TER BESLISSING
Aan de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit
Auteur

Ter beslissing
Datum
5 oktober 2023

Stand van zaken derogatiecontroles 2023 en
bufferstroken

Kenmerk
DGA-PAV / 37822865
ZK 37098
Kopie aan

Parafenroute

Bijlage(n)
2

Aanleiding
In het Commissiedebat Stikstof, NPLG en Natuur van 7 september jl. heeft u
toegezegd de Kamer te informeren over de stand van zaken met betrekking tot de
derogatiecontroles in 2023. Op 26 september jl. is de motie van het lid De Groot
betreffende de versterkte handhavingsstrategie aangenomen. Via bijgaande
Kamerbrief wordt invulling gegeven aan voornoemde toezegging en uitvoering
gegeven aan de motie De Groot. Deze Kamerbrief is opgesteld met informatie van
de RVO en de NVWA en ambtelijk afgestemd met beide uitvoeringsorganisaties.
De brief wordt parallel in de lijn gedaan bij het Ministerie van Infrastructuur en
Waterstaat voor ambtelijke medeparaaf.
Advies
U wordt geadviseerd in te stemmen met:
bijgevoegde Kamerbrief en deze te versturen naar de Tweede Kamer
voorafgaand aan of tegelijkertijd met de publicatie van het Besluit
bufferstroken meststoffen.
het meesturen van de uitvoerbaarheidstoetsen aan de Tweede Kamer (zie
bijlage). Deze toetsen zijn uitgebracht in het kader van het ontwerpbesluit
bufferstroken meststoffen en door de Raad van State meegewogen in het
advies.
Kernpunten
•
Ieder jaar rapporteert Nederland over het mestbeleid en de derogatiecontroles
in de rapportage Nederlands mestbeleid welke op uiterlijk 30 juni na het
betreffende jaar wordt aangeleverd bij de Europese Commissie.
•
De bijgevoegde Kamerbrief geeft op verzoek van het lid De Groot in het
Ontvangen BPZ
Commissiedebat van 7 september jl. een tussentijds beeld van de vordering
van derogatiecontroles in 2023.
•
Aangezien de derogatiecontroles bij de RVO en de NVWA nog volop in
uitvoering zijn, is het geschetste beeld in deze Kamerbrief niet volledig en
Pagina 1 van 3

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit
Kenmerk

•

•

•

•

•

•

•

•

uitputtend. Een volledig overzicht zal gegeven worden in de jaarlijkse
DGA-PAV / 37822865
rapportage Nederlands mestbeleid welke na verzending aan de Europese
Commissie op uiterlijk 30 juni 2024 wordt aangeboden aan de Tweede Kamer.
Op 26 september jl. is de motie van het lid De Groot aangenomen die de
regering verzoekt acuut werk te maken van een versterkte
handhavingsstrategie en deze voor oktober met de Kamer te delen.
In de overwegingen voor de motie refereert het lid De Groot aan het advies
van 16 augustus jl. van de Raad van Statemet betrekking tot het
ontwerpbesluit bufferstroken meststoffen, waarmee de regels over
bufferstroken uit de derogatiebeschikking worden omgezet naar het stelsel
van de Omgevingswet.
Het advies van de Raad van State heeft een zogeheten dictum B gekregen.
Dat dictum drukt uit dat de Raad geen bezwaren heeft tegen het voorstel,
alleen enkele opmerkingen en dat de Raad adviseert met die opmerkingen
rekening te houden voordat het ontwerp besluit wordt vastgesteld.
De Raad van State maakte de opmerking over de handhaafbaarheid mede
naar aanleiding van de uitvoeringstoets van de NVWA in het kader van het
besluit. De NVWA gaf aan dat dat de mogelijkheden voor handhaving van de
bepalingen voor bufferstroken beperkt zijn, omdat er in 2023 nog geen goede
kaartlaag beschikbaar is.
Conform het advies van de Raad van State zijn de opmerkingen verwerkt in
het ontwerpbesluit via aanpassing van de nota van toelichting. De conclusie is
dat er geen beletselen zijn voor de uitvoering van de (al bestaande)
versterkte handhavingsstrategie, omdat de onafhankelijke risicobeoordeling
vereist volgens de versterkte handhavingsstrategie (VHS) Mest ook wordt
toegepast bij de handhaving van de regels over de bufferstroken en de
samenwerking tussen overheden, een belangrijk onderdeel van de VHS Mest,
geborgd wordt in het stelsel van de Omgevingswet.
Er wordt nadrukkelijk geadviseerd bijgevoegde Kamerbrief voorafgaand aan of
tegelijkertijd met het Besluit bufferstroken meststoffen te publiceren zodat
toelichting gegeven kan worden op de opmerkingen van de Raad van State en
hoe deze zijn verwerkt in het definitieve ontwerpbesluit.
Follow the Money heeft gevraagd om de uitvoerbaarheidstoetsen te
ontvangen, die zijn uitgebracht in het kader van het ontwerpbesluit
bufferstroken meststoffen en door de Raad van State meegewogen in het
advies. De uitkomsten van deze toetsen zijn verwerkt in het ontwerpbesluit
bufferstroken meststoffen.
Openbaarmaking van de uitvoeringstoetsen gebeurt bij mest niet standaard.
In dit geval is ervoor gekozen vanwege transparantie de uitvoeringstoetsen
als bijlage bij de Kamerbrief volledig openbaar te maken, zodat de informatie
voor eenieder toegankelijk is.

Toelichting
•
In 2023 zijn 14.822 derogatievergunningen verleend door de RVO.
•
Omdat de Gecombineerde Opgave dit jaar langer was opengesteld en
landbouwers tot en met 30 november nog aanpassingen kunnen doen in de
Gecombineerde Opgave zijn de administratieve controles van de RVO nog niet
afgerond.

Pagina 2 van 3

Directoraat-generaal Agro
Directie Plantaardige Agroketens
en Voedselkwaliteit

•
•
•

•

•

•

De fysieke handhaving door de NVWA bij derogatiebedrijven in 2023 ziet op
de jaren 2022 en 2023.
De doelstelling van de NVWA is om in april 2024 alle derogatiecontroles over
2022 en 2023 fysiek en administratief te hebben afgerond.
In de Kamerbrief wordt benadrukt dat handhaving het sluitstuk is van de
uitvoering van het mestbeleid en de derogatiebeschikking en landbouwers
primair verantwoordelijk zijn voor de naleving; het is niet mogelijk alle
voorwaarden bij elke landbouwer op elk moment te controleren.
Met betrekking tot de handhaving van de bepalingen voor bufferstroken
adviseert de Raad van State om in de toelichting te verduidelijken hoe
mogelijke beletselen voor de versterkte handhavingsstrategie ten aanzien van
de regels over de bufferstroken tijdig zullen worden weggenomen.
Op dit moment wordt gewerkt aan een verbeterde kaartlaag, die naar
verwachting in de eerste maanden van 2024 beschikbaar komt, waarmee de
uitvoerbaarheid voor de landbouwers en de handhaafbarheid voor de RVO en
de NVWA van de bufferstroken gemakkelijker wordt.
De ministerraad heeft op 29 september jl. ingestemd met de naar aanleiding
van het advies van de Raad aangepaste nota van toelichting en het nader
rapport. Op korte termijn wordt het besluit bufferstroken meststoffen
vastgesteld. Deze zal in werking treden per 1 januari 2024. De
Uitvoeringsregeling bufferstroken komt dan te vervallen.

Kenmerk
DGA-PAV / 37822865

Pagina 3 van 3