Openbare raadpleging voor de gerichte
herziening van de verordening betreffende de
indeling, etikettering en verpakking van stoffen
en mengsels (CLP-verordening)
Fields marked with * are mandatory.

Inleiding
De verordening betreffende de indeling, etikettering en verpakking van stoffen en mengsels
(http://publications.europa.eu/resource/cellar/e3f31046-b274-11eb-8aca01aa75ed71a1.0013.02/DOC_1) (kortweg de CLP-verordening) bestrijkt bijna alle chemische
stoffen en producten die deze bevatten, van industriële chemische stoffen tot
huishoudchemicaliën, van brandstoffen tot pennen, van oplosmiddelen tot wasmiddelen. In
deze vragenlijst worden stoffen en mengsels “chemische stoffen” genoemd.
Het doel van de CLP-verordening is het identificeren van gevaren van chemische stoffen,
zoals het veroorzaken van kanker, het verstoren van in het water levende organismen of het
veroorzaken van allergie. Gevaren worden op basis van wetenschappelijke feiten
geïdentificeerd. Wanneer er voor een chemisch product gevaren worden geïdentificeerd,
moeten producten die deze chemische stof bevatten,worden geëtiketteerd en/of verpakt
voordat ze in de handel worden gebracht. Op etiketten moet niet alleen het gevaar worden
vermeld, maar ook advies over wat te doen om blootstelling aan de gevaarlijke
chemische stof te vermijden en/of beperken en wat te doen in geval van accidentele
blootstelling. Ten slotte moeten antigifcentra volgens de CLP-verordening informatie
ontvangen over de samenstelling en gevaren van chemische stoffen om passend advies te
geven in geval van accidentele vergiftiging.
Het eerste doel van de CLP-verordening is met andere woorden om burgers, werknemers
en het milieu te beschermen tegen gevaarlijke stoffen en mengsels. Het tweede doel is
om binnen de EU de uitwisseling van chemische stoffen die binnen de Europese interne
markt vrij kunnen circuleren te vergemakkelijken, wanneer deze volgens de CLP-criteria naar
behoren zijn geëtiketteerd en verpakt.
Deze openbare raadpleging wordt meegenomen in de werkzaamheden van de Europese
Commissie voor het actualiseren en verbeteren van de CLP-verordening, zoals de Commissie
heeft toegezegd in de strategie voor duurzame chemische stoffen
(https://ec.europa.eu/environment/strategy/chemicals-strategy_en).
Deze vragenlijst bestaat uit twee delen. Het eerste deel bevat algemene vragen waarop alle
respondenten feedback kunnen geven. Het tweede deel is gericht op de meer technische
punten van de CLP-verordening waarvoor voorafgaande kennis en deskundigheid nodig zijn.

Wie bent u?

* Taal van mijn bijdrage
Nederlands
* Ik neem deel namens/als
Overheidsinstantie
* Voornaam

* Familienaam

* E-mailadres (wordt niet gepubliceerd)

* Toepassingsgebied
Nationaal
* Bestuursniveau
Overheidsinstantie
* Naam organisatie
255 character(s) maximum
Nederland

* Grootte van de organisatie
Groot (250 of meer werknemers)

Inschrijvingsnummer in het transparantieregister
255 character(s) maximum
Controleer of uw organisatie in het transparantieregister
(http://ec.europa.eu/transparencyregister/public/homePage.do?redir=false&locale=en) is ingeschreven. Dit
is een vrijwillige database voor organisaties die invloed willen uitoefenen op de besluitvorming van de EU.

* Land van herkomst
Kies uw land van herkomst of het land waar uw organisatie gevestigd is.
Nederland

De Commissie zal alle bijdragen aan deze openbare raadpleging publiceren. U kunt
aangeven wat u wenst: dat uw gegevens worden gepubliceerd of dat u anoniem blijft wanneer uw bijdrage
wordt gepubliceerd. Omwille van de transparantie worden de volgende gegevens altijd gepubliceerd:
type respondent (bv. ondernemersvereniging, consumentenvereniging, EU-burger), land van
herkomst, naam en omvang van de organisatie en nummer van de organisatie in het
transparantieregister. Uw e-mailadres wordt in geen geval gepubliceerd. Kies de privacyoptie die het
beste bij u past. Standaardprivacyopties op basis van het type respondent.
* Privacyinstellingen voor de publicatie van uw feedback

De Commissie zal de reacties op deze openbare raadpleging publiceren. U kunt aangeven of uw
gegevens mogen worden gepubliceerd of anoniem moeten blijven.
Anoniem
Alleen de gegevens over de organisatie worden gepubliceerd: het type respondent dat u hebt
opgegeven voor deze raadpleging, de naam van de organisatie namens welke u antwoordt, het
nummer van die organisatie in het transparantieregister, de omvang van de organisatie, het land van
herkomst van de organisatie en uw bijdrage, zoals wij die hebben ontvangen, worden gepubliceerd.
Uw naam wordt niet gepubliceerd. Wij verzoeken u geen persoonsgegevens in de bijdrage zelf op te
nemen indien u anoniem wenst te blijven.
Openbaar
De gegevens over de organisatie en de respondent worden gepubliceerd: het type respondent dat u
hebt opgegeven voor deze raadpleging, de naam van de organisatie namens welke u antwoordt, het
nummer van die organisatie in het transparantieregister, de omvang van de organisatie, het land van
herkomst van de organisatie en uw bijdrage worden gepubliceerd. Ook uw naam wordt gepubliceerd.
Ik ga akkoord met de privacyverklaring (https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/specific-privacystatement).

Deel I (algemene vragen)
Vraag 0 - Hoeveel kennis hebt u over het volgende?
Uitstekende
kennis

Gedegen
kennis

Enige
kennis

Geen
kennis

* De CLP-verordening (wettekst) en/of de
uitvoering ervan
* Chemische gevaren

Onderdeel 1 - Nieuwe gevarenklassen
Op basis van nieuw wetenschappelijk bewijs overweegt de Commissie om nieuwe gevarenklassen in te
voeren die op dit moment niet worden bestreken door de CLP-verordening. Naar verwachting zullen de
gezondheid van de mens en het milieu hierdoor beter worden beschermd.
De Europese Commissie heeft toegezegd producenten en detailhandelaren van chemische stoffen te
verplichten om de volgende chemische stoffen te identificeren en gedetailleerd te etiketteren:
hormoonontregelende stoffen. Hormoonontregelende stoffen zijn chemische stoffen die ziekte
veroorzaken door de hormoonhuishouding van mensen en in het wild levende dieren te ontregelen
(bv. obesitas bij kinderen, onvruchtbaarheid enz.);
persistente, bioaccumulerende en toxische chemische stoffen. Deze chemische stoffen worden
niet gemakkelijk afgebroken in het milieu, hopen zich op in wilde planten en dieren en zijn giftig voor
mensen, planten of dieren;
persistente, mobiele en toxische chemische stoffen. Deze chemische stoffen worden niet
gemakkelijk afgebroken in het milieu, gaan van de bodem over op waterlichamen en verontreinigen
natuurlijke bronnen die worden gebruikt om drinkwater te produceren. Ze zijn bovendien giftig voor
mensen, planten of dieren.

Deze nieuwe verplichtingen vormen een aanvulling op de bestaande voorschriften voor het identificeren
van gevaren in chemische stoffen.
Vraag 1 - Geef aan hoe belangrijk het voor u is om te weten dat een chemische stof …?
(Eén antwoord per rij)
Heel
belang
rijk

Bel
ang
rijk

Niet
belang
rijk

Geen
menin
g

* Een hormoonontregelende stof met schadelijke gevolgen
voor de gezondheid van de mens is
* Een hormoonontregelende stof met schadelijke gevolgen
voor het milieu (bv. in het wild levende dieren) is
* Persistent, bioaccumulerend en toxisch is
* Persistent, mobiel en toxisch is
Vraag 2 - Stelt u zich voor dat u een product koopt of gebruikt met daarop een etiket dat een van de
volgende gevaren bevat. Zou u bereid zijn meer te betalen voor alternatieve producten met dezelfde
prestaties, die dit gevaar niet hebben?
(Eén antwoord per rij)
J
a

Waarschijnlij
k

Ne
e

Geen
mening

* Hormoonontregelende stoffen (gezondheid van de
mens)
* Hormoonontregelende stoffen (in het wild levende
dieren)
* Stoffen die persistent, bioaccumulerend en toxisch zijn
* Stoffen die persistent, mobiel en toxisch zijn

Onderdeel 2 - Chemische stoffen testen op dieren
De geplande invoering van nieuwe gevarenklassen in de CLP-verordening (zoals hormoonontregelende
stoffen) zorgt waarschijnlijk voor meer tests, waaronder dierproeven, om te beoordelen of een chemische
stof veilig is voor de gezondheid van de mens of het milieu. Ondanks de geleverde inspanningen zijn er
voor het testen van chemische stoffen voor bepaalde gevarenklassen nog geen volledige alternatieven
voor dierproeven.
Dit betekent dat er proeven op bepaalde diersoorten moeten worden uitgevoerd (voornamelijk ratten,
muizen, vissen en ongewervelden) om te weten of een chemische stof schadelijk is en dus om passende
beschermingsmaatregelen te treffen.
Vraag 3 - Wat is uw mening over het vinden van een balans tussen een betere bescherming van de
gezondheid van de mens en het milieu enerzijds en dierenwelzijn anderzijds?
(Eén antwoord)
Dierproeven zijn onaanvaardbaar voor de veiligheid van chemische stoffen en moeten nu stoppen

Dierproeven zijn een laatste redmiddel en mogen alleen worden gebruikt als er geen alternatieve
tests zijn
Geen mening

Onderdeel 3 - Etikettering
Etiketten van chemische stoffen bevatten vaak veel informatie. Zie het voorbeeld hieronder.

Vraag 4 - Hoe duidelijk en gemakkelijk te begrijpen zijn de etiketten van chemische stoffen volgens
u doorgaans (denk bijvoorbeeld aan producten die u vaak gebruikt, zoals wasmiddelen, lijm, verf
enz.)?
(Slechts één antwoord mogelijk)
Erg duidelijk en gemakkelijk te begrijpen
Duidelijk/begrijpelijk
Onduidelijk en moeilijk te begrijpen
Onduidelijk en erg moeilijk te begrijpen
Geen mening
Vraag 5 - Wat betreft het bovenstaande voorbeeld: wat zou u aan dit etiket willen verbeteren, wat
zou uw voorkeur hebben?
(Slechts één antwoord mogelijk)
Minder, maar duidelijkere informatie op het etiket
Zoveel mogelijk informatie. Dit kan er in sommige gevallen voor zorgen dat het etiket moeilijker te
lezen is

Vraag 5a - Wat betreft het bovenstaande voorbeeld: welke onderdelen van het etiket wilt u
behouden?
(Selecteer alle opties die nodig zijn)
Pictogram met het risico (bv. symbool van de vlam voor een ontvlambare chemische stof)
Gevarenaanduiding en signaalwoord (bv. Gevaar, kan kanker veroorzaken)
Gebruiksaanwijzing
Veiligheidsaanbevelingen over opslag, afvoer, voorkomen van ongevallen enz.
De naam van de chemische stoffen die het gevaar veroorzaken
Aanvullende specifieke informatie op het etiket (bv. in geval van chemische stoffen die lood bevatten,
“Let op! Bevat lood”)
Identificatiecode voor antigifcentra (de zogenaamde UFI-code waarmee antigifcentra weten wat de
samenstelling van een chemische stof is)
Andere onderdelen van het etiket
Geen van de geboden opties
Vraag 6 - Zou u willen dat u etiketten van chemische stoffen in de toekomst digitaal kunt raadplegen
(bv. op uw computer of smartphone)?
Dit kan een digitale raadpleging van het hele etiket of slechts een deel daarvan zijn.
(Slechts één antwoord mogelijk)
Nuttig
Niet zo nuttig
Nutteloos
Geen mening
Vraag 7 - Stelt u zich voor dat u in een supermarkt wasmiddel in bulk koopt. U hebt uw eigen fles
meegenomen die geen etiket voor dit wasmiddel bevat. Wat zou de beste optie zijn om uzelf te
informeren overde gevaren en veiligheidsvoorschriften?
(Slechts één antwoord mogelijk)
U hebt geen informatie nodig
De informatie wordt uitsluitend bij het verkooppunt weergegeven
De informatie wordt in de vorm van een document door de verkoper verstrekt (folder of aankoopbon)
U hebt digitaal toegang tot de informatie (bijvoorbeeld door een QR-code te scannen)
Andere optie(s)
Geen mening
Vraag 8 - Losse pennen zijn kleine artikelen waarop weinig ruimte is voor een etiket en informatie
over gevaren. Wat zou de beste optie zijn om uzelf te informeren over de gevaarlijke stoffen die deze
kunnen bevatten en de veiligheidsvoorschriften?
U hebt geen informatie nodig
De informatie wordt in de winkel weergegeven
De informatie wordt in de vorm van een document door de verkoper verstrekt (folder of aankoopbon)
Informatie op de buitenverpakking met daarin een set van tien pennen
Digitale toegang tot de informatie (bijvoorbeeld door een QR-code te scannen)
Andere optie(s)
Geen mening

Onderdeel 4 - Onlineverkoop

Vraag 9 - Het wordt steeds gebruikelijker om chemische stoffen online te kopen. Denkt u dat het
belangrijk is om bij het kopen van chemische stoffen zowel in de winkel als online dezelfde
veiligheidsinformatie te ontvangen?
Ja
Nee
Geen mening

Onderdeel 5 - Toepassingsgebied van de CLP-verordening
Op dit moment zijn de onderstaande productcategorieën vrijgesteld van de CLP-verordening betreffende
indeling en etikettering.
Geneesmiddelen
Diergeneesmiddelen
Cosmetica
Medische hulpmiddelen (bv. reinigingsvloeistof voor lenzen)
Levensmiddelen, zoals levensmiddelenadditieven en aroma in levensmiddelen, of diervoeding, zoals
aanvulling op diervoeding.
Dit is omdat gevaren voor de gezondheid van de mens doorgaans worden geïdentificeerd en aangepakt
met specifieke wetgeving. Informatie over milieugevaren (zoals “stof giftig voor in het water levende
organismen”) wordt echter niet geïdentificeerd en deze informatie wordt niet verstrekt aan de gebruikers
van de bovenstaande producten.
Vraag 10 - Wanneer u de bovenstaande productcategorieën koopt of gebruikt, kan het zijn dat u er
niet van in kennis wordt gesteld dat deze gevaarlijk zijn voor het milieu. Wat is uw mening hierover?
Dit is een probleem dat
onmiddellijk moet
worden opgelost

Dit is een probleem dat in
de toekomst moet worden
verbeterd

Dit is
geen
proble
em

Gee
n
men
ing

Geneesmiddelen
Diergeneesmiddelen
Medische hulpmiddelen
(bv. reinigingsvloeistof
voor lenzen)
Cosmetica
Levensmiddelen of
diervoeding, zoals
additieven

Vraag 11 - Hier kunt u iets delen ter aanvulling op de vorige vragen en met betrekking tot de gerichte
herziening van de CLP-verordening (facultatief):

Vraag 12 - Hieronder kunt u een document uploaden met betrekking tot de gerichte herziening van
de CLP-verordening (facultatief):

Deel II - Vragen voor deskundigen
Dit onderdeel moet worden beantwoord door mensen met een uitstekende of gedegen kennis van de CLPverordening, uit juridisch of uitvoeringsperspectief, of van chemische gevaren.

Onderdeel 1 - Nieuwe gevarenklassen

Hormoonontregelende stoffen
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft criteria (https://www.who.int/ipcs/publications/en/ch1.pdf)
voor hormoonontregelende stoffen vastgesteld die de basis vormen voor de huidige criteria voor
hormoonontregelende stoffen in gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Vraag 13 - Voor bekende hormoonontregelende stoffen bent u van mening...
dat de definitie en criteria van de WHO woordelijk moeten worden overgenomen in de geplande CLPcriteria van de EU
dat de geplande CLP-criteria gelijk moeten zijn aan de huidige criteria voor
gewasbeschermingsmiddelen (http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX:32018R0605) of biociden (http://eur-lex.europa.eu/eli/reg_del/2017/2100/oj), die zijn
gebaseerd op de definitie en de criteria van de WHO
dat het nodig is om de definitie en criteria van de WHO en/of de bestaande criteria voor
gewasbeschermingsmiddelen en biociden verder te verfijnen voor de ontwikkeling van de geplande
CLP-criteria
Vraag 14 - Bent u voorstander van een verdere onderverdeling van chemische stoffen met een hoge
mate van zekerheid wat betreft hun hormoonontregelende eigenschappen, zoals voor mutagene
chemische stoffen (bv. categorie 1A en 1B)?
Ja
Nee
Geen mening
Vraag 14a - Geef aan waarom en hoe deze verdere onderverdeling moet worden gedaan. Geef aan of
er verschillen moeten zijn tussen de gezondheid van de mens en het milieu.
We stellen voor om geen onderscheid te maken in subcategorieën 1A (humane data)
en 1B (diergegevens) omdat de WHO criteria uit gaan van drie sub-criteria
waarvoor de informatie mogelijk niet uitsluitend voor de mens beschikbaar is en
men ook dierproefgegevens dient te gebruiken om de bewijsvoering sluitend te
maken. Verder is dit onderscheid niet relevant voor ED milieu. Onderverdeling in
categorie 1 en categorie 2 wordt wel gesteund:
Categorie 1: Known or presumed endocrine disruptors (ED HH 1 and ED ENV
1)
Categorie 2: Suspected endocrine disruptors (ED HH 2 and ED ENV 2)
Categorie 2 voor stoffen met beperkt bewijs wordt gesteund als indicatie voor de
gebruikers van de stof en om verder onderzoek te starten om de zorg te
bevestigen dan wel te ontkennen.

Vraag 15 - Welke criteria zou u voorstellen voor een tweede categorie chemische stoffen met een
lagere mate van zekerheid wat betreft hun hormoonontregelende eigenschappen (gezondheid van
de mens en milieu) en voor mutagene stoffen?
Beperkte zekerheid zou kunnen worden gedefinieerd als stoffen die aan één of
twee van de drie WHO criteria voldoen en een indicatie voor de overige criteria.
Hierbij is het belangrijk dat er bewijs is voor een schadelijk effect. Beperkte
zekerheid voor elk subcriterium zou kunnen worden gedefinieerd in analogie met
andere gevarenklassen. Het criterium voor het schadelijk effect met een lagere
mate van zekerheid zou bijvoorbeeld kunnen worden gebaseerd op een studie met
beperkingen waardoor de mate van zekerheid minder overtuigend is (in analogie
met repro Cat 2 criteria).

Vraag 16 - Wat is volgens u de beste aanduiding op een etiket voor chemische stoffen die zijn
geïdentificeerd als giftig voor de voortplanting en als een hormoonontregelende stof volgens de
geplande criteria voor hormoonontregelende stoffen?
Kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden
Kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden via een endocriene werking
- Kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden
- Kan met hormonen samenhangende schadelijke effecten voor de gezondheid van de mens
veroorzaken
Andere optie(s)
Geen mening
Vraag 16a - Geef aan wat uw alternatieve etiketteringsopties zijn
De aanduiding op het etiket is afhankelijk van de vraag of de effecten op de
voortplanting veroorzaakt zijn door de hormoonverstoring en het enige effect
zijn (1) of dat de effecten op de voortplanting niet gaan via hormoonverstoring
of dat er ook andere effecten zijn via hormoonverstoring (2).
Indien de effecten op de voortplanting zijn veroorzaakt door hormoonverstoring
en er geen andere effecten zijn als gevolg van de hormoonverstoring is een
gecombineerde aanduiding wenselijk:
- Kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden via hormoonverstoring.
Indien de effecten op de voortplanting niet zijn veroorzaakt door de
hormoonverstoring of als er ook andere effecten zijn als gevolg van de
hormoonverstoring gaat de voorkeur uit naar twee aparte zinnen:
- Kan de vruchtbaarheid of het ongeboren kind schaden
- Kan hormoonverstoring veroorzaken in de mens

(Zeer) persistente, (sterk) bioaccumulerende en toxische stoffen
De invoering van criteria voor persistente, bioaccumulerende en toxische (PBT) of zeer persistente en sterk
bioaccumulerende (zPzB) stoffen in de CLP-verordening wordt naar verwachting gebaseerd op de criteria
uit bijlage XIII bij de Reach-verordening (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX%3A02006R1907-20210705).
Vraag 17 - Moeten dergelijke criteria uit bijlage XIII bij de Reach-verordening worden geactualiseerd
voordat zij zoals gepland worden ingevoerd in de CLP-verordening?
Ja

Nee
Geen mening
Vraag 18 - Denkt u dat er een categorie voor vermoedelijke PBT (en een voor vermoedelijke zPzB)
nodig is?
Ja
Nee
Geen mening
Vraag 19 - Wat is volgens u de beste aanduiding op een etiket voor chemische stoffen in de
geplande gevarenklassen PBT en zPzB?
Wat moet er op het etiket staan als een chemische stof is geïdentificeerd als PBT en een
kankerverwekkende stof van categorie 1?
(Slechts één antwoord mogelijk)
- Kan kanker veroorzaken
- Persistent, bioaccumulerend en toxisch (PBT)
- Kan kanker veroorzaken
- Persistent (P)
- Bioaccumulerend (B)
Andere optie(s)
Geen mening

(Zeer) persistente, (zeer) mobiele en toxische stoffen
De geplande invoering van criteria voor persistente, mobiele en toxische (PMT) of zeer persistente en
zeer mobiele (zPzM) stoffen is gericht op een betere bescherming van waterlichamen tegen chemische
verontreiniging wanneer deze voor drinkwater worden gebruikt (om de gezondheid van de mens te
beschermen).
Vraag 20 - Bent u van mening dat milieutoxiciteit onderdeel van het criterium voor toxiciteit moet
zijn?
Ja
Nee
Geen mening
Vraag 21 - Denkt u dat er een categorie voor vermoedelijke PMT (en een voor zPzM) nodig is?
Ja
Nee
Geen mening
Vraag 21a - Wat zijn uw suggesties voor criteria voor categorie 2 voor PMT en zPzM?
Nederland is geen voorstander van een categorie 2 voor PMT/zPzM op basis van
screeninggegevens aangezien dit slechts indicaties zijn van potentiële
gevaarlijke eigenschappen. Zo’n aparte categorie zou eventueel wel nuttig kunnen
zijn voor bepaalde doeleinden (zoals screening op vermoedelijke PBTkandidaatstoffen voor mogelijke regelgevende maatregelen zoals het initiëren van
verder onderzoek), maar is niet geschikt voor gevarenclassificatie onder de CLPverordening.

Vraag 22 - Wat is volgens u de beste aanduiding op een etiket voor chemische stoffen in de
geplande gevarenklassen PMT en zPzM?
Wat moet er op het etiket staan als een chemische stof is geïdentificeerd als PMT en een
kankerverwekkende stof van categorie 1?
(Slechts één antwoord mogelijk)
- Kan kanker veroorzaken
- Persistent, mobiel en toxisch (PMT)
- Kan kanker veroorzaken
- Persistent (P)
- Mobiel (M)
Andere optie(s)
Geen mening

Overige gevarenklassen
Vraag 23 - Bent u bij de indeling van chemische stoffen op milieugebied van mening dat het relevant
is om toxiciteitsgegevens die zijn verkregen van terrestrische organismen te gebruiken om de
informatie over de toxiciteit voor de aquatische organismen aan te vullen?
(Geef een cijfer van 0, niet relevant, tot 10, zeer relevant)
5

Vraag 24 - Immunotoxische effecten worden op dit moment bestreken door de gevarenklassen
“Specifieke doelorgaantoxiciteit” en “Voortplantingstoxiciteit” (in geval van
ontwikkelingsimmunotoxiciteit). Bent u van mening dat het relevant is om een afzonderlijke
gevarenklasse/afzonderlijke criteria voor immunotoxiciteit te ontwikkelen?
(Geef een cijfer van 0, niet relevant, tot 10, zeer relevant)
10

Vraag 25 - Neurotoxische effecten worden op dit moment bestreken door de gevarenklassen
“Specifieke doelorgaantoxiciteit” en “Voortplantingstoxiciteit” (in geval van
ontwikkelingsneurotoxiciteit). Bent u van mening dat het relevant is om een afzonderlijke
gevarenklasse/afzonderlijke criteria voor neurotoxiciteit te ontwikkelen?
(Geef een cijfer van 0, niet relevant, tot 10, zeer relevant)
10

Mogelijke gevolgen van de nieuwe gevarenklasse
Vraag 26 - Volgens de CLP-verordening moeten alle beschikbare gegevens worden gebruikt om
gevaren in chemische stoffen te identificeren. Deze gegevens kunnen afkomstig zijn uit Reachregistraties of openbare wetenschappelijke literatuur. In hoeverre denkt u dat de gegevens over
chemische stoffen die op dit moment beschikbaar zijn toereikend zijn om de bovengenoemde
geplande gevarenklassen te beoordelen?

Volledig
toereikend (met
specifieke
gegevens over
alle stoffen)

Toereikend
(met inbegrip
van readacross en
extrapolatie)

Slechts gedeeltelijk
toereikend (met
inbegrip van readacross en
extrapolatie)

Hele
maal
niet
toer
eike
nd

Geen
mening/Niet
relevant voor
mij of mijn
organisatie

Hormoonontr
egelende
stoffen
(gezondheid
van de mens)
Hormoonontr
egelende
stoffen
(milieu)
PBT/zPzB
PMT/zPzM

Vraag 27 - Verwacht u, gezien de voorgestelde nieuwe criteria voor aanvullende gevarenklassen, dat
er aanzienlijke investeringen moeten worden gedaan om de deskundigheid te verkrijgen om de
gevaren van chemische stoffen te beoordelen?
Aanzienlijk
e
investering
en nodig

Enkele
investeri
ngen
nodig

Weinig
investeri
ngen
nodig

Geen
investeri
ngen
nodig

Geen mening of niet
relevant voor mij of
mijn organisatie

Hormoonontregelend
e stoffen (gezondheid
van de mens)
Hormoonontregelend
e stoffen (milieu)
PBT/zPzB
PMT/zPzM

Vraag 28 - Hebt u of heeft uw organisatie/onderneming al een raming van het aantal chemische
stoffen waarvoor de mogelijke nieuwe gevarenklassen gevolgen hebben?
Ja (met dit antwoord komen er gedetailleerde vragen tevoorschijn)
Geen informatie of geen mening

Onderdeel 2 - Indeling
Vraag 29 - In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen om het aantal stoffen met een
geharmoniseerde indeling te verhogen?

De Europese Commissie zou ook het recht moeten hebben om voor bepaalde stoffen het initiatief te nemen
tot een Europese indeling
5

De Europese Commissie moet de lidstaten helpen om meer dossiers in te dienen
5

Vraag 30 - Het vaststellen van toxicologische/ecotoxicologische waarden, zoals DNEL/DMEL en
PNEC, maakt deel uit van de gevarenbeoordeling. Deze waarden worden op dit moment verkregen
in overeenstemming met de Reach-verordening of specifieke sectorale verordeningen (bv. voor
materiaal dat met levensmiddelen in contact komt, cosmetica, biociden en de bescherming van
werknemers). De Commissie is voornemens een procedure voor het harmoniseren van waarden
voor bepaalde toxicologische/ecotoxicologische parameters op te nemen in de CLP-verordening,
als onderdeel van het concept “Eén stof, één beoordeling”. Dergelijke geharmoniseerde waarden
kunnen vervolgens worden gebruikt voor de risicobeoordeling in het kader van de verschillende
EU-wetgevingshandelingen over chemische stoffen.
Hoe belangrijk vindt u de harmonisatie van toxicologische/ecotoxicologische waarden?
Bel
an
grij
k

Ne
utr
aa
l

Niet
belan
grijk

Geen
meni
ng

Het harmoniseren van DNEL’s (Derived No-Effect Limits, afgeleide
doses zonder effect) in de CLP-verordening
Het harmoniseren van DMEL’s (Derived Minimum-Effect Limits,
afgeleide doses met minimaal effect) in de CLP-verordening
Het harmoniseren van PNEC’s (Predicted No-Effect Concentrations,
voorspelde concentraties zonder effect) in de CLP-verordening

Vraag 31 - Hoe zou u de mogelijke gevolgen van de harmonisatie van
toxicologische/ecotoxicologische parameters (bv. DNEL’s of PNEC’s) beoordelen?
Belan
grijk

Neut
raal

Niet
belangrij
k

Geen
mening

Het niveau van bescherming van de gezondheid van de
mens en het milieu verhogen
Het zorgen voor een gelijk speelveld tussen verschillende
sectoren
Het verhogen van de werkdruk voor het
Risicobeoordelingscomité
Het verhogen van de last en de reglementaire vereisten

Vraag 32 - Op dit moment kunnen CLH-dossiers worden ingediend door nationale bevoegde
autoriteiten en in sommige gevallen door ondernemingen. Zodra de dossiers zijn ontvangen, wordt

de conformiteit hiervan gecontroleerd.
Wat is uw mening over de drie volgende stellingen?
Het moet in het systeem mogelijk zijn om prioriteit te geven aan stoffen waarover ernstige zorgen zijn geuit
(bv. prioriteit voor stoffen waarvan sterk wordt vermoed dat deze hormoonontregelend zijn, zodra de criteria
zijn vastgesteld)
-5

Het moet in het systeem mogelijk zijn om lagere prioriteit te geven aan stoffen waarover minder zorgen zijn
-5

Het is niet nodig om de huidige aanpak te veranderen, omdat het systeem al een prioriteitenmechanisme
bevat (prioriteiten van nationale autoriteiten, ECHA-screening)
-5

Vraag 33 - Op dit moment hebben marktdeelnemers (fabrikanten, importeurs,
downstreamgebruikers en distributeurs) niet het recht een voorstel bij ECHA in te dienen voor het
herzien van een bestaande geharmoniseerde indeling voor een vermelding in bijlage VI. Uitsluitend
lidstaten kunnen een dergelijk voorstel indienen.
Geef aan welke van de volgende opties uw voorkeur heeft:
Het systeem moet niet worden veranderd om een proliferatie van verzoeken om CLH-herziening door
belanghebbenden te vermijden
Het verzoek om CLH-herziening door een belanghebbende moet eerst aan de Europese Commissie
worden gericht om te besluiten of het nodig is om op gemeenschapsniveau actie te ondernemen. Als
de Commissie het verzoek inwilligt, wordt het verzoek tegen betaling van een vergoeding waarmee
alle verwachte kosten worden gedekt aan ECHA verstrekt
Belanghebbenden moeten een verzoek om herziening kunnen indienen bij ECHA tegen betaling van
een vergoeding waarmee alle verwachte kosten worden gedekt
Vraag 34 - Om de juiste indeling van bepaalde chemische stoffen te verkrijgen, zijn dierproeven nog
steeds noodzakelijk.
Zou u (uw) producten durven indelen op basis van uitsluitend alternatieve methoden?
Als het resultaat van een test die met een alternatieve methode is uitgevoerd positief is, om (uw)
chemische stoffen op basis daarvan in te delen:
Ja
Nee
Als het resultaat van een test die met een alternatieve methode is uitgevoerd negatief is, om (uw)
chemische stoffen niet in die gevarenklasse in te delen:
Ja
Nee
Vraag 35 - Wanneer de kennisgeving bij de inventaris van indelingen en etikettering en (C&Linventaris) op dit moment tot verschillende vermeldingen voor dezelfde stof leidt, moeten
fabrikanten en importeurs alles in het werk stellen om een overeengekomen vermelding in de

inventaris tot stand te brengen. Ondanks deze verplichtingen komen verschillende vermeldingen
voor dezelfde stof erg vaak voor, wat het nut van de inventaris aanzienlijk vermindert.
Wat is uw standpunt over de mogelijke opties hieronder?
Me
e
een
s

Mee
onee
ns

Geen
meni
ng

Het systeem moet niet worden veranderd
De verplichting om een overeengekomen vermelding tot stand te brengen
moet worden versterkt
ECHA moet kennisgevingen die onjuist lijken te zijn, kunnen
verwijderen/weigeren nadat de informatieverstrekker hiervan in kennis is
gesteld.

Onderdeel 3 - Etikettering
Vraag 36 - Hebt u problemen ondervonden met dubbele of tegenstrijdige etiketteringsverplichtingen
(CLP-verordening tegenover andere wetgeving)?
Ja
Nee
Vraag 36a - Beschrijf de situaties van dubbele of tegenstrijdige etiketteringsverplichtingen.
Voor BPR behandelde artikelen PT6 en PT7 is er overlapping en verschillende
informatie vereist op het etiket tussen CLP en BPR artikel 58(3). Zie CEPE
presentatie BPR/CLP Workshop Helpnet 14.
De classificatie en labelling van mengsels volgens CLP is gebaseerd op de
werkelijke concentratie. Echter, als er een concentratieband is gebruikt in het
VIB dan moet de classificatie gebeuren op basis van de hoogste concentratie van
de concentratieband. Dit kan resulteren in een verschil in classificatie en
labelling tussen etiket en VIB.

Vraag 37 - Hoe waardeert u de economische gevolgen (kostenbesparing) van de volgende vijf
beleidsopties?
Aanzienlijke
besparingen
Kleine producten (pennen, aanstekers) vrijstellen
van bepaalde etiketteringsvoorschriften
Chemische stoffen in bulk (brandstoffen) vrijstellen
van bepaalde etiketteringsvoorschriften
Een wijdverspreid gebruik van meertalige
etiketten/uitvouwbare etiketten toestaan

Geen
aanzienlijke
besparingen

Geen
menin
g

Bepaalde verplichte etiketteringsinformatie digitaal
verstrekken in plaats van op het etiket
Aanvullende informatie digitaal verstrekken

Vraag 38 - Hoe waardeert u de gevolgen voor gezondheid, veiligheid en milieu van de volgende
beleidsopties? Motiveer uw keuze in het vak hieronder
Aanzienlijke
positieve
gevolgen

Geen
aanzienlijke
gevolgen
(neutraal)

Aanzienlijke
negatieve
gevolgen

Gee
n
men
ing

Kleine producten (pennen, aanstekers)
vrijstellen van bepaalde
etiketteringsvoorschriften
Chemische stoffen in bulk
(brandstoffen) vrijstellen van bepaalde
etiketteringsvoorschriften
Een wijdverspreid gebruik van
meertalige etiketten/uitvouwbare
etiketten toestaan
Bepaalde verplichte
etiketteringsinformatie digitaal
verstrekken in plaats van op het etiket
Aanvullende informatie digitaal
verstrekken

Onderdeel 4 - Onlineverkoop
Vraag 39 - Sommige chemische stoffen die online worden gekocht uit landen buiten de EU voldoen
vaak niet aan de EU-wetgeving (deze bevatten bijvoorbeeld geen verplichte veiligheidsinformatie).
In die gevallen is het erg moeilijk om de verantwoordelijke onderneming te identificeren en
corrigerende maatregelen te treffen.
Bent u in dergelijke gevallen van mening dat de onlinedienstverleners of onlineplatformen
verantwoordelijk moeten worden gehouden?
Ja
Nee
Geen mening
Vraag 40 - Hoe waardeert u de noodzaak om dezelfde CLP-verplichtingen (bv. etikettering, indeling
en kennisgevingen aan antigifcentra) ook toe te passen op gevaarlijke chemische stoffen die online
worden gekocht (in vergelijking met traditionele aankopen)?
5

Vraag 41 - Hoe waardeert u de noodzaak om ook voor chemische stoffen die online worden gekocht
een verantwoordelijke actor voor naleving van de CLP-verordening te hebben die in de EU is
gevestigd?
5

Vraag 42 - Wat zijn naar uw mening de grootste problemen met onlineverkoop om te zorgen voor
een gelijk speelveld tussen ondernemingen?
(Selecteer zoveel opties als nodig is)
Onjuiste of onvolledige reclame
Onjuiste of onvolledige informatie op de website waar de bestelling is geplaatst
Onjuiste of onvolledige etikettering/verpakking van chemische stoffen
Andere problemen dan hierboven vermeld
Geen problemen
Geen mening
Vraag 42a - Voeg hier eventuele andere problemen in verband met de onlineverkoop van chemische
stoffen toe
Voor de informatievoorziening wordt geen gebruik gemaakt van de meest recente
gegevens van het veiligheidsinformatieblad.

Vraag 43 - Wat zijn naar uw mening de grootste problemen met onlineverkoop om te zorgen voor
een gelijk beschermingsniveau voor gezondheid, veiligheid en milieu?
(Selecteer zoveel opties als nodig is)
Onjuiste of onvolledige reclame
Onjuiste of onvolledige informatie op de website waar de bestelling is geplaatst
Onjuiste of onvolledige etikettering/verpakking van producten
Geen kennisgevingen van antigifcentra
Geen van de bovenstaande opties
Vraag 44 - Bent u van mening dat in de CLP-verordening problematische kwesties moeten worden
aangepakt die voortkomen uit de onlineverkoop van gevaarlijke stoffen en mengsels?
Ja
Nee
Geen mening

Onderdeel 5 - Toepassingsgebied van de CLP-verordening
Vraag 45 - Bent u van mening dat er sprake is van hiaten of overlappingen tussen artikel 1, lid 5, van
de CLP-verordening en bepalingen in andere wetgeving of dat de formulering onduidelijk is?

O
v
er
la
p
pi
n
g
e
n

H
ia
te
n

O
n
d
ui
d
el
ij
k

Al
le
s
is
d
ui
d
el
ij
k

G
e
e
n
m
e
ni
n
g

Geneesmiddelen zoals gedefinieerd in Richtlijn 2001/83/EG (https://eurlex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02001L008320190726)
Geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik zoals gedefinieerd in
Richtlijn 2001/82/EG (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX%3A02001L0082-20090807)
Medische hulpmiddelen zoals gedefinieerd in Verordening (EU) 2017/745
(https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX%3A02017R0745-20200424) en Richtlijn 98/79/EG
(https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX%3A01998L0079-20120111)
Cosmetische producten zoals gedefinieerd in Verordening (EG)
nr. 1223/2009 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX%3A02009R1223-20210617)
Levensmiddelen en diervoeders zoals gedefinieerd in Verordening (EG)
nr. 178/2002 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?
uri=CELEX%3A02002R0178-20210526), met inbegrip van aroma in
levensmiddelen, diervoeding en toevoegingsmiddelen voor diervoeding

Vraag 45a - Beschrijf de hierboven vastgestelde problemen
Hiaten: er is in CLP en bepaalde sectorale wet- en regelgeving geen
etiketteringsverplichting voor producten in de finale staat zoals bedoeld voor
de eindgebruiker die niet in de uiteindelijke verpakking zijn, waardoor werkers
niet geïnformeerd worden over de gevaarlijke eigenschappen.
Voor het professioneel gebruik van cosmetica ontbreekt een verplichting tot het
leveren van een VIB.

Vraag 45b - Wat zijn uw suggesties om de huidige situatie te verbeteren?

Voor wat betreft geneesmiddelen zou een etiketteringsverplichting moeten komen
voor producten in de finale staat zoals bedoeld voor de eindgebruiker die niet
in de uiteindelijke verpakking zijn, om de werker te informeren over de
gevaarlijke eigenschappen van het product, voor zover hier niet in is voorzien
in de sectorale wet- en regelgeving. De etikettering van de primaire en
secundaire verpakking zoals gedefinieerd in artikel 1.23, 1.24 en 1.25 van
Richtlijn 2001/83 dient uitgesloten te blijven van de
etiketteringsverplichtingen van CLP; de etikettering hiervan is ook reeds
onderdeel van de lopende discussie onder de herziening van die wetgeving.
Het leveren van een VIB zou verplicht moeten zijn bij professioneel gebruik van
cosmetica.

Vraag 46 - Op dit moment is zowel in de CLP-verordening als in de “specifieke” (sectorale)
wetgeving die van toepassing is op de producten uit de onderstaande tabel niet vereist dat er
informatie over de indeling en etikettering van milieugevaren wordt verstrekt aan de gebruikers.
Wat zou naar uw mening de beste optie zijn om gebruikers in kennis te stellen van deze
milieugevaren?
Een verplichting
toevoegen om
milieugevaren in te
delen en te
etiketteren in
overeenstemming
met de CLPverordening

Een verplichting
toevoegen om in
overeenstemming
met de sectorale
wetgeving te
beoordelen en
etiketteren

Het vrijwillige
gebruik van de
indeling en
etikettering uit de
CLP-verordening
voor milieugevaren
bevorderen

G
e
e
n
m
e
ni
n
g

Geneesmiddelen
Diergeneesmiddelen
Medische hulpmiddelen
Cosmetica
Levensmiddelen en
diervoeders, met
inbegrip van aroma in
levensmiddelen,
diervoeding en
toevoegingsmiddelen
voor diervoeding

Onderdeel 6 - Kennisgevingen aan antigifcentra
Vraag 47 - In de CLP-verordening staat dat mengsels die zijn ingedeeld op basis van hun gevolgen
voor de gezondheid en de fysische effecten moeten worden ingediend bij de aangewezen organen
(antigifcentra) in de lidstaten voor het bieden van respons in noodgevallen. In de CLP-verordening

is ook bepaald dat gevaarlijke stoffen moeten worden gemeld bij de openbaar toegankelijke
inventaris van indelingen en etikettering (C&L-inventaris) van ECHA.
Is het voor antigifcentra nuttig om ook informatie over stoffen in te dienen?
Ja
Nee
Geen mening
Vraag 48 - Wat zijn naar uw mening voor verschillende aspecten die in de CLP-verordering zijn
gewijzigd de meest geschikte overgangsperioden tot de nieuwe regels gelden?
Zo
spoedi
g
mogelij
k

18
ma
and
en

24
ma
and
en

36
ma
and
en

48
ma
and
en

Gee
n
men
ing

Invoering van nieuwe gevarenklassen
Geharmoniseerde DNEL, DMEL, PNEC
Verbeteringen van het CLH-proces
(prioriteitenmechanisme, indiener van het ECHAdossier)
Zelfindeling verbeteren
Bepaalde vrijstellingen uit de CLP-verordening
verwijderen (medische hulpmiddelen,
geneesmiddelen, cosmetica enz.)
Etikettering vereenvoudigen
Gebrek aan naleving van onlineverkoop aanpakken
Kennisgeving aan antigifcentra verbeteren

Vraag 48a - Motiveer hieronder de voorgestelde termijnen voor de toepassingsperiode
De nieuwe gevarenklassen dienen zo snel mogelijk te worden opgenomen in CLP om
de betreffende stoffen centraal te kunnen identificeren; we hebben nog geen
inschatting voor expliciete termijnen. Bij deze overgangstermijnen moet rekening
gehouden worden met:
•
Het doorwerken van de aanpassingen op biociden en PPP op productniveau.
•
Een voorwaarde voor het opnemen van de gevarenklassen in CLP (en daarmee
het wegvallen in overige verordeningen zoals BPR en PPPR) is dat geharmoniseerde
guidance voor de beoordeling van deze klassen beschikbaar is.
•
De overgangstermijnen moeten proportioneel zijn met de investering die
door toelatinghouders gedaan moet worden.
•
Na invoering van nieuwe criteria is een overgangsperiode van 18 maanden
voor industrie gebruikelijk binnen CLP voor beperkte wijzigingen om aan de
nieuwe criteria te kunnen voldoen.
•
Ook is voor zowel beleidsmakers als industrie tijd nodig om de nieuwe
gevarenklassen op de juiste manier te implementeren.

Onderdeel 7 - Laatste (aanvullende) feedback
Vraag 49 - Hier kunt u iets delen ter aanvulling op de vorige vragen voor deskundigen en met
betrekking tot de gerichte herziening van de CLP-verordening (facultatief):
Voor communicatie van PMT- en PBT-kenmerken is een ander pictogram nodig dan het
standaard Aquatische Milieu-pictogram, aangezien er strengere maatregelen
(minimalisatie verplichting) voor deze stoffen nodig zijn.
De huidige wettekst met betrekking tot de verplichting om verontreinigingen en
additieven in stoffen op dezelfde manier te classificeren en labellen als voor
mengsels (inclusief Annex II) zou duidelijker moeten.
Als een stof is geclassificeerd op basis van een verontreiniging dan zou de naam
van de verontreiniging op het etiket moeten worden vermeld. Dit is belangrijk
voor hulpverleners.
In artikel 4.6, zou duidelijk gemaakt kunnen worden dat een verandering van de
samenstelling van een stof of mengsel inclusief verandering van de
deeltjesgrootte is. Dit is belangrijk omdat de classificatie van sommige
gevarenklasse afhankelijk is van de grote van de deeltjes (bv TiO2).
Informatie over de aanwezigheid van nanomaterialen in mengsels via aanpassing
van Annex VIII is belangrijk voor vergiftiging informatiecentra.
Nederland verzoekt de Commissie om een onderzoek bij de ministeries van Defensie
van de Lidstaten naar nut en noodzaak van de CLP-etikettering van militaire
munitie. Nederland heeft nu een aantal jaren ervaring hiermee en is van mening
dat de op het CLP-etiket vermelde informatie niet wezenlijk bijdraagt aan het
vergroten van de veiligheid van het gebruik van munitie. Onder operationele
omstandigheden is de bijdrage eerder negatief. De gecamoufleerde militair
ervaart het op de munitie aangebrachte witte CLP-etiket als een gevaar op
ontdekking en zal dit etiket zo snel mogelijk verwijderen. Op basis van het
onderzoek kan worden bepaald of de verplichte CLP-etikettering van munitie voor
militair gebruik nut heeft. Indien dit niet het geval is, kan een proces in gang
worden gezet om munitie voor militair gebruik in het algemeen vrij te stellen
van de etiketteringsverplichting en uitsluitend gebruik te maken van de ADR
etikettering, voor de veilige opslag en transport van munitie.

Vraag 50 - Hieronder kunt u een document uploaden met betrekking tot de gerichte herziening van
de CLP-verordening (facultatief):
Bijlage_Nederlandse_reactie_op_de_openbare_raadpleging_voor_de_CLP-verordening.pdf

Contact
ENV-CLP-revision@ec.europa.eu