Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 568

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 september 2017
Zoals toegezegd in mijn brief aan uw Kamer (Kamerstuk 29 398, nr. 524)
bied ik u hierbij de onderzoeksresultaten aan van SWOV over het gedrag
van de speed-pedelec rijder gekentekend als bromfiets1.
De aanleiding voor dit onderzoek is dat we te maken hebben met een
relatief nieuw fenomeen op de weg waar sinds 1 januari 2017 nieuwe
regels voor gelden en de vraag is wat nu het effect van deze nieuwe
regels op de verkeersveiligheid is. Het gaat dan over de speed-pedelec.
Een tweewieler die trapondersteuning biedt tot 45 km/u. Deze tweewieler
is stil, schoon en vraagt inspanning van de bestuurder. Met geringe
inspanning zijn snelheden boven de 25 km/u makkelijk te halen. En
naarmate het vermogen van de elektrische motoren van de speedpedelecs toeneemt (nu tussen de 350 en 500 watt en nieuwere modellen
hebben al 1.000 watt, regelgeving stelt een grens van 4 kW) zijn hogere
snelheden steeds makkelijker te halen en vol te houden tot een maximum
van 45 km/u. Dus een mooi alternatief voor bijvoorbeeld de auto voor
woon-werkafstanden van meer dan 15 km. Ongeveer 13.000 speedpedelecs zijn nu geregistreerd door RDW.
Vanwege verouderde Europese regelgeving werd tot 1 januari 2017 de
speed-pedelec gekentekend als snorfiets. Voor de speed-pedelec rijder
golden dezelfde regels als voor andere snorfietsers: geen helmplicht,
maximumsnelheid van 25 km/u en verplicht op het fietspad rijden. Dit gaf
als belemmering dat speed-pedelec zich niet kon onderscheiden van de
elektrische fiets qua snelheid en dus ook geen voordelen had.
Nieuwe Europese regelgeving zorgt ervoor dat vanaf 1 januari 2017
nieuwe speed-pedelecs als bromfiets gekentekend dienen te zijn. En sinds
1 juli 2017 zijn alle «oudere» speed-pedelecs met snorfietskentekenplaatje
verplicht om het kosteloos verkregen bromfietskentekenplaatje te voeren.
Nu dienen alle speed-pedelec rijders zich te houden aan de regels die
gelden voor bromfietsers. De speed-pedelec rijder dient een goedge1

kst-29398-568
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 398, nr. 568

1

keurde helm te dragen. Verder gelden andere snelheidslimieten en is de
plek op de weg veranderd: maximumsnelheid van 30 en 40 km/u op het
fiets/bromfietspad respectievelijk binnen en buiten de bebouwde kom,
niet toegestaan op het fietspad en een maximumsnelheid van 45 km/u op
de rijbaan.
Ik heb ex ante laten onderzoeken of uitzonderingen op deze bromfietsregels vanuit verkeersveiligheidsperspectief voor zowel de speed-pedelec
rijder als andere kwetsbare verkeersdeelnemers nodig zijn. Deze resultaten heb ik met uw Kamer gedeeld (Kamerstuk 29 398, nr. 508) en gaven
geen aanleiding voor uitzonderingen.
Nu heeft SWOV op mijn verzoek het effect van de nieuwe regelgeving
onderzocht. Het onderzoek laat zien dat de speed-pedelec rijder zich vaak
(±25% van alle afstanden) op het vrijliggende fietspad begeeft en daar met
een hoge gemiddelde snelheid (29 km/u) rijdt. Dit bevestigt de inschattingen van het eerdere onderzoek2 dat ik aan uw Kamer heb gestuurd en
betekent een verhoging van het risico op een ongeval voor de andere
kwetsbare verkeersdeelnemers en de speed-pedelec rijder. Verder laat het
SWOV-onderzoek zien dat op de rijbaan de gemiddelde snelheid ligt op
32 km/u. Dit is fors lager dan de maximumsnelheid van 50 km/u. Ook dit
ondersteunt de conclusie uit het eerdere onderzoek3 dat dit snelheidsverschil minder risico geeft op een ongeval dan met vergelijkbare snelheden
op een fietspad te rijden. Een derde belangrijk punt uit het SWOV-rapport
is dat automobilisten niet allemaal even begripvol reageren op de
speed-pedelec rijder. SWOV doet de volgende aanbevelingen: goede
voorlichting over de nieuwe situatie aan zowel automobilisten als
speed-pedelec rijders, speed-pedelecs uitrusten met remlichten en
richtaanwijzers en aanpassing van de infrastructuur.
Deze aanbevelingen omarm ik met de volgende aanvullingen. Voor de
korte termijn zie ik als belangrijk punt het vergroten van de herkenning
van de speed-pedelec rijder door andere weggebruikers en dan vooral de
automobilisten. Met ongeveer 13.000 geregistreerde speed-pedelecs is dit
nu nog een relatief kleine groep tweewielers tussen de fietsen (meer dan
22 miljoen), snorfietsen (± 680.000) en bromfietsen (± 470.000). Daarom
heb ik infographics en ander beeldmateriaal laten maken, zodat
gemeenten via allerlei mediakanalen het fenomeen «speed-pedelec»
onder de aandacht kunnen brengen en zodoende voor duidelijkheid
richting de andere weggebruikers zorgen. Ik ga hier een extra impuls aan
geven. Voor goede voorlichting aan de speed-pedelec rijder ben ik al een
pilot gestart. Op mijn initiatief ontwikkelt de Fietsersbond een speedpedelec routeplanner in de provincie Gelderland, zodat geschikte routes
eenvoudig gevonden kunnen worden.
Remlichten zijn al verplicht volgens de nieuwe Europese kaderverordening en richtingaanwijzers zijn voor alle bromfietsen optioneel. Ik ga
verkennen of in Europees verband draagvlak is voor een verplichting.
Aanpassing van de infrastructuur gaat niet van vandaag op morgen.
Binnen de huidige regelgeving zie ik ook mogelijkheden om het veiliger te
maken. Een wegbeheerder kan overwegen het fietspad om te zetten in
een bromfietspad
Ook hebben wegbeheerders de mogelijkheid om snelheden op de rijbaan
aan te passen door enerzijds de snelheid te verlagen en/of maatregelen te
treffen waardoor automobilisten de verleiding weerstaan om harder dan
de maximumsnelheid te rijden. Ik ben blij dat een aantal gemeenten al
actief meedenkt en mij vraagt mee te kijken om binnen de huidige kaders
2

Bijlage bij Kamerstuk 29 398, nr. 508 «Effecten van mogelijke gedragsregels voor speedpedelecs».
3
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 398, nr. 568

2

de speed-pedelec een duidelijke plek in het straatbeeld te geven. Ik ga met
deze gemeenten aan de slag. Een nieuw innovatief idee is om via
geofencing de maximumsnelheid van speed-pedelecs locatiespecifiek aan
te passen. Ik ben voornemens samen met de Nederlandse fietsindustrie
de mogelijkheden van deze technieken in de Nederlandse praktijk te
onderzoeken. Alles overziend vind ik dit innovatieve voertuig nog steeds
een aanwinst voor onze mobiliteit.
De Minister van Infrastructuur en Milieu,
M.H. Schultz van Haegen-Maas Geesteranus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 398, nr. 568

3