Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 404

Programma hoogfrequent spoorvervoer

Nr. 115

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 oktober 2022
Bijgaand bied ik u de voortgangsrapportage Programma Hoogfrequent
Spoorvervoer (PHS) over de eerste helft 2022 aan. Dit is de zevende
voortgangsrapportage (VGR7) gebaseerd op de basisrapportage die op
26 april 2019 aan uw Kamer is aangeboden (Kamerstuk 32 404, nr. 92).
PHS heeft tot doel op zes reizigerscorridors te komen tot hoogfrequent
spoorvervoer en er komt extra ruimte voor goederenvervoer op het spoor.
Het programma is in volle realisatie. De extra capaciteit die de komende
jaren stap voor stap beschikbaar komt, is van groot belang om de
reizigers en het goederenvervoer ook in de toekomst te kunnen accommoderen. PHS legt ook de basis voor de ontsluiting van de 17 woningbouwgebieden en de doorontwikkeling naar het Toekomstbeeld OV. Zoals
eerder aangegeven1 blijft de uitrol van PHS noodzakelijk om de reizigersgroei, die na de coronacrisis weer verwacht wordt op te kunnen vangen.
Relevante ontwikkelingen
Het programma is in volle realisatie en in deze verslagperiode zijn er
verdere stappen gezet. Op 19 september jl. heb ik zelf het startschot
gegeven voor de verbouwing Amsterdam Centraal. In de verslagperiode
zijn werkzaamheden bij Rijswijk-Rotterdam, Spoorzone Ede en het
Amsterdams havengebied voortgezet en is er weer een transferproject
afgerond: Amsterdam Amstel. Dit voorjaar heeft de zitting plaatsgevonden bij de Raad van State over het Tracébesluit Meteren-Boxtel. Ook is
het Tracébesluit PHS Nijmegen gepubliceerd. Helaas treft de afschaling bij
NS ook de tienminuten treinen van PHS. In juni zijn de treinen tussen
Arnhem, Schiphol en Rotterdam teruggegaan in frequentie en dit lijkt zich
door te zetten in 2023. De frequentie tussen Amsterdam en Eindhoven is
in september ook teruggegaan van 6 naar 4, maar dit wordt op basis van
de huidige inzichten in december 2022 weer opgevoerd.
1

kst-32404-115
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 32 404, nr. 101.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 404, nr. 115

1

Deze voortgangsrapportage (VGR) geeft inzicht in de uitdagingen en
risico’s die zich in dit omvangrijke programma voordoen. Het beeld is ten
opzichte van de vorige VGR niet wezenlijk anders, maar de verwachtingen
zijn als gevolg van algemene kostenstijgingen en de impact van de oorlog
in Oekraïne zeer onzeker geworden.
Internationale treinen naar UK op Amsterdam Centraal
Tijdens de verbouwing van Amsterdam Centraal voor PHS kunnen de
huidige, tijdelijke, security- en paspoortfaciliteiten voor treinen naar
Londen niet gehandhaafd blijven. Ik hecht groot belang aan internationale
treinen als alternatief voor de luchtvaart op korte afstand en vind een
langdurig niet beveiligd vertrek van treinen naar het Verenigd Koninkrijk
dan ook niet acceptabel. Daarom heb ik u in het commissiedebat spoor op
9 juni 2022 (Kamerstukken 29 984, 33 652 en 32 401, nr. 991) toegezegd dat
ik op zoek ben naar een oplossing voor deze faciliteiten. Deze zomer is
door NS, ProRail, gemeente Amsterdam en veel andere betrokken heel
hard gewerkt om de mogelijkheden verder uit te werken, waarvoor ik mijn
dank wil uitspreken.
Uit de onderzoeken blijkt dat er mogelijkheden zijn voor nieuwe voorzieningen op Amsterdam Centraal, maar tegelijkertijd is de situatie tijdens de
grootschalige verbouwing van het station complex en de ruimte op het
station beperkt en moeten de risico’s op het PHS-project goed in beeld
worden gebracht. Dit vraagt de komende weken nog om nadere
uitwerking, en om onderlinge afspraken hoe we omgaan met de risico’s
tijdens de verbouwing. Ik heb er vertrouwen in dat we hier de komende
weken in goede samenwerking uit komen en verwacht dan ook uw Kamer
later in oktober 2022 te informeren over de uitkomsten.
Baanstabiliteit Delft Campus – Schiedam
De afgelopen periode is door ProRail gekeken naar de baanstabiliteit
tussen Delft Campus en Schiedam, zoals in de vorige VGR aangekondigd.
Gebleken is dat de baanstabiliteit structureel versterkt kan worden met
steunbermen. Dit is zoveel mogelijk no-regret met het oog op de
capaciteitsuitbreiding voorzien in Groeifondspropositie Oude Lijn. Ik zie af
van een alternatief met versterking door damwanden omdat deze
maatregel relatief duur en minder duurzaam is. Er wordt in de tweede
helft van 2022 een planuitwerking gestart om ontwerp, planning en kosten
scherp te krijgen. Parallel hieraan onderzoek ik de komende tijd de
mogelijkheden van financiering voor de steunbermen binnen de bredere
financiële kaders. De financiering ontbreekt nu nog.
De versterking met steunbermen is niet op tijd gereed om vanaf eind 2024
een 5de en 6de sprinter te laten rijden tussen Den Haag en Rotterdam.
Daarom wordt door NS en ProRail parallel gekeken naar een tijdelijke
oplossing in de dienstregeling, zodat de extra sprinters wel al kunnen
rijden als eind 2024 de PHS-infrastructuur gereedkomt op deze corridor.
Via de voortgangsrapportages van PHS worden deze ontwikkelingen
nauwlettend gevolgd.
Financiële stand van zaken
Het potentieel tekort en het risicobeeld kenden de afgelopen VGR-en
steeds een redelijk vergelijkbare omvang. De financiële vooruitzichten
zullen naar verwachting de komende periode echter verslechteren. De
omvang van de te verwachten stijging van het potentieel tekort is nu niet
goed in te schatten. De impact laat zich pas in de volgende VGR ten volle
zien als prijsontwikkeling en indexatie van het budget meer duidelijkheid

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 404, nr. 115

2

geven. Overigens gaat het hierbij niet alleen om prijsstijgingen, maar
blijkt ook de beschikbaarheid van materialen en personeel knelpunt voor
de uitvoering te zijn. Ik monitor dit met ProRail zeer actief en verwacht bij
de VGR9 een duidelijker beeld te kunnen geven.
Het potentieel tekort is de afgelopen periode licht toegenomen van
€ 200,4 mln in de vorige VGR6 naar € 205,7 mln. in de huidige VGR. De
diverse ontwikkelingen die dit beeld hebben bepaald staan in de VGR
nader toegelicht. Voor een completer beeld van de financiële ontwikkelingen wordt ook gekeken naar het risicobeeld en de exogene risico’s.
Tegenover het potentieel tekort van bijna € 206 mln. en de nu geschatte
omvang van de exogene risico’s van ca. € 291 mln. die mogelijk ten laste
van PHS komen, staat een risicoreservering binnen het Infrastructuurfonds van € 250 mln.
De omvang van de exogene risico’s is in deze periode toegenomen door
de ontwikkelingen bij baanstabiliteit, met name op het deel Delft Campus
Zuid-Schiedam.
Omdat de prijsontwikkeling pas in de komende perioden zichtbaar wordt,
wacht ik dit eerst af voordat ik besluiten ga nemen over de beperking van
het potentieel tekort, waarbij ik blijf inzetten op het behoud van doelstellingen van PHS en het beheersbaar houden van het tekort.
Tot slot
De uitvoering van PHS gaat onverminderd door en via een stapsgewijze
verhoging van de treinfrequenties wordt de voorziene vervoersvraag in
goede banen geleid. Ondanks de huidige afschalingen door NS blijf ik
onverminderd sturen op tijdig realiseren van PHS-maatregelen. Zo zijn we
voorbereid op de verwachte verdere verbeteringen van de vervoersvraag
op het spoor.
Samen met ProRail en NS ben ik alle voorbereidingen aan het treffen om
eind 2024 meer treinen te laten rijden in Brabant en de Zuidvleugel waar
een forse woningbouwopgave ligt. Extra intercity’s tussen Breda en
Eindhoven en 10-minutensprinters tussen Den Haag en Rotterdam zijn
een belangrijke kwaliteitsverbetering voor de reiziger en geven de
ontsluiting van woningbouwlocaties daar een impuls. De tijdige
ingebruikname van deze productstappen kent forse uitdagingen, maar
met de partners wordt alles op alles gezet om deze belangrijke mijlpalen
te halen.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 404, nr. 115

3