Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 769

Wijziging van het Burgerlijk Wetboek en enkele
bijzondere wetten in verband met de Wet
dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 12 februari 2009
Met belangstelling heb ik kennis genomen van het verslag dat de vaste
commissie voor Justitie heeft uitgebracht over het onderhavige wetsvoorstel. In deze nota ga ik in op de vragen en opmerkingen in het verslag,
waarbij zoveel mogelijk de volgorde van het verslag is gevolgd.
Tegelijk met deze nota naar aanleiding van het verslag wordt een nota van
wijziging ingediend.

I. ALGEMEEN
De leden van de SP-fractie geven aan dat het hun enigszins vreemd voorkomt om een aantal termijnen aan te passen, juist vanwege het doel van
de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen. Dat doel is dat er
een beslissing moet worden genomen binnen de wettelijke beslistermijn,
bij gebreke waarvan een dwangsom kan worden opgelegd. De leden van
de GroenLinks-fractie betreuren het dat er wijzigingen moeten worden
doorgevoerd in de eerder vastgestelde beslistermijnen.
De leden van de PvdA-fractie geven aan te begrijpen dat de huidige
beslistermijnen in sommige gevallen in de praktijk niet haalbaar zijn.
De leden van de VVD-fractie wijzen er op dat het van groot belang is dat
bestuursorganen hun organisatie goed op orde hebben en de in de wet
geregelde beslistermijnen halen. Ook de leden van de SGP-fractie kunnen
zich voorstellen dat in specifieke gevallen de beslistermijnen van de Wet
dwangsom in de praktijk te krap zijn.
Het uitgangspunt van het kabinet is dat eerst moet worden gekeken of
organisatorische maatregelen kunnen helpen. Alleen als ondanks een
goede organisatie beslistermijnen toch niet haalbaar zijn, is verlenging
van beslistermijnen aan de orde: kennelijk zijn dan de beslistermijnen niet
realistisch. De indieners van het voorstel voor de Wet dwangsom hebben
zelf ook onderkend dat hun voorstel zou dwingen tot een herbeoordeling
van de haalbaarheid van bestaande termijnen. Daartoe heeft het kabinet
begin dit jaar een inventarisatie gedaan naar wettelijke beslistermijnen die
in de praktijk als knellend worden ervaren. Uit de inventarisatie binnen het
ministerie van Justitie kwam naar voren dat bepaalde beslistermijnen als

KST127928
0809tkkst31769-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 769, nr. 6

1

knellend worden ervaren en niet door organisatorische maatregelen zijn
op te lossen. Om die reden is het onderhavige wetsvoorstel opgesteld.

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

Artikel I
De leden van de SP-fractie vragen de regering of zij mogelijkheden ziet de
procedure van artikel 7 van boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (het
verzoek tot geslachtsnaamwijziging) te versnellen. De gemeenten doen er
gemiddeld vijfenzeventig dagen over om onderzoek te verrichten. Geldt er
voor de gemeente momenteel geen termijn? Zo nee, verdient het geen
aanbeveling wel een termijn te stellen? En is er aansluitend daadwerkelijk
nog vijfenzestig dagen nodig voor het aanvullend rapport of een medisch
advies en de beslissing van de minister? Graag ontvangen deze leden een
toelichting op dit punt.
Voordat een verzoek wordt uitgezet voor onderzoek door de gemeente
vindt in het werkproces onderzoek plaats naar de haalbaarheid en
compleetheid van het verzoek. Hiermee wordt voorkomen dat de
verzoeker leges moet betalen voor een aanvraag die bij voorbaat evident
kansloos is. In dit kader is veelal nadere correspondentie met de verzoeker
nodig. Met dit deel van het proces is meestal 3 à 4 weken gemoeid. Voor
het uitbrengen van een advies wordt door het werkproces naamswijziging
aan de gemeenten standaard een termijn gesteld van 8 weken. Die termijn
wordt echter zelden gehaald, mede omdat verschillende belanghebbenden door de gemeenten moeten worden gehoord. In de praktijk blijkt
11 weken voor het uitbrengen van het onderzoek realistisch. De 5 resterende weken zijn nodig om het verzoek zorgvuldig te kunnen afwikkelen,
bijvoorbeeld door het vragen van aanvullende informatie aan de
verzoeker, belanghebbenden, de gemeente en/of de medisch adviseur.

Artikel II
De leden van de SP-fractie vragen de regering wanneer naar verwachting
de capaciteit van het Centraal Orgaan Verklaringen Omtrent het Gedrag
(COVOG) wel toereikend zal zijn om binnen de termijn te kunnen
beslissen. Verder vragen zij welke vertraging de verwachte groei van het
aantal VOG (Verklaring Omtrent het Gedrag)-aanvragen met zich mee zal
brengen, wat de gemiddelde wachttijd zal zijn voor een VOG-verklaring en
welke wachttijd de regering acceptabel vindt. Ook vragen zij tot wanneer
er uitstel is van de dwangsomregeling voor VOG-aanvragen. Daarnaast
vragen de leden van de VVD-fractie de regering inzichtelijk te maken tot
welk moment het uitstel van de dwangsomregeling voor VOG-aanvragen
zal gelden.
De dwangsomregeling zal gedurende drie jaar na inwerkingtreding van de
Wet dwangsom en beroep bij niet tijdig beslissen niet van toepassing zijn
op beslissingen op een aanvraag van een Verklaring omtrent het gedrag.
COVOG verwacht de komende drie jaar als gevolg van een uitbreiding van
de toepasselijkheid van de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens dat
het aantal aanvragen fors zal toenemen. In de memorie van toelichting is
reeds ingegaan op de uitbreiding die komend jaar te verwachten is ten
aanzien van de vrijwilliger en de ondernemer die een opdracht krijgt van
een aanbestedende dienst. In dit verband kan ook nog gewezen worden
op ontwikkelingen die gaande zijn waardoor de mogelijkheid bestaat dat
ook andere nieuwe doelgroepen een VOG dienen aan te vragen. Het gaat
dan om het beroepsgoederenvervoer en de gezondheidszorg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 769, nr. 6

2

Op dit moment is niet exact te voorspellen wanneer de toename te
verwachten is en hoe groot deze zal zijn. In de periode van 3 jaar zal
COVOG zich een definitief en eenduidig beeld kunnen vormen van de
genoemde toename van het aantal aanvragen en van de ter zake noodzakelijk te treffen maatregelen. Hieronder wordt begrepen het verrichten van
een onderzoek met betrekking tot de functionaliteit van het (automatiserings) systeem waarmee de aanvragen worden behandeld en mogelijk het
nemen van maatregelen. COVOG speelt op dit moment al zo veel mogelijk
in op de verwachte ontwikkelingen en is inmiddels gestart met het werven
van extra personeel.

Artikel III
De leden van de SP-fractie geven aan er begrip voor te hebben dat
wanneer het voornemen bestaat afwijzend te beslissen op een
VOG-aanvraag, dit meer tijd in beslag zal nemen dan wanneer er geen
bezwaar is gevonden de VOG-verklaring te verlenen. Zij vragen of de
regering nog mogelijkheden ziet dit proces toch enigszins te bespoedigen.
Bij een afwijzende beslissing dient vaak aanvullende informatie bij het OM
te worden ingewonnen en dient de aanvrager de mogelijkheid te krijgen
om schriftelijk, dan wel mondeling via een hoorzitting, te reageren op het
voornemen tot afwijzing. Vervolgens dient deze reactie te worden
verwerkt in de beslissing tot afwijzing. De extra termijn van 4 weken is
daarvoor passend.

Artikel IV
De leden van de PvdA-fractie, de SP-fractie, de VVD-fractie, de Groenlinksfractie en de SGP-fractie hebben soortgelijke vragen gesteld over de voorgestelde beslistermijn van 30 maanden in de Wobka. Gelet op de overeenkomsten tussen de vragen van deze leden zal ik deze hieronder
gezamenlijk beantwoorden.
De totale duur van de adoptieprocedure en het opnemen van een buitenlands kind wordt bepaald door het beperkte aantal adoptiekinderen. De
lange beslistermijn is niet het gevolg van organisatorische problemen of
een gebrek aan capaciteit. De lange beslistermijn is ingegeven vanuit de
bewuste keuze om de vraag naar en het aanbod van adoptiekinderen
goed op elkaar af te stemmen. Het is niet eenvoudig een specifieke
(maximum) termijn in de wet vast te leggen aangezien de vraag naar en
het aanbod van adoptiekinderen fluctueren en het lastig is te voorzien hoe
zich dit in de toekomst zal ontwikkelen.
Er is na uitvoerig overleg met de Tweede Kamer voor gekozen om een
wachttijd bij interlandelijke adoptie aan het begin van de procedure voorafgaande aan de afgifte van een beginseltoestemming te leggen. Dit om
een te grote druk in de fase van bemiddeling door vergunninghouders te
voorkomen. Een te grote druk in die fase van de procedure zou namelijk
het ongewenste gevolg hebben dat de periode vanaf het verkrijgen van
een beginseltoestemming tot het beschikbaar komen van een kind
zodanig lang wordt dat de verrichte gezinsonderzoeken hun waarde
verliezen.
Om de grote groep wachtende aspirant-adoptiefouders vooruitlopend op
de procedure al inzicht in de situatie te geven, organiseert de Stichting
Adoptievoorzieningen sinds oktober 2007 een pilot waarin extra
informatiebijeenkomsten voor aspirant-adoptiefouders worden gegeven
die wachten op de verplichte voorlichtingsbijeenkomsten. Daarvoor is
extra tijdelijke subsidiegelden beschikbaar gesteld. Doel van deze bijeenkomsten is om aspirant-adoptiefouders een reëel beeld te geven van de
huidige adoptiepraktijk, zodat zij hun eigen situatie op de kansen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 769, nr. 6

3

mogelijkheden van adopteren kunnen inschatten. Momenteel is een
evaluatie van deze pilot gaande. Afhankelijk van de uitkomsten van deze
evaluatie zal de pilot een structureel karakter krijgen of niet.
In de voorlichting wordt aandacht aan dit aspect geschonken en ook
worden mensen ingelicht over het systeem van pleegzorg in Nederland,
zodat zij eventueel een andere keuze kunnen maken.
Plaatsing van de wachttijd vooraan in de procedure heeft ook als gevolg
dat lang moet worden gewacht op het gezinsonderzoek. In de gehele
procedure neemt het gezinsonderzoek echter niet veel tijd in beslag. Het
naar voren halen van het gezinsonderzoek als gevolg van het leggen van
de wachttijd naar een later tijdstip in de procedure zal (vrijwel) altijd betekenen dat er meerdere keren een gezinsonderzoek zal moeten plaatsvinden.In een periode van enkele jaren kunnen er immers nogal wat veranderingen in het leven van mensen optreden. Bovendien eisen de meeste
landen van herkomst een recent (jaarlijks) gezinsrapport. Dit vraagt extra
veel capaciteit van de Raad voor de Kinderbescherming.
Voorts bestaat het risico dat mensen intussen de maximum leeftijdsgrens
bereiken. De druk op de vergunninghouders neemt toe om snel te bemiddelen, met het risico van onzorgvuldige bemiddelingen. Dat is zeker aan
de orde als er een gerede kans bestaat dat de beginseltoestemming van
de aspirant-adoptiefouders verloopt of dat zij over de leeftijdsgrens raken
wanneer er niet snel een kind beschikbaar komt.
De opmerking van de PvdA-fractie dat het in geval een tweede kind wel
eens om zes jaar kan gaan alvorens een adoptiekind een broertje of zusje
krijgt is niet juist. Er bestaat een voorrangsregeling voor adoptiefouders
die reeds een adoptiekind hebben en een tweede of volgend kind willen
adopteren. De adoptieprocedure is voor deze ouders aanzienlijk korter.
Alles nogmaals overwegende en het gegeven dat onlangs sprake is van
een daling van de wachttijd daar zich steeds minder aspirant-adoptiefouders aanmelden bij de Stichting Adoptievoorzieningen, heb ik besloten
de Wobka tijdelijk uit te sluiten van de dwangsomregeling. Naar het zich
laat aanzien zal de beslistermijn in 2009 dan ook korter zijn dan 30 maanden. Het rapport van de Commissie Kalsbeek geeft aanleiding tot een
algehele herziening van de Wobka. Tijdens de voorbereiding van die wetswijziging kan nader worden onderzocht of het tijdelijke karakter van de
uitsluiting een structureel karakter dient te krijgen danwel wat een reële
beslistermijn is.

Artikel V
De leden van de SP-fractie hebben aangegeven begrip te hebben voor het
voorstel de termijn voor het aanvragen van een vergunning voor een
particuliere beveiligingsorganisatie of een recherchebureau te verlengen
tot dertien weken, gelet op het feit dat zorgvuldig onderzoek noodzakelijk
is. De leden vragen hoeveel procent van de vergunningaanvragen
momenteel niet binnen dertien weken wordt afgehandeld?
Dit percentage ligt op dit moment rond de 20%.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering nader inzichtelijk te
maken om welke reden de beslistermijn voor de aanvraag van een
vergunning op basis van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en
recherchebureaus van acht weken is verruimd naar dertien weken. In de
toelichting wordt slechts aangegeven dat zorgvuldig onderzoek noodzakelijk is en gesprekken met belanghebbenden de nodige tijd vergen. Zij
vragen of de regering het noodzakelijke onderzoek, de stappen en duur,
nader kan toelichten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 769, nr. 6

4

Voordat een verzoek voor advies wordt uitgezet bij de politie wordt het
verzoek beoordeeld op volledigheid. In dat kader is meestal nadere correspondentie met de verzoeker nodig. Daarmee is meestal 2 weken gemoeid.
Het onderzoek door de politie betreft de betrouwbaarheid van de leidinggevenden (en ander beleidsmedewerkers) binnen de organisatie. Verder
beoordeelt de politie de opzet en inrichting van de organisatie, onder
meer door ter plaatse onderzoek te verrichten en gesprekken te voeren
met de verzoekers. Het gaat daarbij onder meer om een beoordeling van
het materieel dat de organisatie gebruikt en de opslag van vertrouwelijke
gegevens. Met het doen van onderzoek en het uitbrengen van advies is in
de praktijk 6 weken gemoeid. De resterende tijd is nodig om het verzoek
zorgvuldig te kunnen afhandelen, bijvoorbeeld door het vragen van
nadere informatie aan de verzoeker of de politie.

Artikel VI
De leden van de SP-fractie hebben aangegeven begrip te hebben voor het
verlengen van de termijn voor een verzoek tot ontheffing van voorschriften of verboden op grond van de wet Wapens en munitie. Ook hier
geldt dat zorgvuldig onderzoek vereist is. Zij vragen hoeveel procent van
de vergunningaanvragen momenteel niet binnen dertien weken wordt
afgehandeld.
Dit percentage ligt op dit moment rond de 10%.
De leden van de VVD-fractie verzoeken de regering nader inzichtelijk te
maken om welke reden de beslistermijn voor de aanvraag van een
vergunning op basis van de Wet wapens en munitie van acht weken is
verruimd naar dertien weken. In de toelichting wordt slechts aangegeven
dat zorgvuldig onderzoek noodzakelijk is en gesprekken met belanghebbenden de nodige tijd vergen. Zij vragen of de regering het noodzakelijke
onderzoek, de stappen en duur, nader kan toelichten.
Voordat een verzoek voor advies wordt uitgezet bij de politie wordt het
verzoek beoordeeld op volledigheid. In dat kader is meestal nadere correspondentie met de verzoeker nodig. Daarmee zijn meestal 2 weken
gemoeid. Het onderzoek door de politie betreft de betrouwbaarheid van
de wapenbeheerders en het voldoen aan de overige vereisten die worden
gesteld om in aanmerking te komen voor een ontheffing. Zo zal bijvoorbeeld beoordeeld moeten worden of de verzoeker kan worden gezien als
een museale instelling of een serieuze wapenverzamelaar of dat de
wapens binnen het ontheffingenbeleid vallen. Met het doen van onderzoek en het uitbrengen van advies is in de praktijk 6 weken gemoeid. De
resterende tijd is nodig om het verzoek zorgvuldig te kunnen afhandelen,
bijvoorbeeld door het vragen van nadere informatie aan de verzoeker of
de politie.
De staatssecretaris van Justitie,
N. Albayrak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 769, nr. 6

5