouwing gelaten.

1 Dit is gebaseerd op navraag bij alle hoger onderwijsinstellingen en registratiegegevens van Nuffic over onder meer Erasmus+-studenten.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

35

Van 78 procent van de Nederlandse studenten zijn beide
ouders in Nederland geboren (zie figuur 2.1). Dit aandeel

Figuur 2.1: Nederlandse voltijdstudenten naar
migratieachtergrond, collegejaar '17-'18 (bron:
DUO en CBS)

is hoger dan bij de Nederlandse bevolking van 18 tot en

5,9%

met 30 jaar (64 procent).

7,1%
1,7%
2,3%
2,5%
2,5%

Tabel 2.2 geeft het aantal studenten met ouders uit
specifieke

landen

weer.

Naast

de

bekende

migratieachtergronden zijn er ook veel studenten met één
of beide ouders uit onze buurlanden (België, Duitsland en
Verenigd Koninkrijk). Voormalig kolonie Indonesië en
landen waaruit begin jaren negentig veel vluchtelingen
naar Nederland zijn getrokken (Afghanistan en voormalig

77,9%

Joegoslavië) staan ook hoog op deze lijst.
Nederlands
Surinaams
Antilliaans
Overig niet-westers

Tabel 2.2: Top-11 migratieachtergronden van Nederlandse
voltijdstudenten, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en CBS)

Herkom stgroepering

Aantal Aandeel

Herkom stgroepering

Turks
Marokkaans
Overig westers
Aantal

Aandeel

1 Turkije

15.300

11,5%

7 België

3.300

2,5%

2 Suriname

15.000

11,3%

8 Afganistan

3.300

2,4%

3 Marokko

13.900

10,4%

9 Verenigd Koninkrijk

3.100

2,4%

4 Nederlandse Antillen incl. Aruba

10.400

7,8%

10 China

3.000

2,2%

5 Duitsland
6 Indonesië

6.600
5.400

4,9%
4,0%

11 Voormalig Joegoslavië
Overig

2.800
51.006

2,1%
38,3%

2.2

Leeftijd & geslacht

Figuur 2.2 geeft de bevolkingspiramide van het hoger onderwijs naar geslacht weer. Met 50,9 procent zijn
er net iets meer vrouwelijke dan mannelijke studenten. 38 procent van de studenten is 23 jaar of ouder. De
gemiddelde leeftijd van studenten is 22 jaar en 2 maanden. De mannen zijn gemiddeld 4 maanden ouder
dan de vrouwen.
Figuur 2.2: Voltijdstudenten naar leeftijd en geslacht, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en CBS)
17 jaar en jonger
2%
3%
18 jaar
7%
8%
19 jaar
11%
13%
20 jaar
13%
15%
21 jaar
13%
14%
22 jaar
12%
12%
23 jaar
11%
11%
24 jaar
9%
8%
25 jaar
7%
5%
26 jaar
5%
3%
27 jaar
3%
2%
28 jaar
2%
1%
29 jaar
1%
1%
30 jaar
1%
1%
31 jaar
1%
0%
32 jaar
0%
0%
33 jaar
0%
0%
34 jaar
0%
0%
35 jaar en ouder
1%
1%

60.000

36

40.000

20.000
Mannen

0

20.000
40.000
Vrouwen

60.000

2.3

Type onderwijs

405.000 studenten volgen een opleiding aan een hogeschool en 273.000 studenten aan een universiteit. Dit
komt neer op respectievelijk 60 en 40 procent. Figuur 2.3 geeft de bevolkingspiramide naar type onderwijs
weer. Hbo-studenten zijn gemiddeld 8 maanden jonger dan universitaire studenten. Het aandeel studenten
van 23 jaar of ouder is met 34 procent bij hogescholen dan ook beduidend lager dan de 44 procent bij
universiteiten. Vrijwel alle hbo-studenten volgen een bacheloropleiding. Van de universitaire studenten volgt
bijna twee derde een bacheloropleiding en ruim één derde een masteropleiding.
Figuur 2.3: Voltijdstudenten naar leeftijd en type onderwijsinstelling, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en CBS)

17 jaar en jonger
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar
27 jaar
28 jaar
29 jaar
30 jaar
31 jaar
32 jaar
33 jaar
34 jaar
35 jaar en ouder
15%

10%

5%

Hbo buitenlands

2.4

0%
Wo buitenlands

5%

10%

Hbo totaal

15%

Wo totaal

Ontwikkeling tussen '09-'10 en '17-'18

Het totaal aantal studenten is tussen 1 oktober 2009 en 1 oktober 2017 met 119.000 toegenomen (+21
procent). Dit komt neer op een gemiddelde stijging van 2,4 procent per jaar. In figuur 2.4 is te zien dat het
stijgingspercentage van universitaire studenten de laatste jaren groter is dan van hbo-studenten. De groei
binnen het hoger onderwijs in het laatste jaar is door extra sterke groei van het aantal universitaire studenten
bovengemiddeld.
Figuur 2.4: Aantal voltijdstudenten en ontwikkelingspercentage t.o.v. voorgaande jaar naar opleidingssoort,
collegejaren '09-'10 tot en met `'17-'18 (bron: DUO en CBS)

450.000
+2,4%

-0,6%

+1,1%

+2,0%

+2,7%

+4,0%

+2,4%

'13-'14

'14-'15

'15-'16
Wo

'16-'17

+5,7%

400.000
+3,9%

350.000

+3,1%

+1,2%

+1,4%

​

300.000
250.000
200.000
​

+4,4%

+2,2%

-0,9%

'09-'10

'10-'11

'11-'12

'12-'13
Hbo

+4,6%

150.000
'17-'18

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

37

De toe- of afname van het aantal studenten geeft slechts beperkt inzicht in de laatste ontwikkelingen.
Veranderingen in de in- en uitstroom laten beter zien of er in het betreffende jaar sprake is van specifieke
ontwikkelingen (zie figuur 2.5). Over de laatste acht jaar zijn de in- en uitstroom gemiddeld met 1,7 en 3,1
procent toegenomen. In het afgelopen jaar heeft de stijging van de instroom zich verder doorgezet, na de
afname van de instroom tussen collegejaren `13-`14 en `15-`16. Wordt de instroom van het afgelopen jaar
vergeleken met collegejaar `12-`13 (het jaar vóórdat studenten mogelijk anticipeerden op de invoering van
het studievoorschot door een tussenjaar over te slaan), dan is de instroom ook een stuk hoger. De stijging
van de instroom in het laatste jaar is met 9,4 procent het sterkst bij universiteiten.
Figuur 2.5: In- en uitstroom van voltijdstudenten en ontwikkelingspercentage t.o.v. voorgaande jaar, collegejaren
'09-'10 tot en met '17-'18 (bron: DUO en CBS)
​

'09-'10
'10-'11

+1,2%

'11-'12

+0,6%

'12-'13

-0,2%

'13-'14

+7,6%

'14-'15

-1,7%

'15-'16
'16-'17

​
+6,3%
+5,7%
+8,3%
-8,7%
+7,8%

-5,2%

+2,2%

+4,9%

-0,2%

'17-'18 +6,2%
220.000

+3,3%

160.000

100.000

Instroom hbo

2.5

40.000

Instroom wo

20.000

80.000

Uitstroom hbo

140.000

200.000

Uitstroom wo

Studiesteden

Figuur 2.6 geeft het aantal studenten per studiestad op 1 oktober 2017 weer en de ontwikkeling ten opzichte
van voorgaande jaren. Wat aantal studenten betreft steekt Amsterdam er
met 108.000 studenten met kop en schouders bovenuit. Hierna volgen
Rotterdam en Utrecht met respectievelijk 65.000 en 62.000 studenten.
Daarnaast studeren ook in Groningen, Nijmegen, Leiden, Eindhoven,
Den Haag, Delft, Tilburg en Enschede meer dan 25.000 studenten. Qua
groei van het aantal studenten springt Almere in het oog. Deze sterke groei
is het gevolg van de oprichting van de hogeschool Windesheim Flevoland.
Het aantal studenten groeit sinds collegejaar '09-'10 in alle studiesteden,
met uitzondering van Doetinchem, Emmen, Gouda, Haarlem, Heerlen en
Sittard-Geleen. In 8 van de 34 steden is sprake van een daling ten opzichte
van '16-'17. Daarbij valt de sterke afname van het aantal studenten in
Amersfoort op. Drie opleidingen van de hogeschool Utrecht zijn in ’17-’18
verhuisd van Amersfoort naar Utrecht.

38

Tabel 2.3: Top-10
studiesteden in omvang,
collegejaar '17-'18 (bron:
DUO en CBS)

1 Amsterdam
2 Rotterdam
3 Utrecht
4 Groningen
5 Nijmegen
6 Leiden
7 Eindhoven
8 Den Haag
9 Delft
10 Tilburg

107.800
65.300
62.200
55.900
41.500
32.900
31.400
29.900
27.100
26.800

Figuur 2.6: Aantal voltijdstudenten naar studiestad en de (gemiddelde) jaarlijkse ontwikkeling ten opzichte van
collegejaar '09-'10 en '16-'17, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en CBS)

Alkmaar

3.500

Almere

3.700

Amersfoort

2.000

Amsterdam 107.800
Apeldoorn

1.000

Arnhem

11.800

Breda

20.200

Delft

27.100

Den Haag

29.900

Deventer

7.100

Doetinchem

300

Dronten

2.000

Ede

3.300

Eindhoven

31.400

Emmen

1.700

Enschede

25.700

Gouda

900

Groningen

55.900

Haarlem

4.400

Heerlen

5.300

Helmond

1.100

Leeuwarden

19.600

Leiden

32.900

Maastricht

21.500

Nijmegen

41.500

Rotterdam

65.300

's-Hertogenbosch

15.900

Sittard-Geleen

4.500

Tilburg

26.800

Utrecht

62.200

Venlo

4.400

Vlissingen

4.600

Wageningen

11.700

Zwolle

19.200

-30%

-25%

-20%

Ontwikkeling '17-'18 t.o.v. '16-'17

-15%

-10%

-5%

0%

5%

10%

15%

20%

25%

Gemiddelde jaarlijkse ontwikkeling tussen '17-'18 en '09-'10

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

39

Huidige woonsituatie

3

Dit hoofdstuk bespreekt de huidige woonsituatie van studenten. Gestart wordt met het bespreken van de
woonsituatie voor de gehele studentenpopulatie aan de hand van een overzichtelijk schema. Paragraaf 3.2
gaat daarbij in op de herkomst van studenten. Paragraaf 3.3 kijkt naar de verschillen qua leeftijd en geslacht.
Paragraaf 3.4 behandelt de woonruimtekenmerken type verhuurder, woonruimte,

woonlocatie,

woonoppervlakte en delen van voorzieningen. Vervolgens wordt er aandacht besteed aan de ontwikkelingen
in de afgelopen acht jaar, waarbij er extra aandacht is voor de effecten van de invoering van het
studievoorschot. De laatste twee paragrafen presenteren de verschillen tussen steden vanuit het perspectief
van de studiestad en de woonstad.

3.1

Totaal

In figuur 3.1 worden de studenten uitgesplitst naar hun woonsituatie en type woonruimte. 328.000 studenten,
oftewel 48 procent, wonen nog bij hun ouder(s). Onder hbo- en universitaire studenten is dit 59
respectievelijk 32 procent. Van alle thuiswonende studenten woont 14 procent binnen de studiestad.
Figuur 3.1: Aantal voltijdstudenten naar woonsituatie en type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: DUO, CBS
en enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Totaal

Thuisw onend

Binnen studiestad

678.600

328.400 (48%)

44.300 (14%)

Hbo: 405.400

Hbo: 241.200 (59%)

Hbo: 34.900 (14%)

Wo: 273.200

Wo: 87.300 (32%)

Wo: 9.500 (11%)

Kam ers GV
152.400 (62%)

Buiten studiestad

Hbo: 57.800 (57%)

284.100 (86%)

Wo: 94.700 (66%)

Hbo: 206.300 (86%)
Uitw onend

Wo: 77.800 (89%)

350.200 (52%)
Hbo: 164.300 (41%)
Wo: 185.900 (68%)

Kam ers GV

Binnen studiestad

Eénkam erw oningen

245.100 (70%)

49.200 (20%)

Hbo: 100.600 (61%)

Hbo: 20.300 (20%)

Wo: 144.500 (78%)

Wo: 28.900 (20%)

38.400 (37%)
Hbo: 21.800 (34%)

Meerkam erw oningen

Wo: 16.500 (40%)

43.400 (18%)
Hbo: 22.500 (22%)

Buiten studiestad

Eénkam erw oningen

105.100 (30%)

16.500 (16%)

Hbo: 63.700 (39%)

Hbo: 10.200 (16%)

Wo: 41.400 (22%)

Wo: 6.300 (15%)

Wo: 20.900 (14%)

Meerkam erw oningen
50.200 (48%)
Hbo: 31.700 (50%)
Wo: 18.600 (45%)

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

41

De overige 350.000 studenten, inclusief alle internationale diplomastudenten, hebben het ouderlijk huis
verlaten en worden uitwonende studenten genoemd. 70 procent van alle uitwonende studenten woont
binnen de studiestad. Binnen de groep studenten die niet in de eigen studiestad wonen, is er nog een groot
deel dat in een andere studiestad woont (bijvoorbeeld een student die in Amsterdam studeert en in Utrecht
woont). 86 procent van alle uitwonende studenten woont in één van de studiesteden.

De 245.000 uitwonende studenten binnen hun studiestad vormen de primaire doelgroep. De overige
105.000 uitwonende studenten vormen de secundaire doelgroep, waarvan 47.000 studenten niet in een
andere stad met hoger onderwijsinstelling wonen.

3.2

Herkomst

Van de studenten waarvan beide ouders in Nederland zijn geboren is 45 procent uitwonend. Bij studenten
waarvan één of beide ouders uit Marokko, Suriname of Turkije komen is dit slechts 33 procent. Bij studenten
met een Antilliaanse achtergrond is het aandeel uitwonenden met 76 procent opvallend hoog. De verklaring
hiervoor is dat relatief veel Antillianen juist voor hun studie naar Nederland verhuizen en daarom ook
grotendeels uitwonend zijn. Voor studenten met een andere buitenlandse achtergrond lijkt het beeld het
meest op dat van studenten met een Nederlandse achtergrond.
Figuur 3.2: Aandeel Nederlandse voltijdstudenten naar migratieachtergronden en woonsituatie, collegejaar '17'18 (bron: DUO en CBS)

Nederlands

470.500

Surinaams

15.000

Turks

15.300

Marokkaans

13.900

Antilliaans

10.400

Overig westers

42.700

Overig niet-westers

35.700

Internationale student

75.000

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Thuiswonend binnen studiestad

Thuiswonend buiten studiestad

Uitwonend binnen studiestad

Uitwonend buiten studiestad

Internationaal binnen studiestad

Internationaal buiten studiestad

3.3

Leeftijd & geslacht

Figuur 3.3 geeft inzicht in de woonsituatie naar leeftijd en geslacht. Het beeld dat naarmate studenten ouder
worden en langer studeren zij vaker uitwonend zijn komt duidelijk naar voren. Van de studenten tot en met
19 jaar woont ruim driekwart bij de ouders. Bij de groep 24 jaar en ouder is dit minder dan een kwart. Van
alle uitwonende studenten tot en met 19 jaar woont 84 procent binnen de studiestad. Bij uitwonende
studenten vanaf 24 jaar is dit 59 procent. Hbo-studenten verlaten het ouderlijk huis gemiddeld op latere
leeftijd dan universitaire studenten en oudere studenten wonen vaker buiten de studiestad dan jonge
studenten. Deze twee gegevens zorgen er samen voor dat hbo-studenten naar verhouding vaker buiten de
studiestad wonen dan universitaire studenten.

42

Mannelijke studenten blijven vaker en daarmee vaker thuis wonen dan vrouwelijke studenten, met een
aandeel van 52 tegenover 45 procent. Dit is nog opvallender als meegenomen wordt dat vrouwen gemiddeld
4 maanden jonger zijn en jonge studenten vaker thuis wonen.
Figuur 3.3: Aandeel voltijdstudenten naar leeftijd en geslacht en woonsituatie, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en
CBS)
42%
27%
13%
9% 2% 678.600
Totaal 7%

Vrouwen
Mannen

345.500
333.100

17 jaar en jonger
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar
27 jaar
28 jaar
29 jaar
30 jaar en ouder

16.400
53.400
82.900
93.300
91.900
83.500
73.600
57.300
40.300
27.100
18.000
11.600
7.600
21.600

0%

20%

40%

Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad
Internationaal binnen studiestad

3.4

60%

80%

100%

Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad
Internationaal buiten studiestad

Woonruimtekenmerken

Figuur 3.4 geeft de verdeling van uitwonende studenten over de verschillende typen verhuurder en typen
woonruimte weer. Met 46 procent hebben de particuliere verhuurders de grootste punt van de taart. De
Kences-deelnemers en -partners verzorgen samen 23 procent van de studentenhuisvesting. Een ruime
meerderheid van de uitwonende studenten (54 procent) woont in een kamer met gedeelde voorzieningen.
Figuur 3.4: Aandeel uitwonende voltijdstudenten naar type verhuurder en type woonruimte, collegejaar '17-'18
(bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
5%
7%
23%

27%

54%
46%

20%

Kences-studentenhuisvesters
Andere corporatie
Particuliere verhuur
Informeel (familie, vrienden e.d.)
Koop

19%

Kamer met gedeelde voorzieningen
Eénkamerwoning

Meerkamerwoning

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

43

De gemiddelde oppervlakte van kamers met gedeelde voorzieningen bedraagt 17 vierkante meter.
Eénkamerwoningen zijn met gemiddeld 24 vierkante meter iets groter. Meerkamerwoningen zijn met 71
vierkante meter beduidend groter. Dit is ook terug te zien in de verdeling naar oppervlakte (in klassen) in
figuur 3.5 en figuur 3.6. Slechts 6 procent van de éénkamerwoningen is maximaal 13 vierkante meter. Bij
kamers met gedeelde voorzieningen is dit 30 procent.
Figuur 3.5: Kameroppervlakte bij uitwonende voltijdstudenten met een kamer met gedeelde voorzieningen of
éénkamerwoning naar type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Kamer met gedeelde voorzieningen
Eénkamerwoningen
0%
<14 m²

20%
14-17 m²

40%
18-21 m²

60%
80%
100%
22-25 m²
>25 m²

Figuur 3.6: Oppervlakte bij uitwonende voltijdstudenten met een meerkamerwoning, collegejaar '17-'18 (bron:
enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Meerkamerwoning
0%
<40 m²

20%

40%

40-59 m²

60-79 m²

60%

80%

80-99 m²

100%
>100 m²

Gedeelde voorzieningen worden in meerderheid, zoals te zien in figuur 3.7, met maximaal 5 personen
gedeeld. Dit geldt zowel voor de keuken als het toilet als de douche. De keuken wordt gemiddeld met 5
personen gedeeld. Bij de douche en toilet is dit gemiddeld 4 personen.
Figuur 3.7: Aantal huisgenoten voor keuken, toilet en douche bij uitwonende voltijdstudenten op kamers met
gedeelde voorzieningen, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
Keuken

Toilet

6%
18%

6%

Douche
7%

7%

9%

12%

11%
16%

7%
14%

11%
19%

22%

38%
24%

39%

34%

6%
19%
18%
12%
1 persoon
(=niet
11% delen)
34%

3.5

2 personen

3 personen

4-5 personen

6-7 personen

8+ personen

Ontwikkeling tussen '09-'10 en '17-'18

Figuur 3.8 geeft inzicht in de ontwikkeling van de woonsituatie over de afgelopen acht jaar. Het aantal
internationale studenten is het afgelopen jaar, net als de voorgaande 7 jaren, gestegen. De stijging in het
laatste jaar bedraagt 12,0 procent, tegenover een jaarlijks gemiddelde van 7,8 procent. Sinds collegejaar
’14-’15 is er sprake van een continue stijging van het aantal thuiswonende studenten. In de laatste drie jaar
is het aandeel thuiswonenden gestegen van 43,7 naar 48,4 procent. Daarvoor schommelde het aantal
thuiswonenden tussen de 42 en 44 procent. De stijging van het aantal thuiswonende studenten komt
grotendeels op het conto van Nederlandse eerste-, tweede- en derdejaarsstudenten. Hiermee lijkt de
trendbreuk een direct gevolg van de invoering van het studievoorschot te zijn.

44

Figuur 3.8: Aandeel voltijdstudenten naar woonsituatie, collegejaren '09-'10 tot en met '17-'18 (bron: DUO en CBS)
'09-'10
559.800

'10-'11

582.900

'11-'12

599.000

'12-'13

602.000

'13-'14

632.200

'14-'15

647.500

'15-'16

650.300

'16-'17

661.700

'17-'18

678.600

0%

20%

40%

Thuiswonend
Primaire doelgroep (Nederlands)
Secundaire doelgroep (Nederlands)
Totaal

3.6

60%

80%

100%

Primaire doelgroep (internationaal)
Secundaire doelgroep (internationaal)
Eerstejaarsstudenten

Invloed van invoering van het studievoorschot

Het studievoorschot is in collegejaar `15-`16 ingevoerd. Met de gegevens van de eerste-, tweede- en
derdejaarsstudenten die binnen het nieuwe systeem vallen kan in beeld worden gebracht wat het effect is.
Hiervoor wordt een vergelijking gemaakt tussen collegejaren `13-`14 tot en met '17-'18. Deze cijfers hebben
uitsluitend betrekking op Nederlandse studenten en richten zich op het al dan niet uitwonend zijn en de
studiekeuze in relatie tot de afstand tot het ouderlijk huis.

Een negatief effect van het studievoorschot op de studentenaantallen is niet direct waarneembaar, gezien
de stijging van het aantal Nederlandse studenten. Ook de studiekeuze lijkt niet of nauwelijks beïnvloed te
zijn door de invoering van het studievoorschot. De hemelsbrede afstand tussen het ouderlijk huis en de
onderwijsinstelling van eerstejaarsstudenten is niet veranderd. Tussen `06-`07 en `14-`15 waren de
verschuivingen tussen de aandelen thuis- en uitwonende studenten zeer beperkt. Het aandeel uitwonenden
is de afgelopen drie jaar echter gedaald van 53 naar 48 procent. Deze daling is aanzienlijk, terwijl nog steeds
30 procent van de studenten onder het oude studiefinancieringsstelsel valt. Om het effect van de invoering
van het studievoorschot beter in beeld te brengen is de vergelijking gemaakt tussen eerste-, tweede en
derdejaarsstudenten vóór en na de invoering van het studievoorschot (eerste-, tweede en
derdejaarsstudenten die na de invoering onder het oude stelsel vallen zijn niet meegenomen in de analyses).

Figuur 3.9 laat zien dat het aandeel uitwonenden eerstejaars bachelorstudenten de jaren na invoering van
het studievoorschot constant lager is dan voor de invoering. Het aandeel uitwonenden tussen collegejaren
`14-`15 en '17-'18 is in totaal 20 procent (8 procentpunt) lager is komen te liggen. Wat betreft het aandeel
tweedejaarsstudenten die onder het nieuwe studievoorschotstelsel vallen is het aandeel uitwonenden
tussen collegejaren `15-`16 en '17-'18 gedaald met 18 procent (9 procentpunt). Voor het eerst zijn er dit jaar
ook derdejaarsstudenten die onder het nieuwe studievoorschotstelsel vallen. Ook hier is de invloed van de
invoering van het studievoorschotstelsel zichtbaar. Tussen collegejaren ’16-’17 en '17-'18 is het aandeel
uitwonenden gedaald met 14 procent (8 procentpunt). Bij masterstudenten lijkt de invoering van het

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

45

studievoorschot nauwelijks van invloed op het huisvestingsgedrag. Deze groep studenten had echter een
bacheloropleiding gevolgd binnen het oude stelsel en hebben in veel gevallen tijdens hun bacheloropleiding
het ouderlijk huis reeds verlaten. In het collegejaar ’18-’19 zullen voor het eerste studenten beginnen aan
een masteropleiding die bij hun bacheloropleiding reeds te maken hadden met het studievoorschot. De
verwachting is dat het aandeel thuiswonenden dan ook bij masterstudenten zal toenemen, doordat een
groter deel van deze groep na afronding van de bacheloropleiding nog thuis woont.

2e jaar
1e jaar

Alleen master

3e jaar

Alleen bachelor

1e jaar

Figuur 3.9: Aandeel Nederlandse voltijdstudenten naar bachelor of master, woonsituatie en leerjaar, collegejaren
`13-`14 tot en met '17-'18 (bron: DUO en CBS)
'13-'14 Stufi
61%
39%
'14-'15 Stufi
62%
38%
'15-'16 Voorschot
68%
32%
'16-'17 Voorschot
70%
30%
'17-'18 Voorschot
70%
30%
'13-'14 Stufi
51%
49%
'14-'15 Stufi
50%
50%
'15-'16 Stufi
51%
49%
'16-'17 Voorschot
60%
40%
'17-'18 Voorschot
60%
40%
'13-'14 Stufi
45%
55%
'14-'15 Stufi
45%
55%
'15-'16 Stufi
44%
56%
'16-'17 Stufi
46%
54%
'17-'18 Voorschot
54%
46%

'13-'14 Stufi
'14-'15 Stufi
'15-'16 Voorschot
'16-'17 Voorschot
'17-'18 Voorschot

22%
22%
23%
24%
24%

0%

78%
78%
77%
76%
76%

10%

20%

30% 40%
Thuiswonend

50%

60%

70% 80%
Uitwonend

90% 100%

Bij universitaire bachelorstudenten ligt het aandeel uitwonenden hoger dan bij hbo-studenten. De
ontwikkeling tussen collegejaren `14-15 en '17-'18 als gevolg van de invoering van het studievoorschot is
echter vergelijkbaar met een daling van respectievelijk 19 en 21 procent.

Wo

Hbo

Figuur 3.10: Aandeel eerste-, tweede en derdejaars Nederlandse bachelor voltijdstudenten naar type
onderwijsinstelling en thuis- of uitwonend, collegejaren `14-`15 en '17-'18 (bron: DUO en CBS)

'14-'15 Stufi

62%

38%

'17-'18 Voorschot

70%

30%

'14-'15 Stufi

35%

65%

'17-'18 Voorschot

47%

53%

0%

10%

20%

30% 40%
Thuiswonend

50%

60%

70% 80%
Uitwonend

90%

100%

Het gemeten effect wordt ook onderbouwd door resultaten uit de huisvestingsenquête ‘Wonen Als Student
2018’ waarin 51 procent van de thuiswonende eerstejaarsstudenten die onder het nieuwe leenstelsel vallen
aangeeft nog thuis te wonen vanwege het studievoorschot.

46

Kanttekening die bij vergelijkbare analyses in voorgaande edities van de Landelijke Monitor
Studentenhuisvesting geplaatst konden worden is de vraag in hoeverre studenten zich uitwonend laten
registreren. Door de invoering van het studievoorschot is de noodzaak voor een student om zich bij de
gemeente in te schrijven op een ander adres dan zijn of haar ouders minder groot. Voorheen was de
studiefinanciering hoger voor uitwonende studenten, waardoor zij zich direct inschreven op het nieuwe adres
zodra zij het ouderlijk huis hadden verlaten. Het gemeten aantal uitwonenden tussen collegejaren `15-`16
en '17-'18 kan hierdoor lager uitvallen dan in werkelijkheid het geval is. In de analyses van dit jaar is er een
correctie toegepast om voor dit effect te corrigeren. Deze correctie is gebaseerd op een onderzoek waarin
de gegevens van alle huurders van twee grote corporaties zijn gekoppeld aan de inschrijvingen bij de
gemeente in de Basisregistratie Personen. Hieruit blijkt dat studenten die studievoorschot ontvangen zich
inderdaad minder vaak bij de gemeente inschrijven (en nog op het adres van de ouders staan ingeschreven).
Op basis van de gegevens van dit aanvullende onderzoek blijkt dat na de invoering van het studievoorschot
15 procent van de uitwonende eerstejaars bachelorstudenten zich niet als uitwonend bij een gemeente
geregistreerd (voor de invoering was dit 1 procent). Onder tweede- en derdejaarsstudenten hebben 10
procent van de uitwonende studenten zich niet bij de gemeente ingeschreven als zij korter dan een jaar in
de woonruimte van de corporatie wonen. Bij de tweede- en derdejaarsstudenten kan ook gekeken worden
naar de situatie als zij langer dan een jaar bij de corporatie wonen. Het aandeel studenten dat zich niet bij
de gemeente heeft ingeschreven is dan gedaald tot 6 procent. Voor de invoering van het studievoorschot
was dit nagenoeg 0 procent.

Figuur 3.11 laat zien dat het aandeel uitwonenden stijgt naarmate het ouderlijk huis verder weg is gelegen
van de onderwijsinstelling. Doordat studenten nu meer thuis blijven wonen en ook thuiswonend blijven als
het ouderlijk huis op grotere afstand van de onderwijsinstelling is gelegen neemt het aandeel uitwonenden
in iedere afstandscategorie met ongeveer een vijfde af.
Figuur 3.11: Aandeel uitwonende eerstejaars Nederlandse bachelor voltijdstudenten naar hemelsbrede afstand
tussen onderwijsinstelling en ouderlijk huis, collegejaren `14 `15 en '17-'18 (bron: DUO en CBS)
22%
17%
24%
19%

5-10km
10-20km

29%

20-40km

23%
49%

40-60km

37%
66%

60-80km

49%
82%

80-100km

63%
92%

>=100km

74%

0%

10%

20%

30%
'14-'15

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

'17-'18

De conclusie naar aanleiding van de verschillende analyses is dat de invoering van het studievoorschot van
grote invloed is op het huisvestingsgedrag wat betreft het verlaten van het ouderlijk huis van zowel eerste
als ouderejaarsstudenten. De studiekeuze en locatiekeuze waar te gaan studeren lijken niet of nauwelijks
te worden beïnvloed.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

47

Met uitzondering van Doetinchem, is in iedere studiestad het aandeel uitwonenden onder eerste-, tweedeen derdejaars in collegejaar '17-'18 ten opzichte van collegejaar `14-`15 gedaald. In Den Haag, Helmond,
Leiden, en Venlo is de daling minder dan een tiende, terwijl in Dronten het aandeel uitwonenden meer dan
halveert.
Figuur 3.12: Aandeel eerste-, tweede en derdejaars Nederlandse bachelor voltijdstudenten naar thuis- of
uitwonend en studiestad, collegejaren `14-`15 en '17-'18 (bron: DUO en CBS)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam

Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede

Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam

's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig
Totaal
0%

48

10%

20%

30%

40%

50%

60%

70%

80%

90%

100%

Thuiswonend '14-'15 studiefinanciering

Uitwonend '14-'15 studiefinanciering

Thuiswonend '17-'18 studievoorschot

Uitwonend '17-'18 studievoorschot

3.7

Studiesteden

Figuur 3.13 geeft inzicht in de woonsituatie van studenten per studiestad. Van alle studentensteden komt in
Tilburg en Enschede de woonsituatie van studenten het dichtst bij het landelijk gemiddelde. Van alle steden
met een universiteit hebben alleen Eindhoven en Rotterdam een lager aandeel uitwonende studenten dan
gemiddeld. Van de studiesteden zonder universiteit vallen Venlo en in mindere mate Arnhem en Leeuwarden
op door een hoog aandeel uitwonende studenten. Alkmaar, Doetinchem en Helmond kenmerken zich door
een erg laag aandeel uitwonende studenten.
Figuur 3.13: Aandeel voltijdstudenten naar studiestad en woonsituatie, collegejaar '17-'18 (bron: DUO en CBS)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle

3.500
3.700
2.000
107.800
1.000
11.800
20.200
27.100
29.900
7.100
300
2.000
3.300
31.400
1.700
25.700
900
55.900

4.400
5.300
1.100
19.600
32.900
21.500
41.500
65.300
15.900
4.500
26.800
62.200
4.400
4.600
11.700
19.200

Totaal
0%

20%

40%

Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad
Internationaal binnen studiestad

60%

80%

100%

Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad
Internationaal buiten studiestad

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

49

3.8

Woonsteden

Figuur 3.14 en tabel 3.1 geven inzicht in de aantallen uitwonende studenten, van zowel de primaire als de
secundaire doelgroep: de uitwonende studenten die in de stad wonen en studeren en de uitwonende
studenten die in de stad wonen maar in een andere stad studeren. Wat aantal studenten betreft is Groningen
de vierde stad van Nederland, maar als gekeken wordt naar het aantal studenten dat in een studiestad
woont is Groningen de nummer twee na Amsterdam. Dit is het gevolg van de perifere ligging van Groningen.
Apeldoorn en Gouda vallen op doordat er beduidend meer studenten wonen dan dat er studeren. Dit komt
door de ligging van deze gemeenten in de nabijheid van (andere) studentensteden, de goede verbindingen
met deze steden en ook door de meer gespannen woningmarkt voor studenten in de nabij gelegen
studiesteden.
Figuur 3.14: Aantal uitwonende voltijdstudenten naar woonstad en type doelgroep, collegejaar '17-'18 (bron: DUO
en CBS)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle

400
500
600

900
1.700
1.500

15.600

47.400

200 1.100
2.000
6.300
2.500
7.400
4.900
15.300
5.800
16.400
1.400
1.800
0 200
200 800
600
1.900
3.500
12.100
200 600
3.300
11.000
100 800
5.300
35.100
900
2.600
1.000
1.100
200 300
4.300
6.900
7.400
14.200
2.400
15.500
5.800
17.800
9.300
25.200
2.400
2.600
1.000
700
4.500
11.800
11.600
27.400
1.300
2.100
600 1.000
1.800
7.200
3.100
3.400

30.000 20.000 10.000
0
10.000 20.000 30.000 40.000 50.000 60.000
Primaire doelgroep (uitwonend en studerend in de stad)
Secundaire doelgroep (uitwonend in de stad en elders studerend)

Studerend in de stad en elders uitwonend

50

Tabel 3.1: Ontwikkeling aantal uitwonende voltijdstudenten naar woonstad, collegejaren '09-'10 tot en met '17-'18
(bron: DUO en CBS)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig
Totaal

'09-'10 '10-'11 '11-'12 '12-'13 '13-'14 '14-'15 '15-'16 '16-'17 '17-'18
1.200
1.200
1.100
1.000
1.100
1.100
1.000
1.000
900
1.900
1.700
1.700
1.600
1.600
1.700
1.700
1.700
1.700
1.800
1.900
1.800
1.700
1.900
2.000
1.900
1.700
1.500
41.400 43.700 44.800 44.500 49.800 50.400 50.500 48.900 47.400
1.200
1.000
1.100
1.100
1.100
1.200
1.100
1.100
1.100
5.800
5.900
5.900
5.700
6.300
6.400
6.300
6.200
6.300
6.300
6.500
6.800
7.000
7.800
8.000
7.700
7.400
7.400
10.300 11.200 11.800 12.500 13.800 14.000 15.000 14.700 15.300
13.000 13.500 13.700 13.800 15.100 15.600 15.600 15.900 16.400
1.800
1.900
2.000
1.900
1.900
1.800
1.700
1.700
1.800
300
300
300
300
300
300
300
300
200
900
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
900
800
1.800
1.900
2.100
2.200
2.400
2.500
2.300
2.000
1.900
9.100
9.400
9.600
9.900 10.900 11.600 11.800 12.000 12.100
1.200
1.200
1.000
900
800
800
700
700
600
10.700 11.000 11.200 11.200 11.700 11.300 10.900 10.900 11.000
800
800
800
800
900
900
800
800
800
31.000 31.700 32.600 32.900 34.700 35.900 35.600 35.500 35.100
2.900
3.000
3.000
2.900
3.200
3.100
2.900
2.700
2.600
1.600
1.500
1.600
1.400
1.400
1.300
1.400
1.200
1.100
500
500
400
400
400
400
400
300
300
6.800
7.000
7.100
7.000
7.600
7.800
7.700
7.300
6.900
10.300 10.900 11.100 11.700 13.000 13.300 13.700 14.000 14.200
13.300 13.700 14.100 14.400 15.000 15.200 15.600 15.400 15.500
15.500 16.000 16.200 16.400 18.100 18.500 18.800 18.200 17.800
20.100 21.100 21.500 21.600 23.300 23.800 24.300 24.800 25.200
2.600
2.700
2.700
2.700
2.900
2.800
2.800
2.700
2.600
1.000
900
900
800
800
800
800
700
700
10.600 10.900 11.300 11.300 12.500 12.800 12.500 12.100 11.800
28.000 28.100 27.600 26.900 29.900 30.700 30.200 28.700 27.400
1.900
2.100
2.100
2.200
2.300
2.300
2.200
2.100
2.100
800
700
800
900
1.000
1.000
1.000
900
1.000
4.700
5.400
5.700
5.900
6.700
6.900
7.000
7.300
7.200
3.900
3.900
4.000
3.700
3.700
3.600
3.600
3.500
3.400
59.400 60.000 60.200 57.200 53.000 54.100 51.400 49.400 48.000
324.300 334.100 339.500 337.200 357.700 364.800 361.900 354.800 350.200

Door het aanbod af te zetten tegen het aantal studenten dat in de stad zou willen wonen wordt de druk op
de woningmarkt van studentenhuisvesting inzichtelijk. Deze wordt weergegeven in tabel 3.2 als
drukindicator. Voor het aanbod is aangenomen dat het aantal uitwonenden studenten een indicatie is voor
de beschikbare voorraad. De vraag is gebaseerd op het huidige aantal studenten dat in de stad woont en
de verhuiswensen van studenten die binnen een half jaar willen verhuizen uit of naar de stad.
Dit jaar zijn voor het eerst correcties toegepast voor niet reële verhuiswensen en verhuizingen die studenten
vooraf niet verwachten (voor alle jaren zijn de correcties gebaseerd op de meting tussen collegejaren ’16-’17
en ’17-’18). Hierdoor wordt een meer realistisch beeld van de vraag en aanbod op de studentenwoningmarkt
weergegeven, maar wijkt de informatie sterk af van de drukindicator uit voorgaande edities van de monitor.
Per stad hebben de correcties een andere uitwerking, maar nationaal blijft er onverminderd sprake van een
tekort aan woonruimten. In bijlage B wordt de correctie van de vraag nader toegelicht.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

51

De grootste invloed van de correcties op het naar beneden stellen van de vraag hebben studenten die
aangeven geen vertrekwens te hebben, maar een jaar later desondanks niet meer in de stad wonen en
thuiswonende studenten die aangeven het ouderlijk huis te willen verlaten, maar dit niet doen en hiertoe ook
geen actie hebben ondernomen. Aan de andere kant moest de vraag het meest naar boven worden
bijgesteld vanwege thuis- en uitwonende studenten die niet hebben uitgesproken in een specifieke stad te
willen gaan wonen, maar binnen een jaar wel naar deze stad zijn verhuisd.

Het beeld dat de drukindicator schetst wijkt soms af van het beeld dat in steden wordt ervaren. Een
belangrijke oorzaak hiervoor is dat bij deze drukindicator geen rekening wordt gehouden met tekorten in
andere segmenten van de woningmarkt die de doorstroming kunnen belemmeren. Zo is het mogelijk dat
een student wenst te vertrekken na afronding van zijn studie, maar geen nieuwe woonruimte kan vinden.
Hierdoor blijft de gediplomeerde student zitten in een woonruimte die anders over zou gaan naar een
student. Ogenschijnlijk lijkt bij iedere woonruimtezoekende student die geen woonruimte kan vinden sprake
van een tekort aan studentenwoonruimten, maar in werkelijkheid kan er dus sprake zijn van een tekort aan
bijvoorbeeld starterswoningen. In de hier gepresenteerde drukindicator wordt dit daarom niet als druk op de
studentenwoningmarkt meegenomen.
In Amsterdam, Den Haag, Haarlem, Rotterdam, ’s-Hertogenbosch en Utrecht is er sprake van een relatief
krappe woningmarkt voor studenten. In Leeuwarden en Wageningen is de studentenwoningmarkt
ontspannen.
Tabel 3.2: Drukindicator (-- zeer ontspannen, - ontspannen, o evenwicht, + gespannen, ++ zeer gespannen) o.b.v.
indicatie van het huidige aanbod en gecorrigeerd gewenst aantal uitwonende voltijdstudenten naar woonstad,
collegejaren `14-`15 tot en met '17-'18 (bron: DUO, CBS en enquête ‘Wonen als Student 2015 tot en met 2018’)

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht
Wageningen
Zwolle

'14-'15
++
o
o
++*
++
+
+
o
o
++
+
o
o
+
++
o
++
++

Drukindicator
'15-'16
'16-'17
++
++
o
o
o
+
++
++
++
++
++
+
+
+
+
+
o
o
+
++
++
++
o
o
o
o
++
++
++
++
o
o
++
++
++
++

-- zeer ontspannen, - ontspannen, o evenwichtig, + gespannen, ++ zeer gespannen
* Het veldwerk heeft in collegejaar `14-`15 voor Den Haag in december plaatsgevonden

52

'17-'18
++
o
o
+
++
+
+
+
+
o
++
+
o
+
++
++
o
++
+

Betaalbaarheid

4

Achtereenvolgens besteden de paragrafen 4.1 tot en met 4.3 aandacht aan inkomsten en uitgaven,
woonlasten en woonquote van uitwonende studenten. Hierbij wordt aandacht besteed aan de huidige
situatie, de ontwikkeling gedurende de laatste jaren en de verschillen tussen woonsteden.

4.1

Inkomsten en uitgaven

Achter de term inkomen gaat een complex begrip met tal van definities schuil. In tabel 4.1 is de opbouw van
het inkomen in collegejaar '17-'18 weergegeven voor verschillende definities. Uiteindelijk leidt dit tot een
besteedbaar inkomen (definitie BZK) waarbij inkomen uit arbeid, belastingen, studiebeurs, zorgtoeslag en
zorgverzekeringspremie zijn verwerkt. Omdat studenten een specifieke doelgroep zijn, is er in dit rapport
nog een afwijkende definitie van het besteedbaar inkomen (definitie Monitor Studentenhuisvesting, MS)
gebruikt waarbij ook de studiekosten, ouderlijke bijdrage en leningen zijn verwerkt.
Het besteedbaar inkomen (definitie MS) van thuiswonende studenten is 570 euro per maand en van
uitwonende studenten 920 euro. Het verschil tussen uitwonende en thuiswonende studenten zit met name
in de ouderlijke bijdrage, geleend geld en het primair inkomen. De inkomsten uit arbeid vertegenwoordigen
met 48 procent het grootste aandeel van alle inkomsten. De studiekosten en zorgkosten zorgen er het meest
voor dat het besteedbaar inkomen wordt gedrukt.
Tabel 4.1: Gemiddelde inkomsten en uitgaven per maand van voltijdstudenten naar woonsituatie, collegejaar '17'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student betaalbaarheid 2018’)

Primair inkomen (hoofdzakelijk inkomen uit arbeid)
Basisbeurs, studievoorschot en aanvullende beurs
Huurtoeslag
Bruto inkomen
Zorgverzekering
Zorgtoeslag
Belastingen en premie inkomensverzekeringen
Besteedbaar inkomen (definitie CBS)
Zonder huurtoeslag
Besteedbaar inkomen (definitie BZK)
Collegegeld
Overige studiekosten
Ouderlijke bijdrage (zakgeld)
Ouderlijke bijdrage (meebetalen lasten)
Collegegeldkrediet
DUO-lening
Overige leningen
Besteedbaar inkomen (definitie MS)
Woonlasten na aftrek huurtoeslag incl. bijkomende last.
Woonlasten betaald door medebewoner/partner
Overige lasten
Resterend budget

Thuiswonend
€ 490
€ 20
€0
€ 510
-€ 100
€ 75
-€ 20
€ 470
€0
€ 470
-€ 165
-€ 75
€ 35
€ 180
€ 10
€ 120
€0
€ 570
€0
€0
-€ 455
€ 110

Uitwonend
€ 595
€ 45
€ 55
€ 695
-€ 115
€ 70
-€ 35
€ 615
-€ 55
€ 560
-€ 165
-€ 55
€ 140
€ 130
€ 20
€ 285
€ 15
€ 925
-€ 450
€ 65
-€ 515
€ 20

Totaal
€ 545
€ 35
€ 30
€ 610
-€ 110
€ 70
-€ 25
€ 545
-€ 30
€ 515
-€ 165
-€ 65
€ 90
€ 150
€ 15
€ 210
€ 10
€ 760
-€ 240
€ 35
-€ 490
€ 65

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

53

17 procent van de thuiswonende studenten en 27 procent van de uitwonende studenten krijgt geen enkele
bijdrage van de ouders. Bij oudere studenten is er vaker geen sprake meer van een bijdrage van de ouders.
Gemiddeld zijn de studenten zonder ouderlijke bijdrage 1 jaar ouder. De ouderlijke bijdrage wordt
grotendeels opgevangen door meer inkomsten uit arbeid en door meer te lenen via een DUO-lening.

Figuur 4.1 geeft inzicht in de verschillen in het besteedbaar inkomen (definitie MS) tussen verschillende
groepen studenten. Leeftijd en besteedbaar inkomen hangen sterk met elkaar samen. Het inkomen neemt
tot studenten 24 jaar oud zijn structureel toe naarmate men ouder wordt. Mede hierdoor hebben
masterstudenten een hoger besteedbaar inkomen dan bachelorstudenten.

Het gemiddeld besteedbaar inkomen onder hbo-studenten respectievelijk universitaire studenten wordt
beïnvloed door de verdeling van thuis- en uitwonende studenten binnen deze groepen. Hierdoor is het
mogelijk dat het gemiddelde inkomen van alle hbo-studenten samen lager is dan dat van alle universitaire
studenten samen, terwijl zowel de thuiswonende als de uitwonende hbo-studenten gemiddeld een hoger
besteedbaar inkomen hebben dan de thuiswonende respectievelijk uitwonende universitaire studenten.
Doordat universitaire studenten aanzienlijk vaker uitwonend zijn dan hbo-studenten legt het inkomen van de
uitwonende universitaire student meer gewicht in de schaal dan van de uitwonende hbo-student.
Figuur 4.1: Besteedbaar inkomen (definitie MS) van voltijdstudenten naar woonsituatie, geslacht, leeftijd,
opleidingssoort en opleidingsfase, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student betaalbaarheid 2018’)

Mannen
Vrouwen

17 jaar of jonger

18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar

26 jaar of ouder

Hbo
Universiteit

Bachelor
Master
€0

54

€ 200
€ 400
Thuiswonend

€ 600
€ 800
Uitwonend

€ 1.000
Totaal

€ 1.200

Figuur 4.2 geeft de opbouw van het inkomen weer voor verschillende groepen studenten. De
inkomenscomponenten die het inkomen drukken, zoals studiekosten, zorgverzekering en belastingen, zijn
achterwege gelaten. Deze bedragen voor alle groepen studenten gemiddeld tussen de 340 en 390 euro met
uitzondering van de studenten van 17 jaar en jonger. Bij deze groep is dit slechts 240 euro. Het hogere
besteedbare inkomen bij mannen en oudere studenten komt vooral door meer inkomsten uit arbeid.
Figuur 4.2: Opbouw besteedbaar inkomen (definitie MS) exclusief de drukkende componenten studiekosten,
zorgverzekering en belastingen van voltijdstudenten naar woonsituatie, collegejaar '17-'18 (bron: enquête
‘Wonen als Student betaalbaarheid 2018’)

Thuiswonend

Mannen
Vrouwen
17 jaar of jonger
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar of ouder
Hbo
Universiteit
Bachelor
Master

Uitwonend

Mannen
Vrouwen
17 jaar of jonger
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar of ouder
Hbo
Universiteit
Bachelor
Master
€0

€ 200

€ 400

€ 600

€ 800

€ 1.000 € 1.200 € 1.400 € 1.600

Inkomen uit arbeid
Ouderlijke bijdrage
Leningen
Basisbeurs, studievoorschot en aanv. beurs

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

55

Tussen de verschillende steden zijn er grote verschillen in gemiddeld besteedbaar inkomen (definitie MS).
Deze hangen samen met de gemiddelde leeftijd van de studenten in de steden. Steden met relatief oude
studenten hebben ook een hoger gemiddeld inkomen.
Figuur 4.3: Besteedbaar inkomen (definitie MS) van uitwonende studenten naar woonstad, collegejaar '17-'18
(bron: enquête ‘Wonen als Student betaalbaarheid 2018’)

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht
Wageningen
Zwolle
€0

€ 200

€ 400

€ 600

€ 800

€ 1.000

€ 1.200

Het besteedbaar inkomen (definitie MS, gecorrigeerd voor inflatie) van studenten is, zoals te zien in figuur
4.4, gedurende de afgelopen vier jaar bij zowel de thuis- als uitwonende studenten gestegen. Sinds
collegejaar `13-`14 is het inkomen met respectievelijk 18 en 10 procent gestegen.
Figuur 4.4: Ontwikkeling gemiddeld besteedbaar inkomen (gecorrigeerd voor inflatie, definitie MS) van
voltijdstudenten naar type woonsituatie, collegejaren ’13-’14 tot en met '17-'18 t.o.v. ’13-‘14 (bron: enquête
‘Wonen als Student 2014-2018’)

€ 1.000
€ 900

+11%

€ 800

+7%

+10%

+1%
​

€ 700
+18%

€ 600
€ 500

​

+6%

+11%

-2%

€ 400
'13-'14

56

'14-'15
Thuiswonend

'15-'16

'16-'17
Uitwonend

'17-'18

Bij 42 procent van de studenten zijn de maandelijkse inkomsten en uitgaven in evenwicht. 38 procent houdt
geld over en 20 procent heeft geld tekort. Studenten gebruiken het geld dat ze over hebben hoofdzakelijk
om te sparen of alsnog uit te geven. Terugbetalen van openstaande schuld wordt nagenoeg niet gedaan.
Veel studenten hebben een studieschuld opgebouwd. Dit komt doordat de leningen als onderdeel van de
inkomsten zijn opgenomen. 51 procent van de thuiswonende en 76 procent van de uitwonende studenten
hebben een studieschuld opgebouwd van gemiddeld respectievelijk 8.400 en 17.300 euro. Zoals mag
worden verwacht is de studieschuld hoger bij studenten die al langer aan het studeren zijn, zoals te zien is
in figuur 4.5. Ook van de studenten die in de laatste drie jaar gestart zijn met studeren en binnen het nieuwe
studiefinancieringsstelsel vallen is de studieschuld al relatief hoog.
Figuur 4.5: Studieschuld naar het jaar waarin men is gestart met studeren, collegejaar '17-'18 (bron: enquête
‘Wonen als Student betaalbaarheid 2018’)

Thuiswonend

Uitwonend

€0
€ 2.000 € 4.000 € 6.000 € 8.000 € 10.000 € 12.000 € 14.000 € 16.000 € 18.000
'10-'11 (studiebeurs)
'11-'12 (studiebeurs)
'12-'13 (studiebeurs)
'13-'14 (studiebeurs)
'14-'15 (studiebeurs)
'15-'16 (studievoorschot)
'16-'17 (studievoorschot)
'17-'18 (studievoorschot)

4.2

Woonlasten

Gemiddeld hebben uitwonende studenten in collegejaar '17-'18 500 euro woonlasten per maand (inclusief
de bijkomende lasten en vóór aftrek van de huurtoeslag). Na aftrek van huurtoeslag blijft hier 450 euro per
maand van over. Figuur 4.6 laat zien dat de huur het laagst is bij Kences-studentenhuisvesters en bij
informele verhuur. Zoals verwacht mag worden zijn de woonlasten van kamers met gedeelde voorzieningen
ten opzichte van één- en meerkamerwoningen met afstand het laagst.
Figuur 4.6: Gemiddelde woonlasten inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag van uitwonende
voltijdstudenten naar type verhuurder en type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student
2018’)

Kences-studentenhuisvesters
Andere corporatie

Particuliere verhuur
Informeel (familie, vrienden e.d.)

Totaal
€0
Kamers met gedeelde voorzieningen

€ 100

€ 200

€ 300

Eénkamerwoningen

€ 400

€ 500

€ 600

Meerkamerwoning

€ 700

€ 800

Totaal uitwonenden

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

57

De woonlasten per vierkante meter bedragen 24 euro. De woonlasten per vierkante meter zijn echter niet
voldoende nauwkeurig als het om prijsverschillen gaat. Dit heeft te maken met de samenstelling naar type
woonruimte, de gemiddelde totale oppervlakte van woonruimten en de woonlocatie. In figuur 4.7 zijn daarom
de woonlasten per vierkante meter uitgesplitst naar type woonruimte en type verhuurder en is er alleen
gekeken naar woonruimten van maximaal 35 vierkante meter, gelegen op een A-locatie binnen de stad en
naar steden waar een Kences-studentenhuisvester actief is. Uit deze vergelijking blijkt dan opvallend genoeg
dat niet de woonlasten per vierkante meter voor een kamer met gedeelde voorzieningen het laagst zijn maar
die voor een meerkamerwoning. Ondanks een maximum aan oppervlakte is dit nog steeds een effect van
een hoger gemiddeld vloeroppervlak bij dit type woonruimte. De prijzen voor éénkamerwoningen zijn iets
hoger dan gemiddeld. De woonlasten per vierkante meter zijn bij corporaties en met name
Kences-huisvesters het laagst. Particuliere verhuur laat zoals verwacht bovengemiddelde woonlasten zien.
Figuur 4.7: Gemiddelde woonlasten inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag per vierkante meter
voor kamers tot en met 35 vierkante meter, op een A-locatie en in een stad waar een Kences-deelnemer actief is
van uitwonende voltijdstudenten naar type verhuurder en type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: enquête
‘Wonen als Student 2018’)

Kences-studentenhuisvesters
Andere corporatie

Particuliere verhuur
Informeel (familie, vrienden e.d.)

Totaal
€0
Kamers met gedeelde voorzieningen

€5

€ 10

€ 15

Eénkamerwoningen

€ 20

€ 25

Meerkamerwoning

€ 30

€ 35

Totaal uitwonenden

Gecorrigeerd voor inflatie zijn de woonlasten per woonruimte sinds het collegejaar `13-`14 gemiddeld met
3,5 procent per jaar gestegen. De woonuitgaven van studenten met een meerkamerwoning liggen
beduidend hoger dan het gemiddelde van alle uitwonende studenten. In collegejaar `13-`14 kostte een
meerkamerwoning 39 procent meer dan een kamer met gedeelde voorzieningen. In collegejaar '17-'18 is dit
verschil gestegen tot 51 procent. Na een daling van de gemiddelde huur voor meerkamerwoningen in ’16-’17
is deze in '17-'18 weer gestegen tot een hoogste niveau in de afgelopen vijf jaar.
Figuur 4.8: Ontwikkeling gemiddelde woonlasten inclusief bijkomende lasten en na aftrek van de huurtoeslag
(gecorrigeerd voor inflatie) van uitwonende voltijdstudenten naar type woonruimte, collegejaren `13-`14 tot en
met '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2014 - 2018’)

€ 800
€ 700

€ 600
€ 500
​

+4%

+1%

'13-'14

'14-'15

'15-'16

+4%

+2%

'16-'17

'17-'18

€ 400
€ 300
Kamers met gedeelde voorzieningen
Meerkamerwoning

58

Eénkamerwoningen
Totaal uitwonenden

Figuur 4.9 geeft inzicht in de hoogte van de woonlasten per stad. De woonlasten in Amsterdam, Den Haag,
Haarlem, Rotterdam en ‘s-Hertogenbosch zijn hoger dan gemiddeld. De woonlasten in Ede, Enschede en
Wageningen zijn beduidend lager dan in alle andere steden.
Figuur 4.9: Gemiddelde woonlasten inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag van uitwonende
voltijdstudenten naar woonstad en type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden

Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht
Wageningen
Zwolle
Overig

Totaal
€0

€ 100

€ 200

Kamers met gedeelde voorzieningen

€ 300

€ 400

Eénkamerwoningen

€ 500

€ 600

Meerkamerwoning

€ 700

€ 800

Totaal uitwonenden

Kanttekening bij de totale woonlasten is dat de gemiddelde woonlasten per stad voor een groot deel worden
bepaald door de samenstelling van de woningvoorraad. De woonlasten per vierkante meter voor alleen
wooneenheden tot en met maximaal 35 vierkante meter, op een A-locatie en in steden waar een
Kences-deelnemer actief zijn, zijn daarom beter te vergelijken. Figuur 4.10 laat zien dat de woonlasten per
vierkante meter het hoogst zijn in Amsterdam. De top-10 bestaat volledig uit steden met een universiteit. De
gemiddelde oppervlakte van de woonruimten in deze top-10 is aanmerkelijk lager dan gemiddeld.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

59

Figuur 4.10: Gemiddelde woonlasten inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag per vierkante
meter voor kamers tot en met 35 vierkante meter, op een A-locatie en in een stad waar een Kences-deelnemer
actief is van uitwonende voltijdstudenten naar woonstad en type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: enquête
‘Wonen als Student 2018’)

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam

's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht
Wageningen
Zwolle
Overig

Totaal
€0

€5

€ 10

Kamers met gedeelde voorzieningen

60

€ 15

€ 20

Eénkamerwoningen

€ 25

€ 30

Meerkamerwoning

€ 35

€ 40

Totaal uitwonenden

4.3

Woonquote1

Wanneer de totale woonuitgaven (450 euro) gerelateerd worden aan het gemiddeld besteedbaar inkomen
per maand (definitie MS, 920 euro) blijkt 49 procent van het inkomen aan wonen te worden uitgegeven.
Ondanks dat het inkomen van studenten met een meerkamerwoning hoger ligt dan het gemiddelde inkomen
van uitwonende studenten, is de woonquote van 60 procent ook hoger dan gemiddeld. Dit komt doordat de
woonlasten voor studenten in deze type woonruimte relatief nog hoger liggen dan het gemiddelde. Figuur
4.11 geeft een overzicht van de gemiddelde woonlasten, inkomens en woonquotes naar type woonruimte.
Figuur 4.11: Gemiddelde huurprijs (inclusief bijkomende woonlasten en na aftrek van huurtoeslag), besteedbaar
inkomen (definitie MS) en woonquote van uitwonende voltijdstudenten naar type woonruimte, collegejaar '17-'18
(bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

€ 1.200

€ 1.050

€ 1.000

€ 920

€ 890

€ 880

€ 800
€ 630

€ 600
€ 400

€ 470

€ 380

60%

€ 450

53%

49%

43%

€ 200
€0
Kamer met
gedeelde
voorzieningen

Eénkamerwoning Meerkamerwoning

Gemiddelde woonlasten

Gemiddeld besteedbaar inkomen

Totaal
uitwonenden
Gemiddelde macrowoonquote

De woonquote over het afgelopen jaar is gedaald, zoals weergegeven in figuur 4.12. De verschillen in de
ontwikkeling van de gemiddelde huur tussen één- en meerkamerwoning komt ook tot uitdrukking in de
woonquote.
Figuur 4.12: Ontwikkeling gemiddelde woonquote inclusief bijkomende lasten (gecorrigeerd voor inflatie) van
uitwonende voltijdstudenten naar type woonruimte, collegejaren `13-`14 tot en met '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen
als Student 2015, 2016, 2017 en 2018’)

Kamers met gedeelde voorzieningen

Eénkamerwoningen

Meerkamerwoning

Totaal uitwonenden
0%
'13-'14

10%
'14-'15

20%

30%
'15-'16

40%

50%

'16-'17

60%

70%

'17-'18

1 De definitie van de woonquote is niet vergelijkbaar met andere onderzoeken, omdat de woonquote met een andere definitie van zowel het inkomen als de
woonlasten is berekend.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

61

De verschillen tussen de woonquote per stad, zoals te zien in figuur 4.13, zijn kleiner dan bij de woonlasten
omdat studenten hun inkomenspatroon aanpassen aan hun woonlasten. Amsterdam, Den Haag, Maastricht
en ’s-Hertogenbosch vallen op door een relatief hoge woonquote. Arnhem, Enschede en Tilburg hebben
juist een lage woonquote.
Figuur 4.13: Gemiddelde macro-woonquote inclusief bijkomende lasten van uitwonende voltijdstudenten naar
woonstad, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer

Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht

Wageningen
Zwolle
Overig

Totaal
0%

62

10%

20%

30%

40%

50%

60%

Kwantitatieve prognose

5

In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de kwantitatieve verwachtingen tot en met collegejaar '25-'26. In
paragraaf 5.1 wordt de verwachte ontwikkeling van de studentenpopulatie beschreven. Eerst worden
veranderingen in het aantal studenten over de afgelopen jaren en de prognoses voor de komende jaren
beschreven. Vervolgens wordt nader gekeken naar de samenstelling van de populatie naar leeftijd en
geslacht en de verschillen tussen de studiesteden. In paragraaf 5.2 wordt inzicht gegeven in de
veranderingen van woonsituatie voor studenten in de komende acht jaar. Hierbij wordt eerst gekeken naar
Nederland als geheel. Tot slot, wordt nog de verandering van het aantal uitwonende studenten per woonstad
behandeld.

5.1

Studentenpopulatie

In de afgelopen acht jaar nam het aantal hbo-studenten met gemiddeld 8.300 studenten per jaar toe. Het
aantal universitaire studenten groeide in deze periode met 6.500 studenten per jaar. Voor de komende jaren
wordt een minder sterke groei verwacht. De referentieraming, zie figuur 5.1, laat een gemiddelde afname
van 2.800 hbo-studenten per jaar zien tussen collegejaar '17-'18 en '25-'26 (-0,7 procent). Met een jaarlijkse
groei van 5.600 universitaire studenten is de toename bij universiteiten minder sterk dan voorheen (+2,1
procent). In acht jaar tijd komt dit voor het gehele hoger onderwijs neer op een groei van 3,3 procent. Na
deze periode van acht jaar van groei wordt voor het gehele hoger onderwijs, als gevolg van demografische
krimp, een daling van het aantal studenten verwacht. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat prognoses
meer onzekerheden vertonen naarmate ze verder vooruit kijken.
Figuur 5.1: Ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten hoger onderwijs naar type onderwijs, collegejaren
`00-`01 tot en met `29-‘30 (bron: DUO en Referentieraming Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

450.000
400.000
350.000
300.000
250.000
200.000
150.000
100.000
50.000

'00-'01
'01-'02
'02-'03
'03-'04
'04-'05
'05-'06
'06-'07
'07-'08
'08-'09
'09-'10
'10-'11
'11-'12
'12-'13
'13-'14
'14-'15
'15-'16
'16-'17
'17-'18
'18-'19
'19-'20
'20-'21
'21-'22
'22-'23
'23-'24
'24-'25
'25-'26
'26-'27
'27-'28
'28-'29
'29-'30

0

Realisatie hbo

Referentieraming hbo

Realisatie wo

Referentieraming wo

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

63

5.1.1

Leeftijd & geslacht

Figuur 5.2 laat zien dat in de komende acht jaar de leeftijdsopbouw licht zal verschuiven. De gemiddelde
leeftijd van de studentenpopulatie zal afnemen met gemiddeld 1 maand. Het aandeel jonge studenten
(jonger dan 21 jaar) neemt toe van 50 procent naar 51 procent. Het aandeel vrouwen neemt naar
verwachting de komende acht jaar licht toe van 50,9 tot 51,1 procent.
Figuur 5.2: Aandeel voltijdstudenten hoger onderwijs naar geslacht, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron:
Referentieraming Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

16 jaar en jonger
17 jaar
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar
27 jaar
28 jaar
29 jaar

30 jaar
31 jaar
32 jaar
33 jaar
34 jaar
35 - 44 jaar
45 - 54 jaar
55 jaar en ouder
16%

12%
Mannen '17-'18

5.1.2

8%

4%
Mannen '25-'26

0%

4%
Vrouwen '17-'18

8%

12%

16%

Vrouwen '25-'26

Studiesteden

Nationaal is, zoals besproken aan het begin van paragraaf 5.1, een groei van het aantal studenten in de
komende acht jaar met 3,3 procent te verwachten. De studiesteden laten echter een zeer wisselend beeld
zien met 17 steden met een verwachte krimp en 8 steden met een groei van 5 procent of meer. Het aantal
studenten in alle steden met een universiteit stijgt. Van de steden met alleen een hogeschool vallen Almere,
Amersfoort, Apeldoorn en Venlo op doordat zij als enige steden een verwachte stijging laten zien.

64

Figuur 5.3: Ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten t.o.v. collegejaar '17-'18 naar studiestad, collegejaar '25'26 (bron: Apollo 2018, ABF Research)1

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig

-10%
7%
11%
8%
5%
-7%
-11%
21%
3%
-6%
-24%
-5%
-14%
1%
-6%
3%
-14%
1%
-7%
-16%
-12%
-1%
13%
9%
0%
5%
-15%
-20%
4%
5%
7%
-11%
26%
-10%

-4.000

5.2

13%
-2.000

0

2.000

4.000

6.000

8.000

10.000

Woonsituatie

Bij prognoses is er altijd sprake van onzekerheden. De invoering van het studievoorschot in collegejaar
`15-`16 heeft bijvoorbeeld onzekerheden voor de prognoses van het aantal thuis- en uitwonende studenten
met zich meegebracht, omdat deze situatie zich nog niet eerder heeft voorgedaan. Daarom wordt, zoals ook
reeds aangegeven in paragraaf 1.2, een bandbreedte als prognose van het aantal studenten naar
woonsituatie gepresenteerd.

In het collegejaar '17-'18 zijn 350.000 studenten uitwonend inclusief internationale diplomastudenten. Dit
aantal zou, zoals weergegeven in figuur 5.4, op basis van de bandbreedte de komende acht jaar toenemen
naar 362.000 tot 379.000 uitwonende studenten. Dit komt neer op een groei van 3 tot 8 procent.

1 Voor gemeenten met een beperkt aantal studenten is de nauwkeurigheid van een prognose vanzelfsprekend minder groot dan bij gemeenten met grote aantallen
studenten. Daarnaast is geen rekening gehouden met onvoorziene verplaatsingen van onderwijsinstellingen.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

65

Figuur 5.4: Bandbreedte ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten naar woonsituatie, collegejaren '17-'18 tot
en met '25-'26 (bron: Apollo 2018, ABF Research)

390.000

390.000

380.000

380.000

370.000

370.000

360.000

360.000

350.000

350.000

340.000

340.000

330.000

330.000

320.000

320.000

310.000

310.000

'17-'18

'18-'19

'19-'20

'20-'21

'21-'22

Bandbreedte thuiswonend

'22-'23

'23-'24

'24-'25

'25-'26

Bandbreedte uitwonend

Als gevolg van de invoering van het studievoorschot blijven studenten langer thuis wonen. Echter, als ze
ouder worden zullen ze vaak alsnog het ouderlijk huis verlaten. Het effect van het studievoorschot neemt af
naar mate studenten ouder worden, maar de invloed blijft desalniettemin aanzienlijk. Daarnaast heeft de
invoering van het studievoorschot vooral invloed op de woonsituatie van studenten van wie de ouders niet
in de studiestad wonen. Studenten van wie de ouders in de studiestad wonen verlieten ook in het verleden
al op latere leeftijd het ouderlijk huis. Hierdoor is het effect van het studievoorschot op de thuiswonende
studenten binnen de studiestad beperkt. Ook de groep van uitwonende studenten buiten de studiestad wordt
door het studievoorschot slechts beperkt beïnvloed. Deze groep bestaat voornamelijk uit oudere studenten.
Figuur 5.5 laat zien dat in de komende acht jaar met name het aandeel internationale studenten toeneemt.
Figuur 5.5: Bandbreedte aandeel voltijdstudenten naar woonsituatie, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: Apollo
2018, ABF Research)

'17-'18

678.800

'19-'20

683.500

'21-'22

695.400

'23-'24

703.800

'25-'26

702.000

0%

20%

Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad
Internationaal binnen studiestad

66

40%

60%

Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad
Internationaal buiten studiestad

80%

100%
Bovengrens
Gemiddelde
Ondergrens

5.2.1

Woonsteden

Uit tabel 5.1 blijkt dat de primaire doelgroep in één op de drie steden in de komende acht jaar zal afnemen.
Bij het gemiddelde van de bandbreedte neemt de primaire doelgroep met tenminste 1.500 studenten toe in
Amsterdam, Delft, Rotterdam, Utrecht en Wageningen. Dit zijn allemaal steden met een verwachte
bovengemiddelde groei van het aantal studenten. Zoals reeds toegelicht verlaten studenten als gevolg van
de invoering van het studievoorschot van uitgegaan minder snel het ouderlijk huis. Aangezien dit vooral
effect heeft op jonge studenten en de secundaire doelgroep juist vooral uit oudere studenten bestaat, zijn
de ontwikkelingen binnen deze laatste doelgroep in de komende acht jaar beperkt. Alleen Groningen en
Tilburg kennen een daling van meer dan 100 studenten op basis van het gemiddelde van de bandbreedte
(gemiddelde van de onder- en bovengrens). In Amsterdam, Den Haag, Ede en Rotterdam wordt de grootste
absolute groei verwacht.
Tabel 5.1: Bandbreedte ontwikkeling van de primaire en secundaire doelgroep t.o.v. collegejaar '17-'18 naar
woonstad, collegejaar '25-'26 (bron: Apollo 2018, ABF Research)2

Stand
'17-'18
Alkmaar
220
Almere
520
Amersfoort
170
Amsterdam
40.610
Apeldoorn
140
Arnhem
3.560
Breda
5.810
Delft
13.440
Den Haag
9.810
Deventer
990
Doetinchem
10
Dronten
640
Ede
670
Eindhoven
10.070
Emmen
330
Enschede
10.320
Gouda
120
Groningen
32.930
Haarlem
550
Heerlen
670
Helmond
10
Leeuwarden
6.230
Leiden
10.870
Maastricht
14.470
Nijmegen
16.090
Rotterdam
20.110
's-Hertogenbosch
1.480
Sittard-Geleen
270
Tilburg
9.410
Utrecht
21.470
Venlo
1.730
Vlissingen
890
Wageningen
6.890
Zwolle
2.420

Primaire doelgroep
Ontwikkeling tot '25-'26
Ondergrens Bovengrens
40
70
270
330
70
100
4.370
6.730
40
40
-300
-100
-1.200
-870
3.120
3.800
880
1.250
-130
-70
0
10
40
100
-280
-260
780
1.350
30
50
240
750
-70
-60
-430
1.310
-140
-130
50
60
70
70
-170
230
900
1.630
860
1.310
-140
860
1.420
2.530
-280
-190
0
40
-200
370
860
2.210
280
260
-140
-90
2.070
2.450
-570
-410

Stand
'17-'18
660
1.150
1.360
6.810
970
2.790
1.590
1.860
6.560
780
230
130
1.240
2.050
300
680
710
2.140
2.020
480
330
640
3.280
1.070
1.690
5.050
1.170
420
2.400
5.890
380
70
340
1.010

Secundaire doegroep
Ontwikkeling tot '25-'26
Ondergrens Bovengrens
-70
-50
-40
0
-100
-40
430
640
-80
-50
-30
60
-40
20
-40
10
720
910
0
20
-20
-20
-10
-10
230
250
60
130
-10
-10
0
20
-40
-10
-150
-70
-120
-60
-40
-40
-20
10
-10
0
-150
-60
-80
-40
-60
-10
250
400
-10
30
10
30
-160
-80
-170
-10
-10
0
-10
-10
10
20
-50
-10

2 Voor gemeenten met een beperkt aantal studenten is de nauwkeurigheid van een prognose vanzelfsprekend minder groot dan bij gemeenten met grote aantallen
studenten. Daarnaast is geen rekening gehouden met mogelijke verplaatsingen van onderwijsinstellingen of opleidingen.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

67

Verhuisgeneigdheid & woonwensen

6

In hoofdstuk 5 is besproken hoeveel studenten er de komende jaren worden verwacht en hoeveel
woonruimten voor deze studenten nodig zijn. In dit hoofdstuk wordt de verwachte vraag naar woonruimte
meer kwalitatief ingevuld. In paragraaf 6.1 wordt de verhuisgeneigdheid van studenten belicht. Vervolgens
worden in paragraaf 6.2 de woonwensen van de verhuisgeneigde studenten behandeld. Paragraaf 6.3 biedt
daarna zicht op de huidige kwalitatieve afwijkingen tussen vraag en aanbod, door de woonwensen van alle
uitwonende studenten af te zetten tegen de huidige situatie. Tot slot geeft paragraaf 6.4 inzicht in het verschil
tussen vraag en aanbod op korte termijn.

6.1

Verhuisgeneigdheid

Van alle studenten heeft 65 procent verhuisplannen. Uit figuur 6.1 blijkt dat 269.000 studenten (40 procent)
verhuisplannen voor het komende jaar hebben. Deze groep, die hier de verhuisgeneigde studenten wordt
genoemd, bestaat uit 133.000 studenten die het ouderlijk huis willen verlaten (starters), 58.000 studenten
die naar een (andere) studentenstad willen verhuizen (dit zijn zowel vestigers als verlaters) en 75.000
studenten die binnen hun huidige woonstad willen verhuizen (doorstromers). Daarnaast zijn er 3.000
studenten die van plan zijn terug te keren naar het ouderlijk huis.
Figuur 6.1: Figuur links verhuisplannen voltijdstudenten naar verhuistermijn (incl. student die thuis wil blijven
wonen) en figuur rechts gewenste verhuisbeweging binnen één jaar (excl. student die thuis wil blijven wonen),
collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

141.000
21%

133.000
28%

237.000
35%
215.000
44%
129.000
19%

58.000
12%
3.000
1%

172.000
25%

75.000
16%

Starter
Vestiger/Verlater
Doorstromer
Terug naar ouderlijk huis
Blijver

Binnen half jaar
Half tot één jaar
Eén jaar of langer
Geen verhuisplannen

42 procent van de studenten in 2017 met een verhuiswens binnen jaar naar een andere woonruimte of om
het ouderlijk huis te verlaten, is een jaar later niet verhuisd. Figuur 6.2 geeft inzicht in de achterliggende
reden waarom deze studenten niet zijn verhuisd. In 58 procent van de gevallen komt het doordat geen
woonruimte of niet de gewenste woonruimte beschikbaar is. Bij 42 procent van de niet verhuisde studenten
kan gesteld worden dat het geen reële verhuiswens betrof. Zij hebben geen actie ondernomen of zijn door
verschillende omstandigheden niet meer op zoek naar een woonruimte.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

69

Van de studenten in 2017 zonder een verhuiswens binnen jaar is een jaar later 14 procent toch verhuisd.
34 procent van de studenten die toch is verhuisd geeft als reden dat de studieplannen zijn gewijzigd.
Figuur 6.2: Reden waarom studenten met verhuiswens niet zijn verhuisd (links) en reden waarom studenten
zonder een verhuiswens wel zijn verhuisd (rechts) tussen 2017 en 2018 (bron: ‘Wonen als Student 2017 en 2018’)
4%

4%

7%
14%

34%

36%
11%

32%

2%
4%

16%
12%

Woonruimte te duur
Woonruimte te klein
Woonruimte niet gewenste locatie
Geen/weinig actie ondernomen
Geen woonruimte beschikbaar
Huidige woonruimte past nu beter
Studieplannen gewijzigd
Financiele situatie veranderd

6.2

4%

18%

Studieplannen zijn gewijzigd
Gaan samenwonen
Huisgenoten vertrokken
Goedkopere/grotere woonruimte gevonden
Woonruimte op verzoek van verhuurder verlaten
Financiele situatie veranderd

Woonwensen

In deze paragraaf wordt er gekeken naar de woonwensen van de studenten die binnen een jaar wensen te
verhuizen. Hierbij is, zoals toegelicht in paragraaf 1.2, gebruik gemaakt van conjunct meten. Door te kijken
naar de combinaties van woonkenmerken (zoals woonlasten en locatie) wordt een betere afspiegeling van
de voorkeuren van studenten in de praktijk gemaakt dan bij het analyseren van alle losse kenmerken apart.

Bij het zoeken naar woonruimte maken studenten afwegingen tussen verschillende woonruimtekenmerken.
Een meerkamerwoning in het centrum van de stad brengt immers hogere woonlasten met zich mee dan een
kamer met gedeelde voorzieningen buiten het centrum. Om de woonwensen van studenten in beeld te
brengen is gekeken naar de invloed van vier woonruimtekenmerken: type woonruimte, woonoppervlakte,
locatie en woonlasten. Figuur 6.3 laat zien dat het kenmerk woonlasten met een aandeel van 41 procent de
grootste invloed heeft bij het kiezen van een woonruimte. De keuze wordt verder voor 24, 20 en 15 procent
bepaald door respectievelijk type woonruimte, woonoppervlakte en locatie. Mannen en vrouwen hebben
vergelijkbare woonwensen. Hoe jonger de student hoe meer waarde wordt gehecht aan lage woonlasten.
Het type woonruimte is bij de jonge studenten juist minder belangrijk dan bij oude studenten. De verschillen
die samenhangen met leeftijd komen terug bij de verschillen tussen thuis- en uitwonende studenten.
Universitaire en thuiswonende studenten die uitwonend wensen te zijn gemiddeld jonger dan hbo-studenten
en reeds uitwonende studenten.

70

Figuur 6.3: Invloed per kenmerk op de woonruimtekeuze van voltijdstudenten die binnen één jaar en als student
wensen te verhuizen, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Totaal
Man
Vrouw
Hbo
Wo
<20 jaar
20-22 jaar
>22 jaar
Thuiswonend
Uitwonend
0%

10%
20%
Woonruimte

30%

40%
Locatie

50%

60%
70%
Oppervlakte

80%
90%
Woonlasten

100%

Figuur 6.4 geeft inzicht in de woonwensen per woonruimtekenmerk. Het verschil tussen de eerste en de
tweede reeks figuren is dat er eerst is gekeken naar de voorkeuren als op zichzelf staande keuzes en bij de
tweede reeks figuren rekening is gehouden met de bijbehorende woonlasten (bijvoorbeeld hogere
woonlasten bij een groter woonoppervlakte). Vraag je aan studenten simpelweg welke voorkeur ze hebben
qua type woonruimte, woonoppervlakte en locatie dan komt een duidelijke voorkeur naar voren voor een
meerkamerwoning met een groot oppervlak en gelegen in (de rand van) het centrum of op de campus. Door
rekening te houden met de hogere woonlasten die komen kijken bij een zelfstandigere woonruimte, betere
locatie of groter oppervlak verschuift dat beeld. Ruim éénvijfde geeft dan de voorkeur aan een kamer met
gedeelde voorzieningen. Qua locatie blijken zowel het centrum als rand van het centrum of op de campus
geliefd. Bij woonoppervlakte zijn de voorkeuren sterk verdeeld. Bij de kamers met gedeelde voorzieningen
en éénkamerwoningen komen in de huidige situatie relatief veel kleine woonruimten voor, terwijl veel
studenten hier een duidelijke afkeer tegen hebben.

Met woonlasten

Zonder woonlasten

Figuur 6.4: Gewenste type woonruimte, woonoppervlakte en woonlocatie met en zonder rekening te houden met
bijbehorende woonlasten van voltijdstudenten die binnen één jaar wensen en als student te verhuizen (tussen
haakjes de huidige situatie van deze studenten), collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
9%
(63%)

4%
(26%)

17%
(45%)

19%
(20%)

47%
(33%)

9%
(32%)

39%
(4%)

19%
(24%)

35%
(12%)

7%
(20%)
14%
(27%)
19%
(26%)

36%
(22%)

72%
(17%)

30%
(14%)

23%
(63%)

38%
(17%)

18%
(45%)
44%
(33%)

39%
(20%)

38%
(22%)

Kamer GV

Voorkeurslocatie 1 (meestal
centrum)

Eénkamerwoning

Voorkeurslocatie 2 (meestal
rand centrum of campus)

Meerkamerwoning

Voorkeurslocatie 3 (meestal
rand van de stad)

26%
(4%)

26%
(14%)

25%
(15%)

11%
(26%)

14%
(12%)

16%
(32%)
22%
(24%)

12m²

16m²

24m²

28m²

20m²

22%
(20%)

18%
(15%)
24%
(27%)
22%
(26%)

35m²

50m²

80m²

95m²

65m²

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

71

Figuur 6.5 laat zien hoeveel studenten bereid zijn extra te betalen voor een extra vierkante meter
woonoppervlakte. Voor alle type woonruimte geldt dat naarmate de oppervlakte van een woonruimte groter
wordt, studenten minder geld over hebben voor nog een extra vierkante meter. Studenten hebben ook meer
geld over voor een extra vierkante meter woonoppervlakte dan deze in de huidige situatie kost. Kanttekening
daarbij is dat studenten beduidend minder over hebben voor de kleinste woonruimte die is voorgelegd,
waardoor het gewenste startbedrag waar bovenop de kosten voor een extra vierkante meter komen veel
lager is dan in de huidige situatie. Om beter aan te sluiten op de woonwensen van studenten zouden de
woonlasten voor kleine woonruimten verlaagd moeten worden, maar mogen de woonlasten vervolgens
sterker oplopen naar mate het woonoppervlak toeneemt.

26m²

25m²

24m²

23m²

22m²

21m²

€0

20m²

€0

19m²

€ 10

18m²

€ 10

17m²

€ 20

16m²

€ 20

15m²

€ 30

14m²

€ 30

42m²
45m²
48m²
51m²
54m²
57m²
60m²
63m²
66m²
69m²
72m²
75m²
78m²
81m²
84m²
87m²

Figuur 6.5: Waarde van iedere extra vierkante meter woonoppervlakte uitgedrukt in euro’s per type woonruimte
voor voltijdstudenten die binnen één jaar en als student wensen te verhuizen en de huidige situatie is gebaseerd
op de huidige prijzen in de markt, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Gewenste situatie kamer met gedeelde
voorzieningen
Huidige situatie kamer met gedeelde
voorzieningen
Gewenste situatie éénkamerwoning

Gewenste situatie zelfstandige
woonruimte

Huidige situatie éénkamerwoning

Huidige situatie zelfstandige
woonruimte

Figuur 6.6 laat zien hoeveel meer studenten bereid zijn te betalen om te wonen op hun voorkeurslocatie.
Gemiddeld heeft een student 135 euro over om op hun tweede voorkeurslocatie in plaats van de minst
geliefde locatie te wonen. Studenten hebben nog eens 45 euro extra over om op hun eerste voorkeurslocatie
te wonen. Deze verschillen zijn beduidend groter dan de huidige prijsverschillen tussen woonruimten op de
verschillende locaties. Op basis van de woonwensen van de studenten zouden de woonlasten sterker
gedifferentieerd moeten worden naar woonlocatie.

72

Figuur 6.6: Waarde van 2e en 1e voorkeurslocatie t.o.v. 3e en 2e voorkeurslocatie uitgedrukt in euro’s voor
voltijdstudenten die binnen één jaar en als student wensen te verhuizen en de huidige situatie is gebaseerd op
de huidige prijzen in de markt, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
€ 135

Gewenste situatie

€ 45

Huidige situatie

€0

€ 25

€ 50

€ 75

€ 100

€ 125

€ 150

€ 175

€ 200

Waarde van 2e voorkeurslocatie boven 3e voorkeurslocatie
Waarde van 1e voorkeurslocatie boven 2e voorkeurslocatie

Net als voor oppervlakte en locatie kan er ook bij type woonruimte gekeken worden naar wat een student
bereid is meer te betalen. Zoals in figuur 6.7 te zien hebben studenten gemiddeld 130 euro extra over om in
een éénkamerwoning te wonen in plaats van in een kamer met gedeelde voorzieningen. In de huidige
situatie liggen de extra woonlasten 75 euro hoger. Een meerkamerwoning in plaats van een
éénkamerwoning is voor studenten 235 euro extra waard. De meerprijs is met 180 euro in de huidige situatie
beduidend lager.
Figuur 6.7: Waarde van type woonruimte t.o.v. andere type woonruimte uitgedrukt in euro’s voor voltijdstudenten
die binnen één jaar wensen en als student te verhuizen en de huidige situatie is gebaseerd op de huidige prijzen
in de markt, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
€ 130

Gewenste situatie

€ 235

​

Huidige situatie
€0

€ 50

€ 100

€ 150

€ 200

€ 250

€ 300

€ 350

€ 400

Waarde van éénkamerwoning boven kamer met gedeelde voorzieningen
Waarde van meerkamerwoning boven éénkamerwoning

Voor de 45 mogelijke combinaties van type woonruimte, locatie en woonoppervlakte zoals deze voorgelegd
zijn in de enquête is bepaald hoeveel euro studenten bereid zijn te betalen. Daarnaast is eveneens bepaald
hoeveel studenten nu gemiddeld voor dit soort type woonruimten betalen. Het verschil tussen de woonlasten
die worden betaald en de woonlasten die men bereid zijn te betalen geeft een indicatie van de populariteit
van de betreffende woonruimte. Woonruimten waarbij de gewenste woonlasten hoger uitvallen dan de
huidige woonlasten zullen populair zijn en omgekeerd. Tabel 6.1 geeft een overzicht van de 10 meest en
minst populaire woonruimten. Studenten zijn voornamelijk bereid om meer te betalen dan de woonlasten
voor éénkamerwoningen op de 1e of 2e voorkeurslocatie met een oppervlakte van minstens 20 vierkante
meter. Voor kleine kamers met gedeelde voorzieningen en éénkamerwoningen op de minst geliefde locatie
willen studenten liever niet de huidige woonlasten betalen.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

73

Tabel 6.1: Top-10 meest en minst populaire woonruimten van voltijdstudenten die binnen één jaar en als student
wensen te verhuizen, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’), complete tabel beschikbaar
in bijlage D

1

Eénkamerwoning

24 m²

Voorkeurslocatie
2e

2

Eénkamerwoning

20 m²

2e

€ 415

€ 540

+30,9%

3

Eénkamerwoning

28 m²

1e

€ 485

€ 630

+29,9%

4

Eénkamerwoning

24 m²

1e

€ 485

€ 615

+26,2%

5

Eénkamerwoning

20 m²

1e

€ 465

€ 580

+25,7%

6

Meerkamerwoning

35 m²

1e

€ 555

€ 665

+19,6%

7

Eénkamerwoning

28 m²

2e

€ 500

€ 590

+18,7%

8

Eénkamerwoning

16 m²

1e

€ 450

€ 530

+17,8%

9

Meerkamerwoning

50 m²

2e

€ 600

€ 685

+14,8%

10

Kamer met g.v.

28 m²

1e

€ 445

€ 510

+14,6%

Ranking Woonruimte

Oppervlakte

Huidige
woonlasten
€ 430

Gewenste
woonlasten
€ 575

% verschil
+34,3%

…

…

…

…

…

…

…

36

Eénkamerwoning

20 m²

3e

€ 470

€ 395

-16,2%

37

Kamer met g.v.

12 m²

1e

€ 350

€ 285

-18,3%

38

Eénkamerwoning

28 m²

3e

€ 590

€ 460

-22,0%

39

Kamer met g.v.

28 m²

3e

€ 435

€ 300

-31,4%

40

Kamer met g.v.

24 m²

3e

€ 405

€ 275

-31,8%

41

Kamer met g.v.

12 m²

2e

€ 350

€ 225

-35,1%

42

Kamer met g.v.

20 m²

3e

€ 385

€ 225

-42,1%

43

Eénkamerwoning

12 m²

3e

€ 415

€ 225

-46,2%

44

Kamer met g.v.

12 m²

3e

€ 345

€ 150

-56,8%

45

Kamer met g.v.

16 m²

3e

€ 360

€ 150

-58,4%

6.3

Woonsituatie versus woonwensen

Om een beeld te krijgen van kwalitatieve afwijkingen tussen vraag en aanbod op dit moment kan het type
woonruimte in de huidige situatie van uitwonenden studenten in een stad die ook in de stad willen blijven
worden afgezet tegen de woonwensen van deze zelfde groep. Kwantitatief gezien zijn vraag en aanbod van
deze groep per definitie aan elkaar gelijk, maar kwalitatief laat deze vergelijking zien in welke richting
studenten op dit moment hun type woonruimte zouden willen aanpassen. Een tekort of overschot van
woonruimte dat zich vertaalt naar studenten die geen woonruimte kunnen vinden of naar leegstaande
woonruimten wordt in deze paragraaf niet meegenomen. Ook worden de woonwensen van studenten die
naar de stad toe willen verhuizen en het vrijkomende aanbod dat studenten achterlaten bij vertrek buiten
beschouwing gelaten.

34 procent van de bewoonde voorraad sluit niet volledig aan op wat de bewoners zouden willen. Op
nationaal niveau is er een potentieel surplus van circa 56.000 kamers met gedeelde voorzieningen en een
aanvullende wens van meer één- en meerkamerwoningen van respectievelijk 28.000 en 28.000. Figuur 6.8
laat zien dat er een grote variatie tussen steden is in de mate waarin de bezette voorraad niet aansluit bij de
woonwensen van studenten. In Amsterdam, Delft, Den Haag en Leeuwarden is dit met ruim 20 procent laag.
In Ede, Maastricht en Nijmegen is dit aandeel met minstens 50 procent relatief hoog.

74

Figuur 6.8: Afwijking tussen huidige en gewenste type woonruimte (rekening houdend met de bijbehorende
woonlasten) van uitwonende voltijdstudenten die in dezelfde stad willen blijven wonen naar woonstad,
collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Potentieel surplus

Potentiële
behoefte

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer

Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht
Wageningen

Zwolle

Nederland
60% 50% 40% 30% 20% 10%
Kamer met gedeelde voorzieningen

0%

10% 20% 30% 40% 50% 60%

Eénkamerwoning

Meerkamerwoning

Gemiddeld wensen studenten exact de woonlasten inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag
te betalen als dat zij nu betalen. Dit verschilt echter sterk per type woonruimte en locatie (zie figuur 6.9 en
figuur 6.10). Voor kamers met gedeelde voorzieningen wil men 40 euro minder betalen, bij
éénkamerwoningen zijn studenten tevreden met het bedrag en bij meerkamerwoningen zijn studenten
bereid 95 euro meer te betalen dan dat ze in de huidige situatie betalen. Bij de kamers met gedeelde
voorzieningen en éénkamerwoningen wordt de wens om minder te betalen vooral veroorzaakt doordat
studenten de woonlasten van kamers tot en met 16 vierkante meter te hoog vinden. Studenten zijn bereid
55 euro meer te betalen dan in de huidige situatie om op hun voorkeurslocatie te wonen. Op hun minst
geliefde locatie willen studenten 100 euro minder te betalen dan de huidige woonlasten.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

75

Figuur 6.9: Afwijking tussen huidige en gewenste woonlasten (gecorrigeerd voor locatie en woonoppervlakte)
inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag van uitwonende voltijdstudenten die in dezelfde stad
willen blijven wonen naar type woonruimte, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Kamer met gedeelde voorzieningen-€ 40
€ 20

Eénkamerwoning

€ 95

Meerkamerwoning
€0

-€ 50

€ 50

€ 100

Figuur 6.10: Afwijking tussen huidige en gewenste woonlasten (gecorrigeerd voor type woonruimte en
woonoppervlakte) inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag van uitwonende voltijdstudenten die
in dezelfde stad willen blijven wonen naar voorkeurslocatie, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student
2018’)
€ 55

Voorkeurslocatie 1
€5

Voorkeurslocatie 2
Voorkeurslocatie 3

-€ 100

-€ 125

-€ 100

-€ 75

-€ 50

-€ 25

€0

€ 25

€ 50

€ 75

Figuur 6.11 laat zien dat studenten in Utrecht, Amsterdam minder zouden willen betalen voor de bestaande
woonruimten dan ze nu doen. In 12 steden zijn studenten bereid meer woonlasten te betalen voor de huidige
woonruimte dan zij nu betalen. In de resterende 6 steden zijn de gewenste en de huidige woonlasten
ongeveer in evenwicht.
Figuur 6.11: Afwijking tussen huidige en gewenste woonlasten (gecorrigeerd voor type woonruimte, locatie en
oppervlakte) inclusief bijkomende lasten en na aftrek van huurtoeslag van uitwonende voltijdstudenten die in
dezelfde stad willen blijven wonen per woonstad, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
Utrecht
-€ 50
Rotterdam
-€ 15
Amsterdam
-€ 10
Maastricht
-€ 5
Den Haag
€0
Arnhem
€0
Groningen
€5
Delft
€5
Haarlem
€ 15
Eindhoven
€ 15
Ede
€ 20
Nijmegen
€ 25
Breda
€ 40
Leiden
€ 40
Zwolle
€ 40
's-Hertogenbosch
€ 50
Leeuwarden
€ 50
Wageningen
€ 55
Deventer
€ 70
Enschede
€ 75
Tilburg
€ 75
€0

Nederland
-€ 70

76

-€ 45

-€ 20

€5

€ 30

€ 55

€ 80

€ 105

6.4

Vraag & aanbod

In deze paragraaf wordt er gekeken naar het verschil tussen vraag en aanbod op korte termijn. Het aanbod
wordt gevormd door woonruimten die vrijkomen door studenten die de stad verlaten (verlaters) of
doorstromen naar een andere woonruimte (doorstromers). De vraag bestaat uit studenten die voor het eerst
op zichzelf willen gaan wonen (starters), uitwonende studenten die zich in de stad willen vestigen (vestigers)
en uitwonende studenten die een andere woonruimte binnen dezelfde stad zoeken (doorstromers). Alleen
studenten met een verhuiswens binnen een halfjaar vallen onder deze categorieën. Bij de vraag is uitgegaan
van de woonwensen die door middel van conjunct meten zijn bepaald in combinatie met de huidige prijzen
in de markt. Daarnaast zijn de gemeten vraag en aanbod gecorrigeerd naar de reële vraag en aanbod (zoals
ook in bijlage B is toegelicht).

In figuur 6.12 is het verschil tussen vraag en aanbod op nationaal niveau weergegeven, in figuur 6.13 per
stad. Nationaal is er een overschot van respectievelijk 10.600 en 18.500 kamers met gedeelde
voorzieningen met een huur inclusief bijkomende lasten en voor aftrek van de huurtoeslag van onder en
boven de 350 euro per maand. Bij de éénkamerwoningen is sprake van een tekort van 15.700 woonruimten
met een huur inclusief bijkomende lasten onder de kwaliteitskortingsgrens en een tekort van 12.500
woonruimten met een huur boven de kwaliteitskortingsgrens . 2.600 meerkamerwoningen in het segment
met een huur onder de kwaliteitskortingsgrens en 20.900 meerkamerwoningen boven deze huurgrens
zouden aan de voorraad toegevoegd moeten worden om aan de vraag op korte termijn te voldoen.

Het overschot aan kamers met gedeelde voorzieningen en tekort aan één- en meerkamerwoningen hangt
voor een groot deel samen met het al dan niet recht hebben op huurtoeslag. Indien geen enkele student
recht zou hebben op huurtoeslag dan zouden de verschillen tussen vraag en aanbod verschuiven (meer
vraag naar kamers met gedeelde voorzieningen en minder vraag naar één- en meerkamerwoningen met
een huur boven de huurtoeslaggrens, terwijl het aanbod logischerwijs ongewijzigd zal blijven).
Figuur 6.12: Verschil tussen vraag en aanbod o.b.v. verhuisgeneigden binnen een halfjaar naar type woonruimte
en prijsklasse, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

-25.000 -20.000 -15.000 -10.000

-5.000

0

5.000

10.000

15.000

20.000

25.000

Kamers met gedeelde voorzieningen < 350 euro

Kamers met gedeelde voorzieningen >= 350 euro

Eénkamerwoningen < kwaliteitskortingsgr.

Eénkamerwoningen >= kwaliteitskortingsgr.

Meerkamerwoning < kwaliteitskortingsgr.

Meerkamerwoning >= kwaliteitskortingsgr.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

77

Figuur 6.13: Verschil tussen vraag en aanbod o.b.v. verhuisgeneigden binnen een halfjaar naar type woonruimte,
prijsklasse en woonstad, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Amsterdam
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Ede
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlem
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Tilburg
Utrecht

Wageningen
Zwolle
-3.000

78

-2.000

-1.000

0

1.000

2.000

3.000

4.000

5.000

6.000

Kamers met gedeelde voorzieningen < 350 euro

Kamers met gedeelde voorzieningen >= 350 euro

Eénkamerwoningen < kwaliteitskortingsgr.

Eénkamerwoningen >= kwaliteitskortingsgr.

Meerkamerwoning < kwaliteitskortingsgr.

Meerkamerwoning >= kwaliteitskortingsgr.

Internationale studenten

7

Internationale studenten vormen een bijzondere groep aangezien nagenoeg al deze studenten een
huisvestingsbehoefte hebben, doorgaans geen netwerk in Nederland hebben en hierdoor nog meer dan de
Nederlandse studenten zijn aangewezen op corporaties en particuliere verhuurders. Daarnaast ontwikkelt
deze groep zich qua prognoses onafhankelijk van de demografie in Nederland. Internationale studenten
kunnen in twee groepen worden verdeeld:
1.

Internationaal mobiele diplomastudenten die komen voor een volledige studie op bachelor- of
masterniveau; zij zijn in de voorgaande hoofdstukken in alle analyses meegenomen.

2.

Studiepuntmobiele studenten die juist komen voor een kortere periode (één jaar of korter), bijvoorbeeld
in het kader van een uitwisseling; deze studenten zijn in de voorgaande hoofdstukken niet
meegenomen.

De tweede groep van studiepuntmobiele studenten wordt helaas minder eenduidig geregistreerd en wordt
om die reden niet meegenomen in de analyses uit de voorgaande hoofdstukken. Toch bezetten deze
studenten met circa 5 procent een noemenswaardig deel van de studentenwoonruimten. Vanwege het
belang een zo compleet mogelijk beeld te schetsen van de behoefte aan studentenhuisvesting wordt de
groep studiepuntmobiele studenten in dit hoofdstuk behandeld. Het betreft hier echter alleen de inkomende
studenten, waardoor het (tijdelijke) aanbod van woonruimten als gevolg van uitgaande studiepuntmobiele
studenten buiten beeld blijft. Er gaan relatief meer Nederlandse studenten voor een korte periode naar het
buitenland, dan dat er internationale studenten voor een korte periode naar Nederland komen. De
internationale diplomastudenten die integraal in de voorgaande hoofdstukken zijn meegenomen worden in
dit hoofdstuk als aparte categorie eveneens besproken.

In samenwerking met Nuffic, de Nederlandse organisatie voor internationalisering in het onderwijs, wordt in
paragraaf 7.1 geschetst binnen welke wereldwijde mobiliteitsstromen de studentenmobiliteit naar Nederland
plaatsvindt1. In paragraaf 7.2 worden omvang en samenstelling van de internationale studentenpopulatie
besproken. De woonsituatie van internationale studenten wordt in paragraaf 7.3 behandeld, waarbij de
vergelijking wordt gemaakt met de Nederlandse diplomastudenten. In paragraaf 7.4 worden de
verwachtingen voor de toekomstige kwantitatieve ontwikkeling besproken. Tot slot worden in paragraaf 7.5
de verschillen tussen woonwensen en woonsituatie van internationale studenten besproken.

1 Voor meer cijfers en informatie van Nuffic kan de volgende website geraadpleegd worden: www.nuffic.nl/facts-and-figures

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

79

7.1

Internationale context

In 2016 volgden er wereldwijd, volgens de meest recente statistieken van Unesco2, ongeveer 4,9 miljoen
studenten een studie in het buitenland. Figuur 7.1 laat zien dat het aantal studenten dat in het buitenland
studeert sinds 2000 structureel is toegenomen. Sinds 1980 is het aandeel van de wereldwijde
studentenpopulatie die in het buitenland gaat studeren ongeveer gelijk gebleven (circa 2 procent). De
toename van het aantal studenten dat in het buitenland studeert komt daarom geheel voor rekening van de
groei van de wereldwijde studentenpopulatie, die hoofdzakelijk afkomstig is van de toename van het aantal
studenten in Aziatische en Afrikaanse landen.
Figuur 7.1: Ontwikkeling aantal studenten wereldwijd dat in een ander land studeert, 2000-2016 (bron: UNESCO
Datacentre, 2018)

6.000.000

5.000.000

+6%

+3%

+6%
+5% +2%

+3%

+7%

4.000.000
+6%
+7%

+6%
+7% +2%

3.000.000

+5% +3%

+12%
​

+4%

2.000.000

1.000.000

0
2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016

China telt de meeste uitgaande studenten, op ruime afstand gevolgd door India. China is als groot land
symbolisch voor veel andere (opkomende) kenniseconomieën. De ontwikkeling van het hoger onderwijs in
deze landen neemt toe in zowel kwaliteit als kwantiteit en zal waarschijnlijk leiden tot een betere kwalitatieve
aansluiting van internationale studenten op Nederlandse universiteiten.

In tabel 7.1 is te zien dat de top-5 verder bestaat uit Duitsland, Zuid-Korea en Frankrijk. Dit zijn landen die
naast een grote uitgaande populatie ook een grote inkomende studentenstroom hebben. De klassering van
landen als Saoedi-Arabië, Maleisië en Nigeria heeft te maken met de economische ontwikkelingen in de
middenklasse. Studenten in deze landen hebben de financiële mogelijkheden voor een studie, maar de
lokale universiteiten kunnen het topniveau (nog) niet aanbieden.
2 Unesco (2018), “UIS Statistics”, http://data.uis.unesco.org, 13 augustus 2018
.

80

Nederland staat met een populatie uitgaande diplomastudenten van ongeveer 15.500 op een 65e plaats in
deze ranglijst. Het aantal uitgaande studenten zegt niet alles. China en India staan bovenaan, maar hebben
ook de grootste populatie 18-30-jarigen, en als gevolg daarvan ook een groot aantal studenten. Daarom is
er ook gekeken naar het aandeel van de studenten dat in het buitenland gaat studeren. In India blijkt dit
slechts 0,9 procent te zijn. Van de landen in de top-10 steken Saoedi-Arabië en Kazachstan erboven uit met
meer dan 5 procent. In Nederland gaat 1,9 procent voor studie naar het buitenland. Dit is net onder het
wereldwijde gemiddelde van ongeveer 2,3 procent.

Wat aantallen inkomende studenten betreft voeren de Verenigde Staten de ranglijst aan, gevolgd door het
Verenigd Koninkrijk en Australië. De top-3 wordt in zijn geheel gevormd door Engelstalige landen. In deze
laatste twee landen is het aandeel internationale studenten binnen de totale populatie met 18 procent ook
erg hoog. De landen net onder de top met de meeste inkomende studenten hebben veelal zelf ook een grote
uitgaande studentenpopulatie. Frankrijk en Rusland trekken veel studenten uit landen met dezelfde voertaal;
Frankrijk uit voormalige kolonies en Rusland uit de voormalige Sovjetstaten. Nederland staat in 2016 op de
twaalfde plaats en scoort qua ratio bovengemiddeld hoog.
Tabel 7.1: Top-10 landen en Nederland uitgaande en inkomende studiemobiliteit, 2009 en 2016 en mobiliteitsratio
2016 (*voorgaand jaar vanwege ontbreken informatie, bron: UNESCO Datacentre, 2018)
Uitgaand
Inkom end
2009
2016 Ratio
2009
2016 Ratio

1 China

519.800

847.000

1,9%

1 Verenigde Staten

660.600

907.300

2 India

203.800

277.400

0,9%

2 Verenigd Koninkrijk

369.000

430.700 18,5% *

3 Duitsland

92.900

117.900

3,9% *

3 Australië

257.600

335.500 17,5%

4 Zuid-Korea

127.900

108.500

3,3% *

4 Rusland

129.700

243.800

3,9%

5 Nigeria

52.500

95.600

4% *

5 Frankrijk

249.100

239.400

9,9% *

6 Frankrijk

53.200

90.700

3,6% *

6 Duitsland

228.800

7,7% *

7 Kazachstan

37.300

89.700 14,4%

7 Canada

95.600

189.600

8 Saoedi-Arabië

31.100

85.300

5,3%

8 China

61.200

137.500

0,3%

131.600

132.000

3,4% *

124.100

9,3%

9 Oekraine

33.800

76.200

4,5%

9 Japan

10 Vietnam

44.000

70.300

3,0%

10 Maleisië

65 Nederland

11.300

15.500

1,9%

12 Nederland

3.525.400 4.854.300

2,3%

Totaal

Totaal

52.000

4,6% *

83.600 10,7%

3.525.400 4.854.300

2,2%

Over uitgaande studiepuntmobiliteit worden wereldwijd geen cijfers geregistreerd. Wel zijn Europese
vergelijkingen beschikbaar via de Eurostudent-onderzoeken, en voor het deel studiepuntmobiliteit dat
binnen het Erasmus+-programma plaatsvindt. Nederland doet het met circa een kwart van de
afgestudeerdenpopulatie met een studiegerelateerde buitenlandervaring bovengemiddeld3. Wel bestaan er
grote verschillen tussen de verschillende studierichtingen. Voor studiepuntmobiliteit in het kader van
uitwisseling hangt de uitgaande studentenstroom sterk samen met de inkomende stroom studiepuntmobiele
studenten. Steeds meer onderwijsinstellingen maken de keuze – of willen dat gaan doen – om

3 Nuffic (2017), ‘Outgoing student mobility in Dutch higher education, 2015-2016’, https://www.nuffic.nl/en/publications/find-a-publication/outgoing-studentmobility-in-dutch-higher-education-2015-2016.pdf

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

81

studiepuntmobiliteit als de norm voor alle studenten te stellen4. Dit om de kwaliteit van het onderwijs te
verhogen en kansen voor studenten op de arbeidsmarkt te vergroten. Hiervoor wordt er door de
onderwijsinstellingen gewerkt aan afgestemde mobiliteitsvensters en automatische erkenning van
studiepunten om zekerheid over aansluiting van het aanbod op het studieprogramma en duidelijkheid
omtrent de erkenning van studiepunten te bieden. Daarom mag verwacht worden dat de uitgaande stroom
studiepuntmobiele studenten de komende jaren gaat stijgen en daarmee ook de inkomende stroom. De
reeds vastgestelde toename van het budget van het Erasmus+-programma (en de opvolger van dit
programma) voor de komende jaren en de verwachte toename op langere termijn bevestigen het beeld
waarin een toename wordt verwacht.

7.2

Studentenpopulatie

In totaal zijn er in collegejaar '17-'18 circa 18.000 studiepuntmobiele studenten en 75.000 internationale
diplomastudenten5 in Nederland. Een groot deel van de studiepuntmobiele studenten is slechts één
semester in Nederland. In het eerste semester van collegejaar '17-'18 waren er 11.800 studenten en in het
tweede semester 6.100 studenten. Voor de huisvesting is het vooral relevant hoeveel studenten er op het
piekmoment zijn; daarom wordt er in het vervolg gekeken naar de studiepuntmobiele studenten in het eerste
semester. Wel zal rekening gehouden moeten worden dat de vraag naar huisvesting in het tweede semester
lager ligt (in collegejaar '17-'18 waren in het tweede semester 5.700 studiepuntmobiele studenten minder
dan in het eerste semester).

De studiepuntmobiele en internationale diplomastudenten vormen in het eerste semester respectievelijk 1,7
en 10,9 procent van de gehele studentenpopulatie. Van de internationale studenten studeert circa 64 procent
aan een universiteit. Dit is een beduidend groter aandeel dan bij de Nederlandse studenten (37 procent).

Een studiepuntmobiele student blijft gemiddeld circa 7 maanden in Nederland. 54 procent van de
studiepuntmobiele studenten studeert in Nederland via een Erasmusbeurs. 42 procent komt naar Nederland
via een ander uitwisselingsprogramma en de resterende 5 procent op eigen gelegenheid. Tabel 7.2 laat zien
dat de meeste studiepuntmobiele studenten uit China, Verenigde Staten, Duitsland en Spanje komen.
Tabel 7.2: Herkomstlanden studiepuntmobiele studenten, collegejaar '16-'17 (bron: Nuffic)

1 China

8,4%

7 Italië

4,4%

2 Verenigde Staten

7,7%

8 Zuid-Korea

3,6%

3 Duitsland

7,4%

9 Finland

3,4%

4 Spanje

7,2%

10 Brazilië

2,2%

5 Frankrijk

5,5%

11 Indonesië

2,1%

6 Verenigd Koninkrijk

4,7%

Overig

43,3%

4 Vereniging Hogescholen en VSNU (2014) 'Gezamenlijke Visie Internationaal’ en Vereniging Hogescholen en VSNU (2018) ‘Internationaliseringsagenda hoger
onderwijs’.

5 Onder de internationale diplomastudenten vallen in dit rapport alle studenten met een buitenlandse nationaliteit en een internationale vooropleiding (deze
definitie wordt eveneens gebruikt door de VSNU en Vereniging Hogescholen en Nuffic)., DUO en CBS hanteren een andere definitie waarbij alle studenten met
een internationale vooropleiding onder de groep internationale studenten worden geschaard (dus ook met een Nederlandse nationaliteit). De in dit rapport
gehanteerde definitie heeft de voorkeur omdat studenten met een Nederlandse nationaliteit en een internationale vooropleiding vergelijkbaar huisvestingsgedrag
vertonen als de studenten met zowel een Nederlandse nationaliteit als vooropleiding.

82

Figuur 7.2 geeft de leeftijdsverdeling van de internationale studenten weer in vergelijking met die van de
Nederlandse studenten. Studiepuntmobiele studenten en internationale diplomastudenten zijn gemiddeld
respectievelijk 1 en 12 maanden ouder dan Nederlandse diplomastudenten. Opvallend is dat bij de
studiepuntmobiele studenten 15 procent tussen de 20 en 22 jaar is. Deze piek is ook terug te zien bij de
Nederlandse studenten, maar met 18 procent veel minder extreem. Bij internationale diplomastudenten ligt
de piek 2 jaar later en zijn er relatief ook veel studenten 28 jaar of ouder.
Figuur 7.2: Studenten naar leeftijd en type student, collegejaar '17-'18 (bron: DUO, CBS en enquête ‘Wonen als
Student 2018’)

18 jaar en jonger
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar
27 jaar
28 jaar en ouder
0%

5%

10%

Studiepuntmobiele student

15%

20%

Internationale diplomastudent

25%

30%

Nederlandse student

Vrouwen zijn, zoals te zien in figuur 7.3, bij de internationale studenten nog sterker oververtegenwoordigd
als bij de Nederlandse studenten (Nederlands: 51 procent; internationale diplomastudenten: 54 procent;
studiepuntmobiele studenten: 64 procent). Dit is opvallend omdat er wereldwijd meer mannen een opleiding
in het buitenland volgen (aandeel mannen: 54 procent, bron: UNESCO). Toch volgen ook wereldwijd met
een aandeel van 51 procent meer vrouwen dan mannen een opleiding in het hoger onderwijs.
Figuur 7.3: Studenten naar geslacht en type student, collegejaar '17-'18 (bron: DUO, CBS en enquête ‘Wonen als
Student 2018’)

Vrouwen

Mannen

0%

10%

20%

Studiepuntmobiele student

30%

40%

50%

Internationale diplomastudent

60%

70%

Nederlandse student

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

83

Figuur 7.4 laat de ontwikkeling zien van het aantal internationale studenten in de afgelopen acht jaar. Het
aantal internationale studenten is beduidend harder gegroeid dan het aantal Nederlandse studenten. De
aantallen studiepuntmobiele en internationale diplomastudenten zijn jaarlijks gemiddeld met 9 en 10 procent
gegroeid tegenover een jaarlijkse groei van 2 procent bij de Nederlandse studenten. In absolute zin komt dit
neer op een groei sinds collegejaar '09-'10 van respectievelijk 7.400, 33.600 en 85.200 studenten. De groei
van de internationale diplomastudenten is vooral te zien bij de universiteiten, terwijl het aantal
studiepuntmobiele studenten relatief hard is gegroeid bij de hbo-instellingen.
Figuur 7.4: Aantal studenten in het hoger onderwijs en ontwikkelingspercentage t.o.v. collegejaar '09-'10 naar
type student, collegejaren '09-'10 tot en met '17-'18 (bron: DUO, CBS en Telling ABF)

700.000

600.000

+11,6%

+14,1%

+13,8%

+14,7%

+16,4%

+6,1%

+6,3%

+35%

+46,1%

+9,9%

+23,6%

+30%

+61,9%

+18,4%

​

+9,7%

+18,4%

+24,4%

+28,7%

+38,6%

+50,1%

+56,3%

+69,4%

'09-'10

'10-'11

'11-'12

'12-'13

'13-'14

'14-'15

'15-'16

'16-'17

'17-'18

+3,7%
​

500.000

400.000

300.000

200.000

100.000
​

+81,3%

0

Studiepuntmobiele student

Internationale diplomastudent

Nederlandse student

Tabel 7.3 geeft inzicht in het aantal internationale studenten per studiestad. Amsterdam, Maastricht,
Groningen en Rotterdam zijn de steden met de meeste studiepuntmobiele en internationale
diplomastudenten. Samen zijn deze vier steden goed voor bijna de helft (46 procent) van alle
studiepuntmobiele studenten en internationale diplomastudenten. In Maastricht en Venlo is het aandeel
internationale studenten binnen de totale studentenpopulatie met afstand het grootst.

84

Tabel 7.3: Aantal internationale studenten en aandeel internationale studenten binnen de totale
studentenpopulatie naar studiestad en type internationale student in collegejaar '17-'18 (bron: DUO, CBS en
Telling ABF)

Studiepuntmobiele student

Internationale diplomastudent

Aantal

Aandeel

Aantal

Aandeel

Alkmaar

10

0,2%

0

0,1%

Almere

20

0,5%

40

1,0%

Amersfoort

0

0,0%

0

0,2%

Amsterdam

1.760

1,6%

10.850

9,9%

Apeldoorn

0

0,5%

80

7,7%

Arnhem

190

1,6%

1.500

12,5%

Breda

200

1,0%

1.320

6,4%

Delft

490

1,8%

4.790

17,4%

Den Haag

540

1,8%

5.090

16,7%

Deventer

50

0,6%

340

4,8%

Doetinchem

0

0,0%

0

0,0%

Dronten

10

0,5%

170

8,7%

Ede

10

0,2%

10

0,2%

Eindhoven

380

1,2%

3.170

10,0%

Emmen

0

0,0%

220

12,8%

Enschede

350

1,4%

4.060

15,6%

0

0,0%

0

0,1%

1.530

2,7%

7.700

13,4%

Haarlem

40

0,9%

130

2,9%

Heerlen

60

1,1%

520

9,7%

Helmond

0

0,0%

0

0,3%

Leeuwarden

220

1,1%

2.060

10,4%

Leiden

480

1,4%

2.340

7,0%

Maastricht

1.230

5,4%

9.630

42,4%

Nijmegen

760

1,8%

2.740

6,5%

Rotterdam

960

1,4%

6.490

9,8%

's-Hertogenbosch

100

0,7%

140

0,9%

Sittard-Geleen

50

1,1%

30

0,7%

Tilburg

590

2,2%

2.330

8,5%

Utrecht

1.060

1,7%

3.230

5,1%

Venlo

150

3,3%

2.660

59,0%

Vlissingen

40

0,8%

430

9,2%

Wageningen

390

3,2%

2.430

20,1%

Zwolle

170

0,9%

150

0,8%

Overig

10

0,4%

350

13,1%

Totaal

11.840

1,7%

75.000

10,9%

Gouda
Groningen

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

85

De belangrijkste reden voor studiepuntmobiele studenten om naar Nederland te komen is de kwaliteit van
het onderwijs hier. Dit is ook onder internationale diplomastudenten de meest voorkomende reden, zoals te
zien is in figuur 7.5, maar voor veel studenten in deze groep is daarnaast de beschikbaarheid van
opleidingen reden van de keuze voor Nederland.
Figuur 7.5: Reden waarom internationale student in Nederland is gaan studeren naar type student, collegejaar
'17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Opleidingkwaliteit

Beschikbaarheid opleiding

Arbeidsmarktperspectieven

Familie/vrienden in Nederland

0%

10%

20%

30%

Studiepuntmobiele student

7.3

40%

50%

60%

70%

Internationale diplomastudent

Woonsituatie

Het grote verschil met reguliere studentenhuisvesting is dat de woonruimte voor een internationale student
beschikbaar moet zijn op de dag van aankomst in Nederland. Meestal zijn de kamers voor internationale
studenten dan ook volledig ingericht. 80 procent van de studiepuntmobiele studenten huurt een
gemeubileerde woonruimte en 15 procent een gestoffeerde kamer. Op veel universiteiten wonen studenten
op een campus die gelieerd is aan de instelling. Huisvesting voor internationale studenten verschilt dus op
een aantal punten van de praktijk van reguliere studentenhuisvesting in Nederland, waar de student niet
gebonden is aan huisvesting bij de studiestart, er doorgaans geen sprake is van gemeubileerde
woonruimten en er veel meer een cultuur van kamer zoeken via kijkavonden is. Bovendien zijn de
internationale studenten een relatief heterogene groep qua woonsituatie, draagkracht en woonbehoeften.
Nagenoeg iedere internationale student is uitwonend, zoals verwacht mag worden. 88 procent van de
studiepuntmobiele studenten woont binnen de eigen studiestad. Dit percentage is iets hoger dan dat van de
uitwonende internationale diplomastudent (80 procent) maar duidelijk hoger dan dat van de Nederlandse
diplomastudent (67 procent).
Met 8 procent zijn studiepuntmobiele studenten, zoals te zien in figuur 7.6, zelden gehuisvest in een
meerkamerwoning. Onder internationale diplomastudenten ligt dit aandeel met 16 procent ook onder het
niveau van de Nederlandse diplomastudent (30 procent).
Corporaties huisvesten in samenwerking met universiteiten en hogescholen 70 procent van de
studiepuntmobiele studenten. Dit is een aanzienlijk groter deel dan bij de (internationale) diplomastudenten
(internationaal: 46 procent en Nederlands: 42 procent). De rol van particuliere verhuur is beduidend kleiner
dan bij de (internationale) diplomastudenten.

86

Figuur 7.6: Aandeel uitwonende studenten naar type woonruimte, type verhuurder en type student, collegejaar
'17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

100%

80%

60%

40%

20%

0%
Nederlandse Internationale
Studiepuntstudent
diplomastudent mobiele student
Meerkamerwoning
Eénkamerwoningen
Kamers gedeelde voorzieningen

Nederlandse Internationale
Studiepuntstudent
diplomastudent mobiele student
Koop
Informeel (familie, vrienden e.d.)
Particuliere verhuur
Andere corporatie
Kences-studentenhuisvesters

Studiepuntmobiele studenten die gehuisvest zijn in een kamer met gedeelde voorzieningen delen hun
keuken gemiddeld met meer personen dan (internationale) diplomastudenten. De keuken wordt gemiddeld
met 6 à 7 personen gedeeld, terwijl diplomastudenten deze voorziening gemiddeld met ruim 5 personen
delen. Een studiepuntmobiele student deelt een toilet of douche gemiddeld met bijna 5 personen tegenover
circa 4 personen bij diplomastudenten.
Figuur 7.7: Gemiddeld aantal huisgenoten voor keuken, toilet en douche bij uitwonende voltijdstudenten op
kamers met gedeelde voorzieningen naar type voorziening en type student, collegejaar '17-'18 (bron: enquête
‘Wonen als Student 2018’)

Keuken
Toilet
Douche
0

1

2

Studiepuntmobiele student

3

4

5

Internationale diplomastudent

6

7

Nederlandse student

Figuur 7.8 geeft inzicht in de gemiddelde verschillen tussen studiepuntmobiele en (internationale)
diplomastudenten wat betreft oppervlakte en betaalbaarheid. Wat woonoppervlakte betreft is er weinig
verschil. Meer verschillen zijn er op het vlak van betaalbaarheid. De woonlasten na aftrek van huurtoeslag
per vierkante meter zijn bij internationale studenten gemiddeld hoger dan bij de Nederlandse student. Twee
belangrijke aspecten kunnen dit verschil verklaren, namelijk:
1.

Internationale studenten en met name de studiepuntmobiele studenten zijn overwegend gehuisvest in
studiesteden waar de woonlasten relatief hoog zijn;

2.

Internationale studenten en zeker de studiepuntmobiele studenten wonen vaker in een gemeubileerde
woning.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

87

Het inkomen van internationale studenten is gemiddeld lager dan dat van Nederlandse studenten.
Aangezien de woonlasten iets hoger zijn is het logische gevolg dat de internationale studenten een duidelijk
hogere woonquote hebben.

Huur per m²

Oppervlakte

Figuur 7.8: Gemiddelde oppervlakte, woonlasten per vierkante meter, huurprijs (inclusief bijkomende lasten en
na aftrek van huurtoeslag), inkomen en woonquote naar type woonruimte en type student, collegejaar '17-'18
(bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Kamers gedeelde voorzieningen
Eénkamerwoningen

Meerkamerwoning
0

20

40

60

80

100

€ 000

€ 008

€ 015

€ 023

€ 030

€ 038

Kamers gedeelde voorzieningen

Eénkamerwoningen
Meerkamerwoning

Huur

Kamers gedeelde voorzieningen
Eénkamerwoningen

Woonquote

Inkomen

Meerkamerwoning
€0

€ 175

€ 350

€ 525

€ 700

€0

€ 300

€ 600

€ 900

€ 1.200

Kamers gedeelde voorzieningen
Eénkamerwoningen

Meerkamerwoning

Kamers gedeelde voorzieningen
Eénkamerwoningen

Meerkamerwoning
0%
Studiepuntmobiele student

88

15%

30%

45%

60%

Internationale diplomastudent

75%

90%

Nederlandse student

7.4

Kwantitatieve prognose

Figuur 7.9 laat zien dat naar verwachting het aantal internationale studenten, zowel diplomastudenten als
studiepuntmobiele studenten, duidelijk verder zal groeien, in tegenstelling tot het aantal Nederlandse
studenten. In de komende acht jaar wordt een groei van 31 procent studiepuntmobiele studenten en 34
procent internationale diplomastudenten verwacht (5.500 en 25.800 studenten). Voor de Nederlandse en
internationale diplomastudenten wordt gebruik gemaakt van de Apollo-prognoses. De prognoses van de
studiepuntmobiele studenten zijn gebaseerd op de trend uit de afgelopen acht jaar gecombineerd met de
wereldwijde

demografische

prognoses

van

het

aantal

jongeren

en

de

beschikbare

Erasmus+-programmamiddelen tot en met 2019. De verwachte sterke stijging bij de studiepuntmobiele
studenten in de komende jaren wordt voor een groot deel veroorzaakt door de jaarlijkse stijging van de
Erasmus+-programmamiddelen met circa 10 procent.

De groei van 34 procent tot en met collegejaar '25-'26 van het aantal internationale diplomastudenten is
beperkt als het naast de wereldwijde verwachtingen van de groei van het aantal studenten wordt gelegd.
Voor collegejaar '25-'26 worden in totaal 6,4 miljoen studenten verwacht6. Als Nederland het
wereldmarktaandeel van 1,9 procent wil vasthouden, betekent dit dat het aantal internationale
diplomastudenten met 39 procent moet groeien.
Figuur 7.9: Aantal studenten in het hoger onderwijs en ontwikkelingspercentage t.o.v. collegejaar '17-'18 naar
type student, collegejaren '17-'18 tot en met '25-'26 (bron: DUO, CBS en Apollo 2018, ABF Research)

700.000
​

-0,5%

-0,6%

-0,2%

+0,2%

+0,6%

+0,6%

+0,3%

-0,4%

+5,6%

+11,1%

+16,0%

+20,5%

+24,7%

+28,5%

+31,9%

+34,4%

​
​

+8,3%

+13,4%

+17,3%

+20,8%

+23,8%

+26,6%

+28,9%

+30,8%

'17-'18

'18-'19

'19-'20

'20-'21

'21-'22

'22-'23

'23-'24

'24-'25

'25-'26

600.000

500.000

400.000

300.000

200.000

100.000

0
Studiepuntmobiele student

Internationale diplomastudent

Nederlandse student

6 Nuffic (2016) ‘Analyse stayrate van internationale afgestudeerden’, https://www.nuffic.nl/publicaties/vind-een-publicatie/analyse-stayrate-van-internationaleafgestudeerden-2007-14.pdf

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

89

Figuur 7.10 geeft inzicht in de ontwikkeling van het aantal internationale studenten per studiestad. Van de
steden met minstens 500 studiepuntmobiele studenten vallen Den Haag, Enschede, Tilburg en Wageningen
op met een verwachte toename van 35 procent of meer in de komende acht jaar. Bij de internationale
diplomastudenten wordt de grootste relatieve groei verwacht in Delft, Eindhoven en Leiden van de steden
met minstens 500 internationale diplomastudenten. Ook de meeste andere steden laten een groei zien.
Figuur 7.10: Ontwikkeling van het aantal internationale studenten t.o.v. collegejaar '17-'18 naar type student en
studiestad, collegejaar '25-'26 (bron: Apollo 2018, ABF Research)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig
0

90

2.000

4.000

6.000

8.000

10.000

12.000

14.000

16.000

Studiepuntmobiele student '17-'18

Internationale diplomastudent '17-'18

Studiepuntmobiele student '25-'26

Internationale diplomastudent '25-'26

Figuur 7.11 geeft door de combinatie van Nederlandse en internationale diplomastudenten samen met de
studiepuntmobiele studenten een compleet beeld van de ontwikkeling van het aantal uitwonenden in een
stad. Bij de steden met minstens 2.000 uitwonende studenten wordt de grootste relatieve groei voorspeld in
Wageningen en de grootste krimp in Breda.
Figuur 7.11: Aantal uitwonende studenten naar type student en woonstad, collegejaar '17-'18 en '25-'26,
gemiddelde van de bandbreedte (bron: Apollo 2018, ABF Research)

Alkmaar
+2%

Almere

+19%

Amersfoort

+1%

Amsterdam

+13%

Apeldoorn
-8%

Arnhem

-1%

Breda

-13%

Delft

+21%

Den Haag

+13%

Deventer
-3%

Doetinchem

-13%

Dronten

+8%

Ede

-3%

Eindhoven

+11%

Emmen
+1%

Enschede

+8%

Gouda
-13%

Groningen

+3%

Haarlem
-7%

Heerlen

+3%

Helmond

+19%

Leeuwarden

+3%

Leiden

+8%

Maastricht

+10%

Nijmegen

+3%

Rotterdam

+9%

's-Hertogenbosch
-4%

Sittard-Geleen

+6%

Tilburg

+3%

Utrecht

+5%

Venlo
+18%

Vlissingen

-9%

Wageningen

+33%

Zwolle
-12%

0

10.000

20.000

30.000

40.000

50.000

60.000

Nederlandse student '17-'18

Internationale diplomast. '17-'18

Studiepuntmobiele st. '17-'18

Nederlandse student '25-'26

Internationale diplomast. '25-'26

Studiepuntmobiele st. '25-'26

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

91

7.5

Woonwensen

In deze paragraaf worden de woonwensen van alle internationale studenten in beeld gebracht omdat er
onvoldoende waarnemingen beschikbaar zijn bij de internationale studenten die binnen één jaar wensen te
verhuizen (voor een zuivere vergelijking is dit ook gedaan bij de Nederlandse studenten). Hierbij is, zoals
toegelicht in paragraaf 1.2, gebruik gemaakt van conjunct meten. Bij de gepresenteerde woonwensen is dus
rekening gehouden met de woonlasten die bepaalde keuzes met zich mee brengen.
Figuur 7.12 geeft de invloed weer van de kenmerken type woonruime, locatie, woonoppervlakte en
woonlasten bij het zoeken naar een woonruimte. Internationale studenten en met name de
studiepuntmobiele studenten hechten meer belang aan lage woonlasten en een goede locatie dan de
Nederlandse studenten. Kanttekening hierbij is, zoals eerder genoemd, dat de internationale studenten een
sterk heterogene groep vormen en het verschil tussen de woonwensen groter is tussen de internationale
studenten dan bij de Nederlandse studenten.
Figuur 7.12: Invloed per kenmerk op de woonruimtekeuze naar type student, collegejaar '17-'18 (bron: enquête
‘Wonen als Student 2018’)

Studiepuntmobiele studente
Internationale diplomastudent
Nederlandse student
0%

10%

20%

Woonruimte

30%

40%
Locatie

50%

60%

70%

80%

Oppervlakte

90% 100%

Woonlasten

Uitgesplitst naar internationale en Nederlandse diplomastudenten is in figuur 7.13 te zien hoeveel meer een
student bereid is te betalen voor een extra vierkante meter woonoppervlakte. Internationale
diplomastudenten hebben in vergelijking met Nederlandse studenten minder geld over voor een extra
vierkante meter.

€ 30

€ 20

€ 20

€ 10

€ 10

€0

€0

14m²
15m²
16m²
17m²
18m²
19m²
20m²
21m²
22m²
23m²
24m²
25m²
26m²

€ 30

Internationale diplomastudent kamer g.v.
Internationale diplomastudent éénkamerwoning
Nederlandse student kamer g.v.
Nederlandse student éénkamerwoning
Huidige situatie kamer g.v.
Huidige situatie éénkamerwoning

92

42m²
45m²
48m²
51m²
54m²
57m²
60m²
63m²
66m²
69m²
72m²
75m²
78m²
81m²
84m²
87m²

Figuur 7.13: Waarde van iedere extra vierkante meter woonoppervlakte uitgedrukt in euro’s per type woonruimte
naar type student, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’, onvoldoende waarnemingen om
studiepuntmobiele studenten weer te geven)

Internationale diplomastudent kamer g.v.
Internationale diplomastudent éénkamerwoning
Nederlandse student kamer g.v.

Figuur 7.14 geeft inzicht in wat studenten extra bereid zijn te betalen om in hun voorkeursgebied te wonen.
Internationale studenten hebben er meer voor over om op hun eerste voorkeurslocatie te wonen dan
Nederlandse studenten.
Figuur 7.14: Waarde van 2e en 1e voorkeurslocatie t.o.v. 3e en 2e voorkeurslocatie uitgedrukt in euro’s naar type
student, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Huidige situatie
Studiepuntmobiele student

Internationale diplomastudent
Nederlandse student

€0

€ 50

€ 100

€ 150

€ 200

Waarde van 2e voorkeurslocatie boven 3e voorkeurslocatie
Waarde van 1e voorkeurslocatie boven 2e voorkeurslocatie

Naast woonoppervlakte en voorkeurslocatie kan er ook gekeken worden naar wat een student bereid is
meer te betalen voor een ander type woonruimte. Figuur 7.15 laat zien dat studiepuntmobiele studenten en
in iets mindere mate internationale diplomastudenten minder bereid zijn extra te betalen voor een meer
zelfstandige woonruimte.
Figuur 7.15: Waarde van type woonruimte t.o.v. andere type woonruimte uitgedrukt in euro’s naar type student,
collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)

Huidige situatie
Studiepuntmobiele student

Internationale diplomastudent
Nederlandse student
€0

€ 50

€ 100 € 150 € 200 € 250 € 300 € 350 € 400 € 450

Waarde van éénkamerwoning boven kamer met gedeelde voorzieningen

Waarde van Meerkamerwoning boven éénkamerwoning

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

93

Mbo-studenten

8

Alle voorgaande hoofdstukken hebben uitsluitend betrekking op studenten uit het hoger onderwijs. Met dit
hoofdstuk wordt ook een beeld op hoofdlijnen geschetst van de mbo-studenten. Dit is relevant omdat ook
een omvangrijke groep mbo-studenten een woonruimte zoekt. In paragraaf 8.1 wordt allereerst de totale
populatie mbo-studenten beschreven. In de tweede paragraaf is er aandacht voor de woonsituatie van deze
studenten. Tot slot worden in paragraaf 8.3 de verwachte ontwikkelingen uiteengezet.

8.1

Studentenpopulatie

De uitvoeringsorganisatie voor het onderwijs van de Rijksoverheid (DUO) telde op 31 december 2017
486.000 studenten (excl. extranei) bij door de overheid gefinancierde opleidingen aan het middelbaar
beroepsonderwijs. Dit betreffen 378.600 studenten met een beroepsopleidende leerweg en 107.700 met
een beroepsbegeleidende leerweg. Met 52,0 procent zijn er iets meer mannelijke dan vrouwelijke studenten
in het mbo. De gemiddelde leeftijd van studenten ligt met 20 jaar en 4 maanden ruim twee jaar lager dan in
het hoger onderwijs. 74 procent van de studenten is 20 jaar of jonger. Zoals figuur 8.1 laat zien, is de
leeftijdsopbouw van bol- en bbl-studenten erg verschillend. Bol-studenten zijn gemiddeld 7 jaar jonger dan
dan bbl-studenten.
Figuur 8.1: Studenten naar leeftijd en type leerweg, collegejaar ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

16 jaar en jonger
17 jaar
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar
26 jaar
27 jaar
28 jaar
29 jaar
30 jaar
31 jaar
32 jaar
33 jaar
34 jaar
35 jaar en ouder
25%

20%

15%

10%

Beroepsopleidende leerweg

5%

0%

5%

10%

15%

20%

Beroepsbegeleidende leerweg

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

95

Figuur 8.2 laat zien dat een meerderheid van de studenten een niveau-4-opleiding volgt (263.600 studenten,
54 procent). Respectievelijk 13.300, 82.800 en 126.500 studenten volgen een niveau-1-, niveau-2- en
niveau-3-opleiding.
Figuur 8.2: Studenten naar niveau en leerweg, collegejaar ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

Beroepsbegeleidende leerweg 2%

25%

Beroepsopleidende leerweg 3% 15%

0%

45%

27%

21%

20%

Niveau 1

62%

40%

60%

Niveau 2

80%

Niveau 3

100%

Niveau 4

Het totaal aantal studenten is tussen 1 oktober 2009 en 1 oktober 2017 afgenomen met 5 procent. Dit komt
neer op een gemiddelde jaarlijkse afname van 0,7 procent. De afname wordt veroorzaakt door een daling
bij de bbl-studenten van 35 procent over de afgelopen 8 jaar. Figuur 8.3 laat zien dat het aantal bbl-studenten
de laatste twee jaar weer licht is toegenomen. Het aantal bol-studenten stijgt de laatste acht jaren gemiddeld
met 1,1 procent per jaar.
Figuur 8.3: Aantal studenten en ontwikkelingspercentages ten opzichte van voorgaande jaar naar type leerweg,
collegejaren ’12-’13 tot en met ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

450.000
400.000
​

+2,0%

​

-1,2%

0,0%

+0,8%

+3,1%

+2,0%

+0,1%

+1,0%

-16,8%

-4,7%

+4,2%

'14-'15

'15-'16

'16-'17

-0,3%

350.000
300.000

250.000
200.000

-6,3%

150.000

-7,3%
-15,6%
+7,9%

100.000
50.000
0
'09-'10

'10-'11

'11-'12

'12-'13

Beroepsopleidende leerweg

96

'13-'14

'17-'18

Beroepsbegeleidende leerweg

Figuur 8.4 laat het aantal studenten per studiestad zien. In totaal zijn er 128 steden met een mbo-instelling.
Hier zijn alle steden weergegeven met meer dan 5.000 studenten, minimaal 500 uitwonende studenten of
met een hoger onderwijsinstelling. Rotterdam is met 42.500 studenten de grootste mbo-stad gevolgd door
Amsterdam en Zwolle met beide meer 25.000 studenten of meer.
Figuur 8.4: Aantal studenten naar studiestad en de (gemiddelde) jaarlijkse ontwikkeling ten opzichte van
collegejaar ’12-’13 en ’16-’17, collegejaar ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

Alkmaar
Almelo
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Assen
Breda
Delft
Den Haag
Den Helder
Deventer
Doetinchem
Dordrecht
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Haarlemmermeer
Heerlen
Helmond
Hengelo
Hilversum
Leeuwarden
Leiden
Lelystad
Maastricht
Nieuwegein
Nijmegen
Nissewaard
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Schiedam
Sittard-Geleen
Sudwest-Fryslsn
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zaanstad
Zoetermeer
Zwolle
0

5.000

10.000 15.000 20.000 25.000 30.000 35.000 40.000 45.000

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

97

8.2

Woonsituatie

Met 81 procent blijft een ruime meerderheid van de mbo-studenten thuis wonen gedurende de studie (zie.
Dit is in vergelijking met het hoger onderwijs logisch aangezien mbo-studenten gemiddeld jonger zijn dan
studenten in het hoger onderwijs en bovendien meestal in de buurt van het ouderlijk huis de opleiding volgen.
Desalniettemin zijn er 92.000 uitwonende mbo-studenten. Opvallend daarbij is dat 65 procent van de
uitwonende studenten buiten de eigen studiestad woont.
Figuur 8.5: Aandeel studenten naar woonsituatie en leerweg, collegejaar ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

Beroepsopleidende leerweg
Beroepsbegeleidende leerweg
Totaal

25%
8%

64%
44%

21%

0%
20%
40%
Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad

11%
60%

5%5% 378.600
37%
7% 12%

60%

107.700
486.300

80%
100%
Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad

Figuur 8.6 geeft inzicht in de woonsituatie naar leeftijd van bol-studenten en figuur 8.7 van bbl-studenten.
Het beeld dat naarmate studenten ouder worden en langer studeren zij vaker uitwonend zijn komt duidelijk
naar voren. Daarnaast valt op dat bbl-studenten veel vaker uitwonend zijn dan bol-studenten.
Figuur 8.6: Aandeel bol-studenten naar leeftijd en woonsituatie, collegejaar ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

Totaal

378.600

16 jaar en jonger
17 jaar
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar en ouder

42.100
83.100
83.400
64.100
40.800
24.300
14.300
8.900
5.800
11.900
0%

20%
40%
Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad

60%
80%
100%
Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad

Figuur 8.7: Aandeel bbl-studenten naar leeftijd en woonsituatie, collegejaar ’17-’18 (bron: DUO en CBS)
Totaal
107.700

16 jaar en jonger
17 jaar
18 jaar
19 jaar
20 jaar
21 jaar
22 jaar
23 jaar
24 jaar
25 jaar en ouder

3.100
9.100
11.800
11.200
9.400
7.800
6.200
5.300
4.400
39.400

0%
20%
40%
Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad

98

60%
80%
100%
Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad

Het aandeel uitwonenden is de afgelopen 5 jaar gedaald van 25 naar 19 procent (zie figuur 8.8). Dit hang
samen met de afname van het aantal bbl-studenten en het verdwijnen van bol-deeltijd-opleidingen.
Studenten in deze twee categorieën hebben vaker het ouderlijk huis verlaten.
Figuur 8.8: Aandeel studenten naar woonsituatie, collegejaren ’12-’13 tot en met ’17-’18 (bron: DUO en CBS)

'12-'13

500.000

'13-'14

488.800

'14-'15

476.100

'15-'16

471.800

'16-'17

479.500

'17-'18

486.300

0%

20%
Thuiswonend

40%

60%

Primaire doelgroep

80%

100%

Secundaire doelgroep

Figuur 8.9 geeft inzicht in de aantallen uitwonende bol- en bbl-studenten, van zowel de primaire als de
secundaire doelgroep: de uitwonende studenten die in de stad wonen en studeren en de uitwonende
studenten die in de stad wonen maar in een andere stad studeren. In Rotterdam, Amsterdam, Den Haag en
Groningen wonen de meeste uitwonende studenten. Bij 19 van de 34 steden met een hoger
onderwijsinstelling vertegenwoordigen mbo-studenten meer dan 20 procent van de huisvestingsbehoefte
onder studenten. In Delft, Leiden, Maastricht en Wageningen vertegenwoordigen mbo-studenten met minder
dan 5 procent slechts een klein deel van de totale studentenhuisvestingsbehoefte.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

99

Figuur 8.9: Aantal uitwonende voltijdsstudenten naar woonstad, type doelgroep en leerweg, collegejaar ’17-’18
(bron: DUO en CBS)
400
1.000
300
1.200

Almelo
Amersfoort

600
600
1.500
900

2.500

Apeldoorn
Assen

1.200
2.000

600
800
500
900
200
500
900
1.300
100
600
1.900
300
400
400
2.400
500
600
1.100
300
1.400
800
1.900
1.600
100
600
1.400
800
400

Delft
Den Helder
Doetinchem
Dronten
Eindhoven
Enschede
Groningen
Haarlemmermeer
Helmond
Hilversum
Leiden

Maastricht
Nijmegen
Rotterdam

4.000
1.200
1.400

2.600
600
700
700
400
600
500
1.900
600
700
500
300
1.200
600
5.900

Schiedam

100
400
300

Sudwest-Fryslsn

800
600
600
600

2.800
2.300

1.500
1.600

200
100
100
400
200

Vlissingen
Zaanstad
Zwolle

3.400
600
700
400
800
300
600
1.300
800
1.200
400

4.800
1.100

Utrecht

600
1.100
400

3.300

500
400
100
700
700
1.300

6.000
4.000
2.000
0
2.000
4.000
6.000
Primaire doelgroep bol-studenten (uitwonend en studerend in de stad)
Primaire doelgroep bbl-studenten (uitwonend en studerend in de stad)
Secundaire doelgroep bol-studenten (uitwonend in de stad en elders studerend)
Secundaire doelgroep bbl-studenten (uitwonend in de stad en elders studerend)
Studerend in de stad en elders uitwonend bol-studenten
Studerend in de stad en elders uitwonend bbl-studenten

100

8.3

Kwantitatieve prognose

In de afgelopen acht jaar nam het aantal bol-studenten met gemiddeld 3.900 studenten per jaar toe. Het
aantal bbl-studenten daalde in deze periode met 7.300 studenten per jaar. Voor de komende jaren wordt bij
beide leerwegen een afname verwacht. De referentieraming, zie figuur 8.10, laat een gemiddelde afname
van 5.500 bol-studenten en 900 bbl-studenten per jaar zien tussen collegejaar '17-'18 en '25-'26 (1,4 en 0,9
procent). In acht jaar tijd komt dit voor het gehele hoger onderwijs neer op een krimp van 10,5 procent.
Figuur 8.10: Ontwikkeling van het aantal studenten naar leerweg, collegejaren ’00-’01 tot en met ’29-’30 (bron:
DUO en Referentieraming Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)

400.000

350.000

300.000

250.000

200.000

150.000

100.000

50.000

'00-'01
'01-'02
'02-'03
'03-'04
'04-'05
'05-'06
'06-'07
'07-'08
'08-'09
'09-'10
'10-'11
'11-'12
'12-'13
'13-'14
'14-'15
'15-'16
'16-'17
'17-'18
'18-'19
'19-'20
'20-'21
'21-'22
'22-'23
'23-'24
'24-'25
'25-'26
'26-'27
'27-'28
'28-'29
'29-'30

0

Realisatie bol

Referentieraming bol

Realisatie bbl

Referentieraming bbl

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

101

De studiesteden laten een zeer wisselend beeld zien. De krimp die nationaal verwacht wordt is in bij 4 op
de 5 steden terug te zien. Bij 27 van de 48 gepresenteerde steden is deze krimp naar verwachting meer dan
10 procent en bij 8 steden zelfs meer dan 20 procent. Bij 11 steden van de 48 mbo-steden wordt in
tegenstelling tot het landelijke beeld een groei verwacht.
Figuur 8.11: Ontwikkeling van het aantal studenten ten opzichte van collegejaar ’17-’18 naar studiestad,
collegejaar ’25-’26 (bron: Apollo 2018, ABF Research)

Alkmaar
-20%
Almelo
-8%
Almere
-5%
Amersfoort
-2%
Amsterdam
Apeldoorn
-19%
Arnhem
-13%
Assen
-19%
Breda
-19%
Delft
Den Haag
Den Helder
Deventer
-3%
Doetinchem
-27%
Dordrecht
-13%
Dronten
Ede
-18%
Eindhoven
-18%
Emmen
-26%
Enschede
-13%
Gouda
-9%
Groningen
-14%
Haarlem
-13%
Haarlemmermeer
Heerlen
-11%
Helmond
-3%
Hengelo
-20%
Hilversum
Leeuwarden
-12%
Leiden
Lelystad
-4%
Maastricht
-18%
Nieuwegein
Nijmegen
-17%
Nissewaard
Rotterdam -10%
Schiedam
-10%
's-Hertogenbosch
-19%
Sittard-Geleen
-24%
Sudwest-Fryslsn
-22%
Tilburg
-6%
Utrecht
Venlo
-27%
Vlissingen
-26%
Wageningen
-23%
Zaanstad
-15%
Zoetermeer
-6%
Zwolle
-14%
-5.000 -4.000 -3.000 -2.000 -1.000

102

2%

11%
3%
5%

54%

0%

27%
37%

17%
2%

1%

0

1.000

2.000

3.000

4.000

5.000

In collegejaar ’17-’18 is 19 procent van mbo studenten uitwonend (92.000 studenten). Volgens prognose
stijgt dit aandeel naar 21 procent (69.600 studenten). Deze groei komt vooral voort uit een verwachte stijging
van het aantal uitwonenden buiten de studiestad. Dit gaat ten koste van aantal thuiswonende studenten
buiten de studiestad.
Figuur 8.12: Aandeel studenten naar woonsituatie, collegejaren ’17-’18 en ’25-’26 (bron: Apollo 2018, ABF
Research)

'17-'18

486.100

'19-'20

483.800

'21-'22

467.200

'23-'24

447.300

'25-'26

435.000

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Thuiswonend binnen studiestad

Thuiswonend buiten studiestad

Uitwonend binnen studiestad

Uitwonend buiten studiestad

In 23 van de 48 gepresenteerde steden blijft de primaire doelgroep praktisch gelijk (daling of stijging van
minder dan 50 studenten). Deze doelgroep stijgt met meer dan 150 studenten in Amsterdam, Hilversum,
Leiden en Utrecht. In Almere, Arnhem, Leeuwarden en Rotterdam wordt bij de primaire doelgroep een krimp
van minstens 150 studenten verwacht. De secundaire doelgroep blijft overal naar verwachting ongeveer
gelijk. Alleen Amsterdam, Den Haag en Utrecht laten een stijging zien van meer dan 100 studenten.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

103

Tabel 8.1: Ontwikkeling van de primaire en secundaire doelgroep ten opzichte van collegejaar '17-'18 naar
woonstad, collegejaar '25-'26 (bron: Apollo 2018, ABF Research)

Primaire doelgroep

Alkmaar
Almelo
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Assen
Breda
Delft
Den Haag
Den Helder
Deventer
Doetinchem
Dordrecht
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Haarlemmermeer
Heerlen
Helmond
Hengelo
Hilversum
Leeuwarden
Leiden
Lelystad
Maastricht
Nieuwegein
Nijmegen
Nissewaard
Rotterdam
Schiedam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Sudwest-Fryslsn
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zaanstad
Zoetermeer
Zwolle

104

Stand
'17-'18
170
310
710
500
2.930
640
1.200
320
570
100
1.570
270
290
250
460
40
210
900
490
330
140
2.270
240
130
460
160
310
220
1.530
330
250
280
80
610
150
4.560
30
410
210
290
1.030
860
180
80
10
200
150
1.140

Stand
'25-'26
180
320
310
590
3.130
570
1.040
270
520
200
1.510
230
340
230
430
40
160
840
360
320
140
2.280
280
180
380
150
270
390
1.260
640
150
240
180
540
200
4.000
30
470
160
260
1.130
1.070
130
70
20
140
120
1.150

Toename tot
'25-'26
10
0
-400
100
200
-80
-170
-50
-50
100
-60
-40
50
-20
-30
-10
-60
-60
-130
-10
10
10
40
50
-80
0
-40
160
-280
310
-90
-40
100
-70
50
-560
10
60
-50
-30
90
210
-60
-10
10
-60
-30
10

Secundaire doegroep
Stand
'17-'18
410
280
790
360
1.060
590
750
280
520
340
1.800
300
450
120
360
280
380
370
340
920
270
360
410
530
260
270
310
280
390
270
490
250
220
560
450
1.340
570
340
350
290
430
740
280
290
120
470
510
200

Stand
'25-'26
460
250
830
380
1.160
590
680
270
430
340
1.930
290
440
110
390
280
380
340
310
920
260
390
440
480
270
230
330
290
390
270
510
240
230
530
420
1.360
580
330
370
320
380
860
230
320
110
460
560
240

Toename tot
'25-'26
50
-30
40
10
100
0
-70
-10
-90
10
130
-10
-10
-10
20
0
0
-30
-40
0
-20
30
30
-50
10
-40
20
10
-10
0
20
0
20
-30
-30
20
10
-10
30
30
-50
120
-50
30
-10
-10
50
40

Bijlage A: Begrippenlijst
A-locatie

Woonlocatie in het centrum, rand van het centrum of bij de
campus van een onderwijsinstelling.

Bbl

Bbl staat voor beroepsbegeleidende leerweg. Bij deze leerweg
hebben de studenten voor minstens drie dagen per week een
arbeidscontract bij een erkend leerbedrijf. Daarnaast gaan deze
studenten doorgaans één dag per week naar school.

Besteedbaar inkomen

Besteedbaar inkomen (definitie CBS) minus aan wonen

(definitie BZK)

gerelateerde

inkomsten

zoals

huurtoeslag

en

hypotheekrenteaftrek.
Besteedbaar inkomen

Inkomen met inkomsten uit arbeid, belastingen (-), (aanvullende)

(definitie CBS)

studiebeurs of studievoorschot, huurtoeslag, zorgtoeslag en
zorgverzekeringspremie (-).

Besteedbaar inkomen

Besteedbaar inkomen (definitie BZK) plus studiekosten (-),

(definitie MS)

ouderlijke bijdrage en leningen en minus huurtoeslag.

Bijkomende woonlasten

Kosten voor gas, water, elektriciteit, gemeentelijke heffingen,
service en internet.

Bol

Bol

staat

voor

beroepsopleidende

leerweg.

Dit

zijn

dagopleidingen waarbij de student vooral op school leert en een
aantal periodes stage loopt bij een erkend leerbedrijf.
Internationale diplomastudenten

Studenten

met

een

buitenlandse

nationaliteit

en

een

internationale vooropleiding. Het gaat hierbij alleen om studenten
die een regulier onderwijsprogramma volgen (bachelor of
master).
Diplomastudenten

Nederlandse en internationale studenten die, in tegenstelling tot
studiepuntmobiele

studenten,

een

volledig

bachelor-

of

mastertraject volgen.
Doorstromers

Uitwonende studenten van binnen de stad die woonruimte zoeken
in de stad.

Drukindicator

Het verschil tussen het huidige aantal uitwonende studenten in
een stad (als indicatie voor de voorraad) en het aantal studenten
dat in de stad wil wonen (als indicatie voor de gewenste
voorraad). Het aantal studenten dat in de stad wil wonen is
bepaald door het huidig aantal uitwonende studenten te nemen
en daarbij de studenten op te tellen die binnen een half jaar naar
de stad wensen te verhuizen en de studenten die binnen een half
jaar willen verhuizen of klaar zijn met studeren ervan af te trekken.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

105

Eénkamerwoning

Zelfstandige woonruimte met uitsluitend eigen voorzieningen
(sanitair en keuken) bestaande uit één kamer.

Kamer met gedeelde voorzieningen

Onzelfstandige woonruimte met gedeeld gebruik van sanitair
en/of keuken.

Meerkamerwoning

Zelfstandige woonruimte met uitsluitend eigen voorzieningen
(sanitair en keuken) bestaande uit twee of meer kamers.

Primaire doelgroep

De groep studenten die woont in de stad waar ook de studie wordt
gevolgd.

Secundaire doelgroep

De groep studenten die uitwonend is in een stad, maar in een
andere stad de studie volgt.

Starters

Thuiswonende studenten die woonruimte zoeken in de stad.

Studiepuntmobiele studenten

Studenten die bij een internationale onderwijsinstelling staan
ingeschreven en een verkort programma aan een Nederlandse
hogeronderwijsinstelling volgen. Deze groep is ook wel bekend
als short stay-studenten.

Studiestad

Gemeente waar een hogeschool of universiteit is gevestigd. En
voor een student de gemeente waar de studie wordt gevolgd.

Thuiswonend

Student wonend bij de ouders of verzorgers.

Type woonruimte

Onderscheid

naar

kamers

met

gedeelde

voorzieningen,

éénkamerwoning en meerkamerwoning.
Uitwonend

Student niet wonend bij de ouders of verzorgers.

Verhuisgeneigdheid

Wens om binnen één jaar te verhuizen.

Verlaters

Uitwonende studenten van binnen de stad die woonruimte zoeken
buiten de stad.

Vestigers

Uitwonende studenten van buiten de stad die woonruimte zoeken
in de stad.

Woonquote

Woonlasten gedeeld door het inkomen. Dit geeft een indicatie van
de zwaarte van de woonlasten ten opzichte van het inkomen voor
een student. Er is gerekend met een macro-woonquote, oftewel
de gemiddelde woonlasten zijn gedeeld door het gemiddelde
inkomen.
De definitie van de woonquote is niet vergelijkbaar met andere
onderzoeken, omdat de woonquote met een andere definitie van
zowel het inkomen als de woonlasten is berekend.

Woonsituatie

De woonsituatie van een student geeft aan of deze uitwonend,
thuiswonend of internationaal is (en of de woonruimte zich binnen
of buiten de studiestad bevindt).

106

Woonstad

Gemeente waar de student woont.

Zelfstandige woonruimte

Eén- of meerkamerwoning.

Bijlage B: Correctie vraag naar
studentenwoonruimten
De verhuiswensen spelen een belangrijke rol bij de bepaling van de druk op de studentenwoningmarkt.
Echter blijken verhuiswensen van studenten niet altijd realistisch. Studenten geven aan naar een stad of uit
een stad te willen verhuizen, maar ondernemen vervolgens geen actie. Daarom zijn de respondenten van
de enquête ‘Wonen als Student 2017’ in 2018 herbenaderd. Hierbij is getoetst of de respondenten invulling
hebben gegeven aan een eventuele verhuiswens of ook daadwerkelijk niet verhuisd zijn als ze geen
verhuiswens hadden. Als respondenten niet hebben gehandeld in lijn met wat ze in 2017 hebben opgegeven
is gevraagd wat hier de reden van is.

Op basis van de verwachtingen van studenten in 2017 voor het al dan niet willen verhuizen binnen een jaar
en het daadwerkelijke gedrag tussen 2017 en 2018 zijn correctiefactoren voor de vraag opgesteld. De vraag
is voor de volgende 10 situaties naar boven of beneden gecorrigeerd (tenzij de betreffende studenten nu
nog steeds aangeven invulling te geven aan de oorspronkelijke verhuiswens):
1.

Uitwonende studenten zonder verhuiswens die een jaar later zijn

>

vraag tussen steden

verhuisd naar een andere stad
2.

Uitwonende studenten zonder verhuiswens zijn een jaar later verhuisd

>

Uitwonende studenten met verhuiswens binnen de stad die een jaar

>

Uitwonende studenten met verhuiswens binnen de stad die een jaar

>

Uitwonende studenten met verhuiswens naar een andere stad die een

>

Uitwonende studenten met verhuiswens naar een andere stad die een

>

Verlaging

van

de

Verschuiving van de

Verlaging

van

de

vraag

jaar later zijn verhuisd naar het ouderlijk huis
7.

Verschuiving van de

vraag tussen steden

jaar later zijn verhuisd naar een andere stad dan oorspronkelijk gewenst
6.

de

vraag

later zijn verhuisd naar het ouderlijk huis
5.

van

vraag tussen steden

later zijn verhuisd naar een andere stad
4.

Verlaging
vraag

naar het ouderlijk huis
3.

Verschuiving van de

Uitwonende studenten met verhuiswens naar een andere stad die een

>

Verschuiving van de
vraag tussen steden

jaar later niet zijn verhuisd en ook niet op zoek zijn gegaan naar een
woonruimte
8.

Thuiswonende studenten met verhuiswens die verhuisd zijn naar een

>

vraag tussen steden

andere stad dan oorspronkelijk gewenst
9.

Verschuiving van de

Thuiswonende studenten met verhuiswens die niet zijn verhuisd en ook

>

Verlaging

van

de

vraag

niet op zoek zijn gegaan naar een woonruimte
10. Thuiswonende studenten zonder verhuiswens die een jaar later wel zijn

>

Verhoging vraag

verhuisd en het ouderlijk huis hebben verlaten

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

107

Voorbeelduitwerking correctie 9:
59 procent van de studenten in 2017 met een verhuiswens binnen jaar om het ouderlijk huis te verlaten, is
een jaar later niet verhuisd. Van de niet verhuisde studenten kan gesteld worden dat het bij 39 procent geen
reële verhuiswens betrof. Zij hebben geen actie ondernomen of zijn door verschillende omstandigheden niet
meer op zoek naar een woonruimte (o.a. andere studieplannen, financiële situatie gewijzigd en huidige
woonruimte past nu beter). De vraag naar woonruimten van thuiswonende studenten is daarom met 23
procent naar beneden bijgesteld (39 procent van 59 procent).

Voorbeelduitwerking correctie 5:
31 procent van de studenten met een verhuiswens naar een andere stad zijn verhuisd naar een andere stad
dan de gewenste woonstad die ze een jaar eerder hadden. Dit zorgt voor een verschuiving van de vraag
tussen steden. In de stad waar studenten wensen te wonen, maar niet zijn gaan wonen is de vraag naar
beneden bijgesteld. In steden waar studenten werkelijk zijn gaan wonen is de vraag verhoogd. 15 procent
van deze groep (4,6 procentpunt) wenst nog steeds naar dezelfde stad te verhuizen als de stad waar ze een
jaar eerder naar wilde verhuizen. Voor dit deel is de correctie niet doorgevoerd.

108

Bijlage C: Toelichting en terugblik op
de cijfers door de jaren heen
Zoals beschreven in de inleiding wordt de Landelijke Monitor Studentenhuisvesting jaarlijks uitgevoerd. De
gegevens van een nieuw collegejaar worden gebruikt om nieuwe prognoses op te stellen. Hierbij wordt
opnieuw gekeken wat de trends in het onderwijs zijn en welke beleidseffecten verwacht mogen worden. Dit
moment wordt tevens aangegrepen om het prognosemodel verder te verbeteren. Deze jaarlijkse cyclus geldt
zowel voor de nationale referentieraming van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap als de
regionale prognoses die uit het Apollo-model volgen. De nieuwe gegevens en aanpassingen in de
rekenmodellen leiden tot verschuivingen in de prognoses van jaar-op-jaar. In deze bijlage worden de
verschuivingen in beeld gebracht.

Studentenpopulatie
Aangezien voor het collegejaar '17-'18 de studentaantallen feitelijk bekend zijn, kunnen deze gegevens
vergeleken worden met de ramingen van de afgelopen jaren. Voor het hbo blijkt dat het aantal studenten in
collegejaar '17-'18 is onderschat bij de referentieramingen van 2013, 2016 en 2017. De ramingen van 2014
en 2015 geven een lichte overschatting. Bij het universitair onderwijs blijkt dat het aantal studenten in iedere
editie is onderschat.
Structureel lijkt er in de referentieraming van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap sprake
te zijn van een onderschatting van het aantal studenten. Het ministerie heeft aangegeven dat de schattingen
van 2013 tot en met 2015 minder goed zijn geweest vanwege een grote afwijking bij de raming van het
boeggolfeffect. Vanwege de aangekondigde invoering van het nieuwe leenstelsel was het uitgangspunt dat
veel jongeren die in collegejaren `12-`13 en `13-`14 hun havo- of vwo-diploma hebben gehaald in plaats van
eerst een tussenjaar te nemen direct zijn gaan studeren om nog binnen het oude leenstelsel te vallen. Dit
heeft in eerste instantie een tijdelijke stijging van het aantal eerstejaars tot gevolg gehad en na de invoering
van het studievoorschot juist een tijdelijke daling. Als bijvoorbeeld de stijging door het boeggolfeffect in de
realisatiejaren wordt overschat, dan wordt een te klein deel van de gerealiseerde groei gezien als duurzame
langetermijngroei die ook terugkomt in de trends die in de prognoses worden doorgetrokken. Nu de invoering
van het studievoorschot heeft plaatsgevonden hoeft het boeggolfeffect niet langer ingeschat te worden en
verwacht het ministerie dat de referentieraming een betere inschatting zal geven van de aantallen die
gerealiseerd zullen worden.
De referentieraming van 2018 is de meest recente referentieraming en vormt de basis van de prognoses in
dit rapport. De referentieraming van dit jaar is, zoals te zien in figuur C.1, op de lange termijn ten opzichte
van de raming uit 2017 voor zowel hbo- als wo-studenten naar boven bijgesteld. De verwachte groei voor
de komende acht jaar van hbo-studenten is met 8.000 studenten en bij universitaire studenten met 18.000
studenten verhoogd. De naar boven bijgestelde prognose is logisch in relatie tot de structurele
onderschatting van het aantal universitaire studenten de afgelopen jaren. Het aantal hbo-studenten in 2017
voor het collegejaar '17-'18 is onderschat en dit maakt ook hier de bijstelling naar boven logisch.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

109

Figuur C.1: Ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten naar versie referentieraming en type onderwijsinstelling,
`12-`13 tot en met ’30-‘31 (bron: Referentieraming Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, DUO en CBS)

450.000

400.000

350.000

300.000

250.000

200.000

Realisatie
hbo
wo

Editie
2013
hbo
wo

Editie
2014
hbo
wo

Editie
2015
hbo
wo

Editie
2016
hbo
wo

Editie
2017
hbo
wo

Editie
2018
hbo
wo

Tabel C.1 laat zien dat de toename van het aantal studenten voor de periode '17-'18 tot en met '25-'26
tussen edities 2013 en 2017 iedere prognose naar beneden is bijgesteld. In 2018 neemt de prognose van
het aantal studenten weer flink toe. De groei tussen de collegejaren '17-'18 en '25-'26 is in de nieuwste
prognose met 13.000 studenten naar boven bijgesteld ten opzichte van de prognose uit 2017.
Tabel C.1: Toename van het aantal studenten, primaire doelgroep en secundaire doelgroep t.o.v. collegejaar '17'18 per editie raming, collegejaar '25-'26, trendscenario bij editie 2013, gemiddelde trendscenario en SV scenario
bij editie 2014 en 2015, gemiddelde scenario ‘weinig effect’ en scenario ‘veel effect’ bij editie 2016 en gemiddelde
van de bandbreedte bij editie 2017 en 2018 (bron: Referentieraming Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en Apollo, ABF Research, 2013 tot en met 2018)

Aantal studenten
Primaire doelgroep
Secundaire doelgroep

Editie 2013 Editie 2014 Editie 2015 Editie 2016 Editie 2017 Editie 2018
62.000
46.000
18.000
18.000
9.000
23.000
26.000
17.000
9.000
6.000
5.000
19.000
16.000
15.000
7.000
5.000
9.000
1.000

Studiesteden
Om de landelijke referentieramingen van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap te vertalen
naar de diverse studiesteden is gebruik gemaakt van het rekenmodel Apollo (zie paragraaf 1.2). De
verwachte ontwikkeling van het aantal studenten tussen de collegejaren '17-'18 en '25-'26 laat voor de
meeste steden een vergelijkbaar beeld zien met de prognoses van 2017. In 27 van de 34 steden is de
prognose in 2018 naar boven bijgesteld. Dit sluit aan bij de bijstelling van de ontwikkeling van het aantal
studenten op nationaal niveau in de nieuwste referentieraming.

110

Figuur C.2 geeft inzicht in de verschillen per stad tussen de ramingen die de afgelopen twee jaar zijn
opgesteld. Als er wordt gecorrigeerd voor het verschil in de nationale ontwikkeling van de twee ramingen,
dan verschillen Amersfoort, Apeldoorn, Gouda, Helmond, Venlo en Wageningen meer dan 4 procent tussen
de raming van 2017 en de raming van 2018. Met uitzondering van Wageningen betreffen dit allemaal kleine
studiesteden, waardoor de veranderingen in absolute zin beperkt blijven. Deze verschuivingen zijn in alle
gevallen een logisch gevolg van ontwikkelingen in de gerealiseerde studentenaantallen de afgelopen jaren.
De periode waarover de trendmatige ontwikkeling wordt bepaald schuift bij de nieuwe prognoses een jaar
op. De verschuivingen op stedelijk niveau als gevolg van aanpassingen in het prognosemodel Apollo zijn
beperkt en komen voornamelijk voort uit de kwaliteitsverbetering waarbij de prognoses nu per
onderwijsinstelling en vestigingsgemeente worden opgesteld.
Figuur C.2: Ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten t.o.v. collegejaar '17-'18 naar studiestad per versie
referentieraming, collegejaar '25-'26 (bron: Referentieraming Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
en Apollo 2017 en 2018, ABF Research)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig

-3.000 -1.500

0

1.500
Editie 2017

3.000

4.500

6.000

7.500

9.000 10.500 12.000

Editie 2018

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

111

Voor het collegejaar '17-'18 zijn de studentaantallen feitelijk bekend en deze gegevens kunnen worden
vergeleken met de ramingen van het voorgaande jaren. Tabel C.2 geeft inzicht in de verschillen tussen de
prognoses en de realisaties per studiestad. In de steden Almere, Amersfoort, Doetinchem en Dronten is het
verschil meer dan 5 procent. Dit betreffen allemaal steden met minder dan 5.000 studenten. Van de steden
met meer dan 5.000 studenten wijken alleen Delft, Groningen en ‘s-Hertogenbosch meer dan 3 procent af.
Als er gekeken wordt naar de absolute verschillen dan vallen Amsterdam, Groningen, Nijmegen en
Rotterdam op met een verschil van meer dan 1.000 studenten.
Tabel C.2: Toename van het aantal studenten volgens DUO-cijfers en Apollo-prognoses t.o.v. collegejaar '16-'17,
collegejaar '17-'18 (bron: DUO, CBS en Apollo 2017, ABF Research)

Toename '17-'18 t.o.v. '16-'17
Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig
Totaal

112

DUO
20
560
-610
2.290
10
240
-80
1.210
1.000
150
10
180
-150
620
20
760
-20
1.870
-140
130
30
-290
740
880
1.490
2.540
770
-190
960
710
10
-50
730
500
40
16.950

Prognose
10
100
-10
290
-10
0
80
220
190
70
-10
50
-30
910
20
140
-10
190
-20
-20
0
60
270
460
300
750
150
-180
210
-250
150
50
430
-20
-10
4.500

Verschil DUO en prognose 2017
Absoluut
-10
-450
600
-2.000
-20
-240
160
-1.000
-810
-80
-30
-130
120
290
0
-620
10
-1.680
120
-150
-40
350
-460
-420
-1.190
-1.790
-630
10
-750
-960
140
100
-300
-520
-50
-12.450

Relatief
0%
-15%
23%
-2%
-3%
-2%
1%
-4%
-3%
-1%
-8%
-8%
3%
1%
0%
-2%
1%
-3%
3%
-3%
-4%
2%
-1%
-2%
-3%
-3%
-4%
0%
-3%
-2%
3%
2%
-3%
-3%
-2%
-2%

De prognoses sloten de afgelopen jaren niet voor alle steden aan bij de verwachtingen van gemeenten en
onderwijsinstellingen. Per stad zijn hiervoor verschillende verklaringen. De belangrijkste verklaringen voor
de verschillen zijn:
1.

Doordat de nationale referentieraming als basis wordt gebruikt komt de nationale onderschatting ook
terug in de studentensteden. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap geeft aan, zoals aan
het begin van deze bijlage besproken, dat de schattingen van de afgelopen jaren minder goed zijn
geweest vanwege een grote afwijking bij de raming van het boeggolfeffect. Nu de invoering van het
studievoorschot heeft plaatsgevonden hoeft het boeggolfeffect niet langer ingeschat te worden en
verwacht het ministerie dat de referentieraming een betere inschatting zal geven van de aantallen die
gerealiseerd zullen worden.

2.

In een prognose wordt er gekeken naar de ontwikkelingen die de afgelopen jaren hebben
plaatsgevonden en deze worden simpel gezegd naar de toekomst doorgetrokken (geëxtrapoleerd).
Naast trends wordt er in de prognoses van de Monitor Studentenhuisvesting rekening gehouden met
de onderwijsdeelname aan vooropleidingen. Deze worden onder andere beïnvloed door demografische
ontwikkelingen. Voor alle steden vindt deze berekening op dezelfde manier plaats. In de prognoses
wordt geen rekening gehouden met nieuwe of gestopte opleidingen en plannen van steden en
onderwijsinstellingen. Veranderingen van die aard zijn niet eenduidig in beeld en de effecten hiervan
zijn lastig objectief te kwantificeren. Dit betekent dat de prognoses niet de ambities weergeven, maar
een trend.

3.

Studiepuntmobiele studenten zijn geen integraal onderdeel van weergegeven studentenaantallen terwijl
deze studenten wel onderdeel uitmaken van het lokale beeld over de studentenpopulatie en
studentenhuisvesting. Deze groep studenten wordt als aparte groep in hoofdstuk 6 wel besproken om
een compleet beeld te schetsen.

4.

Niet door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap bekostigd onderwijs wordt niet
meegenomen in deze monitor. Voor sommige steden is deze groep studenten wel beeldbepalend
(bijvoorbeeld in Apeldoorn worden de Theologische Universiteit en Politieacademie niet meegenomen.
De studenten aan deze twee onderwijsinstellingen vormen ruim de helft van alle studenten in
Apeldoorn).

Woonsituatie
De samenstelling van de studentenpopulatie gedurende de afgelopen jaren is met terugwerkende kracht,
zoals voor collegejaar '16-'17 te zien in figuur C.3, voor Nederlandse studenten beperkt veranderd. Bij
internationale studenten heeft een verschuivingen plaatsgevonden van studenten woonachtig buiten de
studiestad naar woonachtig binnen de studiestad. De oorzaak hiervan is dat de registratie van de
woonsituatie van de internationale studenten in de Basisregistratie Personen en een aanvullend register van
het CBS onvoldoende van kwaliteit is gebleken. De verdeling voor de internationale studenten waarvoor de
exacte woonsituatie niet bekend is, is nu geschat op basis van resultaten uit de enquête.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

113

Figuur C.3: Aandeel voltijdstudenten naar woonsituatie en editie raming, collegejaar '16-'17 (bron: DUO en CBS)

Alkmaar
​

Almere
​

Amersfoort
​

Amsterdam
​

Apeldoorn
​

Arnhem
​

Breda
​

Delft
​

Den Haag
​

Deventer
​

Doetinchem
​

Dronten
​

Ede
​

Eindhoven
​

Emmen
​

Enschede
​

Gouda
​

Groningen
​

Haarlem
​

Heerlen
​

Helmond
​

Leeuwarden
​

Leiden
​

Maastricht
​

Nijmegen
​

Rotterdam
​

's-Hertogenbosch
​

Sittard-Geleen
​

Tilburg
​

Utrecht
​

Venlo
​

Vlissingen
​

Wageningen
​

Zwolle
​

Overig
​

Totaal
​

0%

20%

40%

Oude cijfers '16-'17
Thuiswonend binnen studiestad
Uitwonend binnen studiestad
Internationaal binnen studiestad

114

60%

80%

100%

Nieuwe cijfers '16-'17
Thuiswonend buiten studiestad
Uitwonend buiten studiestad
Internationaal buiten studiestad

3.500​
3.500
3.100​
3.100
2.600​
2.600
105.500​
105.500
1.000​
1.000
11.600​
11.600
20.300​
20.300
25.900​
25.800
28.900​
28.900
6.900​
6.900
300​
300
1.800​
1.800
3.400​
3.400
30.800​
30.800
1.700​
1.700
24.900​
24.900
900​
900
54.100​
54.000
4.500​
4.600
5.200​
5.200
1.100​
1.100
19.900​
19.900
32.100​
32.100
20.400​
20.600
40.000​
40.000
62.700​
62.700
15.100​
15.100
4.700​
4.700
25.800​
25.800
61.500​
61.500
4.300​
4.300
4.600​
4.600
11.000​
11.000
18.700​
18.700
2.700​
2.600
661.500​
661.700

De ontwikkeling van het aantal thuis- en uitwonenden laat in de ramingen van 2017 en 2018 een in
hoofdlijnen vergelijkbaar beeld zien (zie figuur C.4). Voor deze vergelijking is er gekeken naar het
gemiddelde van de bandbreedte voor de ramingen van 2017 en 2018. In de nieuwste raming ligt het aandeel
uitwonenden in collegejaar '25-'26 1,3 procentpunt lager dan in de raming van 2017. Bij de thuiswonenden
ligt het aandeel in de nieuwe raming 1,3 procent hoger. Dit grote verschil komt met name doordat de
ontwikkeling het afgelopen de ondergrens van de bandbreedte heeft gevolgd en de uitgangssituatie
daardoor in collegejaar '17-'18 al afwijkt.
Figuur C.4: Ontwikkeling van het aantal voltijdstudenten naar woonsituatie en per editie raming, collegejaren '17'18 tot en met '25-'26, gemiddelde bandbreedte bij editie 2017 en editie 2018 (bron: Apollo 2017 en 2018, ABF
Research)

390.000

370.000

350.000

330.000

310.000

290.000

270.000

250.000
'17-'18

'18-'19

'19-'20

'20-'21

'21-'22

'22-'23

'23-'24

'24-'25

Thuiswonend Editie 2017

Uitwonend Editie 2017

Thuiswonend Editie 2018

Uitwonend Editie 2018

'25-'26

Woonsteden
Op nationaal niveau laat het aandeel thuis- en uitwonenden een verschuiving naar meer thuiswonenden
zien tussen de ramingen van 2017 en 2018. In figuur C.5 is deze kleine verschuiving niet of nauwelijks terug
te zien, doordat het effect van bijgestelde aantallen studenten per stad groter is dan het al dan niet uitwonend
zijn. Verschil in omvang van de verschuivingen per stad wordt veroorzaakt door het nieuwe collegejaar voor
de bepaling van de trends.

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

115

Figuur C.5: Ontwikkeling van de primaire doelgroep t.o.v. collegejaar '17-'18 naar woonstad per editie raming,
collegejaar '25-'26, gemiddelde bandbreedte bij editie 2017 en 2018 (bron: Apollo 2017 en 2018, ABF Research)

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
Overig
-2.000

-1.000

0

1.000

Editie 2017

116

2.000

3.000

4.000

Editie 2018

5.000

6.000

Figuur C.6 laat verschillen zien tussen de raming van 2017 en 2018 wat betreft de omvang van de secundaire
doelgroep per stad. Door de kleinere aantallen zijn gemeten trendmatige ontwikkelingen minder stabiel en
zijn de verschuivingen procentueel groter dan bij de primaire doelgroep. Als er naar de absolute
verschuivingen wordt gekeken dan zijn deze beperkt en kent alleen Den Haag een verschuiving van meer
dan 200 studenten.
Figuur C.6: Ontwikkeling van de secundaire doelgroep t.o.v. collegejaar '17-'18 naar woonstad per editie raming,
collegejaar '25-'26, gemiddelde scenario’s ‘weinig effect’ en ‘veel effect’ bij editie 2017 en gemiddelde van de
bandbreedte bij editie 2018 (bron: Apollo 2017 en 2018, ABF Research)

Alkmaar
Almere
Amersfoort

Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
's-Hertogenbosch
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle
-200

0

200
Editie 2017

400

600

800

1.000

1.200

Editie 2018

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

117

Bijlage D: Aanvullende tabellen
Tabel D.1: Alle hypothetische woonruimten naar populariteit onder voltijdstudenten die binnen één jaar en als
student wensen te verhuizen, collegejaar '17-'18 (bron: enquête ‘Wonen als Student 2018’)
VoorkeursHuidige
Gew enste
Ranking Woonruim te
Oppervlakte
% verschil
locatie
w oonlasten
w oonlasten
1
Eénkamerw oning
24 m²
2e
€ 430
€ 575
+34,3%
2
Eénkamerw oning
20 m²
2e
€ 415
€ 540
+30,9%
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45

Eénkamerw oning
Eénkamerw oning
Eénkamerw oning
Meerkamerw oning
Eénkamerw oning
Eénkamerw oning
Meerkamerw oning
Kamer met g.v.
Eénkamerw oning
Kamer met g.v.
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Kamer met g.v.
Eénkamerw oning
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Kamer met g.v.
Meerkamerw oning
Kamer met g.v.
Kamer met g.v.
Meerkamerw oning
Kamer met g.v.
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Meerkamerw oning
Eénkamerw oning
Meerkamerw oning
Eénkamerw oning
Kamer met g.v.
Eénkamerw oning
Eénkamerw oning
Kamer met g.v.
Eénkamerw oning
Kamer met g.v.
Kamer met g.v.
Kamer met g.v.
Kamer met g.v.
Eénkamerw oning
Kamer met g.v.
Kamer met g.v.

28 m²
24 m²
20 m²
35 m²
28 m²
16 m²
50 m²
28 m²
16 m²
24 m²
95 m²
50 m²
35 m²
65 m²
20 m²
12 m²
65 m²
80 m²
95 m²
24 m²
80 m²
28 m²
16 m²
95 m²
20 m²
65 m²
35 m²
80 m²
24 m²
50 m²
12 m²
16 m²
16 m²
20 m²
12 m²
28 m²
28 m²
24 m²
12 m²
20 m²
12 m²
12 m²
16 m²

1e
1e
1e
1e
2e
1e
2e
1e
2e
1e
1e
1e
2e
2e
1e
1e
1e
1e
2e
2e
2e
2e
1e
3e
2e
3e
3e
3e
3e
3e
2e
2e
3e
3e
1e
3e
3e
3e
2e
3e
3e
3e
3e

€ 485
€ 485
€ 465
€ 555
€ 500
€ 450
€ 600
€ 445
€ 420
€ 430
€ 690
€ 645
€ 575
€ 660
€ 410
€ 410
€ 695
€ 715
€ 710
€ 415
€ 705
€ 440
€ 370
€ 665
€ 390
€ 630
€ 515
€ 665
€ 445
€ 620
€ 435
€ 370
€ 375
€ 470
€ 350
€ 590
€ 435
€ 405
€ 350
€ 385
€ 415
€ 345
€ 360

€ 630
€ 615
€ 580
€ 665
€ 590
€ 530
€ 685
€ 510
€ 480
€ 490
€ 775
€ 715
€ 630
€ 725
€ 450
€ 450
€ 750
€ 770
€ 755
€ 440
€ 745
€ 460
€ 385
€ 670
€ 395
€ 630
€ 510
€ 660
€ 440
€ 580
€ 395
€ 325
€ 325
€ 395
€ 285
€ 460
€ 300
€ 275
€ 225
€ 225
€ 225
€ 150
€ 150

+29,9%
+26,2%
+25,7%
+19,6%
+18,7%
+17,8%
+14,8%
+14,6%
+14,5%
+13,7%
+12,5%
+11,0%
+10,0%
+10,0%
+9,9%
+9,5%
+7,5%
+7,3%
+6,6%
+5,8%
+5,8%
+4,6%
+3,6%
+1,4%
+1,3%
-0,4%
-1,0%
-1,3%
-1,7%
-6,5%
-8,3%
-11,1%
-13,5%
-16,2%
-18,3%
-22,0%
-31,4%
-31,8%
-35,1%
-42,1%
-46,2%
-56,8%
-58,4%

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

119

Bijlage E: Uitkomsten per stad
Deze bijlage geeft per stad de huidige en de verwachte studentenaantallen in collegejaar '25-'26 naar type
onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep. De primaire doelgroep betreft de studenten die zowel in de
stad wonen als studeren. De secundaire doelgroep bestaat uit studenten die in de stad wonen, maar in een
andere stad studeren. Voor het collegejaar '25-'26 zijn zowel de onder- als bovengrens van de bandbreedte
weergegeven.

Amersfoort

Almere

Alkmaar

Tabel E.1: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Alkmaar, Almere en Amersfoort, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO,
CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

Thuisw onend Binnen studiestad
Buiten studiestad
Uitw onend
Binnen studiestad
Buiten studiestad
Internationaal Binnen studiestad
Buiten studiestad

380
2.520
220
360
0
0

'25-'26
'25-'26
'25-'26
'17-'18
'17-'18
Onder Boven
Onder Boven
Onder Boven
350
350 1.570 1.450 1.430
210
260
260
2.210
2.160 1.120 1.090 1.020 1.020 1.280 1.230
260
290
490
750
810
170
240
270
320
340
460
570
600
580
410
440
0
0
30
40
40
0
0
0
0
0
10
20
20
0
0
0

Studenten

Totaal

3.490

3.130

3.130

3.670

3.920

3.920

1.990

2.190

2.200

Doelgroep

Primair
Secundair
Totaal

220
440
660

260
380
640

290
400
680

520
770
1.290

790
690
1.480

850
720
1.570

170
950
1.120

240
810
1.050

270
860
1.130

Thuisw onend Binnen studiestad
Buiten studiestad
Uitw onend
Binnen studiestad
Buiten studiestad
Internationaal Binnen studiestad
Buiten studiestad

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

0
0
0
0
0
0

Studenten

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Doelgroep

Primair
Secundair
Totaal

0
220
220

0
240
240

0
250
250

0
380
380

0
440
440

0
440
440

0
410
410

0
450
450

0
460
460

Totaal Studenten
Doelgroep

Totaal
Primair
Secundair
Totaal

3.490
220
660
880

3.130
260
620
880

3.130
290
650
930

3.670
520
1.150
1.660

3.920
790
1.130
1.920

3.920
850
1.170
2.010

1.990
170
1.360
1.530

2.190
240
1.250
1.500

2.200
270
1.310
1.580

10
10
10

0
0
0

0
0
0

0
0
0

'17-'18
Hbo

Wo

Studiepuntmobiele st. 1e semester
2e semester
Totaal

20
10
30

30
20
50

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

121

'17-'18
Hbo

Onder Boven

'17-'18

Arnhem

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

7.060

7.900

7.690

50

50

50

690

680

670

Buiten studiestad

24.880

24.880 24.000

510

500

480

5.620

5.270

5.050

Binnen studiestad 11.730

10.360 11.210

80

80

90

2.390

1.990

2.160

Buiten studiestad

6.990

5.680

5.960

160

160

170

1.640

1.330

1.390

Internationaal Binnen studiestad

2.630

3.550

3.530

30

50

40

1.170

1.290

1.310

Buiten studiestad

590

900

910

40

50

50

330

420

400

Studenten

Totaal

53.880

53.270 53.300

880

880

880 11.840 10.970 10.970

Doelgroep

Primair

14.360

13.910 14.740

110

120

130

3.560

3.270

3.470

Secundair

3.300

3.180

3.320

780

600

640

1.930

1.740

1.810

Totaal

17.660

17.090 18.060

890

730

770

5.490

5.010

5.280

Thuisw onend Binnen studiestad

4.340

5.570

5.340

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

15.230

18.780 17.340

30

50

40

0

0

0

Binnen studiestad 20.100

22.680 24.170

30

60

60

0

0

0

Buiten studiestad

6.580

5.400

5.560

30

40

40

0

0

0

Internationaal Binnen studiestad

6.160

8.360

8.390

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

1.480

2.280

2.250

0

0

0

0

0

0

Studenten

Totaal

53.870

63.070 63.050

100

150

140

0

0

0

Doelgroep

Primair

26.250

31.040 32.560

30

60

60

0

0

0

Secundair

3.510

3.900

3.980

190

210

220

850

960

970

Totaal

29.760

34.940 36.540

220

280

280

850

960

970

Totaal Studenten

Totaal

107.750 116.340 116.350

970

1.030

Doelgroep

Primair

40.610

44.950 47.300

140

190

190

3.560

3.270

3.470

Secundair

6.810

7.080

7.290

970

820

850

2.790

2.700

2.780

Totaal

47.420

52.030 54.590

1.110

1.000

1.040

6.340

5.970

6.250

1.760

2.210

860
2.620

Uitw onend

Studiepuntmobiele st. 1e semester
2e semester
Totaal

122

'25-'26

Thuisw onend Binnen studiestad
Uitw onend

Wo

Apeldoorn

Amsterdam

Tabel E.2: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Amsterdam, Apeldoorn en Arnhem, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron:
DUO, CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

1.020 11.840 10.970 10.970

0

10

190

270

1.080

0

10

170

250

3.290

10

10

360

530

'17-'18
Hbo

Den Haag

Delft

Breda

Tabel E.3: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Breda, Delft en Den Haag, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO, CBS,
telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

Thuisw onend Binnen studiestad

1.320

1.210

1.180

90

120

110

Buiten studiestad

10.560

9.890

9.510

2.300

2.310

2.240

Binnen studiestad

4.680

3.260

3.590

710

650

Buiten studiestad

2.240

1.920

2.030

610

Internationaal Binnen studiestad

1.080

1.270

1.260

Buiten studiestad

220

290

290

Uitw onend

'17-'18
3.400

'25-'26
Onder Boven
3.680

3.610

9.780 10.420

9.990

700

4.770

4.050

4.410

590

600

3.880

3.100

3.220

110

120

130

2.930

3.590

3.530

60

80

80

640

900

940

3.880

3.880

Studenten

Totaal

20.080

17.830 17.860

Doelgroep

Primair

5.750

4.530

4.850

820

770

830

7.700

7.640

7.940

920

780

830

900

770

800

2.390

2.220

2.330

6.680

5.310

5.680

1.720

1.540

Thuisw onend Binnen studiestad

0

10

0

170

160

140

120

150

150

Buiten studiestad

60

60

50

6.160

7.690

6.950

980

800

710

Binnen studiestad

40

80

70

9.010 10.680 11.380

830

1.400

1.460

Buiten studiestad

20

30

30

3.220

3.820

3.870

1.050

890

920

Internationaal Binnen studiestad

20

30

30

3.620

5.130

5.060

1.290

1.710

1.720

Buiten studiestad

10

20

20

1.010

1.450

1.520

240

350

340

Studenten

Totaal

150

230

210 23.180 28.920 28.910

4.510

5.300

5.290

Doelgroep

Primair

60

110

110 12.620 15.810 16.430

2.120

3.110

3.180

Secundair

670

710

730

940

4.170

5.070

5.160

Totaal

720

820

830 13.580 16.730 17.380

6.290

8.190

8.330

Totaal Studenten

Totaal

20.230

18.060 18.060 27.050 32.790 32.770 29.890 31.040 30.980

Doelgroep

Primair

5.810

4.630

4.960 13.440 16.580 17.260

9.820 10.750 11.120

Secundair

1.590

1.490

1.560

6.560

Totaal

7.400

6.130

6.520 15.300 18.270 19.010 16.370 18.050 18.600

Secundair
Totaal
Wo

Uitw onend

950

1.860

3.860 25.390 25.730 25.690

1.630 10.080

930

1.700

1.750

9.860 10.270

7.300

7.490

Studiepuntmobiele st. 1e semester

200

260

490

510

540

750

2e semester

110

130

220

230

300

420

Totaal

310

400

710

750

840

1.180

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

123

'17-'18
Hbo

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

470

440

430

40

30

30

60

60

60

Buiten studiestad

4.220

4.150

4.030

260

190

190

1.100

840

790

Binnen studiestad

730

550

620

10

20

20

480

490

550

Buiten studiestad

1.310

1.090

1.160

30

20

20

150

260

250

Internationaal Binnen studiestad

260

310

310

0

0

0

160

190

200

Buiten studiestad

80

100

100

0

0

0

10

10

20

350

260

260

1.960

1.840

1.860

Studenten

Totaal

7.060

6.640

6.650

Doelgroep

Primair

990

860

930

10

20

20

640

680

740

Secundair

500

460

480

200

170

170

110

100

100

1.490

1.320

1.400

210

180

190

750

780

840

Thuisw onend Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Internationaal Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Studenten

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Doelgroep

Primair

Totaal

Uitw onend

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Secundair

270

290

290

40

30

30

30

30

30

Totaal

270

290

290

40

30

30

30

30

30

Totaal Studenten

Totaal

7.060

6.640

6.650

350

260

260

1.960

1.840

1.860

Doelgroep

Primair

990

860

930

10

20

20

640

680

740

Secundair

780

740

770

230

200

200

130

120

130

1.760

1.600

1.690

250

210

220

770

800

870

80

0

0

Totaal

124

Onder Boven

'17-'18

Thuisw onend Binnen studiestad
Uitw onend

Wo

'25-'26

Dronten

Deventer

Doetinchem

Tabel E.4: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Deventer, Doetinchem en Dronten, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron:
DUO, CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

10

10

Studiepuntmobiele st. 1e semester

50

2e semester

40

70

0

0

0

0

Totaal

90

150

0

0

10

10

'17-'18
Hbo

Onder Boven
230

'17-'18
1.390

'25-'26
Onder Boven

Thuisw onend Binnen studiestad

270

240

Buiten studiestad

1.770

1.660

Binnen studiestad

670

390

420

2.880

2.130

Buiten studiestad

580

540

570

2.390

Internationaal Binnen studiestad

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

Uitw onend

1.350

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

1.310

530

430

420

1.600 11.650 10.560 10.290

640

620

600

2.330

150

150

160

2.000

2.090

210

180

180

1.510

1.960

1.960

180

210

210

220

310

320

40

50

50

2.820 20.040 18.300 18.290

1.750

1.640

1.640

Studenten

Totaal

3.300

2.830

Doelgroep

Primair

670

390

420

4.390

4.080

4.280

330

360

380

Secundair

440

400

400

1.120

1.050

1.100

240

200

200

1.120

790

820

5.510

5.130

5.390

570

560

580

Thuisw onend Binnen studiestad

0

0

0

270

280

260

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

4.490

5.200

4.840

0

0

0

Binnen studiestad

0

0

0

4.370

4.710

5.060

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

790

990

1.020

0

0

0

Internationaal Binnen studiestad

0

0

0

1.310

2.100

2.110

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

120

200

220

0

0

0

Studenten

Totaal

0

0

0 11.350 13.470 13.500

0

0

0

Doelgroep

Primair

Totaal
Wo

'25-'26

Emmen

Ede

Eindhoven

Tabel E.5: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Ede, Eindhoven en Emmen, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO, CBS,
telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

Uitw onend

0

0

0

5.680

6.800

7.170

0

0

0

Secundair

800

1.060

1.070

930

1.110

1.130

70

70

70

Totaal

800

1.060

1.070

6.610

7.910

8.300

70

70

70

Totaal Studenten

Totaal

3.300

2.830

2.820 31.390 31.770 31.800

1.750

1.640

1.640

Doelgroep

Primair

670

390

420 10.070 10.880 11.450

330

360

380

Secundair

1.240

1.450

1.470

2.230

300

270

280

Totaal

1.920

1.850

1.890 12.120 13.040 13.680

630

630

650

Studiepuntmobiele st. 1e semester

10

2.050

2.160

10

380

490

0

0

2e semester

0

0

270

340

0

0

Totaal

10

10

640

820

0

0

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

125

'17-'18
Hbo

Onder Boven

'17-'18

Groningen

'25-'26
Onder Boven
0

'17-'18
1.100

'25-'26
Onder Boven

1.560

1.460

1.410

10

10

1.040

950

Buiten studiestad

8.070

7.790

7.570

670

620

610 10.440 10.030

9.270

Binnen studiestad

2.660

2.100

2.300

120

50

60 10.830

8.820

9.580

Buiten studiestad

1.780

1.560

1.650

80

70

80

2.560

2.210

2.280

Internationaal Binnen studiestad

1.420

1.650

1.640

0

0

0

1.820

2.140

2.140

Buiten studiestad

360

460

490

0

0

0

180

240

250

750

Studenten

Totaal

15.850

15.010 15.050

890

Doelgroep

Primair

4.080

3.750

3.940

120

50

60 12.640 10.960 11.720

450

410

430

480

390

410

4.530

4.160

4.370

600

440

470 14.410 12.570 13.390

Secundair
Totaal

760 26.920 24.480 24.470

1.770

1.610

1.670

Thuisw onend Binnen studiestad

250

250

240

0

0

0

560

570

510

Buiten studiestad

2.140

2.900

2.570

0

0

0

5.550

7.360

6.380

Binnen studiestad

4.340

4.320

4.630

0

0

0 15.050 14.390 15.350

Buiten studiestad

790

870

890

0

0

0

2.130

2.120

2.170

Internationaal Binnen studiestad

1.900

2.520

2.530

0

0

0

5.240

7.150

7.170

Buiten studiestad

390

570

560

0

0

0

460

700

690

0

0

0 28.990 32.280 32.280

Uitw onend

Studenten

Totaal

9.800 11.420 11.420

Doelgroep

Primair

6.240

6.840

7.160

0

0

220

280

280

230

250

260

Totaal

6.470

7.120

7.440

230

250

260 20.660 21.980 22.970

Totaal Studenten

Totaal

25.650

26.430 26.470

890

750

760 55.910 56.760 56.750

Doelgroep

Primair

10.320

10.590 11.100

120

50

60 32.930 32.500 34.240

710

710

640

670

11.000

11.280 11.810

820

700

730 35.070 34.540 36.360

Studiepuntmobiele st. 1e semester

350

540

0

0

2e semester

250

390

0

Totaal

600

940

0

Secundair

Secundair
Totaal

126

'25-'26

Thuisw onend Binnen studiestad
Uitw onend

Wo

Gouda

Enschede

Tabel E.6: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Enschede, Gouda en Groningen, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO,
CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

680

690

0 20.290 21.550 22.530
370

2.140

430

2.040

440

2.110

1.530

2.020

0

820

1.090

0

2.350

3.110

'17-'18
Hbo

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

Helmond

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

Thuisw onend Binnen studiestad

240

330

320

340

250

250

80

60

60

Buiten studiestad

2.770

2.750

2.700

3.280

2.580

2.530

870

660

670

Binnen studiestad

500

350

370

360

290

310

10

70

80

Buiten studiestad

790

540

580

790

570

600

150

140

150

Internationaal Binnen studiestad

50

60

50

310

430

410

0

0

0

Buiten studiestad

80

100

110

210

290

310

0

0

0

4.430

4.120

4.130

5.290

4.400

4.420

1.110

950

960

Uitw onend

Wo

Heerlen

Haarlem

Tabel E.7: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Haarlem, Heerlen en Helmond, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO,
CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

Studenten

Totaal

Doelgroep

Primair

550

410

420

670

710

730

10

70

80

Secundair

1.150

1.030

1.080

330

250

260

240

210

230

Totaal

1.690

1.440

1.500

1.000

960

990

260

290

310

Thuisw onend Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Internationaal Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Buiten studiestad

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Studenten

Totaal

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Doelgroep

Primair

Uitw onend

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Secundair

880

920

940

150

190

180

80

100

110

Totaal

880

920

940

150

190

180

80

100

110

Totaal Studenten

Totaal

4.430

4.120

4.130

5.290

4.400

4.420

1.110

950

960

Doelgroep

Primair

550

410

420

670

710

730

10

70

80

Secundair

2.020

1.950

2.020

480

430

440

330

310

340

Totaal

2.570

2.360

2.440

1.150

1.150

1.170

340

390

420

80

0

0

Studiepuntmobiele st. 1e semester

40

30

60

2e semester

30

20

30

40

0

0

Totaal

70

60

90

120

0

0

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

127

'17-'18
Hbo

Onder Boven

'17-'18

Maastricht

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

930

900

870

550

510

490

160

150

130

Buiten studiestad

8.180

8.610

8.150

6.060

5.990

5.820

1.500

1.570

1.430

Binnen studiestad

4.400

3.810

4.200

1.470

1.190

1.280

2.070

1.350

1.490

Buiten studiestad

4.000

3.440

3.600

1.860

1.850

1.950

410

350

360

Internationaal Binnen studiestad

1.750

2.220

2.210

20

30

30

670

840

850

Buiten studiestad

240

350

360

30

30

40

110

160

160

Studenten

Totaal

19.510

19.330 19.390

9.980

9.600

9.610

4.920

4.430

4.420

Doelgroep

Primair

6.160

6.030

6.410

1.490

1.220

1.310

2.750

2.190

2.340

350

310

320

1.250

1.050

1.090

850

680

710

6.500

6.340

6.730

2.740

2.270

2.400

3.600

2.880

3.060

Thuisw onend Binnen studiestad

10

20

20

520

530

500

260

240

230

Buiten studiestad

20

40

40

7.490

9.800

9.090

2.680

3.280

3.010

Binnen studiestad

20

40

60

8.120

8.720

9.370

3.940

3.380

3.640

Buiten studiestad

30

10

20

4.460

4.800

4.920

850

920

930

Internationaal Binnen studiestad

60

40

30

1.250

1.800

1.790

7.790

9.800

9.850

Buiten studiestad

0

0

0

1.030

1.660

1.670

1.060

1.530

1.490

130

150

Secundair
Totaal

Uitw onend

Studenten

Totaal

Doelgroep

Primair

70

80

90

9.370 10.510 11.150 11.720 13.180 13.480

Secundair

290

310

320

2.040

Totaal

360

390

410 11.410 12.390 13.090 11.940 13.480 13.800

Totaal Studenten

Totaal

19.640

19.480 19.550 32.860 36.910 36.940 21.480 23.580 23.570

Doelgroep

Primair

6.230

6.110

640

620

6.870

6.730

Secundair
Totaal

128

'25-'26

Thuisw onend Binnen studiestad
Uitw onend

Wo

Leiden

Leeuwarden

Tabel E.8: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Leeuwarden, Leiden en Maastricht, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron:
DUO, CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

170 22.880 27.310 27.340 16.570 19.150 19.140

1.880

1.930

220

310

310

6.500 10.870 11.740 12.460 14.470 15.370 15.830
640

3.280

2.930

3.020

1.070

990

1.030

7.140 14.150 14.660 15.480 15.540 16.360 16.850

Studiepuntmobiele st. 1e semester

220

290

480

630

2e semester

150

190

250

330

390

520

Totaal

370

480

730

950

1.620

2.180

1.230

1.660

Rotterdam

Nijmegen

'17-'18
Hbo

Thuisw onend Binnen studiestad

960

Buiten studiestad

'25-'26
Onder Boven
880

830

'17-'18
5.430

'25-'26
Onder Boven
5.480

5.310

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

970

790

750

11.620

10.800 10.370 20.930 20.690 20.050 11.050

9.500

9.290

Binnen studiestad

5.040

4.050

4.390

7.300

6.560

7.110

1.370

1.080

1.170

Buiten studiestad

3.070

2.880

3.000

5.340

4.580

4.810

2.320

2.020

2.130

Internationaal Binnen studiestad

400

500

520

1.140

1.460

1.400

90

120

120

Buiten studiestad

190

260

250

360

520

580

40

50

50

Uitw onend

Wo

's-Hertogenbosch

Tabel E.9: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Nijmegen, Rotterdam en ’s-Hertogenbosch, collegejaren '17-'18 en '25-'26
(bron: DUO, CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

Studenten

Totaal

21.280

19.370 19.360 40.500 39.290 39.250 15.840 13.560 13.520

Doelgroep

Primair

5.440

4.540

4.910

8.440

8.020

8.510

1.460

1.200

Secundair

1.120

920

950

2.120

1.840

1.920

660

640

660

Totaal

6.550

5.460

9.860 10.430

2.120

1.830

1.950

5.860 10.560

1.290

Thuisw onend Binnen studiestad

500

480

460

1.270

1.430

1.370

0

0

0

Buiten studiestad

6.460

7.490

6.820

8.210

9.740

9.120

10

0

0

Binnen studiestad

9.010

9.110

9.740

7.730

8.030

8.630

10

0

0

Buiten studiestad

2.050

2.060

2.100

2.550

2.720

2.790

20

0

0

Internationaal Binnen studiestad

1.640

2.280

2.280

3.940

5.550

5.580

10

0

0

Buiten studiestad

520

810

820

1.060

1.640

1.620

0

0

0

50

0

0

Uitw onend

Studenten

Totaal

20.180

22.230 22.220 24.760 29.100 29.110

Doelgroep

Primair

10.650

11.390 12.020 11.660 13.580 14.210

Secundair

570

590

610

2.930

3.140

20

0

0

3.210

510

580

590

530

580

590

Totaal

11.220

11.980 12.620 14.600 16.720 17.420

Totaal Studenten

Totaal

41.460

41.590 41.570 65.250 68.390 68.360 15.890 13.560 13.520

Doelgroep

Primair

16.090

15.930 16.930 20.110 21.590 22.710

1.480

1.200

1.290

Secundair

1.690

1.500

5.130

1.170

1.210

1.250

Totaal

17.770

17.440 18.490 25.150 26.580 27.840

2.650

2.410

2.540

Studiepuntmobiele st. 1e semester
2e semester
Totaal

760

1.000

1.550

5.050

960

4.990

1.230

100

140

390

500

530

670

40

50

1.160

1.500

1.480

1.890

140

190

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

129

'17-'18
Hbo

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

Utrecht

'25-'26
Onder Boven
860

'17-'18
1.700

'25-'26
Onder Boven

Thuisw onend Binnen studiestad

480

360

340

1.010

890

Buiten studiestad

2.810

2.370

2.310

6.200

6.050

5.770 16.450 16.670 15.960

Binnen studiestad

270

260

300

3.300

2.440

2.670

6.590

6.110

6.650

Buiten studiestad

950

630

670

1.890

1.610

1.690

6.070

5.220

5.440

Uitw onend

1.950

1.880

Internationaal Binnen studiestad

0

0

0

240

270

270

530

680

660

Buiten studiestad

10

20

20

100

130

120

380

530

540

Studenten

Totaal

4.530

3.640

Doelgroep

Primair

270

270

310

3.540

2.700

2.940

7.120

6.790

7.310

Secundair

270

240

250

1.880

1.690

1.760

2.360

2.010

2.110

Totaal

540

500

560

5.410

4.390

4.700

9.480

8.800

9.420

Thuisw onend Binnen studiestad

0

0

0

420

430

410

710

770

740

Buiten studiestad

0

0

0

5.250

6.860

6.490 10.280 12.160 11.160

Binnen studiestad

0

0

0

4.310

4.310

4.650 12.800 13.480 14.390

Buiten studiestad

0

0

0

2.050

2.020

2.080

4.380

4.590

4.710

Internationaal Binnen studiestad

10

0

0

1.560

2.200

2.200

1.550

2.050

1.980

Buiten studiestad

10

10

10

430

680

680

770

1.100

1.160

Studenten

Totaal

20

10

10 14.030 16.500 16.520 30.480 34.160 34.140

Doelgroep

Primair

10

0

0

5.870

6.510

Secundair

150

180

190

530

580

Totaal

150

180

190

6.400

7.090

Totaal Studenten

Totaal

4.540

3.650

Doelgroep

Primair

270

270

310

9.410

9.210

9.790 21.470 22.320 23.670

Secundair

420

420

440

2.400

2.260

2.350

Totaal

690

690

740 11.810 11.480 12.130 27.360 27.720 29.240

Wo

Uitw onend

130

Tilburg

Sittard-Geleen

Tabel E.10: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Sittard-Geleen, Tilburg en Utrecht, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO,
CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

3.650 12.730 11.390 11.380 31.720 31.160 31.130

6.850 14.350 15.530 16.370
580

3.530

3.390

3.450

7.430 17.880 18.920 19.820

3.660 26.750 27.880 27.890 62.200 65.320 65.270
5.400

5.560

70

590

30

40

280

390

480

590

80

110

870

1.210

1.540

1.860

Studiepuntmobiele st. 1e semester

50

2e semester
Totaal

820

5.890

1.060

1.280

Vlissingen

Venlo

'17-'18
Hbo

Wageningen

Tabel E.11: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Venlo, Vlissingen en Wageningen, collegejaren '17-'18 en '25-'26 (bron: DUO,
CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

Thuisw onend Binnen studiestad

270

220

210

390

330

330

0

10

10

Buiten studiestad

1.060

820

810

2.690

2.420

2.370

220

210

200

Binnen studiestad

140

150

160

520

310

360

30

90

90

Buiten studiestad

130

150

170

550

450

500

140

120

130

Internationaal Binnen studiestad

1.500

1.740

1.720

370

440

430

0

0

0

Buiten studiestad

1.080

1.330

1.330

60

80

80

0

0

0

Studenten

Totaal

4.180

4.400

4.390

4.570

4.030

4.070

390

430

430

Doelgroep

Primair

1.650

1.880

1.880

890

750

800

30

90

90

280

250

260

50

40

50

230

250

260

1.920

2.140

2.140

940

800

840

260

340

350

Thuisw onend Binnen studiestad

0

10

0

0

0

0

60

50

40

Buiten studiestad

30

40

40

0

0

0

2.720

2.900

2.510

Binnen studiestad

30

70

60

0

0

0

4.740

5.980

6.330

Buiten studiestad

30

30

30

0

0

0

1.390

2.090

2.120

Internationaal Binnen studiestad

50

60

60

0

0

0

2.120

2.900

2.920

Buiten studiestad

30

40

40

0

0

0

310

470

470

Studenten

Totaal

180

250

240

0

0

0 11.340 14.390 14.400

Doelgroep

Primair

80

130

120

0

0

0

6.860

8.880

Secundair

110

110

110

20

30

30

110

140

140

Totaal

190

240

230

20

30

30

6.970

9.020

9.390

Totaal Studenten

Totaal

4.350

4.650

4.640

4.570

4.030

Doelgroep

Primair

1.730

2.020

2.000

890

750

800

6.890

8.970

380

360

370

70

70

80

340

390

400

2.110

2.380

2.370

960

820

870

7.230

9.360

9.740

Uitw onend

Secundair
Totaal
Wo

Uitw onend

Secundair
Totaal

9.250

4.070 11.730 14.820 14.830
9.340

150

240

40

50

390

540

2e semester

90

140

30

50

220

310

Totaal

230

380

70

90

620

850

Studiepuntmobiele st. 1e semester

Landelijke Monitor Studentenhuisvesting

131

'17-'18
Hbo

Onder Boven

'17-'18

Totaal

'25-'26
Onder Boven

960

880

860

230

0

Buiten studiestad

12.750

11.760

11.460

760

Binnen studiestad

2.340

1.760

1.920

Buiten studiestad

3.030

2.660

2.810

Internationaal Binnen studiestad

90

110

Buiten studiestad

70

0

'17-'18

'25-'26
Onder Boven

34.890

34.760

33.690

1.070

990 206.290

198.820

191.500

560

430

470

80.030

66.640

72.580

350

310

320

57.840

49.520

51.950

110

50

60

70

20.520

25.280

25.140

110

100

110

140

130

5.860

7.920

8.070

Studenten

Totaal

19.230

17.280

17.260

2.060

2.010

1.980 405.440 382.930 382.930

Doelgroep

Primair

2.420

1.880

2.030

610

490

530

Secundair

100.550

91.920

97.720

620

540

560

32.270

0

0

63.700

27.880

29.130

3.040

2.410

2.600

32.880

490

530

164.260

119.800

126.850

Thuisw onend Binnen studiestad

0

0

0

0

0

0

9.450

10.920

10.420

Buiten studiestad

0

0

0

30

260

240

77.810

95.400

87.400

Binnen studiestad

0

0

0

380

310

360

104.850

111.720

119.410

Buiten studiestad

0

0

0

20

110

100

32.440

33.500

34.280

Internationaal Binnen studiestad

0

0

0

160

280

280

39.650

53.980

53.970

Buiten studiestad

0

0

0

30

70

70

8.960

13.580

13.630

Studenten

Totaal

0

0

0

630

1.030

1.040

273.170

319.100

319.100

Doelgroep

Primair

173.370

Totaal

Uitw onend

132

'25-'26

Thuisw onend Binnen studiestad
Uitw onend

Wo

Overig

Zwolle

Tabel E.12: Studentenaantallen naar type onderwijsinstelling, woonsituatie en doelgroep voor de onder- en
bovengrens van de bandbreedte van Zwolle, overige steden en Nederland als totaal, collegejaren '17-'18 en '25'26 (bron: DUO, CBS, telling ABF en Apollo 2018, ABF Research)

0

0

0

540

590

640

144.500

165.700

Secundair

390

390

400

14.620

0

0

41.400

29.280

29.840

Totaal

390

390

400

15.160

590

640

185.900

194.980

203.210

Totaal Studenten

Totaal

19.230

17.280

17.260

2.680

3.040

3.020 678.600 702.040 702.040

Doelgroep

Primair

2.420

1.880

2.030

1.150

1.090

1.170 245.050 257.620

Secundair

1.010

930

960

46.890

0

0

105.110

57.170

Totaal

3.430

2.800

2.990

48.040

1.090

1.170

350.160

314.790 330.060

15.470

271.100
58.970

Studiepuntmobiele st. 1e semester

170

210

10

20

11.840

2e semester

130

170

10

10

6.150

8.070

Totaal

310

380

20

30

17.990

23.540

MONITOR
STUDENTENHUISVESTING
LANDELIJKE

Nederland

Alkmaar
Almere
Amersfoort
Amsterdam
Apeldoorn
Arnhem
Breda
Delft
Den Haag
Deventer
Doetinchem
Dronten
Ede
Eindhoven
Emmen
Enschede
Gouda
Groningen
Haarlem
Heerlen
Helmond
’s-Hertogenbosch
Leeuwarden
Leiden
Maastricht
Nijmegen
Rotterdam
Sittard-Geleen
Tilburg
Utrecht
Venlo
Vlissingen
Wageningen
Zwolle

:: Studentensteden