4
Vragenuur: Vragen Vestering
Vragen van het lid Vestering aan de minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit over de onjuiste en ongrondwettelijke uitspraken inzake de Wet dieren tijdens een bijeenkomst met boeren.
De voorzitter:
Ik heet de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit van harte welkom. Ik nodig mevrouw Vestering uit om
haar vraag te stellen aan de minister over de onjuiste en
ongrondwettelijke uitspraak inzake de Wet dieren tijdens
een bijeenkomst met boeren. Het woord is aan mevrouw
Vestering, Partij voor de Dieren.

Mevrouw Vestering (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. 22 jaar geleden beloofde minister
Brinkhorst het perspectief van dieren in de vee-industrie
centraal te stellen. Tjeerd de Groot schreef hier zelfs nog
aan mee. We passen dieren niet meer aan aan de veeindustrie, maar we passen de vee-industrie aan aan de
behoeften en het natuurlijke gedrag van dieren. Daarna, in
2007, beloofde LNV-minister Verburg, nota bene van het
CDA, hetzelfde en beloofde zij om dit uiterlijk in 2022 te
realiseren. Om daar te komen volgden veel gesprekken en
convenanten, die allemaal geen effect hadden, bijvoorbeeld
het Actieplan Stalbranden, de plannen om de biggensterfte
terug te brengen en de afspraken over het stoppen met het
afbranden van varkensstaarten; allemaal zonder succes.
Jaarlijks sterven er in de stallen in Nederland, dus nog voor
het slachthuis, al 30 miljoen dieren van pure ellende; al die
vrijblijvende afspraken in de sector ten spijt. Je kunt ook
niet van de sector verwachten dat zij zichzelf strenge regels
op gaan leggen om de dieren tegen de vee-industrie te
beschermen.
Twee jaar geleden diende ik een wijziging op de Wet dieren
in om de herhaalde beloften van de verschillende LNVministers nu eindelijk eens waar te maken. Het was in de
wet al verboden om dieren pijn of letsel toe te brengen of
hun gezondheid of welzijn te schaden, tenzij dit een redelijk
doel diende. Dat was een open norm. Hier in de Tweede
Kamer en de Eerste Kamer zeiden wij: de vee-industrie is
niet dat redelijke doel. De wetswijziging werd hier in de
Tweede Kamer en in de Eerste Kamer aangenomen. Wat
er toen gebeurde bij het ministerie van LNV bleek uit gewobde stukken: het zou draconische gevolgen hebben voor
de veehouderij. De minister werd erop gewezen dat het
amendement eigenlijk wel aansluit bij de LNV-ambitie. De
minister noemde de wijziging vervolgens onduidelijk, maar
hij bedoelde te zeggen dat hij het onwenselijk vond.
En dát is wat de minister afgelopen week wel durfde te
zeggen in een zaal vol met boeren. Toen een boer hem
vroeg uit te leggen hoe het zit met de dierwaardige veehouderij, vertelde de minister niet over die twintig jaar oude
belofte, maar verspreidde hij desinformatie over de inhoud
van de wetswijziging. Volgens minister Adema zou de
nieuwe wet het verbieden om een koe in een weiland te
zetten met 1 hectare ruimte. Had die koe maar zo veel
ruimte. Totaal ridicuul. Hij maakte de Tweede Kamer hiermee belachelijk. De minister zegt: we moeten voorkomen

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Vestering

dat de samenleving ons gaat dwingen om stappen te zetten.
Mijn eerste vraag is dan ook: wie is de samenleving dan
volgens deze minister? Is dat de Tweede Kamer of de Eerste
Kamer?
De voorzitter:
Het woord is aan de minister.

Adema:
Dank u wel, voorzitter. Ik wil een verdere ontwikkeling realiseren naar een veehouderij waarin de behoeften van dieren leidend zijn. Ik doe dat op twee manieren. In het convenant Dierwaardige veehouderij werk ik toe naar afspraken
met partijen over de inhoud en het tijdpad. Vervolgens
veranker ik die afspraken in wet- en regelgeving. Hiermee
sluit ik aan bij het beoogde doel van het amendement op
de Wet dieren dat de Tweede Kamer vorig jaar heeft aangenomen. We moeten met elkaar de vraag beantwoorden hoe
een dierwaardige veehouderij eruitziet, conform de zes leidende principes van de Raad voor Dierenaangelegenheden.
Ik sta een systeemverandering voor waarbij er uiteindelijk
alleen nog maar met diergericht ontworpen houderijsystemen wordt gewerkt.
Voor het pad ernaartoe, ook naar aanleiding van het
amendement, ga ik een convenant sluiten met de sectoren,
dierenwelzijnsorganisaties en marktpartijen, om op die
manier invulling te geven aan het amendement dat is aangenomen. Deze gesprekken om te komen tot een convenant
staan onder leiding van de heer Van Ojik en zijn in oktober
begonnen. Naar verwachting zullen ze in mei van dit jaar
klaar zijn. Daarmee geef ik invulling aan het amendement
dat is aangenomen op de Wet dieren.
Dank u wel, voorzitter.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Ik vroeg de minister of de Tweede Kamer de samenleving
is, naar aanleiding van zijn uitspraak tegen de boeren.
Adema:
De Tweede Kamer hoort een afspiegeling te zijn van de
samenleving. Ik ontken ook niet dat de Tweede Kamer het
amendement heeft aangenomen. Ik heb inderdaad tegen
de boeren gezegd dat de samenleving vraagt om andere
systemen, en ook om dierwaardige systemen. Daarom
werken we samen in het convenant Dierwaardige veehouderij om te komen tot nieuwe systemen.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Nogmaals mijn vraag: wat bedoelt de minister met de uitspraak "we moeten voorkomen dat de samenleving ons
gaat dwingen om stappen te zetten"?
Adema:
Wij moeten zorgen dat we de ontwikkelingen in de samenleving voor blijven. We moeten goed kijken wat de samenleving van ons vraagt. Ik vind dat ook buitengewoon
belangrijk, omdat de samenleving van ons vraagt om naar
meer dierwaardige systemen toe te gaan. Ik zou het een

21 februari 2023
TK 55

55-4-1

slechte zaak vinden als de agrarische sector zich door de
samenleving laat dwingen. Ik vind dat de agrarische sector
zelf die stap naar voren moet zetten en zelf moet komen
met nieuwe systemen om daarmee aan te sluiten bij de
behoeften van de samenleving. Dat is wat anders dan
wanneer we de agrarische sector daartoe laten dwingen
door de samenleving. Ik vind het buitengewoon belangrijk,
ook in het kader van rentmeesterschap, dat wij op een verantwoorde manier omgaan met dieren. Dat vraagt de
samenleving ook. Ik vind het belangrijk dat de agrarische
sector die stappen ook gaat nemen.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Ik vraag aan de minister: is dat gelukt in de afgelopen
twintig jaar? Is daarmee de belofte die twintig jaar geleden
is gedaan door verschillende LNV-ministers uitgekomen?
Adema:
Er is al heel veel veranderd in de veehouderij, maar wij zijn
niet voor niks bezig met een convenant Dierwaardige veehouderij. Wij zijn niet voor niks bezig om daarin met partijen
te komen tot afspraken voor een toekomstgerichte, dierwaardige veehouderij. Er moet dus meer gebeuren. Dat is ook
mijn ambitie. Dat is ook mijn persoonlijke ambitie. Ik vind
het namelijk buitengewoon belangrijk dat wij op een dierwaardige manier omgaan met onze dieren. Die dieren zijn
ons toevertrouwd. Daar hebben wij voor te zorgen. Daar
dragen wij een buitengewoon grote verantwoordelijkheid
voor, ook vanuit het oogpunt van rentmeesterschap. Dat
laatste zeg ik er dan persoonlijk maar even bij. Ik vind het
heel belangrijk dat we daarmee op een goede manier
omgaan, maar natuurlijk wel op een manier die past bij de
ontwikkelingen die er zijn. Maar nogmaals, ik vind wel dat
daarin meer kan gebeuren dan dat er tot nu toe gebeurd
is, anders had ik dit convenant ook niet ingezet.
Mevrouw Vestering (PvdD):
De minister zegt afgelopen week tegen deze boeren dat het
convenant bedoeld is om de wet van de Tweede Kamer en
de Eerste Kamer te nuanceren. Dat zijn de woorden van de
minister. De Raad van State zegt daarover dat met het
wetsvoorstel waarmee de minister wil komen en dat is
ingediend bij de Raad van State, de wil van de wetgever
niet wordt gerealiseerd. Dat staat op z'n zachtst gezegd op
gespannen voet met de Grondwet. Ik wil de minister dan
ook allereerst het volgende vragen: wanneer is de hij van
plan om zijn handtekening te zetten onder deze nieuwe
wet?
Adema:
U duidt op het advies van de Raad van de State. Ik wil uw
opmerking wel even nuanceren. De Raad van State heeft
namelijk een zogenaamd b-advies gegeven. Dat betekent
dat men akkoord gaat met de wetgeving, maar dat men
een aantal vragen heeft gesteld, die vragen om nadere
duiding en nadere onderbouwing. Maar het is niet zo dat
de Raad van State heeft gezegd: wat u wilt, dat kan niet.
Het frame dat de Raad van State dit zou afwijzen klopt dus
niet.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Vestering

Mevrouw Vestering (PvdD):
De Raad van State zegt dat het voorstel van de minister niet
voldoet aan de wil van de wetgever. De Raad van State zegt
dat het niet ondertekenen van de wet alleen kan wegens
technische, niet-beleidsmatige factoren. Uit de Grondwet
vloeit voort dat een gewijzigde wet zo snel mogelijk en in
zijn geheel in werking moet treden. Lapt de minister hiermee de Grondwet aan zijn laars? Is dat zijn bedoeling?
Adema:
Vanzelfsprekend wil ik de Grondwet niet aan mijn laars
lappen, zeg ik tegen mevrouw Vestering. De Raad van State
heeft hierover een oordeel gegeven. Overigens vind ik het
ook wat lastig om hier heel diep op het oordeel van de Raad
van State in te gaan — ik nuanceer even het beeld dat u
neerzet over het oordeel van de Raad van de State — want
wij moeten nog met een formele reactie komen. Ik vind het
gepast dat het kabinet eerst met een formele reactie komt
waarin dit soort aspecten ook aan de orde zullen komen.
Mevrouw Vestering (PvdD):
De minister nuanceert de Raad van State. De minister
nuanceert de Tweede en de Eerste Kamer. Dat is wat deze
minister doet. Dus nogmaals de vraag: wanneer gaat de
minister zijn handtekening onder deze wet zetten?
Adema:
De indiening van het wetsvoorstel is nu voorzien voor dit
voorjaar. Zoals u weet, zal de wet ingaan per 1 januari 2024.
Dat is de bedoeling. In de tussentijd werken we aan het
convenant Dierwaardige veehouderij waarmee wij van de
sectoren ook vragen om echt stappen te zetten naar een
meer dierwaardige veehouderij. Nogmaals, dat doen we
onder leiding van Bram van Ojik. De uitkomst van dat proces
zal ook leiden tot onderliggende wetgeving die een nadere
invulling geeft aan het ingediende amendement. Wij staan
samen voor een dierwaardige veehouderij. Daarover geen
misverstand. Ik heb er net al wat over gezegd. We doen het
langs deze weg om op een goede manier invulling te geven
aan het amendement en om een goed handhaafbaar systeem te ontwikkelen waarmee ook de handhavende instellingen verder kunnen. Dat is belangrijk in het kader van de
uitvoering van de wetgeving. Het is belangrijk dat we kijken
naar hoe die wordt uitgevoerd en hoe uitvoering gegeven
kan worden aan dit amendement. Nou, dat doen we op
deze manier.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Wat bedoelt de minister dan met het "nuanceren" van de
wet?
Adema:
Dat is misschien een wat ongelukkige term geweest. Ik heb
al eens eerder in een debat hier aangegeven dat we met
het voorstel dat we nu aan het indienen zijn, het amendement willen verduidelijken. Er zijn namelijk heel veel vragen
rondom dit amendement. Het geeft heel veel onduidelijkheid en heel veel onzekerheid in sectoren. We hebben er
ook juridisch advies over ingewonnen dat ook aangeeft dat
het amendement juridisch eigenlijk niet goed handhaafbaar
is. De reikwijdte is niet bekend, is veel te groot. We moeten

21 februari 2023
TK 55

55-4-2

het op zo'n manier doen dat we verduidelijken wat we doen
met het convenant Dierwaardige veehouderij en we de
uitkomst daarvan straks onder kunnen brengen in onderliggende wetgeving. Dan hebben we een duidelijk kader
waarop we ook kunnen handhaven.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Bedoelt de minister misschien met "onduidelijk" dat hij het
onwenselijk vindt?
Adema:
Een amendement dat qua uitwerking niet doet wat ermee
beoogd wordt, namelijk een dierwaardige veehouderij, is
onwenselijk. Het is de gezamenlijke opdracht van kabinet
en Kamer om te komen tot goede wetgeving, wetgeving
die duidelijk is en die ook duidelijk maakt aan eenieder wat
er precies bedoeld wordt én die ook handhaafbaar is. Dat
beogen wij met dit traject.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Kan de minister bevestigen dat de landsadvocaat wel
degelijk heeft aangegeven dat deze wetswijziging duidelijk
is?
Adema:
Wij hebben een advies opgesteld. Wij hebben daar met het
Openbaar Ministerie, NVWA en de landsadvocaat over
gesproken. De analyse van die gesprekken is dat het een
onduidelijk wetsvoorstel is, dat moeilijk handhaafbaar is.
De voorzitter:
Mevrouw Vestering, tot slot.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Tot slot, voorzitter. Is de minister aan de slag gegaan met
een plan van aanpak om wel te voldoen aan deze nieuwe
Wet dieren? Dus: voldoen, handtekening zetten onder de
wet en zorgen dat die op 1 januari 2024 van kracht gaat,
ook als het convenant wellicht niet ondertekend gaat worden.
Adema:
Ik heb u uitgelegd wat we aan het doen zijn en welk traject
we gaan volgen en op dit moment aan het volgen zijn met
het convenant Dierwaardige veehouderij, waarvan de uitkomst straks komt in onderliggende wetgeving. Wij houden
vast aan dat traject.
De voorzitter:
Dank u wel, mevrouw Vestering. Er is een aantal vervolgvragen. Graag weer kort en krachtig. Allereerst de heer
Thijssen, PvdA.
De heer Thijssen (PvdA):
We hebben het toch wel vaker meegemaakt dat deze
minister buiten Den Haag andere dingen zegt dan hier in
de Tweede Kamer. Dat blijkt ook nu uit het YouTubefilmpje

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Vestering

waarin hij zegt: "Toen zei ik: wat wil je dan? Dat de samenleving gaat bepalen?" Hij zei net dat de Tweede Kamer de
samenleving hoort te vertegenwoordigen. Volgens mij
vertegenwoordigt de Tweede Kamer de samenleving en
heeft de Tweede Kamer met de Eerste Kamer besloten dat
er een amendement moet komen op de Wet dieren. Ik wil
van de minister weten of hij dat gaat uitvoeren.
Adema:
Ik heb net aan mevrouw Vestering uitgelegd hoe wij uitvoering geven aan het amendement, namelijk met een convenant — de heer Bram van Ojik is de voorzitter daarvan —
om te komen tot maatregelen die toewerken naar een
dierwaardige veehouderij. De uitkomsten van het convenant
zullen wij in onderliggende wetgeving neerleggen, zodat
op die manier uitvoering wordt gegeven aan het amendement-Vestering. Dat convenant en die onderhandelingen
lopen op dit moment. Ik hoop dat er in maart, april, uiterlijk
mei uitkomsten zijn uit dat convenant. Die gaan we verwerken in de onderliggende wetgeving. Dat gaat naar uw
Kamer. Dan krijgt u als Kamer vanzelfsprekend alle ruimte
om daar input op te leveren en om daarover te discussiëren
met elkaar.
De heer Thijssen (PvdA):
Dan horen we weer een ander verhaal dan wat we hoorden
in het YouTubefilmpje van toen de minister op bezoek was
bij de boeren. Daar zei hij namelijk: "Wat wil je dan? Dat de
samenleving gaat bepalen?" De samenleving heeft bepaald,
want wij zijn een afspiegeling van die samenleving. De
hoogste organen van dit land hebben bepaald dat er een
amendement moet komen in de Wet dieren. Ik wil gewoon
weten wanneer de minister die wet gaat tekenen, zodat die
van kracht wordt.
Adema:
Ik heb u net aangegeven dat als het gaat om de samenleving, ik het belangrijk vind dat de agrarische sector niet
wacht totdat de samenleving dwingt, maar dat de agrarische
sector vooruitloopt op de samenleving en ook zelf intrinsiek
gemotiveerd is om aanpassingen te doen in de systemen,
voordat de samenleving daarom vraagt. Ik vind dat ook een
taak van de agrarische sector om op die manier vooruit te
kijken en omgevingssensitief te zijn over wat de samenleving vraagt. Dat is wat ik ermee beoogd heb.
Natuurlijk, de Tweede Kamer hoort een afspiegeling te zijn
van de samenleving; dat ontken ik ook niet. Ik ontken ook
niet dat het amendement niet in de wet komt. Ik heb alleen
gezegd: "Op die manier gaan wij invulling geven aan het
amendement. Dat is een democratisch proces. Daar wordt
u vanzelfsprekend ook nog in betrokken." Dat is eigenlijk
wat ik gezegd heb. Dat is wat ik bedoeld heb met "de
samenleving". Ik vind het echt belangrijk dat de agrarische
sector goed nadenkt over vragen als: "Wat vraagt de toekomst van ons als het gaat om dierwaardigheid? Wat willen
we zelf? Waartoe zijn we intrinsiek gemotiveerd?" Ik vind
namelijk ook dat de motivatie uit de agrarische sector zelf
moet komen en dat het niet steeds moet zijn dat de
samenleving om dingen vraagt en dat er dan gedraaid
wordt, omdat het niet anders meer kan.

21 februari 2023
TK 55

55-4-3

De heer Van Campen (VVD):
Collega Vestering zegt dat de wil van de wetgever niet wordt
gevolgd, maar het probleem is nou juist dat de wil van de
wetgever volstrekt niet duidelijk was in het amendementVestering. Er zijn heel duidelijk enkele adviezen op gegeven.
De minister wijst naar de landsadvocaat, de NVWA en het
Openbaar Ministerie. Maar met het amendement-Vestering
zijn boeren straks gewoon vogelvrij verklaard.
De minister stelt dat deze wet vanaf 2024 in werking gaat
treden. Ik vind het ondeugdelijke wetgeving. Wij hebben
ons als Kamer te verhouden tot de praktische uitvoerbaarheid van de voorstellen die we hier doen. Ik zou de minister
willen vragen naar het risico dat er nog steeds is. De geamendeerde Wet dieren, die het amendement-Vestering
bevat, gaat wel in werking vanaf 2024. De minister kondigt
daarnaast simultaan andere wetgeving aan. Is de minister
het met de VVD eens dat dit nog steeds een zwaard van
Damocles is zolang die tweede parallelle wetgeving nog
niet door beide Kamers is? Hoe gaan we ervoor zorgen dat
die wetgeving op tijd, voor 2024, door beide Kamers is,
zodat boeren niet vogelvrij worden verklaard en er een
zwaard van Damocles boven hun hoofd hangt?
Adema:
Dat is ook een heel terechte vraag, want dit geeft een hoop
onrust en onzekerheid bij bedrijven. Daar ben ik het zeer
mee eens. Daarom werken wij ook heel hard aan het convenant, zodat er ook duidelijke afspraken komen. Mijn
bedoeling is dat dit nog voor de zomer naar de Kamer komt,
zodat die hier voor de zomer het debat over kan voeren en
tot een besluit kan komen, en het in het najaar in de Eerste
Kamer kan worden behandeld. Vanzelfsprekend is het
daarbij dus noodzakelijk dat die wetgeving snel wordt
behandeld. Die moet zorgvuldig, maar wel snel worden
behandeld om ervoor te zorgen dat we voor 1 januari 2024
de onderliggende wetgeving hebben geaccordeerd.
Mevrouw Bromet (GroenLinks):
We hebben in het landbouwdebat te maken met een zeer
verhitte discussie. Wat het voor mij persoonlijk heeft betekend, heb ik verteld in de begrotingsbehandeling. Toen
vertelde ik dat er boeren bij mij thuis op bezoek waren
geweest en mijn erf vol hadden gestort met kuilgras en
plastic. Ik heb dit YouTube-filmpje naar aanleiding van dit
vragenuur bekeken en ik zie dat de minister — hij zegt tegen
de boeren altijd: zeg maar "Piet" — heel erg zijn best doet
om de kloof tussen de politiek en de boeren te verkleinen.
Maar hij doet dat over de rug van de Tweede Kamer. Mijn
vraag aan de minister is de volgende. Ik hoorde hem tegen
te boeren zeggen dat hij een politicus had horen zeggen
dat die niets zag in het landbouwakkoord omdat je met de
landbouw geen afspraken kunt maken. Ik vraag aan de
minister: welke politicus heeft dat hier gezegd, aangezien
ik het niet gehoord heb?
Adema:
Dat heb ik ook niet in de Tweede Kamer gehoord, maar dat
heb ik buiten de Tweede Kamer wel gehoord.

Mevrouw Bromet (GroenLinks):
Ik heb de minister nog iets horen zeggen tegen de boeren
daar, omdat hij dikke vrienden wil worden met de boeren.
Hij zegt: in Den Haag roepen ze weleens dat de grootveeeenhedennorm alles oplost. Mijn vraag aan de minister is:
wie roept dat hier in Den Haag? Want ik heb het hier in Den
Haag nog nooit iemand horen roepen. En wat denkt de
minister in het algemeen over die stemmingmakerij, die
ons als Kamerleden treft? Die boeren worden namelijk in
de waan gelaten dat er hier in Den Haag allerlei dingen over
ze gezegd worden die niet gezegd worden. Die hoor ik nooit.
Dus mijn vraag is: wie heeft er geroepen dat de gve-norm
alles oplost?
Adema:
Ten eerste, mevrouw Bromet, ben ik minister van Landbouw. De landbouw staat voor enorme opgaven. Binnen
die opgaven zoeken wij naar het toekomstperspectief voor
de boeren. Het is niet zo dat ik probeer vriend te zijn met
de boeren. Ik stap uit dat frame. Ik voel me wel verantwoordelijk om de boeren namens de overheid perspectief te
bieden binnen de grote opgaven die er liggen. Daartoe voer
ik de gesprekken, ook met de agrarische sector. Daartoe ga
ik ook op pad naar zaaltjes om dat gesprek met de boeren
te voeren. Ik loop niet weg voor de opgaven. Ik wil geen
vriend worden van de boeren, maar ik wil wel samen met
de boeren op zoek naar het perspectief voor hun toekomst,
want uiteindelijk gaat het om hun toekomst. Er liggen
enorme opgaven voor de agrarische sector. Ik maak ook
bij elk bezoek duidelijk dat we daar echt mee aan de slag
moeten. Maar ik ben er niet op uit om vriend van de boeren
te worden; ik ben erop uit om binnen de grote opgaven die
er liggen het perspectief voor de boeren te geven.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Ik denk dat de minister ondergetekende bedoelde, die de
minister bij de begrotingsbehandeling heeft gewaarschuwd
dat een afspraak met de vertegenwoordigers van de primaire sector heel erg lastig is. Die vertegenwoordigers zijn
namelijk geen baas over hun achterban. Dat is in het verleden ook gebleken. Dat is misschien een wat genuanceerdere, preciezere weergave van wat ik heb gezegd. U zou er
goed aan doen die nuance ook tot u te nemen. Ik had nog
veertien andere waarschuwingen voor u bij de begroting.
Mijn vraag is een andere.
De voorzitter:
Heel kort.
De heer Tjeerd de Groot (D66):
Die gaat over die dierwaardige veehouderij. Want het
amendement-Vestering, zegt u, gaat in per 1 januari 2024.
Daar gaat u uw handtekening onder zetten. Maar wat nu
als er geen convenant komt? Het is natuurlijk denkbaar dat
dat niet lukt, ook al hopen we het niet. Als er geen convenant komt, wat gaat de minister dan doen?
Adema:
Ja, dat zijn als-danvragen waar we ons toe hebben te verhouden op het moment dat die als-danvragen zich voordoen. Er wordt op dit moment aan de tafels gesproken over

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Vestering

21 februari 2023
TK 55

55-4-4

een convenant over dierwaardige veehouderij. Daarbij
wordt ook voortgang geboekt. Ik wil dat proces de ruimte
geven. Ik heb op dit moment geen signalen dat dit niet zou
lukken. Er wordt gesproken. Ik gun de sectoren ook die rust
aan de tafel, zodat onder leiding van de heer Van Ojik, die
dat op een uitstekende manier doet, die gesprekken kunnen
worden gevoerd en tot voorstellen gekomen kan worden.
Ik heb gezegd tegen de convenanttafel: wanneer er geen
voorstellen komen, dan kan er een moment komen dat ik
zelf keuzes ga maken als minister, die vanzelfsprekend uiteindelijk in de onderliggende wetgeving zullen landen. Maar
vooralsnog ga ik ervan uit dat uit het convenant goeie
maatregelen komen.
Mevrouw Vestering (PvdD):
Een boer die aan tafel zit bij de gesprekken over dit convenant, geeft aan dat je de uitvoering van het amendement
zonder de boeren moet doen. Hij zegt namelijk: boeren gaan
altijd kijken of dit praktisch kan. Kan de boer er wat aan
verdienen? Volgens hem moet het convenant het dierenwelzijn in de veehouderij radicaal gaan verbeteren. Het heet
immers, zo zegt deze man, het convenant Dierwaardige
veehouderij. Ik vind dus dat we ons moeten verplichten om
alleen naar het dier te kijken. Kan de minister hierop reageren? De minister heeft vijf agro-industriesectoren aan tafel
en de Dierenbescherming en Caring Farmers. Waarom laat
de minister de agro-industrie de wet herschrijven?
Adema:
Uiteindelijk is het niet de agro-industrie die de wet herschrijft. Het is de Tweede Kamer die straks aan de slag gaat
met deze wetgeving. Ik heb gezegd: wij komen met een
voorstel naar de Tweede Kamer en het is aan de Tweede
Kamer om dat voorstel te beoordelen en daar een debat
over te voeren. Wellicht komen er wijzigingen; dat weet ik
niet.
Daarnaast heb ik aangegeven hoe ik sta tegenover dierwaardige veehouderij. Uit het oogpunt van rentmeesterschap
vind ik dat wij verantwoordelijkheid dragen voor dieren.
We hebben op een zorgvuldige manier met dieren om te
gaan en de veehouderij dient dierwaardig te zijn volgens
de zes principes van de Raad voor Dierenaangelegenheden.
Dat is mij veel waard en daar zet ik mij voor in.
Wanneer er uit een convenant onvoldoende afspraken
komen die leiden tot een dierwaardige veehouderij, dan zal
ik zelf maatregelen gaan nemen, zoals ik net tegen de heer
De Groot zei. Ik vind het goed dat we samen met sectoren
proberen oplossingen te vinden die gedragen worden door
de sector, zoals we ook met het landbouwakkoord doen,
maar er zullen dingen gaan veranderen. Daarover is voor
mij geen enkele twijfel. Wanneer die veranderingen niet
ver genoeg gaan, ga ik vanzelfsprekend ingrijpen. Dat zei
ik net ook tegen de heer De Groot. We blijven dus met deze
partijen aan tafel en ik hoop van harte dat er goede voorstellen komen die uiteindelijk de dierwaardigheid van de
veehouderij verhogen met draagvlak uit de sector. Ik denk
dat dat mogelijk moet zijn en ik vind dat een groot ding
waard.
De voorzitter:
Tot slot, mevrouw Vestering.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Vestering

Mevrouw Vestering (PvdD):
Dit soort praatjes horen we nu echt al heel erg lang in de
Tweede Kamer. Jaar na jaar na jaar na jaar na jaar hebben
we gehoord dat uiterlijk in 2022 het perspectief van dieren
centraal zou staan. De Tweede Kamer heeft gezegd: het is
nu genoeg geweest met al deze praatjes. De Kamer heeft
een wetswijziging vastgesteld met steun van de Eerste
Kamer. De minister gaat nu even twintig jaar terug in de
tijd en zegt: ik ga het alsnog proberen te regelen met de
sector via een convenant. Zelfs partijen die daarbij graag
willen aansluiten en willen meepraten, zijn niet welkom,
omdat hun visie wellicht niet aansluit bij de praktijk. Aan
de tafels is er dus geen ruimte voor afwijkende visies. Hoe
denkt de minister dat de democratie hier in dit huis werkt?
Heeft de minister op zijn minst één voorbeeld van een
convenant van de afgelopen twintig jaar dat wel iets
wezenlijks heeft betekent voor de dieren?
Adema:
We hebben bijvoorbeeld goede afspraken gemaakt over
het gebruik van antibiotica. Daar is echt wel een behoorlijke
stap gezet. Ik vind het vreemd dat u zegt dat ik twintig jaar
terugga in de tijd. Dat vind ik geen recht doen aan de veehouderij. Ik vind, met u, dat dingen kunnen verbeteren. Ik
vind, met u, dat we naar meer dierwaardige veehouderij
gaan. Maar we moeten niet vergeten dat er in die twintig
jaar die u beschrijft, heel veel dingen zijn veranderd en
verbeterd. Dat kan beter. Dat ben ik met u eens. Maar het
frame dat er in die twintig jaar niks is gebeurd en we weer
twintig jaar terug in de tijd zijn, kan ik niet delen.
De heer Van der Staaij (SGP):
Ik las in de ambtelijke beslisnota die bekend is geworden
van de Kamerbrief van vorig jaar, dat er best wel gewaarschuwd werd voor de tijdklem die erin kan zitten als het
amendement in werking treedt, maar het convenant nog
onvoldoende uitgekristalliseerd is. We zijn inmiddels een
aantal maanden verder. Ik hoorde de minister net iets over
een tijdpad zeggen, maar hoe ziet hij dat op dit moment?
Is hij het met de SGP-fractie eens dat het wel echt duidelijk
moet zijn wat de mensen die dieren houden kunnen verwachten als het amendement in werking treedt?
Adema:
Ik ben dat zeer met de heer Van der Staaij eens. Wij moeten
ervoor zorgen dat dit traject van het convenant, inclusief
de onderliggende wetgeving voor de Wet dieren, voor 1
januari is afgehandeld. Ik zei net ook al tegen de heer Van
Campen dat wij de planning hebben om het convenant
binnenkort af te ronden. De eerste fase is in maart of april
afgerond en de tweede fase in mei, maar vanuit april kunnen we al de eerste conclusies gaan trekken. We kunnen
dan dus gaan bouwen aan de onderliggende wetgeving,
die dan ook in voorhang enzovoorts naar de Kamer toegaat.
Zo kan de nieuwe wetgeving dit jaar afgerond worden en
kan die per 1 januari in werking treden met de onderliggende wetgeving.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik wil de minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit van harte danken voor de beantwoording.

21 februari 2023
TK 55

55-4-5

Ik schors de vergadering tot precies 15.00 uur en dan starten
we met de stemmingen.
De vergadering wordt van 14.55 uur tot 15.02 uur geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Vestering

21 februari 2023
TK 55

55-4-6