Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 470 A

Jaarverslag en slotwet Infrastructuurfonds 2019

Nr. 6

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 23 juni 2020
De vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat heeft een aantal
vragen voorgelegd aan de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over
de brief van 20 mei 2020 inzake het Jaarverslag Infrastructuurfonds 2019
(Kamerstuk 35 470 A, nr. 1).
De Minister en Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat hebben
deze vragen beantwoord bij brief van 10 juni 2020. Vragen en antwoorden
zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Agnes Mulder
De griffier van de commissie,
Israel

kst-35470-A-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 A, nr. 6

1

1
Vraag:
Kunt u uitleggen welke maatregelen voor de natuurgebieden Herperduin
en Kunderberg overbodig bleken te zijn en hoe het uitblijven van deze
maatregelen zich verhoudt tot de lagere uitgave van € 17.5 miljoen?
Antwoord:
Zoals toegelicht in de begroting 2020, is in totaal € 27.8 mln overgeboekt
waarvan € 17.5 mln in 2019. Van dit bedrag was € 4 mln vanwege
meevaller op Herperduin en Kunderberg. Alle maatregelen zijn derhalve
uitgevoerd echter, tegen lagere kosten.
2
Vraag:
Kunt u uitleggen waar de overheveling van € 12 miljoen voor korte
termijn aanpak files exact voor is gebruikt en hoe het staat met de
voortgang van de korte termijn aanpak files?
Antwoord:
In 2019 is € 12 miljoen besteed aan maatregelen van de korte termijn
aanpak files. Hieruit zijn o.a. 20 extra bergers en de inzet van extra
weginspecteurs gefinancierd. Ook is de aansluiting bij Castricum op de A9
verbeterd en zijn de eerste nieuwe slimme verkeerslichten opgeleverd.
Rijkswaterstaat werkt momenteel aan de voorbereiding en realisatie van
de maatregelen uit de eerste en tweede tranche. De maatregelen uit de
eerste tranche zijn uiterlijk in 2021 gerealiseerd. De realisatie van de
maatregelen uit de tweede tranche zal in 2021 gestart zijn.
3
Vraag:
Kunt u verklaren wat het uitstel van voorbereiding tol voor effect heeft op
de uitstoot en het milieu en bent u van plan dit nadelige effect op andere
manieren te compenseren? Zo ja, hoe?
Antwoord:
De voorziene openstelling van de Blankenburgverbinding en de VIA15 is
eind 2024. Dit is later dan werd voorzien ten tijde van de totstandkoming
van de Wet tijdelijke tolheffing Blankenburgverbinding en ViA15. Daarom
kan de voorbereiding om tol te kunnen heffen eveneens opschuiven.
Doordat nog steeds tol geheven wordt bij aanvang van de openstelling, is
er geen sprake van een effect op uitstoot en milieu anders dan verondersteld in het TB.
4
Vraag:
Kunt u verklaren in hoeverre de investeringen in de landzijdige bereikbaarheid van Lelystad Airport samenhangen met de eventuele uitbreiding
van het vliegveld en in hoeverre het uitstel van de opening van Lelystad
Airport van invloed zal zijn op de begroting voor dit project?
Antwoord:
Het uitstel van de openstelling van Lelystad Airport voor groot commercieel verkeer is niet van invloed op de investeringen in de landzijdige
bereikbaarheid van de luchthaven. Deze investeringen zijn reeds of
worden thans uitgevoerd.
5
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 A, nr. 6

2

Kunt u in het kader van de verduurzaming van het verkeer verklaren
waarom er € 140 miljoen minder geld is uitgegeven aan de aanleg van het
spoor dan hiervoor was begroot?
Antwoord:
Bij de MIRT-projectoverzichten voor personen- en goederenspoor is in het
jaarverslag de onderbesteding van de 140 miljoen per project inzichtelijk
gemaakt en naar individuele oorzaak toegelicht, zowel voor realisatie- als
voor planuitwerking projecten (zie pagina 35 t/m 40). De grootste
afwijkingen ten opzichte van de in de begroting opgenomen financiële
planning doen zich voor bij geluidsanering spoorwegen (30 miljoen),
overwegenaanpak (25 miljoen) en sporendriehoek Noord-Nederland (13
miljoen).
Daarnaast gaat het bijvoorbeeld ook om herzieningen door de aannemer
van het geplande werk waardoor er minder overlast is voor reiziger en
vervoerder, of dat er werk met werk wordt gedaan (projecten in de
uitvoering combineren). Hierdoor verschuiven weliswaar betaalschema’s
aan de aannemer, maar worden de projecten binnen scope, budget en tijd
gerealiseerd. Tenslotte bestaat de 140 miljoen ook uit middelen die op dit
artikel begroot waren, maar zijn overgeboekt naar de Regio, bijvoorbeeld
voor de projecten Vleugel- Geldermalsen en Sporendriehoek NoordNederland. Deze gelden zijn derhalve wel besteed maar dit is niet
zichtbaar in de realisatiecijfers van het Infrastructuurfonds.
De gelden die niet in 2019 zijn besteed voor de realisatie van de in de
begroting opgenomen projecten worden in de volgende jaren wel op deze
projecten gerealiseerd. Een lagere besteding in een jaar van beschikbare
middelen is niet altijd te voorkomen maar staat geheel los van de ambitie
op het vlak van model shift.
6
Vraag:
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de Agenda Waddengebied
2050? Wanneer wordt deze voorgelegd aan de Kamer? Hoe is de regio
(Waddeneilanden, Waddenprovincies, ondernemers, bewoners) bij de
agenda betrokken (geweest)? Wat wordt de status van deze Agenda?
Antwoord:
De Agenda voor het Waddengebied moet gezien worden als een
beleidskader dat zelfbindend is voor de organisaties die de agenda via een
instemmingsverklaring onderschrijven. Die «zelfbinding» bestaat uit het
zorgen voor de doorwerking naar relevante beleidsvisies, uitvoeringsprogramma’s en /of beheer. Zo wordt op nationaal niveau de hoofddoelstelling voor de Waddenzee en Waddengebied opgenomen in de
Nationale Omgevingsvisie. Het ruimtelijk instrumentarium zoals was
vastgelegd in de Structuurvisie Waddenzee wordt overgenomen in het
Besluit kwaliteit leefomgeving. Daarmee blijft de bescherming van de
Waddenzee geborgd. Ook regionale overheden dragen zorg voor de
doorwerking in hun beleid en regelgeving
Tegelijk is de agenda agenderend door nieuwe ontwikkelingen en
opgaven door te vertalen in uitvoeringsstrategieën. De Agenda bevat een
doorkijk naar het uitvoeringsprogramma 2021–2026. Dit uitvoeringsprogramma biedt de betrokken partijen de mogelijkheid om op basis van de
strategieën gezamenlijk vervolgstappen te maken richting implementatie
in nieuw beleid en uitvoering van maatregelen en beheer.
De afgelopen periode zijn er diverse bijeenkomsten geweest waarbij
betrokken partijen hun inbreng hebben kunnen geven. Om een brede
groep van betrokkenen mee te kunnen laten denken over de richting van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 A, nr. 6

3

de Agenda en zo alle kennis en ervaring te benutten, heeft eind vorig jaar
een informele consultatie plaatsgevonden. De uitkomst hiervan is benut
om de ontwerp-Agenda aan te scherpen.
Het Omgevingsberaad Waddengebied, waarin de verschillende stakeholders zijn vertegenwoordigd, heeft een positief advies gegeven over de
conceptversie van de ontwerp-Agenda.
Ik ben voornemens om nu eerst met mijn collega-bestuurders de
Ontwerp-Agenda vast te stellen. Het streven is om de ontwerp-Agenda
voor het Waddengebied 2050 begin zomer aan te bieden aan de Tweede
Kamer. De ontwerp-Agenda wordt tegelijkertijd ter consulatie gelegd,
inclusief een internetconsultatie. De ondertekening van de definitieve
Agenda (aan de hand van een instemmingsverklaring) is voorzien in
november dit jaar.
7
Vraag:
Kunt u vertellen hoeveel vertraging voor de realisatie van het hoogwaardig openbaar vervoernet (HOV-net) wordt verwacht en wat voor effect
deze vertraging heeft op de hoeveelheid autoverkeer en de bijbehorende
uitstoot?
Antwoord:
Het HOV-Net bestaat uit verschillende projectonderdelen. Het onderdeel
Alphen-Gouda is grotendeels gerealiseerd. De onderdelen Leiden-Utrecht
en Leiden-Katwijk/Noordwijk lopen vertraging op. Leiden-Utrecht
vanwege baanstabiliteit (Kamerstuk 34 775 A, nr. 76) en Leiden-Katwijk/
Noordwijk door vertraagde woningbouwplanvorming. Het HOV-Net
Zuid-Holland Noord is een project van de provincie Zuid-Holland. IenW is
subsidieverlener. De provincie is verantwoordelijk voor de realisatie. Er is
bij IenW geen inzicht in de effecten op het autoverkeer.
8
Vraag:
Bent u van plan om de nadelige milieueffecten van de vertraagde
realisatie van het HOV-net op andere manieren te compenseren? Zo ja,
hoe?
Antwoord:
Nee, het project is de verantwoordelijkheid van de provincie Zuid-Holland.
9
Vraag:
Hoeveel vertraging verwacht u voor de realisatie van het European Rail
Traffic Management System (ERTMS) en het Programma Hoofdfrequent
Spoor (PHS) nu er sprake is van verplichtingenschuif en uitgestelde
programmabeslissing en wat voor effect heeft dit op de hoeveelheid
autoverkeer en vliegverkeer gedurende deze uitstelperiode?
Antwoord:
In de planning die door het kabinet op 17 mei 2019 is vastgesteld als
onderdeel van de programmabeslissing ERTMS (Kamerstuk 33 652, nr. 65)
is uitgegaan van de start van de realisatiefase per die dag en dat realisatie
van het laatste baanvak in 2029–2031 wordt opgeleverd. Op basis van
deze planning is er geen effect van de uitgestelde programmabeslissing
op de hoeveelheid autoverkeer en vliegverkeer.
10
Vraag:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 A, nr. 6

4

Bent u van plan om de nadelige milieueffecten van de vertraagde
realisatie van deze megaprojecten op andere manieren te compenseren?
Zo ja, hoe?
Antwoord:
De afweging om milieu-effecten en eventuele maatregelen te compenseren heeft zoals gebruikelijk plaatsgevonden in de planuitwerkingsfase.
11
Vraag:
Kunt u nader verklaren welke aanbevelingen vanuit Bureau ICT Toetsing
dusdanig complex waren om uit te voeren dat deze tot een dergelijke
vertraging hebben geleid?
Antwoord:
De opvolging van de twee BIT-aanbevelingen om «meer aandacht te
geven aan de integrale systeemprestaties» en de «kwaliteitsbeheersing bij
ontwikkeling van ERTMS-componenten op orde te brengen» hebben het
meeste tijd gekost. Naar aanleiding hiervan is onder meer het kwaliteitssysteem van het programma ERTMS uitgebreid aan de hand van de
zogenaamde Systeem Engineeringmethodiek. Vervolgens is op basis van
deze methodiek een doorvertaling gemaakt van de programma-eisen op
niveau van het vervoerssysteem (zoals meer veiligheid, meer capaciteit
enz.) naar de eisen van de verschillende ERTMS-systeemonderdelen die
nu worden aanbesteed. Dit was een zeer arbeidsintensief proces.
12
Vraag:
Kunt u nader verklaren waarom er een verkenning plaatsvindt naar de nut
en noodzaak van investeringen in de generieke en ruimtelijke inrichting,
OVT inclusief keerspoor, Tunnel en A10 terwijl dit al lopende projecten
zijn?
Antwoord:
Eerder bent u geïnformeerd over de vertraging van de herijkingsfase van
het project en dat deze verder is opgelopen. In de brief van 30 oktober
2019 (Kamerstuk 32 668, nr. 14) is aangegeven dat Minister van Staat
Sybilla Dekker vanuit haar rol als onafhankelijke, gezaghebbende derde
deze verkenning heeft uitgevoerd. In mijn brief van 26 maart 2020
(Kamerstuk 32 668, nr. 15) zijn de uitkomsten van deze verkenning met de
Kamer gedeeld. De kernboodschap van haar advies is: ga voortvarend
door met de realisatie van het project Zuidasdok en doe een eenmalige
extra budget-bijdrage. Niets doen is geen optie, de knelpunten op de A10
en vooral op de Openbaar Vervoer-terminal vereisen een spoedige
aanpak.
13
Vraag:
Kunt u vertellen wat voor overwegingen er worden meegenomen om de
nut en noodzaak van deze onderdelen van de ZuidasDok te bepalen?
Antwoord:
Zie het antwoord op vraag 12.
14
Vraag:
Kunt u vertellen hoe het bedrag van 300 miljoen voor de uitrol van ERTMS
en de € 100 miljoen per jaar vanaf 2031 tot stand is gekomen, en hoe bent
u van plan verdere uitstel van de ERTMS te voorkomen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 A, nr. 6

5

Antwoord:
ProRail heeft, op basis van een vergelijkingsmodel ontwikkeld door PwC
in 2018 (Kamerstuk 33 652, nr. 63) aangegeven dat de landelijke uitrol van
ERTMS, inclusief de eerste zeven baanvakken en inclusief het beheer en
onderhoud, € 6,5 tot 7 mld (excl. BTW, prijspeil 2017) zal kosten tot aan
2050. In aanvulling op de beschikbare middelen voor de treinbeveiliging
in de BOV-reeks tot aan 2050 en de middelen die gekoppeld zijn aan de
programmabeslissing ERTMS voor infrastructuur tot aan 2030, verwachtte
ProRail vanaf 2030 een ordegrootte bedrag van € 100 mln per jaar
aanvullend nodig te hebben voor de landelijke uitrol tot 2050. Ik heb toen
aangegeven dat ik dit zag als een eerste indicatie, waarbij ik wil inzetten
op het incasseren van mogelijke besparingen door synergievoordelen of
verwachte innovaties. De precieze omvang zal mede afhangen van de
snelheid waarmee het beveiligingssysteem wordt uitgerold, technologische mogelijkheden (bijvoorbeeld de overschakeling naar ERTMS level
3) en hoe de prijs van het systeem zich ontwikkelt.
Deze langetermijnveranderopgave voor de sector heeft en krijgt te maken
met vele risico’s en kansen, ook op het gebied van de planning. Het is zaak
hier continu op te sturen. Door intensieve afstemming en communicatie
worden risico’s gesignaleerd en kunnen adequate maatregelen worden
getroffen om risico’s te vermijden of de gevolgen te beperken. Het is
daarbij belangrijk dat interne, maar vooral ook externe partijen periodiek
de peilstok in het programma steken om permanent risico’s te ontdekken,
hierop bij te sturen en te verzekeren dat een verantwoorde en doelmatige
uitrol plaatsvindt.
15
Vraag:
Kunt u vertellen hoe de hoogtes van de reserveringen voor Slimme en
duurzame mobiliteit (€ 66 miljoen) en het Schone Luchtakkoord (€ 50
miljoen) zijn bepaald?
Antwoord:
De reservering voor Slimme en duurzame mobiliteit is als volgt
opgebouwd: voor bijdragen aan decentrale overheden staat in totaal € 43
mln. ter beschikking. Met deze reservering worden de toezeggingen uit
het BO MIRT 2018/2019 gestand gedaan. De regionale overheden leggen
minimaal een gelijk bedrag in voor de uitvoering van de in het BO MIRT
afgesproken maatregelen. Daarnaast is € 23 bestemd om de uitgaven
(gebaseerd op de opgestelde programmaplannen) van de Programma’s
Duurzame mobiliteit/ Fiets en Innovatie voor de jaren 2020 en 2021 te
dekken.
Met het Schone Lucht Akkoord streef ik naar permanente verbetering van
de luchtkwaliteit om gezondheidswinst voor iedereen in Nederland te
bereiken. De inzet is om minimaal 50% gezondheidswinst in 2030 te
realiseren (t.o.v. 2016) voor de gezondheidseffecten afkomstig van
Nederlandse bronnen. Dit akkoord is samen met decentrale overheden
gesloten en bevat maatregelen die door het Rijk en decentrale overheden
ten uitvoering zullen worden gebracht. Met de door het Rijk beschikbaar
gestelde € 50 miljoen kunnen maatregelen worden bekostigd zoals de
inzet op bronbeleid, verbetering van toezicht en handhaving en het
uitvoeren van pilots met decentrale overheden om samen met hen te
experimenteren met vernieuwende en verdergaande luchtkwaliteitsmaatregelen. De reservering van € 50 miljoen biedt de mogelijkheid om
maatregelen die haalbaar en betaalbaar zijn uit te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 A, nr. 6

6