> Retouradres

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten
Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag

www.rijksoverheid.nl
www.facebook.com/minbzk
www.twitter.com/minbzk
Kenmerk
Uw kenmerk

Datum

17 november 2015

Betreft

Pilotvoorwaarden en pilotcriteria Idensys en Publieke eIDMiddelen

In de brief van 30 juni 1 heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken rond
Idensys (voorheen eID Stelsel).2 Naar aanleiding van mijn toezegging informeer ik
u, mede namens de minister van Economische Zaken, over de uitwerking van de
pilotcriteria.
Inleiding
In het Regeerakkoord is de doelstelling opgenomen dat burgers en bedrijven in
2017 digitaal zaken met de overheid moeten kunnen doen. In dit kader wordt
Idensys ontwikkeld als standaard voor online toegang tot dienstverlening van
overheid en bedrijven. De standaard bestaat uit afspraken en voorzieningen.
Zowel publieke als private authenticatiemiddelen kunnen deel uitmaken van
Idensys.
Hiermee
wordt
uitvoering
gegeven
aan
de
gewenste
multimiddelenstrategie én wordt het risico op een single point of failure
gereduceerd. Om de standaard te kunnen beproeven zullen er pilots worden
uitgevoerd.
Pilots met Idensys en het publieke authenticatiemiddel
Zoals eerder aan uw Kamer gemeld3 worden twee typen pilots voorbereid: pilots
met private authenticatiemiddelen binnen Idensys en pilots met publieke
authenticatiemiddelen. Hieronder licht ik beide pilots nader toe. Een pilot ter
versterking van DigiD en een pilot met het bankenmiddel zal ik aan het einde van
deze brief nader toelichten.
1. Pilots met private authenticatiemiddelen (Idensys-pilots)
In deze pilots wordt het gebruik van private middelen binnen Idensys getest. Een
groep gebruikers krijgt tijdens deze pilots toegang tot enkele digitale diensten van
publieke dienstaanbieders. Verschillende middelenleveranciers hebben zich
aangemeld om toe te treden tot Idensys en meer dan 15 overheidsdienstverleners
(onder andere de Belastingdienst, SVB, zorgaanbieders, zorgverzekeraars en vijf
gemeenten) hebben zich aangemeld voor pilots. Deze pilots maken onder strikte
voorwaarden gebruik van het BSN-koppelregister.4 De pilots zullen starten in
december 2015.
1

Tweede Kamerbrief Pilotvoorwaarden en pilotcriteria eID Stelsel, Kst 26 643 nr. 363.
Sinds de Kamerbrief van 30 juni 2015, wordt het eID Stelsel aangeduid met Idensys, klik hier voor de
Kamerbrief.
3
Brief Voortgang eID van 9 februari 2015 Kst 26643, nr 349.
4
Deze voorziening legt bij uitgifte van een privaat authenticatiemiddel de koppeling tussen dat middel en het
burgerservicenummer van de gebruiker.
2

Pagina 1 van 7

2. Pilots met publieke authenticatiemiddelen
In deze pilots wordt getest of wettelijke identiteitsdocumenten geschikt zijn om als
authenticatiemiddel te functioneren zodat deze middelen op termijn kunnen gaan
voldoen aan de eisen van Idensys. Er worden pilots uitgevoerd waarbij aan het
identiteitsdocument een “applet” (klein stukje software) voor authenticatie wordt
toegevoegd. De gemeente Den Haag voert een pilot uit met de Nederlandse
Identiteitskaart en de gemeente Eindhoven met een specimen van het rijbewijs.
Deze pilots zullen gefaseerd starten vanaf december 2015 en doorlopen tot juli
2016. Op 22 september 2015 is het convenant voor de samenwerking in de pilot
met de gemeente Den Haag getekend. Een belangrijk verschil met de pilots met
de private middelen in Idensys is dat de pilots met publieke authenticatiemiddelen
gebruik maken van de systemen van DigiD.

Datum
17 november 2015
Kenmerk
2015-0000682481

Voorwaarden voor deelname aan Idensys
Voor pilotdeelnemers gelden voorwaarden waaraan voldaan dient te worden bij
aanvang van de Idensys-pilots. Zo moeten private partijen die middelen willen
uitgeven onder het merk Idensys voldoen aan technische, organisatorische en
juridische eisen die zijn vastgelegd in het Afsprakenstelsel Elektronische
Toegangdiensten.5
De minister van EZ is verantwoordelijk voor het toezicht op het Afsprakenstelsel
Elektronische Toegangsdiensten. Hij laat toetsen of alle deelnemende partijen
voldoen aan de afspraken.

Evaluatie van de pilots
authenticatiemiddelen

met

Idensys

en

de

pilots

met

publieke

1. Evaluatiecommissie
Conform de toezegging in mijn brief van juni6 richt ik een evaluatiecommissie in,
die de
uitvoering van
het
evaluatieonderzoek
voor de pilots
bij
overheidsdienstverleners met private authenticatiemiddelen en de pilots publieke
authenticatiemiddelen begeleidt.
De evaluatiecommissie brengt een advies uit aan de ministers van BZK en EZ over
waardering van de pilots, waarna het kabinet medio 2016 een standpunt over de
uitrol van Idensys en de publieke authenticatiemiddelen zal voorbereiden. Het
evaluatieonderzoek wordt uitgevoerd door externe onderzoeksbureaus. In het
onderzoek wordt in ieder geval ingegaan op:
 Feitelijk gebruik van het middel in de pilots;
 Technische werking van Idensys en het publiek authenticatiemiddel;
 Privacy en beveiliging van Idensys en het publiek authenticatiemiddel;
 Ervaringen van burgers, dienstaanbieders en leveranciers.
De evaluatiecommissie begeleidt de onderzoeksbureaus bij het uitvoeren van de
onderzoeken. De evaluatiecommissie zal onder het voorzitterschap staan van drs.
P.W.A. Veld. Het instellingsbesluit met de samenstelling van de commissie wordt
gepubliceerd in de Staatscourant.
Bij de samenstelling van de commissie zijn de relevante invalshoeken, te weten
gebruikersperspectief, dienstverlening, privacybescherming en techniek in acht
genomen. De commissie zal medio november 2015 worden ingesteld en wordt na
afronding van de werkzaamheden (naar verwachting: medio 2016) opgeheven.
5

Dit afsprakenstelsel wordt formeel aangeduid als Afsprakenstelsel Elektronische Toegangsdiensten. Zie ook de
brief aan de Tweede Kamer van 30 juni 2014, waarnaar wordt verwezen in voetnoot 3.
6
Kst 26 643 nr. 363.
Pagina 2 van 7
pagina’s (inclusief voorblad)

2. Evaluatie onderzoeken
De
evaluatieonderzoeken
worden
uitgevoerd
door
onafhankelijke
onderzoeksbureaus. Zij maken gebruik van de volgende bronnen:
 Desk research, waarbij zij de volgende rapporten gebruiken: auditrapportages
van toezicht, rapportages van dienstaanbieders, Service Level Agreement
rapportages en rapportages over het gebruik van het publieke middel.
 Kwantitatief onderzoek, waarbij zowel feitelijke gegevens over bijvoorbeeld het
gebruik, als subjectieve informatie als ervaringen en meningen van burgers en
dienstverleners worden verzameld.
 Kwalitatief onderzoek, waarbij met interviews en focusgroepen de ervaringen en
opvattingen van de betrokkenen in kaart worden gebracht.

Datum
17 november 2015
Kenmerk
2015-0000682481

De evaluatieonderzoeken worden uitgevoerd aan de hand van vooraf
geformuleerde onderzoeksvragen. De onderzoeksrapportages geven naar
verwachting een representatief beeld van de pilots, op basis waarvan het kabinet
een afweging kan maken en een standpunt kan voorbereiden.
Om de pilot(resultaten) te kunnen beoordelen wordt gebruik gemaakt van
evaluatiecriteria. Deze geven de meetlat aan, waartegen de uitkomsten van de
verschillende onderzoeken worden afgezet om te komen tot een gefundeerd
advies.
Evaluatiecriteria
De onderstaande evaluatiecriteria gelden voor de Idensys-pilots en de pilots met
publieke authenticatiemiddelen.
1. Betrouwbaarheid en veiligheid
Er wordt gekeken naar:
 Incidenten die hebben plaatsgevonden;
 Hebben de procedures in geval van incidenten naar behoren gewerkt;
 Welke aanvullende technische en procedurele maatregelen kunnen worden
getroffen;
 Is het toezicht op de veiligheid en betrouwbaarheid effectief uitgevoerd. Welke
aanpassingen zijn wenselijk en/of nodig?
Bij de uitvoering van de pilots wordt met een hoog betrouwbaarheidsniveau
gewerkt. Alle authenticatiemiddelen hebben een hoger betrouwbaarheidsniveau
van identiteitsvaststelling dan thans met DigiD beschikbaar is.
De uitvoering van de pilots voldoet aan de eisen die gesteld zijn ten aanzien van
veiligheid en betrouwbaarheid. Het gaat om eisen die gesteld zijn en voortkomen
uit het afsprakenstelsel (Idensys-pilots) en het gaat om eisen ten aanzien van het
vier-ogenprincipe en logging van mutaties.
2. Privacy
Voor de pilots zijn Privacy Impact Analyses (PIA) uitgevoerd, waarbij getoetst is
aan feitelijke en technische nationale en Europese juridische vereisten betreffende
privacy.7
Uit de PIA op het introductieplateau van Idensys is gebleken dat de
privacymaatregelen voor de pilotfase adequaat zijn, maar dat voor een eventuele
7

Een privacy Impact Assessment (PIA) is een hulpmiddel bij de ontwikkeling van beleid, wetgeving en bouw van
IT-systemen. Hiermee kunnen privacyrisico’s op een gestructureerde en heldere wijze in kaart worden gebracht.
Pagina 3 van 7
pagina’s (inclusief voorblad)

structurele fase mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn. 8
Parallel aan de pilots is daarom gestart met de uitwerking van de gewenste
aanvullende privacy maatregelen die voor een eventuele brede uitrol van Idensys
noodzakelijk zijn. De ervaringen uit de pilots worden hierbij meegenomen. Pas als
Idensys met akkoord van uw Kamer breder kan worden uitgerold, wordt
geïnvesteerd in de aanvullende privacy maatregelen die nodig zijn bij grootschalig
gebruik. Deze stapsgewijze aanpak is in lijn met het advies van de Commissie
Elias.

Datum
17 november 2015
Kenmerk
2015-0000682481

Er is ook een PIA uitgevoerd voor de pilot met het publieke authenticatiemiddel.
De PIA geeft aan dat er technische en procedurele maatregelen zijn getroffen om
de privacy van burgers te borgen. Daar waar aandachtspunten naar voren
kwamen, zijn mitigerende maatregelen toegepast.
3. Gebruikersvriendelijkheid en toegankelijkheid:
Er wordt gekeken naar:
 In welke mate de gebruikers om kunnen gaan met de aangeboden
authenticatiemiddelen;
 In welke mate de inlogprocedures helder en begrijpelijk zijn voor de
gebruikers;
 In welke mate de gebruikers door willen gaan met de digitale
dienstverlening met gebruik van deze inlogprocedures, ook voor andere
diensten.
Zowel het uitgifteproces, het inloggen en ondersteuning bij en het oplossen van
eventuele problemen die gebruikers ervaren
worden beoordeeld op
gebruikersvriendelijkheid en toegankelijkheid.
Daarnaast worden ook de ervaringen bij dienstaanbieders en leveranciers van
authenticatiemiddelen beoordeeld: is de wijze van aansluiting voor hen bruikbaar?
Willen de dienstverleners ook hun andere diensten op deze manier ontsluiten?
En willen de leveranciers van de authenticatiediensten verder gaan met deze
dienstverlening?
Advies over de organisatie van de pilots
In de aanloop naar de pilots heb ik kritisch laten kijken naar de manier waarop de
pilots georganiseerd zijn. De planning is aangescherpt. De governance is passend
gemaakt. Ook is er meer samenhang tussen de pilots aangebracht. Daarnaast is,
conform de rijksbrede afspraken, rekening gehouden met de aanbevelingen van
de CIO BZK.
Overige Pilots
Naast de pilots met Idensys en pilots met de publieke authenticatiemiddelen
vinden er pilots plaats ter versterking van DigiD en is er een pilot met het
bankenmiddel. Deze twee pilots dragen bij aan de verdere digitalisering van de
overheid. Deze pilots zullen apart worden geëvalueerd omdat merendeels andere
partijen betrokken zijn. Hierbij zullen zoveel mogelijk dezelfde criteria worden
gehanteerd. Uiteraard kan het zijn dat de specifieke onderzoeksvragen anders zijn
vanwege de andere invulling van de pilots.
Pilots ter versterking van DigiD
8

In de bijlage bij deze brief vindt u de privacymaatregelen die voor de pilotfase zijn genomen.
Pagina 4 van 7
pagina’s (inclusief voorblad)

In het kader van de versterkingsagenda DigiD9 wordt een pilot uitgevoerd door
enkele grote uitvoeringsorganisaties met het toepassen van een extra controle na
het inloggen met DigiD. Die extra controle vindt plaats door het uitlezen van
gegevens op de al aanwezige chip van een wettelijk identiteitsdocument, zoals de
Nederlandse identiteitskaart en het rijbewijs. Daarmee wordt het mogelijk
authenticaties met een hoog betrouwbaarheidsniveau uit te voeren. Deze
toepassing dient ter versterking van het huidige DigiD en wordt daarom in die
context geëvalueerd.

Datum
17 november 2015
Kenmerk
2015-0000682481

Pilot met het bankenmiddel
In het kader van elektronische dienstverlening wordt verkend of het mogelijk is
om via de banken toegang te krijgen tot publieke dienstverlening. Er zal daarom
aan het einde van het jaar gestart worden met een pilot bij de Belastingdienst.
Aangezien banken zowel internationaal als nationaal aan andere regels zijn
gebonden en een bestaande elektronische infrastructuur hebben, kunnen zij nog
niet aansluiten op Idensys.
Samenhang
Idensys staat centraal, we werken naar één Stelsel, waarbij zowel de publieke als
de private authenticatiemiddelen aan dezelfde eisen gaan voldoen van veiligheid
en betrouwbaarheid, DigiD migreert en met de banken wordt bezien hoe één
samenhangend stelsel kan ontstaan met Idensys en de bankmiddelen samen. Dit
laatste binnen de ruimte die banken en hun toezichthouder hebben en de
mogelijkheden die Idensys biedt.

Tot slot: Hoe nu verder?
U hebt voor het Algemeen Overleg van 25 november aanstaande mijn
eerdergenoemde brief van 30 juni 2015 geagendeerd. In de onderhavige brief heb
ik de opzet, de voorwaarden en de criteria voor de evaluatie verder
geconcretiseerd.
Voordat er sprake zal zijn van een grootschalige uitrol, zullen de benodigde
waarborgen die een structurele inproductiename vraagt, zoals privacy by design,
fraudebestrijding, beveiliging en extra benodigde functionaliteiten worden
uitgewerkt, zodat een robuust afsprakenstelsel verzekerd is. Over de contouren
hiervan zal ik u medio 2016 inlichten, zodat u deze bij uw afweging kunt
betrekken.
Als uw Kamer er prijs op stelt, kan voorafgaand aan het Algemeen Overleg van 25
november 2015 een technische briefing worden georganiseerd.

De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

dr. R.H.A. Plasterk

9

Kamerbrief Kosten Versterking DigiD en voortgang oplossen onvolkomenheden Beveiligingsnorm DigiD van 24
februari 2015 (Kst. 26643, 352).
Pagina 5 van 7
pagina’s (inclusief voorblad)

Bijlage I: privacymaatregelen
Privacy is een van de belangrijkste elementen bij de authenticatie van burgers.
Daarom geef ik u bij deze nader inzicht in de maatregelen die binnen Idensys
worden genomen om de privacy te borgen.

Datum
17 november 2015
Kenmerk
2015-0000682481

In de versie van Idensys gedurende de pilotperiode is een aantal privacy
maatregelen opgenomen. Hieronder zal worden aangegeven welke dat zijn.
De privacy maatregelen zijn deels al opgenomen in het voorgestelde
afsprakenstelsel. Op de voorgestelde versie is een Privacy Impact Analyse (PIA)
uitgevoerd door Mazars. Dat heeft geleid tot aanvullende maatregelen die deels in
de versie van Idensys tijdens de pilots worden meegenomen en deels behelst het
maatregelen die na de pilots opgepakt moeten worden.
Hieronder wordt eerst ingegaan op de belangrijkste privacy maatregelen in
Idensys tijdens de pilotperiode en daarna worden de maatregelen benoemd die uit
de PIA zijn gekomen voor de eventuele fase erna.
Privacy in Idensys tijdens de pilotperiode
Privacy in Idensys valt uiteen in vier onderdelen:
1. Privacy beleid
2. Privacy-analyse(PIA)
3. Privacy maatregelen
4. Controle bij toetreding en op de naleving
Controle op de naleving vindt periodiek plaats en bij iedere fundamentele wijziging
van het afsprakenstelsel wordt er opnieuw een PIA uitgevoerd als onderdeel van
de stelselrisicoanalyse.
Privacy beleid
Standaard onderdeel van het afsprakenstelsel is het hebben van privacy beleid
door de deelnemers. Doel van het privacy beleid is een eenduidige implementatie
en controle van de naleving van de privacy wet- en regelgeving. Dit beleid is
kaderstellend voor het Afsprakenstelsel. Voor het Introductieplateau is er een PIA
gedaan door Mazars.
Specifiek voor het Introductieplateau worden in Idensys op verschillende
onderdelen van het afsprakenstelsel privacy maatregelen opgenomen:
 Juridisch Kader (opnemen verplichting tot naleving van het privacybeleid),
 Het
Informatiebeveiligingsbeleid
(opnemen/verwijzing
naar
het
privacybeleid),
 De Stelselrisicoanalyse (opnemen overzicht van geïdentificeerde privacy
risico's uit de PIA),
 Het Gemeenschappelijk Normenkader (opnemen/verwijzing naar het
privacybeleid),
 Het Normenkader Betrouwbaarheidsniveaus,
 Het Stelselnormenkader.
Privacy maatregelen
 Een unieke identiteit per organisatie
 Vooraf toestemming vragen en geven bij verstrekken van informatie
 Geen meekijkers onderweg (versleuteling)
 Persoonsgegevens worden zo kort mogelijk bewaard
 Gebruiker heeft recht op inzage
Pagina 6 van 7
pagina’s (inclusief voorblad)

 Een BSN wordt enkel verstrekt indien nodig en toegestaan
 Dienstaanbieders sluiten aan onder voorwaarden
 Chinese muur tussen dienstverlening pilots Idensys en business as usual
 Ook de privacy maatregelen vallen onder het toezicht van de toezichthouder.

Datum
17 november 2015
Kenmerk
2015-0000682481

Pagina 7 van 7
pagina’s (inclusief voorblad)